en-gb	These notes refer to the Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023 (asc 2)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023 (dsc 2)

en-gb	which received Royal Assent on 6 June 2023
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 6 Mehefin 2023

en-gb	THE ENVIRONMENTAL PROTECTION (SINGLE-USE PLASTIC PRODUCTS) (WALES) ACT 2023
cy-gb	DEDDF DIOGELU’R AMGYLCHEDD (CYNHYRCHION PLASTIG UNTRO) (CYMRU) 2023

en-gb	________________
cy-gb	________________

en-gb	EXPLANATORY NOTES
cy-gb	NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	INTRODUCTION
cy-gb	RHAGARWEINIAD

en-gb	1.
cy-gb	1.

en-gb	These Explanatory Notes are for the Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023 which was passed by Senedd Cymru on 6 December 2022 and received Royal Assent on 6 June 2023.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Diogelu'r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023 a basiwyd gan Senedd Cymru ar 6 Rhagfyr 2022 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 6 Mehefin 2023.

en-gb	They have been prepared by the Climate Change andRural Affairs Group of the Welsh Government in order to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Grŵp Newid Hinsawdd a Materion Gwledig Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan ohono.

en-gb	SUMMARY AND BACKGROUND
cy-gb	CRYNODEB A’R CEFNDIR

en-gb	The  aim  of  the  Act  is  to  address  the  Welsh  Government's  concerns  around  the environmental impact of disposable, unnecessary and commonly littered single use-plastic products.
cy-gb	Nod y Ddeddf yw mynd i’r afael â phryderon Llywodraeth Cymru ynghylch effaith amgylcheddol  cynhyrchion  plastig  untro  tafladwy  diangen  sy’n  cael  eu  taflu  fel sbwriel cyffredin.

en-gb	This  Act  has  been  developed  following  publication  of  the  consultation  paper ‘Reducing  single  use  plastics’  in  2020,  which  included  proposals  to  ban  eight commonly littered single use plastic products and products made of oxo-degradable plastic in Wales.
cy-gb	Lluniwyd y Ddeddf hon yn dilyn cyhoeddi’r papur ymgynghori ‘Lleihau’r defnydd o blastig untro’ yn 2020, a oedd yn cynnwys cynigion i wahardd wyth o gynhyrchion plastig untro a chynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy sy’n cael eu taflu fel sbwriel cyffredin yng Nghymru.

en-gb	Further engagement work was undertaken in 2022 with stakeholders on two other single use plastic products.
cy-gb	Cynhaliwyd rhagor o waith ymgysylltu yn 2022 gyda rhanddeiliaid ynghylch dau gynnyrch plastig untro arall.

en-gb	The Act makes it an offence for a person to supply or offer to supply (including for free), ten single-use plastic products and products made of oxo-degradable plastic to a consumer in Wales and establishes a local authority led enforcement regime.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn ei gwneud hi’n drosedd i berson gyflenwi neu gynnig cyflenwi (gan gynnwys cyflenwi am ddim), ddeg o gynhyrchion plastig untro a chynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy i ddefnyddiwr yng Nghymru ac yn sefydlu cyfundrefn orfodi a arweinir gan awdurdodau lleol.

en-gb	The Act is comprised of 23 sections and a Schedule.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cynnwys 23 o adrannau ac Atodlen.

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS
cy-gb	SYLWEBAETH AR YR ADRANNAU

en-gb	Section 1 – Key concepts:
cy-gb	Adran 1 – Cysyniadau allweddol:

en-gb	“plastic product”, “single-use” and “plastic”
cy-gb	“cynnyrch plastig”, “untro” a “plastig”

en-gb	This section provides definitions for the key concepts under the Act:
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu diffiniadau ar gyfer y cysyniadau allweddol o dan y Ddeddf:

en-gb	‘single-use’, ‘plastic product’, ‘plastic ‘and, ‘polymer’.
cy-gb	‘untro’, ‘cynnyrch plastig’, ‘plastig‘ a ‘polymer’.

en-gb	This section also clarifies that it is only carrier bags made from plastic film that is no greater than 49 microns in thickness that are considered to be single use carrier bags for the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn egluro mai dim ond bagiau siopa a wnaed o ffilm blastig nad yw’n fwy na 49 o ficronau o drwch sy’n cael eu hystyried i fod yn fagiau siopa untro at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	Section 2 – Prohibited single-use plastic products
cy-gb	Adran 2 – Cynhyrchion plastig untro gwaharddedig

en-gb	This section establishes the concept of a ‘Prohibited single-use plastic product’ under the Act.
cy-gb	Mae’r adranhon ynsefydlu’rcysyniad o ‘cynnyrch plastig untro gwaharddedig’ o dan y Ddeddf.

en-gb	1
cy-gb	1

en-gb	This section also introduces the Table in the Schedule to the Act which lists those products that are prohibited single-use plastic products for the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn cyflwyno’r Tabl yn yr Atodlen i’r Ddeddf sy’n rhestru’r cynhyrchion  hynny  sy’n  gynhyrchion  plastig  untro  gwaharddedig  at  ddiben  y Ddeddf.

en-gb	A person supplying or offering to supply a single-use plastic product listed in column 1 of the table in the Schedule to a consumer in Wales would be committing the offence under section 5, unless a corresponding exemption is listed in respect of that product in column 2 of the Table.
cy-gb	Bydd person sy’n cyflenwi neu’n cynnig cyflenwi cynnyrch plastig untro a restrir yng ngholofn 1 o’r tabl yn yr Atodlen i ddefnyddiwr yng Nghymru yn cyflawni’r drosedd o dan adran 5, oni bai bod esemptiad cyfatebol wedi ei restru mewn cysylltiad â’r cynnyrch hwnnw yng ngholofn 2 o’r Tabl.

en-gb	This section also requires Welsh Ministers to prepare and publish guidance about the single-use plastic products prohibited under the Act, and how any exemptions listed under column 2 of the Table should be applied.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio a chyhoeddi canllawiau ynghylch y cynhyrchion plastig untro sy’n waharddedig o dan y Ddeddf, a sut y dylid cymhwyso unrhyw esemptiadau a restrir yng ngholofn 2 o’r Tabl.

en-gb	Section 3 – Prohibited single-use plastic products: power to amend
cy-gb	Adran 3 – Cynhyrchion plastig untro gwaharddedig: pŵer i ddiwygio

en-gb	This section provides the Welsh Ministers with a regulation making power to amend the Schedule by:
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi i Weinidogion Cymru bŵer i wneud rheoliadau i ddiwygio’r Atodlen drwy:

en-gb	 adding or removing a product in column 1 of the Table in the Schedule;
cy-gb	 ychwanegu neu ddileu cynnyrch yng ngholofn 1 o’r Tabl yn yr Atodlen;

en-gb	 adding or removing an exemption relating to a product in column 2 of the Table in the Schedule; and
cy-gb	 ychwanegu neu ddileu esemptiad sy’n ymwneud â chynnyrch yng ngholofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen; a

en-gb	 making other amendments in accordance with this section.
cy-gb	 gwneud diwygiadau eraill yn unol â’r adran hon.

