en-gb	Future of Minimum Unit Price consultation document
cy-gb	Dogfen ymgynghori ar Ddyfodol yr Isafbris Uned

en-gb	Overview
cy-gb	Trosolwg

en-gb	This consultation sets out proposals about two aspects of minimum unit pricing for alcohol: firstly whether it should continue beyond March 2026 and secondly, a proposal about what the minimum unit price (MUP) for alcohol should be if it continues.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn nodi cynigion ynghylch dwy agwedd ar isafbris uned am alcohol: yn gyntaf a ddylai barhau y tu hwnt i fis Mawrth 2026 ac yn ail, cynnig ynghylch beth ddylai'r isafbris uned (MUP) am alcohol fod os bydd yn parhau.

en-gb	How to respond
cy-gb	Sut i ymateb

en-gb	Please respond by completing the online form or completing this questionnaire and sending it to:
cy-gb	Byddwch cystal ag ymateb drwy lenwi’r ffurflen ar-lein neu lenwi’r holiadur hwn a’i anfon at:

en-gb	Email: substance.misuse@gov.wales
cy-gb	E-bost: substance.misuse@llyw.cymru

en-gb	substance.misuse@gov.wales
cy-gb	substance.misuse@llyw.cymru

en-gb	If you intend to respond in writing, please send completed forms to:
cy-gb	Os ydych am ymateb yn ysgrifenedig, anfonwch y ffurflenni ar ôl eu llenwi at:

en-gb	Substance Misuse Policy Team
cy-gb	Y Tîm Polisi Camddefnyddio Sylweddau

en-gb	Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	Rhydycar Busines Park
cy-gb	Parc Busnes Rhyd-y-car

en-gb	Merthyr Tydfil
cy-gb	Merthyr Tudful

en-gb	CF48 1UZ
cy-gb	CF48 1UZ

en-gb	When you reply, it would be useful if you confirm whether you are replying as an individual or submitting an official response on behalf of an organisation and include:
cy-gb	Pan fyddwch yn ymateb, byddai o gymorth pe baech yn cadarnhau a ydych yn ymateb fel unigolyn, neu’n cyflwyno ymateb swyddogol ar ran sefydliad, ac yn cynnwys:

en-gb	- your name
cy-gb	- eich enw

en-gb	- your position (if applicable), and
cy-gb	- eich swydd (os yn gymwys), a

en-gb	- the name of organisation (if applicable).
cy-gb	- enw'r Sefydliad (os yn gymwys).

en-gb	Contact details
cy-gb	Manylion cyswllt

en-gb	For more information:
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth:

en-gb	Substance.Misuse@gov.wales
cy-gb	Substance.Misuse@llyw.cymru

en-gb	Substance.Misuse@gov.wales
cy-gb	Substance.Misuse@llyw.cymru

en-gb	Contents
cy-gb	Cynnwys

en-gb	Ministerial Foreword
cy-gb	Rhagair gan y Gweinidog

en-gb	Summary
cy-gb	Crynodeb

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Bill was passed by the National Assembly in Wales in June 2018 and received Royal Assent, becoming an Act, on 9 August 2018.
cy-gb	Pasiwyd Bil Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym mis Mehefin 2018 ac fe gafodd y Cydsyniad Brenhinol a dod yn Ddeddf ar 9 Awst 2018.

en-gb	The Act provided the legal framework for introducing a minimum price for alcohol in Wales.
cy-gb	Roedd y Ddeddf yn darparu'r fframwaith cyfreithiol ar gyfer cyflwyno isafbris am alcohol yng Nghymru.

en-gb	The specific minimum unit price (MUP), set at 50p per unit of alcohol, was later established through the Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Minimum Unit Price) (Wales) Regulations 2019, which came into force on 2 March 2020.
cy-gb	Sefydlwyd yr isafbris uned (MUP), sef 50c fesul uned o alcohol, yn ddiweddarach drwy Reoliadau Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Isafbris Uned) (Cymru) 2019, a ddaeth i rym ar 2 Mawrth 2020.

en-gb	Together, the Act and the regulations set the minimum price for which alcohol can be supplied in Wales to a person in Wales and established a local authority-led enforcement regime.
cy-gb	Gyda'i gilydd, mae'r Ddeddf a'r rheoliadau yn pennu’r isafbris ar gyfer cyflenwi alcohol i berson yng Nghymru ac maent yn sefydlu cyfundrefn orfodi o dan arweiniad yr awdurdodau lleol.

en-gb	This included powers to bring prosecutions, undertake investigations, and enter premises.
cy-gb	Roedd hyn yn cynnwys pwerau i erlyn, cynnal ymchwiliadau, a mynd i mewn i fangreoedd.

en-gb	The legislation made it an offence for a person who is an alcohol retailer to supply alcohol from qualifying premises in Wales, or to authorise the supply of alcohol from qualifying premises in Wales, at a price below the applicable minimum price for the alcohol, punishable by way of a fine.
cy-gb	Gwnaeth y ddeddfwriaeth hi'n drosedd i berson sy'n fanwerthwr alcohol gyflenwi alcohol o fangre gymhwysol yng Nghymru, neu awdurdodi cyflenwi alcohol o fangre gymhwysol yng Nghymru, am bris sy'n is na'r isafbris cymwys am yr alcohol, a’r gosb am hyn yw dirwy.

en-gb	Section 21 of the Act requires Welsh Ministers to lay a report about its operation and effect as soon as practicable after the end of the first five years of its implementation (after 1 March 2025).
cy-gb	Mae adran 21 o'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyflwyno adroddiad ar weithrediad ac effaith y Ddeddf cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl diwedd pum mlynedd gyntaf ei gweithredu (ar ôl 1 Mawrth 2025).

en-gb	In preparing this report, the Welsh Ministers must consult the Senedd, and others, as considered appropriate.
cy-gb	Wrth baratoi'r adroddiad hwn, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â'r Senedd, ac eraill, fel y ystyrir yn briodol.

en-gb	The report was laid on (INSERT LINK).
cy-gb	Gosodwyd yr adroddiad ymlaen (INSERT LINK).

en-gb	The Act also contains a sunset clause, which states that the minimum unit price provisions will expire at the end of the six years (1 March 2026), unless the Welsh Ministers bring forward new legislation to continue their effect before then.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn cynnwys cymal machlud hefyd sy'n nodi y bydd darpariaethau'r isafbris uned yn dod i ben ar ddiwedd y cyfnod chwe blynedd (1 Mawrth 2026), oni bai bod Gweinidogion Cymru’n cyflwyno deddfwriaeth newydd i barhau â'u heffaith cyn hynny.

en-gb	This consultation proposes extending minimum unit pricing of alcohol beyond 1 March 2026.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn cynnig ymestyn isafbris uned am alcohol y tu hwnt i 1 Mawrth 2026.

en-gb	The ultimate aim of the Act is to tackle alcohol-related harm, including alcohol-attributable hospital admissions and alcohol-related deaths in Wales, by reducing alcohol consumption in hazardous and harmful drinkers.
cy-gb	Nod pennaf y Bil yw mynd i’r afael â niwed sy’n gysylltiedig ag alcohol, gan gynnwys derbyniadau i ysbytai y gellir eu priodoli i alcohol a marwolaethau sy’n gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru, drwy leihau faint o alcohol a gaiff ei yfed gan yfwyr peryglus a niweidiol.

en-gb	It is targeted at protecting the health of hazardous and harmful drinkers (including young people) who tend to consume greater quantities of low-cost and high-alcohol content products.
cy-gb	Yn benodol, mae wedi'i dargedu at ddiogelu iechyd yfwyr peryglus a niweidiol (gan gynnwys pobl ifanc) sy'n tueddu i yfed mwy o gynhyrchion cost isel sy'n cynnwys llawer o alcohol.

en-gb	Continuation of MUP
cy-gb	Parhau â MUP

en-gb	The Welsh Government is consulting on whether minimum unit pricing of alcohol should be continued as part of the range of policy measures in place to address alcohol-related harm, and – in the event it does continue – at what level the minimum unit price (MUP) should be set going  forward.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ynghylch a ddylid parhau ag isafbris uned am alcohol fel rhan o'r ystod o fesurau polisi sydd ar waith i fynd i'r afael â niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol, ac – os bydd yn parhau – ar ba lefel y dylid gosod yr isafbris uned (MUP) yn y dyfodol.

