en-gb	Ministerial foreword
cy-gb	Gair gan y Gweinidog

en-gb	Bringing you this document is truly a landmark moment for Welsh agriculture.
cy-gb	Mae cyflwyno'r ddogfen hon i chi yn foment bwysig iawn yn hanes amaethyddiaeth Cymru.

en-gb	What you’re reading, our Sustainable Farming Scheme, supports farmers in Wales to produce world class, high-quality, food whilst caring for the environment, tackling and adapting to climate change and building resilience for those who will work and care for this precious land in the years to come.
cy-gb	Bydd yr hyn rydych chi'n ei ddarllen, ein Cynllun Ffermio Cynaliadwy, yn helpu ffermwyr yng Nghymru i gynhyrchu bwyd o ansawdd uchel ac i ofalu am yr amgylchedd, addasu i'r newid yn yr hinsawdd a magu gwytnwch pawb fydd yn gweithio'r tir gwerthfawr hwn, ac y gofalu amdano, yn y blynyddoedd i ddod.

en-gb	Our ambition is to see a thriving and confident agriculture sector in Wales, that is built around innovation and growth, to rise to the challenges we face and make most of the opportunities available.
cy-gb	Ein huchelgais yw gweld sector amaethyddol ffyniannus a hyderus yng Nghymru, sy'n dibynnu ar arloesedd a thwf, i wynebu heriau a manteisio ar unrhyw gyfleoedd.

en-gb	This document is the product of collaboration.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn ffrwyth cydweithredu.

en-gb	We have listened to a range of views and brought forward something we believe works for you, the agricultural industry and meets the needs of everyone in Wales.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando ar sawl safbwynt ac wedi cyflwyno rhywbeth sydd yn ein barn ni yn gweithio er eich lles chi, y diwydiant amaethyddol ac yn diwallu anghenion pawb yng Nghymru.

en-gb	We would like to thank those who responded to consultations and attended meetings across the length and breadth of Wales.
cy-gb	Hoffem ddiolch i'r rhai a ymatebodd i ymgynghoriadau ac a ddaeth i'n cyfarfodydd ledled Cymru.

en-gb	We are grateful to all members of the Ministerial Roundtable and supporting Working Groups for their input, and to farmers who have hosted Ministers and officials on their farms.
cy-gb	Rydym yn ddiolchgar i holl aelodau'r Ford Gron Gweinidogion a'r Gweithgorau cysylltiedig am eu cyfraniad, ac i ffermwyr sydd wedi croesawu Gweinidogion a swyddogion i'w ffermydd.

en-gb	We’ve listened, and we’ll continue to listen as we evolve and strengthen this scheme in the coming years.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando, a byddwn yn parhau i wrando wrth i ni ddatblygu a chryfhau'r cynllun hwn yn y blynyddoedd i ddod.

en-gb	We recognise no two farms are the same, so we’ve worked hard to ensure the scheme is accessible and available to all.
cy-gb	Rydyn ni'n cydnabod nad oes dwy fferm yr un peth, felly rydym wedi gweithio'n galed i sicrhau bod y cynllun ar gael yn rhwydd i bawb.

en-gb	It offers flexibility to accommodate different farming types and systems and is truly accessible to tenant farmers and to new and young entrants that have access to land.
cy-gb	Mae'n cynnig yr hyblygrwydd i allu cynnig helpu gwahanol fathau o ffermydd a systemau ffermio ac mae'n wirioneddol hygyrch i denantiaid, ffermwyr newydd a ffermwyr ifanc sydd â thir i'w weithio.

en-gb	You’ll see from this document that we’ve reduced the complexity of the scheme by reducing the number of Universal Actions.
cy-gb	Fe welwch o'r ddogfen hon ein bod wedi symleiddio'r cynllun trwy leihau nifer y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	We’ve also listened and revised our position on trees and in a number of other areas to make sure the actions are achievable by all.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando hefyd a newid ein safbwynt ar goed a nifer o feysydd eraill i wneud yn siŵr bod y Gweithredoedd yn ymarferol i bawb.

en-gb	Change is never easy and often daunting.
cy-gb	Nid yw newid byth yn hawdd a gall godi ofn mawr.

en-gb	This scheme is a big change from the existing Basic Payment Scheme, but it is a change we believe will be good for farming, for food production and for the environment.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn wahanol iawn i'r Cynllun Taliad Sylfaenol, ond mae'n newid yr ydym yn credu y bydd yn dda o safbwynt ffermio, cynhyrchu bwyd a'r amgylchedd.

en-gb	We hope the majority of farmers join the scheme.
cy-gb	Gobeithio y bydd y rhan fwyaf o ffermwyr yn ymuno â'r cynllun.

en-gb	We firmly believe it will provide stability whilst helping farm businesses to be more resilient and productive by improving soil health, animal health and welfare, managing pests on your land and developing new skills and knowledge on a range of subjects to support your business.
cy-gb	Rydyn ni'n credu'n gryf y bydd yn rhoi sefydlogrwydd ac yn helpu busnesau fferm i fod yn fwy gwydn a chynhyrchiol drwy wella iechyd pridd ac iechyd a lles anifeiliaid, rheoli plâu a datblygu sgiliau a gwybodaeth newydd ar ystod o bynciau er lles eich busnes.

en-gb	The people of Wales value farmers and farming communities, that’s clear to see.
cy-gb	Mae'n amlwg bod pobl Cymru yn trysori ffermwyr a chymunedau ffermio.

en-gb	They understand the role farmers play in nurturing and protecting the land and the Welsh language, putting high-quality, world-renowned food on our tables while working to protect and restore the fragile habitats that exist here in this beautiful country.
cy-gb	Maen nhw'n deall rôl ffermwyr wrth feithrin a gwarchod y tir a'r Gymraeg, gan roi ein bwyd byd-enwog o ansawdd uchel ar ein byrddau tra'n diogelu ac adfer y cynefinoedd bregus sy'n bodoli yma yn y wlad hardd hon.

en-gb	But we know more needs to be done.
cy-gb	Ond mae rhagor sydd angen ei wneud.

en-gb	Extreme wet weather and higher risk of drought, which are impacting on you as farmers, are signs that the climate and nature emergencies are already here.
cy-gb	Mae tywydd gwlyb eithafol a'r risg mawr o sychder, sy'n effeithio arnoch chi fel ffermwyr, yn arwyddion bod yr argyfyngau hinsawdd a natur wedi cyrraedd.

en-gb	The people of Wales want to know that the money that we’re investing in the future of Welsh agriculture is bringing the benefits they want to see.
cy-gb	Mae pobl Cymru am wybod bod yr arian rydyn ni'n ei fuddsoddi yn nyfodol amaethyddiaeth Cymru yn sicrhau'r manteision maen nhw am eu gweld.

en-gb	They want us to back Welsh farming, and they also want to see soils protected, water quality in our rivers improved, access to the countryside maintained and nature supported to thrive.
cy-gb	Maen nhw am i ni helpu ffermio yng Nghymru, ac maen nhw hefyd am weld priddoedd yn cael eu diogelu, ansawdd dŵr yn ein hafonydd yn cael ei wella, mynediad i gefn gwlad a chefnogaeth i natur.

en-gb	With this in mind, the scheme represents a new agreement between the people of Wales and our farmers and landowners.
cy-gb	Gyda golwg ar hyn, mae'r Cynllun yn gytundeb newydd rhwng pobl Cymru a'n ffermwyr a pherchenogion ein tir.

en-gb	This is not just a scheme for farmers, this is a scheme for the whole of Wales - A whole farm, whole nation approach.
cy-gb	Nid Cynllun i ffermwyr yn unig yw hwn; mae hwn yn gynllun ar gyfer Cymru gyfan – Cynllun fferm gyfan, cynllun gwlad gyfan.

en-gb	These are challenging times for rural communities where farming is not solely a livelihood, it is a way of life.
cy-gb	Mae'n ddyddiau anodd ar gymunedau gwledig lle mae ffermio nid yn unig yn fywoliaeth, mae'n ffordd o fyw.

en-gb	The scheme will support a thriving, productive, sustainable farming industry in Wales to underpin these communities.
cy-gb	Bydd y cynllun yn cefnogi diwydiant ffermio ffyniannus, cynhyrchiol a chynaliadwy yng Nghymru i gynnal y cymunedau hyn.

en-gb	Investing in our soils and rivers, in the health of our livestock, and in our habitats and woodlands is all part of facilitating our future food producing capacity.
cy-gb	Mae buddsoddi yn ein priddoedd a'n hafonydd, yn iechyd ein da byw, ac yn ein cynefinoedd a'n coetiroedd i gyd yn golygu hwb i'n gallu i gynhyrchu bwyd yn y dyfodol.

en-gb	The scheme is designed to build the resilience of farming, climate and nature, together.
cy-gb	Bydd y cynllun hefyd yn magu gallu ffermwyr i ddelio â’r argyfyngau hinsawdd a natur, gyda'n gilydd.

en-gb	The Universal Layer, along with the Optional and Collaborative Actions, will support farmers to do more for their business; improving productivity, efficiency and putting them in a stronger proposition to face increasing consumer demands.
cy-gb	Bydd yr Haen Gyffredinol, a'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol, yn helpu ffermwyr i wneud mwy er lles eu busnes, i gynhyrchu mwy a bod yn fwy effeithlon a bydd yn eu rhoi mewn sefyllfa gryfach i ddiwallu anghenion cynyddol cwsmeriaid.

en-gb	This is alongside doing more for nature and our countryside.
cy-gb	Hyn oll a gwneud mwy dros natur a'n cefn gwlad hefyd.

en-gb	Our intention is for the Universal Layer in 2026 to have the same level of funding as BPS this year.
cy-gb	Ein bwriad yw rhoi i'r Haen Gyffredinol yn 2026 yr un faint o arian a gafodd y BPS eleni.

en-gb	We are making this significant investment to provide stability for farmers so you can produce food sustainably and to support continued innovation and progression within the industry.
cy-gb	Rydyn ni'n gwneud y buddsoddiad sylweddol hwn i roi sefydlogrwydd i ffermwyr er mwyn ichi allu cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy ac i gefnogi arloesedd a datblygiad parhaus o fewn y diwydiant.

en-gb	We firmly believe in this scheme.
cy-gb	Rydyn ni'n credu'n gryf yn y cynllun hwn.

en-gb	What you see before you is a government supporting the future of farming and food production, doing it in a way which will help you to tackle and adapt to the impacts of climate change, improve the environment and protect our countryside for generations to come.
cy-gb	Yr hyn rydych chi'n ei weld o'ch blaen yw llywodraeth sy'n bleidiol i ddyfodol ffermio a chynhyrchu bwyd, gan wneud hynny mewn ffordd a fydd yn eich helpu i fynd i'r afael ag effeithiau'r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddyn nhw, gwella'r amgylchedd a diogelu ein cefn gwlad am genedlaethau i ddod.

en-gb	Executive summary
cy-gb	Crynodeb gweithredol

en-gb	This document includes a description of the Sustainable Farming Scheme which will begin on 1 January 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn disgrifio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy a fydd yn dechrau ar 1 Ionawr 2026.

en-gb	This is not a consultation.
cy-gb	Nid ymgynghoriad mohoni.

en-gb	This document lays out the scheme requirements and intended payment rates, so you know what is required if you choose to enter the Sustainable Farming Scheme in 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn nodi gofynion y cynllun a'r cyfraddau talu y byddwn yn eu talu, i chi wybod beth sydd angen i chi ei wneud i fod yn rhan o'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn 2026.

en-gb	This is the start of a new long-term programme to support the agricultural industry in Wales.
cy-gb	Dyma ddechrau rhaglen hirdymor newydd i gefnogi'r diwydiant amaethyddol yng Nghymru.

en-gb	The Sustainable Farming Scheme has been designed to support farmers in the ongoing sustainable production of food, at the same time as addressing the climate and nature emergency.
cy-gb	Nod y Cynllun Ffermio Cynaliadwy yw cefnogi ffermwyr i barhau i gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy ac ar yr un pryd, i fynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur.

en-gb	This is crucial to protect our future food producing capacity.
cy-gb	Mae hyn yn hanfodol i ni allu cynhyrchu bwyd yn y dyfodol.

en-gb	We have been asked to provide the detail of the scheme, so this is a long document.
cy-gb	Rydych chi wedi gofyn i ni am fanylion y cynllun, felly mae hon yn ddogfen hir.

en-gb	While it is beneficial for you to understand the whole structure of the scheme, there may be some elements which do not apply to you so you may choose not to read some sections.
cy-gb	Er y byddai'n ddefnyddiol ichi ddeall y cynllun cyfan, efallai y bydd rhai elfennau fydd yn amherthnasol i chi felly gallwch ddewis peidio â darllen rhai penodau.

en-gb	In our opening chapter we summarise the background behind the design of the scheme.
cy-gb	Yn ein pennod agoriadol rydym yn rhoi cefndir y cynllun.

en-gb	We confirm the overall structure of the scheme including the Universal, Optional and Collaborative Layers underpinned by a set of scheme requirements.
cy-gb	Rydym yn cadarnhau strwythur  y cynllun gan gynnwys yr Haenau Cyffredinol, Opsiynol a Chydweithredol a gofynion y cynllun sy’n sail iddyn nhw.

en-gb	We have summarised some of the changes we have made through the process of scheme design in partnership with the agricultural industry.
cy-gb	Rydym wedi crynhoi rhai o'r newidiadau rydyn ni wedi'u gwneud wrth lunio'r cynllun ar y cyd â'r diwydiant amaethyddol.

en-gb	In Chapter 2 we confirm the eligibility criteria for those who wish to join the scheme, and the land that can be included in the eligible area of the scheme.
cy-gb	Ym Mhennod 2 rydym yn cadarnhau'r meini prawf y bydd yn rhaid ichi eu bodloni i ymuno â'r cynllun, a'r tir y gellir ei gynnwys yn y cynllun.

en-gb	In Chapter 3 we confirm the scheme requirements which underpin the scheme.
cy-gb	Ym Mhennod 3 rydym yn cadarnhau gofynion y cynllun sy'n sail i'r Cynllun.

en-gb	This includes the SFS Regulatory Baseline made up of a set of existing regulations most of you will be familiar with.
cy-gb	Maen nhw’n cynnwys sylfaen reoleiddio’r SFS sy'n cynnwys set o reoliadau y bydd y rhan fwyaf ohonoch chi eisoes yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	The scheme requirements also include a ‘Universal Code’ which is a framework of non-regulatory requirements designed to protect soils, biodiversity, trees, and landscape features.
cy-gb	Mae gofynion y cynllun hefyd yn cynnwys 'Cod i Bawb' sy'n fframwaith o ofynion heb reoliadau sydd wedi'u cynllunio i ddiogelu pridd, bioamrywiaeth, coed a nodweddion y dirwedd.

en-gb	There is a scheme requirement to have habitat making up at least 10% of every farm, and for every farm to undertake a farm level carbon baseline.
cy-gb	Un o ofynion y cynllun yw bod o leiaf 10% o bob fferm yn gynefin, a bod pob fferm yn ymgymryd â llinell sylfaen carbon ar lefel fferm.

en-gb	Chapter 4 contains the detail of the 12 Universal Actions each farm business will be asked to meet.
cy-gb	Mae Pennod 4 yn disgrifio manylion y 12 Gweithred Gyffredinol y gofynnir i bob busnes fferm eu cynnal.

en-gb	For every action we have included a description of the intended benefits, the specific activities you are asked to undertake, and information on deadlines and the evidence required to prove each action has been delivered.
cy-gb	Ar gyfer pob gweithred rydym wedi cynnwys disgrifiad o'r manteision a fwriedir, y gweithgareddau penodol y gofynnir i chi eu cynnal, a gwybodaeth am ddyddiadau cau a'r dystiolaeth sydd ei hangen i brofi bod pob gweithred wedi'i gwneud.

en-gb	There is no choice in the Universal Actions you are asked to complete, however there are some actions which do not apply to every farm.
cy-gb	Chewch chi ddim dewis pa Weithredoedd Cyffredinol y cewch eu gwneud, ond fydd rhai gweithredoedd ddim yn berthnasol i bob fferm.

en-gb	Chapters 5 and 6 introduce the voluntary Optional and Collaborative Layers of the scheme.
cy-gb	Mae Penodau 5 a 6 yn esbonio Haenau Opsiynol a Chydweithredol gwirfoddol y cynllun.

en-gb	There will be a broad range of actions you can choose from, and they have been grouped into a series of themes to explain the reason for including them.
cy-gb	Bydd ystod eang o weithredoedd y cewch ddewis ohonynt, ac maen nhw wedi'u rhannu mewn cyfres o themâu sy'n esbonio pam eu bod wedi'u cynnwys.

en-gb	Chapter 7 outlines the support we will be providing for common land both to individual graziers, and to groups of graziers as a collaborative action.
cy-gb	Mae Pennod 7 yn disgrifio ein cymorth ar gyfer tir comin - i borwyr unigol, ac i grwpiau o borwyr fel Gweithred Gydweithredol.

en-gb	If you do not use, or hold rights on common land, you may choose not to read this chapter.
cy-gb	Os nad oes gennych hawliau tir comin neu os nad ydych yn eu defnyddio, gallwch anwybyddu'r bennod hon.

en-gb	Chapter 8 outlines the payment structure and payment rates available for the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 8 yn esbonio strwythur talu a chyfraddau talu Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Payments for the Optional and Collaborative Layers of the scheme will be published with the application process.
cy-gb	Bydd taliadau Haenau Opsiynol a Chydweithredol y cynllun yn cael eu cyhoeddi gyda'r broses ymgeisio.

en-gb	The administration of the scheme is laid out in Chapter 9.
cy-gb	Testun Pennod 9 yw sut y caiff y cynllun ei weinyddu.

en-gb	The includes registration and application via RPW Online, and the validation, payment and appeals processes.
cy-gb	Mae'n esbonio sut i gofrestru a gwneud cais trwy RPW Ar-lein, a'r prosesau dilysu, talu ac apelio.

en-gb	Chapter 10 contains a description of how Welsh Government will monitor and evaluate the overall impact of the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 10 yn cynnwys disgrifiad o sut y bydd Llywodraeth Cymru yn monitro ac yn gwerthuso effaith gyffredinol y cynllun.

en-gb	This chapter does not contain any information you need to be aware of to participate within the scheme, so you may choose not to read it.
cy-gb	Nid oes gwybodaeth yn y bennod hon y mae'n rhaid ichi ei gwybod i allu cymryd rhan yn y cynllun, felly gallwch ddewis peidio â'i darllen.

en-gb	Chapter 11 contains the information you need if you choose to claim the Basic Payment Scheme in 2026 instead of joining the SFS.
cy-gb	Mae Pennod 11 yn esbonio beth sydd angen ichi ei wybod os byddwch yn dewis aros gyda'r Cynllun Taliad Sylfaenol yn 2026 yn hytrach nag ymuno â'r SFS.

en-gb	This includes detail of how BPS will be tapered through the transition period.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys sut y bydd BPS yn cael ei leihau dros y cyfnod pontio.

en-gb	Chapter 12 describes the additional legislation needed to allow the Welsh Government to administer the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 12 yn disgrifio'r ddeddfwriaeth ychwanegol er mwyn i Lywodraeth Cymru allu gweinyddu'r cynllun.

en-gb	This document also contains several technical annexes.
cy-gb	Mae'r ddogfen yn cynnwys hefyd sawl atodiad technegol.

en-gb	These include a breakdown of additional technical details of some of the scheme requirements and individual Universal Actions.
cy-gb	Mae'r rhain yn cynnwys dadansoddiad o fanylion technegol ychwanegol rhai o ofynion y cynllun a Gweithredoedd Cyffredinol unigol.

en-gb	Chapter 1: introduction
cy-gb	Pennod 1: cyflwyniad

en-gb	This document provides you with the information you need to prepare for the start of Sustainable Farming Scheme in 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen arnoch i baratoi ar gyfer dechrau'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn 2026.

en-gb	It has been redesigned following our 2023 consultation, with input from the farming unions and other stakeholders.
cy-gb	Rydym wedi ailddylunio’r Cynllun yn dilyn yr ymgynghoriad yn 2023 ac ar ôl clywed barn yr undebau ffermio a rhanddeiliaid eraill.

en-gb	It has been designed to be accessible to all farmers.
cy-gb	Rydym wedi'i lunio i fod yn hawdd i bob ffermwr ei ddefnyddio.

en-gb	From 2026 you will have the choice to enter the Sustainable Farming Scheme or remain with the Basic Payment Scheme (BPS) which will be phased out by 2029.
cy-gb	O 2026 ymlaen, gallwch ddewis naill ai ymuno â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy neu aros gyda'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS) a ddaw i ben bob yn gam erbyn 2029.

en-gb	Detailed scheme guidance will be published later in 2025 including the definitive technical notes setting out all the scheme requirements, scheme actions, and evidence required for the scheme.
cy-gb	Bydd canllaw manwl i'r cynllun yn cael ei gyhoeddi yn nes ymlaen yn 2025 a fydd yn cynnwys y nodiadau technegol ar gyfer holl ofynion y cynllun, gweithredoedd y cynllun, a'r dystiolaeth y bydd y cynllun yn gofyn amdani.

en-gb	The Sustainable Farming Scheme, referred to as the ‘SFS’ or the ‘scheme’ for the remainder of this document, will be Welsh Government’s primary mechanism to support farmers, land management and sustainable food production from 2026 onwards.
cy-gb	Y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, neu'r 'SFS' neu'r 'cynllun' fel y byddwn yn cyfeirio ato o hyn ymlaen yn y ddogfen hon, fydd prif drefn Llywodraeth Cymru i helpu ffermwyr ac ar gyfer rheoli tir a chynhyrchu bwyd yn gynaliadwy o 2026 ymlaen.

en-gb	The SFS will begin on 1 January 2026 with the application available on the Single Application Form (SAF) via Rural Payments Wales (RPW) Online from March until 15 May.
cy-gb	Bydd yr SFS yn dechrau ar 1 Ionawr 2026 a bydd modd gwneud cais ar y Ffurflen Gais Sengl (SAF) trwy Taliadau Gwledig Cymru (RPW) Ar-lein o fis Mawrth tan 15 Mai.

en-gb	Background to scheme design
cy-gb	Y cefndir i lunio'r cynllun

en-gb	The scheme is designed to support the production of safe, high-quality food in Wales.
cy-gb	Mae'r cynllun wedi'i greu i gefnogi ffermwyr i gynhyrchu bwyd diogel o ansawdd uchel yng Nghymru.

en-gb	This is a vital part of our culture and shapes our identity.
cy-gb	Mae hyn yn rhan hanfodol o'n diwylliant a’n hunaniaeth.

en-gb	Our ambition to keep farmers farming and managing the land they know best is stronger than ever.
cy-gb	Ein huchelgais, sy'n gryfach nag erioed, yw cadw ffermwyr i ffermio ac i ofalu am eu tir. Does neb yn ei adnabod yn well.

en-gb	We do not need to make a choice between producing food or protecting the environment, they are the same.
cy-gb	Nid oes angen dewis rhwng cynhyrchu bwyd a diogelu'r amgylchedd. Yr un peth ydyn nhw.

en-gb	Food production takes place within the environment and the environment provides the conditions and resources needed to produce food.
cy-gb	Mae ffermio yn digwydd yn yr amgylchedd, a'r amgylchedd sy'n darparu'r amodau a'r adnoddau sydd eu hangen i gynhyrchu bwyd.

en-gb	These resources are however limited, and we need to start rebuilding them.
cy-gb	Ond mae pendraw i'r adnoddau hyn, ac mae angen i ni ddechrau eu hailadeiladu.

en-gb	We are already experiencing more intense seasonal patterns such as the exceptionally dry spring this year which has impacted forage and crop establishment.
cy-gb	Rydym eisoes yn profi patrymau tymhorol mwy eithafol fel y Gwanwyn eithriadol o sych a gawsom eleni sydd wedi effeithio ar dyfiant cnydau a phorfa.

en-gb	This seasonal disruption is becoming the norm, whether that be dry, wet or windy conditions, and many farmers see the need to adapt to protect livelihoods and those of future generations.
cy-gb	Mae'r eithafion tymhorol hyn bron yn norm bellach, boed sychder, glaw mawr neu wynt, ac mae llawer o ffermwyr yn sylweddoli bod angen addasu er mwyn diogelu eu bywoliaeth a bywoliaeth cenedlaethau'r dyfodol.

en-gb	To improve the sustainability of our food and farming systems, we need to improve sustainability from an economic, environmental, and social perspective.
cy-gb	Er mwyn gwneud ein systemau bwyd a ffermio yn fwy cynaliadwy, mae angen i ni fod yn fwy cynaliadwy o safbwynt economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol hefyd.

en-gb	To improve sustainability means to support farms to become more resilient.
cy-gb	Mae gwella cynaliadwyedd yn golygu helpu ffermydd i fod yn fwy gwydn.

en-gb	More resilient farms can reduce their risks and recover quicker from environmental and economic disruption.
cy-gb	Mae ffermydd gwytnach yn gallu lleihau’r risgiau ac yn gallu ymadfer yn gynt ar ôl ergyd amgylcheddol neu economaidd.

en-gb	For example, compacted soils with low levels of organic matter are not resilient.
cy-gb	Er enghraifft, nid yw pridd wedi'i gywasgu gydag ond ychydig o ddeunydd organig ynddo yn wydn.

en-gb	During prolonged dry conditions there is no organic matter to hold on to moisture so grass growth will be difficult to achieve.
cy-gb	Yn ystod cyfnod hir o sychder, does dim deunydd organig i ddal gwlybaniaeth felly bydd y glaswellt yn ei chael hi’n anodd i dyfu.

en-gb	During prolonged wet conditions, the soil is unlikely to be able to absorb much water or regulate the flow of water.
cy-gb	Yn ystod cyfnod gwlyb hir, mae'r pridd hwnnw’n annhebygol o allu amsugno llawer o ddŵr na rheoli llif y dŵr.

en-gb	This is more likely to lead to flooding and the loss of soil – one of the most important resources on your farm.
cy-gb	Mae mwy o berygl felly o lifogydd a cholli pridd – un o adnoddau pwysica'ch fferm.

en-gb	By improving soil structure and building levels of organic matter, your soils will be better able to absorb and manage water, and therefore your pasture will be more resilient, reducing reliance on bought in feed.
cy-gb	Trwy wella strwythur y pridd a chynyddu'r deunydd organig ynddo, bydd eich pridd yn gallu amsugno a rheoli dŵr yn well, gan wneud eich tir pori'n fwy gwydn fel na fydd angen ichi brynu cymaint o borthiant ar gyfer eich anifeiliaid.

en-gb	For this reason, the first Universal Action in the scheme is to help you improve soil health – which begins with soil testing.
cy-gb	Am y rheswm hwn, Gweithred Gyffredinol gyntaf y Cynllun yw gwella iechyd y pridd – sy'n dechrau gyda phrofion pridd.

en-gb	This means that if you are not already testing, you can have a better understanding of your soils, and from there you can make informed decisions to improve soil health.
cy-gb	Bydd hynny, os nad ydych eisoes yn cynnal profion, yn eich helpu i ddeall eich pridd yn well a defnyddio’r wybodaeth i benderfynu beth i'w wneud i wella iechyd eich pridd.

en-gb	This in turn underpins all our ambitions for food production, nature and climate.
cy-gb	Gwella pridd yw sail pob un o'n huchelgeisiau o ran cynhyrchu bwyd, natur a hinsawdd.

en-gb	By improving the resilience of your soils, your habitats, the health of your livestock and crops, and the resilience of your business through the Universal Actions, your overall sustainability will improve.
cy-gb	Trwy wneud eich priddoedd, eich cynefinoedd, iechyd eich da byw a'ch cnydau a'ch busnes i gyd yn fwy gwydn ac iach trwy’r Gweithredoedd Cyffredinol, daw popeth yn fwy cynaliadwy.

en-gb	This benefits you, your family, and the whole industry when those actions are multiplied across farms all over Wales.
cy-gb	Byddwch chi a’ch teulu ar eich ennill  a’r diwydiant cyfan hefyd os bydd ffermydd o bob rhan o Gymru’n dilyn y gweithredoedd hyn.

en-gb	To become more resilient and sustainable, the industry needs to be constantly aware of changes and adaptable to new risks or opportunities.
cy-gb	Er mwyn bod yn fwy gwydn a chynaliadwy, mae angen i'r diwydiant wybod am unrhyw newidiadau a bod yn barod i addasu i risgiau neu gyfleoedd newydd.

en-gb	The scheme is designed to be flexible, providing you with the foundations needed to respond to these risks and opportunities in the context of increasingly unreliable conditions.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn hyblyg, ac yn rhoi'r sylfeini sydd eu hangen arnoch chi i allu ymateb i'r risgiau a'r cyfleoedd hyn, hynny yng nghyd-destun byd sydd fwyfwy annibynadwy.

en-gb	This document describes a scheme which has been designed to help improve the overall sustainability of your farm business.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn disgrifio Cynllun sydd wedi'i lunio i'ch helpu i wneud busnes eich fferm yn fwy cynaliadwy.

en-gb	It contains the detail of the scheme requirements including the Universal Actions you will need to meet to receive Welsh Government support in the future.
cy-gb	Mae'n rhestru gofynion y cynllun gan gynnwys y Gweithredoedd Cyffredinol y bydd angen i chi eu bodloni i gael cymorth Llywodraeth Cymru yn y dyfodol.

en-gb	The Universal Payment is designed to provide a stable level of income for all farms in the scheme.
cy-gb	Bydd y Taliad Cyffredinol yn darparu lefel incwm sefydlog i bob fferm yn y Cynllun.

en-gb	This stability will provide you with the opportunity to do more through Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Bydd y sefydlogrwydd hwn yn rhoi cyfle i chi wneud mwy, trwy Weithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	Scheme structure
cy-gb	Strwythur y cynllun

en-gb	To recognise the integrated farm level approach needed to be resilient and based on early feedback to support the family farm, we designed the SFS as a whole farm scheme.
cy-gb	Gan fod angen gweithio mewn ffordd integredig ar lefel fferm i'w gwneud yn wydn ac am fod yr ymateb cynnar yn gofyn am gefnogaeth i’r fferm deuluol, rydym wedi llunio'r SFS fel cynllun i'r fferm gyfan.

en-gb	We will retain the three-layered structure described in previous consultations including Universal, Optional and Collaborative Layers.
cy-gb	Byddwn yn cadw'r strwythur tair haen a ddisgrifiwyd mewn ymgynghoriadau blaenorol - yr Haen Gyffredinol, yr Haen Opsiynol a'r Haen Gydweithredol.

en-gb	These three layers will sit above the SFS Regulatory Baseline and a Universal Code.
cy-gb	Yn sail i'r tair haen y bydd Sylfaen Reoleiddio'r SFS a'r Cod i Bawb.

en-gb	The Universal Layer will operate on a calendar year and comprises of 12 Universal Actions, referred to as UAs from now on.
cy-gb	Bydd yr Haen Gyffredinol yn gweithredu fesul blwyddyn galendr ac yn cynnwys 12 Gweithred Gyffredinol, y cyfeirir atynt fel UAs o hyn ymlaen.

en-gb	Farmers in the scheme will be required to meet all 12 UAs, if they are relevant to their individual farm, to receive the Universal Payment.
cy-gb	Bydd gofyn i ffermwyr yn y cynllun fodloni pob un o'r 12 UA sy'n berthnasol i'w fferm, er mwyn cael y Taliad Cyffredinol.

en-gb	You may choose to go further and build upon these UAs by undertaking Optional Actions (OAs) to deliver more targeted action.
cy-gb	Ond gallwch gwneud mwy ac adeiladu ar y Gweithredoedd Cyffredinol trwy gynnal Gweithredoedd Opsiynol (OAs) i gymryd camau wedi'u targedu.

en-gb	There may also be opportunities for you to work in a coordinated way with other farmers and undertake Collaborative Actions (CAs), for example to help deliver outcomes at a landscape scale, which are not possible to deliver on a single farm.
cy-gb	Efallai y bydd cyfleoedd hefyd i chi weithio ar y cyd â ffermwyr eraill a chynnal Gweithredoedd Cydweithredol (CAs), er enghraifft i helpu i sicrhau canlyniadau ar raddfa tirwedd, nad yw'n bosibl eu cyflawni ar un fferm.

en-gb	There will be additional requirements and payments available for these actions.
cy-gb	Bydd gofynion a thaliadau ychwanegol ar gael ar gyfer y gweithredoedd hyn.