en-gb	This section also requires the Welsh Ministers to consult the following before making regulations under the powers in section 3:
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r canlynol cyn gwneud rheoliadau o dan y pwerau yn adran 3:

en-gb	 local authorities,
cy-gb	 awdurdodau lleol,

en-gb	 Natural  Resources  Wales  and  any  other  bodies  appearing  to  the  Welsh Ministers to be concerned with promoting the protection of the environment in Wales,
cy-gb	 Cyfoeth Naturiol Cymru, ac unrhyw gyrff eraill yr ymddengys i Weinidogion Cymru eu bod yn ymwneud â hyrwyddo’r gwaith o ddiogelu’r amgylchedd yng Nghymru,

en-gb	 such  persons  as  the  Welsh  Ministers  consider  represent  the  interests  of producers or suppliers of single-use plastic products in Wales,
cy-gb	 y  personau  hynny  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  ystyried  eu  bod  yn cynrychioli  buddiannau  cynhyrchwyr  neu  gyflenwyr  cynhyrchion  plastig untro yng Nghymru,

en-gb	 such persons as the Welsh Ministers consider represent the interests of people who have a protected characteristic within the meaning given in section 4 of the  Equality  Act  2010  (c.  15),  and  on  whom  the  regulations  may  have  a particular impact for that reason, and
cy-gb	y  personau  hynny  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  ystyried  eu  bod  yn cynrychioli buddiannau pobl sydd â nodwedd warchodedig o fewn yr ystyr a roddir i “protected characteristics” yn adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (p. 15), ac y gall y rheoliadau gael effaith benodol arnynt am y rheswm hwnnw, ac

en-gb	 such other persons as the Welsh Ministers consider appropriate.
cy-gb	 unrhyw  bersonau  eraill  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  eu  hystyried  yn briodol.

en-gb	Section 4 - Power to amend: duties relating to sustainable development and reporting
cy-gb	Adran 4 - Pŵer i ddiwygio: dyletswyddau sy’n ymwneud â datblygu cynaliadwy ac adrodd

en-gb	This section provides that when considering the exercise of powers in section 3 to amend  the  Schedule,  the  Welsh  Ministers  must  consider  their  duty  to  promote sustainable development under section 79(1) of the Government of Wales Act 2006 (c. 32) (‘GOWA’) and to carry out sustainable development under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 (anaw 2).
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu, wrth ystyried arfer pwerau yn adran 3 i ddiwygio’r Atodlen, fod rhaid i Weinidogion Cymru ystyried eu dyletswydd i hybu datblygu cynaliadwy o dan adran 79(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (p. 32) (‘DLlC’) ac i gyflawni  datblygu  cynaliadwy  o  dan  Ddeddf  Llesiant  Cenedlaethau’r  Dyfodol (Cymru) 2015 (dccc 2).

en-gb	In the report they are required to publish under section 79(2) of GOWA, the Welsh Ministers must explain their consideration of any plans to exercise the powers in section 3 to add further single-use plastic products to column 1 of the Table in the Schedule.
cy-gb	Yn yr adroddiad y mae’n ofynnol iddynt ei gyhoeddi o dan adran 79(2) o DLlC, rhaid i Weinidogion Cymru esbonio eu hystyriaeth o unrhyw gynlluniau i arfer y pwerau yn adran 3 i ychwanegu rhagor o gynhyrchion plastig untro i golofn 1 o’r Tabl yn yr Atodlen.

en-gb	This includes, but is not limited to their consideration of whether to add wet wipes and sauce sachets to column 1 of the Table in paragraph 1 of the Schedule.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i’w hystyriaeth ynghylch pa un ai i ychwanegu weips a bagiau bach o saws at golofn 1 o’r Tabl ym mharagraff 1 o’r Atodlen.

en-gb	In the report required under section 79(2) of GOWA, the Welsh Ministers must also explain any consideration they have given to exercise the powers under section 3 to remove exemptions from column 2 of the Table in the Schedule, particularly the exemptions for cups, lids and containers that are not made of polystyrene.
cy-gb	Yn yr adroddiad sy’n ofynnol o dan adran 79(2) o DLlC, rhaid i Weinidogion Cymru hefyd esbonio unrhyw ystyriaeth a roddwyd ganddynt i arfer y pwerau o dan adran 3 i ddileu esemptiadau o golofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen, yn enwedig yr esemptiadau ar  gyfer  cwpanau,  caeadau  a  chynhwysyddion  nad  ydynt  wedi  eu  gwneud  o bolystyren.

en-gb	Section 5 - Offence of supplying prohibited single-use plastic products
cy-gb	Adran 5 - Y drosedd o gyflenwi cynhyrchion plastig untro gwaharddedig

en-gb	This section makes it an offence for a person to supply or offer to supply a prohibited single-use plastic product to a consumer in Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn drosedd i berson gyflenwi neu gynnig cyflenwi cynnyrch plastig untro gwaharddedig i ddefnyddiwr yng Nghymru.

en-gb	Subsection (1) provides that a person described in subsection (2), commits an offence if that person:
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod person (a ddisgrifir yn is-adran (2)), yn cyflawni trosedd os yw’r person hwnnw:

en-gb	 supplies (as defined in subsection (3) a prohibited single-use plastic product to a consumer who is in Wales.
cy-gb	 yn  cyflenwi  (fel  y’i  ddiffinnir  yn  is-adran  (3))  gynnyrch  plastig  untro gwaharddedig i ddefnyddiwr  sydd yng Nghymru.

en-gb	This includes arranging for the delivery of the product to a consumer at an address in Wales;
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys trefnu i ddanfon y cynnyrch i ddefnyddiwr mewn cyfeiriad yng Nghymru;

en-gb	 offers to supply (as defined in subsection (4)) a prohibited single-use plastic product by displaying it, or making it accessible or available to a consumer, on premises in Wales.
cy-gb	 yn cynnig cyflenwi (fel y’i ddiffinnir yn is-adran (4)) gynnyrch plastig untro gwaharddedig drwy ei arddangos, neu ei wneud yn hygyrch i ddefnyddiwr neu ei roi ar gael i ddefnyddiwr mewn mangre yng Nghymru.

en-gb	Subsection (2) provides that the offences in subsection (1) can only be committed by the following persons (“P”):
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu na ellir cyflawni’r troseddau yn is-adran (1) ond gan y personau a ganlyn (“P”):

en-gb	 a body corporate (including a body exercising any function of a public nature);  a partnership;
cy-gb	 corff corfforedig (gan gynnwys corff sy’n arfer unrhyw swyddogaeth o natur gyhoeddus);  partneriaeth;

en-gb	 an unincorporated association other than a partnership;  or a person acting as a sole trader.
cy-gb	 cymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth;  person sy’n gweithredu fel unig fasnachwr.

en-gb	Subsection (3) provides that P commits the offence of supply if either P or a person accountable to P sells the product, or provides it to a consumer free of charge.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod P yn cyflawni’r drosedd o gyflenwi os yw naill ai P neu berson sy’n atebol i P yn gwerthu’r cynnyrch, neu’n darparu’r cynnyrch am ddim i ddefnyddiwr.

