en-gb	This action is not designed to fund compliance with access legislation relating to Public Rights of Way (PRoW) or the Countryside Rights of Way (CRoW) Act which must be met as part of the SFS Regulatory Baseline.
cy-gb	Nid bwriad y weithred hon yw'ch talu i gydymffurfio â deddfwriaeth mynediad sy'n ymwneud â’r Ddeddf Hawliau Tramwy Cyhoeddus (PRoW) neu’r Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy (CRoW) – sef deddfau y mae gofyn cydymffurfio â nhw fel rhan o’r sylfaen reoleiddio.

en-gb	Future development of this Optional Action could include support to improve the quality and / or quantity of rights of way both on an individual holding and on a collaborative basis.
cy-gb	Gellid datblygu'r Weithred Opsiynol hon ymhellach trwy, ymhlith pethau eraill,  ddarparu cymorth i wella ansawdd a/neu nifer yr hawliau tramwy ar ddaliad, fel unigolyn ac ar sail gydweithredol.

en-gb	See Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Gweler y thema Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd.

en-gb	Advanced Continuous Professional Development (CPD)
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus (DPP) Uwch

en-gb	Continually develop skills and experience to build confidence and improve economic and environmental performance
cy-gb	Datblygu sgiliau a phrofiad yn barhaus er mwyn ennyn hyder a gwella perfformiad economaidd ac amgylcheddol

en-gb	The aim of this theme is to support you to undertake higher level learning, which can provide a vital building block in improving business performance and ensuring agricultural businesses are operated in a resilient and sustainable way.
cy-gb	Nod y thema hon yw'ch helpu i ddysgu ar lefel uwch – rhywbeth a all fod yn hollbwysig i wella perfformiad eich busnes a sicrhau bod busnesau amaethyddol yn cael eu rhedeg mewn ffordd wydn a chynaliadwy.

en-gb	This action builds upon UA4:
cy-gb	Mae’r Weithred hon yn adeiladu ar UA4:

en-gb	Continuous Professional Development.
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus.

en-gb	Continued and higher levels of education and skills enable you to improve profitability, environmental performance, animal welfare, health and safety standards and help expose you to innovative business solutions in a changing world.
cy-gb	Bydd addysg a sgiliau ar lefel uwch, yn eich helpu i fod yn fwy proffidiol a gwella'ch perfformiad amgylcheddol, lles anifeiliaid a safonau iechyd a diogelwch, gan eich gwneud yn agored i atebion busnes arloesol mewn byd cyfnewidiol.

en-gb	Supporting an industry committed to continuous advancement gives confidence to consumers that the farming profession is committed to staying up to date and can indicate an aptitude and willingness to build a good reputation with customers, assurance schemes, banks, landlords or potential employers.
cy-gb	Trwy gefnogi diwydiant sydd wedi ymrwymo i ddatblygiad parhaus, byddwch yn ennyn hyder cwsmeriaid fod y proffesiwn ffermio wedi ymrwymo i fod yn gyfoes a gall ddangos gallu a pharodrwydd i feithrin enw da ymhlith cwsmeriaid, cynlluniau gwarantu, banciau, landlordiaid neu ddarpar gyflogwyr.

en-gb	This Optional Action will provide support to complete more detailed or higher level CPD, supporting you to better understand and be more confident to perform the Optional Actions.
cy-gb	Bydd y Weithred Opsiynol hon yn rhoi cymorth ar gyfer cwblhau DPP manylach neu ar lefel uwch, gan eich helpu i ddeall y Gweithredoedd Opsiynol yn well ac ennyn eich hyder i'w cynnal.

en-gb	The initial focus will be on:
cy-gb	Ar y cychwyn, canolbwyntir ar:

en-gb	soil and multispecies crop cover
cy-gb	bridd a chnydau gorchudd amlrywogaeth

en-gb	KPIs to improve productivity and efficiency
cy-gb	Dangosyddion Perfformiad Allweddol i wella cynhyrchiant a bod yn fwy effeithlon

en-gb	habitat management, enhancement and creation
cy-gb	rheoli, gwella a chreu cynefinoedd

en-gb	woodland management and creation
cy-gb	rheoli a chreu coetir

en-gb	hedgerow management
cy-gb	rheoli perthi / gwrychoedd

en-gb	water quality
cy-gb	ansawdd dŵr

en-gb	air quality
cy-gb	ansawdd yr aer

en-gb	organic farming
cy-gb	ffermio organig

en-gb	animal health and biosecurity
cy-gb	iechyd anifeiliaid a bioddiogelwch

en-gb	These will be provided by the Farming Connect programme as a mixture of hands-on and theory-based training.
cy-gb	Bydd yr elfennau hyn yn cael eu darparu gan raglen Cyswllt Ffermio ar ffurf cymysgedd o hyfforddiant ymarferol a gwaith theori.

en-gb	They will often involve other farmers in small groups, based on an assessment of an individual's knowledge and interest.
cy-gb	Yn aml, bydd y digwyddiadau hyn yn cynnwys ffermwyr eraill mewn grwpiau bach, ar sail asesiad o wybodaeth a diddordeb yr unigolyn.

en-gb	Your participation will be recorded automatically in Storfa Sgiliau, your personal CPD record to build up a more complete picture of your ongoing learning and development.
cy-gb	Byddwn yn cofnodi'ch cyfranogiad yn awtomatig yn y Storfa Sgiliau, sef eich cofnod DPP personol, er mwyn creu darlun mwy cyflawn o’ch dysgu a datblygiad parhaus.

en-gb	We will develop the CPD offer over time to ensure there is a diverse range of opportunities to support continuous learning.
cy-gb	Byddwn yn datblygu’r arlwy DPP dros amser er mwyn sicrhau y ceir amrywiaeth eang o gyfleoedd parhaus i ddysgu.

en-gb	Improve water quality by reducing pollutants reaching watercourses and manage water resources to reduce impacts of drought and flood
cy-gb	Gwella ansawdd dŵr trwy leihau'r llygryddion sy’n cyrraedd cyrsiau dŵr, a rheoli adnoddau dŵr er mwyn lleihau effeithiau sychder a llifogydd

en-gb	This theme supports you to improve water quality, and to manage water availability.
cy-gb	Mae’r thema hon yn eich helpu i wella ansawdd dŵr, a rheoli faint o ddŵr sydd ar gael.

en-gb	It builds upon Universal Actions including UA1: Soil health and UA2: Integrated Pest Management and is consistent with other Optional themes such as Creation of permanent and temporary habitats and Woodland and agroforestry creation.
cy-gb	Mae’n adeiladu ar Weithredoedd Cyffredinol, gan gynnwys UA1 Iechyd Pridd ac UA2 Rheolaeth Integredig ar Blâu ac mae’n gyson â themâu Opsiynol eraill megis Creu cynefinoedd parhaol a thros dro a Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth.

en-gb	Improving soil health and reducing waste and run off can improve water quality to benefit nature, fish populations, recreational use and downstream drinking water supplies for livestock and people.
cy-gb	Trwy wella iechyd y pridd a lleihau gwastraff a dŵr ffo, byddwch yn gwella ansawdd dŵr er budd natur, poblogaethau pysgod, hamddena a chyflenwadau dŵr yfed yn is i lawr yr afon ar gyfer da byw a phobl.

en-gb	This action also supports you to build resilience against water shortages during prolonged dry periods, which can ease demand on reduced supplies.
cy-gb	Hefyd, mae’r weithred hon yn eich helpu i wrthsefyll prinder dŵr yn well yn ystod cyfnodau estynedig o sychder, a gall hyn leihau’r pwysau ar gyflenwadau llai.

en-gb	Improving soil structure and pasture management can also help regulate water flow across farmed land to help reduce flood risk.
cy-gb	Hefyd, gall gwella adeiledd y pridd a rheoli porfeydd yn well helpu i reoli llif y dŵr ar draws tir ffermio gan leihau’r risg o lifogydd.

en-gb	We will bring together a range of activities included in other Optional Actions to focus on these benefits.
cy-gb	Byddwn yn dwyn ynghyd nifer o weithgareddau mewn Gweithredoedd Opsiynol eraill i sicrhau’r manteision hyn.

en-gb	This could include:
cy-gb	Er enghraifft:

en-gb	farm infrastructure improvements for clean water separation such as roofing, rainwater goods, water harvesting and filtration equipment
cy-gb	gwelliannau i seilwaith ar y fferm i wahanu dŵr glân, megis offer toeau, cafnau a pheipiau glaw ac ati a chyfarpar casglu dŵr a hidlo

en-gb	infrastructure investments to enhance nutrient management such as slurry and manure stores, slurry handling systems, dirty water tanks
cy-gb	buddsoddi mewn seilwaith i reoli maethynnau'n well, megis storfeydd slyri a thail, systemau trin slyri, tanciau dŵr brwnt/budr

en-gb	precision nutrient and pesticide application equipment – such as GPS for precision farming, slurry injection systems or dribble bars
cy-gb	cyfarpar ar gyfer gwasgaru maethynnau a phlaladdwyr yn fanwl gywir – megis GPS ar gyfer ffermio manwl gywir, systemau chwistrellu slyri neu fariau diferion

en-gb	equipment to aid soil management to enhance water quality such as subsoilers, direct drills, and minimum tillage cultivators to reduce soil disturbance
cy-gb	cyfarpar i'ch helpu i reoli’r pridd er mwyn gwella ansawdd dŵr, megis erydr isbridd, driliau pridd a pheiriannau bas-droi rhag aflonyddu ar y pridd

en-gb	establishing multi-species leys in combination with minimum tillage techniques
cy-gb	sefydlu gwyndynnydd amlrywogaeth ar y cyd â thechnegau bas-droi

en-gb	planting trees or hedgerows to intercept overland water flow and pollutants before they reach watercourses, including planting in riparian strips
cy-gb	plannu coed neu berthi/gwrychoedd i atal dŵr a llygryddion rhag llifo dros y tir cyn iddynt gyrraedd cyrsiau dŵr. Bydd hynny'n cynnwys plannu ar lannau afonydd

en-gb	We continue to review and develop the list of activities needed to improve water quality.
cy-gb	Rydym yn parhau i adolygu a datblygu’r rhestr o weithgareddau sydd ei hangen i wella ansawdd dŵr.

en-gb	It may also be possible to support improvements to water quality that involves co-ordinated activity with other farmers and landowners at a landscape scale.
cy-gb	Hefyd, efallai y bydd modd helpu i wella ansawdd dŵr trwy gydgysylltu gweithgarwch â pherchenogion tir a ffermwyr eraill ar raddfa tirwedd.

en-gb	This is especially valuable across water catchments.
cy-gb	Bydd hyn yn arbennig o werthfawr ar draws dalgylchoedd dŵr.

en-gb	Improve air quality by reducing and intercepting airborne pollutants generated by farming
cy-gb	Gwella ansawdd aer trwy leihau a dal llygryddion a gludir yn yr aer sydd wedi’u cynhyrchu gan ffermio

en-gb	This theme supports you to improve air quality.
cy-gb	Mae’r thema hon yn eich helpu i wella ansawdd aer.

en-gb	It builds upon Universal Actions such as UA1:
cy-gb	Mae’n adeiladu ar Weithredoedd Cyffredinol megis UA1:

en-gb	Soil health and Optional theme Woodland and agroforestry creation.
cy-gb	Iechyd Pridd a’r thema Opsiynol Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth.

en-gb	Activity to reduce airborne pollutants will benefit ecosystems and human health, and can also help improve farm efficiency by making better use of resources and improving soil health.
cy-gb	Bydd lleihau llygryddion yn yr aer yn arwain at fanteision i ecosystemau ac i iechyd pobl, a gall helpu hefyd i wneud ffermydd yn fwy effeithlon trwy ddefnyddio adnoddau'n well a gwella iechyd y pridd.

en-gb	Agricultural activities emit a range of pollutant gases, especially nitrogen compounds (including ammonia) and particulates to the atmosphere from activities including fertiliser use, and fumes from farm machinery, livestock housing and waste.
cy-gb	Mae gweithgareddau amaethyddol yn gollwng gwahanol fathau o nwyon llygrol, yn enwedig cyfansoddion nitrogen (gan gynnwys amonia) a deunyddiau gronynnol yn sgil gweithgareddau fel defnyddio gwrtaith, a mygdarthau o beiriannau fferm, siediau da byw a gwastraff da byw.

en-gb	Ammonia pollution negatively impacts most of our ecosystems in Wales.
cy-gb	Mae llygredd amonia yn effeithio’n negyddol ar y mwyafrif o’n hecosystemau yng Nghymru.

en-gb	It also contributes to the formation of particulate pollution, which can increase the risks of cardiovascular and respiratory disease, and lung cancer.
cy-gb	Hefyd, mae’n cyfrannu at lygredd gronynnol, a all gynyddu’r risgiau sy’n gysylltiedig â chlefydau cardiofasgwlaidd, clefydau anadlol a chanser yr ysgyfaint.

en-gb	We will bring together a range of activities included in other Optional Actions to focus on the benefits of improving air quality.
cy-gb	Byddwn yn dwyn ynghyd nifer o weithgareddau mewn Gweithredoedd Opsiynol eraill i sicrhau manteision gwella ansawdd aer.

en-gb	This could include;
cy-gb	Gallai hyn gynnwys:

en-gb	capital funding for infrastructure improvements such as roofing over existing yards and slurry stores
cy-gb	cyllid cyfalaf ar gyfer gwelliannau i seilwaith y fferm, megis toeau uwchben buarthau a storfeydd slyri

en-gb	capital funding infrastructure investments to enhance nutrient management including slurry and manure stores, slurry store covers, slurry handling equipment and scraping systems
cy-gb	cyllid cyfalaf ar gyfer buddsoddi mewn seilwaith i reoli maethynnau’n well, gan gynnwys storfeydd slyri a thail, gorchuddion ar gyfer storfeydd slyri, cyfarpar trin slyri a systemau crafu slyri

en-gb	funding precision nutrient and pesticide application equipment such as GPS for precision farming, slurry injection systems or dribble bars
cy-gb	ariannu cyfarpar manwl gywir ar gyfer gwasgaru maethynnau a phlaladdwyr, megis GPS ar gyfer ffermio manwl gywir, systemau chwistrellu slyri neu fariau diferion

en-gb	funding equipment to aid soil management to improve air quality e.g. subsoilers, direct drills, and minimum tillage cultivators to reduce soil disturbance, and establishing multi-species leys
cy-gb	ariannu cyfarpar a all helpu i reoli’r pridd er mwyn gwella ansawdd aer, e.e. erydr isbridd, driliau pridd a pheiriannau bas-droi er mwyn amharu llai ar y pridd, a sefydlu gwyndynnydd amlrywogaeth

en-gb	planting trees around slurry stores or livestock housing to intercept airborne pollutants
cy-gb	plannu coed o amgylch storfeydd slyri i ddal llygryddion yn yr aer

en-gb	We will continue to review and implement the list of activities available to improve air quality.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu'r rhestr o weithgareddau sydd ar gael i wella ansawdd aer. a'i rhoi ar waith.

en-gb	Organic farming (support and conversion)
cy-gb	Ffermio organig (cymorth a throsi)

en-gb	Supporting the development of the Welsh organic sector through conversion and ongoing support payments
cy-gb	Rhoi cymorth i ddatblygu sector organig Cymru trwy gyfrwng taliadau troi a thaliadau cymorth parhaus

en-gb	The aim is to provide certainty to the organic sector in Wales, including individual farmers and the wider supply chain.
cy-gb	Y nod yw cynnig sicrwydd i sector organig Cymru, gan gynnwys ffermwyr unigol a’r gadwyn gyflenwi ehangach.

en-gb	Organic farming builds on multiple Universal Actions, particularly those focussed on soil health and biodiversity.
cy-gb	Mae ffermio organig yn adeiladu ar nifer o Weithredoedd Cyffredinol, yn enwedig y rhai sy’n canolbwyntio ar iechyd pridd a bioamrywiaeth.

en-gb	This is designed to support farmers who want to convert to and maintain organic status to demonstrate commitments to sustainability and to access organic markets.
cy-gb	Y bwriad yw helpu ffermwyr sydd am droi'n organig a'r rheini sydd am gadw eu statws organig, i ddangos ymrwymiad i gynaliadwyedd a chael mynediad i farchnadoedd organig.

en-gb	Organic practices contribute to multiple benefits including improved air and water quality, flood risk reduction, and benefits for nature.
cy-gb	Mae ffermio organig yn cyfrannu at lawer o fanteision, gan gynnwys gwella ansawdd aer a dŵr, lleihau’r risg o lifogydd a manteision i natur.

en-gb	This is similar to our existing Organic Support Payment and the Organic Conversion Scheme.
cy-gb	Mae’r cymorth yn debyg i’n Taliad Cymorth Organig a’r Cynllun Trosi Organig.

en-gb	Area payments will be available via multi-annual agreements.
cy-gb	Bydd taliadau ar gael trwy gytundebau sy'n para sawl blwyddyn.

en-gb	We propose to introduce payment bands based on land type.
cy-gb	Rydyn ni'n cynnig cyflwyno bandiau talu ar sail y math o dir:

en-gb	For support to existing organic farmers, these will be:
cy-gb	Ar gyfer ffermwyr sydd eisoes yn organig, y mathau o dir yw:

en-gb	horticulture
cy-gb	garddwriaeth

en-gb	enclosed land
cy-gb	tir wedi'i amgáu

en-gb	enclosed land with a dairy enterprise
cy-gb	tir wedi'i amgáu gyda menter odro

en-gb	land above the upper limit of enclosure
cy-gb	tir uwchlaw terfyn uchaf y tir wedi'i amgáu

en-gb	For organic conversion, these will be:
cy-gb	Ar gyfer ffermwyr sydd am droi'n organig, y mathau o dir yw:

en-gb	enclosed land with rotational crops / temporary grassland
cy-gb	tir wedi'i amgáu gyda chnydau cylchdro / glaswelltir dros dro

en-gb	enclosed land with permanent crops / grassland
cy-gb	tir wedi’i amgáu gyda chnydau / glaswelltir parhaol

en-gb	enclosed land with permanent and temporary grassland with a dairy enterprise.
cy-gb	tir wedi'i amgáu gyda glaswelltir parhaol a dros dro gyda menter odro.

en-gb	land above the upper limit of enclosure and other specified land
cy-gb	Tir uwchlaw terfyn uchaf tir wedi’i amgáu a mathau eraill amhenodol o dir

en-gb	To receive organic support, you will need to register your land with an accredited certification body and undergo the testing and inspection processes carried out by these bodies.
cy-gb	Er mwyn cael cymorth organig, bydd angen ichi gofrestru'ch tir gyda chorff ardystio achrededig a mynd trwy brosesau profi ac archwilio'r cyrff hynny.

en-gb	You will need to farm your land to organic standards, as set out in legislation.
cy-gb	Bydd angen i chi ffermio'ch tir yn unol â'r safonau organig a nodir mewn deddfwriaeth.

en-gb	This includes, but is not limited to:
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y canlynol, ymhlith pethau eraill:

en-gb	minimising the use of fertilisers, pesticides and other inputs, and when these are used, they must be those approved for use by your organic certification body
cy-gb	defnyddio cyn lleied â phosibl o wrteithiau, plaladdwyr a mewnbynnau eraill, a phan fyddwch yn eu defnyddio, rhaid bod eich corff ardystio wedi'u cymeradwyo

en-gb	maintenance of soil health, primarily through crop rotation, and where this is not possible, through use of green manure and nitrogen-fixing crops
cy-gb	cynnal iechyd y pridd, yn bennaf trwy gylchdroi cnydau, a phan na fydd hynny’n bosibl, dylid defnyddio tail gwyrdd a chnydau sy’n bachu nitrogen

en-gb	making sure that animals’ species-specific needs are met at all times
cy-gb	sicrhau bod anghenion penodol pob rhywogaeth yn cael eu diwallu bob amser

en-gb	The conversion support payment will be for farmers in their conversion period, where organic standards must be maintained on farm, but products cannot yet be labelled or marketed as organic.
cy-gb	Bydd y taliad troi'n organig yn cael ei roi i ffermwyr yn ystod eu cyfnod trosi, pan fydd yn rhaid cadw at safonau organig ar eu ffermydd ond pan na fyddan nhw'n cael labelu na marchnata’r cynnyrch fel cynnyrch organig.

en-gb	Advice and guidance will primarily be provided by your organic certification body.
cy-gb	Eich corff ardystio organig a fydd yn rhoi cyngor ac arweiniad yn bennaf.

en-gb	We are working with the organic sector to determine how organic certification can be used directly as evidence that you are meeting the requirements of various actions.
cy-gb	Rydym yn gweithio gyda’r sector organig i weld a oes modd defnyddio ardystiad organig fel tystiolaeth eich bod yn bodloni gofynion nifer o weithredoedd.

en-gb	Enhanced biosecurity
cy-gb	Bioddiogelwch gwell

en-gb	Reducing the risk of animal disease spreading on and off farms with enhanced biosecurity measures
cy-gb	Lleihau’r risg y bydd clefydau anifeiliaid yn lledaenu ar / oddi ar ffermydd trwy roi mesurau bioddiogelwch gwell ar waith

en-gb	The aim here is to further the ‘Prevention is better than cure’ approach to manage a range of potential risk pathways to lower the risk of diseases entering your farm.
cy-gb	Y nod yn y fan hon yw hyrwyddo’r syniad ei bod yn well atal clwyf na'i wella wrth reoli’r llwybrau y gall clefydau gyrraedd eich fferm.

en-gb	This Optional Action builds on the requirement for you to work with your vet to assess and manage the disease risk from incoming animals as part of UA12:
cy-gb	Mae’r Weithred Opsiynol hon yn adeiladu ar y gofyn eich bod yn gweithio gyda’ch milfeddyg i asesu a rheoli’r risgiau o gyflwyno clefydau wrth ddod ag anifeiliaid i'ch fferm, fel rhan o UA12:

en-gb	Animal Health and Welfare.
cy-gb	Iechyd a Lles Anifeiliaid.

en-gb	Reducing the burden of disease improves farm productivity and minimises zoonotic infection threats to public health.
cy-gb	Mae lleihau baich clefydau yn gwella cynhyrchiant y fferm ac yn lleihau'r bygythiad i iechyd y cyhoedd yn sgil milheintiau.

en-gb	Biosecurity best practice can also reduce antibiotic use and the risk of antimicrobial resistance.
cy-gb	Hefyd, gall yr arferion bioddiogelwch gorau arwain at leihau'r defnydd o wrthfiotigau a lleihau’r risg o fagu ymwrthedd i wrthfiotigau.

en-gb	This benefits you individually, and the national livestock sectors.
cy-gb	Bydd hyn o fantais i chi fel unigolyn, ac i’r sectorau da byw cenedlaethol.

en-gb	This action will provide capital funding to help prevent diseases being brought onto your farm and manage the risk of disease spreading if already on the farm.
cy-gb	Bydd y Weithred hon yn cynnig cyllid cyfalaf ar gyfer helpu i atal clefydau rhag cyrraedd eich fferm a helpu i reoli’r risg y gall clefyd sydd eisoes ar y fferm ledaenu.

en-gb	Capital funding could include:
cy-gb	Gallai cyllid cyfalaf gynnwys y canlynol:

en-gb	isolation facilities to separate stock arriving on farm
cy-gb	cyfleusterau ynysu i wahanu stoc sy’n cyrraedd y fferm

en-gb	wildlife proofing to reduce / prevent vermin or wildlife disease vectors entering feed stores or areas of the farm populated by livestock
cy-gb	mesurau i leihau / atal fectorau clefydau bywyd gwyllt neu fermin rhag mynd i storfeydd bwyd anifeiliaid neu rannau o’r fferm lle cedwir da byw

en-gb	secure deadstock storage to minimise the risk of infection being transferred to your stock
cy-gb	diogelu mannau lle caiff anifeiliaid marw eu storio er mwyn lleihau’r risg y bydd heintiau’n cael eu trosglwyddo i’ch stoc

en-gb	cleaning and disinfection points for vehicles, personnel and equipment on entry / exit of farm premises and buildings to support best practice on farm hygiene
cy-gb	mannau ar gyfer glanhau a diheintio cerbydau, personél a chyfarpar wrth gyrraedd / gadael y fferm a’r adeiladau, i ategu arferion gorau o ran hylendid ar y fferm

en-gb	double fencing of boundaries to manage risk of infections to and from neighbour’s stock
cy-gb	ffensys dwbl ar hyd y terfynau er mwyn rheoli’r risg o drosglwyddo heintiau rhwng eich stoc chi a stoc eich cymydog

en-gb	We continue to review the list of farm biosecurity measures being supported and intend to introduce additional Optional Actions relating to improved animal health and welfare.
cy-gb	Rydym yn parhau i adolygu’r rhestr o fesurau bioddiogelwch y byddwn yn eu cynorthwyo, a'r bwriad yw cyflwyno Gweithredoedd Opsiynol ychwanegol i wella iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	We are also developing proposals for Collaborative Action which could support, for example, local and regional approaches to endo- and ecto-parasite management.
cy-gb	Hefyd, rydym yn datblygu cynigion ar gyfer Gweithred Gydweithredol a allai, er enghraifft, ategu dulliau lleol a rhanbarthol o reoli endoparasitiaid ac ectoparasitiaid.

en-gb	Chapter 6: the Collaborative Layer
cy-gb	Pennod 6: yr Haen Gydweithredol

en-gb	Using the Universal and Optional Layers of the scheme as building blocks, the Collaborative Layer is designed to foster partnership working with actions designed to be carried out in a coordinated way by multiple farmers, land managers, and other organisations at a landscape, catchment or national scale.
cy-gb	Gan ddefnyddio Haenau Cyffredinol ac Opsiynol y cynllun fel blociau adeiladu, mae'r Haen Gydweithredol wedi'i chynllunio i annog cydweithio trwy Weithredoedd sydd wedi'u cynllunio i'w cynnal ar y cyd gan nifer o ffermwyr, rheolwyr tir, a sefydliadau eraill gyda'i gilydd ar raddfa'r dirwedd, y ddalgylch neu'r wlad.

en-gb	The three Collaborative themes to be introduced in 2026 are:
cy-gb	Dyma’r tair thema Gydweithredol a fydd yn cael eu cyflwyno yn 2026:

en-gb	innovation, research and development
cy-gb	arloesi, ymchwil a datblygu

en-gb	collaborative market and supply chain
cy-gb	marchnad a chadwyni cyflenwi cydweithredol

en-gb	collaborative landscape scale activity
cy-gb	gweithgarwch cydweithredol ar raddfa'r dirwedd

en-gb	Similar to the Optional Layer, additional payments could be available for undertaking Collaborative Actions including one off revenue payments, multi-annual management payments, or capital payments.
cy-gb	Fel yr Haen Opsiynol, gellid rhoi taliadau ychwanegol am gynnal Gweithredoedd Cydweithredol, yn cynnwys taliadau refeniw untro, taliadau rheoli dros nifer o flynyddoedd neu daliadau cyfalaf.

en-gb	Collaborative projects may be supported directly or potentially funded through a third-party facilitator.
cy-gb	Efallai y bydd prosiectau cydweithredol yn gallu cael cymorth uniongyrchol neu efallai y byddwn yn eu hariannu trwy drydydd parti.

en-gb	Farmers and land managers will have more flexibility as to the approach taken to deliver outcomes.
cy-gb	Bydd gan ffermwyr a rheolwyr tir fwy o hyblygrwydd o ran sut i sicrhau'r canlyniadau.

en-gb	The published scheme guidance will include further detail on operational processes for the Collaborative Layer which we expect to be application based and build on existing schemes.
cy-gb	Bydd canllawiau'r cynllun yn cynnwys rhagor o fanylion ar brosesau gweithredu'r Haen Gydweithredol. Rydyn ni'n disgwyl y bydd gofyn gwneud cais ac adeiladu ar gynlluniau presennol.

en-gb	These processes will evolve over time, and could include:
cy-gb	Bydd y prosesau hyn yn esblygu dros amser, a gallent gynnwys y canlynol:

en-gb	geographical targeting of areas or features, such as watercourses, through greater mapping and information capture combined with tailored selection criteria
cy-gb	targedu ardaloedd neu nodweddion, megis cyrsiau dŵr, trwy fapio mwy a thrwy gipio rhagor o wybodaeth a defnyddio meini prawf dethol teilwredig

en-gb	responding to the data and plans you are creating in the Universal Layer
cy-gb	ymateb i’r data a’r cynlluniau rydych yn eu creu yn yr Haen Gyffredinol

en-gb	providing more bespoke support for the challenges faced across farms through an on-farm assessment to define the most beneficial actions for participating farmers and the environment
cy-gb	darparu rhagor o gymorth pwrpasol i helpu ffermydd sy'n wynebu heriau trwy gynnal asesiad ar y fferm i nodi pa weithredoedd fyddai fwyaf buddiol i’r ffermwr ac i’r amgylchedd

en-gb	Any works undertaken as part of a Collaborative Action must be complementary and not duplicate works being undertaken as part of existing Universal or Optional Actions.
cy-gb	Rhaid sicrhau bod unrhyw waith a wneir fel rhan o’r Haen Gydweithredol yn ategu ond nid yn dyblygu gwaith a wneir fel rhan o Weithred Gyffredinol neu Opsiynol.

en-gb	Innovation, research and development
cy-gb	Arloesi, ymchwil a datblygu

en-gb	Exploring the potential of innovation, research and development to help deliver positive benefits
cy-gb	Archwilio potensial arloesi, ymchwil a datblygu er mwyn helpu i sicrhau manteision

en-gb	The aim is to support innovation and applied research and development which we consider to be key in solving many of the challenges facing Welsh agriculture and rural communities, helping to deliver multiple cross-cutting objectives.
cy-gb	Y nod yw rhoi cymorth ar gyfer gweithgareddau arloesi ac ymchwil a datblygu cymhwysol. Yn ein barn ni, mae hyn yn hollbwysig i ddatrys llawer o’r heriau sy’n wynebu cymunedau gwledig a sector amaethyddol Cymru, gan helpu i gyflawni nifer o amcanion trawsbynciol.

en-gb	In 2023, we published an Agri-tech action plan for Wales as well as an Innovation Strategy for Wales that places innovation with respect to agriculture and food as key to continued economic success in Wales.
cy-gb	Yn 2023, cyhoeddwyd Cynllun gweithredu tech-amaeth Cymru a Strategaeth Arloesi Cymru sy’n nodi bod arloesi ym maes amaethyddiaeth a bwyd yn hollbwysig i economi Cymru allu parhau i lwyddo.

en-gb	The development and adoption of innovation in relation to agri-food technology, including innovation on farm, can benefit individual farming businesses, nature and the environment.
cy-gb	Gall datblygu a mabwysiadu arloesedd ym maes technoleg bwyd-amaeth gan gynnwys arloesedd ar y fferm ddod â budd i fusnesau ffermio unigol, natur a'r amgylchedd.

en-gb	It can provide opportunities in the supply chain to develop services, products and opportunities that will benefit farming businesses and the wider supply chain.
cy-gb	Gall greu cyfleoedd yn y gadwyn gyflenwi i ddatblygu gwasanaethau, cynhyrchion a chyfleoedd a ddaw â budd i'r busnesau ffermio hyn a'r gadwyn gyflenwi ehangach.

en-gb	Our vision is to exploit the potential of agri-food technology through a blend of collaborative, coordinated activities delivered by government, commercial and academic stakeholders working together through measurable and impactful interventions.
cy-gb	Ein gweledigaeth yw manteisio i’r eithaf ar botensial technoleg bwyd-amaeth trwy gyfuniad o weithgareddau cydgysylltiedig a ddarperir gan y llywodraeth, rhanddeiliaid masnachol a rhanddeiliaid academaidd yn gweithio gyda'i gilydd ar ymyriadau mesuradwy sy'n cael effaith.

en-gb	This could be through a range of models such as:
cy-gb	Gellir gwneud hyn trwy gyfrwng ystod o fodelau, megis:

en-gb	integration with other government funded research projects and programmes including UK wide projects to make best use of public funds
cy-gb	integreiddio gyda rhaglenni a phrosiectau ymchwil eraill a ariennir gan y llywodraeth, gan gynnwys prosiectau ar lefel y DU, i wneud y defnydd gorau o arian cyhoeddus

en-gb	themed Small Business Research Initiative (SBRI) challenges.
cy-gb	heriau'r Fenter Ymchwil Busnesau Bach â thema.

en-gb	Challenge funds are overarching, strategic funds focused on fostering innovation around a specific mission, theme or policy priority
cy-gb	Cronfeydd strategol, cyffredinol yw'r cronfeydd her hyn, sy'n hybu arloesedd ac yn seiliedig ar genhadaeth, thema neu flaenoriaeth polisi penodol

en-gb	utilising the Triple helix model (a collaboration between government, industry, and academia) to deliver relevant activity
cy-gb	defnyddio’r model ‘Helics Triphlyg’ (sef trefniant cydweithredu rhwng y llywodraeth, diwydiant a’r byd academaidd) i gynnal gweithgarwch perthnasol

en-gb	utilising demonstration farms to pilot or trial new or innovative systems and link to wider knowledge transfer activities relating to agriculture and food
cy-gb	defnyddio ffermydd arddangos i dreialu systemau newydd neu arloesol gyda chysylltiad â gweithgareddau trosglwyddo gwybodaeth ehangach ym maes amaethyddiaeth a bwyd

en-gb	From the perspective of individual farmers this Collaborative Action will be used to facilitate and encourage participation in innovation, research and development.
cy-gb	O safbwynt ffermwyr unigol, bydd y Weithred Gydweithredol hon yn cael ei defnyddio i’w helpu a’u hannog i arloesi a chymryd rhan mewn ymchwil a datblygu.

en-gb	It will help you and others to investigate a research problem or develop solutions that benefit farm-based enterprises, as well as identifying opportunities to use technology to develop new products utilising Welsh primary produce.
cy-gb	Bydd yn eich helpu chi ac eraill i ymchwilio i broblemau ymchwil neu i ddatblygu atebion er lles mentrau ar ffermydd, yn ogystal â nodi cyfleoedd i ddefnyddio technoleg i ddatblygu cynhyrchion newydd gan ddefnyddio cynnyrch sylfaenol o Gymru.