en-gb	Sustainable Land Management
cy-gb	Rheoli Tir yn Gynaliadwy

en-gb	The scheme is underpinned in law by the Agriculture (Wales) Act 2023, referred to as the ‘Act’ from now on, including the four Sustainable Land Management (SLM) objectives established in the Act:
cy-gb	Sail cyfreithiol y cynllun yw Deddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023, y 'ddeddf' fel y byddwn yn ei galw, sy'n cynnwys y pedwar amcan Rheoli Tir yn Gynaliadwy (SLM) a nodwyd yn y ddeddf;

en-gb	to produce food and other goods in a sustainable manner
cy-gb	cynhyrchu bwyd a nwyddau eraill mewn modd cynaliadwy

en-gb	to mitigate and adapt to climate change
cy-gb	lliniaru'r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddo

en-gb	to maintain and enhance the resilience of ecosystems and the benefits they provide, and
cy-gb	cynnal a gwella gwytnwch ecosystemau a’r manteision y maent yn eu darparu; a

en-gb	to conserve and enhance the countryside and cultural resources, and promote public access to and engagement with them, and to sustain the Welsh language and promote and facilitate its use
cy-gb	gwarchod a gwella cefn gwlad ac adnoddau diwylliannol, a hybu mynediad y cyhoedd iddynt ac ymgysylltiad y cyhoedd â nhw, a chynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso’r defnydd ohoni

en-gb	The SLM objectives are interlinked and must be considered together.
cy-gb	Nid yw un amcan Rheoli Tir yn Gynaliadwy yn drech na'r lleill a rhaid eu hystyried gyda'i gilydd.

en-gb	They recognise that to protect our future food producing capacity and valuable culture and landscape, we must address the causes and impacts of the climate and nature emergencies.
cy-gb	Maen nhw’n cydnabod, er mwyn i ni allu parhau i gynhyrchu bwyd yn y dyfodol a gwarchod ein diwylliant a thirwedd gwerthfawr, bod yn rhaid mynd i'r afael ag achosion ac effeithiau'r argyfyngau hinsawdd a natur.

en-gb	They also reflect the growing consumer demands of the food production system.
cy-gb	Maen nhw hefyd yn adlewyrchu disgwyliadau cynyddol defnyddwyr o'r system gynhyrchu bwyd.

en-gb	Contributing towards achieving these objectives will take time and we will need to be flexible and adaptable throughout the delivery of the scheme, from establishing what works well, to where we need to provide more focus or respond to practical issues you might experience.
cy-gb	Rhaid wrth amser i gyflawni'r amcanion hyn a bydd angen i ni fod yn hyblyg a pharod i addasu ym mhob cam wrth gynnal y cynllun, o benderfynu beth sy'n gweithio'n dda, i benderfynu ble mae angen rhoi mwy o sylw neu ymateb i broblemau ymarferol.

en-gb	How we got here
cy-gb	Sut cyrhaeddon ni'r fan hon

en-gb	This final version of the scheme has been shaped by ongoing industry feedback, including your responses to several consultations and two phases of co-design.
cy-gb	Mae'r fersiwn derfynol hon o'r cynllun wedi'i llunio ar sail ymateb y diwydiant, gan gynnwys eich ymatebion i sawl ymgynghoriad a dau gam cyd-ddylunio.

en-gb	More recently, we have worked in partnership with stakeholders, primarily through the SFS Ministerial Roundtable.
cy-gb	Yn fwy diweddar, mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda rhanddeiliaid, yn bennaf drwy Ford Gron Gweinidogion yr SFS.

en-gb	The Roundtable is supported by Working Groups who considered various technical aspects of scheme design, and the Carbon Sequestration Evidence Review panel who undertook an evidence review of additional or alternative actions which may be suitable for inclusion within the scheme and have the potential to sequester atmospheric carbon.
cy-gb	Mae Gweithgorau wedi bod yn helpu'r Ford Gron trwy ystyried agweddau technegol ar y Cynllun, ac edrychodd y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon i weld a oedd tystiolaeth bod Gweithredoedd eraill a allai fod yn addas i'w cynnwys yn y cynllun ac a allai ddal carbon atmosfferig.

en-gb	See Annex 9 for stakeholder membership.
cy-gb	Mae rhestr o'r aelodau i'w gweld yn Atodiad 9.

en-gb	The scheme has changed considerably through this process of engagement and collaboration.
cy-gb	Mae'r Cynllun wedi newid yn sylweddol trwy'r broses hon o drafod a chydweithio.

en-gb	For example, we initially proposed developing two separate schemes (Business Resilience and Public Goods) which evolved into a single five-year contract for each farm.
cy-gb	Er enghraifft, fe wnaethom gynnig i ddechrau datblygu dau Gynllun ar wahân (Gwydnwch Busnes a Nwyddau Cyhoeddus) a ddatblygodd i fod yn un contract pum mlynedd ar gyfer pob fferm.

en-gb	However, feedback from our vital tenancy sector highlighted how the scheme would not be accessible to them, so we created the Universal Layer and single year declarations.
cy-gb	Ond tynnodd ein sector tenantiaid ein sylw at y ffaith na fyddai'r Cynllun hwnnw ar gael iddyn nhw, felly fe wnaethon ni greu Haen Gyffredinol a datganiadau blynyddol.

en-gb	Since the last consultation we have reduced the number of UAs from 17 to 12, simplifying the offer.
cy-gb	Ers yr ymgynghoriad diwethaf rydym wedi lleihau nifer yr UAs o 17 i 12 gan symleiddio’r hyn a gynigir.

en-gb	We have removed the scheme requirement for 10% tree cover on each farm.
cy-gb	Rydym wedi dileu'r Gofyn bod 10% o orchudd o goed ar bob fferm.

en-gb	By moving towards an approach which incentivises you to plant trees and hedges, using a tree and hedgerow planting opportunity plan, with generous financial support for planting available in the Optional Layer, we believe we can achieve a better outcome for all, in line with the scheme level ambition of planting at least 17,000ha of new trees across Wales by 2030.
cy-gb	Trwy symud at gynllun sy’n eich cymell i blannu coed a pherthi/gwrychoedd, gan ddefnyddio cynllun cyfle i blannu coed a pherthi, a Haen Opsiynol sy’n cynnig cymorth ariannol hael ar gyfer plannu coed a pherthi, rydyn ni’n credu y gallwn sicrhau canlyniad gwell i bawb, yn unol ag uchelgais y Cynllun i blannu o leiaf 17,000 ha o goed newydd yng Nghymru erbyn 2030.

en-gb	We have developed this new approach with help from the Trees and Hedges Stakeholder Delivery Group (membership at Annex 9).
cy-gb	Rydyn ni wedi datblygu’r fersiwn newydd gyda help Grŵp Cyflawni y Rhanddeiliaid Coed a Pherthi (rhestrir yr aelodau yn Atodiad 9).

en-gb	These changes have been made to provide a scheme which is accessible to all, recognises the positive actions you are already undertaking and provides actions you can take through all the layers of the scheme to do more for your business.
cy-gb	Mae'r newidiadau hyn wedi'u gwneud i greu cynllun y gall pawb ymuno ag ef, sy'n cydnabod y pethau da rydych eisoes yn eu gwneud ac yn cynnig gweithredoedd y gallwch eu cynnal drwy holl haenau'r cynllun i wneud mwy er lles eich busnes.

en-gb	This document is not a consultation.
cy-gb	Nid ymgynghoriad yw'r ddogfen hon.

en-gb	Whilst we have come a long way from our original proposals, we also recognise the scheme will evolve over time reflecting any new priorities or evidence, introducing additional Optional or Collaborative Actions, and responding to any operational issues we may encounter during scheme delivery.
cy-gb	Er bod llawer wedi newid ers y cynigion gwreiddiol, rydym yn deall hefyd y bydd y cynllun yn esblygu dros amser i adlewyrchu blaenoriaethau neu dystiolaeth newydd, gan ychwanegu Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol newydd ac ymateb i broblemau all godi wrth roi'r cynllun ar waith.

en-gb	As the scheme is supported by Welsh legislation, and because of the layered structure of the scheme, it is possible to amend individual aspects when needed.
cy-gb	Gan mai deddfwriaeth Gymreig sy'n sail i'r cynllun, ac oherwydd haenau'r cynllun, bydd yn bosib newid agweddau arno pan fydd angen.

en-gb	Also, while we need supporting legislation, we intend that this will provide a framework for the controls and administration, against which all future Welsh Government support, such as the SFS can operate.
cy-gb	Hefyd, y bwriad yw bod hyn yn rhoi fframwaith i ni ar gyfer rheoli a gweinyddu'r cynllun, y gall pob cymorth gan Lywodraeth Cymru yn y dyfodol, gan gynnwys yr SFS, weithredu drwyddo, er y bydd angen deddfwriaeth gefnogol arnom.

en-gb	The remainder of this document lays out the eligibility criteria, the scheme requirements, the individual scheme actions, the Universal Payment, and the administrative processes by which the scheme will be run.
cy-gb	Mae gweddill y ddogfen hon yn disgrifio'r meini prawf i fod yn gymwys, Gofynion y Cynllun, y Gweithredoedd, y Taliad Cyffredinol, a phrosesau gweinyddol y cynllun.

en-gb	Chapter 2: scheme eligibility
cy-gb	Pennod 2: pwy sy'n gymwys am y cynllun

en-gb	The SFS is not entitlement-based and there is no requirement to retain Basic Payment Scheme entitlements to access the scheme.
cy-gb	Nid oes angen hawliau arnoch ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) ac ni fydd angen ichi gadw hawliau'r Cynllun Taliad Sylfaenol.

en-gb	Our approach to scheme eligibility remains focused on active farmers.
cy-gb	Y prif ofyn o ran bod yn gymwys am y Cynllun yw’ch bod yn ffermwr actif.

en-gb	We have designed the scheme to remove barriers and support farmers who provide multiple benefits to society, including the sustainable production of food.
cy-gb	Rydym wedi dylunio'r cynllun i chwalu rhwystrau ac i helpu ffermwyr sy'n darparu buddion i gymdeithas, gan gynnwys cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy.

en-gb	To be eligible for the Universal Payment, you must:
cy-gb	I gael y Taliad Cyffredinol, rhaid bodloni’r canlynol:

en-gb	undertake agricultural or ancillary activities on agricultural land (as defined by the Agriculture (Wales) Act 2023.
cy-gb	cynnal gweithgareddau amaethyddol neu weithgareddau ategol ar dir amaethyddol (fel y'i diffinnir gan Ddeddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023).

en-gb	Ancillary activities refer to actions such as processing products derived from agriculture, or taking action on land used for agriculture in relation to nature conservation or to mitigate and adapt to climate change
cy-gb	Mae gweithgareddau ategol yn cynnwys prosesu cynhyrchion sy'n dod o amaethyddiaeth, neu gynnal gweithgareddau ar dir a ddefnyddir ar gyfer amaethyddiaeth i ddiogelu natur neu i liniaru'r newid yn yr hinsawdd neu addasu iddo.

en-gb	have at least three hectares of eligible agricultural land in Wales or be able to demonstrate more than 550 standard labour hours
cy-gb	bydd gennych o leiaf dri hectar o dir amaethyddol cymwys yng Nghymru neu rhaid dangos i chi weithio mwy na 550 awr o lafur safonol

en-gb	have exclusive occupation and management control of the land for at least 10 months of the calendar year
cy-gb	chi yw unig feddiannydd y tir ac mae gennych reolaeth lwyr arno am o leiaf 10 mis o'r flwyddyn galendr

en-gb	Active farmer
cy-gb	Ffermwr Actif

en-gb	You or the controlling partner(s) must be carrying out agricultural or ancillary activities in your own or farming business’s name at your own risk.
cy-gb	Rydych chi neu'r partner(iaid) rheoli yn cynnal gweithgareddau amaethyddol neu ategol yn eich enw eich hun neu yn enw busnes ffermio ar eich risg eich hun.

en-gb	You must be able meet all SFS eligibility requirements and meet the scheme requirements including the SFS Regulatory Baseline, Universal Code and Universal Actions.
cy-gb	Rhaid eich bod yn gallu bodloni holl ofynion cymhwysedd yr SFS a bodloni Gofynion y Cynllun gan gynnwys Sylfaen Reoleiddio'r SFS, y Cod i Bawb a Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	We accept that in some instances, some Universal Actions may not be applicable to you, or that tenancy agreements may mean you are not able to achieve some of them.
cy-gb	Rydym yn derbyn na fydd rhai Gweithredoedd Cyffredinol yn berthnasol i chi, neu y gall eich cytundeb tenantiaeth olygu nad ydych yn cael cynnal rhai ohonyn nhw.

en-gb	Eligibility of others to qualify for SFS funding
cy-gb	Pwy arall sy'n gymwys i gael taliad SFS

en-gb	Individuals or organisations who own land which is not used for agriculture or are not involved in ancillary activities may not be eligible for funding under the Universal and Optional Actions.
cy-gb	Os ydych yn unigolyn neu sefydliad sy'n berchen ar dir nad yw'n cael ei ddefnyddio ar gyfer amaethyddiaeth neu nad ydych yn cynnal gweithgareddau ategol arno, efallai na fyddwch yn gymwys am daliad o dan y Gweithredoedd Cyffredinol ac Opsiynol.

en-gb	They may be eligible for support under Collaborative Actions delivering against SLM objectives, which will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Ond efallai y byddwch yn gallu cefnogi Gweithred Gydweithredol sy'n cyflawni amcanion SLM. Byddwn yn ystyried pob achos yn ôl ei rinweddau.

en-gb	Eligible land
cy-gb	Tir cymwys

en-gb	The SFS Universal Layer is a whole farm scheme.
cy-gb	Mae Haen Gyffredinol yr SFS yn gynllun ar gyfer y fferm gyfan.

en-gb	All available and eligible land must be declared on the annual Single Application Form (SAF), including landscape features such as scrub, scree, woodland, bracken, and other categories where relevant.
cy-gb	Rhaid datgan yr holl dir sydd ar gael ac sy'n gymwys ar y Ffurflen Cais Sengl (SAF) flynyddol, gan gynnwys nodweddion yn y dirwedd fel prysgwydd, sgri, coetir, rhedyn, a chategorïau eraill sy'n berthnasol.

en-gb	The following features should also be recorded on the SAF, but are not eligible, and will not count towards the three eligible hectares needed to enter the scheme.
cy-gb	Dylech gofnodi'r nodweddion canlynol ar y SAF hefyd, ond nid ydynt yn gymwys, ac ni fyddant yn cyfrif tuag at y tri hectar cymwys sydd eu hangen i ymuno â'r cynllun.

en-gb	Description code
cy-gb	Disgrifiad

en-gb	Crop
cy-gb	Cod y cnwd

en-gb	Ponds (ineligible)
cy-gb	Pyllau (anghymwys)

en-gb	Rivers and streams
cy-gb	Afonydd a nentydd

en-gb	Buildings/yards
cy-gb	Adeiladau / iardiau

en-gb	Hardstandings
cy-gb	Wynebau caled

en-gb	Roads
cy-gb	Ffyrdd

en-gb	Tracks (ungrazed)
cy-gb	Traciau (heb eu pori)

en-gb	Non-agricultural activities
cy-gb	Gweithgareddau anamaethyddol

en-gb	Tenant farmers
cy-gb	Ffermwyr tenant

en-gb	Tenant farmers have been core to the design of the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Mae ffermwyr sy'n denantiaid wedi bod yn ystyriaeth sylfaenol wrth lunio Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Several UAs have been amended, or have variations built in to ensure tenants can access the scheme.
cy-gb	Mae sawl UA wedi'i newid, neu'n cynnwys amrywiadau, i sicrhau bod tenantiaid yn gallu bod yn rhan o'r cynllun.

en-gb	For example, if the tenant has full access and management control of the woodlands as part of their tenancy, they are eligible for the full Universal Payment, including the whole farm payment and the woodland maintenance payment.
cy-gb	Er enghraifft, os oes gan y tenant reolaeth lwyr ar y coetiroedd sy'n rhan o'i denantiaeth a’i fod yn cael mynd atyn nhw, mae'n gymwys i gael y Taliad Cyffredinol llawn, gan gynnwys y taliad fferm gyfan a'r taliad cynnal coetir.

en-gb	If the tenant has access to the woodlands, but the trees/timber are retained by the landowner, the tenant would be eligible for the whole farm payment, but not the woodland maintenance payment.
cy-gb	Os yw'r tenant yn cael mynd at y coetir, ond bod y coed / pren yn perthyn i berchennog y tir, bydd y tenant yn gymwys i gael y taliad fferm gyfan, ond nid y taliad cynnal coetir.

en-gb	See Chapter 8 for a full description of the Universal Payments.
cy-gb	Gweler Pennod 8 am ddisgrifiad llawn o'r Taliadau Cyffredinol.

en-gb	Options within UA6:
cy-gb	Dylai opsiynau o fewn UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land should be compatible with farm tenancies.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella fod yn gyson ag amodau tenantiaeth y fferm.

en-gb	As they are temporary habitats, it would be unreasonable for a landowner to deny a tenant access to the SFS based on the need to include a temporary habitat within an ongoing crop rotation.
cy-gb	Gan eu bod yn gynefinoedd dros dro, byddai'n afresymol i landlord wrthod caniatáu i'r tenant ymuno â'r SFS am fod gofyn iddo gynnwys cynefin dros dro mewn cylchdro cnydau.

en-gb	We would encourage you to work with your landowner where possible to identify where Optional Actions completed by you, such as tree planting and hedgerow restoration, can provide mutual benefit.
cy-gb	Byddem yn eich annog i weithio gyda pherchennog y tir lle medrwch i edrych ble y gallai Gweithredoedd Opsiynol a wneir gennych chi, fel plannu coed ac adfer perth, fod yn fanteisiol i'r ddau ohonoch.

en-gb	Cross-border farm holdings
cy-gb	Ffermydd bob ochr i'r ffin

en-gb	If you are a cross-border farm business you must be able to meet the eligibility criteria, Universal Actions and scheme requirements on your land in Wales.
cy-gb	Os ydy busnes eich fferm yn rhychwantu'r ffin, rhaid i chi allu bodloni'r meini prawf cymhwysedd a chynnal y Gweithredoedd Cyffredinol a Gofynion y Cynllun ar eich tir yng Nghymru.

en-gb	We are not able to pay on land outside of Wales and therefore cannot take account of land you may farm outside of Wales in any of the scheme requirements.
cy-gb	Nid ydym yn cael talu ar dir y tu allan i Gymru, ac felly ni fyddwn yn ystyried unrhyw dir yr ydych yn ei ffermio y tu allan i Gymru ar gyfer unrhyw rai o Ofynion y Cynllun.

en-gb	This includes considering whether you have enough habitat to meet the scheme requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y tir i fodloni’r gofyn bod 10% o'ch fferm yn gynefin.

en-gb	We understand that you carry out some farm management practices on a whole farm basis and will take this into account.
cy-gb	Rydym yn deall y bydd yn rhaid ichi gynnal rhai gweithgareddau rheoli ar y fferm gyfan a byddwn yn ystyried hyn.

en-gb	For example, if you carry out an Integrated Pest Management assessment across your whole farm, we will not require you to undertake a separate assessment for your land in Wales for UA2: Integrated Pest Management.
cy-gb	Er enghraifft, os byddwch yn cynnal asesiad Rheolaeth Integredig ar Blâu (UA2) ar eich fferm gyfan, ni fyddwn yn gofyn i chi gynnal asesiad ar wahân ar gyfer eich tir yng Nghymru.

en-gb	Chapter 3: scheme requirements
cy-gb	Pennod 3: gofynion y cynllun

en-gb	The SFS is a whole farm scheme.
cy-gb	Mae'r SFS yn gynllun ar gyfer y fferm gyfan.

en-gb	It includes a Universal Layer, containing a set of Universal Actions (UAs) which generate a Universal Payment.
cy-gb	Mae'n cynnwys Haen Gyffredinol, gyda set o Weithredoedd Cyffredinol (UAs) y byddwn yn talu Taliad Cyffredinol ichi am eu cynnal.

en-gb	Additional SFS payments will be available in the Optional and Collaborative Layers for those farmers who choose to go above and beyond the Universal Layer.
cy-gb	Bydd taliadau ychwanegol ar gael yn yr Haenau Opsiynol a Chydweithredol ar gyfer y ffermwyr hynny sy'n dewis gwneud mwy na'r Haen Gyffredinol.

en-gb	This three-layered structure is built upon a set of scheme requirements, as follows:
cy-gb	Mae'r cynllun tair haen hwn wedi'i adeiladu ar set o ofynion y cynllun:

en-gb	the SFS Regulatory Baseline includes a set of regulations, already set out in law, which will apply specifically to the scheme.
cy-gb	mae Sylfaen Reoleiddio SFS yn cynnwys set o reoliadau sydd eisoes yn gyfraith ac sy’n effeithio'n benodol ar y cynllun.

en-gb	The baseline is made up of regulations previously included in Cross Compliance which you will be familiar with.
cy-gb	Mae'r sylfaen wedi'i ffurfio o'r rheoliadau a oedd o'r blaen yn rhan o'r safonau Trawsgydymffurfio a byddwch eisoes yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	Other existing regulations covering public access and the control of invasive non-native species are also included.
cy-gb	Rydym wedi cynnwys rheoliadau hefyd sy'n delio â mynediad y cyhoedd a rheoli rhywogaethau estron goresgynnol.

en-gb	Farmers in the scheme will be supported by Regulatory Guidance which set out the obligations which need to be met to receive SFS payments.
cy-gb	I helpu ffermwyr, bydd Canllawiau Rheoleiddio'n cael eu paratoi sy'n rhestru'r rheolau y bydd yn rhaid i ffermwyr gadw atyn nhw i gael taliadau SFS.

en-gb	See Annex  for a full list of regulations which make up the SFS Regulatory Baseline
cy-gb	Gweler Atodiad  am restr lawn o reoliadau sy'n ffurfio Sylfaen Reoleiddio'r SFS

en-gb	a Universal Code which is the framework of non-regulatory requirements which all farmers in the SFS must adhere to.
cy-gb	mae Cod i Bawb sef fframwaith o ofynion heb reoliadau y bydd yn rhaid i bob ffermwr yn yr SFS gadw ato.

en-gb	The Universal Code includes requirements designed to protect soils, biodiversity and habitats, trees, and landscape features.
cy-gb	Mae'r Cod i Bawb yn cynnwys gofynion ar gyfer diogelu pridd, bioamrywiaeth a chynefinoedd, coed, a nodweddion y dirwedd.

en-gb	The Universal Code should be considered alongside the UAs designed to maintain and enhance these features.
cy-gb	Dylid ystyried y Cod i Bawb ochr yn ochr â'r UAs sy'n ceisio cynnal a gwella'r nodweddion hyn.

en-gb	See Annex 2 for more detail on the Universal Code
cy-gb	Gweler Atodiad 2 am fwy o fanylion am y Cod i Bawb

en-gb	Scheme requirement to have 10% habitat on each farm
cy-gb	Y gofyn yn y cynllun i gadw 10% o bob fferm yn gynefin

en-gb	One of the non-regulatory requirements is for at least 10% of each farm to be actively managed as habitat to benefit biodiversity alongside food production.
cy-gb	Un o'r gofynion heb reoliad yw bod angen i o leiaf 10% o bob fferm gael ei reoli fel pe bai'n gynefin er lles bioamrywiaeth ac i gynhyrchu bwyd.

en-gb	This is an important element of the scheme to help Welsh Government achieve our biodiversity targets and tackle the nature emergency.
cy-gb	Mae hon yn elfen bwysig o'r cynllun i helpu Llywodraeth Cymru i gyrraedd ei thargedau ar gyfer bioamrywiaeth ac i ddelio â'r argyfwng natur.

en-gb	This will be based on the amount of existing semi natural habitat on your farm (excluding common land).
cy-gb	Bydd yn seiliedig ar faint o gynefin lled-naturiol sy'n bresennol ar eich fferm (heb gynnwys Tir Comin).

en-gb	The total of the following areas will be used to determine the 10%:
cy-gb	Defnyddir arwynebedd y darnau tir canlynol i gyfri'r 10%:

en-gb	all existing semi natural habitat as defined under UA5:
cy-gb	pob cynefin lled-naturiol sy'n bresennol fel y'i diffinnir yn UA5:

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefin

en-gb	established broadleaved woodland
cy-gb	coetir llydanddail sydd wedi cydio

en-gb	hedges in good condition that provide significant value for biodiversity (see hedgerow description in the Universal Code in Annex 2)
cy-gb	perthi/gwrychoedd mewn cyflwr da sydd o werth arwyddocaol i fioamrywiaeth (gweler y disgrifiad o berthi yn y Cod i Bawb yn Atodiad 2)

en-gb	habitats established since 2022 such as streamside corridors, ponds, woodland and hedges
cy-gb	cynefinoedd a sefydlwyd ers 2022 fel pyllau, coetir, perthi/gwrychoedd a choridorau ar lan nentydd

en-gb	If you have insufficient existing habitat, you must create additional temporary habitat to achieve the 10%.
cy-gb	Os nad oes gennych ddigon o gynefin, rhaid i chi greu digon o gynefin dros dro i gyrraedd y 10%.

en-gb	See UA6:
cy-gb	Darllenwch UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land in Chapter 4 for the choices available to you.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella ym Mhennod 4 i weld y dewisiadau sydd ar gael i chi.

en-gb	Any new permanent habitat created under the Optional or Collaborative Layers of the scheme will count towards the 10% once it is established.
cy-gb	Bydd unrhyw gynefin parhaol newydd a fydd yn cael ei greu o dan yr Haen Opsiynol neu'r Haen Gydweithredol yn cyfrif tuag at y 10% ar ôl iddo gael ei sefydlu.

en-gb	Any land changes may impact whether you have 10% habitat in an individual year, so you need to consider the amount of habitat on an annual basis.
cy-gb	Gall unrhyw newidiadau i'ch tir effeithio ar eich 10% o gynefin mewn blwyddyn unigol, felly mae angen i chi ystyried faint o gynefin sydd gennych bob blwyddyn.

en-gb	The Universal Layer requirements set out in the Universal Actions.
cy-gb	Gofynion yr Haen Gyffredinol a nodir yn y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	Each UA is described in Chapter 4 which includes the aims and benefits, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae pob Gweithred Gyffredinol yn cael ei disgrifio ym Mhennod 4 a bydd hynny'n cynnwys ei nodau a'i manteision, disgrifiad o'r gweithgaredd penodol y gofynnir i chi ei wneud, y dyddiad cau i'w chwblhau a'r dystiolaeth y bydd angen i chi ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi'i chwblhau.

en-gb	You will need to undertake all UAs applicable to you and your farm in each year.
cy-gb	Bydd angen i chi gynnal yr holl Weithredoedd Cyffredinol sy'n berthnasol i chi a'ch fferm.

en-gb	However, there are some UAs which will not apply to all farms.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd ambell i Weithred Gyffredinol na fydd yn berthnasol i bob fferm.

en-gb	For example, arable only farms will not need to complete UA12:
cy-gb	Er enghraifft, ni fydd angen i ffermydd âr gynnal UA12:

en-gb	Animal health and welfare.
cy-gb	Iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	The following annexes provide further detail on some actions but full scheme guidance, and supporting technical notes for UAs will be published later this year:
cy-gb	Mae'r atodiadau canlynol yn rhoi rhagor o fanylion rhai gweithredoedd ond bydd canllawiau technegol llawn a nodiadau technegol yn cael eu cyhoeddi am bob UA yn ddiweddarach eleni:

en-gb	Annex 5:
cy-gb	Atodiad 5:

en-gb	UA5:
cy-gb	UA5:

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefinoedd

en-gb	Temporary habitat creation on improved land
cy-gb	Creu cynefinoedd dros dro ar dir wedi'i wella

en-gb	Woodland maintenance
cy-gb	Cynnal coetir

en-gb	Historic environment
cy-gb	Yr Amgylchedd Hanesyddol

en-gb	a farm level carbon baseline.
cy-gb	llinell sylfaen carbon ar lefel y fferm.

en-gb	The Carbon Sequestration Evidence Review Panel: summary report recognised the key role the SFS can have to support you to better understand your farm carbon baseline, as well as the impact of changes in farming practice and uptake of techniques to both increase opportunities for carbon sequestration and reduce greenhouse gas (GHG) emissions.
cy-gb	Gwnaeth y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon gydnabod y rhan bwysig y gallai'r SFS ei chwarae i'ch helpu i ddeall yn well sylfaen garbon eich fferm ynghyd ag effaith newid dulliau ffermio a mabwysiadu technegau ar gynyddu cyfleoedd i ddal a storio carbon ac ar leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	Critical to this is the use of on-farm data rather than national or international averages.
cy-gb	Mae'n hollbwysig felly defnyddio data fferm yn hytrach na chyfartaleddau cenedlaethol neu ryngwladol.

en-gb	They therefore recommended it be included in the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Gwnaeth y Panel felly argymell ei fod yn cael ei gynnwys yn Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Our previous proposed approach was to use a single carbon calculator to provide a consistent and comparable baseline across all farms in Wales.
cy-gb	Y syniad gwreiddiol oedd defnyddio un cyfrifiannell carbon i ddarparu llinell sylfaen gyson a chymharol ar draws pob fferm yng Nghymru.

en-gb	However, we will now take forward the Panel’s recommendation and develop an approach to calculate a carbon baseline, making use of the data you provide as part of the SFS and other data already available to us e.g. livestock and land details.
cy-gb	Ond y bwriad nawr yw bwrw ymlaen ag argymhelliad y Panel a datblygu ffordd o gyfrif llinell sylfaen carbon, gan ddefnyddio'r data rydych chi'n ei ddarparu fel rhan o'r SFS a data arall sydd eisoes ar gael i ni e.e. manylion da byw a thir.

en-gb	We therefore intend to introduce a scheme requirement of completing a farm level carbon baseline in your second year in the Scheme based on the SAF information provided in the previous year.
cy-gb	Felly, rydym am gyflwyno fel un o ofynion y cynllun, eich bod yn pennu llinell sylfaen carbon eich fferm yn ail flwyddyn y Cynllun ar sail yr wybodaeth y byddwch wedi'i chael trwy'r SAF y flwyddyn cynt.

en-gb	More detail on the approach can be found in Chapter 9.
cy-gb	Fe welwch ragor o fanylion am hyn ym Mhennod 9.

en-gb	Optional and Collaborative Layers
cy-gb	Haenau Opsiynol a Chydweithredol

en-gb	Voluntary Optional and Collaborative Actions will come with a set of requirements which relate specifically to the activity being supported.
cy-gb	Bydd set o ofynion yn dod gyda phob Gweithred Opsiynol a Gweithred Gydweithredol wirfoddol, fydd yn ymdrin yn benodol â’r gweithgaredd sy’n cael ei gefnogi.

en-gb	Separate guidance, outlining these requirements and their relationship with Universal Actions will be produced as each action becomes available from 2026 onwards.
cy-gb	Bydd canllawiau ar wahân, yn disgrifio'r gofynion hyn a'u perthynas â Gweithredoedd Cyffredinol, yn cael eu cynhyrchu wrth i bob Gweithred ddod ar gael o 2026 ymlaen.

en-gb	Chapter 4: the Universal Layer
cy-gb	Pennod 4: yr Haen Gyffredinol

en-gb	The Universal Layer is comprised of 12 Universal Actions.
cy-gb	Mae yna 12 Gweithred Gyffredinol yn yr Haen Gyffredinol.

en-gb	This list has been reordered compared to versions you may be familiar with from previous consultations.
cy-gb	Mae trefn y rhestr hon wedi newid ers y fersiynau y byddech wedi’u gweld yn yr ymgynghoriadau.

en-gb	The Universal Actions are:
cy-gb	Y 12 gweithred gyffredinol yw:

en-gb	Soil health
cy-gb	Iechyd pridd

en-gb	Integrated Pest Management (IPM)
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Benchmarking
cy-gb	Meincnodi

en-gb	Continuous Professional Development (CPD)
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus (DPP)

en-gb	Designated Site Management Plan
cy-gb	Cynllun Rheoli Safleoedd Dynodedig

en-gb	Hedgerow management
cy-gb	Rheoli perthi/gwrychoedd

en-gb	Tree and hedgerow planting opportunity plan
cy-gb	Cynllun Cyfle i Blannu Coed a Chreu Perthi/Gwrychoedd

en-gb	Historic environment
cy-gb	Yr amgylchedd hanesyddol

en-gb	Animal health and welfare
cy-gb	Iechyd a lles anifeiliaid

en-gb	To participate in the SFS you will need to undertake all Universal Actions (UA) applicable to you and your farm.
cy-gb	I gymryd rhan yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, bydd angen ichi gynnal yr holl Weithredoedd Cyffredinol (UA) sy’n berthnasol i chi ac i’ch fferm.