en-gb	Subsection (4) provides that P offers to supply a prohibited single-use plastic product under subsection (1) if either P or a person accountable to P displays the product on the premises (for example in a shop window) or keeps the product on the premises so that it is accessible by, or available to, a consumer at the premises (for example on a shop counter).
cy-gb	Mae  is-adran  (4)  yn  darparu  bod  P  yn  cynnig  cyflenwi  cynnyrch  plastig  untro gwaharddedig o dan is-adran (1) os yw naill ai P neu berson sy’n atebol i P yn arddangos y cynnyrch yn y fangre (er enghraifft mewn ffenestr siop) neu’n cadw’r cynnyrch yn y fangre fel ei fod yn hygyrch i ddefnyddiwr, neu ar gael i ddefnyddiwr, yn y fangre (er enghraifft ar gownter siop).

en-gb	Subsection (5) provides that a person is “accountable to P” if that person: 
cy-gb	Mae is-adran (5) yn darparu bod person yn “atebol i P” os yw’r person hwnnw: 

en-gb	is an employee of P,
cy-gb	yn gyflogai i P,

en-gb	 has a contract for services with P,  is an agent of P, or
cy-gb	 â chontract ar gyfer gwasanaethau gyda P,  yn asiant i P, neu

en-gb	 is otherwise subject to the management, control or oversight of P, and that person is—
cy-gb	 fel arall yn ddarostyngedig i reoli, rheolaeth neu oruchwyliaeth P, a bod y person hwnnw—

en-gb	 acting in the course of P’s business, trade or profession,  acting in relation to the exercise by P of P’s functions,
cy-gb	 yn gweithredu yng nghwrs busnes, masnach neu broffesiwn P,  yn gweithredu mewn perthynas ag arfer swyddogaethau P gan P,

en-gb	 acting in relation to P’s objects or purposes, or  otherwise acting under the management, control or oversight of P.
cy-gb	 yn gweithredu mewn perthynas ag amcanion neu ddibenion P, neu  fel arall yn gweithredu o dan reoli, rheolaeth neu oruchwyliaeth P.

en-gb	Subsection (6) clarifies that for the purpose of the offence of supply, where P is shown to have arranged for a product to be delivered to a consumer at an address in Wales by post or any other means, it is deemed to have been supplied to the consumer at the address to which P arranges for it to be delivered, even if it is delivered to another address or is not delivered at all.
cy-gb	Mae is-adran (6) yn egluro, at ddiben y drosedd o gyflenwi, pan ddangosir bod P wedi trefnu i gynnyrch gael ei ddanfon i ddefnyddiwr mewn cyfeiriad yng Nghymru drwy’r post neu drwy unrhyw ddull arall, y bernir bod y cynnyrch wedi ei gyflenwi i’r defnyddiwr yn y cyfeiriad y mae P yn trefnu i’r cynnyrch gael ei ddanfon iddo, hyd yn oed os caiff ei ddanfon i gyfeiriad arall neu nad yw’n cael ei ddanfon o gwbl.

en-gb	Subsection  (7)  provides  a  defence  for  a  person  charged  with  an  offence  under subsection  (1)  to  show  they  exercised  due  diligence  and  took  all  reasonable precautions to avoid committing it.
cy-gb	Mae is-adran (7) yn darparu amddiffyniad i berson a gyhuddir o drosedd o dan is-adran (1) i ddangos ei fod wedi arfer diwydrwydd dyladwy ac wedi cymryd pob rhagofal rhesymol i osgoi cyflawni’r drosedd.

en-gb	If the defence is relied on, subsection (8) clarifies where  the  burden  of  proof  lies.
cy-gb	Os dibynnir ar yr amddiffyniad, mae is-adran (8) yn egluro ar bwy y mae’r baich profi yn gorffwys.

en-gb	If  sufficient  evidence  is  raised,  the  burden  of disproving the defence beyond reasonable doubt rests with the prosecution.
cy-gb	Os codir tystiolaeth ddigonol, mae’r baich o wrthbrofi’r amddiffyniad y tu hwnt i amheuaeth resymol yn gorffwys ar yr erlyniad.

en-gb	Subsection (9) sets out that in proceedings for an offence under subsection (1), an allegation that a product was a single-use plastic product listed in column 1 of the Table in paragraph 1 of the Schedule will be accepted as proved in the absence of evidence to the contrary.
cy-gb	Mae is-adran (9) yn nodi, mewn achos ar gyfer trosedd o dan is-adran (1), bydd honiad bod  cynnyrch  yn  gynnyrch  plastig  untro  a  restrir  yng  ngholofn  1  o’r  Tabl  ym mharagraff 1 o’r Atodlen yn cael ei dderbyn fel ei fod wedi ei brofi yn absenoldeb tystiolaeth i’r gwrthwyneb.

en-gb	Subsection (10) provides clarification that where two or more prohibited single-use plastic products are supplied, or offered for supply, together, for the purposes of subsection (1) this is to be treated as a single act of supply, or offering to supply, of a prohibited single-use plastic product.
cy-gb	Mae is-adran (10) yn darparu eglurhad, pan gyflenwir dau neu ragor o gynhyrchion plastig untro gwaharddedig, neu pan gynigir cyflenwi dau neu ragor o gynhyrchion plastig untro gwaharddedig, gyda’i gilydd, at ddibenion is-adran (1) fod hyn i’w drin fel   un   weithred   gyflenwi,   neu   gynnig   i   gyflenwi,   cynnyrch   plastig   untro gwaharddedig.

en-gb	Subsection (11) provides that for the purposes of this section ‘consumer’ means an individual acting for purposes that are wholly or mainly outside that individual's trade, business or profession (whether or not the individual purchased the product).
cy-gb	Mae is-adran (11) yn darparu, at ddibenion yr adran hon, mai ystyr ‘defnyddiwr’ yw unigolyn sy’n gweithredu at ddibenion sy’n gyfan gwbl neu’n bennaf y tu allan i fasnach, busnes neu broffesiwn yr unigolyn hwnnw (pa un ai’r unigolyn a brynodd y cynnyrch ai peidio).

en-gb	For example, an individual purchasing single-use plastic plates for use in their home would be considered a consumer for the purposes of the Act, while an individual purchasing single-use plastic plates from a wholesaler on behalf of a restaurant at which they work would not.
cy-gb	Er enghraifft, byddai unigolyn sy’n prynu platiau plastig untro i’w defnyddio yn ei gartref yn cael ei ystyried yn ddefnyddiwr at ddibenion y Ddeddf, tra na fyddai unigolyn sy’n prynu platiau plastig untro o gyfanwerthwr ar ran bwyty lle y mae’r unigolyn yn gweithio yn cael ei ystyried yn ddefnyddiwr at ddibenion y Bil.

en-gb	However, the onward supply by that restaurant of such a plate to a consumer in Wales would constitute an offence.
cy-gb	Fodd bynnag, byddai cyflenwi plât o’r fath gan y bwyty hwnnw i ddefnyddiwr yng Nghymru yn drosedd.