en-gb	We will continue to develop and fund activities relating to innovation and research and technology development relating to agri-food technology.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddatblygu ac ariannu gweithgareddau’n ymwneud ag arloesi ac ymchwil a datblygu technoleg ym maes technoleg bwyd-amaeth.

en-gb	Collaborative market and supply chain
cy-gb	Marchnad a chadwyni cyflenwi cydweithredol

en-gb	Develop local market and supply chain opportunities to diversify and add value to farm derived produce
cy-gb	Datblygu cyfleoedd yn y farchnad a’r gadwyn gyflenwi leol er mwyn arallgyfeirio ac ychwanegu gwerth at gynnyrch y fferm

en-gb	The aim is to develop opportunities to enhance markets and supply chains to benefit farm businesses and businesses using farm derived produce from Wales.
cy-gb	Y nod yw datblygu cyfleoedd i wella marchnadoedd a chadwyni cyflenwi er budd busnesau fferm a busnesau sy’n defnyddio cynnyrch fferm o Gymru.

en-gb	This can cover all aspects of food production, meat, dairy, vegetables, grain and other crops, but also wider activities for example sustainably harvested timber from farm woodlands.
cy-gb	Mae’r elfen hon yn gallu cwmpasu pob agwedd ar gynhyrchu bwyd - cig, cynhyrchion llaeth, llysiau, ydau a chnydau eraill - ond mae hefyd yn cynnwys gweithgareddau ehangach, er enghraifft pren sy'n cael ei gynaeafu’n gynaliadwy ar goetiroedd fferm.

en-gb	This activity encourages sustainable food production by developing a focus on local supply chain development and reducing food miles, as well as educational benefits to allow people to understand where their food comes from.
cy-gb	Mae’r gweithgaredd hwn yn annog cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy trwy ddatblygu cadwyni cyflenwi lleol a lleihau milltiroedd bwyd, yn ogystal â manteision addysgol trwy ddysgu pobl o ble y mae eu bwyd yn dod.

en-gb	This activity will additionally support the aspirations of the Welsh Government Community Food Strategy to encourage the development of local supply chains.
cy-gb	Bydd y gweithgaredd hwn hefyd yn cefnogi dyheadau Strategaeth Bwyd Cymunedol Llywodraeth Cymru i ddatblygu cadwyni cyflenwi lleol.

en-gb	Supporting Welsh farm businesses, and the food and drink businesses who use Welsh farm derived produce can generate added value to the farm business itself.
cy-gb	Trwy gefnogi busnesau fferm Cymru, ynghyd â busnesau bwyd a diod sy’n defnyddio cynnyrch fferm o Gymru, gellir ychwanegu at werth y busnes fferm ei hun.

en-gb	In addition, encouraging the creation, development and support of food and drink businesses in local communities can support these rural communities by adding value to farm derived produce, accessing new markets, developing wider supply chain opportunities and creating and supporting jobs within these rural communities.
cy-gb	Hefyd, gall annog pobl i greu, datblygu a chefnogi busnesau bwyd a diod mewn cymunedau lleol gefnogi’r cymunedau gwledig hynny trwy ychwanegu at werth cynnyrch fferm, cipio marchnadoedd newydd, datblygu cyfleoedd mewn cadwyni cyflenwi eraill a chreu a chynnal swyddi yn y cymunedau gwledig hynny.

en-gb	Specific support could include:
cy-gb	Gallai cymorth penodol gynnwys y canlynol:

en-gb	providing an understanding of market and customer requirements, including using the public perception in and outside of Wales as a Unique Selling Point (USP) for Welsh derived produce
cy-gb	deall anghenion y farchnad a’r cwsmeriaid, gan gynnwys defnyddio canfyddiad y cyhoedd yng Nghymru a thu hwnt o gynnyrch Cymru fel Pwynt Gwerthu Unigryw

en-gb	supporting diversification and adding value to farm derived produce to exploit niche opportunities
cy-gb	helpu ffermwyr i arallgyfeirio ac ychwanegu gwerth at gynnyrch y fferm fel y gellir manteisio i’r eithaf ar gyfleoedd mewn marchnadoedd arbenigol

en-gb	promoting our network of Protected Food Names (UKGI) into new markets, highlighting the global recognition of Welsh farmed produce
cy-gb	hyrwyddo ein rhwydwaith o Enwau Bwydydd Gwarchodedig (UKGI) mewn marchnadoedd newydd, gan dynnu sylw at y ffaith bod cynnyrch fferm Cymreig yn enwog trwy'r byd

en-gb	supporting sustainable food production by ensuring businesses have the necessary support to transition towards greener operations, reducing their environmental impact while enhancing long-term resilience
cy-gb	helpu ffermwyr i gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy trwy sicrhau bod busnesau’n cael y cymorth sydd ei angen i newid i systemau gwyrddach, gan leihau eu heffaith amgylcheddol ond gan fagu eu gwytnwch yn yr hirdymor

en-gb	building networks and clusters of businesses to create strong, diversified supply chains which are market focussed and can share knowledge and expertise
cy-gb	adeiladu rhwydweithiau a chlystyrau o fusnesau er mwyn creu cadwyni cyflenwi amrywiol a chryf sy’n canolbwyntio ar y farchnad ac sy’n gallu rhannu gwybodaeth ac arbenigedd

en-gb	focusing on technical improvement and new product development, as well as promoting innovation across the supply chain
cy-gb	canolbwyntio ar welliannau technegol a datblygu cynnyrch newydd, yn ogystal â hyrwyddo arloesedd ar draws y gadwyn gyflenwi

en-gb	work alongside retail, wholesale and hospitality sectors to champion Welsh produce and to ensure a wide range of Welsh sourced produce is available to consumers both in Wales and the UK.
cy-gb	gweithio ochr yn ochr â’r sector manwerthu, y sector cyfanwerthu a’r sector lletygarwch er mwyn hyrwyddo cynnyrch o Gymru a sicrhau bod amrywiaeth eang o gynnyrch Cymreig ar gael i ddefnyddwyr, yng Nghymru ac yn y DU.

en-gb	These trade links are key to ensuring the flow of supply chain links from farm to fork
cy-gb	Mae’r cysylltiadau masnach hyn yn hollbwysig o ran sicrhau llif cysylltiadau’r gadwyn gyflenwi o’r fferm i’r fforc

en-gb	developing export markets for Welsh derived produce and identify and support relevant inward investment opportunities
cy-gb	datblygu marchnadoedd allforio ar gyfer cynnyrch Cymreig a phennu a chefnogi cyfleoedd mewnfuddsoddi perthnasol

en-gb	providing opportunities to promote the upskilling of the workforce and the transfer of knowledge into businesses
cy-gb	darparu cyfleoedd i hyrwyddo gwaith i wella sgiliau'r gweithlu a throsglwyddo gwybodaeth i fusnesau

en-gb	participating in building the development of Local Food Partnerships to create local networks of food production and related activity.
cy-gb	cyfrannu at adeiladu a datblygu Partneriaethau Bwyd Lleol er mwyn creu rhwydweithiau lleol ar gyfer cynhyrchu bwyd a gweithgareddau perthynol.

en-gb	This will be either directly through producing and supplying, or by making land or other assets available for third parties
cy-gb	Gellir gwneud hyn naill ai’n uniongyrchol trwy gynhyrchu a chyflenwi, neu trwy sicrhau bod tir neu asedau eraill ar gael ar gyfer trydydd partïon

en-gb	creating local networks, to collaborate on production of timber products and non-wood forest products
cy-gb	creu rhwydweithiau lleol fel y gellir cydweithredu i gynhyrchu cynhyrchion pren a chynhyrchion di-bren coedwigoedd

en-gb	We may deliver support via a number of mechanisms including grant or procurement, and funding could include capital or revenue programmes.
cy-gb	Gallwn ddarparu cymorth trwy nifer o fecanweithiau gwahanol, gan gynnwys grantiau neu gaffael, a chyllid trwy raglenni cyfalaf neu refeniw.

en-gb	Support could be either direct grant support or via third parties with relevant expertise.
cy-gb	Gallai’r cymorth naill ai fod yn gymorth grant uniongyrchol neu’n gymorth trwy drydydd partïon ag arbenigedd perthnasol.

en-gb	Examples of current activities that deliver support and offer future potential operational models include:
cy-gb	Dyma enghreifftiau o weithgareddau cyfredol sy’n rhoi cymorth ac yn cynnig modelau gweithredu posibl ar gyfer y dyfodol:

en-gb	Clusters for Success – bringing businesses with shared and common objectives together to disseminate best practice and encourage collaboration
cy-gb	Clystyrau ar gyfer Llwyddiant – dod â busnesau a chanddynt amcanion cyffredin ynghyd i ledaenu arferion gorau ac annog cydweithredu

en-gb	Food, Innovation and Technology for Success - delivers academic and practical knowledge transfer activity focused on food innovation, and food efficiency to increase production and implement waste reduction across the food chain
cy-gb	Arloesi a Thechnoleg Bwyd ar gyfer Llwyddiant – gweithgarwch trosglwyddo gwybodaeth ymarferol ac academaidd o ran arloesedd bwyd ac effeithlonrwydd bwyd i gynyddu cynhyrchiant a lleihau gwastraff ar hyd y gadwyn fwyd

en-gb	Enterprise for Success - supports micro, small and medium sized food and drink businesses to set up, develop, grow, become more competitive, sustainable and innovative
cy-gb	Mentro i Lwyddo – help i sefydlu, datblygu a thyfu microfusnesau a busnesau bach a chanolig yn y diwydiant bwyd a diod a'u gwneud yn fwy cystadleuol, cynaliadwy ac arloesol

en-gb	We will continue to review the potential operational mechanisms and propose further options including the integration of the range of support mechanisms available to simplify the offer for farm-based businesses.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu’r dulliau gweithredu posibl ac yn parhau i gynnig rhagor o opsiynau yn cynnwys integreiddio’r ystod o ddulliau cymorth sydd ar gael er mwyn symleiddio’r arlwy i fusnesau fferm.

en-gb	We are also developing a farm woodlands and trees income generation support scheme to offer training and bespoke advisory services.
cy-gb	Hefyd, rydyn ni'n datblygu cynllun cymorth i gynhyrchu incwm o goetiroedd a choed fferm fydd yn cynnig hyfforddiant a gwasanaethau cynghori pwrpasol.

en-gb	Collaborative landscape scale activity
cy-gb	Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd

en-gb	Supporting groups of farmers to work together to deliver landscape scale benefits
cy-gb	Helpu grwpiau o ffermwyr i weithio gyda’i gilydd i sicrhau manteision ar raddfa tirwedd

en-gb	The aim is to support collaboration between farmers, foresters, land managers and other organisations to work together at a landscape, catchment, or regional level to deliver outcomes that cannot be delivered on a single farm.
cy-gb	Y nod yw helpu ffermwyr, coedwigwyr, rheolwyr tir a sefydliadau eraill i weithio gyda’i gilydd ar lefel tirwedd, dalgylch neu ranbarth i sicrhau canlyniadau na ellir eu cyflawni ar fferm unigol.

en-gb	Coordinating activity at a larger collaborative scale makes it possible to tackle bigger issues.
cy-gb	Trwy drefnu gweithgarwch cydweithredol ar raddfa fwy, mae modd mynd i’r afael â phroblemau mwy.

en-gb	For example, coordinating activity within a whole water catchment can have increased benefits for water quality and flood risk reduction.
cy-gb	Er enghraifft, mae cydweithredu ar weithgarwch mewn dalgylch afon gyfan yn gallu creu mwy o fanteision o ran ansawdd dŵr a lleihau’r risg o lifogydd.

en-gb	Enhancing condition, extending and connecting habitats across the landscape can strengthen ecosystem resilience against climate change and support vital services such as pollination.
cy-gb	Gall gwella cyflwr, ymestyn a chysylltu cynefinoedd ar draws y dirwedd helpu ecosystemau i wrthsefyll y newid yn yr hinsawdd a chefnogi gwasanaethau hanfodol fel peillio.

en-gb	Coordinating habitat restoration at a larger scale, we can create better links between priority species’ breeding, feeding, roosting, and overwintering sites.
cy-gb	Trwy drefnu gwaith adfer cynefinoedd ar raddfa fwy, gallwn gysylltu safleoedd bridio, bwydo, clwydo a gaeafu rhywogaethau blaenoriaeth â’i gilydd.

en-gb	This is especially valuable when these areas are spread across different parts of Wales.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o werthfawr pan fydd yr ardaloedd hyn wedi'u gwasgaru ar draws gwahanol rannau o Gymru.

en-gb	improving common land through coordinated activity by graziers and by working with the landowner, for example to introduce improved habitat management and reduced fire risks through grazing agreements or capital support for infrastructure improvements
cy-gb	gwella tir comin trwy gael porwyr i weithredu ar y cyd a gweithio gyda pherchennog y tir, er enghraifft cyflwyno dulliau gwell o reoli cynefinoedd a lleihau risgiau tân trwy gytundebau pori neu gymorth cyfalaf ar gyfer gwella seilwaith

en-gb	coordinating landscape scale habitat creation and restoration to form wildlife corridors
cy-gb	trefnu creu ac adfer cynefinoedd ar raddfa tirwedd i ffurfio coridorau bywyd gwyllt

en-gb	restoring and enhancing ecosystems at a landscape scale, such as peatlands and wetlands where managing water levels and flow may not be possible within a single farm
cy-gb	adfer a gwella ecosystemau ar raddfa tirwedd, fel mawnogydd a gwlyptiroedd pan nad oes modd rheoli lefel a llif y dŵr ar ffermydd unigol

en-gb	eradication of Invasive Non-Native Species (INNS) where they are damaging ecosystems and pose a risk to native species
cy-gb	cael gwared ar Rywogaethau Estron Goresgynnol sy’n niweidio ecosystemau ac yn peryglu rhywogaethau brodorol

en-gb	Natural Flood Risk Management (NFRM) interventions to reduce flood risk impacting communities
cy-gb	gwaith i Reoli Risg Llifogydd yn Naturiol er mwyn lleihau’r risg o lifogydd sy’n effeithio ar gymunedau

en-gb	enhancing and creating riparian habitat along river networks to benefit river water quality
cy-gb	gwella a chreu cynefinoedd glan afon ar hyd rhwydweithiau afonydd i wella ansawdd dŵr afonydd

en-gb	targeted measures to support the recovery of particular wildlife species, such as creating and establishing nesting and feeding habitat, or predatory controls
cy-gb	mesurau penodol i helpu adferiad rhywogaethau bywyd gwyllt penodol trwy greu a sefydlu cynefinoedd nythu a bwydo, neu reoli ysglyfaethwyr

en-gb	improving access to the countryside through enhancing public paths, open access land and green spaces
cy-gb	gwella mynediad i gefn gwlad trwy wella llwybrau cyhoeddus, tir mynediad agored a mannau gwyrdd

en-gb	protecting and enhancing access to the historic environment and restoration of historic landscape features
cy-gb	diogelu a gwella mynediad i’r amgylchedd hanesyddol ac adfer nodweddion tirwedd hanesyddol

en-gb	targeted measures to improve water quality at a water catchment scale including improvements to soil health, reducing agricultural pollution, and minimising the use of pesticides
cy-gb	mesurau penodol i wella ansawdd dŵr ar raddfa dalgylch, yn cynnwys gwella iechyd y pridd, lleihau llygredd amaethyddol a defnyddio llai o blaladdwyr

en-gb	Any works undertaken as part of a Collaborative Action must be complementary and not duplicate works being undertaken as part of existing Universal or Optional Actions.
cy-gb	Rhaid i unrhyw waith a wneir fel rhan o Weithred Gydweithredol ategu (yn hytrach na dyblygu) gwaith a wneir fel rhan o Weithred Gyffredinol neu Opsiynol.

en-gb	Supporting landscape action between groups of farmers and other partners will likely include facilitation to coordinate groups, followed by development and delivery phases.
cy-gb	Fwy na thebyg, bydd y cymorth i gefnogi gweithgarwch gan grwpiau o ffermwyr a phartneriaid eraill ar raddfa tirwedd yn cynnwys cymorth i drefnu grwpiau, ac yna cymorth i ddatblygu a chyflawni.

en-gb	We will also provide advice and guidance as well as supporting innovation and knowledge transfer as part of this Collaborative Action.
cy-gb	Hefyd, fel rhan o’r Weithred Gydweithredol hon byddwn yn rhoi cyngor ac arweiniad, yn ogystal â chefnogi arloesedd a throsglwyddo gwybodaeth.

en-gb	We are developing this Collaborative Action based on the experience from two existing programmes, the Integrated Natural Resources Scheme (INRS) and Ffermio Bro:
cy-gb	Rydym yn datblygu’r Weithred Gydweithredol hon ar sail y profiad a gafwyd gyda dwy raglen sef y Cynllun Adnoddau Naturiol Integredig (INRS) a Ffermio Bro:

en-gb	Farming in Designated Landscapes.
cy-gb	Ffermio mewn Tirweddau Dynodedig.

en-gb	We will continue to refine these mechanisms and consider new ones.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fireinio’r trefniadau hyn ac yn ystyried dulliau newydd.

en-gb	Chapter 7: common land
cy-gb	Pennod 7: tir comin

en-gb	Ensuring ongoing support for common land is vital as they are an integral part of farming in Wales and provide so many economic, environmental, social and cultural benefits.
cy-gb	Mae'n hanfodol sicrhau bod y gefnogaeth i dir comin yn parhau gan ei fod yn rhan annatod o'r diwylliant ffermio yng Nghymru ac yn rhoi cymaint o fanteision economaidd, amgylcheddol, cymdeithasol a diwylliannol.

en-gb	This support includes:
cy-gb	Mae'r cymorth hwn yn cynnwys:

en-gb	a Universal Payment for individual holders of grazing rights who can meet the eligibility criteria and specific actions below
cy-gb	Taliad Cyffredinol i unigolion sydd â hawliau pori sy'n bodloni'r meini prawf cymhwysedd ac yn gallu cynnal y gweithredoedd penodol isod

en-gb	collaborative payments to a Grazing Association for coordinated grazing management
cy-gb	taliadau cydweithredol i Gymdeithas Bori am reoli'r pori ar y cyd

en-gb	collaborative payments to a Grazing Association or other collaborative groups where the owner of the common is involved and / or permits enhanced management activity to be undertaken
cy-gb	taliadau cydweithredol i Gymdeithas Bori neu grŵp cydweithredol arall lle mae perchennog y tir comin yn rhan ohono a / neu'n caniatáu gweithgarwch rheoli trylwyrach.

en-gb	A Universal Payment for individual holders of grazing rights
cy-gb	Taliad Cyffredinol i unigolion sydd â hawliau pori

en-gb	As outlined in Chapter 8, common land will be included in your Universal Baseline Payment, as part of the Whole Farm Payment category and Social Value payment, if you;
cy-gb	Fel a ddisgrifir ym Mhennod 8, bydd tir comin yn cael ei gynnwys yn eich Taliad Sylfaenol Cyffredinol, fel rhan o Daliad y Fferm Gyfan a'r taliad Gwerth Cymdeithasol:

en-gb	have common land grazing rights and can turn out suitable livestock
cy-gb	os oes gennych hawliau i bori tir comin a'ch bod yn pori da byw addas

en-gb	maintain a Stocking Diary to be made available at Inspection
cy-gb	os ydych yn cadw Dyddiadur Stocio sydd ar gael i archwilydd ei weld

en-gb	have due regard for relevant management which are in place on the common such as for animal health benefits or habitat management
cy-gb	os ydych yn rhoi'r sylw priodol i'r trefniadau rheoli ar y comin, e.e. er lles iechyd eich anifeiliaid neu i reoli cynefinoedd

en-gb	Your allocation of common land area for the SFS will be based on the grazing rights held and use the same methodology current used for the BPS.
cy-gb	Bydd arwynebedd y tir comin fydd yn cael ei neilltuo i chi at ddiben yr SFS yn seiliedig ar faint o hawliau pori sydd gennych, gan ddefnyddio'r un dull ag a ddefnyddir ar hyn o bryd o dan y BPS.

en-gb	Collaborative payments to a Grazing Association for coordinated grazing management
cy-gb	Taliadau cydweithredol i Gymdeithas Bori am reoli'r pori ar y cyd

en-gb	Ongoing support for coordinated grazing arrangements will continue under SFS.
cy-gb	Bydd y gefnogaeth am reoli'r pori ar y cyd yn parhau o dan yr SFS.

en-gb	The Habitat Wales Scheme (Commons) will be available in 2026, to already established Grazing Associations.
cy-gb	Bydd Cynllun Cynefin Cymru (Tir Comin) ar gael yn 2026, i Gymdeithasau Pori sydd eisoes wedi'u sefydlu.

en-gb	We are considering how to support the formation of new Grazing Associations to enable more common land to be brought into coordinated management from 2027 onwards.
cy-gb	Rydym yn ystyried sut i helpu i ffurfio Cymdeithasau Pori newydd er mwyn i fwy o dir comin allu cael ei reoli ar y cyd o 2027 ymlaen.

en-gb	Collaborative payments to a Grazing Association or other collaborative groups where the owner of the common is involved and/or permits enhanced management activity to be undertaken
cy-gb	Taliadau cydweithredol i Gymdeithas Bori neu grŵp cydweithredol arall lle mae perchennog y tir comin yn rhan ohono a / neu'n caniatáu gweithgarwch rheoli trylwyrach

en-gb	Targeted land management often requires the consent from the owner of the common, ideally working in partnership with the graziers.
cy-gb	Mae gwaith rheoli tir sydd wedi'i dargedu yn aml yn gofyn am ganiatâd perchennog y comin, sydd yn ddelfrydol yn gweithio mewn partneriaeth â'r porwyr.

en-gb	This would enable work such as management of bracken and other invasive species, peatland restoration, or targeted tree planting.
cy-gb	Byddai hyn yn hwyluso gwaith fel rheoli rhedyn a rhywogaethau goresgynnol eraill, adfer mawnogydd neu blannu coed.

en-gb	This will be supported through a continuation of our existing landscape scale collaborative schemes such as the Integrated Natural Resources Scheme (INRS) Ffermio Bro (which supports activity within our designated landscapes) and the National Peatland Action Programme (NPAP).
cy-gb	Byddwn yn cefnogi hyn trwy ein cynlluniau cydweithredol ar raddfa tirwedd presennol fel y Cynllun Adnoddau Naturiol Integredig (INRS), Ffermio Bro (sy'n cefnogi gweithgarwch yn ein tirweddau dynodedig) a'r Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawnogydd (NPAP).

en-gb	Chapter 8:
cy-gb	Pennod 8:

en-gb	Sustainable Farming Scheme payments
cy-gb	Taliadau'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	We will support a thriving, productive, sustainable farming industry in Wales.
cy-gb	Byddwn yn cefnogi diwydiant ffermio llewyrchus, cynhyrchiol a chynaliadwy yng Nghymru.

en-gb	The foundation of this is the whole farm payment under the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Sylfaen y gefnogaeth hon yw taliad ar gyfer y fferm gyfan o dan Haen Gyffredinol y Cynllun.

en-gb	The Universal Payment is made up of two elements described below:
cy-gb	Mae'r Taliad Cyffredinol wedi'i rannu'n ddwy elfen:

en-gb	Universal Baseline Payment
cy-gb	Taliad Sylfaenol Cyffredinol

en-gb	The Universal Baseline Payment reflects the costs incurred and income foregone for undertaking the Universal Actions, and consist of three separate categories as follows:
cy-gb	Mae'r Taliad Sylfaenol Cyffredinol yn adlewyrchu'r costau a ysgwyddir a'r incwm a gollir wrth gynnal y Gweithredoedd Cyffredinol, ac mae wedi'i rannu'n dri chategori ar wahân fel a ganlyn:

en-gb	Whole Farm Payment
cy-gb	Taliad y Fferm Gyfan

en-gb	A tiered payment rates covering the eligible area of the whole farm, including common land apportioned in a similar way to the current BPS, if you have a legal right to use that land for grazing stock.
cy-gb	Un gyfradd dalu fesul hectar ar dir cymwys y fferm gyfan ac ar eich hawliau pori tir comin os oes gennych hawl gyfreithiol i ddefnyddio'r tir hwnnw i bori stoc arno (bydd y taliad ar gyfer tir comin yn cael ei rannu fel y mae o dan y BPS ar hyn o bryd).

en-gb	See Chapter 7 for a description of common land support.
cy-gb	Darllenwch Bennod 7 am ddisgrifiad o'r gefnogaeth ar gyfer tir comin.

en-gb	Habitat Maintenance Payment
cy-gb	Taliad Cynnal Cynefin

en-gb	A single payment rate per hectare of semi-natural habitat (see UA5) (excluding common land) and / or area of temporary habitat (see UA6) created to meet the scheme requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Un gyfradd dalu fesul hectar o gynefin lled-naturiol (gweler UA5) (heb gynnwys tir comin) a / neu gynefin dros dro (gweler UA6) sydd wedi'i greu i fodloni Gofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Woodland Maintenance Payment
cy-gb	Taliad Cynnal Coetir

en-gb	A single payment rate per hectare for existing woodland managed in accordance with UA9 (excluding common land).
cy-gb	Un gyfradd dalu fesul hectar ar gyfer coetiroedd sy'n cael eu rheoli'n unol ag UA9 (ond nid tir comin).

en-gb	Unlike BPS, the Whole Farm Payment will be based on the total eligible area of your farm, declared on SAF, which includes all landscape features.
cy-gb	Yn wahanol i BPS, bydd y Taliad Fferm Gyfan yn seiliedig ar holl dir cymwys eich fferm, sydd wedi'i ddatgan ar eich SAF, ac yn cynnwys holl nodweddion y dirwedd.

en-gb	The list of ineligible areas is outlined in Chapter 2.
cy-gb	Mae'r rhestr o tir anghymwys i'w gweld ym Mhennod 2.

en-gb	The Habitat and Woodland Maintenance Payments are eligible on Sites of Special Scientific Interest (SSSI) but not on areas under agreement with the Welsh Government or other regulatory bodies where a maintenance / revenue payment is already received (annually or as a single cumulative payment).
cy-gb	Rydym yn talu Taliadau Cynnal Cynefin a Choetir ar Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) ond nid ar dir sydd o dan gytundeb â Llywodraeth Cymru neu gyrff rheoleiddio eraill y mae taliad cynnal / refeniw eisoes yn cael ei dalu arno  (bob blwyddyn neu fel un taliad cronnus).

en-gb	Social Value Payment
cy-gb	Taliad Gwerth Cymdeithasol

en-gb	The SFS requires you to adopt more sustainable practices which go beyond those required by existing regulations.
cy-gb	Mae'r SFS yn gofyn i chi fabwysiadu arferion mwy cynaliadwy na'r rhai y mae’r rheoliadau presennol yn gofyn amdanyn nhw.

en-gb	These actions associated with the sustainable production of food provide direct and indirect benefit to you, your local communities and wider society which we intend to recognise as a Social Value Payment included in the Universal Payment.
cy-gb	Mae'r gweithredoedd hyn sy'n gysylltiedig â chynhyrchu bwyd yn gynaliadwy yn dod â budd uniongyrchol ac anuniongyrchol i chi, i’ch cymunedau lleol ac i gymdeithas yn gyffredinol. Rydym am gydnabod y buddion hyn trwy’r Taliad Gwerth Cymdeithasol sy'n rhan o'r Taliad Cyffredinol.

en-gb	The social value reflects the public value of the outcomes delivered through sustainable practice in agriculture as a result of the SFS, which are not properly reflected in market prices for agricultural output, and which contribute to the statutory Sustainable Land Management objectives.
cy-gb	Mae’r gwerth cymdeithasol yn adlewyrchu gwerth y canlyniadau sy’n cael eu darparu trwy arferion ffermio cynaliadwy o ganlyniad i’r SFS nad yw prisiau’r farchnad am gynnyrch amaethyddol yn eu hadlewyrchu’n briodol ond sy’n cyfrannu at amcanion statudol Rheoli Tir yn Gynaliadwy.

en-gb	The Social Value Payment is a single payment rate per hectare calculated on the same area as the Whole Farm Payment.
cy-gb	Un gyfradd dalu fesul hectar sydd i’r Taliad Gwerth Cymdeithasol, ar gyfer yr un arwynebedd â'r Taliad Fferm Gyfan.

en-gb	Detailed scheme guidance, including technical notes and a set of Verifiable Standards setting out all the scheme requirements, scheme actions, and evidence required to meet the conditions of the scheme, and receive scheme payments will be published later this year.
cy-gb	Bydd Canllawiau Manwl y Cynllun, gan gynnwys nodiadau technegol a set o Safonau Dilysadwy sy'n nodi holl ofynion y cynllun. Bydd gweithredoedd y cynllun a'r dystiolaeth sydd ei hangen i fodloni amodau'r cynllun ac i gael taliadau'r cynllun yn cael eu cyhoeddi yn ddiweddarach eleni.

en-gb	Capping of higher value payments
cy-gb	Capio taliadau uwch

en-gb	Capping will be applied to the SFS Universal Payment as follows:
cy-gb	Bydd Taliad Cyffredinol SFS yn cael ei gapio fel a ganlyn:

en-gb	Payment Value
cy-gb	Taliad

en-gb	Capping Rate
cy-gb	Y Cap

en-gb	Stability Payment
cy-gb	Taliadau Sefydlogi

en-gb	Those farms who join the Scheme in 2026, and are up to 100 hectares of eligible land or less, will receive an additional £1000 as a one-off stability payment.
cy-gb	Bydd y ffermydd hynny sy’n ymuno â’r Cynllun yn 2026 ac sydd â hyd at 100 hectar o dir cymwys, yn derbyn £1000 ychwanegol fel taliad sefydlogi untro.

en-gb	This recognises the particular transitional challenges and uncertainties these farms face.
cy-gb	Hynny i gydnabod yr anawsterau a geir wrth bontio i’r system newydd a’r ansicrwydd sy’n wynebu’r ffermydd hyn.

en-gb	Optional and collaborative payment methodology
cy-gb	Methodoleg y Taliadau Opsiynol a Chydweithredol

en-gb	The Optional and Collaborative Actions provide an opportunity for you to access additional funding for taking up further actions.
cy-gb	Mae'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol yn rhoi cyfle i chi gael arian ychwanegol am gynnal Gweithredoedd ychwanegol.

en-gb	We intend, where appropriate to maintain the existing methodology for payment rates related to actions similar to the SFS Preparatory Schemes, with rates based on costs incurred and income forgone.
cy-gb	Rydym lle gallwn am gadw at drefn debyg i honno a ddefnyddiwyd yng Nghynlluniau Paratoi'r SFS ar gyfer talu am weithredoedd, gyda'r cyfraddau'n seiliedig ar y costau a ysgwyddir a'r incwm a gollir.

en-gb	This also includes potential for varied intervention rates, tapering and capping of payment rates.
cy-gb	Mae yna botensial hefyd i amrywio cyfraddau trwy dapro a chapio cyfraddau talu.

en-gb	Payments for undertaking individual Optional Actions include a mixture of:
cy-gb	Mae'r taliadau am gynnal Gweithredoedd Opsiynol unigol yn cynnwys cymysgedd o:

en-gb	one off revenue payments, for example for creating plans
cy-gb	daliadau refeniw untro, er enghraifft am greu planiau

en-gb	multi-annual revenue payments including area-based payments, for example for enhanced management of areas of habitat or woodland
cy-gb	taliadau refeniw dros sawl blwyddyn, gan gynnwys taliadau ar sail arwynebedd, er enghraifft ar gyfer rheolaeth drylwyrach ar gynefin neu goetir

en-gb	capital payments, for example for small scale equipment, or larger scale infrastructure investments
cy-gb	taliadau cyfalaf, er enghraifft ar gyfer offer bach, neu i fuddsoddi mewn seilwaith mwy.

en-gb	We will continue to review the methodology of these actions over time focusing more on payment for results and the recognition of possible social benefits which may arise from the completion of these actions.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu methodoleg y Gweithredoedd hyn dros amser gan ganolbwyntio mwy ar dalu am ganlyniadau a'r buddion cymdeithasol posibl a allai ddod o gynnal y Gweithredoedd hyn.

en-gb	Budget and payment rates
cy-gb	Cyllideb a chyfraddau talu

en-gb	The SFS Universal Payment is an annual payment that operates within the five-year statutory reporting period of the Agriculture (Wales) Act.
cy-gb	Mae Taliad Cyffredinol yr SFS yn daliad blynyddol fydd yn rhedeg am bum mlynedd cyfnod adrodd statudol Deddf Amaethyddiaeth (Cymru).

en-gb	Whilst this supports the longevity of the SFS framework, the scheme will need to operate within the allocated budget, which is agreed annually by the Senedd.
cy-gb	Er bod hyn yn sicrhau bod fframwaith yr SFS yn para dros gyfnod hir, bydd angen i'r Cynllun weithredu o fewn y gyllideb y cytunir arni ar ei gyfer gan y Senedd bob blwyddyn.

en-gb	The allocation of the budget to the Universal, Optional and Collaborative layers will therefore require an annual review process to support decisions on the balance of the budget across the layers.
cy-gb	Felly, bydd angen proses adolygu flynyddol i’n helpu i benderfynu sut i rannu’r gyllideb rhwng yr haenau Cyffredinol, Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	We intend to allocate budget for the first year of the scheme on a similar basis to the current agriculture support payments, approximately:
cy-gb	Rydym am ddyrannu cyllideb blwyddyn gyntaf y Cynllun ar sail debyg i'r taliadau cymorth amaethyddol presennol:

en-gb	70% for the Universal Payment and legacy BPS
cy-gb	70% ar gyfer y Taliad Cyffredinol a'r BPS etifeddol

en-gb	30% for ongoing preparedness schemes and Optional and Collaborative Actions).
cy-gb	30% ar gyfer cynlluniau paratoi sydd wedi cychwyn a Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	The Universal Payment rates for the first year of the scheme are expected to be:
cy-gb	Felly, dyma y disgwylir y bydd cyfraddau'r Taliad Cyffredinol yn y flwyddyn gyntaf:

en-gb	Whole Farm Payment - £70 per hectare for the first 70 hectares of eligible land, and then £2 per hectare for all remaining eligible land.
cy-gb	Taliad y Fferm Gyfan - £70 yr hectar ar gyfer y 70 hectar cyntaf o dir cymwys ac yna £2 yr hectar am yr holl dir cymwys sy’n weddill.