en-gb	Independent Evaluations of Minimum Unit Pricing for Alcohol
cy-gb	Gwerthusiadau Annibynnol o'r Isafbris Uned am Alcohol

en-gb	The Welsh Government commissioned an independent evaluation of the Act.
cy-gb	Comisiynodd Llywodraeth Cymru werthusiad annibynnol o'r Ddeddf.

en-gb	Four contracts were awarded, looking at different aspects of its implementation:
cy-gb	Dyfarnwyd pedwar contract, yn edrych ar agweddau gwahanol ar ei rhoi ar waith:

en-gb	Study 1:
cy-gb	Astudiaeth 1:

en-gb	Review of the introduction of minimum pricing for alcohol in Wales – Contribution Analysis.
cy-gb	Adolygiad o gyflwyno isafbris am alcohol yng Nghymru – Dadansoddiad o Gyfraniad.

en-gb	Using a contribution analysis approach, the aim was to assess the contribution (if any) that the introduction of minimum pricing for alcohol in Wales has made to any (measurable and observable) alcohol-related behavioural, consumption, and retail outcomes.
cy-gb	Gan ddefnyddio dull dadansoddi cyfraniad, y nod oedd asesu'r cyfraniad (os o gwbl) y mae cyflwyno isafbris am alcohol yng Nghymru wedi'i wneud at unrhyw ganlyniadau (mesuradwy a gweladwy) ymddygiadol, yfed a manwerthu sy'n gysylltiedig ag alcohol.

en-gb	Research with retailers and quantitative analysis.
cy-gb	Ymchwil gyda manwerthwyr a dadansoddi meintiol.

en-gb	Using mixed methods, the evaluation investigated retailers’ experiences and impacts of minimum pricing for alcohol in Wales.
cy-gb	Gan ddefnyddio dulliau cymysg, ymchwiliodd y gwerthusiad i brofiadau manwerthwyr ac effeithiau isafbris am alcohol yng Nghymru.

en-gb	The research also examines the impact on alcohol purchases using secondary data analysis.
cy-gb	Mae'r ymchwil yn ymchwilio hefyd i'r effaith ar brynu alcohol gan ddefnyddio dadansoddiad data eilaidd.

en-gb	Qualitative work with services and service users to assess the experiences and impact of minimum pricing for alcohol on service users and service providers.
cy-gb	Gwaith ansoddol gyda gwasanaethau a defnyddwyr gwasanaethau i asesu profiadau ac effaith isafbris am alcohol ar ddefnyddwyr gwasanaethau a darparwyr gwasanaethau.

en-gb	This included exploring the extent to which switching between substances may have been a consequence of the legislation and the impacts of minimum pricing on household budgets.
cy-gb	Roedd hyn yn cynnwys archwilio i ba raddau y gallai newid rhwng sylweddau fod wedi deillio o'r ddeddfwriaeth ac effeithiau isafbris ar gyllidebau aelwydydd.

en-gb	Assessment of the impact of introducing minimum price for alcohol on the wider population of drinkers.
cy-gb	Asesiad o effaith cyflwyno isafbris am alcohol ar y boblogaeth ehangach o yfwyr.

en-gb	A longitudinal study assessing the impact of minimum pricing for alcohol on the wider population of drinkers in Wales using a cross-sectional, anonymous, online questionnaire survey of adult drinkers living in Wales; and qualitative interviews with adult drinkers living in Wales.
cy-gb	Astudiaeth hydredol sy'n asesu effaith isafbris am alcohol ar y boblogaeth ehangach o yfwyr yng Nghymru gan ddefnyddio arolwg holiadur ar-lein, trawstoriadol a dienw o yfwyr sy'n oedolion ac sy'n byw yng Nghymru; a chyfweliadau ansoddol gydag yfwyr sy'n oedolion sy'n byw yng Nghymru.

en-gb	The final evaluation reports from each of these studies are available on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae'r adroddiadau gwerthuso terfynol o bob un o'r astudiaethau hyn ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	The findings recognise assessing the impact of the legislation against the backdrop of the pandemic – minimum unit pricing was introduced just before the start of the pandemic in the UK – persistently high levels of inflation and the cost-of-living crisis has been challenging.
cy-gb	Mae'r canfyddiadau'n cydnabod bod asesu effaith y ddeddfwriaeth yn erbyn cefndir y pandemig – cyflwynwyd isafbris uned ychydig cyn dechrau'r pandemig yn y DU – lefelau uchel o chwyddiant a'r argyfwng costau byw wedi bod yn heriol.

en-gb	However, the studies found minimum unit pricing for alcohol has been broadly welcomed and implemented in an effective fashion.
cy-gb	Er hynny, canfu'r astudiaethau fod pennu isafbris uned am alcohol wedi cael ei groesawu'n eang a'i weithredu mewn modd effeithiol.

en-gb	https://www.gov.wales/research-minimum-pricing-alcohol
cy-gb	https://www.llyw.cymru/ymchwil-ar-isafswm-prisio-ar-gyfer-alcohol

en-gb	The contribution analysis study found that the implementation of minimum unit pricing of alcohol policy has been widely considered successful.
cy-gb	Canfu'r astudiaeth dadansoddiad o gyfraniad fod gweithredu polisi isafbris uned am  alcohol wedi cael ei ystyried yn llwyddiannus yn eang.

en-gb	It has demonstrated clear benefits, including the removal of very cheap alcohol products; there has been high compliance among retailers, and changes in retail and purchasing behaviours.
cy-gb	Mae wedi dangos manteision clir, gan gynnwys cael gwared ar gynhyrchion alcohol rhad iawn; bu cydymffurfiad uchel ymhlith manwerthwyr, a newidiadau mewn ymddygiadau manwerthu a phrynu.

en-gb	Observed effects include a reduction in strong, cheap alcohol sales, increased prices, and shifts in consumer preferences towards other alcoholic beverages.
cy-gb	Mae'r effeithiau a welwyd yn cynnwys gostyngiad mewn gwerthiannau alcohol cryf a rhad, prisiau cynyddol, a newidiadau mewn dewisiadau defnyddwyr tuag at ddiodydd alcoholaidd eraill.

en-gb	The independent evaluations of the policy highlight broad support, emphasising its potential to reduce health harms and improve outcomes for future generations.
cy-gb	Mae'r gwerthusiadau annibynnol o'r polisi yn tynnu sylw at gefnogaeth eang, gan bwysleisio ei botensial i leihau niwed i iechyd a gwella canlyniadau ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

en-gb	Through the implementation of minimum unit pricing of alcohol, the Welsh Government has had an excellent working relationship with Trading Standards Wales in the enforcement of the legislation, which reported just six fines following more than 3,000 inspections.
cy-gb	Drwy weithredu isafbris uned am alcohol, bu gan Lywodraeth Cymru berthynas waith ardderchog gyda Safonau Masnach Cymru wrth orfodi'r ddeddfwriaeth, a adroddodd chwe dirwy yn unig yn dilyn mwy na 3,000 o arolygiadau.

en-gb	The contribution analysis report, which draws on a suite of studies and evidence from around the world, concludes the Welsh Government:
cy-gb	Mae'r adroddiad dadansoddiad o gyfraniad, sy'n tynnu ar gyfres o astudiaethau a thystiolaeth o bob cwr o'r byd, yn dod i'r casgliad y dylai Llywodraeth Cymru:

en-gb	“Should renew rather than lose the option of the legislation as an alcohol policy measure in Wales”.
cy-gb	“Adnewyddu yn hytrach na cholli’r opsiwn o'r ddeddfwriaeth fel mesur polisi alcohol yng Nghymru”.

en-gb	It also recommends increasing the level of the minimum unit price to at least 65p per unit to sustain the policy’s value and the positive impacts observed to date.
cy-gb	Mae'n argymell hefyd gynyddu'r isafbris uned i o leiaf 65c yr uned er mwyn cynnal gwerth y polisi a'r effeithiau cadarnhaol sydd wedi dod i'r amlwg hyd yn hyn.