en-gb	Section 6 - Offence: mode of trial and penalty
cy-gb	Adran 6 - Trosedd: dull treial a chosb

en-gb	This section provides that the offence under section 5 is a summary offence and so is triable in the Magistrates’ Court.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod y drosedd o dan adran 5 yn drosedd ddiannod ac felly yn drosedd y gellir ei rhoi ar brawf yn y Llys Ynadon.

en-gb	If a person is found guilty of the offence, the Court may impose an unlimited fine.
cy-gb	Os ceir person yn euog o’r drosedd, caiff y Llys osod dirwy ddiderfyn.

en-gb	Enforcement
cy-gb	Gorfodi

en-gb	Section 7 - Enforcement action by local authorities
cy-gb	Adran 7 – Camau gorfodi gan awdurdodau lleol

en-gb	Subsection (1) provides that a local authority may investigate complaints in respect of alleged offences under section5 ofthe Actin its area, may bring prosecutions in respect of offences under section 5 of the Act in its area and may take other steps with a view to reducing the incidence of such offences in its area.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu y caiff awdurdod lleol ymchwilio i gwynion mewn cysylltiad â throseddau o dan adran 5 o’r Ddeddf yr honnir eu bod wedi eu cyflawni yn ei ardal, caiff awdurdod lleol ddwyn erlyniadau mewn cysylltiad â throseddau o dan adran 5 o’r Ddeddf a gyflawnwyd yn ei ardal a chaiff awdurdod lleol gymryd camau eraill gyda’r nod o leihau mynychder troseddau o’r fath yn ei ardal.

en-gb	Subsection (2) explains that any reference in the Act to an authorised officer of a local authority is to any person authorised by the local authority.
cy-gb	Mae  is-adran  (2)  yn  esbonio  bod  unrhyw  gyfeiriad  yn  y  Ddeddf  at  swyddog awdurdodedig awdurdod lleol yn gyfeiriad at unrhyw berson a awdurdodir gan yr awdurdod lleol.

en-gb	Section 8 - Power to make test purchases
cy-gb	Adran 8 - Pŵer i wneud pryniannau prawf

en-gb	This section enables an authorised officer to make purchases and arrangements, and secure the provision of services if the officer considers it necessary for the purpose of the local authority’s functions under this Act.
cy-gb	Mae’r  adran  hon  yn  galluogi  swyddog  awdurdodedig  i  wneud  pryniannau  a threfniadau, a sicrhau y darperir gwasanaethau os yw’r swyddog yn ystyried bod hynny’n angenrheidiol at ddiben swyddogaethau’r awdurdod lleol o dan y Ddeddf hon.

en-gb	This permits test purchases for example, to take place.
cy-gb	Er enghraifft mae hyn yn caniatáu i bryniannau prawf ddigwydd.

en-gb	Section 9 – Power of entry
cy-gb	Adran 9 – Pŵer mynediad

en-gb	This section enables an authorised officer to enter, at any reasonable time, premises (excluding residential premises) if the officer has reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed in the area of the local authority, and the officer considers it necessary to enter the premises for the purpose of finding out whether such an offence has been committed.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi swyddog awdurdodedig i fynd, ar unrhyw adeg resymol, i fangre (ac eithrio mangre breswyl) os oes gan y swyddog seiliau rhesymol dros gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni yn ardal yr awdurdod lleol, a bod y swyddog yn ystyried ei fod yn angenrheidiol mynd i’r fangre at ddiben canfod a gyflawnwyd y drosedd honno.

en-gb	This power to enter premises does not enable the authorised officer to enter by force.
cy-gb	Nid yw’r pŵer hwn i fynd i fangre yn galluogi’r swyddog awdurdodedig i fynd i fangre drwy rym.

en-gb	If required, an authorised officer must, before entering the premises, show evidence of their authorisation.
cy-gb	Os gofynnir iddo wneud hynny, rhaid  i  swyddog  awdurdodedig,  cyn  mynd  i’r  fangre,  ddangos  tystiolaeth  o’i awdurdodiad.

en-gb	Subsection (5) clarifies that for the purposes of sections 9, 10 and 11 of the Act, “residential premises” means premises, or any part of premises, used wholly or mainly as a dwelling.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn egluro, at ddibenion adrannau 9, 10 ac 11 o’r Ddeddf, mai ystyr “mangre breswyl” yw mangre, neu unrhyw ran o fangre, a ddefnyddir yn gyfan gwbl neu’n bennaf fel annedd.

en-gb	Offence
cy-gb	Trosedd

en-gb	Section 10 - Power of entry: residential premises
cy-gb	Adran 10 – Pŵer mynediad: mangreoedd preswyl

en-gb	34.
cy-gb	34.

en-gb	This section provides that a justice of the peace may issue a warrant to enable an authorised officer to enter residential premises in certain circumstances.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y  caiff ynad heddwch ddyroddi gwarant i alluogi swyddog awdurdodedig i fynd i fangre breswyl o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	A warrant may be issued only where the justice of the peace is satisfied on sworn information in writing that there are reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed in the area of the local authority, and that it is necessary to enter the premises for the purpose of establishing whether such an offence has been committed.
cy-gb	Ni chaniateir dyroddi gwarant ond pan fo’r ynad heddwch wedi ei fodloni ar sail gwybodaeth ysgrifenedig ar lw bod seiliau rhesymol i gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni yn ardal yr awdurdod lleol, a’i bod yn angenrheidiol mynd i’r fangre at ddiben canfod pa un a yw’r drosedd honno wedi ei chyflawni.

en-gb	Entry may be obtained by force if need be.
cy-gb	Caniateir cael mynediad drwy rym pe bai angen.

en-gb	36.
cy-gb	36.

en-gb	Any such warrant will be in force for the period of 28 days beginning with the date it was issued.
cy-gb	Bydd unrhyw warant o’r fath mewn grym am y cyfnod o 28 o ddiwrnodau sy’n dechrau â’r dyddiad y’i dyroddwyd.

en-gb	Section 11 – Power of entry: other circumstances requiring warrant 37.
cy-gb	Adran 11 – Pŵer mynediad: amgylchiadau eraill pan fo gwarant yn angenrheidiol 37.

en-gb	If access to premises that are not residential premises (dealt with under section 10) is required because there are reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed, and entry is necessary to ascertain whether or not such an offence has taken place, this section enables a justice of the peace to issue a warrant authorising an authorised officer to enter such premises, if needs be by force.
cy-gb	Os oes angen cael mynediad i fangre nad yw’n fangre breswyl (sefyllfa yr ymdrinnir â hi o dan adran 10) oherwydd bod seiliau rhesymol dros gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni, a bod angen mynediad i ganfod pa un a gyflawnwyd trosedd o’r fath ai peidio, mae’r adran hon yn galluogi ynad heddwch i ddyroddi gwarant yn awdurdodi swyddog awdurdodedig i fynd i fangre o’r fath, drwy rym pe bai angen.