en-gb	This includes Common land apportioned in a similar way to the current BPS, if you have a legal right to use that land for grazing stock.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y tir comin, fydd yn cael ei rannu fel y mae’r BPS ar hyn o bryd os oes gennych yr hawl i ddefnyddio’r tir i bori stoc arno.

en-gb	Social Value Payment - £107 per hectare for all eligible land.
cy-gb	Taliad Gwerth Cymdeithasol - £107 yr hectar ar gyfer yr holl dir cymwys.

en-gb	Habitat Maintenance Payment - £69 per hectare for all habitat maintained as part of UA5:
cy-gb	Taliad Cynnal Cynefin - £69 yr hectar ar gyfer yr holl gynefin a gynhelir fel rhan o UA5:

en-gb	Habitat maintenance or for habitat created under UA6:
cy-gb	Cynnal cynefin neu ar gyfer cynefin sydd wedi'i greu o dan UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land to meet the Scheme Requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella i fodloni Gofyn y Cynllun bod 10% o'r fferm yn gynefin.

en-gb	Woodland Maintenance Payment - £62 per hectare for all woodland maintained as part of UA9:
cy-gb	Taliad Cynnal Coetir - £62 yr hectar ar gyfer yr holl goetir a gynhelir fel rhan o UA9:

en-gb	Woodland maintenance (excluding those tenants who do not have full management control of the woodland).
cy-gb	Cynnal Coetir (heblaw’r tenantiaid hynny sydd heb reolaeth lwyr ar y coetir)

en-gb	We will publish the payment mechanisms and rates for the Optional and Collaborative Actions as they are made available.
cy-gb	Byddwn yn cyhoeddi'r mecanweithiau a'r cyfraddau talu ar gyfer y Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol wrth i ni benderfynu arnynt.

en-gb	The payment methodology has been designed to provide opportunity for you to take advantage of commercial and social funding opportunities such as through the Woodland Carbon Code.
cy-gb	Mae'r fethodoleg dalu yn caniatáu ichi fanteisio ar gyfleoedd i geisio am gyllid masnachol a chymdeithasol hefyd megis trwy'r Cod Carbon Coetiroedd.

en-gb	This is a commercial decision for you to make, involving risks which you will need to manage.
cy-gb	Penderfyniad masnachol i chi ei wneud fydd hyn, a bydd yn cynnwys risgiau y bydd angen i chi eu rheoli.

en-gb	Sustainable Farming Scheme process
cy-gb	Proses y Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	Rural Payments Wales will administer the scheme.
cy-gb	Taliadau Gwledig Cymru (RPW) fydd yn gweinyddu'r cynllun.

en-gb	We have amended or enhanced our processes where appropriate and will continue to do so as the scheme develops.
cy-gb	Rydym wedi newid neu wella ein prosesau yn ôl y gofyn a byddwn yn parhau i wneud hynny wrth i'r cynllun fynd yn ei flaen.

en-gb	A redesigned and updated Farming Connect programme will support the delivery of the scheme.
cy-gb	Bydd rhaglen Cyswllt Ffermio hefyd yn cael ei hailgynllunio a'i diweddaru i helpu i roi'r cynllun ar waith.

en-gb	Natural Resources Wales (NRW) will also work alongside RPW where scheme requirements require specific technical input or validation, for example creating designated site management plans.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn gweithio law yn llaw ag RPW lle mae Gofynion y cynllun yn gofyn am ei gyfraniad technegol penodol, er enghraifft i greu Cynlluniau Rheoli ar Safleoedd Dynodedig.

en-gb	We know how important safeguarding your data is and arrangements are in hand to safely and securely share only the minimum amount of data required between all parties involved in the overall delivery of the scheme.
cy-gb	Rydym yn gwybod pa mor bwysig yw diogelu'ch data ac mae trefniadau ar droed i rannu'n ddiogel dim ond y swm lleiaf o ddata sy'n ofynnol rhwng yr holl bartïon sy'n ymwneud â’r cynllun.

en-gb	We will make clear how we will use any data provided to us.
cy-gb	Byddwn yn esbonio'n glir sut y byddwn yn defnyddio unrhyw ddata a roddir i ni.

en-gb	Scheme guidance
cy-gb	Canllawiau'r cynllun

en-gb	Detailed scheme guidance, including technical notes and a set of Verifiable Standards setting out all the scheme requirements, scheme actions, and evidence required to meet the conditions of the scheme will be published later this year.
cy-gb	Bydd canllawiau manwl y cynllun, gan gynnwys Nodiadau Technegol a set o Safonau Dilysadwy sy'n nodi holl Ofynion y cynllun, Gweithredoedd y cynllun a'r dystiolaeth sydd ei hangen i fodloni amodau'r cynllun yn cael eu cyhoeddi yn ddiweddarach eleni.

en-gb	A number of these requirements will be consistent with previous support schemes and Cross Compliance which you should be familiar with.
cy-gb	Bydd nifer o'r gofynion hyn yn gyson â chynlluniau cymorth blaenorol a Thrawsgydymffurfio. Byddwch felly'n gyfarwydd â nhw.

en-gb	Some key requirements to be aware of include:
cy-gb	Dyma rai o'r prif ofynion dylech wybod amdanyn nhw:

en-gb	the scheme will operate at a farm business level
cy-gb	bydd y cynllun yn gweithredu ar lefel Busnes Fferm

en-gb	the Universal Layer of the scheme will operate on a calendar year and run from 1 January to 31 December
cy-gb	bydd Haen Gyffredinol y cynllun yn dilyn y flwyddyn galendr, 1 Ionawr i 31 Rhagfyr

en-gb	you will declare annually all the land under your management control on the Single Application Form (SAF)
cy-gb	byddwch yn datgan bob blwyddyn yr holl dir sydd o dan eich rheolaeth lwyr ar y Ffurflen Gais Sengl (SAF)

en-gb	you will need to ensure you can meet the conditions of the Universal Actions applicable to your farm.
cy-gb	bydd angen i chi sicrhau'ch bod yn gallu bodloni amodau'r Gweithredoedd Cyffredinol sy'n berthnasol i'ch fferm

en-gb	you will need to adhere to the SFS Regulatory Baseline and Universal Code
cy-gb	bydd angen ichi gadw at Sylfaen Reoleiddio'r SFS a'r Cod i Bawb

en-gb	Advice and support
cy-gb	Cyngor a help

en-gb	We want to support you to enter the scheme and deliver the actions as efficiently as possible.
cy-gb	Rydym am eich helpu i ymuno â'r cynllun a chynnal y gweithredoedd mewn ffordd mor effeithlon â phosibl.

en-gb	We will continue to work with key stakeholders and the RPW User Working Group to ensure processes are clear and accessible, with suitable advice and guidance where appropriate.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda'r prif randdeiliaid a Gweithgor Defnyddwyr RPW i sicrhau bod prosesau'n glir ac yn hawdd eu deall, gan roi cyngor ac arweiniad addas yn ôl y gofyn.

en-gb	We want you to be able to make the most of the scheme once you have joined, so we will also support you to gain and / or maintain the knowledge and skills you need to help deliver the Universal, Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Rydym am i chi gael y gorau o'r cynllun, felly byddwn yn eich cefnogi hefyd i ennill a meithrin yr wybodaeth a'r sgiliau sydd eu hangen arnoch i gynnal y Gweithredoedd Cyffredinol, Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	We will build on the positive support measures currently delivered by Farming Connect, including the extensive Knowledge Transfer Programme, lifelong learning and development, demonstration farm network and dissemination events to help you deliver the scheme actions.
cy-gb	Byddwn yn datblygu'r mesurau cymorth positif y mae Cyswllt Ffermio yn eu cynnig ar hyn o bryd, gan gynnwys y rhaglen trosglwyddo gwybodaeth, dysgu a datblygu gydol oes, rhwydwaith ffermydd arddangos a digwyddiadau rhannu gwybodaeth i'ch helpu gyda Gweithredoedd y Cynllun.

en-gb	We will shortly be procuring this service to ensure it best supports you.
cy-gb	Byddwn yn prynu'r gwasanaeth hwn cyn hir i sicrhau ei fod o help i chi.

en-gb	We may need to arrange farm visits, using Welsh Government staff or third-party advisors, for some Optional Actions to ensure the proposed actions are suitable and appropriate for the location chosen.
cy-gb	Efallai y bydd angen i ni ymweld â'ch fferm, gan ddefnyddio staff Llywodraeth Cymru neu gynghorwyr trydydd parti, ynghylch rhai Gweithredoedd Opsiynol i sicrhau bod y Gweithredoedd yn addas ac yn briodol i'r lleoliad rydych wedi'i ddewis.

en-gb	Details of the services available and these farm visits will be published online and accessible through the RPW and Farming Connect helplines.
cy-gb	Bydd manylion y gwasanaethau sydd ar gael a'r ymweliadau fferm hyn yn cael eu cyhoeddi ar-lein ac ar gael ichi eu gweld ar RPW a llinellau cymorth Cyswllt Ffermio.

en-gb	Registration
cy-gb	Cofrestru

en-gb	If you wish to join the scheme you will need to register your business through RPW Online.
cy-gb	Os ydych am ymuno â'r cynllun, bydd angen i chi gofrestru'ch busnes ar RPW ar-lein.

en-gb	Farming businesses already registered on RPW Online and who have a Customer Reference Number (CRN) will not have to register again but may need to update their details with additional information.
cy-gb	Ni fydd gofyn i fusnesau fferm sydd eisoes wedi cofrestru ar RPW Ar-lein ac sydd wedi cael Cyfeirnod Cwsmer (CRN) gofrestru eto, ond efallai y bydd angen iddyn nhw ddiweddaru eu manylion.

en-gb	Farm businesses may also need to register with Farming Connect to access information, help and guidance regarding the scheme.
cy-gb	Efallai y bydd angen i fusnesau fferm gofrestru hefyd â Cyswllt Ffermio i allu cael gwybodaeth, cymorth a chanllawiau am y cynllun.

en-gb	Data confirmation
cy-gb	Cadarnhau data

en-gb	In advance of the scheme beginning on 1 January 2026, we will provide an opportunity for you to check the RPW Online mapping to confirm habitat areas and tree canopy cover at field and farm level.
cy-gb	Cyn i'r cynllun ddechrau ar 1 Ionawr 2026, byddwn yn rhoi cyfle i chi edrych ar fapiau RPW Ar-lein i gadarnhau bod y cynefinoedd a'r gorchudd coed ar lefel cae a fferm yn gywir.

en-gb	RPW will contact all registered farm businesses with more details regarding this data confirmation exercise.
cy-gb	Bydd RPW yn cysylltu â'r holl fusnesau fferm cofrestredig gyda rhagor o fanylion am y broses gadarnhau hon.

en-gb	This is not a declaration of land for any current or future scheme.
cy-gb	Ni fydd hyn yn ddatganiad tir ar gyfer unrhyw gynllun, nawr nac yn y dyfodol.

en-gb	Following the exercise and in advance of the scheme opening an online interactive map will be available which will show details of the habitats, tree cover, designated sites and historic features on your farm, as held in the RPW mapping system.
cy-gb	Yn dilyn hynny a chyn agor y cynllun, bydd map rhyngweithiol ar gael ar-lein a fydd yn dangos manylion y cynefinoedd, y gorchudd coed, y safleoedd dynodedig a'r nodweddion hanesyddol ar eich fferm, fel y maen nhw ar system fapio RPW.

en-gb	You will need to confirm the land cover and features present on your farm each year as part of SAF to be able to apply for the Universal Payment.
cy-gb	Bydd angen i chi gadarnhau'r gorchudd tir a'r nodweddion sy'n bresennol ar eich fferm bob blwyddyn fel rhan o broses lenwi'r SAF i wneud cais am y Taliad Cyffredinol.

en-gb	SFS Universal Payment
cy-gb	Taliad Cyffredinol SFS

en-gb	Whilst the scheme is designed to provide long term support, to apply for the SFS Universal Payment, you will have to complete the SAF annually.
cy-gb	Er bod y cynllun wedi'i gynllunio i ddarparu cymorth tymor hir, i wneud cais am Daliad Cyffredinol yr SFS, bydd angen ichi lenwi'r SAF bob blwyddyn.

en-gb	The application window will open in March and close on 15 May, in line with the current SAF period.
cy-gb	Rydym yn cynnig agor cyfnod ymgeisio'r cynllun ym mis Mawrth a'i gau ar 15 Mai, yn unol â chyfnod ymgeisio'r SAF .

en-gb	You may be required to update RPW and Farming Connect systems during the year to confirm the completion of Actions which do not need to be completed by the SAF deadline.
cy-gb	Efallai y bydd gofyn i chi roi gwybod i systemau RPW a Cyswllt Ffermio yn ystod y flwyddyn i gadarnhau eich bod wedi cynnal y gweithredoedd nad oes angen eu cwblhau erbyn dyddiad cyflwyno'r SAF.

en-gb	We will provide a dashboard in RPW Online to record your progress with the actions and to signpost you to further advice and support.
cy-gb	Byddwn yn paratoi dangosfwrdd ar RPW Ar-lein i gofnodi'r Gweithredoedd y byddwch wedi'u gwneud ac i'ch rhoi ar ben ffordd ar gyfer cael cyngor a help.

en-gb	All actions applicable to your farming business, will need to be carried out within a predetermined time frame.
cy-gb	Bydd angen cynnal yr holl weithredoedd sy'n berthnasol i'ch busnes ffermio o fewn cyfnod penodol.

en-gb	We will use the declared and validated details from the SAF to calculate the Universal Payment, based on the methodology set out in more detail in Chapter 8.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r manylion sydd wedi'u datgan a'u dilysu ar y SAF i gyfrif y Taliad Cyffredinol yn unol â'r fethodoleg a ddisgrifir yn fanylach ym Mhennod 8.

en-gb	Advance payments will commence in October followed by a balance payment once all validation checks have been completed from December onwards.
cy-gb	Byddwn yn cynnig rhag-daliad o fis Hydref ac yn talu'r balans unwaith y bydd yr holl waith dilysu a chadarnhau wedi'i wneud o fis Rhagfyr ymlaen.

en-gb	Farm level carbon baseline
cy-gb	Llinell sylfaen carbon ar lefel fferm

en-gb	The scheme has a key role supporting you to better understand your farm carbon balance, as well as the impact of changes in farming practice and uptake of techniques to both increase opportunities for carbon sequestration and reduce greenhouse gas emissions (GHG).
cy-gb	Mae gan y cynllun rôl allweddol o ran helpu ffermwyr i ddeall yn well gydbwysedd carbon eu ffermydd ac effaith newid dulliau ffermio, a hefyd eu helpu i fabwysiadu technegau ar gyfer cynyddu cyfleoedd i ddal a storio carbon a lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	This is important to help you meet increasing demands from the consumer and supply chain.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig i'ch helpu i gwrdd â gofynion cynyddol y cwsmer a'r gadwyn gyflenwi.

en-gb	We will use the data already held by, or available to Welsh Government to assist in the calculation of a farm level carbon baseline as recommended by the Carbon Sequestration Evidence Review Panel.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r data sydd eisoes gan neu ar gael i Lywodraeth Cymru i gyfrifo llinell sylfaen carbon ar lefel fferm, yn unol ag argymhelliad y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon.

en-gb	Some additional farm details are likely to be required to provide a meaningful baseline calculation of the GHG emissions and carbon sequestration levels on your farm, and we will continue to work with key stakeholders to define the final set of data requirements, such as farming systems and livestock housing regimes, needed to allow us to calculate these outputs.
cy-gb	Mae'n debygol y bydd angen rhagor o fanylion am eich fferm er mwyn gallu cyfrif llinell sylfaen ystyrlon o'r allyriadau nwyon tŷ gwydr y mae’ch fferm yn eu cynhyrchu a faint o garbon y mae’n ei ddal a’i storio. Byddwn felly'n parhau i weithio gyda rhanddeiliaid allweddol i benderfynu ar y set derfynol o ddata sydd ei angen, megis systemau ffermio a threfniadau tai da byw, i ni allu cyfrifo'r allbynnau hyn.

en-gb	We will use the information to identify and develop Optional and Collaborative Actions to help you reduce your overall carbon footprint by reducing GHG emissions, increase opportunities for carbon sequestration, and benefit the farm business.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth i nodi a datblygu Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol i'ch helpu i leihau'ch ôl troed carbon, trwy leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr, cynyddu cyfleoedd ar gyfer dal carbon, ac i wella busnes y fferm.

en-gb	Optional and Collaborative Layers
cy-gb	Gweithredoedd Opsiynol a Gweithredoedd Cydweithredol

en-gb	The SAF will be supplemented with separate agreements, where appropriate, which may operate over a longer time frame to deliver Optional and Collaboratives Actions.
cy-gb	I ategu'r SAF, bydd yna gytundebau ar wahân, yn ôl y gofyn, i ganiatáu mwy o amser i gynnal Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	For some Optional or Collaborative Actions, for example to undertake bespoke habitat enhancement, there will be a more in-depth assessment process.
cy-gb	Ar gyfer rhai Gweithredoedd Opsiynol neu Gydweithredol, er enghraifft gwella cynefinoedd, bydd proses asesu fanylach.

en-gb	This will be coupled with appropriate guidance, help and support.
cy-gb	I gyd-fynd â hyn, darperir arweiniad, cymorth a chefnogaeth briodol.

en-gb	This may require farm visits.
cy-gb	Efallai bydd yn golygu ymweld â’r fferm.

en-gb	We will use existing scheme processes where possible, which may be scored and selected in line with the SLM objectives, should the available budget restrict take up.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio prosesau sy'n bod eisoes os medrir, i sgorio a dewis yn unol ag amcanion SLM os bydd y gyllideb yn cyfyngu ar faint fydd yn cael cymryd rhan.

en-gb	This could involve a simple application process similar to existing small grant schemes, or an appraisal process may be needed for larger applications.
cy-gb	Gallai hynny olygu proses ymgeisio syml tebyg i'r broses ymgeisio am Grantiau Bach, neu efallai y bydd angen proses arfarnu ar gyfer ceisiadau mwy.

en-gb	All groups who wish to take part in the Collaborative Layer of the scheme will need to register with RPW to obtain a CRN for the group prior to applications.
cy-gb	Bydd angen i bob grŵp sydd am gymryd rhan yn Haen Gydweithredol y Cynllun gofrestru gydag RPW i gael CRN ar gyfer y grŵp cyn cyflwyno cais.

en-gb	Payments will be made to the group and not each individual members of the group.
cy-gb	Bydd taliadau'n cael eu gwneud i'r grŵp ac nid i aelodau unigol y grŵp.

en-gb	Any approved actions will need to be carried out within a predetermined time frame.
cy-gb	Bydd angen cynnal y Gweithredoedd priodol o fewn yr amserlen a fydd wedi'i phennu ymlaen llaw.

en-gb	Administrative validation process
cy-gb	Y broses ddilysu weinyddol

en-gb	All land tenure, parcels and crop cover will be cross checked against RPW’s Land Parcel Identification System (LPIS) and land register.
cy-gb	Bydd perchennog neu denant pob tir, parsel a gorchudd tir yn cael ei gadarnhau ar System Adnabod Parseli Tir (LPIS) RPW.

en-gb	Cross checks will be undertaken to ensure payments are made on the correct land area, there is no double funding, and the land use classifications do not contradict the land use required as part of scheme requirements.
cy-gb	Gwneir hyn i sicrhau bod y taliadau’n cael eu gwneud ar y darnau tir cywir, na chaiff ffermwr ei dalu ddwywaith am yr un peth ac nad yw’r categori defnyddio tir yn groes i’r defnydd tir y gofynnir amdano o dan ofynion y cynllun.

en-gb	Checks will also be undertaken on the SAF declaration and RPW Online dashboard relating to the completion or progress of all scheme actions.
cy-gb	Bydd archwiliadau'n cael eu cynnal hefyd o'r datganiadau SAF a dangosfwrdd RPW Ar-lein i gadarnhau bod Gweithredoedd Cyffredinol wedi’u cynnal neu’n mynd rhagddynt.

en-gb	We will recognise and correct errors that are straightforward to identify at a clerical check of the information given on the SAF, supporting documentation or any other application and claim.
cy-gb	Byddwn yn cydnabod ac yn cywiro gwallau sy'n hawdd eu darganfod mewn archwiliad gweinyddol o'r wybodaeth a roddir ar y SAF, dogfennau ategol neu unrhyw gais a hawliad arall.

en-gb	Where you are prevented from fulfilling certain obligations or completing actions due to events outside your control, we will consider these under the exceptional circumstances provision.
cy-gb	Os cewch eich rhwystro rhag cyflawni rhwymedigaeth neu gwblhau Gweithred oherwydd digwyddiad y tu hwnt i'ch rheolaeth, byddwn yn ei ystyried o dan y ddarpariaeth Amgylchiadau Eithriadol.

en-gb	On-the-spot checks
cy-gb	Archwiliadau ar y safle

en-gb	On-the-spot checks will be conducted to ensure the appropriate use of public funds, using a combination of physical inspection and earth observation (including remote sensing and aerial photography) where applicable.
cy-gb	Bydd archwiliadau ar y safle'n cael eu cynnal i sicrhau bod arian cyhoeddus yn cael ei ddefnyddio'n briodol. Byddan nhw'n gyfuniad o archwiliadau ffisegol a lluniau o'r ddaear (e.e. synhwyro o bell a ffotograffau o'r awyr) lle bo hynny'n berthnasol.

en-gb	RPW will select and inspect a percentage of Scheme applications each year to confirm the Scheme Requirements, including the SFS Regulatory Baseline are being met.
cy-gb	Bydd RPW yn dewis ac yn arolygu canran o geisiadau'r cynllun bob blwyddyn i gadarnhau bod gofynion y cynllun, gan gynnwys gofynion sylfaen reoleiddio'r SAF, yn cael eu bodloni.

en-gb	The Rural Inspectorate for Wales (RIW) and other Competent Control Authorities (CCA), such as NRW, will conduct these inspections.
cy-gb	Arolygiaeth Wledig Cymru (RIW) ac Awdurdodau Rheoli Cymwys eraill (CCA), fel CNC, fydd yn cynnal yr archwiliadau hyn.

en-gb	Where applicable, we will use earned recognition to minimise the level of checks undertaken at an inspection.
cy-gb	Lle bo hynny'n berthnasol, byddwn yn ystyried a oes cydnabyddiaeth eisoes wedi'i rhoi i leihau nifer yr archwiliadau mewn arolygiad.

en-gb	We will update the ‘When the Inspector Calls - Helpful guide for farmers’ with examples of the on-farm record information that we may expect to be presented as evidence the scheme requirements have been met.
cy-gb	Byddwn yn diweddaru'r 'Pan ddaw’r Arolygydd - Canllaw defnyddiol i ffermwyr' gydag enghreifftiau o'r cofnodion ar y fferm y gallem ofyn am gael eu gweld fel tystiolaeth bod Gofynion y Cynllun wedi'u bodloni.

en-gb	Warnings and penalties
cy-gb	Rhybuddion a chosbau

en-gb	Maintaining compliance with the scheme eligibility criteria and scheme requirements including the SFS Regulatory Baseline, Universal Code and all applicable scheme actions are a condition of payment.
cy-gb	Mae cydymffurfio â meini prawf a gofynion y cynllun, gan gynnwys Sylfaen Reoleiddio'r SFS, y Cod i Bawb a'r holl Weithredoedd perthnasol i gyd yn amod o'r taliad.

en-gb	Where there are inaccurate declarations, or non-compliance with the scheme requirements, we will need to consider an appropriate and proportionate response.
cy-gb	Pan welir bod datganiad yn anghywir, neu nad ydych wedi cydymffurfio â gofynion y cynllun, bydd angen i ni ystyried ymateb priodol a chymesur.

en-gb	This may lead to further guidance, warnings or additional training to correct minor issues where possible.
cy-gb	Gall hyn arwain os medrir at arweiniad pellach, rhybuddion neu hyfforddiant ychwanegol i gywiro mân broblemau.

en-gb	However, reductions, and/or financial penalties may be required for example in the event of repeated or more significant compliance issues.
cy-gb	Fodd bynnag, efallai y bydd angen gostyngiadau, a / neu gosbau ariannol, er enghraifft os bydd problem cydymffurfio fawr yn codi neu'n codi dro ar ôl tro.

en-gb	For all circumstances of noncompliance, there will be a set of published Verifiable Standards and a matrix clearly setting out consequences.
cy-gb	Ar gyfer pob enghraifft o ddiffyg cydymffurfio, bydd set o Safonau Dilysadwy wedi'u cyhoeddi a matrics sy'n nodi'r goblygiadau.

en-gb	Appeals
cy-gb	Apelio

en-gb	RPW will continue to operate a two-stage appeals process, consisting of:
cy-gb	Bydd RPW yn parhau i redeg proses apelio dau gam, sy'n cynnwys:

en-gb	stage 1: involving different officials from those who made the original decisions
cy-gb	cam 1: Holi swyddogion gwahanol i'r rhai a wnaeth y penderfyniadau gwreiddiol

en-gb	stage 2: involving an Independent Appeal Panel, providing recommendations to Welsh Ministers
cy-gb	cam 2: Holi Panel Apelio Annibynnol, fydd yn cyflwyno argymhelliad i Weinidogion Cymru

en-gb	Updated appeal guidance will be published later this year.
cy-gb	Bydd canllawiau apelio newydd yn cael eu cyhoeddi yn nes ymlaen eleni.

en-gb	Data processing
cy-gb	Prosesu data

en-gb	Welsh Government is the data owner and processor and must meet the Data Protection Principles set out in the Data Protection Act 2018 (on legislation.gov.uk).
cy-gb	Llywodraeth Cymru yw Perchennog a Phrosesydd y Data a rhaid iddo fodloni'r Egwyddorion Diogelu Data a nodir yn Neddf Diogelu Data 2018 (ar legislation.gov.uk).

en-gb	All data collected will be managed securely, sensitively and kept for no longer than is necessary.
cy-gb	Bydd yr holl ddata a gesglir yn cael ei reoli'n ddiogel a sensitif ac ni fyddwn yn ei gadw am fwy o amser nag sydd ei angen.

en-gb	We will only request and collect data, primarily for processing and validation of scheme requirements and calculating the payments.
cy-gb	Yn bennaf, dim ond am ddata ar gyfer prosesu a dilysu Gofynion y Cynllun a chyfrifo'r taliadau y byddwn yn gofyn amdano.

en-gb	The data may also be used or shared for monitoring, evaluation, and reporting purposes.
cy-gb	Gellid defnyddio'r data hefyd at ddibenion monitro, gwerthuso ac adrodd.

en-gb	Where we need to aggregate data to represent statistics of trends on a sector, regional, or national level, data will be anonymised.
cy-gb	Pan fydd angen cyfuno data i gynhyrchu ystadegau neu dueddiadau ar lefel sector, rhanbarth neu wlad, gwneir y data'n ddienw.

en-gb	Chapter 10: monitoring and evaluation
cy-gb	Pennod 10: monitro ac adrodd

en-gb	The SFS will be monitored, reported and evaluated by Welsh Government, through:
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd yn monitro a gwerthuso'r SFS ac yn adrodd arno, hynny drwy:

en-gb	the legal requirements of the act, focussing on the Sustainable Land Management objectives; and,
cy-gb	ofynion cyfreithiol y ddeddf, gyda sylw arbennig ar amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy; a

en-gb	evaluation of the scheme
cy-gb	gwerthuso'r cynllun.

en-gb	Agriculture (Wales) Act 2023 requirements
cy-gb	Gofynion Deddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023

en-gb	Under the act, Welsh Ministers have a statutory duty to monitor, report and evaluate progress on the contribution towards achieving the SLM objectives of any support given by the Welsh Government.
cy-gb	O dan y ddeddf, mae dyletswydd statudol ar Weinidogion Cymru i fonitro a gwerthuso cyfraniad unrhyw gymorth a roddir gan Lywodraeth Cymru at gyflawni amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy (SLM) ac i adrodd ar hynny.

en-gb	Monitoring enables the Welsh Government to be accountable for its performance against the SLM objectives by providing the Senedd and the public with appropriate transparency to enable them to track achievements.
cy-gb	Mae monitro yn gwneud Llywodraeth Cymru yn atebol am ei pherfformiad i wireddu amcanion SLM drwy ddarparu'r tryloywder priodol i'r Senedd a'r cyhoedd allu tracio ei gwaith.

en-gb	The act sets out a clear monitoring and reporting framework at the SLM objective level.
cy-gb	Mae'r ddeddf yn pennu fframwaith monitro ac adrodd clir ar lefel amcan SLM.

en-gb	It contains five levels of reporting:
cy-gb	Mae'n cynnwys pum lefel adrodd:

en-gb	the Multi-Annual Support Plan (MASP) which is a five year forward plan setting out how Welsh Ministers intend to provide support during the plan period to contribute to achieving the SLM objectives.
cy-gb	y Cynllun Cymorth Amlflwydd, sef rhag-gynllun pum mlynedd sy'n nodi sut mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu rhoi cymorth yn ystod cyfnod y cynllun i gyfrannu at gyflawni amcanion SLM.

en-gb	The first Multi-Annual Support Plan (MASP) was published in December 2024
cy-gb	Cyhoeddwyd y Cynllun Cymorth Amlflwydd cyntaf ym mis Rhagfyr 2024

en-gb	a statement establishing SLM indicators and targets which will be published in December 2025 and be used to assess progress against the SLM objectives
cy-gb	caiff datganiad o ddangosyddion a thargedau SLM ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2025 i'w ddefnyddio i asesu cynnydd i wireddu amcanion SLM

en-gb	the publication in March 2026 of an annual report to provide transparency that relevant support is being provided by Welsh Government to the agricultural sector
cy-gb	caiff  Adroddiad Blynyddol ei gyhoeddi mis Mawrth 2026 i roi'r dystiolaeth bod Llywodraeth Cymru'n rhoi'r cymorth perthnasol i'r sector amaethyddol

en-gb	an impact report will be prepared every five years by Welsh Government which will evaluate all the support provided under the act.
cy-gb	bydd Llywodraeth Cymru yn paratoi Adroddiad Effaith bob pum mlynedd a fydd yn gwerthuso'r holl gymorth y bydd Llywodraeth Cymru'n ei ddarparu o dan y ddeddf.

en-gb	This will include an assessment of its impact and effectiveness.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys asesiad o'i effaith a'i effeithiolrwydd.

en-gb	The first impact report will be published in December 2030, reporting on the period up to the end of December 2029
cy-gb	Bydd yr Adroddiad Effaith cyntaf yn cael ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2030, gan gwmpasu'r cyfnod hyd at ddiwedd Rhagfyr 2029

en-gb	a Sustainable Land Management Report will be produced every five years to assess the effectiveness of the actions taken by Welsh Ministers in accordance with the duty to achieve the SLM objectives.
cy-gb	bydd Adroddiad Rheoli Tir yn Gynaliadwy yn cael ei gynhyrchu bob pum mlynedd i asesu effeithiolrwydd y camau a gymerir gan Weinidogion Cymru yn unol â'r ddyletswydd i gyflawni amcanion SLM.

en-gb	It will assess cumulative progress towards achieving the SLM objectives (since the SLM duty came into force) as well as progress made during the reporting period.
cy-gb	Bydd yn asesu cynnydd cronnus o ran cyflawni amcanion SLM (ers i'r ddyletswydd SLM ddod i rym) yn ogystal â'r cynnydd dros gyfnod yr adroddiad.

en-gb	It will also evaluate progress against the SLM indicators and targets and set out whether each target has been achieved.
cy-gb	Rhaid iddo hefyd asesu'r cynnydd yn erbyn dangosyddion a thargedau SLM  ac esbonio a yw pob targed wedi cael ei gyflawni.

en-gb	The first SLM reporting period will be up to the end of December 2025 and will be published in December 2026
cy-gb	Daw cyfnod yr adroddiad SLM cyntaf i ben ddiwedd Rhagfyr 2025 a chaiff ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2026

en-gb	Evaluation of SFS
cy-gb	Gwerthuso'r SFS

en-gb	The scheme will be the primary, but not the only mechanism of support provided by the Welsh Government to meet the SLM objectives.
cy-gb	Y Cynllun fydd prif gyfrwng Llywodraeth Cymru i gyflawni amcanion SLM.

en-gb	Its impact will be evaluated to assess the effectiveness and value for money of the scheme considering performance/management data from RPW, NRW and other service providers.
cy-gb	Bydd ei effaith yn cael ei werthuso i asesu ei effeithiolrwydd a'i werth am arian gan ystyried data perfformiad / rheoli gan RPW, CNC a darparwyr gwasanaethau eraill.

en-gb	The evaluation will support statutory reporting requirements.
cy-gb	Bydd y gwerthusiad yn cefnogi'r gofynion adrodd statudol.

en-gb	Basic Payment Scheme
cy-gb	Cynllun y Taliad Sylfaenol (BPS)

en-gb	SFS has been designed to provide long term support for the resilience of Welsh farming businesses, so the Basic Payment Scheme (BPS) is a legacy scheme and will be phased out during the transition period beginning in 2026.
cy-gb	Mae'r SFS wedi'i greu i roi cymorth hirdymor i fusnesau ffermio Cymru i'w helpu i fagu gwydnwch. Mae'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS), sef yr hen gynllun, yn cael ei ddileu'n raddol dros y Cyfnod Pontio sy'n dechrau yn 2026.

en-gb	Once you have chosen to participate in SFS you will no longer have the option to revert to BPS.
cy-gb	Ar ôl dewis cymryd rhan yn SFS, ni fyddwch yn cael mynd yn ôl i'r BPS.