en-gb	The evaluation suggests a near-universal agreement among service providers and professionals the minimum pricing policy should not be abolished, with some suggesting a gradual price increase per unit to ensure it remains in line with inflation.
cy-gb	Mae'r gwerthusiad yn awgrymu bod bron pob un darparwr gwasanaeth a gweithiwr proffesiynol yn cytuno na ddylid diddymu'r polisi ynghylch pennu isafbris, gyda rhai yn awgrymu cynnydd graddol yn y pris fesul uned i sicrhau ei fod yn parhau i gyd-fynd â chwyddiant.

en-gb	The evidence shows the legislation has had an impact on the sale of cheap, high-strength alcohol products, with prices increasing.
cy-gb	Mae'r dystiolaeth yn dangos bod y ddeddfwriaeth wedi cael effaith ar werthu cynhyrchion alcohol rhad, cryfder uchel, a bod eu prisiau'n codi.

en-gb	This has resulted in customers purchasing less of this type of product and fewer retailers stocking them.
cy-gb	Mae hyn wedi golygu bod cwsmeriaid yn prynu llai o'r math hwn o gynnyrch a llai o fanwerthwyr yn ei stocio.

en-gb	This is a positive step towards reducing alcohol-related harm and supporting people to drink responsibly in Wales.
cy-gb	Mae hwn yn gam cadarnhaol tuag at leihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol a helpu pobl yng Nghymru i yfed yn gyfrifol.

en-gb	Concerns were raised during the passage of the legislation in the National Assembly about people substituting alcohol for other illegal substances and about cross-border shopping.
cy-gb	Yn ystod hynt y ddeddfwriaeth yn y Cynulliad Cenedlaethol, codwyd pryderon ynglŷn â phobl yn defnyddio sylweddau anghyfreithlon eraill yn lle alcohol yn ogystal â siopa ar draws y ffin.

en-gb	The evaluations found minimal evidence to suggest drinkers who were not already using drugs were starting to use illegal drugs as a result of higher alcohol prices.
cy-gb	Canfu'r gwerthusiadau nad oedd fawr o dystiolaeth i awgrymu bod yfwyr alcohol nad oeddent eisoes yn defnyddio cyffuriau yn dechrau defnyddio cyffuriau o ganlyniad i brisiau alcohol uwch.

en-gb	There was some evidence of cross-border shopping in communities living close to the border.
cy-gb	Roedd rhywfaint o dystiolaeth o siopa trawsffiniol mewn cymunedau sy'n byw yn agos at y ffin.

en-gb	Comparisons with Scotland’s experience of introducing minimum unit pricing of alcohol suggest similar trends and outcomes, indicating the policy aligns with broader alcohol harm reduction strategies.
cy-gb	Mae cymariaethau â phrofiad yr Alban o gyflwyno isafbris uned am alcohol yn awgrymu tueddiadau a chanlyniadau tebyg, gan nodi bod y polisi yn cyd-fynd â strategaethau ehangach i leihau niwed alcohol.

en-gb	Operation and Effect Report
cy-gb	Adroddiad ar Weithrediad ac Effaith

en-gb	Under the terms of the Act, the Welsh Government is required to provide a report about the operation and effect of the legislation as soon as is practicable after 1 March 2025.
cy-gb	O dan delerau'r Ddeddf, rhaid i Lywodraeth Cymru ddarparu adroddiad ar weithrediad ac effaith y ddeddfwriaeth a'i heffeithiau cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl 1 Mawrth 2025.

en-gb	In preparing this report, the Welsh Government had to consult the Senedd and others, as appropriate.
cy-gb	Wrth baratoi'r adroddiad hwn, bu rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â'r Senedd, ac eraill, fel y bo'n briodol.

en-gb	The findings from the independent evaluations informed the report but the Welsh Government also carried out a consultation exercise and undertook additional work, as follows:
cy-gb	Roedd canfyddiadau'r gwerthusiadau annibynnol yn llywio'r adroddiad ond cynhaliodd Llywodraeth Cymru ymarfer ymgynghori hefyd ac ymgymerodd â gwaith ychwanegol, fel a ganlyn:

en-gb	Held an email consultation with stakeholders – 27 responses were received and a summary of the main points raised is included in the operation and effect report.
cy-gb	Cynhaliodd ymgynghori e-bost â rhanddeiliaid – daeth 27 o ymatebion i law ac mae crynodeb o'r prif bwyntiau a godwyd wedi'i gynnwys yn yr adroddiad o weithrediad ac effaith.

en-gb	Met some organisations from the health and retail sector and those which support people who misuse alcohol.
cy-gb	Cyfarfu â rhai sefydliadau o'r sector iechyd a manwerthu a'r rhai sy'n cefnogi pobl sy'n camddefnyddio alcohol.

en-gb	Worked with Public Health Wales to include questions on public attitudes and awareness of minimum unit pricing of alcohol in the Time to Talk Public Health panel study in February 2025.
cy-gb	Bu'n gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru i gynnwys cwestiynau ar agweddau'r cyhoedd ac ymwybyddiaeth o isafbris uned am alcohol yn astudiaeth panel Amser i Siarad Iechyd Cyhoeddus ym mis Chwefror 2025.

en-gb	The February 2025 data collection provided a nationally representative sample across Wales, asking whether they were in favour or against MUP, and the main reasons behind their being in favour or against.
cy-gb	Rhoddodd casgliad data Chwefror 2025 sampl sy'n gynrychioliadol yn genedlaethol ledled Cymru, gan ofyn a oeddent o blaid neu yn erbyn MUP, a'r prif resymau y tu i'w dewis o blaid neu yn erbyn.

en-gb	The findings on MUP are available at TTPH February 2025 report
cy-gb	Mae'r canfyddiadau ar MUP ar gael yn adroddiad TTPH Chwefror 2025

en-gb	https://eur01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fphw.nhs.wales%2Ftopics%2Ftime-to-talk-public-health%2F&data=05%7C02%7COwen.Venables%40gov.wales%7C2905e87b68304dfb37f808dd9125a030%7Ca2cc36c592804ae78887d06dab89216b%7C0%7C0%7C638826312962296093%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&sdata=kmh51tBTaSVcYqRnH1UWxxoJ%2FmeF%2BaJVZ%2F24FXPx3fo%3D&reserved=0
cy-gb	https://icc.gig.cymru/pynciau/amser-i-siarad-iechyd-cyhoeddus/

en-gb	https://eur01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fphw.nhs.wales%2Ftopics%2Ftime-to-talk-public-health%2Ftime-to-talk-public-health-panel-publications%2Fpublications%2Ftime-to-talk-public-health-february-2025-survey-results%2F&data=05%7C02%7COwen.Venables%40gov.wales%7C7d6a6681984a45b184ef08dda367fc46%7Ca2cc36c592804ae78887d06dab89216b%7C0%7C0%7C638846389904769277%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&sdata=bSWbBYcFH5fP6bi9Pd1Mz%2BRq9iQkBGDAbZmRuFpuSZI%3D&reserved=0
cy-gb	https://icc.gig.cymru/pynciau/amser-i-siarad-iechyd-cyhoeddus/cyhoeddiadau-panel-amser-i-siarad-iechyd-cyhoeddus/cyhoeddiadau/amser-i-siarad-iechyd-cyhoeddus-chwefror-2025-canfyddiadau-arolwg/

en-gb	Engaged with the Senedd’s Health and Social Care Committee, which carried out a call for evidence.
cy-gb	Ymgysylltodd â Phwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol y Senedd, a gynhaliodd alwad am dystiolaeth.

en-gb	The Act requires Welsh Ministers to consult the Senedd and such other persons as they consider appropriate in the preparation of this report.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â'r Senedd a phobl eraill sy'n briodol yn eu barn hwy wrth baratoi'r adroddiad hwn.