en-gb	There may be some UAs which will not apply to you;
cy-gb	Efallai y bydd yna rai Gweithredoedd Cyffredinol na fydd yn berthnasol i chi:

en-gb	UA1 is not applicable if your agriculturally improved land has not previously received or may not receive inputs (natural and artificial) or lime
cy-gb	nid yw UA1 yn berthnasol ichi os nad ydych wedi rhoi neu os na fyddwch yn rhoi gwrtaith (artiffisial na naturiol) neu galch ar eich tir sydd wedi'i wella at ddiben amaethyddol

en-gb	UA2 is not applicable if plant protection products are not used on your land
cy-gb	nid yw UA2 yn berthnasol os nad ydych chi'n defnyddio cynhyrchion amddiffyn planhigion ar eich tir

en-gb	UA6 is not applicable if you have enough existing habitat to meet the scheme requirement for 10% of your farm to be habitat
cy-gb	nid yw UA6 yn berthnasol os oes gennych ddigon o gynefin i fodloni Gofyn y Cynllun bod 10% o'ch fferm yn gynefin

en-gb	UA7 is not applicable if your farm does not contain a designated site such as a Site of Special Scientific Interest (SSSI)
cy-gb	nid yw UA7 yn berthnasol os nad oes safle dynodedig fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) ar eich fferm

en-gb	UA8 is not applicable if your farm does not have any hedgerows, although hedgerows are found on most farms in Wales
cy-gb	nid yw UA8 yn berthnasol os nad oes perthi/gwrychoedd ar eich fferm er bod perthi ar y rhan fwyaf o ffermydd yng Nghymru

en-gb	UA9 is not applicable if you have no existing woodland
cy-gb	nid yw UA9 yn berthnasol os nad oes gennych goetir ar eich fferm

en-gb	UA11 is not applicable if you do not have any historic features
cy-gb	nid yw UA11 yn berthnasol os nad oes gennych unrhyw nodweddion hanesyddol

en-gb	UA12 does not apply to you if you are an arable or horticulture business with no livestock
cy-gb	nid yw UA12 yn berthnasol os ydych yn fusnes âr neu arddwriaethol heb dda byw.

en-gb	Your Universal Payment will represent the costs of undertaking these actions and the social benefits which comes from the sustainable production of food.
cy-gb	Bydd eich Taliad Cyffredinol yn adlewyrchu’r costau sydd ynghlwm wrth gynnal y gweithredoedd hyn a’r manteision cymdeithasol a ddaw trwy gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy.

en-gb	The payment methodology is set out in more detail at Chapter 8.
cy-gb	Disgrifir y dull talu yn fanylach ym Mhennod 8.

en-gb	The information in this Chapter provides you with detail to know what the UAs mean for you and your farm.
cy-gb	Mae’r bennod hon yn esbonio beth y bydd y Gweithredoedd Cyffredinol yn ei olygu i chi a’ch fferm.

en-gb	This information includes;
cy-gb	Mae’r wybodaeth hon yn cynnwys:

en-gb	the aims and benefits of each Universal Action
cy-gb	nodau a manteision yr holl Weithredoedd Cyffredinol

en-gb	a description of who needs to complete them
cy-gb	disgrifiad o bwy sydd angen cwblhau’r gweithredoedd hyn

en-gb	specific requirements
cy-gb	gofynion penodol

en-gb	the deadline for completion
cy-gb	y terfyn amser ar gyfer eu cwblhau

en-gb	the evidence you will be required to keep proving that the action has been completed
cy-gb	y dystiolaeth y bydd gofyn ichi ei chadw i brofi'ch bod wedi gwneud y weithred

en-gb	how you can start preparing yourself
cy-gb	sut gallwch ddechrau paratoi

en-gb	links, if relevant, to further Optional and Collaborative themes you may be interested in
cy-gb	dolenni, os yn berthnasol, i themâu Opsiynol a Chydweithredol y gallech fod â diddordeb ynddyn nhw

en-gb	There is additional technical information for some Universal Actions contained in the annexes accompanying this document.
cy-gb	Yn atodiadau’r ddogfen hon, ceir gwybodaeth dechnegol ychwanegol am rai Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	However, the full scheme guidance and technical notes to be published later this year will contain the definitive version of each UA.
cy-gb	Ond byddwn yn cyhoeddi Canllawiau a Nodiadau Technegol llawn y cynllun yn ddiweddarach eleni, gan gynnwys ferswn derfynol o bob Gweithred Gyffredinol (UA).

en-gb	These UAs have been designed to benefit your farm business as well as your wider community.
cy-gb	Bwriedir i’r UAs hyn ddod â budd i fusnes eich fferm yn ogystal ag i’ch cymuned.

en-gb	Some of the UAs are designed to provide you with baseline information on different aspects of your farm.
cy-gb	Bwriad rhai o’r UAs yw cynnig gwybodaeth sylfaenol am wahanol agweddau ar eich fferm.

en-gb	To meet the requirements of the UA you are only required to complete (or create) the baseline information, but we encourage you to use this to inform your decisions, so you can achieve the multiple benefits the UAs are designed to provide.
cy-gb	Er mwyn bodloni gofynion yr UAs hyn, y cyfan sydd ei angen yw'ch bod yn llenwi (neu'n creu) yr wybodaeth sylfaenol, ond rydym yn eich annog i'w defnyddio i fwydo'ch penderfyniadau er mwyn ichi allu sicrhau'r manteision niferus y mae'r Gweithredoedd Cyffredinol wedi'u creu i'w darparu.

en-gb	For most UAs we have included a reference to associated Optional or Collaborative themes.
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o UAs, rydym wedi cynnwys cyfeiriad at themâu Opsiynol neu Gydweithredol cysylltiedig.

en-gb	You may be eligible for further support under these Optional and Collaborative Actions to put the UA into practice.
cy-gb	Efallai y byddwch yn gymwys i gael rhagor o gymorth o dan y Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol hyn i'ch helpu i gynnal yr UA.

en-gb	UA1: soil health
cy-gb	UA1: Iechyd pridd

en-gb	Testing soil on improved land to inform soil health planning for your farm
cy-gb	Profi pridd ar dir wedi’i wella er mwyn llywio cynlluniau iechyd pridd ar gyfer eich fferm

en-gb	Aim
cy-gb	Nod

en-gb	Everything begins with soil.
cy-gb	Pridd yw man cychwyn popeth.

en-gb	All our ambitions for food production, nature recovery, water quality, flood risk and locking up carbon to help address the climate emergency depend on healthy soil.
cy-gb	Mae ein holl uchelgeisiau o ran cynhyrchu bwyd, adfer natur, ansawdd dŵr, risg llifogydd a chloi carbon i helpu i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd yn dibynnu ar iechyd pridd.

en-gb	Soil is the second most important thing on your farm after you the farmer.
cy-gb	Pridd yw’r peth pwysicaf ar eich fferm, ar wahân i chi, y ffermwr.

en-gb	This Universal Action is designed to support regular soil testing to provide you with baseline soil information to help inform management decisions such as the quantity of inputs required.
cy-gb	Bwriad y Weithred Gyffredinol hon yw eich helpu i gynnal profion pridd rheolaidd er mwyn cael gwybodaeth sylfaenol am bridd eich fferm. Bydd yr wybodaeth honno’n eich helpu i wneud penderfyniadau rheoli, megis faint o wrtaith sydd ei angen.

en-gb	How it will benefit you and your farm
cy-gb	Beth bydd manteision hyn i chi a’ch fferm

en-gb	Soil testing gives you the information you need to make soil husbandry decisions for the benefit of your crops and pasture.
cy-gb	Trwy gynnal profion ar bridd, cewch yr wybodaeth sydd ei hangen arnoch i wneud penderfyniadau i ofalu am eich pridd er lles eich cnydau a’ch tir pori.

en-gb	This could involve targeting inputs to balance soil indices and to prevent waste, or changing cropping and cultivation patterns to improve soil structure.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys targedu gwrtaith i wella cydbwysedd eich pridd ac atal gwastraff, neu newid patrymau cnydio a thrin tir er mwyn gwella strwythur y pridd.

en-gb	A healthy soil structure and thriving soil microfauna supports better root growth and helps regulate moisture levels to benefit yields, while reducing the need for irrigation and chemical inputs.
cy-gb	Mae strwythur pridd iach a microffawna pridd llewyrchus yn helpu gwreiddiau i dyfu’n well ac yn helpu i reoli lefelau gwlybaniaeth er lles cynhyrchiant, gan hefyd leihau’r angen i ddyfrhau a defnyddio gwrteithiau cemegol.

en-gb	It also helps reduce soil and nutrient loss, which is a cost to you.
cy-gb	Hefyd, mae’n helpu i osgoi colli pridd a maethynnau – sef rhywbeth sy’n creu cost i chi.

en-gb	How it will benefit your wider community
cy-gb	Beth yw manteision hyn i'ch cymuned ehangach

en-gb	Securing and where appropriate, building soil organic matter increases the amount of carbon locked up and helps to regulate water flow which can reduce the risk of flooding.
cy-gb	Trwy ddiogelu a lle bo angen cynyddu deunydd organig y pridd, bydd mwy o garbon yn cael ei ddal a bydd yn helpu i reoli llif dŵr, sy’n gallu lleihau’r risg o lifogydd.

en-gb	More targeted soil inputs can also benefit air and water quality.
cy-gb	Gall targedu gwrteithiau'n well arwain hefyd at fanteision i ansawdd yr aer a’r dŵr.

en-gb	Who needs to complete this Universal Action
cy-gb	Pwy fydd angen cwblhau’r Weithred Gyffredinol hon

en-gb	All farm businesses with agriculturally improved land as described below.
cy-gb	Pob busnes fferm sydd â thir wedi'i wella yn amaethyddol fel y disgrifir isod.

en-gb	Requirements of the Universal Action
cy-gb	Gofynion y Weithred Gyffredinol

en-gb	This action involves soil testing of your agriculturally improved land which has previously received or may receive inputs (natural and artificial) or lime.
cy-gb	O dan y weithred hon, rhaid i chi gynnal profion ar bridd ar dir sydd wedi’i wella’n amaethyddol – tir sydd wedi cael neu a allai gael gwrtaith (naturiol ac artiffisial) neu galch wedi'i roi arno.

en-gb	This should be all pasture not classified as habitat as part of UA5:
cy-gb	Hynny yw, yr holl dir nad yw wedi’i ddosbarthu fel cynefin o dan UA5:

en-gb	Habitat maintenance.
cy-gb	Cynnal cynefinoedd.

en-gb	To complete this action we are asking you to undertake soil testing on at least 20% of this improved land per year, which means all relevant land is tested in a five-year cycle.
cy-gb	Er mwyn gwneud y weithred hon, gofynnwn ichi brofi pridd o leiaf 20% o’r tir sydd wedi’i wella ar eich fferm, bob blwyddyn. Mae hyn yn golygu y caiff yr holl dir perthnasol ei brofi mewn cylchdro o bum mlynedd.

en-gb	It is acceptable to test more than 20% per year if you prefer.
cy-gb	Mae’n dderbyniol profi mwy nag 20% o’r tir bob blwyddyn, os dymunwch wneud hynny.

en-gb	You will need to collect soil samples using a standard procedure which will be included in the technical notes.
cy-gb	Bydd angen ichi gasglu samplau pridd trwy ddilyn y drefn safonol a ddisgrifir yn y Nodiadau Technegol.

en-gb	The minimum range of testing required includes Potassium (K), Phosphorous (P), Magnesium (Mg), pH, and Soil Organic Matter.
cy-gb	Bydd yn rhaid i chi brofi o leiaf am Botasiwm (K), Ffosfforws (P), Magnesiwm (Mg), pH, a Deunydd Organig y Pridd.

en-gb	Test results must be recorded on RPW Online.
cy-gb	Rhaid cofnodi canlyniadau'r profion ar RPW Ar-lein.

en-gb	This helps to support the national monitoring programme, but the test results will not be used for any other purpose and will not be used to identify individual farms i.e. we will aggregate the data.
cy-gb	Bydd hyn yn cefnogi'r rhaglen fonitro genedlaethol, ond ni fydd canlyniadau'r profion yn cael eu defnyddio at unrhyw ddiben arall ac ni fydd modd eu defnyddio i adnabod ffermydd unigol h.y. byddwn yn crynhoi'r data.

en-gb	If you are unfamiliar with interpreting soil testing results, you may opt for a break in soil testing in your second year in the scheme to ensure you have time to interpret and act upon your first set of results.
cy-gb	Os nad ydych yn gyfarwydd â dehongli canlyniadau profion pridd, gallwch gymryd egwyl rhag cynnal profion yn ail flwyddyn y Cynllun er mwyn cael amser i ddehongli’r gyfres gyntaf o ganlyniadau, a gweithredu arnyn nhw.

en-gb	There will be advice and guidance available through Farming Connect to support you.
cy-gb	Gallwch ofyn i Cyswllt Ffermio am help a chyngor.

en-gb	If you choose to take this break in your second year, we expect all relevant soil to be tested within a six-year cycle rather than the five-year cycle described above.
cy-gb	Os dewiswch gymryd egwyl yn eich ail flwyddyn, disgwyliwn fod yr holl bridd yn cael ei brofi mewn cylchdro o chwe mlynedd yn hytrach na phum mlynedd.

en-gb	Additional testing information
cy-gb	Gwybodaeth ychwanegol am gynnal profion

en-gb	Soil testing should be undertaken and reported per individual field parcel.
cy-gb	Dylid profi’r pridd a chofnodi'r canlyniadau fesul parsel.

en-gb	More information will be available in the full technical notes, including the potential to combine field parcels in relation to similar sol conditions or management.
cy-gb	Bydd mwy o wybodaeth ar gael yn y Nodiadau Technegol llawn, gan gynnwys y posibilrwydd o gyfuno parseli os yw amodau'r pridd neu'r dulliau rheoli yn debyg.

en-gb	Where horticultural crops are being grown there may be greater variation in soil management, and you may choose to undertake more detailed testing within a specific field parcel.
cy-gb	Os ydych yn tyfu cnydau garddwriaethol, efallai'ch bod yn defnyddio mwy o amrywiaeth o ddulliau rheoli pridd, ac efallai felly am gynnal profion manylach o fewn parsel penodol.

en-gb	When do I have to complete this action
cy-gb	Erbyn pryd y bydd angen cwblhau’r weithred hon?

en-gb	The technical notes will support you in choosing when to sample.
cy-gb	Bydd y Nodiadau Technegol yn eich helpu i benderfynu pryd i gasglu samplau.

en-gb	All testing will need to be completed by the end of the year.
cy-gb	Bydd angen cwblhau’r holl brofion erbyn diwedd y flwyddyn.

en-gb	What evidence do I need to provide
cy-gb	Pa dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno?

en-gb	Soil testing results for each relevant land parcel should be entered into RPW Online.
cy-gb	Bydd angen ichi gofnodi canlyniadau profion pridd pob parsel tir perthnasol ar RPW Ar-lein.

en-gb	We intend to make this as efficient as possible and will provide more detail in the technical notes.
cy-gb	Rydym am i'r broses fod mor effeithlon â phosibl a byddwn yn cynnwys rhagor o fanylion yn y Nodiadau Technegol.

en-gb	How can I prepare myself for the start of the SFS
cy-gb	Sut galla i baratoi ar gyfer dechrau’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy?

en-gb	Soil testing which includes Potassium (K), Phosphorous (P), Magnesium (Mg) and pH undertaken up to four years prior to entering the scheme will count towards this action, even if Soil Organic Matter was not included in the testing.
cy-gb	Os gwnaethoch gynnal profion pridd i fesur Potasiwm (K), Ffosfforws (P), Magnesiwm (Mg) a pH hyd at bedair blynedd cyn ymuno â’r Cynllun, gallan nhw gyfrif at y Weithred hon hyd yn oed os na wnaethoch chi fesur Deunydd Organig y Pridd.

en-gb	You will still need to ensure all the relevant fields are tested within five years, before the next five-year cycle begins.
cy-gb	Bydd dal angen ichi sicrhau bod yr holl gaeau perthnasol yn cael eu profi o fewn y pum mlynedd, cyn i’r cylch pum mlynedd nesaf ddechrau.

en-gb	We will not ask you to provide details of the results of soil testing undertaken prior to entering the scheme, but records should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Ni fyddwn yn gofyn i chi nodi canlyniadau profion pridd a gynhaliwyd cyn ichi ymuno â'r Cynllun, ond dylech gadw'r cofnodion am bum mlynedd a gofalu eu bod ar gael i'w harchwilio os gofynnir amdanynt.

en-gb	Further information and support
cy-gb	Rhagor o wybodaeth a chymorth

en-gb	We encourage you to build upon your soil testing results to enhance the condition of your soils.
cy-gb	Rydym yn eich annog i weithredu ar ganlyniadau'ch profion pridd er mwyn gwella cyflwr eich pridd.

en-gb	Advice and guidance will be available from Farming Connect and you may consider accessing capital funding available under Optional themes:
cy-gb	Bydd cyngor a chanllawiau ar gael gan Cyswllt Ffermio ac efallai y byddwch am fanteisio ar gyllid cyfalaf sydd ar gael o dan themâu Opsiynol:

en-gb	Improved soil health & multispecies crop cover.
cy-gb	Gwella iechyd y pridd a chnwd gorchudd amlrywogaeth

en-gb	Sustainable production
cy-gb	Cynhyrchu cynaliadwy

en-gb	Advanced Continuous Professional Development
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus Uwch

en-gb	Improved water quality, water usage and flood mitigation
cy-gb	Gwella ansawdd dŵr, y defnydd a wneir o ddŵr a mesurau lliniaru llifogydd

en-gb	Improved air quality and lowering ammonia emissions
cy-gb	Gwella ansawdd aer a lleihau allyriadau amonia

en-gb	Integrated Pest Management
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Complete an annual assessment of Plant Protection Products used, and alternative methods employed to reduce chemical usage
cy-gb	Cwblhau asesiad blynyddol o’r Cynhyrchion Diogelu Planhigion a ddefnyddir, a'r dulliau eraill a ddefnyddir i leihau’r defnydd o gemegau

en-gb	Integrated Pest Management (IPM) focuses on the growth of a healthy crop, with the least possible disruption to the wider ecosystem.
cy-gb	Ffocws Rheolaeth Integredig ar Blâu yw tyfu cnwd iach gan amharu cyn lleied ag y medrir ar yr ecosystem ehangach.

en-gb	This approach encourages the most appropriate form of disease, pest or weed control including the use of technology and non-chemical methods, as well as targeted chemical (Plant Protection Products) use if required.
cy-gb	Gwneir hyn trwy annog defnyddio'r ffordd fwyaf priodol o reoli clefydau, plâu neu chwyn, gan gynnwys defnyddio technoleg a dulliau heb gemegau, yn ogystal â thargedu'r defnydd o gemegau (Cynhyrchion Diogelu Planhigion) pan fo'u hangen.

en-gb	Livestock disease is covered by UA12:
cy-gb	Ymdrinnir â chlefydau da byw yn UA12:

en-gb	How it will benefit you and your farm
cy-gb	Beth bydd manteision hyn i chi a’ch fferm:

en-gb	Targeting and reducing use of Plant Protection Products (PPPs) can save money, support a more resilient crop and reduce risks to human health.
cy-gb	Trwy dargedu Cynhyrchion Diogelu Planhigion (PPPs) a defnyddio llai ohonynt, gallwch arbed arian, tyfu cnwd mwy gwydn a lleihau'r risgiau i iechyd pobl.

en-gb	How it will benefit your wider community
cy-gb	Beth yw manteision hyn i'ch cymuned ehangach:

en-gb	We depend on invertebrates and other microfauna and flora to pollinate our crops, break down waste and manage healthy soils.
cy-gb	Rydym yn dibynnu ar infertebratau a microffawna a fflora eraill i beillio ein cnydau, dadelfennu gwastraff a chynnal priddoedd iach.

en-gb	Without them these processes fail.
cy-gb	Hebddynt, ni fyddai’r prosesau hyn yn gweithio.

en-gb	Reducing the use of PPPs can benefit beneficial invertebrates and reduce the risk of pesticide resistance.
cy-gb	Bydd defnyddio llai o PPPs yn fuddiol i infertebratau defnyddiol ac yn lleihau’r risg o fagu ymwrthedd i blaladdwyr.

en-gb	All farmers entering the scheme who use, or employ contractors to use, PPPs such as insecticides, herbicides, fungicides (including seed dressings), molluscicides or plant growth regulators.
cy-gb	Yr holl ffermwyr sy’n ymuno â’r Cynllun ac sy’n defnyddio neu’n cyflogi contractwyr i ddefnyddio PPPs megis pryfladdwyr, chwynladdwyr, ffwngladdwyr (yn cynnwys gorchudd hadau), molwsgladdwyr neu reolyddion tyfiant planhigion.

en-gb	Even if you only use a small amount of PPP each year you are still required to complete the Action, but your assessment may be shorter and less detailed.
cy-gb	Hyd yn oed os mai ychydig iawn o PPPs rydych yn ei ddefnyddio bob blwyddyn, bydd dal gofyn ichi gynnal y Weithred, ond efallai y bydd eich asesiad yn fyrrach ac yn llai manwl.

en-gb	You do not need to complete the plan if you have not used, or do not intend to use, PPPs during the calendar year.
cy-gb	Ni fydd angen ichi gwblhau’r weithred os nad ydych wedi defnyddio, nac yn bwriadu defnyddio, Cynhyrchion Diogelu Planhigion yn ystod y flwyddyn galendr.

en-gb	To complete this action you will need to:
cy-gb	I gwblhau’r weithred hon, bydd angen ichi wneud y canlynol:

en-gb	assess your current approach to crop pest, weed and disease management, and opportunities for using additional IPM approaches
cy-gb	asesu sut ydych yn rheoli clefydau, chwyn a phlâu cnydau, ac yn manteisio ar gyfleoedd i ddefnyddio dulliau Rheoli Plâu yn Integredig

en-gb	record your assessment in an annual IPM Plan
cy-gb	cofnodi'ch asesiad mewn Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu blynyddol

en-gb	To complete your IPM assessment you should keep a record of each time a PPP is used on your farm including:
cy-gb	I gwblhau'ch asesiad Rheolaeth Integredig ar Blâu, dylech gadw cofnod o bob tro rydych yn defnyddio Cynnyrch Diogelu Planhigion ar eich fferm, yn cynnwys:

en-gb	the name of the PPP
cy-gb	enw’r PPP

en-gb	amount used
cy-gb	faint rydych wedi'i ddefnyddio

en-gb	date and time applied
cy-gb	dyddiad ac amser ei ddefnyddio

en-gb	field / location and size of area treated (ha)
cy-gb	y cae / lleoliad a'r arwynebedd a gafodd ei drin (ha)

en-gb	crop type treated and reason for treatment
cy-gb	y math o gnwd a gafodd ei drin a’r rheswm dros ei drin

en-gb	weather conditions at time of application
cy-gb	amodau’r tywydd pan wnaethoch chi ddefnyddio'r PPP

en-gb	IPM approaches include using appropriate cultivation techniques, diverse crop rotations and companion crops, pest-resistant crop varieties, tailored and efficient use of inputs (pesticides and fertiliser), and wildlife habitats in and around fields to encourage predators and other insects that feed on crop pests.
cy-gb	Mae Rheolaeth Integredig ar Blâu yn cynnwys defnyddio technegau trin tir priodol, cylchdroi cnydau a chydgnydio, tyfu mathau sy’n gallu gwrthsefyll plâu, defnyddio mewnbynnau (plaladdwyr a gwrteithiau) mewn ffordd effeithlon sy'n ateb eich gofyn, a chynefinoedd bywyd gwyllt o fewn ac o amgylch caeau er mwyn annog ysglyfaethwyr a phryfed eraill sy’n bwydo ar blâu cnydau.

en-gb	We encourage you to use this information to help identify opportunities to target and reduce PPP use to help achieve the benefits above.
cy-gb	Rydym yn eich annog i ddefnyddio’r wybodaeth hon i weld cyfleoedd i dargedu’r defnydd o PPPs a defnyddio llai ohonynt i sicrhau'r manteision uchod.

en-gb	IPM Plan
cy-gb	Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	We are not setting an IPM Plan template as there are suitable industry examples available.
cy-gb	Nid ydym am lunio templed ar gyfer Cynlluniau Rheolaeth Integredig ar Blâu, oherwydd mae enghreifftiau addas ar gael eisoes gan y diwydiant.

en-gb	You may find it helpful to use the Voluntary Initiative IPM Plan templates (on NFU online) jointly developed with the NFU.
cy-gb	Gallai defnyddio templedi Cynllun IPM y Fenter Wirfoddol (ar Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr ar-lein) a ddatblygwyd ar y cyd ag Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr (NFU) fod yn ddefnyddiol.

en-gb	Three sector specific plans are available (arable, grassland and horticulture) which provide an IPM score and tailored feedback upon completion.
cy-gb	Mae tri chynllun sector-benodol ar gael (sef âr, glaswelltiroedd a garddwriaeth), sy’n darparu sgôr Rheolaeth Integredig ar Blâu ac adborth ar y diwedd.

en-gb	There is no standard format for recording PPP usage.
cy-gb	Nid oes fformat safonol ar gyfer cofnodi defnydd o PPPs.

en-gb	You may find it useful to use the Pesticide Treatment Record on our website.
cy-gb	Efallai y byddai’n fuddiol ichi ddefnyddio’r Cofnod Defnyddio Plaladdwyr ar ein gwefan.

en-gb	You do not need to complete a separate IPM Plan for the scheme if you already complete an annual IPM Plan which contains all the information listed above, and you can present it for inspection if required.
cy-gb	Ni fydd angen cwblhau Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu ar wahân ar gyfer yr SFS os ydych eisoes yn cwblhau Cynllun Rheolaeth blynyddol sy’n cynnwys yr holl wybodaeth a restrir uchod, a'ch bod yn gallu ei gyflwyno pan ofynnir amdano.

en-gb	When do I have to complete this action
cy-gb	Erbyn pryd y bydd angen cwblhau’r weithred hon

en-gb	You will need to complete the IPM Plan and record use of PPP by the end of the year.
cy-gb	Bydd angen cwblhau’r Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu a chofnodi eich defnydd o PPPs erbyn diwedd y flwyddyn.

en-gb	We encourage you to update your IPM Plan regularly and use it to review your management decisions throughout the year.
cy-gb	Rydym yn eich annog i ddiweddaru eich Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu yn rheolaidd a’i ddefnyddio i adolygu’ch penderfyniadau rheoli drwy gydol y flwyddyn.

en-gb	What evidence do I need to provide
cy-gb	Pa dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno

en-gb	You can declare that you have met the requirements, or do not use PPPs on RPW Online.
cy-gb	Gallwch ddatgan eich bod wedi bodloni’r gofynion, neu nad ydych yn defnyddio PPPs ar RPW Ar-lein.

en-gb	We do not require you to submit your IPM Plan to us, and we do not intend to collect your IPM information.
cy-gb	Nid ydym yn gofyn ichi gyflwyno'ch Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu i ni, ac ni fyddwn yn casglu gwybodaeth am eich Rheolaeth Integredig ar Blâu.

en-gb	However, your IPM Plan and PPP usage records should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Ond dylech gadw'ch Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu a’ch cofnodion PPP am bum mlynedd a'u dangos i ni pan ofynnir amdanynt.

en-gb	How can I prepare myself for the start of the SFS
cy-gb	Sut galla i baratoi ar gyfer dechrau’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	It would be beneficial to familiarise yourself with an IPM Plan and record keeping.
cy-gb	Byddai’n ddefnyddiol ichi ymgyfarwyddo â Chynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu a sut i gadw cofnodion.

en-gb	Advice and support is available through Farming Connect.
cy-gb	Mae cyngor a chanllawiau ar gael gan Cyswllt Ffermio.

en-gb	More information is available on our website:
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth ar dudalen we Llywodraeth Cymru:

en-gb	Integrated Pest Management
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu.

en-gb	Complete an annual measuring and monitoring assessment to optimise business and environmental performance
cy-gb	Cynnal asesiad mesur a monitro blynyddol i wella perfformiad y busnes a'ch perfformiad amgylcheddol

en-gb	Our aim is to support you to benefit from basic benchmarking using simple Key Performance Indicators (KPIs) to monitor and improve farm performance, increasing the farms’ ability to adapt to change, enhance profitability and benefit the environment.
cy-gb	Ein nod yw eich helpu i elwa ar waith meincnodi sylfaenol trwy ddefnyddio Dangosyddion Perfformiad Allweddol syml i fonitro a gwella perfformiad eich fferm, iddi allu addasu'n well i newid, gwneud mwy o elw a sicrhau manteision i’r amgylchedd.

en-gb	This action links to other scheme actions, particularly UA12: Animal health and welfare.
cy-gb	Mae’r Weithred hon yn gysylltiedig â gweithredoedd eraill y Cynllun, yn enwedig UA12 Iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	This action is designed to give you a starting point to understand how your business is performing.
cy-gb	Bwriad y weithred hon yw cynnig man cychwyn ar gyfer deall sut mae eich busnes yn perfformio.

en-gb	This allows you to use data to better understand which management practices are successful and which practices could be adapted to help you improve performance.
cy-gb	Bydd modd ichi ddefnyddio data i ddeall yn well pa arferion rheoli sy’n llwyddiannus a pha arferion sydd angen eu haddasu er mwyn eich helpu i wella’ch perfformiad.

en-gb	This can enable you to lower costs, improve efficiency, and make environmental improvements.
cy-gb	Gallai hyn arwain at leihau costau, lleihau gwastraff a gwneud gwelliannau amgylcheddol.

en-gb	You do not need to complete the same KPIs each year as your circumstances may change, however, KPIs work best when you can monitor trends over several years to see whether performance is improving.
cy-gb	Ni fydd angen cwblhau’r un Dangosyddion Perfformiad Allweddol bob blwyddyn, gan y gall eich amgylchiadau newid. Er hynny mae Dangosydd yn gweithio ar ei orau pan fydd modd monitro tuedd dros sawl blwyddyn i weld a yw’r perfformiad yn gwella.

en-gb	The KPIs are for your own use.
cy-gb	At eich defnydd chi mae’r Dangosyddion.

en-gb	We will not be monitoring or assessing the data included in your KPIs.
cy-gb	Ni fyddwn yn monitro nac yn asesu'r data y byddan nhw’n ei gynhyrchu.

en-gb	The results from Benchmarking are specific to your farm, and the performance will have no impact on your Universal Payment.
cy-gb	Bydd canlyniadau'r meincnodi yn benodol i'ch fferm chi, ac ni fydd y perfformiad yn cael unrhyw effaith ar eich Taliad Cyffredinol.

en-gb	Improved performance can lead to more efficient food production, reductions in carbon emissions and pollution, which in turn can result in clearer air and water.
cy-gb	Gall perfformiad gwell arwain at gynhyrchu bwyd yn fwy effeithlon, lleihau allyriadau carbon a llygredd, a gall hynny olygu aer a dŵr glanach.

en-gb	This helps meet evolving consumer demands.
cy-gb	Bydd hynny'n helpu i fodloni gofynion cwsmeriaid wrth iddyn nhw esblygu.

en-gb	All farmers entering the scheme will need to complete this action.
cy-gb	Bydd angen i’r holl ffermwyr sy’n ymuno â’r cynllun gwblhau’r weithred hon.

en-gb	If you undertake benchmarking annually on a whole farm or enterprise basis using an industry benchmarking tool you may already meet this action.
cy-gb	Os ydych eisoes yn meincnodi'ch fferm neu fenter gyfan bob blwyddyn gan ddefnyddio un o offerynnau meincnodi’r diwydiant, efallai'ch bod eisoes yn bodloni’r weithred hon.

en-gb	We would not ask you to repeat the action.
cy-gb	Ni fyddwn yn gofyn ichi ailadrodd y gwaith.

en-gb	We are compiling a list of industry-based benchmarking alternatives to include in the scheme guidance.
cy-gb	Rydym wrthi’n llunio rhestr o offerynnau meincnodi eraill y  diwydiant i’w cynnwys yng nghanllawiau’r cynllun.

en-gb	A final list of these approved benchmarking tools will be provided later in 2025 and are likely to include activity delivered through organisations such as dairy processors, levy boards and knowledge transfer providers.
cy-gb	Bydd rhestr derfynol o’r offerynnau meincnodi cymeradwy hyn ar gael yn ddiweddarach yn 2025. Fwy na thebyg, sefydliadau fel proseswyr llaeth, byrddau ardollau a darparwyr trosglwyddo gwybodaeth fydd yn eu darparu.