en-gb	Phasing out of BPS
cy-gb	Dod â'r BPS i ben yn raddol

en-gb	The BPS Entitlement Value, Redistributive Payment and the Young Farmer Payment will be phased out incrementally over a three-year period, with an initial 40% taper in 2026, followed by 20% tapers in 2027 and 2028.
cy-gb	Bydd Hawliau BPS, y Taliad wedi'i Ailddosbarthu a'r Taliad Ffermwyr Ifanc yn cael eu dileu'n raddol dros gyfnod o dair blynedd, gyda’u gwerth yn cael ei dapro 40% yn 2026, ac yna 20% yn 2027 a 2028.

en-gb	These tapers will be applied to the values calculated under the BPS in 2025.
cy-gb	Bydd y tapro hwn yn digwydd ar sail gwerthoedd BPS yn 2025.

en-gb	BPS Entitlement value, Redistributive Payment and Young Farmer Payment rates will be:
cy-gb	Dyma fydd gwerth Hawliau’r BPS, y Taliad wedi'i Ailddosbarthu a'r Taliad i Ffermwyr Ifanc:

en-gb	100% in 2025
cy-gb	100% yn 2025

en-gb	The final available BPS claim will be in 2028.
cy-gb	Bydd yr hawliad olaf am BPS yn cael ei wneud yn 2028.

en-gb	There will be no BPS application or payment in 2029.
cy-gb	Ni fydd modd gwneud cais ac ni chaiff taliad ei wneud yn 2029.

en-gb	This approach to phasing out BPS, negates the need for future BPS budget ceilings to be set and means you will be able to easily calculate your expected BPS payment values during the transition period, if you choose not to enter the SFS.
cy-gb	Mae dod â'r BPS i ben yn raddol fel hyn yn golygu na fydd angen pennu terfyn uchaf i gyllideb y BPS yn y dyfodol, ac y byddwch yn gallu cyfri'n hawdd werth eich taliad BPS dros y cyfnod pontio os byddwch yn dewis peidio â chymryd rhan yn yr SFS.

en-gb	Proposed changes to BPS rules
cy-gb	Newidiadau i reolau'r BPS

en-gb	Most BPS rules will remain unchanged.
cy-gb	Ni fydd y rhan fwyaf o reolau'r BPS yn newid.

en-gb	You will still require an equivalent number of eligible hectares to activate your BPS entitlements and have sufficient eligible land at your disposal.
cy-gb	Bydd angen yr un nifer o hectarau cymwys arnoch o hyd i allu defnyddio'ch hawliau BPS, a rhaid gofalu bod digon o dir cymwys ar gael ichi.

en-gb	We are retaining the Cross Compliance legal framework and associated controls and penalties for BPS claimants.
cy-gb	Byddwn yn cadw'r fframwaith cyfreithiol Trawsgydymffurfio a'r rheolau a'r cosbau cysylltiedig i hawlwyr y BPS.

en-gb	However, as BPS is being phased out, we need to ensure the BPS claimant population and individual claims do not increase in size.
cy-gb	Gan fod y BPS yn cael ei ddileu dros y Cyfnod Pontio, mae angen inni sicrhau nad yw nifer hawlwyr y BPS na nifer yr hawliadau sy'n cael eu gwneud yn cynyddu.

en-gb	We will therefore make the following changes to BPS with effect from 2026.
cy-gb	Felly, byddwn yn gwneud newidiadau i’r BPS o 2026.

en-gb	These are detailed below:
cy-gb	Mae'r manylion isod:

en-gb	Young Farmer Payment
cy-gb	Taliad Ffermwyr Ifanc

en-gb	This element of BPS will not be available to new claimants from 2026 onwards as they will be able to access support through SFS.
cy-gb	Ni fydd yr elfen hon o'r BPS ar gael i hawlwyr newydd o 2026 ymlaen gan y byddan nhw’n gallu cael cymorth trwy'r SFS.

en-gb	Existing beneficiaries will continue to be eligible to claim the young farmer payment until the end of the five-year qualifying period, the end of BPS, or their entry into the SFS, whichever is sooner.
cy-gb	Bydd y rheini sy'n cael y Taliad i Ffermwyr Ifanc nawr yn dal yn gallu ei gael tan ddiwedd cyfnod pum mlynedd y taliad, diwedd y BPS neu pan fyddan nhw'n ymuno â'r SFS, p'un bynnag ddaw gyntaf.

en-gb	BPS entitlements
cy-gb	Hawliau BPS

en-gb	Farmers who participate in SFS will surrender their entitlements, which will not be available for future BPS years.
cy-gb	Bydd ffermwyr sy'n cymryd rhan yn yr SFS yn ildio eu hawliau, a fyddan nhw ddim ar gael ar gyfer y BPS wedi hynny.

en-gb	We will remove the two-year entitlement usage rule and National Reserve.
cy-gb	Byddwn yn dileu'r rheol dwy flynedd i ddefnyddio hawliau a'r Gronfa Genedlaethol.

en-gb	New entrants to farming will be directed to the SFS, as there are no requirements to hold entitlements in the scheme.
cy-gb	Bydd ffermwyr newydd yn cael eu cyfeirio at yr SFS, gan nad oes angen i unrhyw un gael hawliau o dan y cynllun hwnnw.

en-gb	We will also restrict the transfer of BPS entitlements to those who transfer and/or lease entitlements with the land.
cy-gb	Hefyd, dim ond ffermwyr sy'n trosglwyddo neu lesio hawliau gyda thir fydd yn cael trosglwyddo hawliau'r BPS.

en-gb	This will mean BPS entitlements can be transferred with land in cases of inheritance and succession.
cy-gb	Mae hynny'n golygu y gall hawliau BPS gael eu trosglwyddo ichi gyda thir os ydych yn etifeddu tir neu'n olynydd.

en-gb	The 2026 transfer and lease window, and entitlement transfer rules will be available in early 2026.
cy-gb	Bydd Cyfnod Trosglwyddo a Phrydlesu 2026 a'r rheolau trosglwyddo hawliau ar gael yn gynnar yn 2026.

en-gb	Payment capping
cy-gb	Capio taliadau

en-gb	BPS payment capping limits will be reduced to ensure parity with the BPS tapering.
cy-gb	Bydd lefel capio taliadau BPS yn gostwng fel ei fod yn cyfateb i lefel tapro'r BPS.

en-gb	This means the impact of BPS tapering will be the same for all claimants.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd effaith tapro'r BPS yr un peth ar gyfer pob hawliwr.

en-gb	Legal framework
cy-gb	Fframwaith cyfreithiol

en-gb	These proposals will be delivered using powers contained in the Agriculture (Wales) Act 2023 to modify BPS legislation by making subordinate legislation during 2025.
cy-gb	Bydd y cynigion hyn yn cael eu cyflwyno gan ddefnyddio pwerau yn Neddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023 i newid deddfwriaeth y BPS drwy is-ddeddfwriaeth yn 2025.

en-gb	Chapter 12: regulations
cy-gb	Pennod 12: rheoliadau

en-gb	We will be introducing secondary legislation regulations required to effectively operate and administer all future support schemes established under, and pursuant to sections 10 and 12 of the act.
cy-gb	Byddwn yn cyflwyno trwy is-ddeddfwriaeth Reoliadau sydd eu hangen i weithredu a gweinyddu pob cynllun cymorth a sefydlir yn y dyfodol o dan ac yn unol ag adrannau 10 a 12 o'r ddeddf.

en-gb	The regulations are a legal requirement enabling the operational and administrative controls of future support schemes, such as monitoring the provision of support, ensuring checks (inspections) are completed against eligibility conditions and ongoing compliance with support scheme conditions.
cy-gb	Mae'r rheoliadau hyn yn ofyn cyfreithiol er mwyn gallu rheoli'r modd y caiff cynlluniau cymorth yn y dyfodol eu gweithredu a'u gweinyddu, megis monitro'r cymorth a ddarperir, sicrhau bod archwiliadau'n cael eu cynnal yn unol ag amodau cymhwysedd ac y parheir i gydymffurfio ag amodau'r cynllun cymorth.

en-gb	The regulations will enable all future support schemes operating under the power to provide support, (sections 8 and 9) of the act, to use the same legal power to operate and administer effectively.
cy-gb	Bydd y Rheoliadau yn galluogi pob cynllun cymorth yn y dyfodol, sy'n gweithredu o dan y pŵer i ddarparu cymorth (adrannau 8 a 9) o dan y ddeddf, i ddefnyddio'r un pŵer cyfreithiol i weithredu a gweinyddu'n effeithiol.

en-gb	The detailed specifics of each support, scheme or otherwise, is to be provided within the scheme guidance.
cy-gb	Nodir manylion pob cymorth, boed gynllun neu arall, yng Nghanllawiau'r Cynllun.

en-gb	We will begin the Senedd legislative process this autumn in preparation for the commencement of the SFS in January 2026.
cy-gb	Byddwn yn dechrau proses ddeddfwriaethol y Senedd yr hydref hwn i baratoi ar gyfer cychwyn yr SFS ym mis Ionawr 2026.

en-gb	Alongside the Agriculture Support Regulation, we will also be introducing amendments to the BPS regulations using powers conferred by Section 16 of the act.
cy-gb	Ochr yn ochr â'r Rheoliad Cymorth Amaethyddiaeth, byddwn hefyd yn diwygio rheoliadau'r BPS gan ddefnyddio pwerau a roddwyd gan Adran 16 o'r ddeddf.

en-gb	Annex 1: the Sustainable Farming Scheme regulatory baseline
cy-gb	Atodiad 1: sylfaen reoleiddio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	The Statutory Management Requirements (SMRs) and Good Agricultural and Environment Condition (GAECs) listed below, which are founded on regulations will be supported by guidance which set out in detail the obligations of a farmer who receives SFS payments.
cy-gb	Bydd y Gofynion Rheoli Statudol (SMRs) a’r safonau Cyflwr Amaethyddol ac Amgylcheddol Da (GAECs) a restrir isod, sy'n seiliedig ar reoliadau, yn cael eu cefnogi gan ganllawiau sy'n nodi'n fanwl beth y bydd disgwyl i ffermwr sy'n derbyn taliadau SFS ei wneud.

en-gb	We intend to provide farmer fact sheets based upon Cross Compliance Guidance, and a comprehensive set of Verifiable Standards, which farmers will be familiar with.
cy-gb	Rydym yn bwriadu darparu taflenni ffeithiau i ffermwyr yn seiliedig ar Ganllawiau Trawsgydymffurfio a set o Safonau dilysadwy y bydd ffermwyr yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	Statutory management requirements
cy-gb	Gofynion rheoli statudol

en-gb	SMR 1: water protection
cy-gb	SMR 1: diogelu dŵr

en-gb	SMR 2: wild birds
cy-gb	SMR 2: adar gwyllt

en-gb	SMR 3: conservation of fauna and llora (biodiversity)
cy-gb	SMR 3: gwarchod ffawna a fflora (bioamrywiaeth)

en-gb	SMR 4: food and feed law
cy-gb	SMR 4: bwyd a chyfraith bwyd.

en-gb	SMR 5: restricting use of substances having hormonal or thyrostatic action and beta-agonists in farm animals
cy-gb	SMR 5: cyfyngiadau ar ddefnyddio betaweithyddion a sylweddau sy’n cael effaith hormonaidd neu thyrostatig ar anifeiliaid fferm

en-gb	SMR 6: pig identification and registration
cy-gb	SMR 6: adnabod a chofrestru Moch

en-gb	SMR 7: cattle identification and registration
cy-gb	SMR 7: adnabod a chofrestru gwartheg

en-gb	SMR 8: sheep and goat identification
cy-gb	SMR 8: adnabod defaid a geifr

en-gb	SMR 9: prevention, control and eradication of transmissible spongiform encephalopathies (TSE)
cy-gb	SMR 9: atal, rheoli a dileu enseffalopathïau sbyngffurf trosglwyddadwy (TSE)

en-gb	SMR 10: restrictions on the use of plant protection products
cy-gb	SMR 10: cyfyngiadau ar ddefnyddio cynnyrch amddiffyn planhigion

en-gb	SMR 11: welfare standards for the protection of calves
cy-gb	SMR 11: safonau lles lloi

en-gb	SMR 12: welfare Standards for the protection of pigs
cy-gb	SMR 12: safonau lles moch

en-gb	SMR 13: welfare standards for the protection of animals kept for farming purposes
cy-gb	SMR 13: safonau lles anifeiliaid fferm

en-gb	Good agricultural and environment condition
cy-gb	Cyflwr Amaethyddol ac Amgylcheddol Da

en-gb	GAEC 2: water – use of water for irrigation
cy-gb	GAEC 2: dŵr – defnyddio dŵr i ddyfrhau’r tir

en-gb	GAEC 3: water – groundwater
cy-gb	GAEC 3: dŵr - dŵr daear

en-gb	GAEC 6: soil and organic matter – maintenance
cy-gb	GAEC 6: pridd a deunydd organig – eu diogelu

en-gb	GAEC 7: maintenance of landscape features (scheduled monuments)
cy-gb	GAEC 7: cynnal nodweddion y dirwedd (henebion rhestredig)

en-gb	The SFS regulatory baseline will also include the following:
cy-gb	Bydd Sylfaen Reoleiddio’r SFS yn cynnwys y canlynol hefyd:

en-gb	in accordance with the Wildlife and Countryside Act 1981 and Invasive Alien Species (Enforcement and Permitting Order) 2019 you should not plant, or otherwise cause to grow, listed Invasive Non-Native Species (INNS).
cy-gb	yn unol â Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 a Gorchymyn Rhywogaethau Estron Goresgynnol (Gorfodi a Chaniatáu) 2019, ni ddylech blannu Rhywogaethau Estron Goresgynnol (INNS) rhestredig na’u hachosi i dyfu

en-gb	in accordance with the Public Rights of Way (PRoW) network you should adhere to the legal responsibilities on landowners to ensure the network is open, accessible, and safe for public use.
cy-gb	yn unol â'r rhwydwaith Hawliau Tramwy Cyhoeddus (PRoW), dylech gadw at y cyfrifoldebau cyfreithiol ar dirfeddianwyr i sicrhau bod y rhwydwaith yn agored, yn hygyrch ac yn ddiogel i'w ddefnyddio gan y cyhoedd

en-gb	you must manage Open Access land appropriately as set out in the Countryside Rights of Way Act, 2000.
cy-gb	Rhaid i chi hefyd reoli tir Mynediad Agored yn briodol yn unol â Deddf Hawliau Tramwy Cefn Gwlad, 2000

en-gb	Annex 2: the Universal Code
cy-gb	Atodiad 2: y Cod i Bawb

en-gb	The Universal Code applies to all farms within the SFS.
cy-gb	Mae'r Cod i Bawb yn berthnasol i bob fferm sy'n rhan o'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

en-gb	It includes a series of requirements which are to be applied across the whole farm.
cy-gb	Mae'n cynnwys cyfres o ofynion y bydd angen eu bodloni ar y fferm gyfan.

en-gb	They are designed to protect environmental assets and features on your farm.
cy-gb	Cafodd ei lunio i ddiogelu asedau a nodweddion amgylcheddol eich fferm.

en-gb	RPW will confirm with you the assets and features you have on your land as part of the SAF process.
cy-gb	Bydd RPW yn cadarnhau gyda chi pa asedau a nodweddion sydd gennych ar eich tir fel rhan o broses yr SFS.

en-gb	This may build on information you may have provided already as part of the 2025 Data Confirmation exercise.
cy-gb	Gall hyn adeiladu ar wybodaeth y gallech fod wedi'i darparu eisoes fel rhan o'r ymarfer cadarnhau data yn 2025.

en-gb	The Universal Code will be supported by guidance and Verifiable Standards which set out in detail the obligations of a farmer who receives SFS payments.
cy-gb	I gyd-fynd â’r Cod i Bawb, byddwn yn cyhoeddi canllawiau a Safonau Dilysadwy sy'n nodi'n fanwl beth y bydd angen i ffermwyr sy'n cael taliadau’r SFS ei wneud.

en-gb	The four parts of the Universal Code are:
cy-gb	Mae pedair rhan y Cod i Bawb fel a ganlyn:

en-gb	soil protection
cy-gb	diogelu pridd

en-gb	biodiversity and habitats
cy-gb	bioamrywiaeth a chynefinoedd

en-gb	trees
cy-gb	coed

en-gb	landscape features
cy-gb	nodweddion tirwedd

en-gb	Part 1: soil protection
cy-gb	Rhan 1: diogelu pridd

en-gb	The aim of these requirements is to protect soil and surface water against the consequences of erosion and runoff, including after harvest or grazing.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw diogelu pridd a dŵr wyneb rhag erydiad a dŵr ffo, gan gynnwys ar ôl cynaeafu neu bori.

en-gb	In this code:
cy-gb	Yn y cod hwn:

en-gb	1) ‘mechanical field operations’ includes all harvesting, cultivation and spreading operations, including those for manures and slurries and all vehicle activity;
cy-gb	mae ‘gwaith mecanyddol ar gae’ yn cynnwys yr holl waith cynaeafu, trin a gwasgaru, gan gynnwys gwasgaru tail a slyri, a holl weithgarwch cerbydau

en-gb	2) normal common-sense definitions of ‘waterlogged’ apply.
cy-gb	mae diffiniadau synnwyr cyffredin arferol o ‘ddwrlawn’ yn gymwys

en-gb	3) surface water includes coastal waters, estuaries, canals, lakes, ponds and watercourses such as rivers, streams and ditches which contain free flowing water; and also includes temporarily dry ditches and blind ditches.
cy-gb	mae dŵr wyneb yn cynnwys dyfroedd arfordirol, aberoedd, camlesi, llynnoedd, pyllau a chyrsiau dŵr megis afonydd, nentydd a ffosydd sydd â dŵr sy’n llifo’n rhydd ynddyn nhw; ac mae hefyd yn cynnwys ffosydd sy'n sych dros dro a ffosydd cudd

en-gb	In certain circumstances the Welsh Ministers may publish written directions allowing certain mechanical field operations.
cy-gb	O dan rai amgylchiadau, gall Gweinidogion Cymru gyhoeddi cyfarwyddiadau ysgrifenedig yn caniatáu gwaith mecanyddol penodol ar gae.

en-gb	You must protect soil from erosion down slope or off site (site meaning field) including to watercourses and roads.
cy-gb	Rhaid ichi ddiogelu pridd rhag erydiad i lawr llethr neu oddi ar y cae, gan gynnwys i gyrsiau dŵr a ffyrdd.

en-gb	Maize must not be grown on land with a slope of 12 degrees or more.
cy-gb	Rhaid peidio â thyfu indrawn ar dir sydd â goleddf o 12 gradd neu fwy.

en-gb	The growing of maize on land liable to flooding is prohibited unless undersown to the same requirements as the Optional Action, which will be available to provide financial support.
cy-gb	Ni chaniateir ichi dyfu indrawn ar dir sy'n agored i lifogydd oni bai bod cnwd yn cael ei hau oddi tano yn unol â'r un gofynion â'r Weithred Opsiynol, fydd ar gael i ddarparu cymorth ariannol.

en-gb	See Chapter 5.
cy-gb	Gweler Pennod 5.

en-gb	As a minimum, you must ensure that all land is covered by crops, stubbles, residues or other vegetation at all times, except where establishing a cover would conflict with requirements below.
cy-gb	Rhaid ichi sicrhau o leiaf bod yr holl dir wedi'i orchuddio â chnwd, sofl, gweddillion cnwd neu lystyfiant arall bob amser, ac eithrio lle bydd sefydlu gorchudd yn gwrthdaro â'r gofynion isod.

en-gb	Where land that has been harvested with a combine harvester, forage harvester or mower, to comply with requirements, one of the following conditions should be met at all times between the day after harvest to the 1 March:
cy-gb	Ar dir sydd wedi’i gynaeafu â chombein, cynaeafwr porthiant neu beiriant lladd gwair, er mwyn cydymffurfio â'r gofynion, dylid bodloni un o'r amodau canlynol bob amser rhwng y diwrnod ar ôl cynaeafu ac 1 Mawrth:

en-gb	the stubble of the harvested crop remains in the land; or
cy-gb	bod sofl y cnwd a gynaeafwyd yn cael ei gadw ar y tir, neu

en-gb	the land is prepared as a seedbed within 14 days for a crop and the crop is sown within a period of 10 days beginning with the day after final seedbed preparation.
cy-gb	fod y tir yn cael ei baratoi fel gwely had o fewn 14 diwrnod ar gyfer cnwd a bod y cnwd yn cael ei hau o fewn cyfnod o 10 diwrnod gan ddechrau gyda'r diwrnod ar ôl y cam olaf i baratoi'r gwely had

en-gb	When ploughing grassland, the land must be prepared as a seedbed within 14 days from ploughing with the crop/grass sown within a period of 10 days, beginning with the day after final seedbed preparation.
cy-gb	Wrth aredig glaswelltir, rhaid paratoi'r tir fel gwely had o fewn 14 diwrnod ar ôl aredig a rhaid hau'r cnwd/glaswellt o fewn cyfnod o 10 diwrnod, gan ddechrau gyda'r diwrnod ar ôl y cam olaf i baratoi'r gwely had.

en-gb	N.B if sowing within that 10-day period would mean breaching one of the following requirements, the crop or temporary cover crop should be sown as soon as is practical after it ceases to be waterlogged.
cy-gb	D.S. Os byddwch, wrth hau o fewn y cyfnod hwnnw o 10 diwrnod, yn torri un o'r gofynion canlynol, dylid hau'r cnwd neu'r cnwd gorchudd dros dro cyn gynted ag sy’n ymarferol pan na fydd mwyach yn ddwrlawn.

en-gb	You must not carry out (or allow) any mechanical field operations on an area of waterlogged soil unless one or more of the following applies:
cy-gb	Rhaid ichi beidio â gwneud unrhyw waith mecanyddol ar gae mewn ardal lle mae pridd dwrlawn (na chaniatáu i hynny ddigwydd) oni bai fod un neu fwy o'r canlynol yn berthnasol:

en-gb	a) animal welfare or human safety;
cy-gb	a) lles anifeiliaid neu ddiogelwch pobl;

en-gb	b) improving drainage of the soil;
cy-gb	b) gwella gallu'r pridd i ddraenio;

en-gb	c) incorporating gypsum following saltwater intrusion;
cy-gb	c) ymgorffori gypswm ar ôl iddo gael ei foddi gan ddŵr hallt;

en-gb	d) meeting contractual obligations in relation to the harvesting of a crop on saturated soil;
cy-gb	d) cadw at rwymedigaethau contract mewn perthynas â chynaeafu cnwd ar bridd sy'n orlawn o ddŵr;

en-gb	e) the soil is waterlogged within 20 metres of the access point and access is required to an area which is not waterlogged;
cy-gb	e) mae'r pridd yn ddwrlawn o fewn 20 metr i'r fynedfa ac mae angen cael mynediad i dir nad yw'n ddwrlawn;

en-gb	f) it is essential to harvest a crop to meet contractual deadlines, or where the quality of the crop would deteriorate if it was not harvested; or
cy-gb	f) mae'n hanfodol cynaeafu cnwd er mwyn bodloni terfynau amser contract, neu lle byddai ansawdd y cnwd yn dirywio pe na bai'n cael ei gynaeafu; neu

en-gb	g) the soil forms part of a track to an area of soil which is not waterlogged.
cy-gb	g) mae'r pridd yn rhan o drac i dir nad yw'n ddwrlawn.

en-gb	Overgrazing should wherever possible, be avoided.
cy-gb	Dylid osgoi gorbori lle bynnag y bo modd.

en-gb	Poaching and rutting must not occur to a level which causes soil erosion down slope or off site (site meaning field) including to watercourses and roads.
cy-gb	Ni ddylai stablad (sathru) tir na rhigoli ddigwydd i lefel sy'n peri i'r pridd erydu i lawr llethr neu oddi ar y cae, gan gynnwys i gyrsiau dŵr a ffyrdd.

en-gb	You must not carry out supplementary feeding within 10 metres of surface water.
cy-gb	Rhaid ichi beidio â rhoi porthiant atodol o fewn 10 metr i ddŵr wyneb.

en-gb	As a minimum, either chisel plough or install sediment fencing, to limit soil erosion if it is not possible to sow a cover crop on land which has been late harvested or where a forage or root crop has been grazed out.
cy-gb	Dylech o leiaf naill ai droi’r pridd ag aradr gynion neu osod ffensys gwaddodion er mwyn cyfyngu ar erydiad y pridd os nad yw'n bosibl hau cnwd gorchudd ar dir sydd wedi cael ei gynaeafu'n hwyr neu lle mae cnwd porthiant neu wreiddgnwd wedi cael ei bori'n llwyr.

en-gb	Leaving land bare over winter introduces a high risk that can result in run-off and soil erosion, unless it is carefully managed.
cy-gb	Mae perygl mawr i ddŵr ffo lifo dros dir sy’n cael ei adael yn foel dros y gaeaf gan erydu pridd, oni bai’ch bod yn ei reoli’n ofalus.

en-gb	In Wales, farmers are only permitted to cultivate land in order to leave with a rough surface, between the day after harvest and the 1 of March, if it complies with the following conditions:
cy-gb	Yng Nghymru, dim ond os yw'n cydymffurfio â'r amodau canlynol y caniateir i ffermwyr drin tir er mwyn ei adael ag arwyneb garw rhwng y diwrnod ar ôl cynaeafu ac 1 Mawrth:

en-gb	The site is not considered at high risk of erosion, and
cy-gb	Nid ystyrir bod risg uchel i’r cae erydu.

en-gb	It is left with a rough surface to encourage the infiltration of rain and:
cy-gb	Mae arwyneb garw yn cael ei adael arno er mwyn annog glaw i ymdreiddio iddo.

en-gb	Soil does not run off down slope or off site (field parcel) and:
cy-gb	Nid yw pridd yn llithro i lawr llethr neu oddi ar y safle (parsel tir).

en-gb	You have undertaken a risk assessment, completed and submitted a notification to Rural Payments Wales on or before the day the land is cultivated to leave a rough surface.
cy-gb	Rydych wedi cynnal asesiad risg, ac wedi rhoi gwybod i Taliadau Gwledig Cymru amdano, ar neu cyn y diwrnod rydych yn trin y tir er mwyn gadael arwyneb garw.

en-gb	You must not cultivate or plough land within 1 metre of surface waters at any time.
cy-gb	Rhaid ichi beidio â thrin nac aredig tir o fewn 1 metr i ddŵr wyneb ar unrhyw adeg.

en-gb	Part 2: biodiversity and habitats
cy-gb	Rhan 2: bioamrywiaeth a chynefinoedd

en-gb	The aim of these requirements is to prevent loss and damage of existing semi-natural habitats, and to support their enhancement.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw atal cynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes yn bodoli rhag cael eu colli neu eu difrodi, a chefnogi camau i'w gwella.

en-gb	All habitat is defined as:
cy-gb	Diffinnir cynefin fel a ganlyn:

en-gb	Any vegetation which has a composition of less than 25% sown agricultural species as per the Environmental Impact Assessment (Agriculture) (Wales) (EIA) Regulations 2017, or land mapped as newly created habitats on improved land as part of UA5:
cy-gb	Unrhyw lystyfiant y mae llai na 25% ohono'n rhywogaethau amaethyddol wedi'u hau, yn unol â Rheoliadau Asesu'r Effeithiau Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) (Cymru) (EIA) 2017, neu dir a fapiwyd fel cynefinoedd a grëwyd o'r newydd ar dir wedi'i wella fel rhan o  UA5:

en-gb	Scheme requirement to have 10% habitat on each farm
cy-gb	Gofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin

en-gb	We have a Scheme requirement for at least 10% of each farm to be actively managed as habitat to benefit biodiversity alongside food production.
cy-gb	Un o ofynion y cynllun yw bod o leiaf 10% o bob fferm yn cael ei reoli fel cynefin er budd bioamrywiaeth yr un pryd â chynhyrchu bwyd.

en-gb	This is an important element of the scheme to help Welsh Government achieve our biodiversity targets and tackle the nature emergency.
cy-gb	Mae hyn yn elfen bwysig o'r cynllun er mwyn helpu Llywodraeth Cymru i gyrraedd ein targedau bioamrywiaeth a mynd i'r afael â'r argyfwng natur.

en-gb	This will be based on the amount of existing semi natural habitat on your farm (excluding Common Land).
cy-gb	Bydd hyn yn dibynnu ar faint o gynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes ar eich fferm (ac eithrio tir comin).

en-gb	The total area of the following areas will be used to determine the 10%:
cy-gb	Defnyddir cyfanswm arwynebedd yr ardaloedd canlynol i bennu'r 10%:

en-gb	All existing semi natural habitat as defined under UA5 Habitat maintenance.
cy-gb	yr holl gynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes yn bodoli fel y'u diffinnir o dan UA5:

en-gb	Established broadleaved woodland.
cy-gb	Cynnal cynefinoedd

en-gb	Hedges in good condition that provide significant value for biodiversity, where:
cy-gb	coetir llydanddail sefydledig

en-gb	the hedge is at least 3m wide and 2 tall (or 2m wide and 3m tall), and where  o    there is a minimum of 3m between double fences (or minimum 2m between double fences where established through previous Welsh Government support) and where  o    gaps total no more than 5% of the length of hedgerow).
cy-gb	perthi/gwrychoedd mewn cyflwr da sy'n cynnig gwerth sylweddol i fioamrywiaeth, lle: mae'r berth yn 3m o led ac yn 2m o uchder (neu'n 2m o led ac yn 3m o uchder) o leiaf, a lle mae o leiaf 3m rhwng ffensys dwbl lle mae da byw yn bresennol (neu o leiaf 2m rhwng ffensys dwbl lle cawsant eu sefydlu drwy gynllun Glastir) a lle nad yw cyfanswm y bylchau yn fwy na 5% o hyd y berth.

en-gb	Habitats established since 2022 such as streamside corridors, ponds, woodland and hedges.
cy-gb	Cynefinoedd a sefydlwyd ers 2022, megis coridorau nant, pyllau, coetiroedd llydanddail a pherthi.

en-gb	If you have insufficient existing habitat, you must create additional temporary habitat to achieve the 10%.
cy-gb	Os nad oes gennych ddigon o gynefinoedd eisoes, mae'n rhaid ichi greu cynefin dros dro ychwanegol er mwyn cyflawni'r 10%.

en-gb	See UA6:
cy-gb	Gweler UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land in Chapter 4 for the choices available to you.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella ym Mhennod 4 ar gyfer y dewisiadau sydd ar gael ichi.

en-gb	Any new permanent habitat created under the Optional or Collaborative Layers of the Scheme will count towards the 10% once it is established.
cy-gb	Bydd unrhyw gynefin parhaol newydd a gaiff ei greu o dan Haen Opsiynol neu Haen Gydweithredol y Cynllun yn cyfrif tuag at y 10% unwaith y bydd wedi’i sefydlu.

en-gb	Any land changes may impact whether you have 10% habitat in an individual year, so you need to consider the amount of habitat on an annual basis.
cy-gb	Gall unrhyw newidiadau i'r tir effeithio ar b'un a oes gennych 10% o gynefin mewn blwyddyn unigol, felly mae angen ichi ystyried faint o gynefin sydd gennych bob blwyddyn.

en-gb	Scheme requirements for habitat
cy-gb	Gofynion y cynllun ar gyfer cynefinoedd

en-gb	The following general requirements should be applied to all areas of habitat on your farm and considered alongside the requirements set out in UA5:
cy-gb	Mae’r gofynion cyffredinol canlynol yn berthnasol i bob cynefin ar eich fferm a dylech eu hystyried ochr yn ochr â'r gofynion yn UA5:

en-gb	Habitat maintenance.
cy-gb	Cynnal cynefinoedd.

en-gb	Do not:
cy-gb	Peidiwch â gwneud y canlynol:

en-gb	damage habitat land - damage is defined as causing a loss of the vegetation type typical of that habitat.
cy-gb	niweidio tir cynefin - diffinnir niwed fel peri i'r math o lystyfiant sy'n nodweddiadol yn y cynefin hwnnw gael ei golli.

en-gb	Examples of actions which could cause damage are over or under grazing, poaching by livestock or rutting by farm machinery or other vehicles, or illegal felling of trees.
cy-gb	Mae enghreifftiau o weithredoedd a allai achosi niwed yn cynnwys gorbori a thanbori, stablad (sathru) y tir gan dda byw neu ei rigoli gan beiriannau fferm neu gerbydau eraill, neu gwympo coed yn anghyfreithlon.

en-gb	You must protect native ground flora, trees and their roots from direct or indirect damage due to cultivation, compaction, use of machinery or use of agrochemicals, including fertilisers.
cy-gb	Mae'n rhaid ichi ddiogelu fflora’r ddaear, coed a'u gwreiddiau rhag niwed uniongyrchol neu anuniongyrchol yn sgil trin y tir, cywasgu, defnyddio peiriannau neu agrocemegion, gan gynnwys gwrteithiau

en-gb	Agriculturally improve habitat land - agricultural improvement involves management that leads to an increase in agricultural species such as rye grass and white clover.
cy-gb	gwella tir cynefin yn amaethyddol - mae prosesau gwella amaethyddol yn ymwneud â rheoli mewn ffordd sy'n arwain at gynnydd mewn rhywogaethau amaethyddol, megis rhygwellt a meillion gwyn.