en-gb	A copy of the committee’s report about minimum unit pricing of alcohol is available at Minimum unit pricing for alcohol in Wales 
cy-gb	Mae copi o adroddiad y pwyllgor am isafbris uned am alcohol ar gael yn Isafbris uned am alcohol yng Nghymru  https://dogfennauaosodwyd.senedd.cymru/cr-ld17276-cy.pdf

en-gb	https://laiddocuments.senedd.wales/cr-ld17276-en.pdf
cy-gb	https://dogfennauaosodwyd.senedd.cymru/cr-ld17276-cy.pdf

en-gb	Welsh Government wider alcohol policy objectives and actions
cy-gb	Amcanion a chamau gweithredu polisi alcohol ehangach Llywodraeth Cymru

en-gb	Alcohol pricing, including minimum unit pricing, should be part of a broader set of strategies and policies aimed at reducing alcohol consumption and its related harms.
cy-gb	Dylai prisio alcohol, gan gynnwys isafbris uned, fod yn rhan o set ehangach o strategaethau a pholisïau sy'n anelu at leihau'r defnydd o alcohol a'i niwed cysylltiedig.

en-gb	A clear and comprehensive alcohol policy framework is essential to ensure the effectiveness of such measures.
cy-gb	Mae fframwaith polisi clir a chynhwysfawr ar gyfer alcohol yn hanfodol i sicrhau effeithiolrwydd mesurau o'r fath.

en-gb	This broader policy approach should also address alcohol availability and marketing.
cy-gb	Dylai'r dull polisi ehangach hwn fynd i'r afael hefyd ag argaeledd a marchnata alcohol.

en-gb	While some aspects of availability and marketing policies are the responsibility of the UK Government, the Welsh Government can explore opportunities to influence these areas within its jurisdiction.
cy-gb	Er mai cyfrifoldeb Llywodraeth y DU yw rhai agweddau ar argaeledd a pholisïau marchnata, caiff Llywodraeth Cymru ymchwilio i gyfleoedd i ddylanwadu ar y meysydd hyn o fewn ei hawdurdodaeth.

en-gb	Minimum unit pricing of alcohol and pricing strategies should align with and complement the wider alcohol policy goals already in place.
cy-gb	Dylai'r gwaith o bennu isafbris uned am alcohol a strategaethau prisio gyd-fynd â'r nodau polisi alcohol ehangach sydd eisoes ar waith a'u cydategu.

en-gb	Alcohol is a major cause of death and illness in Wales, including cancer, chronic liver disease, and cardiovascular disease.
cy-gb	Mae alcohol yn un o brif achosion marwolaeth a salwch yng Nghymru, gan gynnwys canser, clefyd cronig yr afu, a chlefyd cardiofasgwlaidd.

en-gb	Although progress has been made to reduce harmful alcohol consumption, levels of alcohol-related disease remain high.
cy-gb	Er bod cynnydd wedi'i wneud i leihau'r defnydd o alcohol niweidiol, mae lefelau clefydau sy'n gysylltiedig ag alcohol yn dal yn uchel.

en-gb	Welsh Government currently invests over £67m in our substance misuse agenda (revenue and capital funding), of which just over £41m goes to our Area Planning Boards (APBs) through our Substance Misuse Action Fund.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi bron £67m yn ein hagenda camddefnyddio sylweddau (cyllid refeniw a chyfalaf), ac mae ychydig dros £41 o'r swm hwnnw yn mynd i'n Byrddau Cynllunio Ardal (APBs) drwy ein Cronfa Weithredu ar Gamddefnyddio Sylweddau.

en-gb	The seven APBs are responsible for conducting needs assessments, the commissioning and monitoring of services.
cy-gb	Mae'r saith APB yn gyfrifol am gynnal asesiadau anghenion, comisiynu a monitro gwasanaethau.

en-gb	Partnership working between the responsible authorities of the APBs is key in delivering evidence based and strategic commissioning, partners such as the Health Boards have an important role in working with APBs to commission and deliver these services.
cy-gb	Mae gweithio mewn partneriaeth rhwng awdurdodau cyfrifol yr APBs yn allweddol wrth ddarparu comisiynu strategol sy'n seiliedig ar dystiolaeth, ac mae gan bartneriaid megis y Byrddau Iechyd rôl bwysig wrth weithio gydag APBs i gomisiynu a darparu'r gwasanaethau hyn.

en-gb	We continue to work with our APBs to ensure a range of services and support is in place to support people who are experiencing alcohol problems.
cy-gb	Rydym yn parhau i weithio gyda'n byrddau cynllunio ardal i sicrhau bod amrywiaeth o wasanaethau a chymorth ar waith i gefnogi pobl sydd â phroblemau alcohol.

en-gb	Alcohol remains the most problematic substance for which people seek assistance.
cy-gb	Alcohol yw'r sylwedd mwyaf problematig y mae pobl yn ceisio cymorth ar ei gyfer o hyd.

en-gb	There were 562 alcohol-specific deaths in Wales registered in 2023, an increase of 76 deaths since 2022 (17.6%) and 194 deaths since pre-pandemic 2019 (52%).
cy-gb	Roedd 562 o farwolaethau alcohol-benodol wedi'u cofrestru yng Nghymru yn 2023, cynnydd o 76 o farwolaethau ers 2022 (17.6%) a 194 ers y cyfnod cyn y pandemig yn 2019 (52%).

en-gb	Preventing the harm caused by alcohol misuse has been a key part of our substance misuse operations and will continue to be through any future work on the wider substance misuse agenda.
cy-gb	Mae atal y niwed a achosir gan gamddefnyddio alcohol wedi bod yn rhan allweddol o'n gweithrediadau camddefnyddio sylweddau a bydd hynny'n parhau drwy unrhyw waith yn y dyfodol ar yr agenda ehangach ar gyfer camddefnyddio sylweddau.

en-gb	Our overall aim continues to ensure that people in Wales are aware of the dangers and impact of alcohol misuse and to know where they can seek information, help and support if they need it.
cy-gb	Ein nod cyffredinol o hyd yw sicrhau bod pobl yng Nghymru yn ymwybodol o'r peryglon a'r effaith sy'n gysylltiedig â chamddefnyddio alcohol, ac yn gwybod ble y gallant gael gwybodaeth, cymorth a chefnogaeth os oes angen.

en-gb	Welsh Government, in conjunction with our national helpline DAN 24/7, continues to support specific work to target hard to reach areas across Wales and respond to local issues.
cy-gb	Ar y cyd â’n llinell gymorth genedlaethol, DAN 24/7, mae Llywodraeth Cymru’n parhau i gefnogi gwaith penodol ledled Cymru i dargedu ardaloedd anodd eu cyrraedd ac ymateb i faterion lleol.

en-gb	This initiative utilises a van with a digital display enabling clear messages to be delivered prominently within local communities.
cy-gb	Mae'r fenter hon yn defnyddio fan ag arddangosfa ddigidol sy'n galluogi negeseuon clir i gael eu cyflwyno'n glir mewn cymunedau lleol.

en-gb	This allows us to react quickly to any current trends, not only alcohol but warnings in relation to drug use and provide both educational and harm reduction information.
cy-gb	Mae hyn yn caniatáu inni ymateb yn gyflym i unrhyw dueddiadau cyfredol, nid yn unig alcohol ond hefyd rybuddion mewn perthynas â defnyddio cyffuriau a darparu gwybodaeth addysgol a lleihau niwed.

en-gb	In addition, the campaign also promotes the national DAN 24/7 helpline.
cy-gb	Ymhellach, mae’r ymgyrch yn hyrwyddo llinell gymorth genedlaethol DAN 24/7.

en-gb	Conclusion
cy-gb	Casgliad

en-gb	Having carefully considered minimum unit pricing of alcohol’s impact, the evidence and the views and experiences of stakeholders, individuals and groups, the Welsh Government is satisfied that there is a strong case to continue the policy and legislation beyond the sunset date of March 2026 in the 2018 Act.
cy-gb	Ar ôl ystyried effaith isafbris uned am alcohol, y dystiolaeth a barn a phrofiadau rhanddeiliaid, unigolion a grwpiau yn ofalus, mae Llywodraeth Cymru yn fodlon bod achos cryf o blaid parhau â'r polisi a'r ddeddfwriaeth y tu hwnt i'r dyddiad machlud ym mis Mawrth 2026 yn Neddf 2018.

en-gb	We are therefore consulting on continuing minimum unit pricing of alcohol in Wales.
cy-gb	Rydym yn ymgynghori felly ar barhau i gael isafbris uned am alcohol yng Nghymru.