en-gb	To complete this action we are asking you to:
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r Weithred hon, rydym yn gofyn ichi wneud y canlynol:

en-gb	declare on RPW Online the industry recognised benchmarking tool you are using
cy-gb	nodi ar RPW Ar-lein pa offeryn meincnodi, sydd wedi'i gymeradwyo gan y diwydiant, rydych chi’n ei ddefnyddio.

en-gb	or
cy-gb	Neu

en-gb	complete an annual measuring and monitoring assessment from a standardised list of KPIs within the Farming Connect Benchmarking tool (FarmData+)
cy-gb	gynnal asesiad mesur a monitro blynyddol ar sail rhestr safonol o Ddangosyddion Perfformiad Allweddol o fewn offeryn Meincnodi Cyswllt Ffermio (FarmData+)

en-gb	single sector farms will complete a minimum of two sector specific KPIs, as well as one “Whole Farm” KPI
cy-gb	bydd ffermydd un sector yn cwblhau o leiaf ddau Ddangosydd Perfformiad Allweddol sy'n benodol i'r sector hwnnw, yn ogystal ag un Dangosydd “Fferm Gyfan”

en-gb	farms with multiple sectors will complete a minimum of two sector specific KPIs per sector, as well as one “Whole Farm” KPI
cy-gb	bydd ffermydd sy'n perthyn i fwy nag un sector yn cwblhau o leiaf ddau Ddangosydd penodol i bob sector, yn ogystal ag un Dangosydd “Fferm Gyfan”

en-gb	FarmData+ has a list of KPIs for the following sectors: Arable, beef, dairy, sheep, pigs, poultry and horticulture and a “Whole Farm” section.
cy-gb	Mae gan FarmData+ restr o Ddangosyddion Perfformiad Allweddol ar gyfer y sectorau canlynol: âr, eidion, godro, defaid, moch, dofednod a garddwriaeth, ynghyd ag adran “Fferm Gyfan”.

en-gb	You should complete the action by the end of the calendar year.
cy-gb	Dylech gwblhau’r weithred erbyn diwedd y flwyddyn galendr.

en-gb	If completing this UA using FarmData+, the titles of the completed KPIs will be automatically shared with RPW, but not your performance data.
cy-gb	Os ydych yn cwblhau’r Weithred Gyffredinol hon trwy ddefnyddio FarmData+, bydd teitlau’r Dangosyddion Perfformiad Allweddol y byddwch wedi'u bodloni yn cael eu rhannu’n awtomatig ag RPW, ond ni fydd manylion eich perfformiad yn cael eu rhannu.

en-gb	No other evidence is required.
cy-gb	Ni fydd angen unrhyw dystiolaeth arall.

en-gb	If you used an external provider from the approved list, you would need to record which scheme / supplier you used on RPW Online.
cy-gb	Os ydych yn defnyddio darparwr allanol o blith y rhestr gymeradwy, bydd angen cofnodi ar RPW Ar-lein pa gynllun / cyflenwr a ddefnyddiwyd.

en-gb	Your results should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Cadwch eich canlyniadau am bum mlynedd a sicrhau eu bod ar gael i’w harchwilio.

en-gb	You will be able to start using FarmData+ this year to familiarise yourself with the process before the scheme starts.
cy-gb	Byddwch yn gallu dechrau defnyddio FarmData+ eleni i ddod i ddeall y broses cyn i'r Cynllun ddechrau.

en-gb	The list of KPIs available on FarmData+ can be found at Annex 3.
cy-gb	Rydym wedi rhestru'r Dangosyddion Perfformiad Allweddol sydd ar gael ar FarmData+ yn Atodiad 3.

en-gb	Once you have entered your data in FarmData+, the tool will calculate and display your results.
cy-gb	Ar ôl ichi gofnodi'ch data ar FarmData+, bydd y system yn cyfrif ac yn dangos eich canlyniadau.

en-gb	Based on these results you will be signposted to support available from Welsh Government, Farming Connect and other providers to help you make improvements where you feel they are needed.
cy-gb	Ar sail y canlyniadau hyn, bydd yn eich cyfeirio at y cymorth y gall Llywodraeth Cymru, Cyswllt Ffermio a darparwyr eraill ei gynnig ichi i'ch helpu i wella lle bo angen.

en-gb	We will support you to make improvements, for example using the following Optional themes:
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i wneud gwelliannau, er enghraifft trwy ddefnyddio’r themâu Opsiynol canlynol:

en-gb	improved soil health & multispecies crop cover
cy-gb	gwella iechyd y pridd a chnwd gorchudd amlrywogaeth

en-gb	sustainable production
cy-gb	cynhyrchu cynaliadwy

en-gb	improved water quality, water usage and flood mitigation
cy-gb	gwella ansawdd dŵr, y defnydd a wneir o ddŵr a mesurau lliniaru llifogydd

en-gb	improved air quality and lowering ammonia emissions
cy-gb	gwella ansawdd aer a lleihau allyriadau amonia

en-gb	organic farming (support and conversion)
cy-gb	ffermio organig (cymorth a throsi)

en-gb	enhanced biosecurity
cy-gb	bioddiogeledd gwell

en-gb	Build on your existing skills and knowledge through learning on a range of subjects
cy-gb	Adeiladu ar eich sgiliau a’ch gwybodaeth trwy ddysgu am amrywiaeth o bynciau

en-gb	Farmers are multi skilled; part vet, part engineer, part ecologist, part accountant, part agronomist and much more.
cy-gb	Mae ffermwyr yn meddu ar lawer o sgiliau ac yn gorfod bod yn filfeddygon, yn beirianwyr, yn ecolegwyr, yn gyfrifwyr, yn agronomegwyr a llawer mwy.

en-gb	We want to support you to build on these skills, to bring increased benefits to your farm and Welsh agriculture.
cy-gb	Rydym am eich helpu i feithrin y sgiliau hyn ichi allu dod â rhagor o fanteision i’ch fferm ac i amaethyddiaeth Cymru.

en-gb	We also want to support agriculture to become a safer industry to work in.
cy-gb	Rydym hefyd am helpu i wneud amaethyddiaeth yn ddiwydiant mwy diogel i weithio ynddo.

en-gb	This action can help you adapt to changes in the industry, technological developments, supply chain demands and the impacts of the climate and nature emergency.
cy-gb	Gall y weithred hon eich helpu i addasu i newidiadau yn y diwydiant, datblygiadau technegol, gofynion y gadwyn gyflenwi ac effeithiau’r argyfyngau hinsawdd a natur.

en-gb	This action can also help build the skills and knowledge to carry out other scheme actions you may be less familiar with, to improve efficiency and profitability and to improve environmental performance.
cy-gb	Hefyd, gall y Weithred hon eich helpu i feithrin y sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i gynnal Gweithredoedd eraill y cynllun – rhai rydych yn llai cyfarwydd â nhw, efallai – i'ch gwneud yn fwy effeithlon, i wneud mwy o elw ac i wella'ch perfformiad amgylcheddol.

en-gb	This action can also help reduce risks and help make your farm safer.
cy-gb	Hefyd, gall y weithred hon helpu i leihau'r risgiau a gwneud eich fferm yn fwy diogel.

en-gb	Any learning which helps you reduce waste, save resources, improve animal health, and improve the condition of soils, habitats and woodlands benefits everybody.
cy-gb	Bydd dysgu sut i leihau gwastraff, arbed adnoddau, gwella iechyd anifeiliaid a gwella cyflwr pridd, cynefinoedd a choetir, o fudd i bawb.

en-gb	This action will need to be completed by every farm business in the scheme.
cy-gb	Bydd angen i bob busnes fferm sy’n rhan o’r cynllun gwblhau’r weithred hon.

en-gb	If there are multiple partners / directors within the business the requirement can be shared between you.
cy-gb	Os oes mwy nag un partner yn y busnes, gallwch ei rhannu rhyngoch.

en-gb	We encourage you to share the benefits of your learning throughout the farm business, farm employees and wider family where possible.
cy-gb	Rydym yn eich annog i rannu’r pethau a ddysgwch â gweddill busnes y fferm, gyda’ch gweithwyr a'ch teulu os medrwch.

en-gb	Main learning requirement
cy-gb	Y prif ofyniad dysgu

en-gb	To complete this action we are asking you to complete a minimum of six hours of learning, plus an element of health and safety training each scheme year.
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r weithred hon, rydym yn gofyn ichi wneud o leiaf chwe awr o ddysgu, ynghyd ag elfen o hyfforddiant iechyd a diogelwch, bob blwyddyn o’r cynllun.

en-gb	You can choose which learning to undertake as long as it supports actions to meet one or more of the four following Sustainable Land Management objectives:
cy-gb	Gallwch ddewis sut fath o ddysgu y byddwch am ei wneud, cyn belled â'i fod yn helpu gweithredoedd i gyflawni un neu fwy o bedwar amcan Rheoli Tir yn Gynaliadwy:

en-gb	producing food in a sustainable manner
cy-gb	cynhyrchu bwyd mewn modd cynaliadwy

en-gb	mitigating and adapting to climate change
cy-gb	lliniaru'r newid yn yr hinsawdd, ac addasu iddo

en-gb	maintaining and enhancing the resilience of ecosystems and the benefits they provide
cy-gb	cynnal a gwella gwytnwch ecosystemau a’r manteision maent yn eu darparu

en-gb	conserving and enhancing the countryside and cultural resources; promoting public access to and engagement with them; and sustaining the Welsh language and promoting and facilitating its use
cy-gb	gwarchod a gwella cefn gwlad ac adnoddau diwylliannol, annog mynediad y cyhoedd iddyn nhw ac i ymwneud â nhw, a chynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso’r defnydd ohoni.

en-gb	You can choose from a wide range of learning styles which suit you such as:
cy-gb	Gallwch ddewis o blith amrywiaeth eang o ddulliau dysgu sy’n gweddu i chi, megis:

en-gb	discussion groups
cy-gb	grwpiau trafod

en-gb	masterclasses
cy-gb	dosbarthiadau meistr

en-gb	accredited training
cy-gb	hyfforddiant achrededig

en-gb	e-learning
cy-gb	e-ddysgu

en-gb	mentoring
cy-gb	mentora

en-gb	If you choose to do all or part of your learning through Farming Connect the same list above would apply, and in addition you could participate in Agri Academy or Agrisgop.
cy-gb	Os dewiswch wneud eich holl ddysgu, neu ran ohono, trwy Cyswllt Ffermio, bydd y rhestr uchod yn dal i fod yn berthnasol, a gallech hefyd gymryd rhan yn y cynllun Academi Amaeth neu’r rhaglen Agrisgôp.

en-gb	Mobility and body condition scoring
cy-gb	Sgorio symudedd a chyflwr corff

en-gb	As part of UA12: Animal health and welfare – you are asked to undertake two hours of proficiency training at least every five years.
cy-gb	Fel rhan o UA12 Iechyd a Lles Anifeiliaid, gofynnir ichi gwblhau dwy awr o hyfforddiant sgiliau bob pum mlynedd o leiaf.

en-gb	If the person who undertakes the training is a business owner or partner, the two hours of training can count towards the required six hours of CPD within the year the learning takes place.
cy-gb	Os yw’r sawl sy’n cwblhau’r hyfforddiant yn berchennog neu’n bartner busnes, gall y ddwy awr o hyfforddiant hyn gyfrif tuag at y chwe awr o DPP sydd ei angen yn y flwyddyn.

en-gb	Learning by an employee who is not a business owner, partner or director would not count towards the required six hours.
cy-gb	Os gweithiwr cyflog ac nid perchennog, partner neu gyfarwyddwr y busnes, sy'n ei wneud, ni fydd yn cyfrif at y chwe awr angenrheidiol.

en-gb	Health and Safety learning
cy-gb	Dysgu am Iechyd a diogelwch

en-gb	In the first year of joining the scheme you will be asked to complete the Health and Safety online learning module produced by Farming Connect.
cy-gb	Yn y flwyddyn gyntaf ar ôl ymuno â’r cynllun, bydd angen ichi gwblhau’r modiwl dysgu Iechyd a Diogelwch ar-lein sydd wedi'i greu gan Cyswllt Ffermio.

en-gb	A series of in-person events will be held across Wales to provide support if you require assistance.
cy-gb	Bydd cyfres o ddigwyddiadau wyneb yn wyneb yn cael eu cynnal ledled Cymru i’ch helpu os bydd angen.

en-gb	For subsequent years you will have the option to count related health and safety or wellbeing learning, including those delivered through recognised charities or other external providers.
cy-gb	Ar gyfer blynyddoedd dilynol, gallwch ddewis cyfrif dysgu iechyd a diogelwch neu lesiant cysylltiedig, gan gynnwys sesiynau a gyflwynir gan elusennau cydnabyddedig neu ddarparwyr allanol eraill.

en-gb	When do I have to complete this action
cy-gb	Erbyn pryd y bydd angen cwblhau’r Weithred hon

en-gb	The action (learning) needs to be completed by the end of the year.
cy-gb	Rhaid cwblhau’r weithred (dysgu) erbyn diwedd y flwyddyn.

en-gb	A record of learning completed through Farming Connect will be on Storfa Sgiliau which will be shared with RPW Online as evidence towards completion of the action.
cy-gb	Bydd cofnod o’r dysgu a gaiff ei gwblhau trwy Cyswllt Ffermio yn cael ei gadw ar y Storfa Sgiliau a bydd yn cael ei rannu ag RPW Ar-lein fel tystiolaeth eich bod wedi cwblhau’r weithred.

en-gb	You will not need to do more, if this is sufficient to meet the learning requirements.
cy-gb	Ni fydd angen ichi wneud rhagor, os yw hyn yn ddigon i fodloni’r elfen ddysgu.

en-gb	If some or all your learning is completed through alternative providers, you will need to record the course, date of attendance, course length, and the person who undertook the learning on RPW Online.
cy-gb	Os caiff rhywfaint neu’r cyfan o’ch dysgu ei gwblhau trwy ddarparwyr eraill, bydd angen ichi gofnodi ar RPW Ar-lein beth oedd teitl y cwrs, dyddiad y cwrs a’i hyd a phwy ddilynodd y cwrs.

en-gb	You should ask the learning provider to provide a certificate or receipt (including name of organisation, title of learning, date of learning, your name, and time spent on learning activity).
cy-gb	Dylech ofyn i’r darparwr dysgu am dystysgrif neu dderbynneb (yn cynnwys enw’r sefydliad, teitl y cwrs, dyddiad y cwrs, eich enw chi, a’r amser a dreuliwyd yn dysgu).

en-gb	You do not need to submit this evidence but should keep it for a period of five years and make it available for inspection if requested.
cy-gb	Ni fydd angen ichi gyflwyno’r dystiolaeth hon, ond dylech ei chadw am bum mlynedd fel ei bod ar gael os bydd rhywun yn gofyn am gael ei gweld.

en-gb	If your learning is completed through alternative providers, we also encourage you to update Storfa Sgiliau so that you have a complete record of all your learning in one place, however you do not need to do this.
cy-gb	Os byddwch yn dilyn cwrs dysgu gan ddarparwr allanol, rydym yn eich annog i roi gwybod i'r Storfa Sgiliau fel bod gennych gofnod llawn o’ch dysgu mewn un lle; ond nid oes rhaid ichi wneud hyn.

en-gb	For farm businesses joining the SFS in 2026 only any learning undertaken as part of the Farming Connect pre-SFS suite of learning from summer 2025 will count as learning towards the 2026 scheme year.
cy-gb	Os byddwch yn ymuno â’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn 2026, bydd unrhyw gyrsiau Cyswllt Ffermio am y SAF y byddwch wedi'u dilyn o haf 2025 ymlaen yn cyfrif at elfen ddysgu Blwyddyn 2026 y Cynllun.

en-gb	A list of the learning is available at Annex 4.
cy-gb	Mae copi o’r rhestr i’w weld yn Atodiad 4.

en-gb	Farming Connect along with other organisations provide valuable learning opportunities which we encourage you to consider.
cy-gb	Mae Cyswllt Ffermio, ynghyd â sefydliadau eraill, yn cynnig cyfleoedd dysgu gwerthfawr y byddem yn eich annog i’w hystyried.

en-gb	This learning may also assist you to understand and gain maximum benefit from a range of Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd y dysgu hwn yn eich helpu i ddeall a chael y gorau o'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol fydd ar gael.

en-gb	Maintain the semi-natural, or newly created habitats on your farm to benefit grazing livestock and wildlife
cy-gb	Cynnal y cynefinoedd lled-naturiol neu’r cynefinoedd sydd newydd eu creu ar eich fferm fel eu bod o fudd i fywyd gwyllt a da byw sy’n pori

en-gb	This includes semi-natural habitats including heathlands, wetlands and the range of species rich grasslands of all types managed as pasture and hay fields across Welsh farms.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cynefinoedd lled-naturiol, gan gynnwys rhostiroedd, gwlyptiroedd a gwahanol laswelltiroedd cyfoethog eu rhywogaethau sy'n cael eu rheoli fel tir pori a chaeau gwair ledled ffermydd Cymru.

en-gb	These habitats provide forage for livestock and depend on sustainable levels of grazing to provide a home for wildlife, and an attractive and diverse landscape.
cy-gb	Mae’r cynefinoedd hyn yn cynnig porfeydd i dda byw ac yn dibynnu ar lefelau pori cynaliadwy i allu cynnig cynefin i fywyd gwyllt, a thirwedd ddeniadol ac amrywiol.

en-gb	The aim of this action is to retain and maintain these important habitats and enable further enhancement.
cy-gb	Bwriad y weithred yw cadw a chynnal y cynefinoedd pwysig hyn a’u cyfoethogi.

en-gb	Farm habitats provide multiple benefits to food production such as supporting pollinators beneficial to crops, and a more diverse range of forage providing trace elements and other medicinal properties for livestock.
cy-gb	Mae cynefinoedd ar ffermydd yn cynnig llawer o fanteision o ran cynhyrchu bwyd, megis cynnal pryfed peillio er lles cnydau, ynghyd â phorfeydd mwy amrywiol sy’n darparu elfennau hybrin a rhinweddau meddyginiaethol eraill i dda byw.

en-gb	To support you to maintain all semi-natural and newly created habitat on your farm, we will pay you a supplementary habitat payment within the Universal Payment for each hectare of habitat.
cy-gb	Er mwyn eich helpu i gynnal yr holl gynefinoedd lled-naturiol a’r rhai sydd newydd eu creu ar eich fferm, byddwn yn talu taliad cynefin atodol o fewn y Taliad Cyffredinol ar gyfer pob hectar o gynefin.

en-gb	Farms with more semi-natural habitat will therefore receive more Universal Payment under the habitat payment for management of this land.
cy-gb	Bydd ffermydd â mwy o gynefin lled-naturiol felly yn cael Taliad Cyffredinol uwch o dan y taliad cynefin ar gyfer rheoli’r tir hwn.

en-gb	Habitat land maintained under this action counts towards the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Bydd tir cynefin sy'n cael ei gynnal o dan y weithred hon yn cyfrif tuag at y gofyn bod 10% o'ch fferm yn gynefin.

en-gb	Habitats in good condition can provide multiple benefits including homes for wildlife, storing carbon, reducing pollution, and regulating water flow to reduce the risk of flooding and drought.
cy-gb	Gall cynefinoedd mewn cyflwr da gynnig llawer o fanteision gan gynnwys cartref i fywyd gwyllt, storio carbon, lleihau llygredd a rheoli llif dŵr i leihau'r risg o lifogydd a sychder.

en-gb	This Universal Action is designed to prevent habitat being lost or degraded, and to provide a basis upon which we can improve, extend and reconnect habitats.
cy-gb	Bwriad y Weithred Gyffredinol hon yw atal cynefinoedd rhag dirywio neu gael eu colli, a bod yn sail ar gyfer gwella, estyn ac ailgysylltu cynefinoedd.

en-gb	This action applies to you if you have any land identified on your holding which fits in with the list of 12 habitat types listed below.
cy-gb	Bydd y weithred hon yn berthnasol os oes gennych unrhyw rai o'r 12 cynefin a restrir isod ar eich daliad.

en-gb	The list comprises existing semi-natural habitat, newly created habitat or land being managed as habitat, which have been confirmed with RPW.
cy-gb	Mae’r rhestr yn cynnwys cynefinoedd lled-naturiol sy'n bod eisoes, cynefinoedd sydd newydd eu creu neu dir sy'n cael ei reoli fel cynefin ac sydd wedi'i gadarnhau gan RPW.

en-gb	You will be asked to maintain all habitat areas in line with this Universal Action.
cy-gb	Gofynnir ichi gynnal pob darn o gynefin yn unol â’r Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	If you have no land classified as existing semi-natural habitat or newly created habitat, this Universal Action will not apply to you.
cy-gb	Os nad oes gennych unrhyw dir sy'n gynefin lled-naturiol neu'n gynefin sydd newydd ei greu, ni fydd y Weithred Gyffredinol hon yn berthnasol i chi.

en-gb	However, you will need to create temporary habitat under Universal Action 6 to meet the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Ond bydd angen ichi greu cynefin dros dro o dan Weithred Gyffredinol 6 er mwyn bodloni'r gofyn bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Variations to this Universal Action
cy-gb	Amrywiadau i’r Weithred Gyffredinol hon

en-gb	The requirements of this Universal Action may be varied if:
cy-gb	Gellir newid gofynion y Weithred Gyffredinol hon:

en-gb	part of your land is a designated site such as a Site of Special Scientific Interest (SSSI), and;
cy-gb	os oes rhan o’ch tir yn safle dynodedig, fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), a

en-gb	you have a Management Plan and agreed Schedule of works (SoW) in place as part of UA7:
cy-gb	bod gennych Gynllun Rheoli a Rhaglen Waith (SoW) y cytunwyd arni fel rhan o UA7:

en-gb	Designated Site Management Plan, or
cy-gb	Cynllun Rheoli Safle Dynodedig, neu

en-gb	you are undertaking more targeted habitat management under an Optional theme
cy-gb	os ydych yn gwneud gwaith rheoli cynefinoedd mwy penodol o dan y thema Opsiynol

en-gb	you have an existing Land Management Agreement (such as a Section 16 Agreement) in place with Natural Resources Wales
cy-gb	os oes gennych Gytundeb Rheoli Tir (megis Cytundeb Adran 16) eisoes â Cyfoeth Naturiol Cymru

en-gb	you have an expired Land Management Agreement (such as a Section 16 Agreement) with NRW which you are prepared to continue to adhere to until an agreed new Management Plan is in place
cy-gb	os oes gennych Gytundeb Rheoli Tir (megis Cytundeb Adran 16) sydd wedi dod i ben ag CNC – ond eich bod yn fodlon parhau i gadw ato nes y gallwch gytuno ar Gynllun Rheoli newydd

en-gb	you have managed a designated site, e.g. SSSI, by continuous management, approved by NRW through a Glastir Advanced contract ending in 2023 and which was also maintained in HWS 2024 and 2025.
cy-gb	rydych wedi rheoli safle dynodedig, e.e. SoDdGA, gyda chymeradwyaeth CNC drwy gontract Glastir Uwch a ddaeth i ben yn 2023 a'ch bod yn parhau i'w reoli o dan HWS yn 2024 a 2025.

en-gb	This management can continue until an agreed new Management Plan is in place
cy-gb	Gall y drefn hon bara nes bod Cynllun Rheoli newydd yn dod i rym

en-gb	The classification of habitats are:
cy-gb	Dyma’r mathau o gynefin:

en-gb	coastal saltmarsh
cy-gb	morfeydd heli

en-gb	coastal sand dune and shingle beach a) sand dune b) sand dune and shingle beach
cy-gb	twyni tywod arfordirol a thraethau graean: a) twyni tywod b) twyni tywod a thraethau graean

en-gb	lowland and coastal heath
cy-gb	rhos yr arfordir a rhos llawr gwlad

en-gb	enclosed wetland and marshy grassland a) enclosed wetland: lowland bogs, fens and flush / mire b) marshy grassland
cy-gb	gwlypdir wedi’i amgáu a glaswelltir corsiog: a) gwlypdir wedi’i amgáu – cyforgorsydd iseldir, ffeniau a thir gwlyb / mignen  b) glaswelltir gwlyb

en-gb	enclosed semi-natural dry grassland: a) managed as grazed pasture b) managed as hay meadow
cy-gb	glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu: a) ei reoli fel tir pori b) ei reoli fel gweirglodd

en-gb	upland open habitats
cy-gb	cynefinoedd agored yr ucheldir

en-gb	traditional orchards
cy-gb	perllannau traddodiadol

en-gb	dense bracken
cy-gb	rhedyn trwchus

en-gb	scrub
cy-gb	prysgwydd

en-gb	wood pasture
cy-gb	coetir pori

en-gb	permanent wildlife ponds
cy-gb	pyllau parhaol ar gyfer bywyd gwyllt

en-gb	newly created habitat areas on improved land a) new streamside corridors b) newly restored peat c) no input grassland from previous schemes d) any other improved or previously afforested land which is under habitat creation management
cy-gb	ardaloedd cynefin sydd newydd eu creu ar dir wedi’i wella: a) coridorau newydd ar lan nant b) mawnog sydd newydd ei hadfer c) glaswelltir heb fewnbynnau, o gynlluniau blaenorol d) unrhyw dir arall sydd wedi’i wella neu dir gafodd ei goedwigo, sy'n cael ei reoli i greu cynefin

en-gb	To complete this action we are asking you to maintain all your habitats in line with a specific set of requirements (Annex 5) for the habitat types found on your farm which includes.
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r weithred hon, rydym yn gofyn ichi gynnal eich holl gynefinoedd yn unol â set benodol o ofynion (Atodiad 5) ar gyfer y mathau o gynefinoedd a geir ar eich fferm, sy’n cynnwys:

en-gb	a description of the habitat classification, such as where it may be found and the native species which may be growing there
cy-gb	disgrifiad o’r cynefin, megis ble y mae a’r rhywogaethau brodorol a allai fod yn tyfu yno

en-gb	aims –the long-term ‘vision’ for the habitat including longer-term desired outcomes of what sympathetic management should achieve
cy-gb	nodau - y ‘weledigaeth’ tymor hir ar gyfer y cynefin, gan gynnwys canlyniadau tymor hwy y dymunir ac y dylid eu gweld o dan reolaeth sympathetig

en-gb	management requirements which you are asked to agree to do or not do on a particular habitat type and which you can be inspected against
cy-gb	gofynion rheoli y gofynnir ichi gytuno i’w gwneud neu i beidio â’u gwneud ar fath penodol o gynefin. Byddwn yn eich archwilio ar sail hyn

en-gb	management recommendations provided to guide you to achieve the aims and required outcomes such as standard sustainable grazing levels, livestock type and grazing pattern to benefit the habitat.
cy-gb	argymhellion rheoli i'ch helpu i gyflawni’r nodau a’r canlyniadau gofynnol e.e. lefelau pori cynaliadwy safonol, y math o dda byw a phatrymau pori er budd y cynefin.

en-gb	They are best practice, and you will not be inspected for these recommendations
cy-gb	Arferion gorau yw’r rhain, ac ni fyddwch yn cael eich archwilio ar sail yr argymhellion hyn

en-gb	potential derogations – likely scenarios beyond your control where the management requirement may be relaxed.
cy-gb	llacio gofynion posibl - senarios tebygol y tu hwnt i’ch rheolaeth lle gellir llacio’r gofynion rheoli.

en-gb	This could include extended periods of extreme weather such as drought or frozen ground
cy-gb	Er enghraifft cyfnodau estynedig o dywydd eithafol, fel sychder neu dir wedi’i rewi

en-gb	These requirements will need to be achieved alongside the set of obligatory general habitat rules to prevent loss and damage of all existing semi-natural habitats which is contained in the Universal Code at Annex 2.
cy-gb	Bydd angen cyflawni’r gofynion hyn ochr yn ochr â’r set o reolau cyffredinol gorfodol ar gyfer cynefinoedd, er mwyn atal colli neu niweidio cynefinoedd lled-naturiol, a gynhwysir yn y ‘Cod i Bawb’ yn Atodiad 2.

en-gb	If your farm is predominantly habitat and you may be unable to meet the specific requirement you will be able to request an advisory visit (fast-tracked for those over 90%) to consider any impediments, solutions and potential derogations to help you meet the Universal Action.
cy-gb	Os yw'r rhan fwyaf o'ch fferm yn gynefin ac nad ydych yn gallu bodloni’r gofyniad penodol, gallwch ofyn am ymweliad cynghori (un cyflym os yw mwy na 90% yn gynefin) i ystyried rhwystrau, atebion a rhanddirymiadau posibl er mwyn eich helpu i gynnal y Weithred Gyffredinol.

en-gb	Habitat management is an ongoing activity.
cy-gb	Mae rheoli cynefinoedd yn weithgarwch parhaus.

en-gb	You should adhere to the habitat management requirements throughout the calendar year.
cy-gb	Dylech gadw at y gofynion rheoli cynefin drwy gydol y flwyddyn galendr.

en-gb	You are required to maintain an activity diary for each parcel of habitat covered by this Universal Action.
cy-gb	Bydd angen ichi gadw Dyddiadur Gweithgarwch ar gyfer pob parsel o gynefin sy’n dod o dan y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	You should record all relevant activities related to the management requirements such as stock movements on and off habitat areas.
cy-gb	Dylech gofnodi'r holl weithgareddau sy'n gysylltiedig â'r gofynion rheoli fel symud stoc ar ac oddi ar gynefin.

en-gb	The management requirements which need to be recorded in the activity diary will be highlighted in the scheme guidance.
cy-gb	Byddwn yn nodi yng Nghanllawiau'r Cynllun pa ofynion rheoli y bydd angen ichi eu cofnodi yn y Dyddiadur Gweithgarwch.

en-gb	Your activity diary should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Dylech gadw eich Dyddiadur Gweithgarwch am bum mlynedd a sicrhau ei fod ar gael i’w archwilio.

en-gb	How can I prepare myself for the start of the SFS
cy-gb	Sut gallaf baratoi ar gyfer dechrau’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	It is important to make sure your application accurately reflects the areas of habitat you have on your farm.
cy-gb	Mae’n bwysig sicrhau bod eich cais yn adlewyrchu’r cynefinoedd sydd ar eich fferm.

en-gb	You will be able to do this through SAF 2026 and we would encourage you to check and, if needed, update your farm maps on RPW Online through the 2025 data confirmation exercise.
cy-gb	Gallwch wneud hynny ar eich SAF 2026 a byddem yn eich annog i edrych ar fapiau eich fferm, a’u diweddaru os oes angen ar RPW Ar-lein yn ystod ymarfer cadarnhau data 2025.

en-gb	We will provide clear guidance and support, for example through Farming Connect, to ensure you are aware of what you need to do to meet the requirements of this action.
cy-gb	Byddwn yn rhoi arweiniad a chymorth clir, er enghraifft trwy gyfrwng Cyswllt Ffermio, i sicrhau eich bod yn gwybod beth sydd angen ichi ei wneud i gynnal y Weithred hon.

en-gb	We will also support you to go further for example through the following Optional themes Enhanced habitat management and Creation of permanent and temporary habitats, as well as Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Hefyd, byddwn yn eich helpu i wneud mwy, er enghraifft trwy gyfrwng y themâu Opsiynol Rheoli cynefinoedd yn well a Creu cynefinoedd parhaol a thros dro, yn ogystal â’r thema Gydweithredol Gweithgarwchcydweithredol ar Raddfa Tirwedd.

en-gb	UA6 Temporary habitat creation on improved land
cy-gb	UA6: Creu cynefin dros dro ar dir wedi’i wella

en-gb	Create additional temporary habitat on improved land to meet the Scheme Requirement for a minimum habitat area
cy-gb	Creu cynefin dros dro ychwanegol ar dir wedi’i wella er mwyn bodloni gofyniad y Cynllun i neilltuo arwynebedd gofynnol yn gynefin

en-gb	Temporary habitats such as arable margins or herbal leys can provide valuable habitats for farm wildlife such as pollinating insects.
cy-gb	Gall cynefinoedd dros dro, megis ymylon tir âr neu wyndynnydd blodeuog, ddarparu cynefinoedd gwerthfawr i fywyd gwyllt y fferm, megis pryfed peillio.

en-gb	The aim of this action is to create temporary habitat to complement existing habitats on your farm.
cy-gb	Nod y weithred hon yw creu cynefin dros dro i ategu cynefinoedd sydd eisoes yn bod ar eich fferm.