en-gb	Habitat land must not be agriculturally improved irrespective of whether an Environmental Impact Assessment (EIA) screening consent has been received.
cy-gb	Rhaid peidio â gwella tir cynefin yn amaethyddol, waeth a ydych wedi cael cydsyniad sgrinio Asesiad o’r Effaith Amgylcheddol ai peidio

en-gb	plough, cultivate or re–seed habitat land
cy-gb	aredig, trin neu ailhau tir cynefin

en-gb	convert, plough or re-seed land designated as Environmentally Sensitive Permanent Grassland without appropriate permissions
cy-gb	trosi, aredig neu ailhau tir a ddynodwyd yn Laswelltir Parhaol Amgylcheddol-Sensitif heb y caniatâd priodol

en-gb	roll or chain harrow on habitat land between 15 March and 15 July – record details of all rolling and chain harrowing on habitat land in your activity diary
cy-gb	rholio tir cynefin neu ei lyfnu ag oged gadwyn rhwng 15 Mawrth ac 15 Gorffennaf – dylech gofnodi manylion yr holl waith rholio a llyfnu ag oged gadwyn ar dir cynefin yn eich dyddiadur gweithgarwch

en-gb	carry out  a large-scale rural restructuring project, without obtaining an EIA screening decision
cy-gb	cynnal prosiect ailstrwythuro gwledig mawr, heb gael penderfyniad sgrinio Asesiad o'r Effaith Amgylcheddol

en-gb	carry out any earth moving activities on habitat land, including cutting peat and infilling natural hollows
cy-gb	cynnal unrhyw weithgareddau symud pridd ar dir cynefin, gan gynnwys torri mawn a llenwi pantiau naturiol

en-gb	extract rock, scree, sand, shingle, gravel, clay or peat from habitat land or rivers
cy-gb	tynnu cerrig, sgri, tywod, graean, gro, clai neu fawn o dir neu afonydd cynefin

en-gb	construct tracks, roads, yards, hardstanding or any new structures on habitat land, except where permitted by a specific SFS habitat action
cy-gb	adeiladu traciau, ffyrdd, buarthau, llawr caled neu unrhyw strwythurau newydd ar dir cynefin, ac eithrio lle y caniateir hynny gan weithred cynefin penodol o dan yr SFS

en-gb	clear ditches between 1 March and 31 August on habitat land
cy-gb	clirio ffosydd rhwng 1 Mawrth a 31 Awst ar dir cynefin

en-gb	routine maintenance may be carried out on existing drainage as follows:
cy-gb	gellir gwneud gwaith cynnal a chadw arferol ar systemau draenio sydd eisoes yn bodoli fel a ganlyn:

en-gb	vegetation and silt may be cleared, leaving vegetation along one side of the ditch
cy-gb	gellir clirio llystyfiant a silt, gan adael llystyfiant ar hyd un ochr y ffos

en-gb	deepening, widening of ditches or laying drainage pipes and infilling ditches is not permitted
cy-gb	ni chaniateir gwaith i ddyfnhau neu ledu ffosydd neu osod pibellau draenio a llenwi ffosydd

en-gb	details of ditch clearance on habitat land must be recorded in the activity diary
cy-gb	rhaid cofnodi manylion gwaith clirio ffosydd ar dir cynefin yn y dyddiadur gweithgarwch

en-gb	install new drainage or modify existing drainage on habitat land or within 100m of a wetland habitat where the ditch or drain would intercept water running towards the wetland
cy-gb	gosod systemau draenio newydd neu addasu systemau draenio sydd eisoes yn bodoli ar dir cynefin neu o fewn 100m i gynefin gwlyptir lle byddai'r ffos neu'r ddraen yn ailgyfeirio dŵr sy'n llifo tuag at y gwlyptir

en-gb	wetlands are peatland related habitats that have water at or close to the surface most of the year
cy-gb	cynefinoedd sy'n gysylltiedig â mawndir yw gwlyptiroedd ac mae ganddynt ddŵr ar yr wyneb neu'n agos at yr wyneb y rhan fwyaf o'r flwyddyn.

en-gb	mole ploughing is also not permitted
cy-gb	ni chaniateir troi ag aradr wadd ychwaith.

en-gb	store materials, vehicles, trailers or machinery on habitat land
cy-gb	storio deunyddiau, cerbydau, ôl-gerbydau neu beiriannau ar dir cynefin.

en-gb	store manure, silage or other farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances on habitat land
cy-gb	storio tail, silwair neu wastraff fferm arall ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus ar dir cynefin.

en-gb	burn vegetation, grassland or any cut material on habitat land, except as part of a Heather & Grass Burning Regulation and Code (2008) compliant Burning Management Plan (BMP)
cy-gb	llosgi llystyfiant, glaswelltir neu unrhyw ddeunydd a dorrwyd ar dir cynefin, ac eithrio fel rhan o Gynllun Rheoli Llosgi sy'n cydymffurfio â Chod a Rheoliad Llosgi Grug a Glaswellt (2008).

en-gb	apply slurry, inorganic fertilisers, organic manures and fertilisers, farmyard manure, basic slag, calcified seaweed, sewage sludge, waste-paper sludge or other off and on–farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances (including sheep-dip) on habitat land.
cy-gb	rhoi slyri, gwrteithiau anorganig, tail a gwrteithiau organig, tail fferm, slag basig, gwymon calchog, slwtsh carthion, slwtsh papur gwastraff neu wastraff arall o’r fferm ac oddi ar y fferm ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus (gan gynnwys dip defaid) ar dir cynefin.

en-gb	Farmyard manure may be spread only where permitted by a specific SFS habitat action, and you should record use in your activity diary
cy-gb	Gellir gwasgaru tail fferm dim ond lle y caniateir hynny fel gweithred ar gynefin penodol o dan yr SFS, a dylech gofnodi defnydd yn eich Dyddiadur Gweithgarwch

en-gb	apply lime on habitat land, except where permitted by a specific SFS habitat action.
cy-gb	rhoi calch ar dir cynefin, ac eithrio lle y caniateir hynny fel gweithred ar gynefin penodol o dan yr SFS.

en-gb	You will need to record usage in your activity diary
cy-gb	Bydd angen ichi gofnodi defnydd yn eich Dyddiadur Gweithgarwch.

en-gb	use plant protection products on habitat land, except to:
cy-gb	defnyddio cynhyrchion diogelu planhigion ar dir cynefin, ac eithrio i wneud y canlynol:

en-gb	spot treat and control the following injurious weeds; spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock and common ragwort, for example, where there is a threat to the health and welfare of livestock and horses, or
cy-gb	sbot-chwynnu a rheoli'r chwyn niweidiol canlynol; marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol lydanddail a llysiau'r gingroen, er enghraifft, lle mae bygythiad i iechyd a lles da byw a cheffylau,

en-gb	control invasive non-native species such as Japanese knotweed, Himalayan balsam, rhododendron, giant hogweed
cy-gb	rheoli rhywogaethau estron goresgynnol megis clymog Japan, jac y neidiwr, rhododendron,  efwr enfawr

en-gb	control invasive vegetation on historic features and traditional buildings and farm structures
cy-gb	rheoli llystyfiant goresgynnol ar nodweddion hanesyddol ac adeiladau a strwythurau fferm traddodiadol

en-gb	treat plant or tree pests and diseases as recommended by relevant authorities and/or if required in a Statutory Notice, e.g. Statutory Plant Health Notices (SPHN)
cy-gb	trin plâu a chlefydau planhigion neu goed fel yr argymhellwyd gan awdurdodau perthnasol a/neu os bydd yn ofynnol mewn Hysbysiad Statudol, e.e. Hysbysiadau Iechyd Planhigion Statudol

en-gb	The use of any plant protection products used should be considered as part of an Integrated Pest Management approach, and recorded as part of UA2 Integrated Pest Management.
cy-gb	Dylai'r defnydd o unrhyw gynhyrchion diogelu planhigion gael ei ystyried fel rhan o waith Rheolaeth Integredig ar Blâu, a'i gofnodi fel rhan o UA2: Rheolaeth Integredig ar Blâu.

en-gb	See Table 1: Undesirable vegetation control below for control methods for different undesirable vegetation types.
cy-gb	Gweler Tabl 1 Dulliau rheoli ar gyfer mathau gwahanol o lystyfiant annymunol.

en-gb	cause or allow:
cy-gb	achosi neu ganiatáu:

en-gb	any new invasive non-native species (INNS) to establish, and
cy-gb	i unrhyw rywogaethau estron goresgynnol sefydlu, ac

en-gb	any new or existing INNS to spread into or within or from any area on the farm (this includes spreading through inaction), to ensure that the extent of INNS on the farm does not increase while the farm is in the scheme
cy-gb	i unrhyw rywogaethau estron goresgynnol newydd neu sy’n bod eisoes ledaenu i neu o fewn neu o ran arall o’r fferm (gallai hynny gynnwys lledaenu oherwydd diffyg gweithredu) i sicrhau nad yw’r arwynebedd o dan y rhywogaethau hyn yn cynyddu tra bo’r fferm yn rhan o’r cynllun

en-gb	supplementary feed on enclosed habitat land, except for areas of existing hardstanding where required specifically for the welfare of livestock*, or the provision of licks or blocks to enable coarse forage to be utilised
cy-gb	rhoi porthiant atodol ar dir cynefin wedi’i amgáu, ac eithrio lle ceir llawr caled eisoes at ddiben lles penodol da byw*, neu er mwyn darparu llyfleoedd neu flociau er mwyn gallu defnyddio porthiant bras.

en-gb	supplementary feed on unenclosed habitat land (land beyond the upper limit of enclosure) except, as outlined below, where required specifically for the welfare of livestock*:
cy-gb	rhoi porthiant atodol ar dir cynefin heb ei amgáu (tir uwchlaw’r terfyn amgáu uchaf) ac eithrio, fel yr amlinellir isod, lle bo angen gwneud hynny'n benodol er lles da byw*:

en-gb	supplementary feeding must be carried out in such a way that avoids causing damage to the vegetation, soil and watercourses.
cy-gb	rhaid rhoi porthiant atodol mewn ffordd sy'n osgoi newidio llystyfiant, pridd a chyrsiau dŵr.

en-gb	Damage includes overgrazing, nutrient enrichment, excessive trampling of vegetation, soil poaching by grazing animals, rutting by vehicles used to transport feed, soil erosion and water pollution
cy-gb	Mae niwed yn cynnwys gorbori, gorfaethu, gorsathru llystyfiant, stablad (sathru) pridd gan anifeiliaid sy'n pori, rhigoli gan gerbydau a ddefnyddir i gludo bwyd anifeiliaid, erydu pridd a llygru dŵr.

en-gb	when feeding a concentrated feed, all livestock should have adequate access and be able to eat at the same time:
cy-gb	Wrth roi dwysfwyd, dylai'r holl dda byw allu cael gafael ar y bwyd a’i fwyta ar yr un pryd.

en-gb	move feed locations on a daily basis
cy-gb	dylech symud lleoliadau bwydo bob dydd

en-gb	supplementary feeding sites must avoid peatland and vegetation which is sensitive to damage and nutrient enrichment including blanket bog, heathland, species rich grassland, mires and native broadleaf woodland
cy-gb	peidiwch â lleoli mannau porthi atodol ar fawndir nac ar lystyfiant sy'n sensitif i ddifrod a gorfaethu, gan gynnwys gorgorsydd, rhostir, glaswelltir cyfoethog ei rywogaethau, gwernydd a choetiroedd llydanddail brodorol

en-gb	feed livestock on or next to archaeological sites, steep slopes or Public Rights of Way.
cy-gb	bwydo da byw ar safleoedd archaeolegol, llethrau serth neu Hawliau Tramwy Cyhoeddus, neu wrth eu hymyl.

en-gb	Site feed locations at least 10 metres from any watercourse
cy-gb	Dylid gosod lleoliadau bwydo o leiaf 10 metr oddi wrth unrhyw gwrs dŵr.

en-gb	bale feeders and troughs must not be used at any time on habitat land
cy-gb	ni ddylid defnyddio cafnau bwyd na rheseli bêls (‘bale feeders’) unrhyw bryd ar dir cynefin

en-gb	remove plastic wrap from the land once feed has been dispensed
cy-gb	o    dylid symud deunydd lapio plastig oddi ar y tir unwaith y bydd y bwyd wedi'i ddosbarthu

en-gb	only the feeds from the following list can be used and the ration fed should be appropriate for the category of animals being fed:
cy-gb	Dim ond y bwydydd o'r rhestr ganlynol y gellir eu defnyddio a dylai'r ddogn a ddefnyddir fod yn briodol i gategori'r anifeiliaid sy'n cael eu bwydo:

en-gb	hay (to be scattered)
cy-gb	gwair (i’w wasgaru)

en-gb	haylage (preserved grass with a dry matter content of at least 60%) (To be scattered)
cy-gb	gwywair (porfa wedi’i ladd ag o leiaf 60% ohono’n ddeunydd sych) (i’w wasgaru)

en-gb	compound feed
cy-gb	bwyd anifeiliaid cyfansawdd

en-gb	dried sugar beet feed (nut form only); not allowed where equines can access the supplementary feed
cy-gb	betys siwgr sych (ar ffurf cêc yn unig); ond nid lle gall ceffylau fynd at y bwyd anifeiliaid cyfansawdd

en-gb	feed blocks and liquid feed in suitable containers
cy-gb	plociau bwydo a bwyd gwlyb mewn cynwysyddion addas

en-gb	*Supplementary feeding, as outlined above, is permitted on habitat land where this practice is required specifically for the welfare of livestock.
cy-gb	*Caniateir porthiant atodol, fel yr amlinellir uchod, ar dir cynefin lle mae'r arfer hon yn ofynnol er lles penodol da byw.

en-gb	Adverse weather conditions and meeting the nutritional demands of heavily pregnant animals, are likely to trigger a need for the provision of supplementary feed.
cy-gb	Bydd angen darparu porthiant atodol yn ystod tywydd garw neu i ateb gofynion anifeiliaid sy'n feichiog iawn.

en-gb	Supplementary feeding will be permitted where access to forage is severely restricted during adverse weather conditions, provided it is supplied without causing environmental damage and the welfare of livestock is not compromised.
cy-gb	Caniateir rhoi porthiant atodol pan fydd tywydd garw yn cyfyngu ar allu da byw i fynd at dir pori, ar yr amod eich bod yn ei ddarparu heb niweidio’r amgylchedd nac yn peryglu lles y da byw.

en-gb	Adverse weather is defined as a period when the available vegetation is covered by snow or is subjected to continuous hard frost, prolonged drought, or prolonged heavy rainfall.
cy-gb	Diffinnir tywydd garw fel cyfnod pan fydd y llystyfiant sydd ar gael wedi'i orchuddio gan eira neu os bydd yn rhewi'n galed, yn sych neu'n glawio'n drwm am gyfnod estynedig.

en-gb	Gamebirds are not considered livestock for the purposes of the SFS.
cy-gb	Nid ystyrir bod adar hela yn dda byw at ddibenion y Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

en-gb	Supplementary feeding of gamebirds in line with the Game & Wildlife Conservation Trust (GWCT) ‘Sustainable Gamebird Releasing’ Guidelines is permitted where birds are lawfully released.
cy-gb	Caniateir i adar hela gael porthiant atodol yn unol â Chanllawiau ‘Sustainable Gamebird Releasing’ yr Ymddiriedolaeth Gwarchod Anifeiliaid Hela a Bywyd Gwyllt lle caiff adar eu rhyddhau'n gyfreithlon.

en-gb	Exemptions to the above conditions may apply where they are required to deliver towards specific environmental benefits required within the Scheme.
cy-gb	Caniateir eithriadau i'r amodau uchod pan fydd eu hangen er mwyn sicrhau manteision amgylcheddol penodol sy'n ofynnol o dan y Cynllun.

en-gb	These exemptions will be included in specific habitat management requirements if applicable.
cy-gb	Caff yr eithriadau hyn eu cynnwys mewn gofynion rheoli cynefin penodol.

en-gb	Table 1:
cy-gb	Tabl 1:

en-gb	Undesirable vegetation control
cy-gb	Rheoli llystyfiant annymunol

en-gb	Undesirable vegetation includes injurious weeds under the Weeds Act 1959, invasive native species, such as bracken, invasive non-native species (INNS), such as Rhododendron ponticum, and other undesirable vegetation, such as soft rush and nettles.
cy-gb	Mae llystyfiant annymunol yn cynnwys chwyn niweidiol o dan Ddeddf Chwyn 1959, rhywogaethau brodorol goresgynnol, fel rhedyn, rhywogaethau estron goresgynnol (INNS), fel Rhododendron ponticum, a llystyfiant annymunol arall, fel brwyn y pabwyr a danadl.

en-gb	Please refer to the table below for the acceptable control management, the maximum extent, correct timings and which broad habitat classifications where control may be applied.
cy-gb	Trowch at y tabl isod am y dull rheoli derbyniol, canran y tir, yr amseroedd cywir a'r dosbarth cynefin bras lle bydd angen gwaith rheoli.

en-gb	Vegetation type
cy-gb	Math o lystyfiant

en-gb	Acceptable control method
cy-gb	Dull rheoli derbyniol

en-gb	Maximum extent to manage
cy-gb	Canran y tir

en-gb	When to manage
cy-gb	Pryd i reoli

en-gb	Permissible in habitat classifications
cy-gb	Yn dderbyniol mewn dosbarth cynefin

en-gb	Injurious weeds (Weeds Act (1959)) (e.g. creeping thistle, ragwort
cy-gb	Chwyn niweidiol (Deddf Chwyn (1959) e.e. ysgall y maes, llysiau'r gingroen

en-gb	Topping (not mowing)  Spot treatment
cy-gb	Tocio (nid lladd â pheiriant) Sbot-chwynnu

en-gb	Weed wiping
cy-gb	Clwt-chwynnu

en-gb	Invasive native species (e.g. bracken)
cy-gb	Rhywogaethau brodorol goresgynnol (e.e. rhedyn)

en-gb	Cutting, topping or mowing
cy-gb	Torri, tocio, lladd â pheiriant

en-gb	Bruising
cy-gb	Cleisio

en-gb	Cattle / pony grazing
cy-gb	Pori gwartheg / merlod

en-gb	Invasive non-native species (INNS) (e.g. Rhododendron ponticum)
cy-gb	Rhywogaethau estron goresgynnol (INNS) (e.e.Rhododendron ponticum)

en-gb	Bruising  Cattle / pony grazing
cy-gb	Cleisio Pori gwartheg / merlod

en-gb	Spot treatment
cy-gb	Sbot-chwynnu

en-gb	Other undesirable vegetation
cy-gb	Llystyfiant annymunol arall

en-gb	Soft rush
cy-gb	Brwyn y pabwyr

en-gb	Other e.g. nettles
cy-gb	Arall e.e. danadl

en-gb	Part 3: trees
cy-gb	Rhan 3: coed

en-gb	The aim of these requirements is to retain and maintain all existing mature, veteran, and ancient trees across all areas of the farm and ensure they do not deteriorate into a less favourable condition.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw cadw a chynnal pob coeden aeddfed, hynod a hynafol ym mhob rhan o'r fferm a sicrhau nad ydynt yn dirywio i gyflwr llai ffafriol.

en-gb	This section applies to individual trees, or groups of trees under 0.1ha.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gymwys i goed unigol, neu grwpiau o goed dan 0.1ha.

en-gb	For areas of trees and woodland over 0.1 ha see UA9:
cy-gb	Ar gyfer ardaloedd o goed a choetir dros 0.1 ha, gweler UA9:

en-gb	Woodland Maintenance.
cy-gb	Cynnal Coetir.

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech wneud y canlynol:

en-gb	prevent damage to trees from livestock or machinery
cy-gb	atal difrod i goed gan dda byw neu beiriannau

en-gb	retain standing dead trees where safe to do so (where not a demonstrable hazard)
cy-gb	cadw coed marw sy'n dal i sefyll lle y bo'n ddiogel gwneud hynny (a lle nad ydynt yn peri perygl amlwg)

en-gb	ensure pruning or lopping is undertaken appropriately with a clean cut and does not damage or harm the tree
cy-gb	sicrhau bod gwaith tocio neu dorri yn cael ei wneud yn briodol â thoriad glân ac nad yw'n difrodi nac yn gwneud niwed i'r goeden

en-gb	fallen dead timber (except for all species of spruce) should be either retained in situ or removed to a nearby shady location
cy-gb	dylai pren marw sydd wedi cwympo (ac eithrio pob rhywogaeth o sbriws) naill ai gael ei gadw yn y fan a'r lle neu ei symud i leoliad cysgodol gerllaw

en-gb	follow any specific requirements for trees related to a specific habitat type
cy-gb	dilyn unrhyw ofynion penodol ar gyfer coed sy'n ymwneud â math penodol o gynefin

en-gb	report potential tree health diseases using the Tree Alert website
cy-gb	rhoi gwybod am glefydau coed posibl gan ddefnyddio gwefan Tree Alert

en-gb	plough/roll under the crown / canopy to protect the root system
cy-gb	aredig/rholio o dan y corun / canopi er mwyn amddiffyn y system wreiddiau

en-gb	fertilise under the crown / canopy
cy-gb	rhoi gwrtaith o dan y corun / canopi

en-gb	lime under the crown / canopy
cy-gb	rhoi calch o dan y corun / canopi

en-gb	spray or allow drift of Plant Protection Products under the crown/canopy
cy-gb	chwistrellu Cynhyrchion Diogelu Planhigion o dan y corun / canopi neu ganiatáu iddynt lifo yno

en-gb	plant additional trees within 5m from the edge of the tree canopy
cy-gb	plannu coed ychwanegol o fewn 5m i ymyl y canopi coed

en-gb	supplementary feed beneath the canopy of / or near (within 5m) any veteran trees
cy-gb	rhoi porthiant atodol o dan ganopi unrhyw goed hynod neu wrth eu hymyl (o fewn 5m)

en-gb	store machinery or materials beneath in-field veteran trees
cy-gb	storio peiriannau neu ddeunyddiau o dan goed hynod mewn caeau

en-gb	plant trees on peat
cy-gb	plannu coed ar fawn

en-gb	Cut or trim trees during the bird nesting season (1 March to 31 August) unless:
cy-gb	torri neu docio coed yn ystod y tymor nythu adar (1 Mawrth i 31 Awst) oni bai fod y canlynol yn berthnasol:

en-gb	o    the tree overhangs a highway, road, track or footpath to which the public have access, and the work is necessary because the overhanging vegetation:
cy-gb	mae'r goeden yn hongian dros ffordd fawr, ffordd, trac neu lwybr troed a ddefnyddir gan y cyhoedd, ac mae'r gwaith yn angenrheidiol am fod y llystyfiant sy'n hongian drosodd:

en-gb	-    obstructs the passage of vehicles or pedestrians   -    obstructs the view of drivers, or the light from a public lamp, or   -    is a danger to horse-riders
cy-gb	yn rhwystro cerbydau neu gerddwyr rhag mynd heibio yn rhwystro golwg gorwyr, neu'r golau o lamp gyhoeddus, neu yn peri perygl i bobl ar geffylau

en-gb	the tree needs to be cut or trimmed because it is dead, diseased or damaged or insecurely rooted, and is therefore likely to cause danger by falling onto a highway, road or footpath
cy-gb	mae angen torri neu docio'r goeden am ei bod wedi marw, am fod ganddi glefyd, am ei bod wedi'i difrodi neu am fod ei gwreiddiau'n anniogel, ac felly mae'n debygol o achosi perygl drwy gwympo ar ffordd fawr, ffordd neu lwybr troed

en-gb	the company responsible for the maintenance of any overhanging electricity or telephone lines, needs to cut back trees for safety reasons
cy-gb	mae angen i'r cwmni sy'n gyfrifol am gynnal a chadw unrhyw linellau trydan neu ffôn sy'n hongian drosodd dorri coed yn eu hôl am resymau diogelwch

en-gb	on arable land, where the normal agricultural practice requires that a winter arable crop is planted before 31 August, you will be able to cut back the relevant trees from 1 August as long as nesting birds are not disturbed
cy-gb	ar dir âr, lle mae'r arfer amaethyddol arferol yn ei gwneud yn ofynnol i gnwd âr gaeaf gael ei blannu cyn 31 Awst, bydd angen ichi dorri'r coed perthnasol yn ôl o 1 Awst ar yr amod nad ydych yn aflonyddu ar adar sy'n nythu

en-gb	there is an enforcement notice issued by the Local Authority under the Highways Act 1980 Section 154 in order that the passage of vehicles or pedestrians is not obstructed or endangered, it is considered that the tree and/or branches of trees at the locations described require trimming/lopping or pleaching
cy-gb	mae hysbysiad gorfodi a gyflwynwyd gan yr Awdurdod Lleol o dan Ddeddf Priffyrdd 1980, Adran 154 er mwyn sicrhau na chaiff llwybr cerbydau neu gerddwyr ei rwystro na'i beryglu, ac ystyrir bod angen tocio/torri neu blygu'r goden a/neu ganghennau coed yn y lleoliadau a ddisgrifir

en-gb	the exceptions described above are allowed as long as farmers also meet their obligations under the Wildlife and Countryside Act 1981 for the protection of wild birds.
cy-gb	caniateir yr eithriadau a ddisgrifir uchod ar yr amod bod ffermwyr hefyd yn bodloni eu rhwymedigaethau o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 i warchod adar gwyllt.

en-gb	You should retain evidence, e.g. photographs and/or any letters from the relevant competent authorities that show clearly why it was necessary to cut or trim trees between 1 March and 31 August.
cy-gb	Dylech gadw tystiolaeth, e.e. ffotograffau a/neu unrhyw lythyrau oddi wrth yr awdurdodau cymwys perthnasol sy'n dangos yn glir pam roedd angen torri neu docio coed rhwng 1 Mawrth a 31 Awst.

en-gb	These should be provided at inspection if requested.
cy-gb	Dylid darparu'r rhain ar y cam archwilio os gofynnir amdanynt

en-gb	An exemption refers to:
cy-gb	Mae eithriad yn cyfeirio at y canlynol:

en-gb	a valid felling licence
cy-gb	trwydded cwympo coed ddilys

en-gb	a valid UKFS management plan
cy-gb	cynllun rheoli dilys o dan Safon Coedwigaeth y DU

en-gb	full planning permission
cy-gb	caniatâd cynllunio llawn

en-gb	a notice issued to comply with an Act of Parliament, such as a notice served by a highway authority
cy-gb	hysbysiad a gyflwynwyd i gydymffurfio â Deddf gan Senedd y Deyrnas Unedig, megis hysbysiad a roddwyd gan awdurdod priffyrdd

en-gb	a Statutory Plant Health Notice
cy-gb	hysbysiad Iechyd Planhigion Statudol

en-gb	The exception to the above is if the tree is dangerous and there is a real and immediate danger, rather than a perceived danger.
cy-gb	Yr eithriad i'r uchod yw os yw'r goeden yn beryglus a bod perygl gwirioneddol ac uniongyrchol, yn hytrach na pherygl canfyddedig.

en-gb	If you are challenged you will need to provide evidence that the trees were dangerous, for example through an accredited arboriculturist’s report or photographic evidence.
cy-gb	Os cewch eich herio, bydd angen ichi ddarparu tystiolaeth bod y goeden yn beryglus, er enghraifft drwy adroddiad tyfwr coed achrededig neu dystiolaeth ffotograffig.

en-gb	Part 4: landscape features
cy-gb	Rhan 4: nodweddion y dirwedd

en-gb	The aim of these requirements is to maintain and retain historic and landscape features, which are important features in our cultural and physical landscape.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw cynnal a chadw nodweddion hanesyddol a nodweddion tirwedd, sy'n nodweddion pwysig yn ein tirwedd ddiwylliannol a ffisegol.

en-gb	You are required to manage any known historic features on your farm to meet UA11 Historic environment.
cy-gb	Mae'n ofynnol ichi reoli unrhyw nodweddion hanesyddol hysbys ar eich fferm er mwyn bodloni UA11: Yr Amgylchedd hanesyddol.

en-gb	The detailed management requirements of different types of historic features are described in Annex 8.
cy-gb	Caiff gofynion rheoli manwl gwahanol fathau o nodweddion hanesyddol eu disgrifio yn Atodiad 8.

en-gb	In addition to those feature specific requirements, the following general requirements should be applied to historic and landscape features on your farm.
cy-gb	Yn ogystal â'r gofynion penodol hynny ar gyfer nodweddion gwahanol, dylid cadw at y gofynion cyffredinol canlynol ar nodweddion hanesyddol a nodweddion y dirwedd ar eich fferm.

en-gb	Landscape Features are defined as:
cy-gb	Diffinnir nodweddion tirwedd fel a ganlyn:

en-gb	Landscape features include hedges, stone walls, earth banks, stone- faced banks, slate fences, stone stiles, sheep creeps and culverts and field margins.
cy-gb	Mae nodweddion tirwedd yn cynnwys perthi/gwrychoedd, waliau cerrig, cloddiau, cloddiau cerrig, ffensys llechi, camfeydd cerrig, cwteri defaid a chwlfertau ac ymylon caeau.

en-gb	Some of these are used as traditional field boundaries, but that may not always be the case.
cy-gb	Caiff rhai o'r rhain eu defnyddio fel ffiniau caeau traddodiadol, ond mae'n bosibl nad dyna'r achos bob amser.

en-gb	‘Hedges’ include any hedge up to a maximum width of 10 metres.
cy-gb	mae ‘perthi/gwrychoedd’ yn cynnwys unrhyw berth hyd at uchafswm o 10 metr o led

en-gb	‘Stone wall’ means traditional stone wall and includes earth banks / Cloddiau with two constructed stone faces such as the traditional ‘Penclawdd Wall’ or ‘Pembrokeshire Hedge’.
cy-gb	mae ‘wal gerrig’ yn cyfeirio at wal gerrig draddodiadol ac mae'n cynnwys cloddiau pridd ag iddynt ddau wyneb o gerrig, megis ‘Wal Penclawdd’ neu ‘Berth Sir Benfro’

en-gb	‘Stone-faced bank’ means an earth bank where one side is constructed of stone.
cy-gb	mae ‘clawdd cerrig’ yn cyfeirio at glawdd pridd lle mae un ochr wedi'i adeiladu o gerrig

en-gb	‘Stone stiles’ are made of large slabs cantilevered on both sides of a stone wall.
cy-gb	mae ‘camfeydd cerrig’ wedi'u creu o slabiau mawr sydd ar gantilifrau ar ddwy ochr wal gerrig

en-gb	‘Sheep creeps’ are a purposely constructed gap in the base of a drystone wall, commonly topped with a granite lintel.
cy-gb	bwlch a gaiff ei adeiladu'n fwriadol ar waelod wal sych yw ‘cwter ddefaid’, a bydd lintel gwenithfaen ar ei ben yn aml

en-gb	‘Culverts’ are a structure that channels water past an obstacle or to a subterranean waterway.
cy-gb	strwythur yw ‘cwlfertau’ sy'n sianelu dŵr heibio rhwystr neu i ddyfrffordd danddaearol.

en-gb	We are not referring to culverts constructed of plastic or other modern materials.
cy-gb	Nid ydym yn cyfeirio at gwlfertau sydd wedi'u creu o blastig neu ddeunyddiau modern eraill

en-gb	retain all landscape features such as stone walls, stone-faced banks, hedges, earth-banks, and slate fences.
cy-gb	cadw pob nodwedd tirwedd megis waliau cerrig, cloddiau, perthi/gwrychoedd, cloddiau cerrig a ffensys llechi.

en-gb	Their removal or destruction will not be allowed unless you have written planning or development consent from the relevant authority
cy-gb	Ni chaniateir ichi eu symud na'u difrodi oni bai bod gennych gydsyniad cynllunio neu ddatblygu gan yr awdurdod perthnasol

en-gb	retain all stone stiles, sheep creeps, culverts and other traditional features
cy-gb	cadw pob camfa gerrig, cwter ddefaid, cwlfert a nodweddion traddodiadol eraill

en-gb	keep the farm free from rubbish, litter, derelict machinery and equipment.
cy-gb	sicrhau nad oes sbwriel, peiriannau segur na chyfarpar segur ar y fferm.

en-gb	Whenever possible all bale wrappings and other plastics should be recycled through an approved carrier
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylai'r holl ddeunyddiau lapio bêls a phlastigion eraill gael eu hailgylchu drwy gludwr cymeradwy

en-gb	retain a buffer of 1m from the edge of the hedge (or the fence for hedgerows that are fenced) that is not ploughed and receives no fertilizer, pesticide or herbicide spreading (or drift) This buffer is measured from the edge/heel of the hedge bank or base or the fence
cy-gb	cadw llain glustogi o 1m o ymyl y berth (neu'r ffens ar gyfer perthi sydd â ffens) heb ei haredig na’i gwrteithio ac sydd heb blaladdwyr na chwynladdwyr wedi’u gwasgaru arni (na'n llifo arni) Caiff y llain glustogi hon ei mesur o ymyl/bôn y clawdd â pherth neu waelod y ffens

en-gb	damage any traditional boundary features such as iron railed fencing, wooden pales, slate fencing, cloddiau, hedges or stone walls.
cy-gb	Difrodi unrhyw nodweddion ffiniol traddodiadol megis ffens rheiliau haearn, estyll pren, ffensys llechi, cloddiau, perthi neu waliau cerrig.

en-gb	You must therefore:
cy-gb	Mae'n rhaid ichi felly wneud y canlynol:

en-gb	o    inspect on a regular basis for deterioration  o    carry out basic scrub and invasive vegetation removal (to include non-native species) on scrub developed since you entered the Scheme.
cy-gb	eu harchwilio am ddirywiad yn rheolaidd gwneud gwaith sylfaenol i dynnu prysgwydd a llystyfiant goresgynnol (gan gynnwys rhywogaethau estron) sydd wedi datblygu ers ichi ymuno â'r cynllun.

en-gb	o    carry out basic erosion repair, on erosion which has occurred since you entered the scheme
cy-gb	gwneud gwaith sylfaenol i atgyweirio erydiad sydd wedi digwydd ers ichi ymuno â'r cynllun.

en-gb	use soil and other fine material to fill in gaps in the middle of a dry-stone wall between face stones
cy-gb	defnyddio pridd neu ddeunydd mân arall i lenwi bylchau yng nghanol wal sych rhwng wynebfeini

en-gb	use wedges (small stones to secure larger stones) on the face of a wall
cy-gb	defnyddio lletemau (cerrig bach i sefydlogi cerrig mwy) ar wyneb wal

en-gb	store manure, silage or other farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances on landscape or archaeological features.
cy-gb	storio tail, silwair neu wastraff fferm arall ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus ar nodweddion tirwedd neu archaeolegol.

en-gb	cultivate (e.g. plough, rotovate, tine or disc) any land within 1m of a hedge, stone wall or earth bank, regardless of the size of the field
cy-gb	trin (e.e. aredig, rotofetio, tyrchu â phigau neu ddisgio) unrhyw dir o fewn 1m i berth, wal gerrig neu glawdd pridd, ni waeth beth fo maint y cae.