en-gb	The premises to which entry is being sought under this section must be used for business purposes, or for use both as a business and a residence.
cy-gb	Rhaid i’r fangre y ceisir mynediad iddi o dan yr adran hon gael ei defnyddio at ddibenion busnes, neu at ddiben busnes ac fel preswylfa.

en-gb	In order for a warrant to be issued, one or more of the requirements set out in subsections (3) to (4) must be met.
cy-gb	Er mwyn i warant gael ei dyroddi, rhaid bodloni un neu ragor o’r gofynion a nodir yn is-adrannau (3) i (4).

en-gb	The requirements include that a request to enter the premises has been, or is likely to be, refused and notice of intention to apply for a warrant has been given; and that requesting to enter, or giving notice of an intention to apply for a warrant, is likely to defeat the purpose of the entry.
cy-gb	Mae’r gofynion hynny yn cynnwys bod gofyn am fynd i’r fangre wedi ei wrthod, neu’n debygol o gael ei wrthod a bod hysbysiad o fwriad i wneud cais am warant wedi ei roi; a bod gofyn am fynd i’r fangre, neu roi hysbysiad o fwriad i wneud cais am warant, yn debygol o danseilio diben y mynediad.

en-gb	Section 12 – Powers of entry: supplementary
cy-gb	Adran 12 – Pwerau mynediad: atodol

en-gb	Subsection (1) enables an authorised officer who has entered premises under the powers set out in sections 9, 10 or 11 to take with them any other persons and equipment as they consider appropriate.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn galluogi swyddog awdurdodedig sydd wedi mynd i fangre o dan y pwerau a nodir yn adrannau 9, 10 neu 11 fynd ag unrhyw bersonau eraill ac unrhyw gyfarpar y mae’r swyddog yn ystyried eu bod yn briodol.

en-gb	Subsection (2) sets out that the powers of entry under section 9, 10, or 11 also apply to vehicles.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn nodi bod y pwerau mynediad o dan adran 9, 10, neu 11 hefyd yn gymwys i gerbydau.

en-gb	Subsection (3) sets out that if an authorised officer executes a warrant issued under sections 10 or 11 of the Act when the occupier is present, they must inform the occupier of  their name,  provide  documentary  evidence  of  their authority  and  supply  the occupier with a copy of the warrant.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi os yw swyddog awdurdodedig yn gweithredu gwarant a ddyroddir  o  dan  adrannau  10 neu 11  o’r  Ddeddf  pan  fydd  y  meddiannydd yn bresennol, rhaid iddo hysbysu’r meddiannydd ynghylch ei enw, cyflwyno tystiolaeth ddogfennol o’i awdurdod a chyflenwi copi o’r warant i’r meddiannydd.

en-gb	Subsection (4) also requires that if the premises are unoccupied or the occupier is temporarily absent, the authorised officer must leave them as effectively secured against unauthorised entry as the officer found them.
cy-gb	Mae  is-adran  (4)  hefyd  yn  ei  gwneud  yn  ofynnol  os  nad  yw’r  fangre  wedi  ei meddiannu neu os yw’r meddiannydd yn absennol dros dro, rhaid i’r swyddog awdurdodedig  ei  gadael  wedi  ei  diogelu  yn  un  mor  effeithiol  rhag  mynediad anawdurdodedig ag yr oedd pan aeth y swyddog iddi.

en-gb	Section 13 – Power of inspection
cy-gb	Adran 13 – Pŵer arolygu

en-gb	This section confers powers on authorised officers entering premises under sections section 9, 10 or 11 to do various things so as to find out whether an offence under section 5 has been committed.
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi pwerau i swyddogion awdurdodedig sy’n mynd i fangre o dan adrannau 9, 10 neu 11 wneud amryw o bethau i ganfod a yw trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni.

en-gb	Officers may carry out inspections and examinations of premises.
cy-gb	Caiff swyddogion gynnal arolygiadau ac archwiliadau yn y fangre.

en-gb	Officers may also request items, inspect them, take samples from them and/or take the item(s) and/or samples from the premises.
cy-gb	Caiff swyddogion hefyd ofyn am eitemau, eu harolygu, cymryd samplau ohonynt a/neu fynd â’r eitem(au) a/neu’r samplau o’r fangre.

en-gb	For example, officers may wish to review CCTV footage of the premises, or likewise take documents or copies of documents.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd swyddogion yn dymuno gwylio lluniau Teledu Cylch Cyfyng o’r fangre, neu fel arall fynd â dogfennau neu gopïau o ddogfennau.

en-gb	The officer may also require information and help from any person, but that person is not required to answer any questions or produce any document which they would be entitled to refuse to answer or produce in the course of court proceedings in England and Wales.
cy-gb	Caiff y swyddog hefyd ei gwneud yn ofynnol i unrhyw berson roi gwybodaeth a chymorth, ond nid yw’n ofynnol i’r person hwnnw ateb unrhyw  gwestiwn neu gyflwyno unrhyw ddogfen y byddai hawl ganddo i wrthod ei ateb neu wrthod ei chyflwyno mewn achos mewn llys yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	The authorised officer must leave on the premises a statement detailing any items that have been taken and identifying the person to whom a request for the return of property may be made.
cy-gb	Rhaid i’r swyddog awdurdodedig adael yn y fangre ddatganiad sy’n rhoi manylion unrhyw eitemau sydd wedi eu cymryd ac sy’n nodi’r person y caniateir gofyn iddo i’r eiddo gael ei ddychwelyd.

en-gb	This section also applies to a vehicle as if it were premises.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn gymwys i gerbyd fel pe bai’n fangre.

en-gb	Section 14 - Offence of obstruction etc. of officers
cy-gb	Adran 14 - Y drosedd o rwystro etc. swyddogion

en-gb	Subsection (1) provides that a person commits an offence if they intentionally obstruct an authorised officer from exercising their functions under sections 9 to 13.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod person yn cyflawni trosedd os yw’n rhwystro yn fwriadol swyddog awdurdodedig rhag arfer ei swyddogaethau o dan adrannau 9 i 13.

en-gb	Subsection (2) provides that a person commits an offence if, without reasonable cause, they fail to provide an authorised officer with facilities that are reasonably required under section 13(1) or they fail to comply with a requirement under section 13(1)(b), (d) or (4)(b) such as providing information relating to matters within that person’s control.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu bod person yn cyflawni trosedd os yw’r person, heb achos rhesymol,  yn  methu  â  darparu  i  swyddog  awdurdodedig  gyfleusterau  y  mae’n rhesymol i’r swyddog awdurdodedig eu gwneud yn ofynnol o dan adran 13(1) neu os yw’n methu â chydymffurfio â gofyniad o dan adran 13(1)(b), (d) neu (4)(b) megis darparu gwybodaeth sy’n ymwneud â materion sydd o fewn rheolaeth y person hwnnw.

en-gb	Subsection (3) sets out that a person found guilty of an offence under this section is liable on summary conviction to a fine not exceeding level 3 on the standard scale.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi bod person a geir yn euog o drosedd o dan yr adran hon yn agored ar euogfarn ddiannod i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol.