en-gb	Depending on which habitat types you choose to create, these new habitats can improve soil quality, reduce soil loss, reduce the impact of drought and flooding on farm, and boost beneficial invertebrates such as hoverflies and other pollinators.
cy-gb	Gan ddibynnu ar y math o gynefin y dewiswch ei greu, gall y cynefinoedd newydd wella ansawdd y pridd, lleihau colledion pridd, lleihau effaith sychder a llifogydd ar y fferm, a rhoi hwb i infertebratau buddiol fel pryfed hofran a phryfed peillio eraill.

en-gb	Habitat created under this Universal Action will enable you to meet the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Bydd cynefinoedd sy'n cael eu creu o dan y Weithred Gyffredinol hon yn eich helpu i fodloni'r gofyn bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	We will pay you the habitat payment as part of your Universal Payment for these areas to support you making your habitat area up to the 10% minimum.
cy-gb	Byddwn yn talu’r taliad cynefin ichi fel rhan o’ch Taliad Cyffredinol ar gyfer y darnau tir hynny sy'n cael eu defnyddio i greu'r isafswm o 10% o gynefin.

en-gb	More, and better-connected habitat can enhance landscapes, allow a greater variety of wildlife to thrive and move about the countryside and enhance the overall resilience of ecosystems.
cy-gb	Gall mwy o gynefinoedd, a chysylltu cynefinoedd â'i gilydd, wella tirweddau, cynnal amrywiaeth ehangach o fywyd gwyllt i ffynnu ac i symud o gwmpas a gwneud ecosystemau'n fwy gwydn.

en-gb	This includes regulating water flow, which at a catchment scale can help reduce downstream flood risk.
cy-gb	Mae hynny'n cynnwys rheoli llif dŵr ar lefel dalgylch, sef rhywbeth a all helpu i leihau’r risg o lifogydd i lawr yr afon.

en-gb	All farms without sufficient existing habitat to meet the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Pob fferm sydd heb gynefin digonol i fodloni Gofyniad y Cynllun bod 10% o’r fferm yn gynefin.

en-gb	See Annex 2 for a full description of the scheme requirement.
cy-gb	Gweler Atodiad 2 am ddisgrifiad llawn o ofynion y cynllun.

en-gb	To complete this action we are asking you to create temporary habitat so that at least 10% of your farm is managed as habitat before the end of the calendar year.
cy-gb	Er mwyn cwblhau'r weithred hon, rydym yn gofyn i chi greu cynefin dros dro fel bod o leiaf 10% o'ch fferm yn cael ei reoli fel cynefin cyn diwedd y flwyddyn galendr.

en-gb	The amount of habitat you will need to create will vary depending on the amount of existing habitat you have.
cy-gb	Bydd faint o gynefin y bydd angen i chi ei greu yn amrywio gan ddibynnu ar faint o gynefin sydd gennych.

en-gb	You can choose one or more suitable habitats from the following list:
cy-gb	Gallwch ddewis un neu fwy o gynefinoedd addas o blith y rhestr ganlynol:

en-gb	fallow crop margins
cy-gb	ymylon o wyndwn

en-gb	unfertilised, unsprayed and unharvested cereal and linseed headlands
cy-gb	talarau o ŷd a llin heb eu gwrteithio, eu chwistrellu na’u cynaeafu

en-gb	fixed rough grass margins on arable land
cy-gb	ymyl sefydlog o borfa arw ar dir âr

en-gb	rotational rough grass margins on arable land
cy-gb	ymyl o borfa arw mewn cylchdro ar dir âr

en-gb	unsprayed spring sown cereal and protein crop mix with stubbles retained
cy-gb	cymysgedd o ydau gwanwyn a chnwd protein heb eu chwistrellu, gyda’r sofl wedi’i gadw

en-gb	retain cereal winter stubbles
cy-gb	cadw sofl ydau dros y gaeaf

en-gb	wildlife cover crop on improved land
cy-gb	cnwd gorchudd ar gyfer bywyd gwyllt ar dir wedi’i wella

en-gb	unsprayed, unfertilized and uncultivated buffer adjacent to existing habitat.
cy-gb	clustogfa heb ei chwistrellu, heb ei gwrteithio a heb ei thrin wrth ymyl cynefin presennol.

en-gb	(including open water) on improved grassland
cy-gb	(gan gynnwys dŵr agored) ar laswelltir wedi'i wella

en-gb	mixed leys on improved land (also referred to as multi-species or herbal leys)
cy-gb	gwyndwn cymysg ar dir wedi’i wella (mae gwyndwn amlrywogaeth neu flodeuog yn enwau eraill arno)

en-gb	late cut improved grasslands
cy-gb	glaswelltir wedi’i wella a’i dorri'n hwyr

en-gb	improved grassland allowed to set seed
cy-gb	glaswelltir wedi’i wella sydd wedi cael ei adael i hadu.

en-gb	The management requirements that you should adhere to for each habitat type are included at Annex 6.
cy-gb	Yn Atodiad 6, nodir y gofynion rheoli y dylech gadw atynt ar gyfer pob math o gynefin.

en-gb	You can choose where to locate your new habitats from the improved land on your farm.
cy-gb	Gallwch ddewis ble i leoli eich cynefinoedd newydd ar sail y tir wedi’i wella sydd ar eich fferm.

en-gb	However, these new habitats become more valuable to wildlife if used to create corridors to connect other habitat areas
cy-gb	Ond byddwch yn gwneud y cynefinoedd newydd hyn yn fwy gwerthfawr i fywyd gwyllt trwy eu defnyddio i greu coridorau i gysylltu ag ardaloedd eraill o gynefin.

en-gb	Care should be taken where permanent grassland (claimed as GR2 on SAF) is considered for cultivation to create temporary new habitat as it may already include high existing habitat potential.
cy-gb	Dylid cymryd gofal lle mae glaswelltir parhaol (a hawlir fel GR2 ar SAF)  yn cael ei ystyried ar gyfer creu cynefin newydd dros dro gan y gallai eisoes gynnwys cynefin gwerthfawr.

en-gb	Selecting permanent pasture younger than 10 years provides a good rule of thumb to reduce this risk.
cy-gb	Mae dewis porfa barhaol sydd lai na 10 oed yn rheol dda i leihau'r risg hon.

en-gb	However, the definition of improved land under the Environmental Impact Assessment (Agriculture) Regulations 2017 (guidance) must be used to determine which land can be cultivated.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid defnyddio'r diffiniad o dir wedi'i wella o dan Reoliadau Asesiad Effaith Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) 2017 (canllawiau) i benderfynu pa dir y gellir ei drin.

en-gb	The seasonal nature of some of these habitat types mean they have different establishment dates throughout the year.
cy-gb	Mae natur dymhorol rhai o’r cynefinoedd hyn yn golygu bod ganddynt ddyddiadau sefydlu gwahanol drwy gydol y flwyddyn.

en-gb	For the habitat type you choose, it should be established at the earliest opportunity and retained to provide the intended benefits.
cy-gb	Ar gyfer pob math o gynefin, bydd yn bwysig ei sefydlu cyn gynted ag y medrwch a’i gadw er mwyn sicrhau'r manteision a fwriedir.

en-gb	The details of this are set out for each habitat type at Annex 6.
cy-gb	Ceir manylion pob cynefin yn Atodiad 6.

en-gb	Some of the temporary habitats will last for more than one year if managed correctly, so will already be in place at the start of the next year.
cy-gb	Bydd rhai o'r cynefinoedd dros dro yn para mwy na blwyddyn o'u rheoli'n gywir, felly byddant eisoes yn eu lle ar ddechrau'r flwyddyn nesaf.

en-gb	You will be required to record the relevant crop codes on your application.
cy-gb	Bydd gofyn ichi gofnodi codau perthnasol y cnydau ar eich cais.

en-gb	For habitat to be established later in the year, these can be included in your SAF as secondary crops.
cy-gb	Ar gyfer cynefinoedd a fydd yn cael eu sefydlu’n ddiweddarach yn y flwyddyn, gellir cynnwys y codau yn eich SAF fel cnydau eilaidd.

en-gb	You should record all relevant activities related to the management requirements such as crop establishment and cutting dates.
cy-gb	Dylech gofnodi'r holl weithgareddau perthnasol sy'n gysylltiedig â'r gofynion rheoli fel sefydlu cnydau a dyddiadau torri.

en-gb	The management requirements will also include details of any information such as seed labels or invoices which you should retain for a minimum of five years and make available on inspection if required.
cy-gb	Bydd y gofynion rheoli hefyd yn cynnwys gwybodaeth am bethau fel labeli hadau neu anfonebau. Dylech gadw pethau o’r fath am bum mlynedd o leiaf a dylech sicrhau eu bod ar gael i’w harchwilio.

en-gb	It is important to make sure your application accurately reflects the areas of improved land and habitat you have on your farm.
cy-gb	Mae’n bwysig sicrhau bod eich cais yn adlewyrchu’r cynefinoedd a’r tir wedi’i wella sydd ar eich fferm.

en-gb	You will be able to do this through SAF 2026 and we would encourage you to check your habitat and tree canopy cover, and if needed update your farm map on RPW Online through the 2025 data confirmation exercise.
cy-gb	Gallwch wneud hyn ar eich SAF 2026 a byddem yn eich annog i gadarnhau gorchudd coed a chynefinoedd eich fferm, a’u diweddaru os oes angen ar RPW Ar-lein yn ystod ymarfer cadarnhau data 2025.

en-gb	It may be possible to establish some temporary habitats, with Welsh Government support, in advance of your entry into the scheme, which if retained will help you meet the scheme requirement to have at least 10% habitat on each farm.
cy-gb	Efallai y bydd modd sefydlu rhai cynefinoedd dros dro cyn ichi ymuno â’r cynllun, gyda chymorth gan Lywodraeth Cymru. Os caiff y cynefinoedd dros dro hyn eu cadw, bydd hynny’n eich helpu i fodloni Gofyn y Cynllun bod o leiaf 10% o’ch fferm yn gynefin.

en-gb	We will provide clear guidance and support, for example through Farming Connect, to ensure you are aware of what you need to do to meet the requirements of this action and the scheme requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Byddwn yn rhoi arweiniad a chymorth clir, er enghraifft trwy gyfrwng Cyswllt Ffermio, i sicrhau eich bod yn gwybod beth sydd angen ichi ei wneud i gynnal y Weithred hon a bodloni'r gofyn bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	We will also support you to go further for example through the following Optional themes Enhanced habitat management and Creation of permanent and temporary habitats, as well as Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Hefyd, byddwn yn eich helpu i wneud mwy, er enghraifft trwy gyfrwng y themâu Opsiynol Rheoli cynefinoedd yn well a Creu cynefinoedd parhaol a thros dro, yn ogystal â’r thema Gydweithredol  Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd.

en-gb	Improve the management of designated sites, including Sites of Special Scientific Interest, by working with Welsh Government and Natural Resources Wales to develop a management plan and agree a Schedule of Works
cy-gb	Gwella’r modd y rheolir safleoedd dynodedig, gan gynnwys Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, trwy weithio gyda Llywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru i ddatblygu Cynllun Rheoli a chytuno ar Raglen Waith

en-gb	The designated sites network is crucial for biodiversity and is an important part of the farmed landscape.
cy-gb	Mae’r rhwydwaith o safleoedd dynodedig yn hanfodol i fioamrywiaeth ac mae’n rhan bwysig o’r dirwedd amaethyddol.

en-gb	Wales’ Sites of Special Scientific Interest (SSSI), Special Protection Areas (SPA), Special Areas of Conservation (SAC), RAMSAR sites and National Nature Reserves (NNRs) include the very best examples of our precious natural environment.
cy-gb	Mae’r Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), yr Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig (AGA), yr Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA), y safleoedd RAMSAR a’r Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol a leolir yng Nghymru yn cynnwys yr enghreifftiau gorau oll o’n hamgylchedd naturiol gwerthfawr.

en-gb	As well as playing a vital role in halting and reversing the decline in nature, effective management of designated sites can deliver many more crucial outcomes such as flood risk reduction and carbon storage.
cy-gb	Yn ogystal â bod yn hollbwysig o ran atal a gwrthdroi’r dirywiad mewn natur, gall safleoedd dynodedig esgor ar lawer rhagor o ganlyniadau hanfodol, o’u rheoli’n effeithiol, megis lleihau’r risg o lifogydd a storio carbon.

en-gb	Our ambition is for all designated sites in the scheme, to be under effective management by the end of 2030.
cy-gb	Ein huchelgais yw sicrhau bod yr holl safleoedd dynodedig yn y Cynllun yn cael eu rheoli’n effeithiol erbyn diwedd 2030.

en-gb	This action is the first step towards that ambition, by working with you to develop a management plan and agree a Schedule of Works which can then enable further actions to support and improve designated sites on your farm.
cy-gb	Y weithred hon yw’r cam cyntaf tuag at wireddu’r uchelgais honno, trwy weithio gyda chi i lunio Cynllun Rheoli a chytuno ar Raglen Waith a all arwain at ragor o weithredu i gynnal a gwella Safleoedd Dynodedig ar eich fferm.

en-gb	Improving the condition of these sites, can stabilise soils and reduce the impacts of drought, flood and fire.
cy-gb	Trwy wella cyflwr y safleoedd hyn, bydd modd sefydlogi priddoedd a lleihau effeithiau sychder, llifogydd a thân.

en-gb	Improving the condition of these sites can make a significant contribution to the resilience of ecosystems, providing a home for more wildlife, enhancing our landscapes and strengthening links between agricultural businesses and communities.
cy-gb	Trwy wella cyflwr y safleoedd hyn, gellir cyfrannu’n fawr at wytnwch ecosystemau, gan ddarparu cartref i ragor o fywyd gwyllt, ynghyd â chyfoethogi ein tirweddau a chryfhau cysylltiadau rhwng cymunedau a busnesau amaethyddol.

en-gb	This action is applicable to you if your farm includes part, or all of a designated site such as a SSSI, and you have management control, or agreement of the landowner.
cy-gb	Bydd y weithred hon yn berthnasol i chi os oes safle dynodedig cyfan neu ran o safle dynodedig, megis SoDdGA, ar eich fferm a bod gennych reolaeth lwyr drosto, neu gytundeb perchennog y tir.

en-gb	We will confirm any sites you have on your farm via the RPW Online interactive map.
cy-gb	Byddwn yn cadarnhau unrhyw safleoedd sydd ar eich fferm ar fap rhyngweithiol RPW Ar-lein.

en-gb	Farms with a management agreement already in place, including Section 16 Agreements with NRW, covering the management of designated sites may be able to demonstrate they have already completed this action.
cy-gb	Yn achos ffermydd sydd â Chytundeb Rheoli eisoes, gan gynnwys Cytundebau Adran 16 gydag CNC, sy’n ymdrin â sut i reoli safle dynodedig, bydd hynny'n brawf eu bod eisoes wedi cynnal y Weithred hon.

en-gb	To complete this action we are asking you to work in partnership with RPW and NRW to develop a Designated Site Management Plan and agree a Schedule of Works.
cy-gb	I gwblhau'r Weithred hon, rydym yn gofyn i chi gydweithio â RPW ac CNC i ddatblygu Cynllun Rheoli Safle Dynodedig a chytuno ar Raglen Waith.

en-gb	A ‘buffer’ around the designated site may also be considered for management on a case-by-case basis due to any potential impact on the site.
cy-gb	Efallai hefyd yr ystyrir rheoli ‘llain glustogi’ o amgylch y safle dynodedig, fesul achos, oherwydd unrhyw effaith bosibl ar y safle.

en-gb	This will be voluntarily agreed with you, through the development of the management plan.
cy-gb	Mater gwirfoddol i chi fydd cytuno ar hyn drwy'r Cynllun Rheoli.

en-gb	Due to the time required to produce management plans for all sites in Wales, the deadline for meeting this action is the end of 2030.
cy-gb	Oherwydd yr amser sydd ei angen i lunio Cynlluniau Rheoli ar gyfer holl safleoedd Cymru, y terfyn amser ar gyfer y Weithred hon yw diwedd 2030.

en-gb	You will not be required to submit any evidence.
cy-gb	Ni fydd angen ichi gyflwyno unrhyw dystiolaeth.

en-gb	RPW and NRW will work with you to produce the management plans and Schedule of Works.
cy-gb	Bydd RPW ac CNC yn gweithio gyda chi i lunio Cynlluniau Rheoli a Rhaglenni Gwaith.

en-gb	We will set out the details and priorities for this engagement in the scheme guidance.
cy-gb	Byddwn yn nodi’r manylion a’r blaenoriaethau perthnasol yng Nghanllawiau’r Cynllun.

en-gb	In some cases, RPW and NRW may contact you before the scheme starts in 2026 to extend existing agreements or contact you prior to entry into the scheme in future years.
cy-gb	Mewn ambell achos, efallai y bydd RPW ac CNC yn cysylltu â chi cyn i’r cynllun ddechrau yn 2026 i ymestyn cytundebau sydd gennych eisoes neu efallai'n cysylltu â chi yn y dyfodol.

en-gb	Once your management plan has been agreed, we will support you to implement the agreed Schedule of Works through the Optional theme Implementation of Designated Site Schedule of Works and the Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Ar ôl cytuno ar eich Cynllun Rheoli, byddwn yn eich helpu i weithredu’r Rhaglen Waith trwy gyfrwng y thema Opsiynol Gweithredu rhaglenni gwaith cynlluniau rheoli safleoedd dynodedig a’r thema Gydweithredol Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd.

en-gb	Encourage bigger and denser hedgerows to benefit your livestock, crops and wildlife
cy-gb	Annog perthi/gwrychoedd mwy trwchus a mwy o faint er budd da byw, cnydau a bywyd gwyllt

en-gb	This action is designed to create thick, dense hedgerows which provide shelter and are allowed to produce flowers, fruit and seeds as a food source for wildlife.
cy-gb	Bwriad y weithred hon yw creu perthi trwchus a fydd yn cynnig lloches ac yn cael cynhyrchu blodau, ffrwythau a hadau fel ffynhonnell fwyd i fywyd gwyllt.

en-gb	Hedgerows exist in a continuous cycle from newly planted through to wider, taller, less uniform boundaries.
cy-gb	Mae perthi'n bodoli mewn cylch parhaus, o rai sydd newydd eu plannu i derfynau lletach, talach, llai unffurf.

en-gb	Management through coppicing and laying are also part of that cycle.
cy-gb	Mae rheoli perthi trwy eu bondocio a’u plygu hefyd yn rhan o’r cylch hwnnw.

en-gb	Our landscapes and our wildlife thrive on a pattern of hedgerows made up of different plant species and at different stages throughout this cycle.
cy-gb	Mae ein tirweddau a’n bywyd gwyllt yn ffynnu ar batrwm o berthi lle ceir gwahanol fathau o blanhigion ar wahanol gyfnodau drwy gydol y cylch hwn.

en-gb	Dense hedgerows in good condition act as windbreaks for crops, and shelter and security for your livestock.
cy-gb	Mae perthi trwchus sydd mewn cyflwr da yn cysgodi cnydau rhag y gwynt ac yn cysgodi ac yn llochesi'ch da byw.

en-gb	Wider and taller hedgerows at farm boundaries can provide valuable biosecurity boundaries between neighbouring livestock.
cy-gb	Gall perthi lletach a thalach ar hyd terfynau'ch fferm gynnig ffiniau bioddiogelwch gwerthfawr rhwng eich da byw chi a da byw cymdogion.

en-gb	Hedgerows in good condition can count towards the scheme requirement to have 10% habitat on each farm. See Annex 2 for more detail.
cy-gb	Bydd perthi sydd mewn cyflwr da yn cyfrif tuag at Ofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin – gweler Atodiad 2 am ragor o fanylion.

en-gb	Hedgerows are at the heart of the Welsh countryside.
cy-gb	Perthi/gwrychoedd yw calon natur cefn gwlad Cymru.

en-gb	They help tell the story of the farmed landscape, and evolving farming practices over generations – especially where they grow in association with features such as earth banks and stone-faced banks.
cy-gb	Maen nhw'n helpu i adrodd hanesion tirlun ein ffermydd, ac arferion ffermio sydd wedi esblygu dros genedlaethau – yn enwedig os ydyn nhw wedi datblygu law yn llaw â nodweddion fel cloddiau a chloddiau cerrig.

en-gb	Large dense hedgerows are important habitats in their own right and are a vital link between other fragmented habitats.
cy-gb	Mae perthi trwchus a mawr eu hunain yn gynefinoedd pwysig, a hefyd maen nhw'n creu cyswllt hollbwysig rhwng cynefinoedd darniog eraill.

en-gb	Larger and denser hedgerows tend to store and sequester more carbon.
cy-gb	Mae perthi mwy trwchus a mwy o faint yn tueddu i ddal a storio mwy o garbon.

en-gb	This action applies to all hedgerows where you have management control on your farm.
cy-gb	Bydd y weithred hon yn berthnasol i’r holl berthi/gwrychoedd y mae gennych reolaeth lwyr arnynt ar eich fferm.

en-gb	We will assume you have management control on your side of a shared boundary for example with a neighbour or roadside.
cy-gb	Byddwn yn rhagdybio y bydd gennych chi reolaeth lwyr ar eich ochr chi o unrhyw derfyn a rennir, er enghraifft gyda chymydog neu ymyl ffordd.

en-gb	This action does not apply where you do not have management control of the hedgerows.
cy-gb	Ni fydd y weithred hon yn berthnasol os nad oes gennych reolaeth lwyr ar berth.

en-gb	Where a hedgerow is managed by cutting or trimming, we are asking you to:
cy-gb	Pan fyddwch yn rheoli perth trwy ei thorri neu ei thocio, rydym yn gofyn i chi wneud y canlynol:

en-gb	allow the hedges that you cut to grow thicker and taller by trimming them to a slightly higher and wider point each time.
cy-gb	gadewch i'r berth rydych chi'n ei thorri dyfu'n fwy trwchus ac yn dalach trwy ei thocio i bwynt ychydig yn uwch a lletach bob tro.

en-gb	This should be at least 5cm of additional growth, however this may not be possible in all cases, for example in exposed coastal areas where growth is slower.
cy-gb	Dylech adael o leiaf 5cm o dwf ychwanegol. Efallai na fydd hyn yn bosibl bob tro, er enghraifft mewn ardaloedd arfordirol sy'n agored i’r elfennau lle bydd y twf yn arafach.

en-gb	Once the hedge has reached a width and height of 3m by 2m (or 2m by 3m) you have the choice to retain it at this size or let it grow further
cy-gb	Ar ôl i’r berth dyfu 3m x 2m (neu 2m x 3m) o led ac uchder, gallwch ddewis ei chadw ar y maint hwnnw neu adael iddi dyfu rhagor

en-gb	maintain or establish at least one hedgerow tree on average per parcel every 50m of hedgerow.
cy-gb	cadw neu blannu o leiaf un goeden yn y berth bob 50m ar gyfartaledd.

en-gb	There will be areas where it will not be appropriate to do this, for example in areas important for ground nesting birds such as curlew or where hedges are exposed to strong coastal winds
cy-gb	Fe fydd yna ardaloedd lle na fydd yn briodol gwneud hyn, er enghraifft mewn ardaloedd lle mae adar (megis gylfinirod) yn nythu ar y ddaear, neu lle mae perthi'n agored i wyntoedd arfordirol cryf

en-gb	We are asking you to not:
cy-gb	Rydym yn gofyn ichi beidio â gwneud y canlynol:

en-gb	trim or cut the same hedgerow in successive years i.e two years in a row
cy-gb	tocio neu dorri’r un berth mewn blynyddoedd olynol h.y. dwy flynedd o'r bron.

en-gb	cut hedgerows back other than:
cy-gb	torri perthi heblaw o dan yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	where the hedge has already reached a width and height of 3m x 2m (or 2m x 3m).
cy-gb	lle mae’r berth eisoes wedi cyrraedd 3m x 2m (neu 2m x 3m) o led ac uchder.

en-gb	You will then have the choice to retain it at this size or let it grow further
cy-gb	Yna, gallwch ddewis ei chadw ar y maint hwnnw neu adael iddi dyfu rhagor

en-gb	as part of coppicing or laying to rejuvenate a mature hedge
cy-gb	fel rhan o waith bondocio neu blygu i adfywio perth aeddfed

en-gb	cut hedges or trees (in the hedge) between 1 March and 31 August.
cy-gb	torri perthi neu goed (yn y berth) rhwng 1 Mawrth a 31 Awst.

en-gb	There are circumstances, such as those listed below, where this may not be possible or appropriate.
cy-gb	Ceir amgylchiadau, fel y rhai a restrir isod, pan na fydd hyn bob amser yn bosibl nac yn briodol.

en-gb	The full details will be in the scheme guidance:
cy-gb	Bydd y manylion llawn yn cael eu cynnwys yng Nghanllawiau'r Cynllun:

en-gb	the hedgerow or tree overhangs a highway, road, track or footpath, and the work is necessary for health and safety reasons
cy-gb	mae'r berth neu'r goeden yn tyfu dros briffordd, ffordd, trac neu lwybr, a bod y gwaith yn angenrheidiol am resymau iechyd a diogelwch

en-gb	the cutting or trimming is carried out as part of wider routine ditch maintenance on improved land
cy-gb	mae'r gwaith torri neu docio yn cael ei wneud fel rhan o drefn ehangach o gynnal a chadw ffosydd ar dir wedi’i wella

en-gb	where the normal agricultural practice requires that a winter arable crop is planted before 31 August
cy-gb	os yw'n arfer amaethyddol plannu cnwd âr y gaeaf cyn 31 Awst

en-gb	the utility company responsible for the maintenance of any overhanging electricity or telephone lines may cut back trees and / or hedges for safety reasons
cy-gb	os oes angen gosod ceblau trydan neu ffôn uwchben, bydd y cwmni sy’n gyfrifol amdanynt yn cael torri rhywfaint ar y coed a/neu’r perthi am resymau diogelwch

en-gb	Bramble is an important wildlife habitat providing food and shelter for a wide variety of species including birds and pollinating insects.
cy-gb	Mae mieri yn gynefin pwysig i fywyd gwyllt, gan gynnig bwyd a lloches i amrywiaeth eang o rywogaethau, yn cynnwys adar a phryfed peillio.

en-gb	This action does not prohibit you cutting encroaching bramble outside of the hedge profile, if it is for animal health and welfare reasons.
cy-gb	Ni fydd y weithred hon yn eich gwahardd rhag torri mieri sy’n tyfu y tu allan i broffil y berth, os gwneir hynny am resymau’n ymwneud ag iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	This management requirement must be met on an ongoing annual basis.
cy-gb	Rhaid bodloni’r gofyn rheoli hwn bob blwyddyn.

en-gb	The pattern of cutting and trimming on your farm is your choice but we would encourage a rotation of cutting to always have areas of shelter and benefits for wildlife.
cy-gb	Chi piau’r dewis o ran y patrwm torri a thocio ar eich fferm, ond byddem yn eich annog i gylchdroi’r patrwm torri fel bod yna wastad rannau sy'n cynnig cysgod a manteision i fywyd gwyllt.

en-gb	You will need to declare that you have and will continue to meet the hedgerow management requirements annually on RPW Online.
cy-gb	Bydd angen ichi ddatgan eich bod wedi bodloni – ac y byddwch yn parhau i fodloni – y gofynion rheoli perthi bob blwyddyn ar RPW Ar-lein.

en-gb	Hedgerow condition, incremental growth and hedgerow trees will be visually checked on inspection.
cy-gb	Edrychir ar gyflwr y berth, twf y berth a choed y berth yn ystod ymweliadau archwilio.

en-gb	You may find it useful to consider a hedgerow management plan to support the requirements above, or to start identifying suitable hedgerow trees which could be permitted to grow.
cy-gb	Efallai y byddai’n ddefnyddiol ichi ystyried cynllun rheoli perthi i ategu’r gofynion uchod, neu ddechrau dewis coed addas yn y berth y gallech adael iddynt dyfu.

en-gb	Guidance and support, for example through Farming Connect, will be available to help you gain the maximum benefit from this action.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth, er enghraifft trwy gyfrwng Cyswllt Ffermio, ar gael i’ch helpu i gael y gorau o'r Weithred hon.

en-gb	We will also support you to plant new hedgerows (including previously lost hedgerows) and restore existing hedgerows through Optional theme Hedgerow creation and restoration, supporting you to achieve your UA10:
cy-gb	Hefyd, cewch gymorth gennym i blannu perthi newydd (gan gynnwys yn lle perthi a gollwyd) ac adfer perthi trwy gyfrwng y thema Opsiynol Creu neu adfer perthi/gwrychoedd, gan eich helpu i gyflawni UA10:

en-gb	Tree and hedgerow planting opportunity plan.
cy-gb	Cynllun Cyfle i Blannu Coed a Chreu Perthi/Gwrychoedd.

en-gb	Maintain existing woodlands to increase the benefits for livestock, nature and business diversification
cy-gb	Cynnal coetiroedd sydd eisoes yn bodoli er mwyn cynyddu’r manteision i dda byw a natur ac ar gyfer arallgyfeirio busnesau

en-gb	Woodlands are a vital part of our cherished landscapes, important for wildlife, for our health and enjoyment and as integral features on farmland.
cy-gb	Mae coetiroedd yn rhan hanfodol o’r tirweddau rydyn ni'n eu trysori; maen nhw'n bwysig i fywyd gwyllt, i’n hiechyd ac i’n mwynhad; ac maen nhw'n rhannau annatod o dir fferm.

en-gb	This Universal Action is designed to retain and maintain your woodlands and enable further enhancement.
cy-gb	Bwriad y Weithred Gyffredinol hon yw cadw a chynnal eich coetiroedd a’ch galluogi i’w gwella ymhellach.

en-gb	Woodlands can provide shade and shelter for livestock and woodland maintenance could be the first step to managing a valuable future timber crop.
cy-gb	Gall coetiroedd gynnig cysgod a lloches i dda byw, a gellid ystyried bod cynnal coetiroedd yn gam cyntaf tuag at reoli cnwd pren gwerthfawr ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Most woodlands and extensive tree canopies are excluded from payable areas in BPS.
cy-gb	Nid oes taliad ar gyfer y rhan fwyaf o goetiroedd a chanopïau coed eang o dan Gynllun y Taliad Sylfaenol.

en-gb	We will pay you a woodland maintenance payment within your Universal Payment in recognition of their importance and the multiple benefits your maintenance of trees and woodlands provide.
cy-gb	Byddwn yn talu taliad cynnal coetir ichi o fewn eich Taliad Cyffredinol er mwyn cydnabod pwysigrwydd coetiroedd a’r holl fanteision a ddaw o’r gwaith a wnewch i gynnal coed a choetiroedd.

en-gb	Farms with more woodland will therefore receive woodland maintenance payments on a greater area.
cy-gb	Bydd ffermydd felly sydd â mwy o goetir yn cael taliadau cynnal ar gyfer mwy o arwynebedd.

en-gb	Established broadleaf woodland maintained under this action can count towards the Scheme Requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Bydd coetiroedd llydanddail sydd wedi sefydlu ac a gynhelir o dan y weithred hon yn cyfrif tuag at Ofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Maintained woodlands provide a habitat for wildlife, lock up more carbon and help to regulate water flow.
cy-gb	Trwy gynnal coetiroedd, byddwch yn darparu cynefin i fywyd gwyllt, yn dal mwy o garbon ac yn helpu i reoli'r llif dŵr.

en-gb	This action applies to all existing farm woodlands where you have management control of the woodland.
cy-gb	Bydd y Weithred hon yn berthnasol i bob coetir sydd gennych ar eich fferm, lle mae gennych reolaeth lwyr arno.

en-gb	It can be broadleaf woodlands, conifer plantation, or a mixture of at least 0.1ha and a and a canopy cover of at least 20% or having the potential to achieve this.
cy-gb	Gall y coetiroedd fod yn goetiroedd llydanddail, yn blanhigfeydd conwydd neu’n goetiroedd cymysg sydd o leiaf 0.1ha gyda chanopi yn gorchuddio o leiaf 20% neu fod potensial iddo wneud hynny.

en-gb	Areas smaller than 0.1ha plus individual or groups of trees are considered a landscape feature and need to be managed as set out in the Universal Code.
cy-gb	Ystyrir bod coetir llai na 0.1ha, ynghyd â choed unigol neu grwpiau o goed, yn nodwedd yn y dirwedd. Bydd angen eu rheoli fel a ddisgrifir yn y Cod i Bawb.

en-gb	To complete this action we are asking you to maintain your woodland in line with a specific set of requirements (Annex 7).
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r Weithred hon, rydym yn gofyn ichi gynnal eich coetir yn unol â set benodol o ofynion (Atodiad 7).