en-gb	Annex 3:
cy-gb	Atodiad 3 – Dangosyddion Perfformiad Allweddol

en-gb	Key Performance Indicators See UA3 Benchmarking in Chapter 4 for the overall explanation of this action.
cy-gb	Darllenwch UA3 Meincnodi ym Mhennod 4 am esboniad llawn o’r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae’n cynnwys amcanion a manteision yr UA, a disgrifiad o’r weithred y bydd angen ichi ei chynnal, y dyddiad cau ar gyfer ei chwblhau a’r dystiolaeth y bydd gofyn ichi ei dangos i brofi’ch bod wedi cynnal yr UA.

en-gb	To undertake benchmarking you will need to identify a set of Key Performance Indicators suitable for your farm business.
cy-gb	Er mwyn gallu ei meincnodi, bydd angen ichi ddewis o blith set o Ddangosyddion Perfformiad sy’n addas ar gyfer busnes eich fferm chi.

en-gb	This annex contains the list of Key Performance Indicators available if using the FarmData+ tool provided through Farming Connect.
cy-gb	Mae’r atodiad hwn yn rhestru’r Dangosyddion Perfformiad sydd ar gael os ydych yn defnyddio erfyn Cyswllt Ffermio FarmData+

en-gb	For more information, please visit Farming Connect, or contact them on 03456 000 813.
cy-gb	Am ragor o wybodaeth, ffoniwch Cyswllt Ffermio ar 03456 000 813 neu ewch i Cyswllt Ffermio.llyw.cymru

en-gb	Sector and applicable KPIs
cy-gb	Dangosyddion Perfformiad Allweddol yn ôl sector a pherthnasedd

en-gb	Arable:
cy-gb	Tir âr:

en-gb	use of insecticides £/ha
cy-gb	Defnyddio pryfladdwyr £/ha

en-gb	use of herbicides £/ha
cy-gb	Defnyddio chwynladdwyr £/ha

en-gb	fertiliser costs £/ha
cy-gb	Costau gwrtaith £/ha

en-gb	nitrogen use kgN/ha
cy-gb	Defnyddio nitrogen kgN/ha

en-gb	yield t/ha for grains and oil seed rape
cy-gb	Cynnyrch t/ha ydau a rêp had olew

en-gb	yield t/ha for potatoes
cy-gb	Cynnyrch t/ha tatws

en-gb	Beef:
cy-gb	Bîff:

en-gb	suckler herd replacement rate
cy-gb	Cyfradd cyfnewid buchesi sugno

en-gb	suckler cows and heifers calved in first six weeks %
cy-gb	Buchod / treisiedi-heffrod sugno sydd wedi cael llo yn y chwe wythnos cyntaf  %

en-gb	calving interval
cy-gb	Bylchau rhwng lloi

en-gb	suckler cow age at first calving
cy-gb	Oedran buwch sugno adeg geni ei llo cyntaf

en-gb	daily liveweight gain (DLWG) - beef finishing
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - pesgi bîff

en-gb	daily liveweight gain (DLWG) - growing stores
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - magu gwartheg stôr

en-gb	calf daily liveweight gain (DLWG) at 200 days
cy-gb	Enillion pwysau byw dyddiol llo (DLWG) ar 200 diwrnod

en-gb	concentrate use kg/head - beef finishing
cy-gb	Defnydd o ddwysfwyd kg/y pen - pesgi gwartheg bîff

en-gb	cattle age at slaughter
cy-gb	Oedran gwartheg adeg eu lladd

en-gb	number of calves reared per cow
cy-gb	Nifer y lloi a fagwyd fesul buwch

en-gb	cow mortality %
cy-gb	% marwolaethau buchod

en-gb	Dairy:
cy-gb	Llaeth:

en-gb	cow pregnancy rate %
cy-gb	Cyfradd beichiogi fesul buwch %

en-gb	calving interval
cy-gb	Bwlch rhwng lloi

en-gb	% calved in first six weeks
cy-gb	% gwartheg sydd wedi cael llo yn ystod y chwe wythnos cyntaf

en-gb	stocking rate for dairy per hectare
cy-gb	Cyfradd stocio gwartheg godro fesul hectar

en-gb	cow - total purchased feed cost pence per litre (ppl)
cy-gb	Buwch - cyfanswm cost porthiant a brynwyd (ceiniog y litr)

en-gb	dairy cow concentrate use kg/l
cy-gb	Defnydd dwysfwyd fesul buwch odro kg/l

en-gb	dairy herd replacement rate
cy-gb	Cyfradd cyfnewid y fuches odro

en-gb	heifer - age at first calving
cy-gb	Treisiad/Heffer - oed yn cael llo cyntaf

en-gb	average milk protein %
cy-gb	Cyfartaledd cynnwys protein llaeth %

en-gb	milk produced litres/cow/year
cy-gb	Llaeth a gynhyrchir litrau/buwch/blwyddyn

en-gb	Horticulture:
cy-gb	Garddwriaeth:

en-gb	volume per metre2
cy-gb	Cyfaint fesul metr2

en-gb	sales value per metre2
cy-gb	Gwerth gwerthiant fesul metr2

en-gb	gross profit margin
cy-gb	Maint yr elw gros

en-gb	water consumption (litres)
cy-gb	Defnydd dŵr (litrau)

en-gb	Pigs:
cy-gb	Moch:

en-gb	pig - finisher Feed Conversion Ratio (FCR)
cy-gb	Cymhareb trosi porthiant ar gyfer pesgi (FCR)

en-gb	pig - Daily Liveweight Gain (DLWG) weaning to finishing g/day
cy-gb	Enillion Pwysau Byw (DLWG) - diddyfnu hyd at besgi kg/diwrnod

en-gb	piglet weaning age (days)
cy-gb	Oed diddyfnu perchyll (Diwrnodau)

en-gb	litters per sow per year
cy-gb	Toreidiau fesul hwch y flwyddyn

en-gb	sow replacement rate %
cy-gb	Cyfradd cyfnewid hychod %

en-gb	Poultry:
cy-gb	Dofednod:

en-gb	broilers - Feed Conversion Ratio (FCR)
cy-gb	Brwyliaid - Cymhareb Trosi Porthiant (FCR)

en-gb	layers - feed intake g/bird/day
cy-gb	Dofednod dodwy - porthiant a fwyteir g/iâr/dydd

en-gb	layers - vet & med costs pence/bird
cy-gb	Dofednod dodwy - costau meddyginiaethau milfeddygol ceiniog/iâr

en-gb	broilers - vet & med costs pence/bird
cy-gb	Brwyliaid - costau meddyginiaethau milfeddygol ceiniog/iâr

en-gb	bird cumulative mortality %
cy-gb	% Marwolaethau cronnus dofednod

en-gb	% first quality eggs
cy-gb	% wyau ansawdd 1af

en-gb	eggs per bird housed
cy-gb	Wyau fesul aderyn dan do

en-gb	Sheep:
cy-gb	Defaid:

en-gb	stocking rate for sheep/ha
cy-gb	Cyfradd stocio defaid / ha

en-gb	lamb losses - scanning to reared (as a % of lambs scanned)
cy-gb	Colledion ŵyn - sganio i fagu (fel % o ŵyn wedi'u sganio)

en-gb	ewe scanning %
cy-gb	% Sganio mamogiaid

en-gb	purchased feed £/head - breeding ewes
cy-gb	Porthiant a brynwyd £/pen - mamogiaid magu

en-gb	purchased feed £/head - purchased store lambs
cy-gb	Porthiant a brynwyd £/y pen - Ŵyn stôr a brynwyd

en-gb	lamb concentrate use per head
cy-gb	Defnyddio dwysfwyd ar gyfer ŵyn y pen

en-gb	vet & med £/head - breeding ewes
cy-gb	Costau milfeddygol £/pen - Mamogiaid bridio

en-gb	lamb rearing %
cy-gb	Magu ŵyn %

en-gb	mortality % - lambs purchase to sale
cy-gb	% Marwolaethau - Ŵyn o'u prynu i'w gwerthu

en-gb	Daily Liveweight Gain (DLWG) - purchase to finish
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - prynu i besgi

en-gb	Lamb Daily Liveweight Gain (DLWG) - birth to sale
cy-gb	Ennillion Pwysau Byw Dyddiol Oen (DLWG) - adeg geni hyd at werthu

en-gb	ewe mortality rate
cy-gb	Cyfradd marwolaethau mamogiaid

en-gb	Whole farm categories
cy-gb	Whole farm categories

en-gb	Environmental:
cy-gb	Amgylcheddol:

en-gb	km of hedges older than 30 yrs
cy-gb	Km o berthi/gwrychoedd dros 30 mlwydd oed

en-gb	km of hedges younger than 30 yrs
cy-gb	Km o berthi/gwrychoedd o dan 30 mlwydd oed

en-gb	on farm woodland type %
cy-gb	% Math o goetir ar y fferm

en-gb	standard soil analysis
cy-gb	Dadansoddiad pridd safonol

en-gb	soil organic matter and carbon analysis
cy-gb	Dadansoddiad deunydd organig a charbon

en-gb	earthworm numbers in grassland soils
cy-gb	Nifer mwydod/pryfed genwair mewn pridd glaswelltir

en-gb	earthworm numbers in cropping soils
cy-gb	Nifer mwydod/pryfed genwair mewn pridd cnydau

en-gb	Visual Evaluation of Soil Structure (VESS)
cy-gb	Dadansoddiad Gweledol o Strwythur y Pridd (VESS)

en-gb	% of semi-natural habitat on farm
cy-gb	% o gynefin lled-naturiol ar y fferm

en-gb	% of cover crops
cy-gb	% o gnydau gorchudd

en-gb	Farm overview:
cy-gb	Trosolwg o'r fferm:

en-gb	profit per hectare (before rent and finance)
cy-gb	Elw fesul hectar (cyn rhent a chostau cyllid)

en-gb	profit per hectare (before fent and finance) - other farm type
cy-gb	Elw fesul hectar (cyn rhent a chostau cyllid)- math arall o fferm

en-gb	profit per hours worked
cy-gb	Elw fesul awr a weithiwyd

en-gb	proportional analysis of accounts:
cy-gb	Dadansoddiad cyfrannol o gyfrifon:

en-gb	% of turnover spent on variable costs
cy-gb	% y trosiant a werir ar gostau amrywiol

en-gb	paid labour £/ha
cy-gb	Llafur â thâl £/ha

en-gb	paid labour £/ha - other farm type
cy-gb	Llafur â thâl £/ha - math arall o fferm

en-gb	power and machinery £/ha
cy-gb	Ynni a pheiriannau £/ha

en-gb	power and machinery £/ha - other farm type
cy-gb	Ynni a pheiriannau £/ha - math arall o fferm

en-gb	repairs / maintenance of land & buildings £/ha
cy-gb	Trwsio / cynnal a chadw tir ac adeiladau £/ha

en-gb	repairs / maintenance of land & buildings £/ha - other farm type
cy-gb	Trwsio / cynnal a chadw tir ac adeiladau £/ha - math arall o fferm

en-gb	machinery depreciation
cy-gb	Dibrisiant peiriannau

en-gb	machinery depreciation - other farm type
cy-gb	Dibrisiant peiriannau - math arall o fferm

en-gb	building depreciation £/ha
cy-gb	Dibrisiant adeiladau £/ha

en-gb	building depreciation £/ha - other farm type
cy-gb	Dibrisiant adeiladau £/ha - math arall o fferm

en-gb	cost of variables £/ha
cy-gb	Costau amrywiol £/ha

en-gb	cost of variables £/ha - other farm type
cy-gb	Costau amrywiol £/ha - math arall o fferm

en-gb	Forage:
cy-gb	Cnwd pori

en-gb	fertiliser cost £/ha for grass and maize
cy-gb	Cost gwrtaith £/ha ar gyfer glaswellt ac indrawn

en-gb	spray cost £/ha
cy-gb	Cost chwistrellu £/ha

en-gb	full forage gross margin £/ha
cy-gb	Elw gros llawn cnwd pori £/ha

en-gb	artificial nitrogen use kgN/ha on forage
cy-gb	Defnydd o nitrogen artiffisial kgN/ha ar gnwd pori

en-gb	grazing grass production tonnes (t)/ha
cy-gb	Cynnyrch glaswellt pori t/ha

en-gb	maize yield t/ha
cy-gb	Cynnyrch indrawn t/ha

en-gb	grazing rotations per year
cy-gb	Cylchdroadau pori y flwyddyn

en-gb	hectares under herbal leys or protein crops
cy-gb	Hectarau dan wndwn llysieuol neu gnydau protein

en-gb	Annex 4: continuous professional development - learning available in 2025
cy-gb	Atodiad 4: datblygiad proffesiynol parhaus – dysgu sydd ar gael yn 2025

en-gb	Continuous Professional Development in Chapter 4 for an explanation of this action.
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus ym Mhennod 4 am esboniad o'r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae'n rhestru nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifio'r gweithgarwch y gofynnir ichi ei wneud, y terfyn amser ar gyfer ei gwblhau a’r dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi’i chynnal.

en-gb	For farm businesses joining the scheme in 2026, e-learning undertaken as part of the Farming Connect pre-SFS suite from summer 2025 will be counted towards the 2026 scheme year (but only for that scheme year).
cy-gb	Ar gyfer busnesau fferm sy'n ymuno â'r Cynllun yn 2026, bydd unrhyw e-ddysgu a wneir fel rhan o gyrsiau dysgu Cyswllt Ffermio cyn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy o haf 2025 yn cyfrif fel dysgu tuag at Flwyddyn 2026 y Cynllun (ond dim ond ar gyfer y Flwyddyn Gynllun honno).

en-gb	This annex contains the list of e-learning modules available.
cy-gb	Mae'r atodiad hwn yn cynnwys y rhestr o fodiwlau e-ddysgu sydd ar gael.

en-gb	There are 44 modules to choose from, which have been grouped together based on the benefits they provide.
cy-gb	Mae 44 modiwl i ddewis ohonynt, sydd wedi'u grwpio gyda'i gilydd yn seiliedig ar y manteision y maen nhw'n eu darparu.

en-gb	In addition, each module can help support delivery of multiple other benefits.
cy-gb	Yn ogystal, gall pob modiwl helpu i roi nifer o fanteision eraill.

en-gb	Each module is designed to take around one hour to complete.
cy-gb	Mae pob modiwl wedi'i gynllunio i gymryd tua awr i'w gwblhau.

en-gb	More information on the modules can be found at Accredited e-learning suites (on Farming Connect).
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am fodiwlau ar E-ddysgu Achrededig ar Cyswllt Ffermio

en-gb	An introduction to sustainable farming
cy-gb	Cyflwyniad i ffermio cynaliadwy

en-gb	Overview of resilience and production
cy-gb	Trosolwg o wydnwch a chynhyrchu

en-gb	Overview of reduce, reuse and recycle inputs, nutrients and waste
cy-gb	Trosolwg o leihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maethynnau a gwastraff

en-gb	Reducing emissions and improving sequestration on farm
cy-gb	Lleihau allyriadau a gwella atafaelu

en-gb	Protecting and enhancing farm ecosystems
cy-gb	Diogelu a gwella ecosystemau ffermydd

en-gb	Benefits to people, animals and places
cy-gb	Budd i bobl, anifeiliaid a lleoedd

en-gb	How to become more resilient and productive
cy-gb	Sut i ddod yn fwy gwydn a chynhyrchiol

en-gb	Benchmarking and business planning
cy-gb	Meincnodi a busnes

en-gb	Lowering external inputs to maximise profits and benefit the environment
cy-gb	Lleihau mewnbynnau allanol i sicrhau cymaint o elw a phosibl ac er budd yr amgylchedd

en-gb	Converting to organic or regenerative farming
cy-gb	Trosi i ffermio organig neu adfywiol

en-gb	Diversification and adding value
cy-gb	Arallgyfeirio ac ychwanegu gwerth

en-gb	Joint ventures, succession planning and new entrants
cy-gb	Cyd-fentrau, cynllunio ar gyfer olyniaeth a newydd-ddyfodiaid

en-gb	Biosecurity (livestock and arable)
cy-gb	Bioddiogelwch (da byw ac âr)

en-gb	Horticulture start-up and development
cy-gb	Dechrau a datblygu garddwriaeth

en-gb	How to reduce, re-use and recycle inputs, nutrients and waste
cy-gb	Sut i leihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maethynnau a gwastraff

en-gb	Nutrient management planning
cy-gb	Cynllunio Rheoli Maethynnau

en-gb	Building soil fertility (slurry/muck, crop rotation, green manures)
cy-gb	Cynyddu ffrwythlondeb y pridd (slyri / mwd, cylchdroi cnydau, gwrtaith gwyrdd)

en-gb	Antibiotic resistance
cy-gb	Ymwrthedd i wrthfiotigau

en-gb	Sustainable use of anthelmintics
cy-gb	Defnyddio anthelminticau yn gynaliadwy

en-gb	Integrated pest management
cy-gb	Rheoli plâu yn integredig

en-gb	Grassland management (including multi-species swards and mixed grazing)
cy-gb	Rheoli glaswelltir (gan gynnwys porfeydd aml-rywogaeth a phori cymysg)

en-gb	Reducing ammonia emissions
cy-gb	Lleihau allyriadau amonia

en-gb	How to reduce on farm emissions and maximise carbon sequestration
cy-gb	Sut i leihau allyriadau ar y fferm a dal a storio cymaint o garbon â phosib

en-gb	Energy efficiency and producing renewable energy
cy-gb	Effeithlonrwydd ynni a chynhyrchu ynni adnewyddadwy

en-gb	Animal health improvement cycle
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid

en-gb	Genetic improvement in livestock
cy-gb	Gwelliant genetig mewn da byw

en-gb	Managing peatland
cy-gb	Rheoli mawndiroedd

en-gb	The role of trees
cy-gb	Rôl coed

en-gb	Woodland management
cy-gb	Rheoli coetiroedd

en-gb	Hedgerow management cycle
cy-gb	Cylch rheoli gwrychoedd

en-gb	How to protect and enhance the farm ecosystem
cy-gb	Sut i ddiogelu a gwella ecosystem y fferm

en-gb	Lowering the risk of diffuse pollution
cy-gb	Lleihau’r risg o lygredd gwasgaredig

en-gb	Efficient water use (including harvesting and storage)
cy-gb	Defnyddio dŵr yn effeithlon (gan gynnwys cynaeafu a storio)

en-gb	Mixed farming
cy-gb	Ffermio cymysg

en-gb	Natural flood management
cy-gb	Dulliau naturiol o reoli llifogydd

en-gb	Benefits of using rare and native breeds
cy-gb	Manteision defnyddio bridiau prin a brodorol

en-gb	Habitat identification
cy-gb	Adnabod cynefinoedd

en-gb	Semi-natural habitat creation: in-field options
cy-gb	Creu cynefin lled-naturiol

en-gb	Habitat management
cy-gb	Rheoli cynefinoedd

en-gb	How to benefit people, animals and places
cy-gb	Sut i fod o fudd i bobl, anifeiliaid a lleoedd

en-gb	Understanding landowner responsibilities for public access and opportunities for engagement
cy-gb	Deall cyfrifoldebau perchnogion tir o ran mynediad cyhoeddus a chyfleoedd i ymgysylltu

en-gb	Protecting and enhancing the historic environment
cy-gb	Gwarchod a gwella’r amgylchedd naturiol

en-gb	Farming in designated landscapes
cy-gb	Ffermio mewn tirweddau dynodedig

en-gb	Farming in protected sites
cy-gb	Ffermio mewn safleoedd gwarchodedig

en-gb	Health and safety in agriculture
cy-gb	Iechyd a diogelwch mewn amaethyddiaeth

en-gb	Leading and managing (including fair work)
cy-gb	Arwain a rheoli (gan gynnwys gwaith teg)

en-gb	Mental health in agriculture
cy-gb	Iechyd meddwl mewn amaethyddiaeth

en-gb	Universal Action 5: habitat maintenance requirements
cy-gb	Gweithred Gyffredinol 5: gofynion cynnal cynefinoedd

en-gb	See UA5 Habitat maintenance in Chapter 4 for an explanation of this action.
cy-gb	Gweler UA5: Cynnal cynefinoedd ym Mhennod 4 am ddisgrifiad o'r weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae'n rhestru nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifio’r gweithgarwch y gofynnir ichi ei wneud, y terfyn amser ar gyfer ei gwblhau a’r dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi’i chynnal.

en-gb	This action applies to you if you have any of the habitat types listed below on your farm.
cy-gb	Mae’r weithred hon yn berthnasol i chi os oes gennych unrhyw rai o’r cynefinoedd a restrir isod ar eich fferm.

en-gb	The following pages contain the technical detail for each type of habitat, which should be considered on top of the general habitat requirements listed in the Universal Code.
cy-gb	Mae’r tudalennau canlynol yn cynnwys manylion technegol pob un o’r cynefinoedd. Dylech eu hystyried ar ben y gofynion cyffredinol ar gyfer cynefinoedd a restrir yn y Cod i Bawb.

en-gb	A summary of stocking rate information is included at the end of this annex.
cy-gb	Mae crynodeb am gyfraddau stocio wedi'i gynnwys ar ddiwedd yr atodiad hwn.

en-gb	The following broad habitat classifications will be used to define areas of habitat covered by the scheme:
cy-gb	Bydd y dosbarthiadau cynefin bras canlynol yn cael eu defnyddio i ddiffinio cynefinoedd y cynllun:

en-gb	Coastal saltmarsh
cy-gb	Morfeydd heli

en-gb	Coastal sand dune and shingle beach: a)    Sand dune b)    Sand dune and shingle beach
cy-gb	Twyni tywod arfordirol a thraethau graean: a)    Twyni tywod b)    Twyni tywod a thraethau graean

en-gb	Lowland and coastal heath
cy-gb	Rhos yr arfordir a rhos llawr gwlad

en-gb	Enclosed wetland and marshy grassland: a)    Enclosed wetland - lowland bogs, fens and flush / mire  b)    Marshy grassland
cy-gb	Gwlyptir wedi’i amgáu a glaswelltir corsiog: a)    Gwlyptir wedi’i amgáu – cyforgorsydd iseldir, ffeniau a thir gwlyb / mignen  b)    Glaswelltir corsiog

en-gb	Enclosed semi-natural dry grassland: a)    Managed as grazed pasture  b)    Managed as hay meadow
cy-gb	Glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu a)    Ei reoli fel tir pori  b)    Ei reoli fel gweirglodd

en-gb	Upland open habitats
cy-gb	Cynefinoedd agored yr ucheldir

en-gb	Traditional orchards
cy-gb	Perllannau traddodiadol

en-gb	Dense bracken
cy-gb	Rhedyn trwchus

en-gb	Scrub
cy-gb	Prysgwydd

en-gb	Wood pasture
cy-gb	Coetir pori

en-gb	Permanent wildlife ponds
cy-gb	Pyllau parhaol ar gyfer bywyd gwyllt

en-gb	Newly created habitat areas on improved land: a)    New streamside corridors b)    Newly restored peat c)    No input grassland from previous schemes d)    Any other improved or previously afforested land which is under habitat creation management
cy-gb	Ardaloedd cynefin sydd newydd eu creu ar dir wedi’i wella: a)    Coridorau glan nant newydd b)    Mawn sydd newydd ei adfer c)    Glaswelltir heb fewnbynnau, o gynlluniau blaenorol d)    Unrhyw dir arall sydd wedi’i wella neu a oedd dan goed o'r blaen ac  sy’n cael ei reoli ar gyfer creu cynefin

en-gb	The structure of each habitat classification and its management actions are described below:
cy-gb	Isod, disgrifir strwythur y dosbarthiadau cynefin a’u camau rheoli:

en-gb	aims –the long-term ‘vision’ for the habitat including longer-term desired outcomes of what sympathetic management should achieve
cy-gb	nodau – y ‘weledigaeth’ tymor hir ar gyfer y cynefin, gan gynnwys canlyniadau tymor hwy y dymunir ac y dylid eu gweld o dan reolaeth sympathetig

en-gb	management recommendations provided to guide you to achieve the aims and required outcomes such as standard sustainable grazing levels, livestock type and grazing pattern to benefit the habitat.
cy-gb	argymhellion rheoli i'ch tywys ar gyfer cyflawni’r nodau a’r canlyniadau gofynnol e.e. lefelau pori cynaliadwy safonol, y math o dda byw a phatrymau pori er budd y cynefin.

en-gb	potential derogations – likely scenarios beyond your control where the management requirement may be relaxed.
cy-gb	llacio posibl ar y gofynion - senarios tebygol y tu hwnt i’ch rheolaeth lle gellir llacio’r gofynion rheoli.

en-gb	1.
cy-gb	1.

en-gb	Description
cy-gb	Disgrifiad:

en-gb	Saltmarsh is made up of salt tolerant vegetation within the tidal range. This vegetation includes pioneer saltmarsh plants such as samphire and common cord grass on the boundary with the sea / tidal river which will be covered by the sea almost daily.
cy-gb	Mae’r llystyfiant sy’n tyfu ar forfa heli, rhwng y llanw isel ac uchel, yn gallu gwrthsefyll halen ac yn cynnwys planhigion arloesol y morfa heli megis corn carw'r môr a chordwellt, sy’n tyfu ar y ffin â’r môr/afon lanw ac yn cael eu boddi gan y môr bron bob dydd.

en-gb	The mid marsh will have common saltmarsh-grass and should also support a range of salt tolerant plants such as sea aster, sea spurrey and sea plantain, this part of the marsh will only be inundated on the spring tides.
cy-gb	Bydd canol y morfa heli yn gartref i wellt y morfa, gydag amrywiaeth hefyd o blanhigion sy’n gallu goddef halen megis seren y morfa, y troellig arfor a'r llyriad arfor. Dim ond pan fydd gorllanw y bydd y rhan hon o’r morfa o dan ddŵr.

en-gb	The upper marsh can include plants such as sea rush and sea milkwort and also plants with lower salt tolerance which may also grow inland such as red fescue, creeping bent and autumn hawkbit.
cy-gb	Ym mhen uchaf y morfa, gwelir planhigion fel y frwynen arfor a glas yr heli a hefyd planhigion nad ydyn nhw'n gallu goddef halen cystal ac sydd i'w gweld hefyd yn tyfu ar y tir fel peiswellt coch, maeswellt rhedegog a pheradyl yr hydref.

en-gb	At these upper limits of the tidal range the saltmarsh may only be inundated by the sea just a few times a year.
cy-gb	Dim ond ambell waith y flwyddyn y bydd y rhannau uchaf hyn o’r morfa yn cael eu boddi gan y llanw.

en-gb	Saltmarsh provides important habitat for birds, fish and invertebrates, and helps protect inland areas from inundation and erosion.
cy-gb	Mae morfeydd heli yn gynefin pwysig hefyd i adar, pysgod ac infertebratau, ac mae’n helpu i amddiffyn ardaloedd mewndirol rhag llifogydd ac erydiad.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a variety of saltmarsh vegetation types which reflect the position of the vegetation within the tidal range.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw eich helpu i gynnal amrywiaeth o fathau o blanhigion morfeydd heli a fydd yn adlewyrchu safle’r planhigion o fewn ystod y llanw.

en-gb	This helps ensure coarse / tall grasses or stands of grasses with a thick layer of ‘thatch’ (dead grass) do not dominate, with stands of vegetation greater than 15 cm tall covering at least 30% of the marsh.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau nad glaswellt bras / tal na thwmpathau o laswellt gyda haen drwchus o laswellt marw arnyn nhw yw’r prif lystyfiant. Bydd clystyrau o lystyfiant mwy na 15cm o daldra yn gorchuddio o leiaf 30% o’r morfa heli.

en-gb	Requirements
cy-gb	Gofynion

en-gb	avoid widespread overgrazing and undergrazing
cy-gb	osgoi gorbori a thanbori

en-gb	achieve shorter vegetation between 5 cm and 15 cm tall that covers at least 20% of the mid and upper marsh
cy-gb	sicrhau bod llystyfiant byrrach rhwng 15cm a 5cm o daldra yn gorchuddio o leiaf 20% o ran ganol a phen ucha’r morfa

en-gb	adhere to the Universal Code
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb

en-gb	Do not
cy-gb	Peidiwch â:

en-gb	modify any creeks, pans, hollows or interfere with any natural and dynamic changes such as changes due to storms
cy-gb	newid unrhyw gilfachau, cletir na phantiau nac ymyrryd â newidiadau naturiol a deinamig megis newidiadau oherwydd stormydd

en-gb	cut rushes between 15 March and 15 July, or cut or top more than 30% of rush or other undesirable vegetation species in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	torri brwyn rhwng 15 Mawrth a 15 Gorffennaf na thorri neu docio mwy na 30% o'r brwyn neu'r llystyfiant annymunol arall mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb).

en-gb	plant trees
cy-gb	plannu coed

en-gb	allow the area to be poached (gateways, feeding and watering areas are acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover)
cy-gb	gadael i’r ardal gael ei stablad / sathru (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	construct tracks, roads, yards, hardstanding or any new structures on habitat land, except simple bridges to allow creek crossing, without approval
cy-gb	Adeiladu, heb gymeradwyaeth, draciau, ffyrdd, iardiau, wynebau caled neu unrhyw strwythurau newydd ar dir cynefin, ac eithrio pontydd syml i groesi cilfachau.

en-gb	Management recommendations
cy-gb	Argymhellion rheoli

en-gb	maintain the saltmarsh by extensive grazing with livestock, including cattle grazing where possible, and exclude grazing when necessary to achieve the aims (above).
cy-gb	cynnal y morfa heli drwy ei bori'n ysgafn, gan wartheg lle bo hynny’n bosibl, a gwahardd pori pan fydd angen i gyflawni’r nodau (uchod).

en-gb	See recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	Gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	in the mid and upper marsh encourage, create or maintain:
cy-gb	yn rhan ganol ac ucha’r morfa, gallwch annog, creu neu gynnal y canlynol:

en-gb	a diverse sward with a range of herbaceous species able to flower and produce seed
cy-gb	porfa amlrywogaeth gydag amrywiaeth o rywogaethau i flodeuo a hadu

en-gb	a range of vegetation structures including both fine mosaics or larger patches of tall / short vegetation
cy-gb	amrywiaeth o strwythurau llystyfiant gan gynnwys clytweithiau mân neu ddarnau mwy o lystyfiant tal/byr

en-gb	Potential derogations
cy-gb	Llacio posibl ar y gofynion

en-gb	derogations for sward height could be considered if there are high levels of wild geese grazing on the marsh producing a very short turf over a wide area
cy-gb	gellid ystyried llacio'r gofyn ynghylch uchder y borfa os oes llawer o wyddau gwyllt yn pori'r morfa ac yn cadw'r glaswellt yn fyr iawn dros ardal eang

en-gb	ungrazed saltmarsh should not, generally, be grazed if it has been left un-grazed for over 20-30 years
cy-gb	yn gyffredinol, ni ddylid pori'r morfa heli os yw wedi'i adael heb ei bori am dros 20-30 mlynedd

en-gb	ungrazed saltmarsh is acceptable where it forms part of a recognised formal management plan designed to achieve beneficial environmental outcomes
cy-gb	mae morfa heli heb ei bori yn dderbyniol os yw hynny'n rhan o gynllun rheoli cymeradwy gafodd ei lunio i sicrhau canlyniadau er budd yr amgylchedd

en-gb	ungrazed saltmarsh is acceptable where access by livestock has become impractical, or a risk to livestock, for example where access is not possible due to creeks
cy-gb	mae morfa heli heb ei bori yn dderbyniol lle nad yw'n ymarferol caniatáu da byw i fynd arno neu os yw'n beryglus i dda byw, er enghraifft lle nad yw'n bosib iddyn nhw fynd arno oherwydd cilfachau o’r môr

en-gb	Coastal sand dune and shingle beach
cy-gb	Twyni tywod arfordirol a thraethau graean

en-gb	Description
cy-gb	Disgrifiad

en-gb	Sand dunes are natural coastal landforms and ecosystems located above the high tide mark.
cy-gb	Mae twyni tywod yn dirffurfiau ac ecosystemau arfordirol naturiol sydd uwchlaw’r penllanw.

en-gb	Sand dunes form where a beach is big enough to allow the sand to dry out between tides and onshore winds are strong enough to blow the sand inland.
cy-gb	Mae twyni tywod yn ymffurfio lle mae’r traeth yn ddigon mawr i'r tywod allu sychu rhwng dau lanw a lle mae gwyntoedd o'r môr yn ddigon cryf i chwythu’r tywod tuag at y tir.

en-gb	Dunes are naturally dynamic systems which are constantly changing in response to changes in rain, wind and sand supply.
cy-gb	Mae twyni tywod yn systemau naturiol dynamig sy’n newid yn gyson yn sgil newidiadau yn y glaw, gwynt a thywod.

en-gb	Since dunes can only form in locations where environmental conditions are suitable, they cover a relatively small total area in Wales.
cy-gb	Gan mai dim ond lle y ceir amodau amgylcheddol addas y gall twyni ffurfio, mae'r arwynebedd yng Nghymru yn fach.

en-gb	Shingle habitats can vary from bare and mobile in high energy coastal areas to stable and vegetated where the shingle has become stable allowing plants to colonise over successive years.
cy-gb	Mae cynefin graean ar arfordir llawn egni, yn foel a symudol ond ar arfordir sefydlog, mae’r graean yn cael sefydlogi, gan ganiatáu i blanhigion gydio dros flynyddoedd olynol.

en-gb	Shingle vegetation should remain unmodified allowing the substrate to move when conditions allow.
cy-gb	Dylid gadael llystyfiant graean heb ei newid fel y gall y swbstrad symud pan fydd amodau’n caniatáu.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the quality of sand dune and shingle habitats.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw eich helpu i gynnal ansawdd cynefinoedd graean a thwyni tywod.

en-gb	All sand dune systems are different, however, there should be a range of dune types from the strandline at the seaward edge, changing in a mosaic of mobile dunes through to semi-fixed dunes with dune grasslands and where conditions allow, damp dune slacks (hollows).
cy-gb	Mae pob system twyni tywod yn wahanol, ond dylai fod amrywiaeth o fathau o dwyni o’r draethlin ar ymyl y môr, lle ceir clytwaith o dwyni symudol, i dwyni lled-sefydlog gyda glaswellt y twyni’n tyfu arnynt a, lle bydd amodau’n caniatáu, llaciau twyni llaith (pantiau).