en-gb	Subject to the outcome of this consultation, the Welsh Government is considering laying the necessary legislation to ensure the effect of minimum unit pricing of alcohol continues after March 2026.
cy-gb	Yn amodol ar ganlyniad yr ymgynghoriad hwn, mae Llywodraeth Cymru yn ystyried gosod y ddeddfwriaeth angenrheidiol i sicrhau bod effaith isafsbris uned am alcohol yn parhau ar ôl mis Mawrth 2026.

en-gb	This would be via regulations laid in the Senedd in early 2026.
cy-gb	Byddai hyn drwy reoliadau a osodid yn y Senedd ar ddechrau 2026.

en-gb	Revision of Minimum Unit Price
cy-gb	Diwygio'r Isafbris Uned

en-gb	The Welsh Government, in the event of minimum unit pricing of alcohol continuing, is also consulting about the appropriate level for a minimum unit price (MUP) going forward.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori hefyd, os bydd yr isafbris uned am alcohol yn parhau, ar y lefel briodol ar gyfer isafbris uned (MUP) yn y dyfodol.

en-gb	The Welsh Government is consulting on a proposal to revise the MUP to 65p per unit.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar gynnig i ddiwygio'r MUP i 65c yr uned.

en-gb	We believe this strikes a reasonable balance between achieving public health benefits and minimising potential impacts on the alcoholic drinks market and consumers.
cy-gb	Credwn fod hyn yn taro cydbwysedd rhesymol rhwng cyflawni buddion iechyd y cyhoedd a lleihau effeithiau posibl ar y farchnad diodydd alcoholaidd a defnyddwyr.

en-gb	Consideration of the range of options available, including not continuing with an MUP are set out below.
cy-gb	Mae ystyried yr ystod o opsiynau sydd ar gael, gan gynnwys peidio â pharhau gyda MUP wedi'u nodi isod.

en-gb	The equation for calculating the minimum price for alcohol is prescribed in the 2018 Act and provides that the MUP is to be prescribed by regulations.
cy-gb	Mae'r hafaliad ar gyfer cyfrifo'r isafbris am alcohol wedi'i ragnodi yn Neddf 2018 ac mae'n darparu bod y MUP i'w ragnodi drwy reoliadau.

en-gb	This formula is based on the MUP (which is currently set at 50p), the percentage strength of the alcohol and its volume as follows:
cy-gb	Mae'r fformiwla hon yn seiliedig ar y MUP (sydd wedi'i bennu yn 50c ar hyn o bryd), canran cryfder yr alcohol a'i gyfaint fel a ganlyn:

en-gb	MUP (£0.5) x Strength (%) x Volume (litres) = minimum price at which it can be sold.
cy-gb	Yr isafbris uned (£0.5) x Cryfder (%) x Cyfaint (litrau) = yr isafbris y gellir ei werthu amdano.

en-gb	The same calculation should be used for the options below, replacing 50p with the relevant unit price.
cy-gb	Dylid defnyddio'r un cyfrifiad ar gyfer yr opsiynau isod, gan ddisodli 50c â’r isafbris uned perthnasol.

en-gb	The Welsh Government has assessed a range of options, which are summarised below.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi asesu ystod o opsiynau, sydd wedi'u crynhoi isod.

en-gb	These options take into consideration the outcome of the operation and effect report and the published independent evaluations.
cy-gb	Mae'r opsiynau hyn yn ystyried canlyniad yr adroddiad gweithredu ac effaith a'r gwerthusiadau annibynnol cyhoeddedig.

en-gb	To inform decision-making, the Welsh Government commissioned updated modelling from the Sheffield Addictions Research Group (SARG) at the University of Sheffield to assess the potential impacts of various price levels using the most recent data.
cy-gb	Er mwyn llywio gwneud penderfyniadau, mae Llywodraeth Cymru wedi comisiynu gwaith modelu wedi'i ddiweddaru gan Sheffield Addictions Research Group (SARG), Prifysgol Sheffield, i asesu effeithiau posibl lefelau pris gwahanol gan ddefnyddio'r data diweddaraf.

en-gb	SARG has previously produced a series of policy appraisals for the Welsh Government, which contributed to the development and implementation of the 50p MUP in Wales in March 2020.
cy-gb	Mae SARG wedi cynhyrchu cyfres o arfarniadau polisi ar gyfer Llywodraeth Cymru yn flaenorol, a gyfrannodd at ddatblygu a gweithredu'r MUP 50c yng Nghymru ym mis Mawrth 2020.

en-gb	A copy of the modelling report is available at (INSERT LINK) and has been considered as part of the draft Regulatory Impact Assessment, which accompanies this consultation (INSERT LINK).
cy-gb	Mae copi o'r adroddiad modelu ar gael yn (INSERT LINK)ac mae wedi cael ei ystyried fel rhan o'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft, sy'n cyd-fynd â'r ymgynghoriad hwn (INSERT LINK).

en-gb	The options set out below present a range of pricing options.
cy-gb	Mae'r opsiynau a nodir isod yn cyflwyno ystod o opsiynau prisio.

en-gb	However, Welsh Ministers retain the discretion to set a different price.
cy-gb	Er hynny, mae Gweinidogion Cymru yn cadw'r disgresiwn i bennu pris gwahanol.

en-gb	Further detailed information about the advantages and disadvantages of each price, and an explanation of the Welsh Government’s proposals can be found in the draft Regulatory Impact Assessment, which accompanies this consultation document.
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth fanwl am fanteision ac anfanteision pob pris, ac esboniad o gynigion Llywodraeth Cymru yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft, sy'n cyd-fynd â'r ddogfen ymgynghori hon.

en-gb	For this consultation document, the Welsh Government has set out its options for a new MUP as follows:
cy-gb	Ar gyfer y ddogfen ymgynghori hon, mae Llywodraeth Cymru wedi nodi ei hopsiynau ar gyfer MUP newydd fel a ganlyn:

en-gb	Lowering the minimum unit price below 50p per unit
cy-gb	Gostwng yr isafbris uned i lai na 50c yr uned

en-gb	Retaining the current minimum unit price of 50p per unit
cy-gb	Cadw'r isafbris uned presennol o 50c yr uned

en-gb	Increasing the minimum unit price to 55p or 60p per unit
cy-gb	Cynyddu'r isafbris uned i 55c neu 60c yr uned

en-gb	Increasing the minimum unit price to 65p per unit
cy-gb	Cynyddu'r isafsbris uned i 65c yr uned

en-gb	Setting the minimum unit price above 65p per unit
cy-gb	Gosod yr isafbris uned i fwy na 65c yr uned

en-gb	The draft Regulatory Impact Assessment accompanying this consultation document provides further detail on the impact of each option (INSERT LINK).
cy-gb	Mae'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft sy'n cyd-fynd â'r ddogfen ymgynghori hon yn rhoi rhagor o fanylion am effaith pob opsiwn (INSERT LINK).

en-gb	Lowering the MUP threshold is estimated to lead to an increase in alcohol consumption, compared to maintaining the 50p per unit level (in 2022 prices) – an increase associated with greater alcohol-related health harm, with the greatest increases among the most deprived groups.
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd gostwng y trothwy MUP yn arwain at gynnydd yn y defnydd o alcohol, o'i gymharu â chynnal y lefel o 50c yr uned (ym mhrisiau 2022) - cynnydd sy'n gysylltiedig â mwy o niwed i iechyd sy'n gysylltiedig ag alcohol, gyda'r cynnydd mwyaf ymhlith y grwpiau mwyaf difreintiedig.

en-gb	While minimum unit pricing of alcohol sets a minimum price threshold, in theory, products priced at or just above 50p per unit would not require adjustment.
cy-gb	Er bod isafbris uned am alcohol yn gosod trothwy isafbris, mewn theori, ni fyddai angen addasu cynhyrchion sydd wedi'u prisio yn 50c neu ychydig yn uwch.