en-gb	These include limiting felling to between 1 September and 28 February, and no more than 5m3 per quarter, retaining a certain amount of deadwood and supporting appropriate natural regeneration.
cy-gb	Mae’r gofynion hyn yn cynnwys dim ond torri coed rhwng 1 Medi a 28 Chwefror, a pheidio â thorri mwy na 5m3 bob chwarter, cadw rhywfaint o bren marw a helpu aildyfiant naturiol priodol.

en-gb	You will be asked to protect native ground flora, trees and their roots from direct or indirect damage due to cultivation, compaction, use of machinery or use of agrochemicals, including fertilisers.
cy-gb	Gofynnir ichi warchod llystyfiant daear brodorol a choed a’u gwreiddiau rhag niwed uniongyrchol neu anuniongyrchol yn sgil trin, cywasgu, defnyddio peiriannau neu ddefnyddio agrocemegion, gan gynnwys gwrteithiau.

en-gb	You will need to monitor grazing and keep livestock impact levels low.
cy-gb	Bydd angen ichi fonitro pori a chadw effeithiau da byw yn fach.

en-gb	Woodland grazing in the spring and early summer and supplementary feeding of livestock should be avoided if possible.
cy-gb	Os oes modd, dylech osgoi pori’r coetir yn y gwanwyn a dechrau’r haf, a pheidiwch â rhoi porthiant atodol i dda byw ynddo.

en-gb	These requirements will need to be achieved alongside those contained in the Universal Code.
cy-gb	Bydd angen bodloni’r gofynion hyn ochr yn ochr y rheini yn y Cod i Bawb.

en-gb	See Annex 2.
cy-gb	Gweler Atodiad 2.

en-gb	The requirements of this Universal Action may be varied if part of your land is a designated site such as a Site of Special Scientific Interest (SSSI), and;
cy-gb	Gellir newid gofynion y Weithred Gyffredinol hon os yw rhan o'ch tir yn safle dynodedig fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), a;

en-gb	you have a management plan and agreed Schedule of works (SoW) in place as part of UA7:
cy-gb	bod gennych Gynllun Rheoli a Rhaglen Waith (SoW) y cytunwyd arni fel rhan o UA7:

en-gb	Designated Site Management Plan, or
cy-gb	Gynllun Rheoli Safle Dynodedig, neu

en-gb	you are undertaking more targeted woodland management under an Optional theme
cy-gb	os ydych yn gwneud gwaith rheoli coetir mwy penodol o dan y thema Opsiynol

en-gb	The maintenance requirements in this action must be met throughout the year.
cy-gb	Rhaid bodloni gofynion cynnal y Weithred hon drwy gydol y flwyddyn.

en-gb	Where you have planted new woodland through government funding, any management requirements associated with that funding must be met for the duration of the contract period.
cy-gb	Pan fyddwch wedi plannu coetir newydd gyda chyllid y llywodraeth, rhaid bodloni unrhyw ofynion rheoli sy'n gysylltiedig â'r cyllid hwnnw am gyfnod y contract.

en-gb	You will be asked to declare on your SAF where you do not have management responsibility for the woodland.
cy-gb	Gofynnir i chi ddatgan ar eich SAF os nad chi sy’n gyfrifol am reoli'r coetir.

en-gb	If you do have management responsibility you will be asked to confirm via RPW Online that you have met the woodland maintenance requirements on areas where you do have management control.
cy-gb	Os oes gennych gyfrifoldeb rheoli, gofynnir i chi gadarnhau drwy RPW Ar-lein eich bod wedi bodloni'r gofynion cynnal coetir ar y tir y mae gennych reolaeth lwyr arno.

en-gb	Woodland condition will be visually checked at inspection.
cy-gb	Byddwn yn edrych ar gyflwr y coetir yn ystod ymweliadau archwilio.

en-gb	Evidence of an exemption should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Dylech gadw tystiolaeth o eithriadau am bum mlynedd a dylech sicrhau bod y dystiolaeth honno ar gael i’w harchwilio os gofynnir amdani.

en-gb	This could include, for example, a UKFS compliant management plan or felling licence, or photographs and / or any letters from the relevant competent authorities that show clearly why it was necessary to cut or trim trees between 1 March and 31 August.
cy-gb	Gallai tystiolaeth o’r fath gynnwys trwydded cwympo coed neu gynllun rheoli sy’n cydymffurfio â Safon Coedwigaeth y DU (UKFS), er enghraifft, neu ffotograffau a / neu lythyrau gan awdurdodau cymwys perthnasol sy’n dangos yn glir pam y bu’n rhaid torri neu docio’r coed rhwng 1 Mawrth a 31 Awst.

en-gb	You may want to consider a woodland management plan in advance of the scheme to help understand the opportunities available in your farm woodlands.
cy-gb	Efallai y byddwch am ystyried llunio cynllun rheoli coetir cyn i’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy ddechrau i'ch helpu i ddeall y cyfleoedd y mae coetiroedd eich fferm yn eu cynnig.

en-gb	Guidance and support, for example through Farming Connect, will be available to help you understand and gain the maximum benefit from your woodlands.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth ar gael, er enghraifft trwy gyfrwng Cyswllt Ffermio, i’ch helpu i ddeall a chael y gorau o'ch coetiroedd.

en-gb	We will also support you to improve the management of these woodlands and to plant new ones, providing further benefit for you and the environment, through Optional themes Enhanced woodland management and Woodland and agroforestry creation.
cy-gb	Hefyd, byddwn yn eich helpu i reoli'r coetiroedd hyn yn well ac i blannu coetiroedd newydd, gan sicrhau rhagor o fanteision i chi ac i’r amgylchedd, trwy gyfrwng y themâu Opsiynol Rheoli coetiroedd yn well a Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth.

en-gb	Tree and Hedgerow Planting Opportunity Plan
cy-gb	Cynllun cyfle i blannu coed a chreu perthi / gwrychoedd

en-gb	Complete an opportunity plan for planting additional trees as well as creating and restoring hedgerows across your farm
cy-gb	Cwblhau cynllun cyfle i blannu coed ychwanegol a chreu ac adfer perthi / gwrychoedd ledled eich fferm

en-gb	The aim of this Universal Action is to encourage all farmers to consider where an increase in tree and hedgerow planting is possible to help deliver the multiple benefits they provide.
cy-gb	Nod y Weithred Gyffredinol hon yw annog pob ffermwr i ystyried ble byddai'n bosibl plannu mwy o goed a pherthi/gwrychoedd i helpu i sicrhau'r manteision niferus y maen nhw'n eu rhoi.

en-gb	Any subsequent planting can be supported as an Optional Action.
cy-gb	Gellir cefnogi unrhyw waith plannu wedi hynny fel Gweithred Opsiynol.

en-gb	Additional trees and hedgerows integrated throughout your farm can provide biosecurity barriers if planted at farm boundaries, and shade and shelter benefits to your livestock and crops if planted as shelterbelts or interspersed throughout pasture in a silvospasture or silvoarable agroforestry system.
cy-gb	Trwy integreiddio rhagor o goed a pherthi ar draws eich fferm, darperir rhwystrau bioddiogelwch ar hyd terfynau’r fferm, a chysgod a lloches i dda byw ac i gnydau o'u plannu fel lleiniau cysgodi. Gellir hefyd eu plannu yma ac acw ar y tir pori fel rhan o system coed pori neu goed âr.

en-gb	Planting a future timber crop as part of a diversified farm business may also be suitable on some farms.
cy-gb	Hefyd, efallai y bydd plannu cnwd pren ar gyfer y dyfodol, fel rhan o fusnes fferm sydd wedi arallgyfeirio, yn addas ar rai ffermydd.

en-gb	Any new broadleaved woodland or hedgerow planting can count towards the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Bydd unrhyw goetiroedd llydanddail neu berthi newydd sy'n cael eu plannu yn cyfrif at Ofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Additional planting locks up more carbon and can help slow down the flow of water across the landscape helping to reduce the risk of downstream flooding.
cy-gb	Bydd plannu coed a pherthi ychwanegol yn dal rhagor o garbon ac yn gallu helpu i arafu llif dŵr ar draws y dirwedd gan helpu i leihau’r risg o lifogydd i lawr yr afon.

en-gb	Planting around slurry stores and animal housing can intercept airborne pollutants such as ammonia which can have a negative impact on human health.
cy-gb	Trwy blannu coed a pherthi o amgylch storfeydd slyri a siediau anifeiliaid, byddan nhw'n gallu dal llygryddion, fel amonia, yn yr aer a all gael effaith negyddol ar iechyd pobl.

en-gb	Additional trees and hedgerows provide a habitat for wildlife and are even more valuable if used to link areas of fragmented existing habitats.
cy-gb	Bydd coed a pherthi ychwanegol yn darparu cynefin i fywyd gwyllt, a byddan nhw'n fwy gwerthfawr fyth os byddwch yn eu defnyddio i gysylltu cynefinoedd darniog â'i gilydd.

en-gb	A tree and hedgerow planting opportunity plan will be needed for all farms in the SFS.
cy-gb	Bydd angen Cynllun Cyfle i Blannu Coed a Pherthi ar gyfer pob fferm yn yr SFS.

en-gb	To complete this action we are asking you to create a tree and hedgerow planting opportunity map on RPW Online.
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r weithred hon, rydym yn gofyn ichi greu map cyfle i blannu coed a chreu perthi ar RPW Ar-lein.

en-gb	You can identify areas of your farm which you think would benefit from new trees or hedgerows based on your knowledge and your farming system.
cy-gb	Gallwch nodi'r rhannau o'ch fferm fydd yn eich barn chi yn elwa o gael coed neu berthi newydd ar sail yr hyn rydych yn ei wybod am eich system ffermio.

en-gb	You will be able to include hedgerows, and trees planted individually, in small groups or in larger areas.
cy-gb	Bydd modd ichi gynnwys perthi, a choed unigol, mewn grwpiau bach neu mewn ardaloedd mwy.

en-gb	We intend to make the plan straightforward so you should not need any specialist support to complete it.
cy-gb	Ein bwriad yw gwneud y cynllun yn un syml, felly ni ddylai fod angen unrhyw gymorth arbenigol arnoch i’w gwblhau.

en-gb	Once you have completed your opportunity plan we would encourage you to undertake planting at the earliest opportunity making use of the generous and flexible tree and hedgerow offers in the Optional Layer.
cy-gb	Ar ôl cwblhau'ch cynllun cyfle, rydym yn eich annog i ddechrau plannu cyn gynted ag y medrwch chi, gan ddefnyddio’r cynigion coed a pherthi hael a hyblyg yn yr Haen Opsiynol.

en-gb	Tenant farmers may be restricted from planting opportunities for trees or hedges due to their tenancy agreement and should discuss any opportunities for mutual benefit with their landlord.
cy-gb	Efallai na fydd ffermwyr tenant yn cael plannu coed neu greu perthi oherwydd eu cytundeb tenantiaeth. Dylen nhw siarad gyda’u landlord am unrhyw gyfleoedd a allai ddod â budd i’r ddwy ochr.

en-gb	Land classed as existing habitats, or designated sites such as Sites of Special Scientific Interest (SSSI) or land important to priority species such as curlew may be unsuitable for planting.
cy-gb	Yn achos tir sy'n gynefin eisoes, neu safleoedd dynodedig megis Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) neu dir sy’n bwysig i rywogaethau â blaenoriaeth fel gylfinirod, efallai na fydd y tir hwnnw’n addas ar gyfer ei blannu.

en-gb	These are all classed as sensitivities, and any known sensitivities will be highlighted to you when you complete the Opportunity Map on RPW Online.
cy-gb	Rydyn ni'n galw'r rheini yn nodweddion sensitif, a byddwn yn rhoi gwybod ichi am unrhyw nodweddion sensitif rydyn ni'n gwybod amdanyn nhw pan fyddwch yn llenwi'r Map Cyfle ar RPW Ar-lein.

en-gb	The opportunity map should be completed by the end of your first calendar year in the scheme.
cy-gb	Dylech gwblhau’r map cyfle erbyn diwedd eich blwyddyn galendr gyntaf yn y Cynllun.

en-gb	It can be amended afterwards if circumstances change, such as land changes or changes to tenancy agreements.
cy-gb	Gellir ei newid wedyn os bydd eich amgylchiadau’n newid, megis newidiadau i'r tir neu newidiadau yn y cytundeb tenantiaeth.

en-gb	You will need to demonstrate progress in implementing your opportunity plan by the end of the 2028 scheme year.
cy-gb	Bydd angen i chi ddangos faint o’ch cynllun cyfle rydych wedi’i wneud erbyn diwedd 2028.

en-gb	We will support tree and hedgerow planting in the Optional Layer and encourage you to make use of this offer to plant as much of your plan as possible.
cy-gb	Byddwn yn cynnig cymorth ar gyfer plannu coed a pherthi yn yr Haen Opsiynol ac rydyn ni’n eich annog i fanteisio ar y cynnig hwn i blannu cymaint o’ch cynllun ag y medrwch.

en-gb	As a minimum, we are asking you to plant 0.1 ha of additional planting (or at least 250 trees) by the end of 2028.
cy-gb	Rydyn ni’n gofyn ichi blannu o leiaf 0.1ha o goed (neu o leiaf 250 o goed) ychwanegol erbyn 2028.

en-gb	Annual progress towards implementing your plan (hectares of woodland creation, number of trees planted or metres of hedgerow created or restored) will be recorded automatically if supported through a Welsh Government scheme.
cy-gb	Bydd y gwaith a wneir bob blwyddyn i roi'ch cynllun ar waith (hectarau o goetir wedi'u creu, nifer y coed a blannwyd neu fetrau o berthi sydd wedi'u creu neu eu hadfer) yn cael ei gofnodi'n awtomatig os caiff ei gefnogi drwy un o gynlluniau Llywodraeth Cymru.

en-gb	You will need to update your SAF with information on new planting if you are not using a Welsh Government scheme.
cy-gb	Bydd angen i chi ddiweddaru'ch SAF gyda manylion gwaith plannu newydd os nad ydych yn defnyddio un o gynlluniau Llywodraeth Cymru.

en-gb	We encourage you to start considering where additional tree and hedgerow planting would be beneficial to your farm and to start planting now.
cy-gb	Rydym yn eich annog i ddechrau ystyried ble y dylech blannu coed a chreu perthi ychwanegol er lles eich fferm a dechrau eu plannu nawr.

en-gb	Any planting undertaken since 1 April 2022 will be considered as progress to implementing your tree and hedgerow opportunity plan.
cy-gb	Bydd unrhyw waith plannu a wnaed ers 1 Ebrill 2022 yn cael ei ystyried fel cyfraniad at roi'r cynllun cyfle ar waith.

en-gb	Guidance and support, for example through Farming Connect, will be available to help you gain the maximum benefit from new planting.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth, er enghraifft trwy gyfrwng Cyswllt Ffermio, ar gael i’ch helpu i gael y gorau o'r Weithred hon.

en-gb	Support for planting will be available under Optional themes Woodland and agroforestry creation, and Hedgerow creation and restoration.
cy-gb	Bydd cymorth ar gyfer plannu ar gael o dan y thema opsiynol Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth, a Chreu ac adfer perthi/gwrychoedd.

en-gb	Historic Environment
cy-gb	Yr amgylchedd hanesyddol

en-gb	Protect and enhance our important heritage features to conserve our distinctive cultural character
cy-gb	Diogelu a chyfoethogi ein nodweddion treftadaeth pwysig er mwyn gwarchod ein cymeriad diwylliannol neilltuol

en-gb	The Welsh countryside is made up of a patchwork pattern of natural and cultural landscapes, formed through thousands of years of human interaction with the natural environment, including generations of farmers.
cy-gb	Mae cefn gwlad Cymru yn glytwaith o dirweddau naturiol a diwylliannol, a ffurfiwyd gan y rhyngweithio rhwng pobl, gan gynnwys cenedlaethau o ffermwyr, a’r amgylchedd naturiol dros filoedd o flynyddoedd.

en-gb	The landscape of Wales as it is today, is what gives Wales its distinctive visual and cultural character.
cy-gb	Tirwedd Cymru, fel y mae heddiw, sy'n rhoi i Gymru ei chymeriad gweledol a diwylliannol neilltuol.

en-gb	The aim of the action is to monitor, maintain and protect our important historic features (sometimes referred to as assets) from damage and help sustain the distinctive cultural character of Wales.
cy-gb	Nod y weithred hon yw monitro, cynnal a diogelu ein nodweddion hanesyddol pwysig (neu asedau fel y’u gelwir weithiau), a helpu i gynnal cymeriad diwylliannol neilltuol Cymru.

en-gb	As caretakers of these important historic and cultural assets on your farm, you will connect with your community and help us protect them for future generations.
cy-gb	Fel ceidwaid yr asedau hanesyddol a diwylliannol pwysig hyn sydd ar eich fferm, byddwch yn cysylltu â’ch cymuned ac yn ein helpu i ddiogelu’r asedau hyn er lles cenedlaethau’r dyfodol.

en-gb	This Universal Action makes a direct contribution to conserve and enhance the countryside and cultural resources providing benefit for you and your community.
cy-gb	Bydd y Weithred Gyffredinol hon yn cyfrannu’n uniongyrchol at warchod a chyfoethogi cefn gwlad a'i adnoddau diwylliannol, gan esgor ar fanteision i chi ac i’ch cymuned.

en-gb	This action applies to you if you have any of the following:
cy-gb	Bydd y weithred hon yn berthnasol i chi os oes gennych unrhyw rai o’r canlynol ar eich fferm:

en-gb	scheduled monuments
cy-gb	henebion cofrestredig

en-gb	historic Environment Features – individual features and larger archaeologically sensitive areas.
cy-gb	nodweddion yr Amgylchedd Hanesyddol – nodweddion unigol ac ardaloedd mwy sy’n sensitif yn archaeolegol

en-gb	registered parks and gardens.
cy-gb	parciau a gerddi cofrestredig

en-gb	traditional farm buildings.
cy-gb	adeiladau fferm traddodiadol.

en-gb	Please note that this UA does not prevent you adapting or converting farm buildings, however it is your responsibility to ensure you have all consents and licences from the relevant authorities.
cy-gb	Sylwch nad yw'r UA hwn yn eich rhwystro rhag addasu neu drosi adeiladau fferm, ond eich cyfrifoldeb chi yw sicrhau'ch bod wedi cael pob caniatâd a thrwydded gan yr awdurdodau perthnasol

en-gb	To complete this action we are asking you to maintain your historic assets in line with a specific set of requirements set out in Annex 8.
cy-gb	Er mwyn cwblhau’r weithred hon, rydym yn gofyn ichi gynnal eich nodweddion hanesyddol yn unol â set benodol o ofynion a nodir yn Atodiad 8.

en-gb	The information in Annex 8 includes:
cy-gb	Mae'r wybodaeth yn Atodiad 8 yn cynnwys:

en-gb	a description of the different features.
cy-gb	disgrifiad o’r nodweddion gwahanol

en-gb	management requirements which you are asked to agree to do or not do on a particular feature type and which you can be inspected against.
cy-gb	gofynion rheoli y gofynnir ichi gytuno i’w gwneud neu beidio â’u gwneud ar fath arbennig o nodwedd. Byddwn yn eich archwilio ar sail hyn.

en-gb	These requirements generally include monitoring, basic maintenance and protection of the features on your farm.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae’r gofynion hyn yn cynnwys monitro, gwaith cynnal a chadw sylfaenol a diogelu’r nodweddion sydd ar eich fferm.

en-gb	We do not expect you to reinstate the features to their original condition or to undertake significant or costly management.
cy-gb	Ni fydd disgwyl ichi adfer y nodweddion i’w cyflwr gwreiddiol na mynd i’r afael â gwaith rheoli sylweddol neu gostus.

en-gb	We ask that you apply the approach of ‘do no damage’ and undertake specific proactive management – dependent upon the individual feature
cy-gb	Gofynnwn ichi ddilyn yr egwyddor ‘peidio â niweidio’ a chynnal gwaith rheoli rhagweithiol – gan ddibynnu ar y nodwedd unigol

en-gb	potential derogations – likely scenarios beyond your control where the management requirement may be relaxed
cy-gb	llacio gofynion posibl – senarios tebygol y tu hwnt i’ch rheolaeth lle gellir llacio’r gofynion rheoli

en-gb	You should adhere to the management requirements for all historic features on your farm throughout the year.
cy-gb	Dylech gadw at y gofynion rheoli ar gyfer yr holl nodweddion hanesyddol ar eich fferm drwy gydol y flwyddyn.

en-gb	You have an opportunity to confirm the historic assets on your farm.
cy-gb	Bydd gennych gyfle i gadarnhau’r asedau hanesyddol ar eich fferm.

en-gb	RPW will provide the information we hold to help you do this.
cy-gb	Bydd RPW yn rhoi'r wybodaeth sydd gennym i chi er mwyn eich helpu i wneud hyn.

en-gb	The detailed requirements in Annex 8 contain a description of different types of evidence needed to record changes in condition, or active management undertaken to benefit the historic feature (such as geo-tagged photographs).
cy-gb	Mae’r gofynion manwl yn Atodiad 8 yn cynnwys disgrifiad o'r gwahanol fathau o dystiolaeth y bydd eu hangen i gofnodi newid yng nghyflwr y nodwedd hanesyddol, neu i gofnodi gwaith rheoli sydd wedi'i wneud er ei fudd (megis ffotograffau wedi’u geo-dagio).

en-gb	These should be retained for a minimum of five years and made available on inspection if required.
cy-gb	Dylech eu cadw am o leiaf bum mlynedd a sicrhau eu bod ar gael i’w harchwilio pan ofynnir amdanynt.

en-gb	You will need to declare on RPW Online that the Universal Action has been completed.
cy-gb	Bydd angen ichi ddatgan ar RPW Ar-lein bod y Weithred Gyffredinol wedi’i chwblhau.

en-gb	You could identify, assess and document the condition of the assets / features on your land in preparation.
cy-gb	I baratoi, gallwch bennu, asesu a chofnodi cyflwr yr asedau / nodweddion sydd ar eich fferm.

en-gb	Guidance and support will be available, for example through Cadw and Farming Connect, to help you understand and gain the maximum benefit from this action.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth ar gael, er enghraifft trwy Cadw a Cyswllt Ffermio, i’ch helpu i ddeall a chael y gorau o'r Weithred hon.

en-gb	We anticipate financial support to assist with improvements in the condition of these features to be available through the Optional Layer in the future.
cy-gb	Rhagwelwn y bydd cymorth ariannol ar gael yn y dyfodol i’ch helpu i wella cyflwr y nodweddion hyn, trwy'r Haen Opsiynol.

en-gb	Work with your vet to monitor and support continuous improvement in your livestock health and welfare
cy-gb	Gweithio gyda’ch milfeddyg i fonitro a chefnogi gwelliant parhaus yn iechyd a lles eich da byw

en-gb	This action is designed to help you keep healthy and productive animals with a good quality of life through a ‘prevention is better than cure’ approach.
cy-gb	Bwriad y weithred hon yw eich helpu i gadw anifeiliaid iach a chynhyrchiol a chanddynt ansawdd bywyd da trwy'r egwyddor 'gwell atal clwyf na'i wella'.

en-gb	It is also designed to support collaborative working with your vet to optimise animal health on your farm and further support the excellent health and welfare initiatives being carried out on Welsh livestock farms.
cy-gb	Ei nod hefyd yw eich helpu i gydweithio â'ch milfeddyg i optimeiddio iechyd anifeiliaid ar eich fferm ac ategu eto y mentrau ‘iechyd a lles’ rhagorol sy'n cael eu cynnal ar ffermydd da byw Cymru.

en-gb	Working closely with your vet will lower the risk of disease, improve the productivity of your livestock, improve welfare and build resilience against the impacts of climate change.
cy-gb	Trwy gydweithio’n agos gyda’ch milfeddyg, byddwch yn lleihau’r risg o glefydau, gwella cynhyrchiant eich da byw, gwella eu lles a gwrthsefyll effeithiau newid hinsawdd yn well.

en-gb	It also helps demonstrate your commitment to high standards of animal health and welfare to processors in the food supply chain.
cy-gb	Hefyd, bydd yn dangos i broseswyr yn y gadwyn gyflenwi eich bod wedi ymrwymo i safonau uchel o ran iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	Improved animal health and welfare will support consumer confidence in the way food is produced and is an ethical imperative in itself.
cy-gb	Trwy wella iechyd a lles anifeiliaid, byddwch yn ennyn hyder defnyddwyr yn y modd y caiff bwyd ei gynhyrchu, sydd ynddo'i hun yn rheidrwydd moesegol.

en-gb	Reduced burden of disease can reduce antibiotic use and reduce the risk of antimicrobial resistance and threats to public health though zoonotic infections.
cy-gb	Trwy leihau baich clefydau, bydd angen llai o wrthfiotigau. Byddwch felly’n lleihau’r risg o fagu ymwrthedd i wrthfiotigau a'r bygythiadau i iechyd y cyhoedd yn sgil milheintiau.

en-gb	The action will apply to all farms where livestock are reared or farmed to produce foods and goods.
cy-gb	Bydd y Weithred yn berthnasol i bob fferm lle caiff da byw eu magu neu eu ffermio i gynhyrchu bwyd a nwyddau.

en-gb	However, the Animal Health Improvement Cycle (AHIC) will not need to be completed on small-scale enterprises which only support farmgate sales (e.g. eggs), or where livestock are only kept for private consumption or private distribution of animals or animal products.
cy-gb	Fodd bynnag, ni fydd angen cwblhau’r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid ar fentrau bach sydd ond yn gwerthu wrth giât y fferm (e.e. wyau), neu lle cedwir da byw i’w bwyta’n breifat neu lle caiff anifeiliaid neu gynhyrchion anifeiliaid eu dosbarthu’n breifat.

en-gb	Other enterprises in this category include petting zoos or enterprises where animals are kept as pets.
cy-gb	Mae mentrau eraill yn y categori hwn yn cynnwys sŵau anwesu neu fentrau lle mae anifeiliaid yn cael eu cadw fel anifeiliaid anwes.

en-gb	This Universal Action should be completed by someone with a high level of knowledge and familiarity with your livestock.
cy-gb	Dylai'r Weithred Gyffredinol hon gael ei gwneud gan rywun sy'n wybodus am dda byw ac sy’n gyfarwydd â nhw.

en-gb	We understand that in some cases, the most suitable person may be a member of farm staff.
cy-gb	Ambell waith, deallwn mai aelod o staff y fferm fydd yr unigolyn mwyaf addas.

en-gb	It is acceptable for that person to undertake this action on your behalf.
cy-gb	Bydd yn dderbyniol i’r unigolyn hwnnw wneud y Weithred hon ar eich rhan.

en-gb	Apart from in exceptional circumstances, the AHIC and Biosecurity elements must be delivered by the veterinary practice with your animals under their care.
cy-gb	Ac eithrio mewn amgylchiadau eithriadol, rhaid i elfen y Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid a’r elfen Bioddiogelwch gael eu cyflawni gan y practis milfeddygol sy’n gofalu am eich anifeiliaid.

en-gb	They have knowledge of the existing health status of your livestock and will be able to identify realistic goals and actions with you.
cy-gb	Bydd staff y practis hwnnw yn gwybod beth yw statws iechyd presennol eich da byw a byddan nhw'n gallu gosod nodau a chamau gweithredu realistig gyda chi.

en-gb	We are asking you to undertake three elements, designed to complement each other:
cy-gb	Gofynnwn ichi fynd i’r afael â thair elfen y bwriedir iddynt ategu ei gilydd, sef:

en-gb	Animal Health Improvement Cycle (AHIC)
cy-gb	cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid (AHIC)

en-gb	biosecurity assessment for incoming animals
cy-gb	asesiad bioddiogelwch o anifeiliaid sy'n dod i'ch fferm

en-gb	animal welfare
cy-gb	lles anifeiliaid

en-gb	Animal Health Improvement Cycle (AHIC)
cy-gb	Y Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid

en-gb	Work with your vet to carry out the four steps of the AHIC in a 12-month period for the most appropriate livestock class you keep:
cy-gb	Gweithiwch gyda’ch milfeddyg i gymryd pedwar cam y Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid mewn cyfnod o 12 mis ar gyfer y rhywogaethau da byw rydych yn eu cadw ar eich fferm:

en-gb	Measure: identify with your vet at least one relevant livestock health and production metric which you agree could be improved.
cy-gb	Mesur – gyda’ch milfeddyg, pennu un neu ddau o fetrigau iechyd a chynhyrchiant da byw rydych yn cytuno y gallwch eu gwella.

en-gb	Examples include calves reared per cow (beef), age at first service (cattle) or culling rates (all livestock class).
cy-gb	Er enghraifft, nifer y lloi sy'n cael eu magu fesul buwch (bîff), oedran rhoi tarw am y tro gyntaf (gwartheg) neu gyfraddau difa (pob dosbarth o dda byw).

en-gb	Plan: working with your vet, set out and agree an action plan (usually two to four actions) for each metric you want to improve.
cy-gb	Cynllunio – gan weithio gyda'ch milfeddyg, cytuno ar gynllun gweithredu (rhwng dau a phedwar cam fel arfer) ar gyfer pob metrig rydych am ei wella.

en-gb	Act: carry out and record a manageable number of measurable actions for each metric, to achieve improvements.
cy-gb	Gweithredu – cynnal nifer ymarferol o weithredoedd mesuradwy ar gyfer pob metrig, er mwyn sicrhau gwelliant.

en-gb	Review: with your vet, analyse the impacts of the actions that have been made and assess whether these have met the desired targets.
cy-gb	Adolygu – dadansoddi effeithiau’r gweithredoedd hyn ac asesu a ydynt wedi taro'r targedau perthnasol.

en-gb	Identify further areas for improvement once the targets are met.
cy-gb	Dewis meysydd eraill y gellir eu gwella ar ôl i’r targedau gael eu cyrraedd.

en-gb	Depending on the issues being addressed it will not always be possible to demonstrate meaningful changes in a defined time frame.
cy-gb	Gan ddibynnu ar y mater rydych yn delio ag ef, ni fydd hi wastad yn bosibl sicrhau newid ystyrlon o fewn terfyn amser penodol.

en-gb	The results of this process do not impact your Universal Payment.
cy-gb	Ni fydd canlyniadau’r broses hon yn effeithio ar eich Taliad Cyffredinol.

en-gb	A completed AHIC template signed by you and your vet will serve as evidence the AHIC has been completed.
cy-gb	Gellir defnyddio templed y Cynllun Gwella Iechyd Anifeiliaid, wedi’i lenwi ac yna ei lofnodi gennych chi a’ch milfeddyg fel tystiolaeth bod y Cynllun Gwella Iechyd Anifeiliaid wedi’i gwblhau.

en-gb	An example of a completed AHIC for a beef unit has been included at Annex 11.
cy-gb	Ceir enghraifft o Gynllun Gwella Iechyd Anifeiliaid wedi'i lenwi ar gyfer uned eidion yn Atodiad 11.

en-gb	Biosecurity assessment for incoming animal:
cy-gb	Asesiad bioddiogelwch o anifeiliaid sy'n dod i'r fferm

en-gb	Complete a biosecurity assessment with your vet for incoming animals, using the standard template an Annex 12 which will serve as evidence the assessment has been completed.
cy-gb	Cwblhewch asesiad bioddiogelwch gyda'ch milfeddyg o'r anifeiliaid sy'n dod i'ch fferm, gan ddefnyddio'r templed safonol yn Atodiad 12 y gallwch ei ddefnyddio fel tystiolaeth bod yr asesiad wedi'i gwblhau.

en-gb	It should contain actions you will take to mitigate biosecurity risks from incoming animals, such as pre purchase enquiries, testing, quarantine, vaccination or treatment, and how you propose to record these actions
cy-gb	Dylai gynnwys y camau y byddwch yn eu cymryd i leihau risgiau bioddiogelwch y gall anifeiliaid o'r tu allan ddod gyda nhw, megis holi cyn prynu, profion, cwarantin, brechu neu roi triniaeth a sut rydych am gofnodi'r camau hyn.

en-gb	Boundaries should be stock proof appropriate for the livestock you keep.
cy-gb	Dylai'r ffiniau allu cadw stoc rhag crwydro a bod yn addas i'r da byw rydych chi'n eu cadw.

en-gb	This only applies to your enclosed farm boundaries, for which you have sole responsibility.
cy-gb	Mae hyn yn berthnasol yn unig i ffiniau caeedig eich fferm, lle chi yn unig sy'n gyfrifol.

en-gb	Animal welfare
cy-gb	Lles anifeiliaid

en-gb	Complete training in Body Condition Scoring (BCS) and in mobility scoring for the livestock classes you keep, using the specific SFS modules on the Farming Connect platform or other approved training.
cy-gb	Cwblhau hyfforddiant ynghylch Sgorio Cyflwr Corff a sgorio symudedd y mathau o dda byw rydych yn eu cadw, gan ddefnyddio modiwlau SFS ar blatfform Cyswllt Ffermio neu hyfforddiant cymeradwy arall.