en-gb	The levels on the standard scale are set out in section 122 of the Sentencing Act 2020 (c. 17).
cy-gb	Nodir lefelau’r raddfa safonol yn adran 122 o Ddeddf Dedfrydu 2020 (p. 17).

en-gb	Subsection (4) provides that refusal to answer questions or provide documents that the person would be entitled to refuse to answer or produce in a court in Wales or England does not constitute an offence under this section.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn darparu nad yw gwrthod ateb unrhyw gwestiwn neu wrthod cyflwyno unrhyw ddogfen y byddai hawl gan y person i wrthod ei ateb neu wrthod ei chyflwyno mewn achos mewn llys yng Nghymru a Lloegr yn drosedd o dan yr adran hon.

en-gb	Section 15 - Retained property: appeals
cy-gb	Adran 15 - Eiddo a gedwir: apelau

en-gb	This section enables a person with an interest in anything taken away from the premises by an authorised officer under section 13(1)(c) to apply to a magistrates’ court for  an  order  requesting  the  release  of  the  property.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi person a chanddo fuddiant mewn unrhyw beth yr eir ymaith ag ef o’r fangre gan swyddog awdurdodedig o dan adran 13(1)(c) i wneud cais i lys ynadon am orchymyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r eiddo gael ei ryddhau.

en-gb	Depending  on  the  court’s consideration of an application, it may make an order requiring the release of the retained property.
cy-gb	Yn dibynnu ar ystyriaeth y llys o gais, caiff y llys wneud gorchymyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r eiddo a gedwir gael ei ryddhau.

en-gb	Section 16 – Appropriated property: compensation
cy-gb	Adran 16 – Eiddo a gyfeddir: digolledu

en-gb	This section provides a right for a person with an interest in anything which has been taken  possession  of  under  section  13(1)(c)  to  apply  to  a  magistrates’  court  for compensation.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu hawl i berson a chanddo fuddiant mewn unrhyw beth y cymerwyd meddiant ohono o dan adran 13(1)(c) wneud cais i lys ynadon i gael ei ddigolledu.

en-gb	Where the circumstances set out in subsection (2) are satisfied, the court may order the local authority to pay compensation to the applicant.
cy-gb	Pan fo’r amgylchiadau a nodir yn is-adran (2) wedi eu bodloni, caiff y llys orchymyn i’r awdurdod lleol dalu digollediad i’r ceisydd.

en-gb	The circumstances are that property has been taken; that it was not necessary to take the property to discover whether an offence under section 5 had been committed; that the applicant has suffered loss or damage as a result; and that the loss or damage was not due to the applicant’s own neglect or default.
cy-gb	Yr amgylchiadau yw bod eiddo wedi ei gymryd; nad oedd yn angenrheidiol cymryd yr eiddo i ganfod a oedd trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni; bod y ceisydd wedi dioddef colled neu ddifrod o ganlyniad i hynny; ac nad oedd y golled neu’r difrod oherwydd esgeulustod neu ddiffyg y ceisydd ei hun.

en-gb	Section 17 – Civil sanctions
cy-gb	Adran 17 – Sancsiynau sifil

en-gb	This section enables regulations providing for civil sanctions to be made in respect of criminal offences created under section 5of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi rheoliadau sy’n darparu ar gyfer sancsiynau sifil i gael eu gwneud mewn cysylltiad â throseddau sy’n cael eu creu o dan adran 5 o’r Ddeddf.

en-gb	This power corresponds to that in Part 3 of the Regulatory Enforcement and Sanctions Act 2008 (c. 13) (“RESA”).
cy-gb	Mae’r pŵer hwn yn cyfateb i’r pŵer hwnnw yn Rhan 3 oDdeddf Gorfodi Rheoleiddiol a Sancsiynau 2008 (p. 13) (“DGRhS”).

en-gb	Part  3  of  RESA  allows  the  Welsh  Ministers  to  make  regulations  to  provide  for alternative  civil  sanctioning  powers  for  relevant  criminal  offences  that  relate  to regulatory  non-compliance.
cy-gb	Mae Rhan 3 o DGRhS yn caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i ddarparu ar gyfer pwerau sancsiynu sifil amgen ar gyfer troseddau perthnasol sy’n ymwneud â diffyg cydymffurfio rheoleiddiol.

en-gb	The  civil  sanctions  available  under  RESA  are  fixed monetary  penalties,  discretionary  requirements,  stop  notices  and  enforcement undertakings.
cy-gb	Y sancsiynau sifil sydd ar gael o dan DGRhS yw cosbau  ariannol  penodedig,  gofynion  yn  ôl  disgresiwn,  hysbysiadau  stop  ac ymgymeriadau gorfodi.

en-gb	They are an alternative to, rather than a replacement for, criminal conviction especially for minor breaches of regulatory requirements.
cy-gb	Maent yn ddewis amgen i euogfarn droseddol, yn  hytrach nag yn cymryd lle euogfarn droseddol, yn enwedig ar gyfer mân achosion o dorri gofynion rheoleiddiol.

en-gb	Subsection (3) applies section 63 to 69 of RESA to regulations made under this section as they would apply to an order made under Part 3 of RESA.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn cymhwyso adran 63 i 69 o DGRhS i reoliadau a wneir o dan yr adran hon fel y byddent yn gymwys i orchymyn a wneir o dan Ran 3 o DGRhS.

en-gb	The effect of subsection (3) is set out in the following paragraphs.
cy-gb	Nodir effaith is-adran (3) yn y paragraffau a ganlyn.

en-gb	Where the Welsh Ministers confer power on a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence, the Welsh Ministers must also ensure the following results (see section 63 of RESA)—
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn rhoi pŵer i awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd, rhaid i Weinidogion Cymru hefyd sicrhau’r canlyniadau a ganlyn (gweler adran 63 o DGRhS)—

en-gb	 that the authority publishes guidance about its use of the sanction;
cy-gb	 bod yr awdurdod yn cyhoeddi canllawiau ar ei ddefnydd o’r sancsiwn;

en-gb	 that  guidance  contains  specified  information,  depending  on  the  type  of sanction - such as the circumstances in which a monetary penalty or stop notice is likely to be imposed, the circumstances in which it cannot be imposed; the amount of any monetary penalty; how to discharge penalties and rights of appeal and similar;
cy-gb	 bod y canllawiau hynny yn cynnwys gwybodaeth benodedig, gan ddibynnu ar y math o sancsiwn – megis o dan ba amgylchiadau y mae cosb ariannol neu hysbysiad stop yn debygol o gael ei gosod neu ei osod, o dan ba amgylchiadau na ellir ei gosod neu ei osod; swm unrhyw gosb ariannol; sut i ryddhau cosbau a hawliau apelio ac ati;

en-gb	 that the guidance is revised where appropriate;
cy-gb	 bod y canllawiau yn cael eu diwygio pan fo’n briodol;

en-gb	 that   the   authority   consults   persons   specified   in   the   Welsh   Ministers' regulations before publishing any guidance; and
cy-gb	 bod  yr  awdurdod  yn  ymgynghori  â  phersonau  a  bennir  yn  rheoliadau Gweinidogion Cymru cyn cyhoeddi unrhyw ganllawiau; a

en-gb	 that the authority has regard to the guidance in exercising functions.
cy-gb	 bod yr awdurdod yn rhoi sylw i’r canllawiau wrth arfer swyddogaethau.