en-gb	However, it is likely that some products, which are currently constrained by the current 50p per unit level would drop to a lower threshold, potentially re-entering the market at their previously low-cost high-strength levels.
cy-gb	Er hynny, mae'n debygol y byddai rhai cynhyrchion, sydd wedi'u cyfyngu ar hyn o bryd gan y lefel bresennol o 50c yr uned yn gostwng i drothwy is, gan fynd i mewn i'r farchnad eto ar eu lefelau cryfder uchel cost isel blaenorol.

en-gb	Reducing the MUP threshold from 50p per unit to either 40p per unit or 45p per unit, has been found to contribute to a shift in drinking patterns opposite to those intended by minimum unit pricing of alcohol.
cy-gb	Canfuwyd bod lleihau'r trothwy MUP o 50c yr uned i naill ai 40c yr uned neu 45c yr uned, yn cyfrannu at newid mewn patrymau yfed sy'n groes i'r rhai y bwriedir i isafbris uned am alcohol eu sicrhau.

en-gb	Some individuals move from moderate to hazardous consumption, while others progress from hazardous to harmful levels.
cy-gb	Mae rhai unigolion yn symud o yfed cymedrol i yfed peryglus, tra bo eraill yn symud ymlaen o lefelau peryglus i lefelau niweidiol.

en-gb	If the MUP was significantly reduced or if the legislation was allowed to lapse – by enabling the sunset clause to take effect - the modelling suggests there would be an immediate impact in 2026, with an estimated increase of 461 hazardous drinkers and 959 harmful drinkers and a decline of 1,420 moderate drinkers (Sheffield Report paragraphs following table 1.10 and 1.11, page 25 (INSERT LINK)
cy-gb	Pe bai'r MUP yn cael ei leihau yn sylweddol neu pe caniateid i'r ddeddfwriaeth ddod i ben – drwy alluogi'r cymal machlud i gael effaith – mae'r modelu yn awgrymu y byddai effaith ar unwaith yn 2026, gydag amcangyfrif o gynnydd o 461 o yfwyr peryglus a 959 o yfwyr niweidiol a gostyngiad o 1,420 o yfwyr cymedrol (paragraffau Adroddiad Sheffield yn dilyn tabl 1.10 a 1.11, tudalen 25 (MEWNOSOD DOLEN)

en-gb	Lowering the MUP threshold would also lead to increased alcohol consumption, particularly among the groups most affected.
cy-gb	Byddai gostwng y trothwy MUP hefyd yn arwain at gynnydd mewn lefelau yfed alcohol, yn enwedig ymhlith y grwpiau yr effeithir arnynt fwyaf.

en-gb	However, the estimated impact of such changes appears to be minimal, suggesting the current 50p per unit is no longer significantly influencing the price of the cheapest alcohol.
cy-gb	Er hynny, ymddengys mai bach iawn yw effaith amcangyfrifedig newidiadau o'r fath, sy'n awgrymu nad yw'r swm presennol o 50c yr uned bellach yn dylanwadu'n sylweddol ar bris yr alcohol rhataf.

en-gb	It is estimated that 94.4% of alcohol is now sold at 60p per unit or more with heavy drinkers buying 93.1% at 60p per unit or more.
cy-gb	Amcangyfrifir bod 94.4% o alcohol bellach yn cael ei werthu am 60c yr uned neu fwy gydag yfwyr trwm yn prynu 93.1% am 60c yr uned neu fwy.

en-gb	This suggests that, even among those who consume the lowest cost alcohol, the 50p per unit MUP will have limited influence on the market by 2026.
cy-gb	Mae hyn yn awgrymu, hyd yn oed ymhlith y rhai sy'n yfed yr alcohol cost isaf, y bydd y MUP 50c yr uned yn cael dylanwad cyfyngedig ar y farchnad erbyn 2026.

en-gb	(Sheffield Report page 48 INSERT LINK)
cy-gb	(Adroddiad Sheffield tudalen 48 INSERT LINK)

en-gb	Reducing the MUP below 50p would contradict the policy's objective of decreasing alcohol-related harm and addressing health inequalities.
cy-gb	Byddai lleihau'r MUP i lai na 50c yn groes i amcan y polisi sef lleihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol a mynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd.

en-gb	Such a move would contradict the Welsh Government’s commitment to minimise the negative health effects of alcohol consumption.
cy-gb	Byddai cam o'r fath yn groes i ymrwymiad Llywodraeth Cymru i leihau effeithiau negyddol yfed alcohol ar iechyd.

en-gb	For these reasons, this option is not being proposed at this stage.
cy-gb	Am y rhesymau hyn, nid yw'r opsiwn hwn yn cael ei gynnig ar hyn o bryd.

en-gb	Additional details supporting this conclusion can be found in the draft Regulatory Impact Assessment (INSERT LINK).
cy-gb	Mae manylion ychwanegol sy'n ategu'r casgliad hwn i'w gweld yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft (INSERT LINK).

en-gb	Retaining the current minimum unit price of 50p per unit
cy-gb	Cadw'r isafbris uned presennol o 50c yr uned

en-gb	Evidence in the independent evaluations and the operation and effect report indicates that the 50p per unit level has been effective in supporting the overall aims of the minimum unit pricing of alcohol policy.
cy-gb	Mae tystiolaeth yn y gwerthusiadau annibynnol a'r adroddiad gweithrediad ac effaith yn dangos bod y lefel o 50c fesul uned wedi bod yn effeithiol o ran cefnogi nodau cyffredinol y polisi isafbris uned am alcohol.

en-gb	However, its overall effectiveness has been eroded by inflation and the rising cost of living.
cy-gb	Er hynny, mae ei effeithiolrwydd cyffredinol wedi cael ei erydu gan chwyddiant a'r costau byw cynyddol.

en-gb	A 50p per unit rate now holds less value in real terms than when it was first implemented in Wales in 2020.
cy-gb	Mae gan gyfradd o 50c fesul uned bellach lai o werth mewn termau real na phan gafodd ei gweithredu gyntaf yng Nghymru yn 2020.

en-gb	As was noted in the independent evaluations, the period of persistently high inflation high inflation post-pandemic in particular has contributed to the erosion of the value of the MUP in real terms.
cy-gb	Fel y nodwyd yn y gwerthusiadau annibynnol, mae'r cyfnod o chwyddiant uchel parhaus ar ôl y pandemig yn benodol wedi cyfrannu at erydiad gwerth y MUP mewn termau real.

en-gb	Using the CPIH index, the effect of inflation between 2020 and 2026 is equivalent to the 50p MUP falling to 39p in 2020 prices.
cy-gb	Gan ddefnyddio'r mynegai CPIH, mae effaith chwyddiant rhwng 2020 a 2026 yn cyfateb i ostyngiad yn y MUP o 50c i 39c ym mhrisiau 2020.

en-gb	This means the current 50p MUP is no longer significantly influencing the price of the cheapest alcohol.
cy-gb	Mae hyn yn golygu nad yw'r MUP 50c presennol bellach yn dylanwadu'n sylweddol ar bris yr alcohol rhataf.

en-gb	However, the main conclusion from the independent evaluations is that the evidence provides a broadly positive account of the legislation as a policy measure, and more specifically, its implementation in Wales.
cy-gb	Er hynny, y prif gasgliad o'r gwerthusiadau annibynnol yw bod y dystiolaeth yn darparu cyfrif cadarnhaol ar y cyfan o'r ddeddfwriaeth fel mesur polisi, ac yn fwy penodol, ei gweithredu yng Nghymru.

en-gb	The independent evaluators’ main consideration recommendation was that the Welsh Government should retain minimum unit pricing of alcohol as a policy tool, rather than allowing it to lapse, and that consideration should be given to reviewing the current MUP price level.
cy-gb	Prif argymhelliad ystyriaeth y gwerthuswyr annibynnol oedd y dylai Llywodraeth Cymru gadw isafbris uned am alcohol fel offeryn polisi, yn hytrach na chaniatáu iddo ddod i ben, ac y dylid ystyried adolygu lefel y pris MUP presennol.

en-gb	Additional details supporting this conclusion can be found in the draft Regulatory Impact Assessment (INSERT LINK).
cy-gb	Mae manylion ychwanegol sy'n ategu'r casgliad hwn i'w gweld yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft (INSERT LINK).