en-gb	If you keep more than one livestock class, for example, sheep and cattle, separate training should be undertaken for each in successive years if necessary.
cy-gb	Os ydych yn cadw mwy nag un rhywogaeth, er enghraifft defaid a gwartheg, bydd angen cwblhau hyfforddiant ar wahân ar gyfer pob un.

en-gb	The training can be undertaken by you, your business partners, an employee or a family member who works for the business.
cy-gb	Gall yr hyfforddiant gael ei roi i chi, eich partneriaid busnes, gweithwyr neu aelodau o'r teulu sy'n gweithio i'r busnes.

en-gb	The training should be undertaken at least once every five years.
cy-gb	Dylech wneud yr hyfforddiant o leiaf unwaith bob pum mlynedd.

en-gb	Approved training includes for example –   appropriate LANTRA animal health training relating to mobility or body condition scoring, or being a member of the Cattle Hoof Care Standards Board or Healthy Feet’ programme.
cy-gb	Mae hyfforddiant cymeradwy yn cynnwys, er enghraifft, – hyfforddiant iechyd anifeiliaid LANTRA sy'n ymwneud â symudedd neu sgorio cyflwr y corff, neu fod yn aelod o'r Bwrdd Safonau Gofal Carnau Gwartheg neu raglen Traed Iach.

en-gb	Alternatively for livestock other than cattle or sheep, having evidence of a veterinary planned animal health programme also qualifies.
cy-gb	Ar gyfer da byw heblaw gwartheg neu ddefaid, mae tystiolaeth bod milfeddyg wedi cynllunio rhaglen iechyd anifeiliaid hefyd yn gymwys.

en-gb	You will need to complete and record the date of herd or flock scoring for body conditioning and mobility noting any actions required.
cy-gb	Bydd angen i chi gwblhau a chofnodi dyddiad sgorio cyflwr cyrff a symudedd buches neu ddiadell, gan nodi unrhyw gamau sydd angen eu cymryd.

en-gb	This should be undertaken at least annually as directed by best practice advice within the online training.
cy-gb	Dylech wneud hyn o leiaf bob blwyddyn, yn unol â’r cyngor arfer da a bennir yn yr hyfforddiant ar-lein.

en-gb	Where qualifying proficiency training in mobility and body condition scoring has already been completed in the previous five years before you enter the Scheme and where ongoing annual scoring and recording is carried out regularly you may already meet the requirements of this action, providing you can demonstrate evidence.
cy-gb	Os ydych eisoes wedi cael hyfforddiant sgiliau cymwys ar gyfer sgorio symudedd a chyflwr corff yn y pum mlynedd cyn ichi ymuno â’r Cynllun, a bod gwaith sgorio a chofnodi yn cael ei wneud bob blwyddyn ar y fferm, efallai eich bod eisoes yn bodloni gofynion y weithred hon, cyn belled â bod gennych dystiolaeth.

en-gb	We do not require your vet to be involved in this animal welfare element, however the scoring information should be shared with your vet when completing the AHIC.
cy-gb	Ni fydd angen i’ch milfeddyg gyfrannu at yr elfen ‘lles anifeiliaid’, ond dylech rannu’r wybodaeth sgorio gyda’ch milfeddyg wrth gwblhau’r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid.

en-gb	The AHIC steps should be continuous, but we understand all four steps may take longer than 12 months to complete.
cy-gb	Dylid rhoi camau’r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid ar waith yn barhaus, ond deallwn y gallai fod angen mwy na 12 mis arnoch i roi’r pedwar cam ar waith.

en-gb	However, we would expect the ‘Measure’ and ‘Plan’ step to be completed within the first calendar year of entry into the scheme.
cy-gb	Ond byddem yn disgwyl ichi gwblhau’r cam ‘Mesur’ a’r cam ‘Cynllunio’ yn ystod y flwyddyn galendr gyntaf ar ôl ymuno â’r cynllun.

en-gb	The biosecurity assessment is to be completed annually with your vet and used to inform decisions on incoming animals.
cy-gb	Dylech gynnal yr Asesiad Bioddiogelwch bob blwyddyn gyda’ch milfeddyg, a’i ddefnyddio i'ch helpu i wneud penderfyniadau am anifeiliaid sy'n dod i'r fferm.

en-gb	The mobility and body condition scoring proficiency training is to be undertaken at least once every five years per livestock class kept.
cy-gb	Dylech gymryd yr hyfforddiant sgiliau ar gyfer sgorio symudedd a chyflwr y corff o leiaf unwaith bob pum mlynedd fesul dosbarth da byw.

en-gb	Records for herd / flock body conditioning and mobility scoring should be completed annually.
cy-gb	Dylech lenwi cofnodion sgorio cyflwr corff a symudedd buches / diadell bob blwyddyn.

en-gb	You will need to declare annually on RPW Online that you have met the requirements of the action.
cy-gb	Bydd angen ichi ddatgan yn flynyddol ar RPW Ar-lein eich bod wedi bodloni gofynion y Weithred.

en-gb	You will not be asked to submit the AHIC or biosecurity assessment templates or your body condition scoring records to RPW.
cy-gb	Ni fydd angen ichi gyflwyno’r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid, yr Asesiad Bioddiogelwch na’r wybodaeth sgorio ar RPW.

en-gb	However, all records should be kept for a period of five years and be made available for inspection if requested.
cy-gb	Ond dylech gadw’r holl gofnodion am bum mlynedd a sicrhau bod y cofnodion hynny ar gael i’w harchwilio pan ofynnir amdanynt.

en-gb	If you complete the online learning module on Animal Welfare provided by Farming Connect from Summer 2025 (See UA4:
cy-gb	Os ewch ati i gwblhau’r modiwl dysgu ar-lein ‘Lles Anifeiliaid’ a ddarperir gan Cyswllt Ffermio o Haf 2025 ymlaen (gweler UA4:

en-gb	Continuous Professional Development and Annex 4), this will count in place of the proficiency training for the next five years.
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhau ac atodiad 4), bydd hyn yn cyfrif yn lle’r hyfforddiant sgiliau am y pum mlynedd nesaf.

en-gb	Advice and support will be provided by Farming Connect along with your vet who will receive dedicated training on these requirements.
cy-gb	Darperir cyngor a chymorth gan Cyswllt Ffermio ynghyd â’ch milfeddyg a fydd yn cael hyfforddiant pwrpasol yn ymwneud â’r gofynion hyn.

en-gb	The relationship between AHIC and existing farm assurance health plans is important.
cy-gb	Mae’r berthynas rhwng y Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid a chynlluniau iechyd gwarant ffermydd presennol yn bwysig.

en-gb	We are seeking to maximise the opportunity and minimise burden on farmers to enable assurance plans and AHIC to be completed as efficiently as possible.
cy-gb	Ein bwriad yw cynyddu cyfleoedd a lleihau baich ffermwyr er mwyn iddyn nhw allu cwblhau cynlluniau gwarant a’r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid mor effeithiol â phosibl.

en-gb	We will continue to work with Farm Assurance providers on this process.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio ar y broses hon gyda darparwyr Gwarant Ffermydd.

en-gb	We will support you to make improvements through Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i wneud gwelliannau trwy'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	The initial focus will be on Optional theme Enhanced biosecurity to provide capital support to help prevent diseases being brought onto your farm and manage the risk of disease spreading if already on the farm.
cy-gb	I gychwyn, bydd y pwyslais ar y thema Opsiynol Gwella bioddiogelwch i ddarparu cymorth cyfalaf i helpu i atal clefydau rhag cyrraedd eich fferm a rheoli’r risg o ledaenu clefydau sydd eisoes ar eich fferm.

en-gb	Chapter 5: the Optional Layer
cy-gb	Pennod 5: yr Haen Opsiynol

en-gb	The Universal Layer is designed to act as a foundation and entry into the scheme.
cy-gb	Haen Gyffredinol y Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) yw’r lefel sylfaenol i ymuno â'r Cynllun.

en-gb	We understand that many of you will want to and are often already going further and delivering more.
cy-gb	Ond rydyn ni'n deall bod llawer ohonoch am fynd ymhellach a gwneud mwy, a bod nifer ohonoch eisoes yn gwneud hynny.

en-gb	The Optional Layer of the scheme is designed to provide you with choice and flexibility to undertake more targeted and specific actions depending on your farm business, and what you want to achieve.
cy-gb	Bwriad Haen Opsiynol y Cynllun yw rhoi'r dewis a'r hyblygrwydd ichi gynnal gweithredoedd mwy penodol wedi'u targedu, gan ddibynnu ar fusnes eich fferm a’r hyn rydych chi am ei gyflawni.

en-gb	We asked you during a previous consultation what the priorities for the Optional Layer should be.
cy-gb	Yn un o'r ymgynghoriadau gafodd eu cynnal, gofynnon ni beth ddylai blaenoriaethau'r Haen Opsiynol fod.

en-gb	We have listened to your feedback and blended this with government priorities.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando ar eich atebion ac wedi’u huno â blaenoriaethau'r llywodraeth.

en-gb	To support you to deliver positive change on your farm against this range of priorities, we have adapted and updated some previous funding schemes and created some brand-new actions.
cy-gb	I'ch helpu i newid pethau er gwell ar eich fferm ar sail y blaenoriaethau hyn, rydyn ni wedi addasu a diweddaru rhai o’r cynlluniau cyllido blaenorol a chreu rhai gweithredoedd newydd sbon.

en-gb	The Optional Actions available in 2026 have been grouped into the 14 ‘themes’ listed below and are explained in more detail in this chapter.
cy-gb	Mae’r Gweithredoedd Opsiynol fydd ar gael yn 2026 wedi'u grwpio'n 14 o ‘themâu’ a restrir isod ac rydyn ni'n eu disgrifio'n fanylach yn y bennod hon.

en-gb	improved soil health and multispecies crop cover
cy-gb	gwella iechyd y pridd a chnwd gorchudd amlrywogaeth

en-gb	enhanced habitat management
cy-gb	rheolaeth uwch ar gynefinoedd

en-gb	creation of permanent and temporary habitats
cy-gb	creu cynefinoedd dros dro a pharhaol.

en-gb	implementation of Designated Site Schedule of Works
cy-gb	gweithredu Rhaglen Waith y Safleoedd Dynodedig.

en-gb	enhanced woodland management
cy-gb	rheolaeth uwch ar goetiroedd.

en-gb	woodland and agroforestry creation
cy-gb	creu coetir ac amaeth-goedwigaeth

en-gb	hedgerow creation and restoration
cy-gb	creu neu adfer perthi/gwrychoedd

en-gb	improved public access to the countryside
cy-gb	gwella mynediad i'r cyhoedd i gefn gwlad

en-gb	advanced Continuous Professional Development (CPD)
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus (DPP) uwch

en-gb	enhanced biosecurity
cy-gb	bioddiogelwch gwell

en-gb	Payments for undertaking individual Optional Actions include a mixture of:
cy-gb	Bydd y taliadau a delir am gynnal Gweithredoedd Opsiynol unigol yn gymysgedd o:

en-gb	one-off revenue payments, for example for creating plans
cy-gb	daliadau refeniw untro, er enghraifft am greu planiau

en-gb	multi-annual revenue payments including area-based payments, for example for enhanced management of areas of habitat or woodland
cy-gb	taliadau refeniw dros sawl blwyddyn, gan gynnwys taliadau ar sail arwynebedd, er enghraifft ar gyfer rheolaeth well ar gynefin neu goetir

en-gb	capital payments, for example for small scale equipment, or larger scale infrastructure investments
cy-gb	taliadau cyfalaf, er enghraifft ar gyfer offer bach, neu i fuddsoddi mewn seilwaith mwy

en-gb	The payment will be appropriate to the action and will be accompanied by further guidance where needed.
cy-gb	Bydd y taliad yn briodol i’r weithred a chyhoeddir canllawiau gyda'r taliad os gwelir bod angen.

en-gb	The published scheme guidance will include full details for each theme and further detail on operational processes for the Optional Layer including:
cy-gb	Bydd y canllawiau a gyhoeddir ar gyfer y cynllun yn cynnwys manylion llawn pob thema a rhagor o wybodaeth am brosesau gweithredu'r Haen Opsiynol gan gynnwys:

en-gb	application process
cy-gb	y broses gwneud cais

en-gb	targeting and prioritisation, where relevant
cy-gb	targedu a blaenoriaethu, yn ôl y gofyn

en-gb	payment rates
cy-gb	cyfraddau talu

en-gb	We will continue to work with stakeholders to develop these, and further Optional Actions to be made available from 2027 onwards including:
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda rhanddeiliaid i ddatblygu’r rhain a’r Gweithredoedd Opsiynol fydd ar gael o 2027 ymlaen, gan gynnwys:

en-gb	further support for sustainable production
cy-gb	rhagor o gymorth ar gyfer cynhyrchu cynaliadwy

en-gb	more activities to manage and enhance habitat, including more bespoke restoration actions to be targeted and tailored where they are most required
cy-gb	rhagor o weithgareddau i reoli a gwella cynefinoedd, gan gynnwys rhagor o weithgareddau adfer i’w targedu a’u teilwra lle bo’r angen mwyaf

en-gb	support to enhance and restore historic features
cy-gb	cymorth ar gyfer gwella ac adfer nodweddion hanesyddol

en-gb	Improved soil health & multispecies crop cover
cy-gb	Gwella iechyd y pridd a chnydau gorchudd amlrywogaeth

en-gb	Improve soil health and structure as a foundation to achieve production, nature and climate objectives
cy-gb	Gwella iechyd ac adeiledd y pridd fel sylfaen ar gyfer cyflawni amcanion cynhyrchu, natur a hinsawdd

en-gb	Aims
cy-gb	Nodau

en-gb	Soil health underpins all our ambitions for food production, nature recovery, and addressing the climate emergency.
cy-gb	Iechyd y pridd yw sail ein holl uchelgeisiau ar gyfer cynhyrchu bwyd, adfer natur a delio â’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	The aim of this theme is to prevent soil loss, improve beneficial soil biology, improve soil structure and build Soil Organic Matter (SOM).
cy-gb	Nod y thema hon yw atal colledion pridd, gwella bioleg fuddiol y pridd, gwella adeiledd y pridd ac adeiladu deunydd organig y pridd.

en-gb	This Optional Action builds upon the testing you have undertaken as part of UA1:
cy-gb	Mae’r Weithred Opsiynol hon yn adeiladu ar y profion a gynhelir gennych fel rhan o UA1:

en-gb	Soil health.
cy-gb	Iechyd pridd.

en-gb	Benefits
cy-gb	Manteision

en-gb	Improved soil health can benefit the resilience of your farm by reducing inputs and saving money.
cy-gb	Gall gwella iechyd y pridd helpu i fagu gwytnwch eich fferm wrth ichi ddefnyddio llai o wrtaith ac arbed arian.

en-gb	A healthy soil structure and thriving soil biology supports better root growth and helps regulate moisture levels to benefit yields, while reducing the need for chemical inputs and irrigation.
cy-gb	Mae strwythur pridd iach a bioleg pridd lewyrchus yn helpu gwreiddiau i dyfu’n well ac yn helpu i reoli lefelau gwlybaniaeth er lles cynhyrchiant, gan hefyd leihau’r angen i ddyfrhau a defnyddio gwrteithiau cemegol.

en-gb	This can also reduce waste and the loss of inputs to the environment as pollution.
cy-gb	Gall hynny leihau gwastraff a golygu y bydd llai o wrtaith yn cael ei golli i'r amgylchedd fel llygredd.

en-gb	Improved moisture retention can also help to reduce the risk of downstream flooding during wet weather and build carbon stores.
cy-gb	Hefyd, trwy gadw gwlybaniaeth yn y pridd yn well, bydd llai o berygl o lifogydd i lawr yr afon yn ystod tywydd gwlyb a bydd y pridd yn dal mwy o garbon.

en-gb	Support
cy-gb	Cymorth

en-gb	Similar to our existing Small Grants Environment and Efficiency schemes, and the Growing for the Environment scheme we intend to provide support including:
cy-gb	Fel ein Cynlluniau Grantiau Bach – Yr Amgylchedd ac Effeithlonrwydd, a’r Cynllun Tyfu er mwyn yr Amgylchedd, rydyn ni am ddarparu cymorth, yn cynnwys:

en-gb	establishment of mixed leys, cover crops, the undersowing of maize and unsprayed crops / margins
cy-gb	sefydlu gwyndynnydd cymysg, cnydau gorchudd, hau cnydau dan indrawn, a chnydau / ymylon heb eu chwistrellu

en-gb	capital investment for equipment / infrastructure such as:
cy-gb	buddsoddi cyfalaf mewn cyfarpar / seilwaith, fel:

en-gb	gateway maintenance, cross drains, electric fencing and water troughs (to minimise poaching)
cy-gb	cynnal a chadw bylchau caeau, trawsddraeniau, ffensys trydan a chafnau dŵr (fel bod llai o stablad (sathru tir) yn digwydd)

en-gb	subsoilers, direct drills, and minimum tillage cultivators to reduce soil disturbance
cy-gb	erydr isbridd, driliau pridd a pheiriannau bas-droi rhag aflonyddu ar y pridd

en-gb	These actions could support you to achieve the Universal Scheme Requirements, such as the protection of bare soils, but will be separate from any temporary habitat areas required to meet the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Gallai'r gweithredoedd hyn eich helpu i fodloni Gofynion y Cynllun, megis gwarchod pridd moel, ond fyddan nhw ddim yn rhan o unrhyw gynefin dros dro sydd wedi'i greu i fodloni gofyn y cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Actions are similar and should be considered alongside other themes Sustainable production, Improved water quality, water usage and flood mitigation, and Improved air quality and lowering ammonia emissions.
cy-gb	Mae’r gweithredoedd yn debyg i’w gilydd a dylid eu hystyried ochr yn ochr â themâu eraill – Cynhyrchu cynaliadwy, Gwella ansawdd dŵr, y defnydd a wneir o ddŵr a mesurau lliniaru llifogydd, a Gwella ansawdd aer a lleihau allyriadau amonia.

en-gb	Ongoing development
cy-gb	Gwaith datblygu

en-gb	We will continue to review the appropriate practices and equipment to be funded as part of this theme, what advice and guidance to provide on soil management, and how best to target priority action in particular locations.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu’r cyfarpar a’r arferion priodol fydd yn cael eu hariannu o dan y thema hon, a pha gyngor ac arweiniad y dylid eu rhoi ynglŷn â rheoli pridd, a’r ffordd orau o dargedu gweithredoedd â blaenoriaeth mewn mannau penodol.

en-gb	Improve your efficiency and the sustainability of the farm
cy-gb	Eich gwneud chi’n fwy effeithlon a’r fferm yn fwy cynaliadwy

en-gb	The aim of this theme is to support you to improve your farm efficiency and sustainability.
cy-gb	Nod y thema hon yw’ch helpu i wneud eich fferm yn fwy effeithlon a chynaliadwy.

en-gb	This Optional Action is intended to help you build on the benefits of the Universal Actions such as UA1:
cy-gb	Bwriad y Weithred Opsiynol hon yw eich helpu i adeiladu ar fanteision Gweithredoedd Cyffredinol, megis UA1:

en-gb	Soil health and UA3:
cy-gb	Iechyd pridd ac UA3:

en-gb	Benchmarking.
cy-gb	Meincnodi.

en-gb	By identifying, and addressing, areas of risk and opportunities for efficiencies, farms can improve productivity and increase their profitability and sustainability whilst at the same time reducing greenhouse gas (GHG) emissions.
cy-gb	Trwy nodi a delio â risgiau a chyfleoedd i wneud arbedion, bydd ffermydd yn gallu gwella eu cynhyrchiant, gwneud mwy o elw a bod yn fwy cynaliadwy, gan leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr ar yr un pryd.

en-gb	The scope of this action will develop over time to incorporate actions to support all sectors.
cy-gb	Bydd cwmpas y weithred hon yn datblygu dros amser i gynnwys gweithredoedd a fydd yn cefnogi pob sector.

en-gb	The initial offer focuses on improvements and efficiencies in livestock production through:
cy-gb	Mae’r cynnig yn canolbwyntio i ddechrau ar welliannau ac arbedion wrth gynhyrchu da byw trwy:

en-gb	sustainably reducing the age at slaughter of prime beef animals
cy-gb	mewn ffordd gynaliadwy, ostwng oedran lladd yr anifeiliaid eidion gorau

en-gb	beef sire registration
cy-gb	cofrestru teirw eidion

en-gb	implementing graze and rest patterns (beef, sheep or dairy)
cy-gb	cynnal patrymau pori a gorffwys (bîff, defaid neu laeth)

en-gb	Age at slaughter
cy-gb	Oedran lladd

en-gb	For some farm systems, finishing cattle at an earlier age to reach their slaughter weight can help drive improved productivity and environmental performance.
cy-gb	Mewn rhai systemau ffermio, gall gorffen gwartheg yn ifancach iddynt gyrraedd eu pwysau lladd yn gynt helpu i gynyddu cynhyrchiant a gwella perfformiad amgylcheddol.

en-gb	Earlier finished cattle use a higher percentage of their lifetime diet for growth rather than maintenance.
cy-gb	Mae gwartheg sy’n pesgi’n gynt yn defnyddio canran uwch o’u deiet dros eu hoes i dyfu yn hytrach nag am gynhaliaeth.

en-gb	In addition, cattle that are kept beyond their target slaughter weight or take longer to reach slaughter weight can lead to unnecessary GHG emissions.
cy-gb	Hefyd, mae gwartheg a gedwir ar ôl eu pwysau lladd, neu wartheg sydd angen mwy o amser i gyrraedd eu pwysau lladd, yn cynhyrchu allyriadau nwyon tŷ gwydr diangen.

en-gb	Our intention is to enable you to make informed decisions about your cattle management by supporting you to record and analyse relevant performance data and subsequent improvements.
cy-gb	Ein bwriad yw'ch helpu i wneud penderfyniadau am reoli'ch gwartheg ar sail gwybodaeth trwy'ch helpu i gofnodi a dadansoddi data perfformiad perthnasol a'r gwelliannau sy'n dilyn.

en-gb	This should be driven through improved efficiency rather than by higher inputs.
cy-gb	Dylai hynny ddigwydd trwy fod yn fwy effeithlon yn hytrach na thrwy ddefnyddio rhagor o fewnbynnau.

en-gb	Payment will be limited to finished beef animals born and bred in Wales and registered with the British Cattle Movement Service (BCMS).
cy-gb	Cynigir taliad yn unig ar gyfer eidoniaid wedi'u pesgi sydd wedi’u geni a’u magu yng Nghymru a'u cofrestru ar Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain (BCMS).

en-gb	You will have to take measured steps to reduce the age of slaughter for these beef animals.
cy-gb	I ostwng oedran lladd yr anifeiliaid eidion hyn, bydd yn rhaid cymryd camau penodol.

en-gb	The pace of reduction will be phased year on year and based on your farm’s performance on a specific reference year.
cy-gb	Bydd y gostyngiad yn cael ei gofnodi fesul blwyddyn ac yn cael ei fesur ar sail perfformiad eich fferm ar flwyddyn gyfeirio benodol.

en-gb	Appropriate advice and guidance will be available to enable you to achieve the high husbandry standards that will be required, for example, nutritional advice, grassland management, genetic improvements and proactive animal health.
cy-gb	Rhoddir cyngor ac arweiniad priodol i chi allu cadw at y safonau hwsmonaeth uchel y bydd eu hangen, er enghraifft, cyngor ar faeth, rheoli tir pori, gwelliannau genetig ac iechyd anifeiliaid rhagweithiol.

en-gb	Payment will be based on results if the age of slaughter has been reduced.
cy-gb	Bydd y taliad yn seiliedig ar ganlyniadau gostwng yr oedran lladd.

en-gb	RPW will monitor progress and completion of this action using data from the Cattle Tracing System (CTS).
cy-gb	Bydd RPW yn monitro hynt a llwyddiant y weithred gan ddefnyddio data'r System Olrhain Gwartheg (CTS).

en-gb	The action could be complemented by capital funding for equipment such as weigh scales to monitor daily live weight gain, or cattle crushes.
cy-gb	Efallai y bydd modd rhoi cyllid cyfalaf i ategu’r weithred hon i brynu cyfarpar, megis cloriannau i fonitro pwysau byw dyddiol, neu graetsys gwartheg.

en-gb	Beef sire registration
cy-gb	Cofrestru teirw eidion

en-gb	The purpose of this activity is to improve the data on genetic make-up of Welsh herds.
cy-gb	Diben y gweithgaredd hwn yw gwella’r data am gyfansoddiad genetig buchesi Cymru.

en-gb	Improved genetics have a significant potential to reduce GHG emissions, improve efficiency, proactively address future disease threats and improve the diversity and resilience of our beef sector.
cy-gb	Trwy wella’r eneteg, ceir potensial mawr i leihau allyriadau carbon, gwella effeithlonrwydd, ymdrin yn rhagweithiol â chlefydau all ein bygwth yn y dyfodol, a gwella amrywiaeth a gwytnwch ein sector cig eidion.

en-gb	At present, there are many cattle sold without sire details, and no record of the Estimated Breeding Values (EBVs) linked to carcase traits (for example days to slaughter) which have been bred into these offspring.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae llawer o wartheg yn cael eu gwerthu heb unrhyw fanylion am y tarw a’u cenhedlodd, nac unrhyw gofnod am y Gwerthoedd Genetig Bras a gysylltir â nodweddion carcas (er enghraifft, dyddiau hyd at ladd) sydd yn nhras y lloi.

en-gb	By recording known sires you can add value at all stages of the supply chain, helping better breeding decisions to be made and building consumer trust through greater traceability.
cy-gb	Trwy gofnodi’r teirw, gallwch ychwanegu at werth pob cam o’r gadwyn gyflenwi, eich helpu i wneud penderfyniadau gwell ynghylch bridio ac ennyn hyder cwsmeriaid gan y byddwch yn gallu olrhain yr anifeiliaid yn well.

en-gb	Payment will be provided for capturing the sire identification of beef sired calves on the Cattle Tracing System (CTS), during animal passport registration process.
cy-gb	Rhoddir y taliad i’ch helpu i gofnodi ar y System Olrhain Gwartheg pa deirw sydd wedi cenhedlu lloi eidion, wrth wneud cais am basbort neu wrth gofrestru pasbort.

en-gb	This will complement the Age to Slaughter activity described above, which is one of the traits within the National Beef Evaluations.
cy-gb	Bydd hyn yn ategu’r gwaith ar ostwng yr Oedran Lladd a nodir uchod, sef un o’r teithi sy’n rhan o’r Gwerthusiad Gwartheg Eidion Cenedlaethol.

en-gb	Graze and rest
cy-gb	Pori a gorffwys

en-gb	Pasture and grazing management are key to making the most effective use of forage, often removing the need for external inputs.
cy-gb	Mae'n hanfodol rheoli porfeydd a threfniadau pori i gael y gorau o'r cnydau pori. Gall olygu'n aml osgoi defnyddio gwrteithiau allanol.

en-gb	Graze and rest grazing systems (also referred to as cell grazing, or rotational grazing) are becoming more widely practised with the aim of increasing grassland utilisation while also improving soil carbon stocks.
cy-gb	Caiff systemau pori a gorffwys (a elwir hefyd yn systemau pori celloedd neu’n systemau pori mewn cylchdro) eu defnyddio fwyfwy, gyda’r nod o wella’r defnydd o diroedd pori a gwella storfa garbon y pridd.

en-gb	Benefits include:
cy-gb	Dyma fanteision hyn:

en-gb	lowering the need for bought in feed and fertiliser
cy-gb	lleihau’r angen i brynu porthiant a gwrtaith

en-gb	reducing on farm emissions and building soil organic matter
cy-gb	lleihau allyriadau ar y fferm ac adeiladu Deunydd Organig y Pridd

en-gb	enhancing the farm ecosystem, for example by lowering dependence on wormers (anthelmintics), which benefits dung beetles and other beneficial invertebrates that can improve soil health
cy-gb	gwella ecosystem y fferm, er enghraifft trwy ddibynnu llai ar feddyginiaethau llyngyr (anthelminticau), mae hynny'n llesol i chwilod y dom ac infertebratau buddiol eraill sy'n gallu gwella iechyd y pridd

en-gb	This will initially involve a combination of advice and guidance supported by capital investment for items such as electric fencing, water troughs and or plate meters.
cy-gb	I ddechrau, byddwn yn rhoi cyfuniad o gyngor ac arweiniad ynghyd â thaliad cyfalaf i fuddsoddi mewn eitemau megis ffensys trydan, cafnau dŵr a/neu fesuryddion porfa.

en-gb	The advice will focus on you developing your grazing management plan which supports you, for example:
cy-gb	Bydd y cyngor yn canolbwyntio ar eich helpu i ddatblygu cynllun rheoli pori a fydd, er enghraifft, yn eich helpu i:

en-gb	to understand and implement key practical and infrastructure elements into your grazing system
cy-gb	ddeall ac ymgorffori seilwaith ac elfennau ymarferol pwysig yn eich system bori

en-gb	to select and establish appropriate grass species and varieties for rotational grazing
cy-gb	dewis a hau mathau addas o laswellt ar gyfer ei bori mewn cylchdro

en-gb	to gain an in-depth understanding of soil management for maximising grass growth and utilisation
cy-gb	deall yn fanwl sut i reoli’r pridd er lles tyfiant y glaswellt a'r defnydd ohono

en-gb	We will develop further support for graze and rest patterns for beef, sheep or dairy farms who can demonstrate implementation of targeted data-led management practices.
cy-gb	Byddwn yn datblygu rhagor o gymorth ar gyfer patrymau pori a gorffwys i ffermydd eidion, defaid neu odro sy'n gallu dangos eu bod yn dilyn arferion rheoli wedi’u targedu, yn seiliedig ar y data.

en-gb	To further improve sustainable production, we are also considering several other aspects to support in future including:
cy-gb	Er mwyn gallu cynhyrchu'n fwy cynaliadwy, rydym yn ystyried hefyd nifer o agweddau eraill i’w cynorthwyo yn y dyfodol, yn cynnwys:

en-gb	protein crops
cy-gb	cnydau protein

en-gb	support for native breeds
cy-gb	cymorth ar gyfer bridiau brodorol

en-gb	age at first calving (beef and dairy)
cy-gb	oedran y dreisiad/heffer pan fydd yn geni’r llo cyntaf (eidion a godro)

en-gb	calving intervals (beef and dairy)
cy-gb	y bwlch rhwng geni lloi (eidion a godro)

en-gb	sheep genetics (adding value to the Welsh Sheep Genetics Programme)
cy-gb	geneteg defaid (ychwanegu at werth Rhaglen Geneteg Defaid Cymru)

en-gb	dairy genetics
cy-gb	geneteg gwartheg godro

en-gb	Enhanced habitat management
cy-gb	Rheolaeth well ar gynefinoedd

en-gb	Improve the condition and resilience of existing habitats with site specific action to benefit you and the wildlife on your farm
cy-gb	Gwella cyflwr cynefinoedd a'u gwneud yn fwy gwydn trwy gynnal gweithredoedd sy’n benodol i'r safle a ddaw â budd i chi ac i fywyd gwyllt eich fferm

en-gb	The aim of this theme is to support you to enhance the condition of existing habitats including species rich grasslands, heathlands, and wetlands including ponds.
cy-gb	Nod y thema hon yw'ch helpu i wella cyflwr cynefinoedd sy’n bodoli eisoes, gan gynnwys glaswelltir cyfoethog ei rywogaethau, rhosydd a gwlyptir, gan gynnwys pyllau.

en-gb	This action builds upon UA5:
cy-gb	Mae’r weithred hon yn gam nesaf i UA5:

en-gb	Optional theme Implementation of Designated Site Schedule of Works should be considered for any designated land on your farm such as Sites of Special Scientific Interest (SSSI).
cy-gb	Dylid ystyried y thema Opsiynol Gweithredu Rhaglenni Gwaith Safleoedd Dynodedig ar gyfer unrhyw dir dynodedig, fel Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), ar eich fferm.

en-gb	The best way to improve the abundance and variety of wildlife in our countryside is to improve the condition and resilience of our habitats, and by doing so we can work towards our nature recovery targets.
cy-gb	Y ffordd orau o gynyddu nifer ac amrywiaeth y bywyd gwyllt yn ein cefn gwlad yw trwy wella cyflwr ein cynefinoedd a magu eu gwytnwch. Trwy wneud hynny, gallwn weithio i gyrraedd ein targedau adfer natur.