en-gb	Sand dunes are predominantly managed through grazing, which maintains a varied sward height where a variety of native plant species, including flowering herbs, are frequent, agricultural species such as ryegrass are absent or at low cover and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Caiff twyni tywod eu rheoli’n bennaf drwy bori. Mae hynny'n cynnal porfa amrywiol ei huchder gydag amrywiaeth o blanhigion brodorol cyffredin, gan gynnwys blodau, lle gall anifeiliaid a ffyngau brodorol ffynnu. Bydd rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt yn absennol neu'n brin.

en-gb	Dunes towards the back of the system, away from the shoreline, may become more static and be colonised by plants such as heather.
cy-gb	Gall twyni tuag at gefn y system, ymhellach oddi wrth y draethlin, fynd yn fwy sefydlog a gall planhigion fel grug dyfu yno.

en-gb	To deliver higher quality habitat, aim to achieve at least 10% bare ground / sand / pebbles and not allow trees or scrub to spread.
cy-gb	Er mwyn sicrhau cynefin o ansawdd gwell, dylid anelu at gael o leiaf 10% o dir moel / tywod / cerrig mân ac ni ddylid gadael i goed neu brysgwydd ymledu.

en-gb	maintain a sward with a range of heights, including both short (below 5 cm) and tall (above 15 cm) areas
cy-gb	cynnal porfa ag uchder amrywiol, gan gynnwys darnau o dyfiant byr (o dan 5cm) a thal (dros 15cm)

en-gb	graze shingle beach
cy-gb	pori stoc ar draeth graean

en-gb	plant any new trees or shrubs
cy-gb	plannu unrhyw goed na llwyni newydd

en-gb	cut or top rushes or other undesirable vegetation species
cy-gb	torri neu docio brwyn neu rywogaethau llystyfiant annymunol eraill.

en-gb	permit scrub to spread
cy-gb	gadael i brysgwydd ymledu

en-gb	control or attempt to control rabbits within sand dunes and shingle beaches
cy-gb	rheoli neu geisio rheoli cwningod o fewn twyni tywod a thraethau graean

en-gb	remove sand or any other aggregate material from sand dunes or shingle
cy-gb	codi tywod neu unrhyw agregau eraill o dwyni tywod neu raean.

en-gb	carry out dune remobilisation work (including re-profiling).
cy-gb	symud twyni (gan gynnwys ailbroffilio)

en-gb	re-profile the shingle structure, including any ridges
cy-gb	ailbroffilio strwythur y graean, gan gynnwys unrhyw gefnau

en-gb	use or permit vehicles or craft for sporting or recreational activities
cy-gb	defnyddio neu ganiatáu cerbydau neu gychod at ddiben chwaraeon neu hamdden

en-gb	create sea defences or coast protection works without approval from the relevant competent authority
cy-gb	creu amddiffynfeydd môr neu waith amddiffyn yr arfordir heb gymeradwyaeth yr awdurdod cymwys perthnasol

en-gb	a) Sand dunes
cy-gb	a) Twyni tywod

en-gb	see recommended stocking densities at Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	manage by grazing with cattle and or ponies (sheep should ideally only be used in winter) to maintain a varied sward height
cy-gb	rheoli drwy bori gwartheg a merlod (yn ddelfrydol, dim ond yn y gaeaf y dylid defnyddio defaid) i gynnal porfa amrywiol ei huchder

en-gb	in wet hollows (dune slacks) maintain a biodiverse sward with less than 70% cover of grasses
cy-gb	mewn pantiau gwlyb (llaciau twyni), cynnal tyfiant bioamrywiol gyda llai na 70% o'r gorchudd yn laswellt

en-gb	mowing can be used when grazing is not an option for practical reasons or used to encourage stock into a previously un-grazed area.
cy-gb	gellir torri â pheiriant pan nad yw pori’n opsiwn am resymau ymarferol, neu  i annog stoc i ddarn nad yw wedi’i bori o’r blaen.

en-gb	Cut material should be removed off-site
cy-gb	Dylid symud deunydd wedi’i dorri oddi ar y safle

en-gb	where ragwort is prevalent, spring grazing with sheep can be useful to reduce the flowering and spread of ragwort, but it must be closely monitored
cy-gb	lle mae llysiau’r gingroen yn gyffredin, gallai fod yn ddefnyddiol defnyddio defaid i bori'r tir i'w rhwystro rhag blodeuo ac ymledu, ond rhaid cadw golwg ar hyn

en-gb	b) Sand dunes and shingle beach
cy-gb	b) Twyni tywod a thraethau graean

en-gb	allow natural and dynamic coastal changes, such as changes due to storms or windblow
cy-gb	caniatáu newidiadau arfordirol naturiol a dynamig, megis newidiadau oherwydd stormydd neu wynt

en-gb	consider contingency planning to access shingle areas by vehicles in case required under emergency circumstances
cy-gb	ystyried gwneud cynlluniau wrth gefn er mwyn i gerbydau allu mynd ar y graean os bydd argyfwng

en-gb	Potential derogations
cy-gb	Llacio posibl ar y gofynion:

en-gb	To permit any of the ‘do nots’ for health and safety, and human and animal welfare reasons.
cy-gb	Er mwyn caniatáu popeth sydd o dan y pennawd ‘peidiwch â’ am resymau iechyd a diogelwch a rhesymau lles pobl ac anifeiliaid.

en-gb	Lowland heath is characterised by dwarf shrubs such as heather which cover over 25% of the ground.
cy-gb	Corlwyni fel grug yw prif nodwedd rhos llawr gwlad a dylent orchuddio mwy na 25% o’r tir.

en-gb	It is generally a product of light grazing and, sometimes, controlled burning, on poor soils and may occur as dry heath on mineral soil (with heather and bell heather) or wet heath (with cross-leaved heath and Sphagnum mosses) on shallow peat.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae hyn yn ganlyniad i bori ysgafn ac, weithiau, llosgi rheoledig ar briddoedd gwael. Gall ymddangos ar ffurf rhos sych ar bridd mwynol (gyda grug a grug y mêl) neu ros gwlyb ar fawn bas (gyda grug croesddail a mwsogl Sphagnum).

en-gb	Lowland heathland provides habitat for a range of plants, birds, reptiles and invertebrates adapted to these poor soils, rough vegetation and varied structure.
cy-gb	Mae rhos llawr gwlad yn gynefin i amrywiaeth o blanhigion, adar, ymlusgiaid ac infertebratau sydd wedi ymaddasu i’r priddoedd gwael, llystyfiant garw a strwythur amrywiol.

en-gb	Coastal heaths are normally found within 500m from the sea, and as a result of salt spray, they support coastal species such as spring squill amongst the heather.
cy-gb	Fel arfer, mae rhosydd yr arfordir i’w cael o fewn 500m i’r môr ac, o ganlyniad i sgeintio o'r môr, mae rhywogaethau arfordirol megis seren y gwanwyn yn tyfu yng nghanol y grug.

en-gb	Coastal heath may merge into cliff-top maritime grassland or elsewhere into meadow, bog, fen, native woodland or upland and these links are particularly valuable for wildlife.
cy-gb	Gall rhos yr arfordir ymdoddi'n laswelltir morol ar ben clogwyni ac mewn mannau eraill yn ddôl, cors, ffen, coetir brodorol neu’n ucheldir ac mae’r mannau ffiniol hyn yn werthfawr iawn i fywyd gwyllt.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a range of micro-habitats including small patches of bare ground, rock outcrops, grass, scrub, bracken, flush, etc. The heath will be managed to maintain dwarf shrub cover, with a varied age / height structure across the landscape so leaf litter (dead grass material) will not form extensive patches and is less than 50% cover overall.
cy-gb	Mae'r gofynion hyn wedi'u llunio i'ch helpu i gynnal amrywiaeth o ficro-gynefinoedd gan gynnwys darnau bach o dir moel, brigiadau creigiau, glaswellt, prysgwydd, rhedyn, pantiau ac ati. Dylid rheoli'r rhos i gynnal gorchudd o gorlwyni, amrywiol eu hoedran / uchder ar draws y dirwedd, Ni chaiff y deiliach a glaswellt marw ymffurfio'n ddarnau helaeth ac ni fyddan nhw'n fwy na 50% o'r gorchudd.

en-gb	Where Sphagnum (bog moss) is present, there will be frequent patches covering at least 5% of the ground.
cy-gb	Lle ceir Sphagnum (migwyn), bydd clytiau niferus yn gorchuddio o leiaf 5% o’r ddaear.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet to prevent poaching and compaction
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu

en-gb	maintain heather, bell heather, cross-leaved heath, or western gorse so that it will collectively make up over 25% of ground cover
cy-gb	cynnal grug, grug y mêl, grug croesddail, neu eithin mân fel eu bod gyda’i gilydd fwy na 25% o’r gorchudd daear

en-gb	ensure bare ground will make up no more than 10% of the ground area and is scattered around the site
cy-gb	sicrhau na fydd mwy na 10% o’r arwynebedd yn dir moel, a bod hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y safle

en-gb	plant trees
cy-gb	phlannu coed

en-gb	permit scrub, brambles or trees to spread (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	caniatáu i brysgwydd, mieri neu goed ymledu (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb)

en-gb	allow the area to be poached (gateways, feeding and watering areas may be acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover)
cy-gb	gadael i’r tir gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	burn areas of flush, maritime or wet heath
cy-gb	llosgi ardaloedd o dir gwlyb, rhos yr arfordir neu ros gwlyb

en-gb	graze between 1 November and 31 March on wet peatlands:
cy-gb	pori rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth ar fawndir gwlyb:

en-gb	where wet peatland forms part of a larger parcel and stock cannot be excluded, the overall stocking rate should be reduced to ensure that the wet peatland is not over grazed or poached
cy-gb	lle mae mawndir gwlyb yn rhan o barsel mwy ac na ellir cadw stoc allan, dylid lleihau’r lefel stocio gyffredinol i sicrhau nad yw’r mawndir gwlyb yn cael ei orbori neu ei stablad (sathru)

en-gb	where wet peatland is enclosed or forms the majority of the parcel, stock should be excluded
cy-gb	os yw'r mawndir gwlyb wedi’i amgáu neu os yw'n ffurfio'r rhan fwyaf o’r parsel, dylai cadw stoc allan

en-gb	see recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	scrub / tree growth to be maintained at less than 5% of ground cover (not including tree growth on crags or rock outcrops which is more difficult to manage)
cy-gb	dylai llai na 5% o'r tir fod o dan brysgwydd / coed (heb gynnwys coed yn tyfu ar greigiau neu frigiadau craig, sy’n anos eu rheoli)

en-gb	graze to create a varied structure of dwarf shrubs (heather, cross-leaved heath, etc).
cy-gb	pori i greu strwythur amrywiol o gorlwyni (grug, grug croesddail ac ati).

en-gb	The dwarf-shrubs should ideally vary in age from young to old and degenerate
cy-gb	Yn ddelfrydol, dylai’r corlwyni amrywio yn eu hoedran o rai ifanc i rai hen a rhai wedi gwywo

en-gb	graze cattle, ponies instead of or in conjunction with sheep to maintain the balance of dwarf shrubs and reduce leaf litter
cy-gb	dylech bori gwartheg a merlod yn lle defaid neu gyda defaid i gynnal cydbwysedd y corlwyni a lleihau deiliach marw

en-gb	mowing of firebreaks, to control planned burns of dry heath and to safeguard from accidental fires or arson, is an acceptable form of management.
cy-gb	mae'n dderbyniol torri llystyfiant i greu strimyn atal tân, i reoli gwaith llosgi ar ros sych ac i ddiogelu rhag tanau damweiniol neu droseddol.

en-gb	See Heather and grass burning code
cy-gb	Gweler y Cod Llosgi Grug a Glaswellt

en-gb	cutting dry heath, providing it is part of an ongoing 10-year rotation, is acceptable management.
cy-gb	mae torri rhos sych, cyn belled ag y gwneir hynny fel rhan o gylchdro 10 mlynedd, yn ddull rheoli derbyniol.

en-gb	See Heather & Grass Burning Code
cy-gb	Gweler y Cod Llosgi Grug a Glaswellt

en-gb	rolling, bruising or cutting bracken is acceptable management
cy-gb	mae rholio, cleisio neu dorri rhedyn yn ddull rheoli derbyniol

en-gb	To permit any of the ‘do nots’ for health and safety and human and animal welfare reasons.
cy-gb	Er mwyn caniatáu popeth sydd o dan y pennawd ‘peidiwch â’ am resymau iechyd a diogelwch a rhesymau lles pobl ac anifeiliaid.

en-gb	Enclosed wetland (bog, fen, flush/mire) and marshy grassland
cy-gb	Gwlyptir wedi’i amgáu (cors, ffen, llac / mignen) a glaswelltir corsiog

en-gb	Bog, fen, and mire communities comprise a range of wetland habitats, such as lowland raised bogs, blanket bogs, reedbeds and swamp communities, over deep peat (generally more than 40 cm).
cy-gb	Mae corsydd, ffeniau a mignenni yn cynnwys amrywiaeth o gynefinoedd gwlyptir, megis cyforgorsydd yr iseldir, gorgorsydd, gwelyau cyrs a gwernydd, dros fawn dwfn (mwy na 40cm fel arfer).

en-gb	They also include flushes, which can occur on shallow peats between 5 – 40cm, or on mineral soils.
cy-gb	Maen nhw’n cynnwys llaciau, sydd i'w cael hefyd ar fawn bas rhwng 5-40cm, neu bridd mwynol.

en-gb	Marshy grassland comprises a variety of native marshland plant species.
cy-gb	Mae amrywiaeth o rywogaethau planhigion corstir brodorol yn tyfu mewn glaswelltir corsiog.

en-gb	Rushes and purple moor-grass (Molinia) are often the main dominant species, along with a variety of sedges, herbs, and grasses, which provide habitat for a range of native wildlife.
cy-gb	Brwyn a glaswellt y gweunydd (Molinia) yw’r prif rywogaethau yn aml, ynghyd ag amrywiaeth o hesg, blodau a glaswellt, sy’n gynefin i amrywiaeth o anifeiliaid brodorol.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a variety of enclosed wetland and marshy grassland.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal gwlyptir a glaswelltir corsiog amrywiol wedi'u hamgáu.

en-gb	Marshy grassland will be managed through grazing to maintain a varied sward height where a variety of native marshland plant species are frequent and able to flower and produce seed, rushes and purple moor-grass are not overly dominant, and where native animals (including invertebrates) can thrive.
cy-gb	Dylech reoli glaswelltir corsiog trwy ei bori er mwyn cynnal porfa amrywiol ei huchder sydd ag amrywiaeth o blanhigion corstir brodorol niferus sy’n cael blodeuo a hadu. Ni fydd brwyn a glaswellt y gweunydd yn gorddominyddu, a gall anifeiliaid brodorol (gan gynnwys infertebratau) ffynnu.

en-gb	Bog, fen and mire communities will be managed to maintain a range of micro-habitats including small patches of bare ground, rock outcrops, grass, scrub, bracken, flush etc., managed for dwarf shrub cover, with a varied age / height structure and combination of native heather species, sedges rushes, bog-mosses and swamp vegetation growing in standing water.
cy-gb	Dylech reoli corsydd, ffeniau a mignenni i gynnal amrywiaeth o ficro-gynefinoedd gan gynnwys clytiau bach o dir moel, brigiadau craig, glaswellt, prysgwydd, rhedyn, llaciau ac ati. Byddwch yn eu rheoli hefyd ar gyfer corlwyni, amrywiol eu hoed / uchder gyda chyfuniad o rug brodorol, hesg, brwyn, migwyn a llystyfiant cors yn tyfu mewn merddwr.

en-gb	Unimproved grasslands enclosed within the same parcel as bog, fen and mire wetland communities to be managed in line with that habitat.
cy-gb	Dylech reoli glaswelltir heb ei wella wedi’i amgáu sydd yn yr un parsel â chors, ffen a mignen yn unol â’r cynefin y mae'n rhan ohono.

en-gb	These habitats will be managed so that dead matter / leaf litter (dead material) will not form extensive patches and is below 20% cover overall.
cy-gb	Dylai'r cynefinoedd hyn gael eu rheoli fel na fydd deunydd/deiliach marw yn ffurfio clytiau helaeth sy’n fwy na 20% o gyfanswm yr arwynebedd.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent poaching and compaction
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu

en-gb	achieve areas of marshy grassland with a varied sward height where, during the summer period (1 June to 30 August), at least 75% of the grassland (excluding rushes) is between 10 cm and 50 cm
cy-gb	cynnal glaswelltir corsiog amrywiol ei uchder, gydag o leiaf 75% o’r glaswelltir (ac eithrio brwyn) rhwng 10cm a 50cmn yn yr haf (1 Mehefin i 30 Awst)

en-gb	plant any new trees on enclosed wetland
cy-gb	phlannu unrhyw goed newydd ar wlypdir wedi’i amgáu

en-gb	plant any new trees on marshy grassland without prior approval
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd ar laswelltir corsiog, heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	allow the field to be poached (gateways, feeding and watering areas are acceptable provided that poached and bare areas are less than 10% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 10% o’r arwynebedd)

en-gb	cut or top more than 30% of soft rush or undesirable vegetation species on marshy grassland in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	ar laswelltir corsiog, torri neu docio mwy na 30% o'r brwyn pabwyr neu rywogaethau annymunol mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	graze enclosed wetland (bog, fen, mire) between 1 November and 31 March
cy-gb	pori gwlyptir wedi’i amgáu (cors, ffen, mign) rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth

en-gb	maintain a varied vegetation structure with open patches, where species such as heather, sedges and western gorse are no higher than knee height and dwarf shrubs vary from young to old and degenerate
cy-gb	cynnal strwythur llystyfiant amrywiol gyda chlytiau agored, lle nad yw rhywogaethau megis grug, hesg ac eithin mân yn uwch nag uchder pen-glin a lle mae corlwyni yn amrywio o rai ifanc i rai hen a rhai wedi gwywo

en-gb	the taller components (i.e. taller grasses, sedges and rushes) should not cover more than 75% of the ground (with the exception of small patches of around 20 x 20m)
cy-gb	ni ddylai mwy na 75% o'r tir (ac eithrio clytiau bach tua 20 x 20m) fod o dan blanhigion tal (h.y. glaswellt, hesg a brwyn talach)

en-gb	water levels on areas of bog should lie close to the surface all year round to support ongoing peat accumulation
cy-gb	mewn cors, dylai'r dŵr fod yn agos at yr wyneb drwy gydol y flwyddyn fel bod mawn yn gallu parhau i gronni

en-gb	bog moss (Sphagnum) should make up at least 10% of ground cover on shallow peat
cy-gb	ar fawn bas, dylai mwy na 10% o gyfanswm yr arwynebedd fod o dan figwyn (Sphagnum)

en-gb	invasive native species (e.g. bracken) should not cover more than 5% of the area
cy-gb	ni ddylai mwy na 5% o'r arwynebedd fod o dan rywogaethau brodorol goresgynnol (e.e. rhedyn)

en-gb	other invasive species (e.g. Rhododendron, Himalayan balsam and Japanese Knotweed) should not be present
cy-gb	ni ddylai fod yna unrhyw rywogaethau goresgynnol eraill (e.e., Rhododendron, jac y neidiwr a chlymog Japan).

en-gb	a) Enclosed wetland - lowland bogs, fens and flush / mire
cy-gb	a) Gwlyptir wedi’i amgáu – corsydd yr iseldir, ffeniau a llaciau/mignenni

en-gb	graze the habitat with cattle, ponies or sheep to:
cy-gb	dylech bori'r cynefin â gwartheg, merlod neu ddefaid i:

en-gb	limit the spread of scrub
cy-gb	atal prysgwydd rhag lledaenu

en-gb	prevent taller grasses (including Molinia), rushes and sedges from becoming overly dominant; and,
cy-gb	atal glaswellt talach (gan gynnwys Molinia), brwyn a hesg rhag gorddominyddu

en-gb	maintain or improve the balance of smaller sedges and wetland herbs and mosses
cy-gb	cynnal neu wella cydbwysedd rhwng hesg llai a a blodau a mwsoglau gwlyptir

en-gb	where area has more than 50% Purple Moor Grass (Molinia) graze from 1 April to 31 October between 0.30 LU/ha - 0.20 LU/ha
cy-gb	lle bydd mwy na 50% o dan laswellt y gweunydd (Molinia), dylech ei bori o 1 Ebrill – 31 Hydref ar ddwysedd rhwng 0.30 ac 0.20 uned da byw/hectar

en-gb	wetlands with an already mixed cover of layers and species will only require very light grazing, with no grazing in winter
cy-gb	dim ond pori ysgafn iawn fydd ei angen ar wlyptir sydd â gorchudd cymysg o haenau a rhywogaethau, a dim pori yn y gaeaf

en-gb	aim for a varied vegetation structure with frequent open patches no higher than knee height
cy-gb	anelu at strwythur llystyfiant amrywiol gyda llawer o glytiau agored heb fod yn uwch nag uchder pen-glin

en-gb	b) Marshy grassland
cy-gb	b) Glaswelltir corsiog

en-gb	top a third of the area of marshy grassland in any one year, for example where the sward has become too overgrown.
cy-gb	tociwch draean o arwynebedd glaswelltir corsiog mewn blwyddyn, er enghraifft, lle ceir gordyfiant.

en-gb	The cut material should be removed, where it will not damage the habitat or it would not be too dangerous to do so, e.g. steep or wet ground
cy-gb	Ewch â'r torion o'r safle, lle na fydd gwneud hynny'n niweidio'r cynefin nac yn beryglus gwneud hynny e.e. ar dir serth neu wlyb

en-gb	hay meadow management can be used as an alternative to pasture management – follow timings of cutting and aftermath grazing under ‘Enclosed semi-natural dry grassland – hay meadow’.
cy-gb	gallwch ddilyn y drefn rheoli gweirglodd yn lle'r drefn rheoli tir pori – dilynwch yr amseriadau torri a phori adladd o dan ‘Glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu – gweirglodd’.

en-gb	Cut material should be removed from the grassland
cy-gb	Ewch â'r torion o’r glaswelltir

en-gb	Enclosed semi-natural dry grassland (acid, neutral, calcareous, calaminarian grasslands)
cy-gb	Glaswelltir sych lled-naturiol wedi'i amgáu (glaswelltir sur, niwtral, calchaidd, metelaidd)

en-gb	This category includes a range of acid, neutral, calcareous or calaminarian (associated with former metal mine workings) grasslands, which are mostly enclosed, semi-improved or unimproved.
cy-gb	Mae’r categori hwn yn cynnwys glaswelltiroedd sur, niwtral, calchaidd neu fetelaidd (sy’n gysylltiedig â hen fwyngloddfeydd metel), y rhan fwyaf ohonyn nhw wedi’u hamgáu a'u lled-wella neu heb eu gwella.

en-gb	Each of these grasslands have a suite of less agriculturally productive grasses and wildflower assemblages, determined by soil conditions.
cy-gb	Ceir yn y glaswelltiroedd hyn amrywiaeth o laswellt llai cynhyrchiol o safbwynt amaethyddol a chymunedau o flodau gwyllt, gan ddibynnu ar amodau'r pridd.

en-gb	These grasslands occur across a range of aspects and altitudes, from up to the limit of enclosure down to coastal grasslands.
cy-gb	Ceir y glaswelltiroedd hyn yn wynebu pob cyfeiriad ac ar dir amrywiol ei uchder, o'r ffridd i lawr i laswelltir yr arfordir.

en-gb	Where they occur above the upper limit of enclosure, they should be managed under habitat classification 6. Upland open habitats.
cy-gb	Lle'u ceir uwchlaw terfyn amgáu'r tir (yn y mynydd), bydd angen ichi eu rheoli o dan ddosbarth cynefin 6 – Cynefinoedd agored yr ucheldir.

en-gb	a) Managed as grazed pasture
cy-gb	a) Ei reoli fel tir pori

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the grassland by grazing, to achieve a varied sward height where a variety of native plant species are frequent and able to flower and produce seed, and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y glaswelltir trwy ei bori, er mwyn cael tyfiant amrywiol ei uchder lle bydd amrywiaeth o blanhigion brodorol (gan gynnwys blodau) yn gyffredin ac yn gallu blodeuo a hadu, a lle gall anifeiliaid (gan gynnwys infertebratau) a ffyngau glaswelltir brodorol ffynnu.

en-gb	Depending on the grassland type, the sward will include a minimum of three indicator herbs, such as lesser birdsfoot trefoil, knapweed, thyme, mouse eared hawkweed, tormentil and heath bedstraw, as well as grasses, such as meadow foxtail, crested dogstail and sheep fescue.
cy-gb	Gan ddibynnu ar y math o laswelltir, bydd y borfa’n cynnwys o leiaf 3 blodyn dangosol, megis pysen-y-ceirw fach, y bengaled, teim, clust y llygoden, tresgl y moch a briwydd wen, yn ogystal â glaswellt, megis cynffonwellt y maes, rhonwellt y ci a pheiswellt y defaid.

en-gb	Agricultural species such as ryegrass and white clover should be absent or at low cover overall.
cy-gb	Dylai rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt a meillion gwyn fod yn absennol neu’n brin.

en-gb	In the medium to long term coarse / tall grasses will not dominate, apart from in patches covering no more than 5% of the grassland and dead material will not form extensive patches and is less than 10%.
cy-gb	Yn y tymor canolig i hir, nid glaswellt bras / tal fydd y prif lystyfiant, ac eithrio mewn clytiau na fyddant yn fwy na 5% o’r glaswelltir ac ni fydd deunydd marw yn ffurfio clytiau mawr ac ni fyddan nhw'n fwy na 10% o gyfanswm yr arwynebedd.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent any more than 5% poaching and compaction
cy-gb	cymryd da byw oddi ar y safle os aiff amodau’n rhy wlyb, i osgoi stablad (sathru) a chywasgu mwy na 5% o’r tir

en-gb	graze to achieve a varied sward height where at least 75% of the grassland is between 5 cm and 20 cm between 15 May and 31 August
cy-gb	ei bori er mwyn cael tyfiant amrywiol ei uchder lle bydd o leiaf 75% o’r glaswelltir rhwng 5cm ac 20cm rhwng 15 Mai a 31 Awst

en-gb	achieve a sward height where 75% of the grassland is between 2 cm and 10 cm between 1 September and 31 October
cy-gb	sicrhau bod 75% o’r glaswelltir â thyfiant o 2cm i 10cm rhwng 1 Medi a 31 Hydref

en-gb	ensure bare soil will make up no more than 5% of the ground area, scattered around the field
cy-gb	sicrhau na fydd mwy na 5% o arwynebedd y cae yn bridd moel a bod hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y cae

en-gb	apply any inorganic or organic fertilisers such as slurry, sewage sludge, chicken manure or fish meal
cy-gb	gwasgaru unrhyw wrtaith anorganig neu organig megis slyri, slwtsh carthion, tail ieir neu flawd pysgod.

en-gb	plant any new trees without prior approval
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw.

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas make up less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru na’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd).

en-gb	apply lime on acid, calcareous or calaminarian grassland
cy-gb	gwasgaru calch ar laswelltir sur, calchaidd neu fetelaidd.

en-gb	cut or top more than 30% of soft rush or other undesirable vegetation species in a field parcel in any one year (see Table 5 - Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	mewn parsel, torri neu docio mwy na 30% o'r brwyn pabwyr neu rywogaethau annymunol eraill mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	ideally graze neutral grassland with cattle or horses rather than sheep
cy-gb	yn ddelfrydol, dylid rhoi gwartheg neu geffylau i bori glaswelltir niwtral yn hytrach na defaid

en-gb	apply lime if desired and necessary to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5 on neutral grasslands
cy-gb	gallwch wasgaru calch os hoffech wneud hynny neu os oes angen i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5 ar laswelltir niwtral

en-gb	In the event of prolonged periods of adverse weather such as drought, frozen ground and snow cover, we may issue derogations on sward height.
cy-gb	Yn ystod cyfnodau estynedig o dywydd eithafol, megis sychder, tir wedi’i rewi ac eira, efallai y byddwn yn llacio'r rheolau ynghylch uchder y borfa.

en-gb	It may be possible to request a variation of maximum height requirements where a specific graze and rest approach is being employed.
cy-gb	Efallai y bydd modd gwneud cais i newid y gofynion o ran uchder os byddwch yn dilyn trefn pori a gorffwys benodol.

en-gb	You will be asked to maintain an Activity Diary in support of this approach.
cy-gb	Gofynnir ichi gadw Dyddiadur Stocio i ategu’r drefn honno.

en-gb	b) Managed as hay meadow
cy-gb	b) Ei reoli fel gweirglodd

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the grassland by cutting, removing the hay and grazing the aftermath growth.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y glaswelltir drwy ei ladd, cywain y gwair a phori’r adladd.

en-gb	This is to achieve a varied sward height where a variety of native plant species (including flowering herbs) are frequent, and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Y nod yw cynnal porfa amrywiol ei huchder lle mae amrywiaeth o rywogaethau brodorol (gan gynnwys blodau) yn gyffredin, a lle gall anifeiliaid a ffyngau glaswelltir brodorol ffynnu.

en-gb	The sward should include a minimum of three indicator herbs characteristic of the grassland type, and agricultural species such as ryegrass and white are absent or at low cover.
cy-gb	Dylai’r borfa gynnwys o leiaf 3 blodyn dangosol sy’n nodweddiadol o’r math o laswelltir, a dylai rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt a meillion gwyn fod yn absennol neu’n brin.

en-gb	Bare soil will make up no more than 5% of the ground area, scattered around the field and dead material will not form extensive patches and is less than 10% cover overall.
cy-gb	Ni fydd mwy na 5% o arwynebedd y tir yn bridd moel, a bydd hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y cae, ac ni fydd deunydd marw yn ffurfio clytiau mawr ac ni fyddan nhw'n fwy na 10% o’r arwynebedd.

en-gb	achieve a sward height where 75% of the grassland is above 5 cm if spring grazing, from 1 March
cy-gb	os ydych chi’n pori yn y gwanwyn, o 1 Mawrth, dylid sicrhau bod 75% o’r glaswelltir yn uwch na 5cm

en-gb	remove livestock by 15 May
cy-gb	ewch â'r da byw oddi arno erbyn 15 Mai

en-gb	cut and remove a hay crop once every year between 7 July and 30 September (it is acceptable to make hay or haylage but not silage)
cy-gb	lladd a chywain cnwd gwair unwaith y flwyddyn rhwng 7 Gorffennaf a 30 Medi (mae gwair neu wywair yn dderbyniol, ond nid silwair)

en-gb	remove cut material from the meadow, even if spoiled by rain.
cy-gb	rhaid cywain y gwair o'r weirglodd, hyd yn oed os yw wedi'i ddifetha gan law

en-gb	achieve a sward height after cutting where 75% of the grassland is between 2 cm and 10 cm until 31 October
cy-gb	ar ôl ei ladd, bydd 75% o’r glaswelltir rhwng 2cm a 10cm tan 31 Hydref.

en-gb	apply any inorganic or organic fertilisers such as slurry, sewage sludge, chicken manure or fish meal, except if desired a light dressing of farmyard manure (no more than 6t/ha per year, or 12t/ha every other year
cy-gb	gwasgaru unrhyw wrtaith anorganig neu organig megis slyri, slwtsh carthion, tail ieir neu flawd pysgod, ac eithrio haen denau o dail buarth (dim mwy na 6t/hectar y flwyddyn neu 12t/ha bob yn ail flwyddyn).

en-gb	cause or allow the spread of Invasive Non-Native Species (INNS) or injurious weeds
cy-gb	achosi neu ganiatáu i Rywogaethau Estron Goresgynnol (INNS) neu chwyn niweidiol ymledu

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas make up less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru na’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	apply lime on acid, calcareous or calaminarian grassland
cy-gb	gwasgaru calch ar laswelltir sur, calchaidd neu fetelaidd

en-gb	permit scrub to spread (see Table 5 - Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	caniatáu i'r prysgwydd ledaenu (gweler Tabl 5 Rheoli llystyfiant annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	graze the aftermath until at least four weeks after the hay cut
cy-gb	pori’r adladd tan o leiaf bedair wythnos ar ôl lladd y gwair

en-gb	turn hay/haylage at least twice before removal
cy-gb	troi gwair/gwywair o leiaf ddwywaith cyn ei gywain

en-gb	apply lime if necessary and desirable to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5 on neutral grasslands
cy-gb	gwasgaru calch os oes angen ac yn ddymunol i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5 ar laswelltir niwtral

en-gb	ideally graze neutral grasslands with cattle or horses rather than just sheep
cy-gb	yn ddelfrydol, dylid rhoi gwartheg neu geffylau i bori glaswelltir niwtral yn hytrach na defaid

en-gb	In the event of prolonged periods of adverse weather such as drought, we may issue derogations on hay cutting and sward height.
cy-gb	Yn ystod cyfnodau estynedig o dywydd eithafol, megis sychder, gallwn lacio'r rheolau ynghylch lladd gwair ac uchder y borfa.

en-gb	It may be possible to take as silage if the crop is harvested in September and has gone to seed.
cy-gb	Efallai y bydd modd defnyddio’r cnwd i wneud silwair os caiff ei gynaeafu ym mis Medi ac os yw wedi hadu.

en-gb	You will be asked to maintain an activity diary in support of this approach.
cy-gb	Gofynnir ichi gadw Dyddiadur Stocio i ategu’r drefn honno.

en-gb	Upland (land above the upper limit of enclosure) may comprise a mixture of habitats including heath, bog, grassland, woodland, streams and lakes.
cy-gb	Gall ucheldir (tir uwchlaw'r terfyn amgáu uchaf) gynnwys cymysgedd o gynefinoedd gan gynnwys rhos, cors, glaswelltir, coetir, nentydd a llynnoedd.

en-gb	Habitat type is determined by the underlying terrain, groundwater, drainage, slope, aspect and altitude.
cy-gb	Mae'r math o gynefin yn dibynnu ar y tir gwaelodol, dŵr daear, draeniad, y llethr, y cyfeiriad mae'n wynebu ac uchder.