en-gb	Increasing the minimum unit price to 55p or 60p per unit
cy-gb	Cynyddu'r isafbris uned i 55c neu 60c yr uned

en-gb	Raising the MUP to 55p per unit represents an increase from the current rate, however, it is unlikely to maintain the policy’s value in real terms when adjusted for inflation.
cy-gb	Mae codi'r MUP i 55c yr uned yn gynnydd o'r gyfradd bresennol, er hynny, mae'n annhebygol o gynnal gwerth y polisi mewn termau real pan gaiff ei addasu ar gyfer chwyddiant.

en-gb	Over time, as demonstrated with the current 50p per unit rate, the value of the MUP has eroded, reducing the anticipated public health benefits of the intervention.
cy-gb	Dros amser, fel y dangosir gyda'r gyfradd bresennol o 50c yr uned, mae gwerth y MUP wedi erydu, gan leihau manteision disgwyliedig yr ymyrraeth i iechyd y cyhoedd.

en-gb	While various factors must be considered when determining a new price level, ensuring it keeps pace with inflation is a key aspect of preserving minimum unit pricing of alcohol’s effectiveness.
cy-gb	Er bod rhaid ystyried ffactorau amrywiol wrth bennu lefel pris newydd, mae sicrhau ei fod yn symud gam yn gam â chwyddiant yn agwedd allweddol ar gadw effeithiolrwydd isafbris uned am alcohol.

en-gb	Similarly, increasing the MUP to 60p per unit – while helping to maintain the benefits of the policy – is expected to deliver only a modest improvement in public health outcomes.
cy-gb	Yn yr un modd, disgwylir i gynyddu'r MUP i 60c yr uned – er y bydd yn helpu i gynnal manteision y polisi – sicrhau gwelliant cymedrol yn unig mewn canlyniadau iechyd y cyhoedd.

en-gb	Increasing the minimum unit price to 65p per unit
cy-gb	Cynyddu'r isafbris uned i 65c yr uned

en-gb	Modelling suggests raising the MUP to 65p per unit – this is the level the Scottish MUP is current set at – could reduce the number of hazardous drinkers by 6,363 and harmful drinkers by 4,906, while potentially increasing the number of moderate drinkers by 11,270.
cy-gb	Mae modelu yn awgrymu y gallai codi'r MUP i 65c yr uned - sef lefel MUP yr Alban ar hyn o bryd - leihau 6,363 ar nifer yr yfwyr peryglus ac 4,906 ar nifer yr yfwyr niweidiol, tra'n cynyddu 11,270 ar nifer yr yfwyr cymedrol.

en-gb	In comparison, allowing the sunset clause to take effect is estimated to lead to an immediate increase in the number of hazardous (+461) and harmful (+959) drinkers, with a corresponding reduction in the number of moderate drinkers of (-1420).
cy-gb	I'r gwrthwyneb, amcangyfrifir y bydd caniatáu i'r cymal machlud gymryd effaith arwain at gynnydd ar unwaith yn nifer yr yfwyr peryglus (+461) a niweidiol (+959), gyda gostyngiad cyfatebol yn nifer yr yfwyr cymedrol o (-1420).

en-gb	It is also projected a 65p MUP would reduce alcohol-related mortality, with an estimate 902 fewer alcohol-caused deaths, including 628 fewer alcohol-specific deaths, over a 20-year period.
cy-gb	Rhagwelir hefyd y byddai MUP o 65c yn lleihau marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol, gydag amcangyfrif o 902 yn llai o farwolaethau a achosir gan alcohol, gan gynnwys 628 yn llai o farwolaethau alcohol-benodol, dros gyfnod o 20 mlynedd.

en-gb	In the first year alone, there would be 22 fewer alcohol-related deaths.
cy-gb	Yn y flwyddyn gyntaf yn unig, byddai 22 yn llai o farwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol.

en-gb	(Table 1.16, page 34 of Sheffield Modelling Report (INSERT LINK).
cy-gb	(Tabl 1.16, tudalen 34 o Adroddiad Modelu Sheffield (INSERT LINK).

en-gb	As detailed in the option to retain a 50p per unit rate, the current threshold has become relatively ineffective at increasing the prices of the cheapest alcohol products.
cy-gb	Fel y nodir yn yr opsiwn i gadw cyfradd o 50c yr uned, mae'r trothwy presennol wedi dod yn gymharol aneffeithiol o ran cynyddu prisiau'r cynhyrchion alcohol rhataf.

en-gb	By 2026, the modelling data shows only a small share of the alcohol market will be impacted, as more than 93% of alcohol is already sold at 60p per unit or more – including for heavy drinkers and in the most deprived areas.
cy-gb	Erbyn 2026, mae'r data modelu yn dangos mai ar gyfran fach o'r farchnad alcohol yn unig yr effeithir, gan fod mwy na 93% o alcohol eisoes yn cael ei werthu am 60c yr uned neu fwy - gan gynnwys yn achos yfwyr trwm ac yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.

en-gb	Raising the MUP is expected to further reduce alcohol consumption, especially in deprived areas.
cy-gb	Disgwylir i godi'r MUP leihau'r defnydd o alcohol ymhellach, yn enwedig mewn ardaloedd difreintiedig.

en-gb	It is expected to decrease harmful drinking while encouraging more people to drink at moderate levels.
cy-gb	Disgwylir iddo leihau yfed niweidiol tra'n annog mwy o bobl i yfed ar lefelau cymedrol.

en-gb	The Scottish Government increased its MUP level in September 2024 to 65p per unit.
cy-gb	Cynyddodd Llywodraeth yr Alban ei lefel MUP ym mis Medi 2024 i 65c yr uned.

en-gb	During the Welsh Government’s consultation on the impact of minimum unit pricing in 2025, which was part of the preparation of the operation and effect report, several organisations suggested that increasing the price to 65p per unit could help reduce market disruption and promote consistency between Wales and Scotland.
cy-gb	Yn ystod ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ar effaith yr isafbris uned yn 2025, a oedd yn rhan o baratoi'r adroddiad gweithrediad ac effaith, awgrymodd sawl sefydliad y gallai cynyddu'r pris i 65c yr uned helpu i leihau tarfu ar y farchnad a hyrwyddo cysondeb rhwng Cymru a'r Alban.

en-gb	They also noted that alignment might benefit national retailers and suppliers.
cy-gb	Nodwyd hefyd y gallai cysoni fod o fudd i fanwerthwyr a chyflenwyr cenedlaethol.

en-gb	Some stakeholders further expressed the view that setting the MUP at 65p per unit could enhance the policy’s effectiveness and consistency across both nations.
cy-gb	Mynegodd rhai rhanddeiliaid y farn ymhellach y gallai gosod y MUP yn 65c yr uned wella effeithiolrwydd a chysondeb y polisi ar draws y ddwy wlad.

en-gb	These perspectives are presented here to inform the consultation and support consideration of the potential implications of a 65p per unit threshold.
cy-gb	Cyflwynir y safbwyntiau hyn yma i lywio'r ymgynghoriad ac i gefnogi ystyriaeth o oblygiadau posibl trothwy o 65c yr uned.

en-gb	We invite your view about whether a 65p per unit level would provide an appropriate balance between achieving public health objectives and minimising potential impacts on consumers and businesses.
cy-gb	Rydym yn gwahodd eich barn ynghylch a fyddai lefel o 65c yr uned yn darparu cydbwysedd priodol rhwng cyflawni amcanion iechyd y cyhoedd a lleihau'r effeithiau posibl ar ddefnyddwyr a busnesau.

en-gb	This consultation seeks feedback on the evidence presented and whether this level is appropriate in the Welsh context.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn ceisio adborth ar y dystiolaeth a gyflwynwyd ac a yw'r lefel hon yn briodol yng nghyd-destun Cymru.

en-gb	Additional details supporting this conclusion can be found in the Draft Regulatory Impact Assessment (INSERT LINK).
cy-gb	Mae manylion ychwanegol sy'n ategu'r casgliad hwn i'w gweld yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol Drafft (INSERT LINK).