en-gb	Where power is conferred on a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence the authority must also—
cy-gb	Pan roddir pŵer i awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd rhaid i’r awdurdod hefyd—

en-gb	 prepare and publish guidance about how the offence is to be enforced (see section 64 RESA);
cy-gb	 llunio a chyhoeddi canllawiau ar sut y mae’r drosedd i’w gorfodi (gweler adran 64 o DGRhS);

en-gb	 publish reports about the cases in which the civil sanction has been imposed (see section 65 RESA).
cy-gb	 cyhoeddi adroddiadau am yr achosion lle y gosodwyd y sancsiwn sifil (gweler adran 65 o DGRhS).

en-gb	The Welsh Ministers may not make provision enabling a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence unless the Welsh Ministers are satisfied that the authority will act in accordance with the following principles (referred to in RESA as “the regulatory principles”) in exercising that power—
cy-gb	Ni chaiff Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth yn galluogi awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bydd yr awdurdod yn gweithredu yn unol â’r egwyddorion a ganlyn (y cyfeirir atynt yn DGRhS fel yr egwyddorion rheoleiddiol (“regulatory principles”)) wrth arfer y pŵer hwnnw—

en-gb	 that regulatory activities should be carried out in a way which is transparent, accountable, proportionate and consistent; and
cy-gb	 bod gweithgarwch rheoleiddiol yn cael ei gynnal mewn ffordd sy’n dryloyw, yn atebol, yn gymesur ac yn gyson; a

en-gb	 that regulatory activities should be targeted only at cases in which action is needed.
cy-gb	 na ddylai gweithgarwch rheoleiddiol fod wedi ei dargedu ond at achosion lle bod angen gweithredu.

en-gb	Where the Welsh Ministers have conferred a power to impose civil sanctions, they must review how that power is being operated (see section 67 of RESA) and may suspend the power of a local authority to impose such sanctions (see section 68 of RESA).
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi rhoi pŵer i osod sancsiynau sifil, rhaid iddynt adolygu sut y mae’r pŵer hwnnw yn cael ei weithredu (gweler adran 67 o DGRhS) a chânt atal pŵer awdurdod lleol i osod sancsiynau o’r fath (gweler adran 68 o DGRhS).

en-gb	Receipts from civil sanctions — e.g. from the payment of monetary penalties — must be paid intothe Welsh Consolidated Fund where the local authority has functions only in relation to Wales, and into the UK Consolidated Fund where the enforcement authority has functions in relation to Wales and another part of the UK (see section 69 of RESA).
cy-gb	Rhaid i dderbyniadau o sancsiynau sifil — e.e. o dalu cosbau ariannol — gael eu talu i Gronfa Gyfunol Cymru pan fo gan yr awdurdod lleol swyddogaethau o ran Cymru yn unig; ac i Gronfa Gyfunol y DU pan fo gan yr awdurdod gorfodi swyddogaethau o ran Cymru a rhan arall o’r DU (gweler adran 69 o DGRhS).

en-gb	Subsection (4) applies section 59 and 60(1) and (2) of RESA to regulations made under this section as they would apply to an order made under Part 3 of RESA.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn cymhwyso adran 60(1) a (2) o DGRhS i reoliadau a wneir o dan yr adran hon fel y byddent yn gymwys i orchymyn a wneir o dan Ran 3 o DGRhS.

en-gb	Regulations  making  provision  enabled  by  this  section  must  be  made  under  the affirmative procedure.
cy-gb	Rhaid i reoliadau sy’n gwneud darpariaeth a alluogir gan yr adran hon fod wedi eu gwneud o dan y weithdrefn gadarnhaol.

en-gb	Section 18 - Offences committed by partnerships and other unincorporated associations
cy-gb	Adran 18 - Troseddau a gyflawnir gan bartneriaethau a chymdeithasau anghorfforedig eraill

en-gb	This section provides that proceedings for offences under the Act alleged to have been committed by a partnership or unincorporated association other than a partnership are to be brought in the name of the partnership or association and not in the name of any of its members.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod achos am droseddau o dan y Ddeddf hon yr honnir eu bod wedi eu cyflawni gan bartneriaeth neu gymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth i’w dwyn yn enw’r bartneriaeth neu’r gymdeithas ac nid yn enw unrhyw un neu ragor o’i haelodau.

en-gb	Any fines on conviction for an offence under the Act are to be paid out of the assets of the partnership or the funds of the association.
cy-gb	Mae unrhyw ddirwyon ar euogfarn am drosedd o dan y Ddeddf i’w talu o asedau’r bartneriaeth neu gronfeydd y gymdeithas.

en-gb	Section 19 – Criminal liability of senior officers etc.
cy-gb	Adran 19 – Atebolrwydd troseddol uwch-swyddogion etc.

en-gb	Where an offence under the Act is committed by a body corporate, partnership or an unincorporated association other than a partnership this section makes it possible, in the circumstances described in subsection (2), for individuals holding positions of responsibility  within  the  relevant  body,  partnership  or  association  (the  “senior officers” defined by the section) to also be criminally liable for an offence.
cy-gb	Pan fo trosedd o dan y Ddeddf yn cael ei chyflawni gan gorff corfforedig, partneriaeth neu gymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth mae’r adran hon yn ei gwneud yn bosibl, o dan yr amgylchiadau a ddisgrifir yn is-adran (2), i unigolion sy’n dal swyddi cyfrifol yn y corff perthnasol, y bartneriaeth berthnasol neu’r gymdeithas berthnasol (yr “uwch-swyddogion” a ddiffinnir gan yr adran) i fod yn droseddol atebol am drosedd.

en-gb	General
cy-gb	Cyffredinol

en-gb	Section 20 – Interpretation
cy-gb	Adran 20 – Dehongli

en-gb	This section provides definitions and signposting to definitions for the following terms used in the Act:
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu diffiniadau a chyfeiriadau at ddiffiniadau ar gyfer y termau a ganlyn a ddefnyddir yn y Ddeddf:

en-gb	‘authorised officer of a local authority’, ‘carrier bag’, ‘consumer’, ‘local authority’,  ‘partnership’,  ‘plastic’,  ‘plastic  product’,  ‘prohibited  single-use  plastic product’, ‘single-use’.
cy-gb	‘awdurdod lleol’, ‘bag siopa’, ‘cynnyrch plastig’,   ‘cynnyrch   plastig   untro   gwaharddedig’,   ‘defnyddiwr’,   ‘partneriaeth’, ‘plastig’, ‘swyddog awdurdodedig awdurdod lleol’, ‘untro’.