en-gb	The habitats should predominantly reflect these natural factors, as modified by low to medium grazing levels and without agricultural improvement, such as ploughing, reseeding or addition of artificial fertilisers.
cy-gb	Dylai’r cynefin adlewyrchu’r ffactorau naturiol hyn, ac effeithiau lefelau pori isel i ganolig heb welliannau amaethyddol fel aredig, ail-hau neu wrtaith artiffisial.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a mosaic of habitats on unenclosed land with a varied vegetation structure with open patches, with species such as heather, sedges and western gorse.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal clytwaith o gynefinoedd ar dir heb ei amgáu gyda strwythur llystyfiant amrywiol a chlytiau agored, gyda rhywogaethau megis grug, hesg ac eithin mân.

en-gb	Dwarf shrubs such as heather should vary from young to old and where 75% of the areas of wet and dry grassland have a diverse sward height between 5 and 50 cm during the summer months.
cy-gb	Dylai corlwyni megis grug gynnwys amrywiaeth o blanhigion ifanc a hen a bydd 75% o'r glaswelltir gwlyb a sych o dan dyfiant amrywiol ei uchder rhwng 5 a 50cm yn ystod misoedd yr haf.

en-gb	On areas of bog, water levels should lie close to the surface all year round to support ongoing peat accumulation.
cy-gb	Ar gors, dylai lefelau dŵr fod yn agos at yr wyneb drwy gydol y flwyddyn fel bod mawn yn gallu parhau i gronni.

en-gb	Where Sphagnum moss is present, maintain frequent patches of at least 5% of ground cover.
cy-gb	Lle ceir migwyn (Sphagnum), dylech gynnal clytiau niferus sy'n gorchuddio o leiaf 5% o’r tir.

en-gb	Requirements:
cy-gb	Gofynion

en-gb	record stock movements in an activity diary for this habitat category and make it available for inspection if requested
cy-gb	cadw Dyddiadur Stocio i gofnodi symudiadau stoc ar y math hwn o gynefin a sicrhau bod y dyddiadur ar gael i’w archwilio os gofynnir amdano

en-gb	manage the habitats through appropriate grazing, avoiding widespread undergrazing or overgrazing
cy-gb	rheoli'r cynefinoedd trwy bori priodol, gan osgoi tanbori neu orbori eang

en-gb	graze with a minimum level of 0.04 LU/ha between 1 April and 30 September
cy-gb	pori rhwng 1 Ebrill – 30 Medi ar ddwysedd o ddim llai na 0.04 UDB/ha

en-gb	graze with a maximum level of 0.2 LU/ha between 1 October and 31 March.
cy-gb	pori rhwng 1 Hydref – 31 Mawrth ar ddwysedd o ddim mwy na 0.2 UDB/ha.

en-gb	Note that the maximum rate will not be suitable for many habitats and will cause over grazing if applied to peatlands and any habitat with dwarf shrubs such as heather.
cy-gb	Sylwer: ni fydd y ddwysedd uchaf yn addas i nifer o gynefinoedd a bydd yn arwain at orbori ar fawnog ac unrhyw gynefin â chorlwyni fel grug.

en-gb	See Table 3 Stocking guidance for Upland open habitats at the end of this annex
cy-gb	Gweler Tabl 3 Canllawiau stocio ar gyfer cynefinoedd agored yr Ucheldir ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	ensure that the level of grazing does not reduce the area of dwarf shrubs (heather, bilberry, etc) where present
cy-gb	sicrhau na fydd lefel y pori’n lleihau arwynebedd y corlwyni (grug, llus ac ati), os ydyn nhw'n bresennol

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent significant poaching and compaction.
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu.

en-gb	Poaching limited to areas around gateways is acceptable
cy-gb	Mae stablad (sathru) wrth ymyl giatiau yn dderbyniol

en-gb	adhere to the Universal Code, including the Heather and grass burning code (2008)
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb, gan gynnwys y Cod a’r Rheoliadau Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	plant any new trees without prior approval
cy-gb	phlannu unrhyw goed newydd heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	cut or top more than 30% of rush or weed species in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	Torri neu docio mwy na 30% o frwyn neu chwyn mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod Cyffredinol)

en-gb	Management recommendations
cy-gb	Argymhellion Rheoli

en-gb	graze with cattle and / or ponies in preference to or in conjunction with sheep
cy-gb	pori gyda gwartheg a/neu ferlod yn lle defaid neu gyda defaid

en-gb	minimise grazing between 1 October and 31 March.
cy-gb	pori cyn lleied â phosibl rhwng 1 Hydref a 31 Mawrth.

en-gb	Low level pony grazing may be acceptable during these dates
cy-gb	Gall pori lefel isel gan ferlod fod yn dderbyniol yn ystod y dyddiadau hyn

en-gb	mowing of firebreaks, to control planned burns of dry heath and to safeguard from accidental fires or arson, is acceptable
cy-gb	mae'n dderbyniol torri llystyfiant i greu strimyn atal tân, i reoli gwaith llosgi ar ros sych ac i ddiogelu rhag tanau damweiniol neu droseddol.

en-gb	rolling, bruising or cutting bracken is acceptable
cy-gb	mae rholio, cleisio neu dorri rhedyn yn dderbyniol

en-gb	remove self-seeded conifers and Rhododendron
cy-gb	tynnu conwydd a rhododendron sydd wedi hau eu hunain

en-gb	Dense bracken is characterised by the virtual complete absence of any other plant species; forming a thick, deep layer of dead material during autumn and winter and tall impenetrable stands during the summer.
cy-gb	Nodwedd rhedyn trwchus yw absenoldeb llwyr unrhyw blanhigion eraill; ffurfir haen drwchus, dwfn o ddeunydd marw yn ystod yr hydref a'r gaeaf a lleiniau o dyfiant tal dyrys yn yr haf.

en-gb	Dense bracken has low environmental and agricultural value.
cy-gb	Prin yw gwerth amgylcheddol ac amaethyddol rhedyn trwchus.

en-gb	It is associated with undesirable and damaging impacts including wildfire.
cy-gb	Mae ganddyn nhw effeithiau annymunol a niweidiol, gan gynnwys risg o danau gwyllt.

en-gb	Bracken can harbour parasitic ticks as well as making agricultural operations such as stock gathering more problematic.
cy-gb	Gall rhedyn gynnal poblogaethau o drogod parasitig yn ogystal â gwneud gwaith amaethyddol, megis crynhoi stoc, yn fwy anodd.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the habitat in an unimproved state.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y cynefin mewn cyflwr heb ei wella.

en-gb	For the purposes of this habitat classification, dense bracken should comprise 40% to 100% of the area where it occurs (adjacent habitats with little or no bracken should not be included in the dense bracken habitat category).
cy-gb	At ddibenion y dosbarth cynefin hwn, dylai rhedyn trwchus gyfrif am 40% i 100% o’r tir lle maen nhw'n tyfu (ni ddylid cynnwys cynefinoedd cyfagos heb fawr ddim rhedyn neu ddim rhedyn yn y categori cynefin rhedyn trwchus).

en-gb	The bracken will be tall and dense, restricting any stock movements to paths only.
cy-gb	Bydd y rhedyn yn dal ac yn drwchus, ac yn cyfyngu stoc i lwybrau yn unig.

en-gb	There will be a deep accumulation of litter, and the bracken could be impenetrable.
cy-gb	Bydd deiliach marw wedi cronni'n ddwfn oddi tano a gallai fod yn amhosibl mynd trwy'r rhedyn.

en-gb	The long-term aim is either to enhance and restore dense bracken stands to an alternative more valuable semi-natural grassland habitat type (enclosed semi-natural grassland, unenclosed unimproved grassland or mosaic) using a hierarchy of bracken management and control activities (e.g. rolling, bruising, mowing, cattle and / or pony grazing).
cy-gb	Y nod hirdymor yw naill ai gwella ac adfer lleiniau o redyn trwchus yn fath arall o gynefin glaswelltir lled-naturiol mwy gwerthfawr (glaswelltir lled-naturiol wedi’i amgáu, glaswelltir heb ei wella heb ei amgáu neu glytwaith) gan ddefnyddio hierarchaeth o weithgareddau rheoli rhedyn (e.e. rholio, cleisio, torri neu ei bori gan wartheg a/neu ferlod).

en-gb	Or, alternatively, subject to a woodland creation plan and bracken control programme, the area could be suitable for tree planting.
cy-gb	Neu, cyn belled â bod gennych blan creu coetir a rhaglen rheoli rhedyn, gallai’r tir fod yn addas ar gyfer plannu coed.

en-gb	apply any herbicides, insecticides or any other pesticides (except for spot / weed wipe treatment of invasive non-native species, injurious weeds or as part of a bracken control programme) (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	gwasgaru unrhyw chwynladdwyr, pryfladdwyr neu blaladdwr arall (ac eithrio i sbot-drin/clwt-chwynnu rhywogaethau estron goresgynnol, chwyn niweidiol neu fel rhan o raglen rheoli rhedyn) (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad)

en-gb	carry out burn management of dense bracken.
cy-gb	rheoli rhedyn trwchus trwy losgi.

en-gb	Creating firebreaks to reduce wildfire risk is acceptable – see the technical guidance in the Heather and grass burning code (2008)
cy-gb	Mae creu strimyn atal tân i leihau’r risg o danau gwyllt yn dderbyniol – gweler y canllawiau technegol yn y Cod Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	carry out agricultural improvement
cy-gb	gwneud gwelliannau amaethyddol

en-gb	see recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn.

en-gb	include heavy livestock (cattle, ponies) as a component of a grazing regime
cy-gb	cynnwys da byw trwm (gwartheg, merlod) fel rhan o gyfundrefn bori

en-gb	graze in the early spring (March to May) using heavy stock (cattle or ponies) to help reduce the dominance of bracken
cy-gb	gall pori yn y gwanwyn cynnar (Mawrth i Fai) gan ddefnyddio da byw trwm (gwartheg neu ferlod) helpu i leihau goruchafiaeth rhedyn

en-gb	carry out a programme of bracken management and control activities (e.g. rolling, bruising, mowing)
cy-gb	cynnal rhaglen o weithgareddau rheoli rhedyn (e.e. rholio, cleisio, torri)

en-gb	follow guidance on Pearl-bordered Fritillary habitat awareness.
cy-gb	dilyn canllawiau er lles cynefin y Fritheg Berlog.

en-gb	The Pearl-bordered Fritillary is a rare butterfly often found in areas of open bracken
cy-gb	Glöyn byw prin yw’r Fritheg Berlog, ac fe’i gwelir yn aml mewn ardaloedd o redyn agored

en-gb	establish firebreaks for wildfire prevention and risk reduction, especially on high risk and susceptible sites with a history of fire, or where there is a burning management plan
cy-gb	sefydlu strimynnau atal tân ar gyfer atal tanau gwyllt a lleihau’r risg ohonynt, yn enwedig ar safleoedd risg uchel a bregus sydd â hanes o dân, neu lle ceir cynllun rheoli llosgi

en-gb	Traditional orchards are defined as groups of fruit and nut trees planted on vigorous rootstocks at low densities in permanent grassland and managed in a low intensity way.
cy-gb	Diffinnir perllannau traddodiadol fel grwpiau o goed ffrwythau a chnau a blannwyd ar wreiddgyff cryf ar ddwysedd isel mewn glaswelltir parhaol ac a reolir mewn ffordd llai dwys.

en-gb	There are many regional variations including apple, pear, cherry, plum, damson and walnut orchards.
cy-gb	Mae yna lawer o wahaniaethau rhanbarthol, gan gynnwys perllannau afalau, gellyg, ceirios, eirin, eirin du a chnau Ffrengig.

en-gb	Traditional orchards are similar to wood-pasture and defined by their structure rather than vegetation type.
cy-gb	Mae perllannau traddodiadol yn debyg i goetir pori a thir parc, a ddiffinnir gan eu strwythur yn hytrach na’r math o lystyfiant.

en-gb	Prime traditional orchard habitat consists of grazed grassland with fruit trees of varying age structure, with an abundance of standing and fallen dead and decaying wood.
cy-gb	Mae cynefin perllan draddodiadol o’r radd flaenaf yn cynnwys glaswelltir pori gyda choed ffrwythau amrywiol o ran eu hoed, gyda digonedd o bren marw a phwdr yn sefyll ac ar lawr.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the habitat by ensuring that coarse / tall grasses do not dominate, apart from in patches.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y cynefin trwy sicrhau nad glaswellt bras / tal fydd y prif lystyfiant, ac eithrio mewn clytiau.

en-gb	Encourage the maintenance and / or development of a diverse habitat and landscape feature comprising standard fruit trees, species-rich grassland and traditional field boundaries.
cy-gb	Annog cynnal a/neu ddatblygu cynefin a thirwedd amrywiol sy’n cynnwys coed ffrwythau safonol, glaswelltir sy’n llawn rhywogaethau a ffiniau caeau traddodiadol.

en-gb	Maintain the characteristic features of less intensively managed orchards such as dead wood and rot holes in the trees.
cy-gb	Cynnal nodweddion arferol perllannau sy'n cael eu rheoli'n llai dwys megis pren marw a thyllau pydredd yn y coed.

en-gb	This can support mosses, lichens and fungi as well as invertebrates, birds and mammals.
cy-gb	Gall hyn gynnal mwsoglau, cennau a ffyngau yn ogystal ag infertebratau, adar a mamaliaid.

en-gb	Maintain the grassland to retain or encourage species typical of neutral grassland.
cy-gb	Cynnal y glaswelltir i gadw neu annog rhywogaethau sy’n nodweddiadol o laswelltir niwtral.

en-gb	Safeguard traditional varieties of fruit tree, especially those local to the area.
cy-gb	Diogelu mathau traddodiadol o goed ffrwythau, yn enwedig y rhai sy’n lleol i’r ardal.

en-gb	manage the grassland using:
cy-gb	rheoli’r glaswelltir trwy:

en-gb	low intensity grazing so that mature trees are not debarked, and the sward remains above 5 cm over 90% of the area, or
cy-gb	pori dwysedd isel fel nad yw da byw yn tynnu rhisgl coed aeddfed a bod y borfa 90% o’r arwynebedd yn fwy na 5cm, neu

en-gb	by cutting and removing between two and four times per year
cy-gb	ei dorri a chodi’r torion 2 i 4 gwaith y flwyddyn

en-gb	retain all the existing fruit trees, unless they are diseased or may cause harm
cy-gb	cadw’r holl goed ffrwythau presennol, oni bai eu bod wedi’u heintio neu'n gallu achosi niwed.

en-gb	prevent damage to trees from livestock or machinery
cy-gb	atal difrod i goed gan dda byw neu beiriannau.

en-gb	retain all deadwood in the orchard (unless it is diseased)
cy-gb	cadw’r holl bren marw yn y berllan (oni bai ei fod wedi'i heintio).

en-gb	adhere to the Universal Code
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb.

en-gb	prune out mistletoe (sustainable harvesting is acceptable)
cy-gb	thocio uchelwydd (mae cynaeafu cynaliadwy yn dderbyniol)

en-gb	use any inorganic fertilisers.
cy-gb	defnyddio unrhyw wrteithiau anorganig.

en-gb	Where taking a hay cut, well-rotted farmyard manure (stored for at least twelve months) may be applied at a rate of no more than 6 t/ha per year, or 12t/ha every other year.
cy-gb	Os ydych yn lladd gwair, gellir defnyddio tail buarth wedi pydru’n dda (wedi’i storio am o leiaf ddeuddeg mis) ar gyfradd o ddim mwy na 6 t/ha y flwyddyn neu 12 t/ha bob yn ail flwyddyn.

en-gb	No other organic fertilisers including slurry, sewage sludge, chicken manure and fish meal are acceptable
cy-gb	Nid oes unrhyw wrtaith organig arall, gan gynnwys slyri, slwtsh carthion, tail ieir a blawd pysgod, yn dderbyniol

en-gb	use tar oil washes as these reduce the wildlife value of the orchard
cy-gb	defnyddio golch olew tar gan ei fod yn lleihau gwerth bywyd gwyllt y berllan

en-gb	graze at levels to avoid bare ground around the base of trees
cy-gb	pori ar lefelau na fydd yn creu tir moel o amgylch bonion y coed.

en-gb	manage trees with the minimum of chemical inputs
cy-gb	rheoli'r coed gan ddefnyddio cyn lleied â phosibl o fewnbynnau cemegol.

en-gb	if maintaining the grassland by cutting, aim to cut at a frequency that allows plants in the sward to flower but does not allow coarse tussocky grasses or brambles to spread.
cy-gb	os ydych chi’n cynnal y glaswelltir drwy ei dorri, peidiwch â'i dorri mor aml fel na fydd planhigion yn y borfa'n cael blodeuo ond nid mor anaml fel bod twmpathau glaswellt bras neu fieri yn lledaenu.

en-gb	The cut material must be removed after cutting
cy-gb	Rhaid mynd â thorion o’r safle

en-gb	apply lime if necessary to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5
cy-gb	gwasgaru calch os oes angen i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5.

en-gb	seasonally prune the fruit trees where necessary to maintain a reasonable level of health and productivity and to prevent trees becoming vulnerable to windthrow
cy-gb	tocio’r coed ffrwythau bob tymor lle bo angen i gynnal lefel resymol o iechyd a chynhyrchiant ac i ddiogelu coed rhag cael eu difrodi gan y gwynt

en-gb	stack any fallen dead wood or pruned timber in a semi-shaded location within the orchard.
cy-gb	pentyrru unrhyw bren marw neu bren wedi’i docio mewn lle lled-gysgodol o fewn y berllan.

en-gb	Only diseased wood may be removed or burnt
cy-gb	Dim ond pren heintiedig y dylech ei symud neu ei losgi

en-gb	Scrub (including scattered and less dense bracken)
cy-gb	Prysgwydd (gan gynnwys rhedyn gwasgaredig a llai trwchus)

en-gb	Scrub is vegetation dominated by shrubs and may be a developing or climax habitat.
cy-gb	Llwyni yn bennaf yw prysgwydd a gall fod yn gynefin sy’n datblygu neu’n gynefin ar ei anterth.

en-gb	The woody species involved are diverse, but the commonest species are likely to include blackthorn, hawthorn, European gorse, rowan, elder, birch, bramble and willow.
cy-gb	Mae’r llwyni'n amrywio, ond mae’r rhywogaethau mwyaf cyffredin yn debygol o gynnwys drain duon, drain gwynion, eithin, criafol, ysgaw, bedw, mieri a helyg.

en-gb	Streamside corridors created under previous schemes, may develop into areas of scrub and fall into this category.
cy-gb	Gall coridor ar lan nant, a gafodd ei greu o dan gynllun blaenorol, ddatblygu’n brysgwydd a syrthio i’r categori hwn.

en-gb	Scattered and less dense bracken allows free access to livestock (not restricted to paths only) with no or limited decaying bracken litter, with grass and other vegetation growing through and beneath the bracken fronds.
cy-gb	Mae da byw yn gallu mynd i ganol rhedyn gwasgaredig a llai trwchus (heb gael eu cyfyngu i lwybrau yn unig) ac ni fydd fawr o redyn marw os o gwbl a bydd glaswellt a llystyfiant arall yn tyfu drwyddo.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain well-managed scrub, which supports a range of wildlife providing nectar, seeds, fruits, shelter and nest sites for invertebrates, birds, and mammals as well as providing shade and shelter to livestock.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal prysgwydd a'i reoli'n dda, i gynnal amrywiaeth o fywyd gwyllt a darparu neithdar, hadau, ffrwythau, cysgod a safleoedd nythu ar gyfer infertebratau, adar a mamaliaid, yn ogystal â chysgod a lloches i dda byw.

en-gb	It also offers suitable habitat for many flowering plants.
cy-gb	Mae hefyd yn cynnig cynefin addas ar gyfer llawer o blanhigion blodeuol.

en-gb	Scrub of varied age, species and structure supports the widest range of wildlife.
cy-gb	Prysgwydd amrywiol o ran oed, rhywogaeth a strwythur sy'n cynnal yr amrywiaeth ehangaf o fywyd gwyllt.

en-gb	Scattered and less dense bracken with a ground layer is a valuable habitat for a suite of fritillary butterfly species and provides a good habitat for nesting birds and cover for the movement of other birds, mammals, amphibians and reptiles.
cy-gb	Mae rhedyn gwasgaredig a llai trwchus gyda haen ddaear o blanhigion yn gynefin gwerthfawr ar gyfer nifer o rywogaethau britheg, yn gynefin da ar gyfer adar sy’n nythu ac yn gysgod ar gyfer symudiadau adar eraill, mamaliaid, amffibiaid ac ymlusgiaid.

en-gb	The aim of management is to maintain the ground layer and prevent further closure of the bracken canopy.
cy-gb	Nod unrhyw waith rheoli yw cynnal yr haen ddaear ac atal y canopi rhedyn rhag cau.

en-gb	The ground layer should contain flowering plants that provide nectar and pollen resources in spring.
cy-gb	Dylai’r haen ddaear gynnwys planhigion blodeuol sy’n darparu neithdar a phaill yn y gwanwyn.

en-gb	Over time scattered and less dense bracken will be maintained to retain its open nature with a vegetated understorey.
cy-gb	Dros amser, cynhelir y rhedyn gwasgaredig a llai trwchus fel eu bod yn cadw eu natur agored gydag isdyfiant o blanhigion.

en-gb	The development of tall, dense bracken where stock movements are restricted to paths only should be avoided.
cy-gb	Dylech rwystro rhedyn rhag tyfu'n dal, trwchus sy'n cyfyngu stoc i lwybrau yn unig.

en-gb	Deep bracken litter, preventing little or no other species of vegetation penetrating and growing through the litter, will not be accumulating or is reducing.
cy-gb	Ni fydd trwch o ddeiliach rhedyn marw, na all rhywogaethau eraill o lystyfiant dreiddio a thyfu drwyddo, yn cael cronni, neu bydd yn lleihau.

en-gb	retain all existing areas of native scrub on coastal slopes, riverbanks, sand dunes, limestone cliffs, valley bottoms and in the uplands.
cy-gb	cadw pob llain o brysgwydd brodorol ar lethrau arfordirol, glannau afonydd, twyni tywod, clogwyni calchfaen, gwaelodion cymoedd ac yn yr ucheldir.

en-gb	Cutting to prevent the spread of scrub is acceptable
cy-gb	Mae'n dderbyniol torri prysgwydd i'w rwystro rhag lledaenu

en-gb	apply any herbicides, insecticides or any other pesticides; except for spot/weed wipe treatment of invasive non-native species injurious weeds or as part of a bracken control programme (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	gwasgaru unrhyw chwynladdwyr, pryfladdwyr neu blaladdwr arall (ac eithrio i sbot-drin/clwt-chwynnu rhywogaethau estron goresgynnol, chwyn niweidiol neu fel rhan o raglen rheoli rhedyn) (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad)

en-gb	carry out burn management of scrub.
cy-gb	rheoli prysgwydd trwy losgi.

en-gb	Creating firebreaks to reduce wildfire risk is acceptable – see the technical guidance in the Heather and grass burning code (2008).
cy-gb	Mae creu strimyn atal tân i leihau’r risg o danau gwyllt yn dderbyniol – gweler y canllawiau technegol yn y Cod Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	if scrub areas are grazed, graze at a rate not exceeding that set for the underlying grassland type
cy-gb	os caiff ardaloedd prysgwydd eu pori, dylid pori ar gyfradd nad yw’n fwy na’r hyn a bennir ar gyfer y glaswelltir oddi tano

en-gb	if the scrub is currently un-grazed, maintain this management
cy-gb	os nad yw’r prysgwydd yn cael ei bori ar hyn o bryd, cadwch at y drefn honno

en-gb	maintain and retain all standard trees scattered through the scrub
cy-gb	cynnal a chadw’r holl goed safonol sydd wedi’u gwasgaru ymhlith y prysgwydd

en-gb	allow regeneration of trees / scrub naturally if there are gaps within the scrub
cy-gb	os oes bylchau o fewn y prysgwydd, gadewch i goed / prysgwydd aildyfu’n naturiol

en-gb	where grazing bracken, stock exclusively with cattle and/or equines, or as part of mixed stocking regime (particularly March-May) to encourage crushing and bruising of bracken to maintain or expand its open nature
cy-gb	os ydych yn pori tir â rhedyn arno, defnyddiwch wartheg a/neu geffylau yn unig, neu drefn stocio gymysg (yn enwedig rhwng mis Mawrth a mis Mai) er mwyn iddyn nhw all malu a chleisio'r rhedyn i gadw ei natur agored

en-gb	The Pearl-bordered Fritillary is a rare butterfly often found in areas of bracken
cy-gb	Glöyn byw prin yw’r Fritheg Berlog, ac fe’i gwelir yn aml mewn ardaloedd o redyn

en-gb	To remove scrub permanently to benefit historic or archaeological features.
cy-gb	Tynnu prysgwydd yn barhaol er budd nodweddion hanesyddol neu archeolegol.

en-gb	To remove scrub where it is spreading into a habitat of higher conservation priority, such as enclosed semi-natural dry grassland or lowland and coastal heath.
cy-gb	Cael gwared ar brysgwydd lle mae'n lledaenu i gynefin o werth cadwraethol uwch, megis glaswelltir sych lled-naturiol wedi'i amgáu neu rostir llawr gwlad a'r arfordir.

en-gb	Wood pastures are usually the products of historic land management systems and represent a vegetation structure, rather than being a particular plant community.
cy-gb	Fel arfer, mae coetir pori yn gynnyrch systemau rheoli tir hanesyddol ac yn ffurfio strwythur llystyfiant, yn hytrach na bod yn gymuned benodol o blanhigion.

en-gb	Typically, this structure consists of large, open-grown trees at various densities, in a matrix of grazed grassland, heathland and/or woodland.
cy-gb	Mae’r strwythur hwn fel arfer yn cynnwys coed mawr, amrywiol eu dwysedd, sydd wedi tyfu heb gystadleuaeth coed eraill, yn gymysgedd amrywiol o dir pori, rhos a/neu goetir.

en-gb	Wood pastures are usually defined as having a tree canopy cover of less than 30% that occurs as scattered individual trees.
cy-gb	Fel arfer, diffinnir coetir pori fel llain o dir â llai na 30% ohono o dan orchudd o goed, a'r rheini'n goed unigol gwasgaredig.

en-gb	Trees may be clumped to produce a higher cover than 30% locally.
cy-gb	Bydd rhai o'r coed yn tyfu'n glystyrau i greu mwy na 30% o orchudd mewn ambell fan.

en-gb	There should be a minimum of 6 trees per ha scattered across the site.
cy-gb	Dylai fod o leiaf 6 choeden yr hectar ar wasgar ar draws y safle.

en-gb	Many of the existing trees are of open grown character, with wide, deep crowns and short trunks.
cy-gb	Bydd llawer o’r coed wedi tyfu heb gystadleuaeth coed eraill, gyda chorun llydan a dwfn a boncyffion byr.

en-gb	Also included in this habitat classification are areas of ffridd (mid and north Wales) or coedcae (south Wales) which occurs at the lowland - upland interface.
cy-gb	Hefyd mae'r dosbarth cynefin hwn yn cynnwys ffridd (y Canolbarth a’r Gogledd) neu goedcae (y De) sy’n digwydd ble mae'r iseldir a'r ucheldir yn cwrdd.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain successful wood pasture by maintaining the tree population and maintain or improve the condition of the ground vegetation.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal coetir pori llwyddiannus trwy gynnal nifer y coed a chynnal neu wella cyflwr y llystyfiant ar y ddaear.

en-gb	The aims for the ground layer will depend on the vegetation present as this may include grassland, heathland, peatland, scrub, woodland or bracken.
cy-gb	Bydd y nodau ar gyfer yr haen ddaear yn dibynnu ar y llystyfiant sy’n bresennol gan y gallai fod yn laswelltir, rhos, mawnog, prysg, coetir neu redyn.

en-gb	This habitat is particularly important for invertebrates that live in dead wood, lichens and several bird species, and management should aim to deliver the resources necessary for these species to thrive.
cy-gb	Mae’r cynefin hwn yn arbennig o bwysig ar gyfer infertebratau sy’n byw mewn pren marw, cennau a sawl rhywogaeth o adar, a dylid rheoli’r cynefin fel ei fod yn darparu’r adnoddau sydd eu hangen i gynnal y rhywogaethau hyn.

en-gb	retain existing scattered trees and scrub
cy-gb	cadw coed a phrysgwydd gwasgaredig presennol

en-gb	retain all deadwood whether standing or on the ground, unless they are a safety hazard
cy-gb	cadw'r holl bren marw boed yn sefyll neu ar lawr, oni bai ei fod yn beryglus

en-gb	ensure mature trees are not debarked by livestock and there is limited bare ground around the base of trees (fewer than 10% of trees have bare ground around their base)
cy-gb	sicrhau nad yw da byw yn tynnu rhisgl coed aeddfed ac nad oes llawer o dir moel o amgylch bôn y coed (mae gan lai na 10% o goed dir moel o amgylch y bôn)

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	plant any new trees
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd heb gymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	plant trees which create dense woodland of over 30% tree canopy cover
cy-gb	plannu coed sy’n creu coetir trwchus o dros 30% o orchudd coed

en-gb	graze with cattle or ponies as the preferred livestock on sites with a high proportion of heathland and / or bracken
cy-gb	defnyddiwch wartheg neu ferlod i bori safleoedd sydd â chyfran uchel ohono'n rhos a / neu'n rhedyn

en-gb	where the ground vegetation consists of dense bracken, grazing in the early spring (March to May) using heavy stock (cattle or ponies) can help to reduce the dominance of bracken
cy-gb	os yw llystyfiant y ddaear yn cynnwys rhedyn trwchus, gall defnyddio da byw trwm (gwartheg neu ferlod) i'w pori yn gynnar yn y gwanwyn (mis Mawrth i fis Mai) helpu i leihau goruchafiaeth y rhedyn

en-gb	retain existing scrub unless it is spreading to cover greater than 20% of the site area, as a proportion of scrub is beneficial to provide flowers and fruit
cy-gb	mae cyfran o brysgwydd yn fuddiol i ddarparu blodau a ffrwythau, felly dylech gadw’r prysgwydd oni bai ei fod yn lledaenu i orchuddio mwy nag 20% o arwynebedd y safle

en-gb	on sites dominated by dense bracken (where there is no ground flora) it is accepted that grazing may not be possible
cy-gb	ar safleoedd lle mai rhedyn trwchus yw’r prif lystyfiant (lle nad oes fflora daear), derbynnir efallai na fydd pori yn bosibl

en-gb	consider allowing the site to naturally regenerate into woodland if there is a high level of tree colonisation in a site otherwise dominated by bracken that is very difficult / impossible to graze
cy-gb	ystyried caniatáu i’r safle droi’n goetir yn naturiol os oes coed yn lledaenu mewn safle lle mai rhedyn yw’r prif lystyfiant a’i fod yn anodd iawn / amhosibl ei bori

en-gb	cutting or topping are acceptable, where there is particularly extensive invasion by bracken, soft rush or other undesirable vegetation species (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	mae torri neu docio yn dderbyniol, lle mae rhedyn, brwyn pabwyr neu lystyfiant annymunol arall yn lledaenu’n arbennig o helaeth (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb)

en-gb	chain harrowing to break up dense patches of bracken litter is acceptable
cy-gb	mae llyfnu ag oged gadwyn i chwalu clytiau trwchus o redyn marw yn dderbyniol

en-gb	low density infill tree planting to arrive at less than 30% overall tree canopy cover is acceptable
cy-gb	mae plannu coed cyn belled nad eir dros y terfyn gorchudd coed o 30% yn dderbyniol

en-gb	Wildlife ponds are defined as open water features up to one hectare (1 ha) in size whose primary function is to benefit nature.
cy-gb	Diffinnir pyllau bywyd gwyllt fel nodweddion dŵr agored hyd at un hectar o faint, a'u prif swyddogaeth yw bod o fudd i natur.

en-gb	Where an existing pond has a fenced-out buffer area, the whole enclosed area (including buffer and open water) will be included and covered by the action.
cy-gb	Os oes gan bwll presennol lain glustogi wedi’i ffensio, bydd yr holl ardal sydd wedi’i hamgáu (gan gynnwys y llain glustogi a’r dŵr agored) yn cael ei chynnwys yn y weithred.

en-gb	This does not include watercourses (moving water) e.g. flowing ditches, streams and rivers; or features whose primary function is water storage for farming operations e.g. irrigation ponds, storage reservoirs, hydro tanks, sole sources of water for livestock.
cy-gb	Nid yw hyn yn cynnwys cyrsiau dŵr (dŵr sy'n symud) e.e. ffosydd, nentydd ac afonydd sy'n llifo; neu nodweddion os eu prif swyddogaeth yw storio dŵr at ddiben ffermio e.e. pyllau dyfrhau, cronfeydd dŵr, tanciau dŵr, unig ffynhonnell ddŵr ar gyfer da byw.

en-gb	Protected species such as otter, water vole and great crested newt may be present in ponds.
cy-gb	Efallai y bydd rhywogaethau gwarchodedig fel dyfrgwn, llygod y dŵr a madfallod dŵr cribog i’w cael mewn pyllau.

en-gb	You are responsible for identifying the presence of such species (supporting guidance will be provided) and ensuring that works are not detrimental to any protected species present.
cy-gb	Chi sy’n gyfrifol am nodi presenoldeb rhywogaethau o’r fath (rhoddir canllaw i chi) a sicrhau na fydd y gwaith yn effeithio’n niweidiol ar unrhyw rywogaethau gwarchodedig.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain ponds support a diverse range of freshwater species (plants and animals) and are important stepping-stones between freshwater habitats.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal pyllau er mwyn iddynt allu cynnal amrywiaeth o rywogaethau dŵr croyw (planhigion ac anifeiliaid) a bod yn ‘gerrig camu’ pwysig rhwng cynefinoedd dŵr croyw.

en-gb	The aim is to halt the loss of these important features from the Welsh landscape.
cy-gb	Y nod yw rhoi stop ar golli’r nodweddion pwysig hyn yn nhirwedd Cymru.