en-gb	Setting the minimum unit price above 65p per unit
cy-gb	Gosod yr isafbris uned  yn uwch na 65c yr uned

en-gb	While a higher price per unit could further reduce alcohol-related harms, the Welsh Government acknowledges that such increases may have a more significant impact on consumers, the retail sector and the alcohol industry.
cy-gb	Er y gallai pris uwch fesul uned leihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol ymhellach, mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y gallai codiadau o'r fath gael effaith fwy sylweddol ar ddefnyddwyr, y sector manwerthu a'r diwydiant alcohol.

en-gb	Raising the minimum unit price to 70p, 75p, or 80p per unit would constitute a substantial rise above inflation and could affect up to 80% of the market, including some premium products.
cy-gb	Byddai codi'r isafbris uned i 70c, 75c, neu 80c yr uned yn gynnydd sylweddol uwch na chwyddiant ac fe allai effeithio ar hyd at 80% o'r farchnad, gan gynnwys rhai cynhyrchion premiwm.

en-gb	This level of change may be perceived as more disruptive to the market.
cy-gb	Efallai y bydd canfyddiad y bydd y lefel hon o newid yn tarfu'n fwy ar y farchnad.

en-gb	The Welsh Government is not proposing these higher thresholds as their potential impacts may not provide a viable balance between public health benefits and economic considerations at this stage.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn cynnig y trothwyon uwch hyn gan na fydd eu heffeithiau posibl yn darparu cydbwysedd hyfyw rhwng buddion iechyd y cyhoedd ac ystyriaethau economaidd ar hyn o bryd.

en-gb	Proposal
cy-gb	Y cynnig

en-gb	The Welsh Government is consulting on two proposals:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar ddau gynnig:

en-gb	Continuing minimum unit pricing in Wales beyond March 2026.
cy-gb	Parhau â'r isafbris uned yng Nghymru y tu hwnt i fis Mawrth 2026.

en-gb	If minimum unit pricing continues in Wales beyond Match 2026, the minimum unit price is raised from 50p per unit to 65p per unit.
cy-gb	Os bydd isafsbris uned yn parhau yng Nghymru y tu hwnt i Match 2026, codir yr isafbris uned o 50c yr uned i 65c yr uned.

en-gb	By proposing a minimum unit price (MUP) of 65p per unit, the policy aims to maintain the relative value of alcohol compared to other goods.
cy-gb	Drwy gynnig isafbris uned (MUP) o 65c yr uned, nod y polisi yw cynnal gwerth cymharol alcohol o'i gymharu â nwyddau eraill.

en-gb	Modelling suggests that an increase to this level may enhance the health benefits observed at the current 50p per unit rate, with evidence suggesting the potential for further reductions in alcohol-related harm across the population.
cy-gb	Mae modelu yn awgrymu y gallai cynnydd i'r lefel hon wella'r manteision iechyd a welir ar y gyfradd gyfredol o 50c yr uned, gyda'r dystiolaeth yn awgrymu'r potensial ar gyfer gostyngiadau pellach mewn niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol ar draws y boblogaeth.

en-gb	Raising the MUP is expected to help lower alcohol consumption, which could lead to reductions in alcohol-related mortality, hospital admissions, and premature deaths.
cy-gb	Disgwylir i godi'r MUP helpu i leihau'r defnydd o alcohol, a allai arwain at ostyngiadau mewn marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol, derbyniadau i'r ysbyty, a marwolaethau cynamserol.

en-gb	These benefits are expected to be most pronounced among people who drink at hazardous levels and could be more evident in the more deprived areas, potentially contributing to efforts to reduce health inequalities, Conversely, modelling suggests that lowering the MUP may risk exacerbating these inequalities.
cy-gb	Disgwylir i'r manteision hyn fod amlycaf ymhlith pobl sy'n yfed ar lefelau peryglus ac fe allai fod yn fwy amlwg yn yr ardaloedd mwy difreintiedig, gan gyfrannu o bosibl at ymdrechion i leihau anghydraddoldebau iechyd. I'r gwrthwyneb, mae modelu yn awgrymu y gallai lleihau'r MUP waethygu'r anghydraddoldebau hyn.

en-gb	Additionally, a 65p per unit threshold aligns with the approach adopted in Scotland, and reflects feedback received from stakeholders during a consultation earlier this year.
cy-gb	Yn ogystal, mae trothwy o 65c yr uned yn cyd-fynd â'r dull a fabwysiadwyd yn yr Alban, ac yn adlewyrchu'r adborth a ddaeth i law oddi wrth gan randdeiliaid yn ystod ymgynghoriad yn gynharach eleni.

en-gb	A harmonised policy across both nations has been suggested as a way to offer greater clarity for retailers and suppliers while minimising potential market disruption.
cy-gb	Mae polisi cyson ar draws y ddwy wlad wedi'i awgrymu fel ffordd o gynnig mwy o eglurder i fanwerthwyr a chyflenwyr tra'n tarfu cyn lleied â phosibl ar y farchnad.

en-gb	This approach aims to support the continued effectiveness of minimum unit pricing in reducing alcohol-related harm, while taking into account stakeholder input and the latest available evidence.
cy-gb	Nod y dull hwn yw cefnogi effeithiolrwydd parhaus isafbris uned wrth leihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol, gan gymryd i ystyriaeth yr un pryd mewnbwn rhanddeiliaid a'r dystiolaeth ddiweddaraf sydd ar gael.

en-gb	It also reflects the Welsh Government’s ongoing commitment to improving public health outcomes.
cy-gb	Mae'n adlewyrchu hefyd ymrwymiad parhaus Llywodraeth Cymru i wella canlyniadau iechyd y cyhoedd.

en-gb	Preventing the harm caused by alcohol misuse has been a key part of our substance misuse operations and our overall aim continues to ensure that people in Wales are aware of the dangers and impact of alcohol misuse and to know where they can seek information, help and support if they need it.
cy-gb	Mae atal y niwed a achosir gan gamddefnyddio alcohol wedi bod yn rhan allweddol o'n gweithrediadau camddefnyddio sylweddau a'n nod cyffredinol o hyd yw parhau i sicrhau bod pobl yng Nghymru yn ymwybodol o beryglon ac effaith camddefnyddio alcohol ac yn gwybod ble y gallant ofyn am wybodaeth, cymorth a chefnogaeth os oes arnynt eu hangen.

en-gb	Consultation questions
cy-gb	Cwestiynau’r ymgynghoriad

en-gb	Question 1.
cy-gb	Cwestiwn 1.

en-gb	Do you think minimum unit pricing should continue in Wales?
cy-gb	Ydych chi'n meddwl y dylai'r isafbris uned barhau yng Nghymru?

en-gb	Yes
cy-gb	Ydw

en-gb	No
cy-gb	Nac ydw

en-gb	If minimum unit pricing continues, do you agree with a new level being set at 65p per unit?
cy-gb	Os bydd isafbris uned yn parhau, a ydych yn cytuno â phennu lefel newydd o 65c yr uned?

en-gb	Views
cy-gb	Safbwyntiau

en-gb	We would like to know your views on the effects 'Minimum Unit Pricing (MUP)' would have on the Welsh language, specifically on opportunities for people to use Welsh and on treating the Welsh language no less favourably than English.
cy-gb	Hoffem glywed eich barn am yr effeithiau y byddai'r 'Isafbris Uned (MUP)' yn eu cael ar y Gymraeg, yn benodol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg ac o ran peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.

en-gb	What effects, if any, do you think there would be on the Welsh language?
cy-gb	Yn eich barn chi, beth fyddai’r effeithiau ar y Gymraeg, os o gwbl?

en-gb	How could positive effects be increased, or negative effects be mitigated?
cy-gb	Sut y gellid cynyddu’r effeithiau cadarnhaol, neu liniaru’r effeithiau negyddol?

en-gb	How do you believe 'Minimum Unit Pricing' could be formulated or changed so as to have positive effects or increased positive effects on opportunities for people to use the Welsh Language?
cy-gb	Sut rydych yn credu y gellid llunio neu newid yr 'Isafbris Uned' er mwyn cael effeithiau cadarnhaol neu fwy o effeithiau cadarnhaol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg?

en-gb	Do you have any related issues which have not been addressed in this consultation?
cy-gb	A oes unrhyw faterion cysylltiedig nad yw'r ymgynghoriad hwn wedi mynd i'r afael â nhw?