en-gb	Section 21 – Regulations
cy-gb	Adran 21 – Rheoliadau

en-gb	This section explains how powers to make regulations under this  Act are to be exercised and sets out the applicable procedure to be followed in making those regulations.
cy-gb	Mae’r adran hon yn esbonio sut y mae pwerau i wneud rheoliadau o dan y Ddeddf hon i’w harfer ac yn nodi’r weithdrefn gymwys i’w dilyn wrth wneud y rheoliadau hynny.

en-gb	Section 22 – Coming into Force
cy-gb	Adran 22 – Dod i rym

en-gb	This section sets out the provisions of the Act that will come into effect on the day after the date of Royal Assent (sections 3, 4, 17, 21, 22, 23); and those that will come into force in accordance with a commencement order made by the Welsh Ministers (being the remainder).
cy-gb	Mae’r  adran  hon  yn  nodi  darpariaethau’r  Ddeddf  a  ddaw  i  rym  ar  y  diwrnod drannoeth dyddiad y Cydsyniad Brenhinol (adrannau 3, 4, 17, 21, 22, 23); a’r rheini a ddaw i rym yn unol â gorchymyn cychwyn a wneir gan Weinidogion Cymru (sef y gweddill).

en-gb	Schedule
cy-gb	Yr Atodlen

en-gb	The  Schedule  is  introduced  by  section  2  and  includes  a  table  that  sets  out  the prohibited single-use plastic products under the Act.
cy-gb	Cyflwynir yr Atodlen gan adran 2 ac mae’n cynnwys tabl sy’n nodi’r cynhyrchion plastig  untro  gwaharddedig  o  dan  y  Ddeddf.

en-gb	The prohibited single-use plastic products listed in column 1 of the table are as follows:
cy-gb	Mae’r  cynhyrchion  plastig  untro gwaharddedig a restrir yng ngholofn 1 o’r tabl fel a ganlyn:

en-gb	 Cups  Cutlery
cy-gb	 Cwpanau  Cytleri

en-gb	 Drink-stirrers
cy-gb	 Troyddion diodydd

en-gb	 Lids for cups or takeaway food containers  Straws
cy-gb	 Caeadau ar gyfer cwpanau neu gynhwysyddion cludfwyd  Gwellt

en-gb	 Plates
cy-gb	 Platiau

en-gb	 Takeaway food containers  Balloon sticks
cy-gb	 Cynhwysyddion cludfwyd  Ffyn balwnau

en-gb	Carrier bags Cotton buds
cy-gb	 Bagiau siopa  Ffyn cotwm

en-gb	 Any product made of oxo-degradable plastic
cy-gb	 Unrhyw gynnyrch a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy

en-gb	In the main, a product is listed in Column 1 irrespective of the type of plastic it is made from.
cy-gb	Ar y cyfan, mae cynnyrch wedi ei restru yng Ngholofn 1 ni waeth o ba math o blastig y’i gwnaed.Yr unig eithriad i’r egwyddor hon yw cynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy.

en-gb	The only exception to this principle is products made of oxo-degradable plastic. These products are prohibited on account of the type of plastic they are made from rather  than  because  of  the  product  itself.
cy-gb	Mae’r cynhyrchion hyn wedi eu gwahardd oherwydd y math o blastig y’u gwnaed ohono yn hytrach nag oherwydd y cynnyrch ei hun.

en-gb	Supply  of  oxo-degradable  products  is prohibited in all cases whether or not the product is also listed elsewhere in the table and might be subject to exemptions in that capacity.
cy-gb	Mae cyflenwi cynhyrchion ocso-ddiraddiadwy wedi ei wahardd ym mhob achos, pa un a yw’r cynnyrch hefyd wedi ei restru mewn lle arall yn y tabl, ac y gall fod yn ddarostyngedig i esemptiadau yn rhinwedd hynny, ai peidio.

en-gb	For example, supply of a single-use plastic carrier bag that is subject to an exemption would not in fact be exempted if the bag is made of oxo-degradable plastic.
cy-gb	Er enghraifft, ni fyddai cyflenwi bag siopa  plastig  untro  sy’n  ddarostyngedig  i  esemptiadau  wedi  ei  esemptio  mewn gwirionedd os yw’r bag wedi ei wneud o blastig ocso-ddiraddiadwy.

en-gb	Column 2 of the table provides for exemptions that apply in respect of a particular type of product or the purpose for which the product is supplied.
cy-gb	Mae Colofn 2 o’r tabl yn darparu ar gyfer esemptiadau sy’n gymwys mewn cysylltiad â math penodol o gynnyrch neu at y diben y cyflenwir y cynnyrch ar ei gyfer.

en-gb	These include exemptions for any cup or takeaway food container that is not made from expanded or foamed extruded polystyrene and an exemption for supply of a single-use plastic straw to a person who requires it for health or disability reasons.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys esemptiadau ar gyfer unrhyw gwpan neu gynhwysydd cludfwyd nad yw wedi ei wneud o bolystyren ehangedig neu bolystyren allwthiedig ewynnog ac esemptiad ar gyfer cyflenwi gwelltyn plastig untro i berson sydd ei angen am resymau iechyd neu anabledd.

en-gb	The Welsh Ministers have the power under section 3 to make regulations to amend these exemptions in the future; for example, they might remove the exemption for cups or takeaway food containers made of plastic other than polystyrene.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru y pŵer o dan adran 3 i wneud rheoliadau i ddiwygio’r esemptiadauhyn yny dyfodol; er enghraifft gellid dileu’r esemptiad ar gyfer cwpanau neu gynhwysyddion cludfwyd a wnaed o blastig heblaw polystyren.

en-gb	The Schedule also provides for the definitions for the prohibited single-use plastic products listed in the table, and for the definitions of terms used in the exemptions in column 2 of the table.
cy-gb	Mae’r Atodlen hefyd yn darparu’r diffiniadau ar gyfer y cynhyrchion plastig untro gwaharddedig a restrir yn y tabl, ac ar gyfer y diffiniadau o dermau a ddefnyddir yn yr esemptiadau yng ngholofn 2 o’r tabl.

en-gb	Section 23 – Short Title
cy-gb	Adran 23 – Enw byr

en-gb	The short title of this Act is The Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023.
cy-gb	Enw byr y Ddeddf hon yw Deddf Diogelu’r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN SENEDD CYMRU
cy-gb	COFNOD Y TRAFODION YN SENEDD CYMRU

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the Senedd.
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy’r Senedd.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the Senedd website at: https://business.senedd.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=39943
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan y Senedd ar: https://busnes.senedd.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=39943

en-gb	Stage
cy-gb	Cyfnod

en-gb	Date
cy-gb	Dyddiad

en-gb	Introduced
cy-gb	Cyflwynwyd

en-gb	20 September 2022
cy-gb	20 Medi 2022

en-gb	Stage 1 - Debate
cy-gb	Cyfnod 1 - Dadl

en-gb	Stage 2 - Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 – Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 - Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 – Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 - Approved by the Senedd
cy-gb	Cyfnod 4 – Cymeradwywyd gan y Senedd

en-gb	Royal Assent
cy-gb	Y Cydsyniad Brenhinol