en-gb	Improving the condition of your habitat also protects carbon stores on your farm and helps to reduce flood risk.
cy-gb	Hefyd, bydd gwella cyflwr eich cynefin yn cynyddu storfeydd carbon eich fferm ac yn helpu i leihau perygl llifogydd.

en-gb	We will support you to enhance your habitats to benefit wildlife integrated with ongoing grazing by livestock, where appropriate, by identifying which site-specific activities are needed for your farm.
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i wella'ch cynefinoedd er budd bywyd gwyllt a gadael i dda byw eu pori o hyd lle bo hynny'n briodol, trwy nodi pa weithgareddau penodol sydd eu hangen ar eich fferm.

en-gb	Examples of actions which may be supported include:
cy-gb	Dyma enghreifftiau o weithredoedd y gellir eu cefnogi:

en-gb	control of bracken or Invasive Non-Native Species (INNS)
cy-gb	rheoli rhedyn neu Rywogaethau Estron Goresgynnol

en-gb	management of peatlands to help store and regulate water flow and reduce the risk and impact of wildfires
cy-gb	rheoli mawnogydd i helpu i storio a rheoli llif dŵr a lleihau’r risg o danau gwyllt a’u heffaith

en-gb	targeted grazing patterns to enhance swards
cy-gb	patrymau pori penodol i wella porfeydd

en-gb	reversion of an existing habitat type to a more valuable habitat type, such as reverting upland acid grassland to heathland
cy-gb	troi cynefin yn ôl i fod yn gynefin mwy gwerthfawr, megis adfer glaswelltir asidig yr ucheldir yn rhostir

en-gb	a sequence of activities such as purple-moor grass (Molinia) control followed by cattle grazing, followed by seed introduction to restore a more diverse heathland or marshy grassland
cy-gb	dilyniant o weithgareddau, megis rheoli glaswellt y gweunydd (Molina) ac yna defnyddio gwartheg i bori’r tir, ac yna hau i adfer glaswelltir cors neu rostir mwy amrywiol

en-gb	Activities may be funded as one-off capital items, while others may be supported as multi-annual area payments to reflect that some outcomes will take several years to be achieved.
cy-gb	Gellir ariannu’r gweithgareddau ar ffurf eitemau cyfalaf untro, tra bydd gweithgareddau eraill yn cael eu hariannu ar ffurf taliadau arwynebedd dros nifer o flynyddoedd gan y bydd hi’n cymryd sawl blwyddyn i gyflawni rhai canlyniadau.

en-gb	We will provide advice and guidance on how to achieve the best outcomes for you and the habitat on your farm.
cy-gb	Byddwn yn rhoi cyngor ac arweiniad ar sut i sicrhau’r canlyniadau gorau i chi ac i’r cynefin ar eich fferm.

en-gb	In some circumstances we may require a site visit to assess the condition of the existing habitat and suitability of the activity.
cy-gb	Mewn rhai amgylchiadau, efallai y bydd angen inni ymweld â’r safle er mwyn asesu cyflwr y cynefin presennol a gweld pa mor addas yw’r gweithgaredd.

en-gb	Some of the activities may be grouped to target specific outcomes on your farm especially in relation to priority species.
cy-gb	Efallai y bydd rhai o’r gweithgareddau’n cael eu grwpio i dargedu canlyniadau penodol ar eich fferm, yn enwedig er lles rhywogaethau â blaenoriaeth.

en-gb	Restoring damaged peatlands and reinstating water tables is a complex process requiring specialist skills and machinery.
cy-gb	Mae adfer mawnogydd sydd wedi'u niweidio ac adfer lefelau trwythiad yn broses gymhleth, ac mae angen peiriannau a sgiliau arbenigol.

en-gb	For this reason, we do not propose to fund individual farmers to undertake peatland restoration as part of the SFS.
cy-gb	Am hynny, nid ydym yn bwriadu ariannu ffermwyr unigol i adfer mawnogydd o dan yr SFS.

en-gb	Large areas of complex and specialist peatland restoration are carried out as part of the National Peatland Action Programme (NPAP).
cy-gb	Mae gwaith adfer arbenigol a chymhleth yn cael ei wneud ar ddarnau mawr o fawnogydd fel rhan o’r Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd (NPAP).

en-gb	Some tenant farmers may be restricted in what habitat enhancement they can undertake due to their individual tenancy agreements.
cy-gb	Efallai y bydd cytundebau tenantiaeth rhai ffermwyr tenant yn cyfyngu ar y gwelliannau y byddan nhw'n cael eu gwneud.

en-gb	We encourage tenants to work with their landlords to determine what is possible for them.
cy-gb	Rydym yn annog tenantiaid i weithio gyda’u landlordiaid i weld beth yn union sy’n bosibl iddyn nhw.

en-gb	The management of certain priority or sensitive habitat types may necessitate site visits and additional guidance, so some of these will not be immediately available.
cy-gb	Er mwyn rheoli rhai cynefinoedd sensitif neu gynefinoedd â blaenoriaeth, efallai y bydd angen ymweld â safle a rhoi rhagor o arweiniad, felly ni fydd pob un ar gael yn syth.

en-gb	It may also be possible to support enhanced habitat management that involves co-ordinated activity with other farmers and landowners at a landscape scale.
cy-gb	Hefyd, efallai y bydd modd rheoli cynefinoedd yn well trwy gydweithio â pherchenogion tir a ffermwyr eraill ar raddfa'r dirwedd.

en-gb	This is especially valuable for habitats such as peatlands and wetlands where managing water levels and flow may not be possible within a single farm.
cy-gb	Bydd hyn yn arbennig o werthfawr i gynefinoedd fel mawnogydd a gwlyptiroedd, pan na fydd modd rheoli lefel a llif y dŵr ar fferm unigol.

en-gb	See Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Gweler y thema Gydweithredol Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd.

en-gb	Creation of permanent and temporary habitats
cy-gb	Creu cynefinoedd parhaol a thros dro

en-gb	Create new habitat areas on your farm to benefit wildlife and connect existing habitat areas
cy-gb	Creu cynefinoedd newydd ar eich fferm er budd bywyd gwyllt ac i gysylltu cynefinoedd â'i gilydd

en-gb	This theme supports you to create new permanent or temporary habitat areas to complement any existing habitats on your farm.
cy-gb	Mae’r thema hon yn eich helpu i greu cynefinoedd dros dro neu barhaol newydd i ategu unrhyw gynefinoedd sy’n bodoli eisoes ar eich fferm.

en-gb	This is additional to any temporary habitat you are creating under UA6:
cy-gb	Mae hyn yn ychwanegol at unrhyw gynefinoedd dros dro rydych yn eu creu o dan UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land to meet the Universal Scheme Requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi’i wella i fodloni Gofyn y Cynllun Cyffredinol bod 10% o'ch fferm yn gynefin.

en-gb	This will benefit a range of wildlife and is even more valuable where new habitats are used to join up fragmented areas of existing habitat.
cy-gb	Bydd hyn yn fanteisiol i fywyd gwyllt o bob math, a bydd hyd yn oed yn fwy gwerthfawr pan ddefnyddir cynefinoedd newydd i gysylltu cynefinoedd darniog sy’n bodoli eisoes.

en-gb	The creation of permanent new habitat is preferable as this offers greatest value to nature in the long term at the same time as ongoing livestock grazing.
cy-gb	Creu cynefinoedd parhaol yw’r dewis gorau, oherwydd cynefinoedd parhaol sydd fwyaf gwerthfawr i natur yn yr hirdymor os ceir parhau i bori da byw yr un pryd.

en-gb	However, temporary habitats can provide valuable benefits for wildlife, such as by providing important nectar and seed sources.
cy-gb	Fodd bynnag, gall cynefinoedd dros dro esgor ar fanteision gwerthfawr i fywyd gwyllt, megis darparu ffynonellau neithdar a hadau pwysig.

en-gb	Permanent habitats
cy-gb	Cynefinoedd parhaol

en-gb	Support for permanent habitat creation could include:
cy-gb	Gall cymorth ar gyfer creu cynefinoedd parhaol gynnwys y canlynol:

en-gb	reversion of improved grasslands to species rich grasslands
cy-gb	troi glaswelltir wedi'i wella yn ôl i fod yn laswelltir cyfoethog ei rywogaethau

en-gb	creation of orchards (traditional standard fruit trees varieties only)
cy-gb	creu perllannau (mathau safonol traddodiadol o goed ffrwythau yn unig)

en-gb	creation of streamside corridors
cy-gb	creu coridorau ar lannau nentydd

en-gb	We intend support for creation of permanent habitats to include a combination of one-off capital and multi-year payments.
cy-gb	Bwriadwn i’r cymorth ar gyfer creu cynefinoedd parhaol gynnwys cyfuniad o daliadau cyfalaf untro a thaliadau dros nifer o flynyddoedd.

en-gb	For example, traditional orchard creation could include the capital costs of planting new trees, installing rabbit guards and stock fencing, plus a revenue payment for managing the underlying grassland.
cy-gb	Er enghraifft, gallai creu perllan draddodiadol gynnwys y costau cyfalaf sy’n gysylltiedig â phlannu coed newydd a gosod llewys cwningod a ffensys atal stoc, ynghyd â thaliad refeniw ar gyfer rheoli’r glaswelltir gwaelodol.

en-gb	Once established, any new permanent grassland habitat you create as part of this Optional Action will need to be maintained as per the requirements of UA5:
cy-gb	Ar ôl iddo sefydlu, bydd angen ichi gynnal unrhyw gynefin parhaol newydd y byddwch yn ei greu fel rhan o’r Weithred Opsiynol hon, yn unol â gofynion UA5:

en-gb	It will count towards the scheme requirement to have 10% habitat on each farm, replacing an equivalent area of temporary habitats you may have needed to create under UA6:
cy-gb	Bydd yn cyfrif at Ofyn y cynllun bod 10% o'ch fferm yn gynefin, ac yn lle'r darnau cyfwerth o gynefinoedd dros dro y byddech wedi gorfod eu creu o dan UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi’i wella.

en-gb	New permanent habitats are expected to become subject to the Environmental Impact Assessment (EIA) (Agriculture) Regulations which you will need to consider before making management decisions.
cy-gb	Daw cynefinoedd parhaol newydd o dan y rheoliadau Asesu Effeithiau Amgylcheddol (Amaethyddol). Bydd angen ichi ystyried y rheoliadau hyn cyn gwneud penderfyniadau rheoli.

en-gb	See Optional theme Woodland and Agroforestry Creation for creation of new broadleaf woodlands.
cy-gb	Gweler y thema Opsiynol Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth ar gyfer creu coetiroedd llydanddail newydd.

en-gb	Temporary habitats
cy-gb	Cynefinoedd dros dro

en-gb	The list of temporary habitat types available for creation is the same as those included for UA6:
cy-gb	Mae’r rhestr o gynefinoedd dros dro y gellir eu creu yr un fath â’r rheini ar restr UA6:

en-gb	They are:
cy-gb	Sef:

en-gb	mixed leys on improved land (also referred to as multi-species or herbal leys)
cy-gb	gwyndynnydd cymysg ar dir wedi’i wella (mae gwyndynnydd amlrywogaeth neu flodeuog yn enwau eraill arnynt)

en-gb	unsprayed, unfertilised and uncultivated buffer adjacent to existing habitat (including open water) on improved grassland
cy-gb	clustogfa heb ei chwistrellu, heb ei gwrteithio a heb ei thrin wrth ymyl cynefin presennol. (gan gynnwys dŵr agored) ar laswelltir wedi'i wella

en-gb	late cut improved grasslands
cy-gb	glaswelltir wedi’i wella, a'i dorri’n hwyr

en-gb	improved grassland allowed to set seed
cy-gb	glaswelltir wedi’i wella sydd wedi cael ei adael i hadu

en-gb	The management requirements that you should adhere to for each habitat type are similar to those included at Annex 6 for the Universal Layer, but may include some differences to reflect the more targeted approach of the Optional Layer of the scheme.
cy-gb	Mae'r gofynion rheoli y dylech gadw atynt ar gyfer pob math o gynefin yn debyg i'r rhai yn Atodiad 6 yr Haen Gyffredinol, ond bydd rhai gwahaniaethau i adlewyrchu gofynion mwy penodol Haen Opsiynol y Cynllun.

en-gb	We expect most of these to be established as field margins, where a minimum width would be required to make sure they deliver the intended benefits.
cy-gb	Disgwyliwn y bydd y rhan fwyaf ohonyn nhw'n cael eu sefydlu ar ymylon caeau. Rhaid iddyn nhw fod o led gofynnol i sicrhau'r manteision a fwriedir.

en-gb	Some of the habitats could be established as larger plots or whole field parcels.
cy-gb	Gellir sefydlu rhai o’r cynefinoedd ar ffurf lleiniau mwy neu gaeau cyfan.

en-gb	Only temporary habitats above the 10% scheme requirements will be funded under this Optional Action.
cy-gb	Dim ond cynefinoedd dros dro sy'n ychwanegol at ofyn y cynllun o 10% fydd yn cael eu hariannu o dan y Weithred Opsiynol hon.

en-gb	Care should be taken where permanent grassland (claimed as GR2 on SAF) is considered for cultivation to create temporary new habitat as it may already include high existing habitat potential.
cy-gb	Dylid cymryd gofal lle mae glaswelltir parhaol (a hawlir fel GR2 ar SAF) yn cael ei ystyried ar gyfer ei drin i greu cynefin newydd dros dro gan y gallai eisoes gynnwys cynefin gwerthfawr.

en-gb	Selecting permanent pasture younger than 10 years provides a good rule of thumb to reduce this risk.
cy-gb	Mae dewis porfa barhaol sydd lai na 10 oed yn rheol dda i leihau'r risg hon.

en-gb	However, the definition of improved land under the Environmental Impact Assessment (Agriculture) Regulations 2017 must be used to determine which land can be cultivated.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid defnyddio'r diffiniad o dir wedi'i wella o dan Reoliadau Asesiad Effaith Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) 2017 i benderfynu pa dir y gellir ei drin

en-gb	The creation of certain permanent habitat types like new wetlands or ponds may necessitate site visits and additional guidance.
cy-gb	I greu rhai cynefinoedd parhaol, megis pyllau neu wlyptir newydd, efallai y bydd angen ymweld â’r safle a rhoi rhagor o arweiniad.

en-gb	We expect the list of options to create temporary and permanent habitat to increase over time.
cy-gb	Disgwyliwn y bydd y rhestr o opsiynau ar gyfer creu cynefinoedd dros dro a pharhaol yn cynyddu dros amser.

en-gb	This is especially valuable for linking up fragmented habitats and supporting the additional feeding or breeding conditions required for priority species.
cy-gb	Bydd hyn yn arbennig o werthfawr ar gyfer cysylltu cynefinoedd darniog a chynnal yr amodau bridio neu fwydo ychwanegol sydd eu hangen ar rywogaethau â blaenoriaeth.

en-gb	See Collaborative theme Collaborative Landscape Scale Activity.
cy-gb	Gweler y thema Gydweithredol Gweithgarwch cydweithredol ar raddfa tirwedd.

en-gb	Implementation of Designated Site Schedule of Works
cy-gb	Gweithredu Rhestr Waith Safle Dynodedig

en-gb	Improve the condition of our priority sites for nature
cy-gb	Gwella cyflwr ein safleoedd â blaenoriaeth er budd natur

en-gb	The aim of this theme is to support you to implement the agreed Schedule of Works set out in your Designated Site Management Plan, to benefit these precious sites as part of your increasingly resilient farm business.
cy-gb	Nod y thema hon yw'ch helpu i weithredu’r Rhaglen Waith y cytunir arni ac a ddisgrifir yn eich Cynllun Rheoli Safle Dynodedig, er budd y safleoedd gwerthfawr hyn fel rhan o’ch busnes fferm sy'n dod yn fwyfwy gwydn.

en-gb	Our designated sites are the jewels in the crown for nature conservation.
cy-gb	Mae ein safleoedd dynodedig yn drysorau gwerthfawr o safbwynt gwarchod natur.

en-gb	Improving the condition of these sites provides one of the best opportunities for increasing the abundance and variety of wildlife, enhancing the resilience of ecosystems and the services they provide to the countryside and wider society.
cy-gb	Trwy wella cyflwr y safleoedd hyn, gellir cynyddu nifer ac amrywiaeth ein bywyd gwyllt, yn ogystal â magu gwydnwch ein hecosystemau a’r gwasanaethau a roddir ganddyn nhw i gefn gwlad ac i gymdeithas.

en-gb	By helping to improve the condition of these sites you would be contributing significantly to helping achieve nature recovery targets and improving the resilience of your farm
cy-gb	Trwy helpu i wella cyflwr y safleoedd hyn, byddwch yn cyfrannu’n fawr at helpu i gyrraedd ein targedau adfer natur ac yn gwneud eich fferm yn fwy gwydn.

en-gb	The designated site management plans will contain a consented Schedule of Works (SoW) which will identify the management actions needed to improve the condition of each site.
cy-gb	Bydd y cynlluniau rheoli safleoedd dynodedig yn cynnwys Rhaglen Waith y cytunwyd arni, a fydd yn nodi’r gweithredoedd rheoli sydd eu hangen i wella cyflwr pob safle.

en-gb	The Designated Site Management Plan may also identify action needed in the buffer area around the site.
cy-gb	Efallai y bydd y Cynllun Rheoli Safle Dynodedig yn nodi hefyd yr hyn sydd angen ei wneud yn y glustogfa o gwmpas y safle.

en-gb	For example, this could include the creation of streamside corridors adjacent to a designated river.
cy-gb	Er enghraifft, creu coridorau ar lan afon ddynodedig.

en-gb	The management action to be carried out will be similar in nature to the actions described under Optional themes Enhanced habitat management and Enhanced woodland but will be informed by the consented SoW.
cy-gb	Bydd y weithred reoli y bydd angen ei chynnal yn debyg o ran ei natur i’r gweithredoedd a ddisgrifir o dan y themâu Opsiynol Rheolaeth well ar gynefinoedd a Rheolaeth well ar goetiroedd, ond bydd yn adlewyrchu'r Rhaglen Waith.

en-gb	The SoW is likely to include a combination of capital and area-based activities.
cy-gb	Bydd y Rhaglen Waith yn debygol o gynnwys cyfuniad o weithgareddau cyfalaf a gweithgareddau seiliedig ar arwynebedd.

en-gb	If your farm does not include a designated site, but you are within the buffer area you do not need to create a management plan under UA7:
cy-gb	Os nad oes safle dynodedig ar eich fferm, ond bod y glustogfa ynddi, ni fydd angen ichi greu Cynllun Rheoli o dan UA7:

en-gb	Designated Site Management Plan.
cy-gb	Cynllun rheoli safleoedd dynodedig.

en-gb	However, promoting biodiversity within buffer areas will enhance the condition and resilience of designated sites, supporting landscape-scale ecological networks and their benefits.
cy-gb	Ond trwy hybu bioamrywiaeth y glustogfa, byddwch yn gwella cyflwr y Safle Dynodedig ac yn ei wneud yn fwy gwydn, gan gryfhau'r rhwydweithiau ecolegol sydd ar raddfa'r tirwedd a’u manteision.

en-gb	Consequently, we intend to be able to support you in accessing relevant, targeted Optional Actions if your land is within the buffer area.
cy-gb	O ganlyniad, bwriadwn eich helpu i gynnal Gweithredoedd Opsiynol penodedig a pherthnasol os yw eich tir yn y glustogfa.

en-gb	We expect the SoW to be reviewed on a five-year rolling basis, to reflect the different management which may be needed as sites improve over time.
cy-gb	Disgwyliwn y bydd y Rhaglen Waith yn cael ei hadolygu bob pum mlynedd er mwyn adlewyrchu’r dulliau rheoli gwahanol y gall fod eu hangen wrth i safleoedd wella dros amser.

en-gb	We are considering how best to support farmers with designated sites already under management agreements with NRW or Welsh Government to transition into the SFS.
cy-gb	Rydym yn ystyried sut orau i helpu ffermwyr sydd eisoes â chytundeb ag CNC neu Lywodraeth Cymru ar gyfer rheoli Safle Dynodedig, i symud i’r SFS.

en-gb	It may also be possible to support the management of designated sites that involves co-ordinated activity with other farmers and landowners at a larger scale.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd modd helpu i reoli Safle Dynodedig trwy gydgysylltu gweithgarwch â pherchenogion tir a ffermwyr eraill ar raddfa fwy.

en-gb	This is especially valuable for habitats such as peatlands and wetlands, along watercourses, or where there are priority species which have specific needs across landscapes.
cy-gb	Bydd hyn yn arbennig o werthfawr i gynefinoedd fel mawnogydd a gwlyptiroedd, safleoedd ar gyrsiau dŵr, neu safleoedd lle ceir rhywogaethau â blaenoriaeth a chanddynt anghenion penodol ar draws tirweddau.

en-gb	Enhanced woodland management
cy-gb	Rheolaeth well ar goetiroedd

en-gb	Bring existing farm woodlands into better economic and environmental condition
cy-gb	Gwella cyflwr economaidd ac amgylcheddol coetiroedd sy'n tyfu ar ffermydd

en-gb	The aim of this theme is to support you to improve the condition of existing broadleaf, coniferous or mixed woodlands on your farm.
cy-gb	Nod y thema hon yw'ch helpu i wella cyflwr coetiroedd llydanddail, coetiroedd conwydd neu goetiroedd cymysg sydd eisoes yn tyfu ar eich fferm.

en-gb	This builds upon UA9:
cy-gb	Mae’n adeiladu ar UA9:

en-gb	Woodland maintenance.
cy-gb	Cynnal coetiroedd.

en-gb	Better woodland management may improve the quality and value of a future timber crop, benefiting your farm business and generating raw materials to sustain the wider Welsh timber industry.
cy-gb	Gallai rheolaeth well ar goetiroedd wella ansawdd a gwerth cnydau pren yn y dyfodol. Bydd hyn yn dod â manteision i’ch busnes ac yn cynhyrchu deunyddiau crai i gynnal diwydiant pren ehangach Cymru.

en-gb	By increasing the economic value of existing farm woodlands, we hope to highlight the benefits of planting new woodlands to benefit your farm business in the future.
cy-gb	Trwy gynyddu gwerth economaidd y coetiroedd ar eich fferm, ein gobaith yw dangos manteision plannu coetiroedd newydd er lles eich busnes fferm yn y dyfodol.

en-gb	Improved woodland management can also generate benefits such as enhancing the value of the habitat to support nature, locking up more carbon and helping to reduce the risk of flooding.
cy-gb	Hefyd, trwy reoli coetiroedd yn well, gellir esgor ar fanteision fel gwella gwerth y cynefin i gynnal natur, cloi rhagor o garbon a helpu i leihau’r risg o lifogydd.

en-gb	This support will be available for small to medium sized farm woodlands.
cy-gb	Bydd y cymorth hwn ar gael i goetiroedd bach i ganolig ar ffermydd.

en-gb	Any designated woodland, for example woodlands within Sites of Special Scientific Interest, on your farm will need to be managed through Optional theme Implementation of designated site Schedule of Works.
cy-gb	Yn achos unrhyw goetiroedd dynodedig ar eich fferm, er enghraifft coetiroedd ar Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, bydd angen eu rheoli o dan y thema Opsiynol Gweithredu Rhaglenni Gwaith Safleoedd Dynodedig.

en-gb	This support contains two elements:
cy-gb	Mae dwy elfen i'r cymorth hwn:

en-gb	funding to work with a registered woodland planner to develop a Woodland Management Plan.
cy-gb	cyllid i weithio gyda chynllunydd coetir cofrestredig i ddatblygu Cynllun Rheoli Coetir.

en-gb	Any relevant permits, permissions and surveys will need to be in place before management works are carried out.
cy-gb	Bydd angen i unrhyw drwyddedau, caniatâd ac arolygon perthnasol fod wedi'u cael cyn dechrau ar waith rheoli.

en-gb	The Woodland Management Plan will be valid for ten years with a review of progress at the five-year stage
cy-gb	Bydd y Cynllun Rheoli Coetir yn ddilys am ddeng mlynedd a bydd y cynnydd yn cael ei adolygu ar ôl pum mlynedd

en-gb	woodland management grants for a range of items recommended in the Woodland Management Plan such as fencing, Invasive Non-Native Species (INNS) control, thinning, tracks, access, and biodiversity related activities
cy-gb	grantiau rheoli coetiroedd ar gyfer amrywiaeth o eitemau a argymhellir yn y Cynllun Rheoli Coetir, megis ffensys, rheoli Rhywogaethau Estron Goresgynnol, teneuo, llwybrau, mynediad a gweithgareddau’n ymwneud â bioamrywiaeth

en-gb	Once your Woodland Management Plan is complete, you will be able to apply for grant funding to help deliver the plan.
cy-gb	Ar ôl ichi gwblhau eich Cynllun Rheoli Coetir, gallwch wneud cais am gyllid grant i helpu i gynnal y cynllun.

en-gb	Work that involves co-ordinated activity with other landowners including squirrel and deer control may be available under the collaborative layer.
cy-gb	Efallai y bydd gwaith sy’n cynnwys cydgysylltu gweithgarwch â pherchenogion tir eraill, gan gynnwys rheoli gwiwerod a cheirw, ar gael o dan yr haen gydweithredol.

en-gb	Woodland and agroforestry creation
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth

en-gb	Create farm woodland and agroforestry to benefit livestock, nature and a future income source
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth ar y fferm er budd da byw, natur a ffynhonnell incwm yn y dyfodol

en-gb	This is to support you to plant additional trees on your farm, identified in your UA10:
cy-gb	Y bwriad yw'ch helpu i blannu’r coed ychwanegol ar eich fferm a nodwyd yn UA10:

en-gb	Tree and Hedgerow Planting Opportunity Plan, in a way which provides benefit to you, your farm and the environment.
cy-gb	Cynllun Cyfle i Blannu Coed a Chreu Perthi/Gwrychoedd, gan ddod â budd i chi, eich fferm a'r amgylchedd.

en-gb	Benefit
cy-gb	Mantais

en-gb	Any trees or woodland planted as part of this action could help to provide additional habitat for wildlife, reduce the risk of flooding and lock up additional carbon helping to tackle the climate emergency.
cy-gb	Bydd y coed neu’r coetiroedd fydd yn cael eu plannu o dan y weithred hon yn helpu i ddarparu cynefin ychwanegol i fywyd gwyllt, yn ogystal â lleihau'r risg o lifogydd a dal rhagor o garbon gan helpu i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	Creating more shade or shelter can boost livestock, crop and grassland productivity through buffering weather, relieving compaction and increasing soil organic matter.
cy-gb	Trwy greu rhagor o fannau cysgodi neu lochesu, gall hynny roi hwb i gynhyrchiant da byw, cnydau a glaswelltiroedd trwy eu cysgodi rhag y tywydd, osgoi cywasgu pridd a chynyddu deunydd organig mewn pridd.

en-gb	In warmer months, livestock can overheat or suffer from heat stress, which can lead to loss of appetite, lower yields, and reduced fertility, impacting productivity.
cy-gb	Yn ystod misoedd cynhesach, gall da byw orboethi a dioddef straen gwres a gall hynny arwain at golli cynnyrch ac archwaeth bwyd ac at leihau ffrwythlondeb, gan effeithio ar gynhyrchiant.

en-gb	Similar adverse impacts can be linked to bad weather, for example, lamb losses can be reduced by 30% if good shelter is provided in cold, wet and windy conditions, and some trials have also shown an increase of between 10 and 21% in daily weight gain because of good shelter.
cy-gb	Gwelir effeithiau andwyol sy’n gysylltiedig â thywydd drwg hefyd, er enghraifft. gellir lleihau colledion ŵyn 30% trwy ddarparu lloches dda yn ystod tywydd oer, gwlyb a gwyntog, ac mae rhai treialon wedi dangos hefyd gynnydd o 10%-21% yn enillion eu pwysau dyddiol, diolch i loches dda.

en-gb	The tree planting opportunities available to you include:
cy-gb	Mae’r cyfleoedd i blannu coed yn cynnwys:

en-gb	small farm woodlands (including shelterbelts)
cy-gb	coetiroedd fferm bach (yn cynnwys lleiniau cysgodi)

en-gb	larger planting areas, potentially as part of a future timber crop
cy-gb	ardaloedd plannu mwy, o bosibl fel rhan o gnwd pren yn y dyfodol

en-gb	planting as part of a silvopastural or silvoarable agroforestry pattern where crops or pasture remain the primary ground cover
cy-gb	plannu fel rhan o batrwm amaeth-goedwigaeth coetir pori neu goetir âr pan fydd y prif orchudd yn dal i fod yn gnydau neu borfa

en-gb	We will support woodland and agroforestry creation by funding tree planting, fencing, gates and maintenance via our existing planting schemes which have been updated in 2025 to make them more flexible.
cy-gb	Byddwn yn helpu i greu coetiroedd ac amaeth-goedwigaeth trwy ariannu pethau fel plannu coed, ffensys, gatiau a gwaith cynnal a chadw trwy gyfrwng ein cynlluniau plannu gafodd eu diweddaru yn 2025 er mwyn eu gwneud yn fwy hyblyg.

en-gb	The Small Grants Woodland Creation Scheme is designed for straightforward applications of up to two hectares on land which is agriculturally improved or of low environmental sensitivity.
cy-gb	Mae Grantiau Bach – Cynllun Creu Coetir yn gynllun hawdd gwneud cais amdano ar gyfer hyd at ddau hectar o dir sydd wedi’i wella’n amaethyddol neu sydd heb nodweddion amgylcheddol sensitif.

en-gb	To increase flexibility for you, the updated scheme includes:
cy-gb	Er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd i chi, mae’r cynllun ar ei ffurf ddiweddaraf yn cynnwys:

en-gb	reduced minimum planting block size from 0.1ha to 0.01ha
cy-gb	bloc plannu wedi'i leihau o 0.1ha i 0.01ha

en-gb	a new ‘fruit and nut’ mix woodland category along with revised species tables to offer greater flexibility and choice
cy-gb	categori coetir cymysg ‘cnau a ffrwythau’ newydd ynghyd â thablau rhywogaethau newydd er mwyn cynnig mwy o hyblygrwydd a dewis

en-gb	a payment for you to obtain technical advice
cy-gb	taliad i chi gael cyngor technegol

en-gb	The Woodland Creation Planning Scheme – funding for the development of new Woodland Creation Plans for planting over 2ha, and areas not suitable for the Small Grants Woodland Creation scheme.
cy-gb	Y Cynllun Cynllunio Creu Coetir – cyllid ar gyfer datblygu Planiau Creu Coetir newydd ar gyfer plannu ar dros 2ha o dir, a lleiniau nad ydynt yn addas ar gyfer Grantiau Bach – Cynllun Creu Coetir.

en-gb	The Woodland Creation Grant funds planting over 0.25 ha included on an approved Woodland Creation Plan.
cy-gb	Mae’r Grant Creu Coetir yn ariannu gwaith plannu ar dros 0.25ha o dir sy'n rhan o Blan Creu Coetir cymeradwy.

en-gb	To increase flexibility for you, the updated scheme includes:
cy-gb	Er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd i chi, mae’r Cynllun ar ei ffurf ddiweddaraf yn cynnwys:

en-gb	reducing minimum block size for creating new woodland from 0.1ha to 0.01ha (minimum agreement size remains 0.25ha)
cy-gb	lleihau maint lleiaf y bloc plannu ar gyfer creu coetir newydd o 0.1ha i 0.01ha (rhaid plannu o leiaf 0.25ha o dan y cytundeb o hyd)

en-gb	introducing a new ‘fruit and nut’ mix woodland category
cy-gb	cyflwyno categori coetir cymysg ‘cnau a ffrwythau’ newydd

en-gb	new grants from 2026 for water gates, pipes and troughs to support planting by streams and rivers
cy-gb	grantiau newydd o 2026 ar gyfer gatiau dŵr, pibelli a chafnau i ategu gwaith plannu ger nentydd ac afonydd

en-gb	replacing the current agroforestry option with:
cy-gb	yn lle'r opsiwn amaeth-goedwigaeth presennol, rhoi'r canlynol:

en-gb	a lowland option (available below the upper limit of enclosure) including 50 trees / ha, with a minimum distance of 15m between trees
cy-gb	opsiwn ar gyfer tir isel (ar gael islaw y terfyn amgáu uchaf), yn cynnwys 50 o goed / ha, gydag o leiaf 15m rhwng pob coeden

en-gb	an upland option including 80 trees / ha with a minimum distance of 8 m between trees
cy-gb	opsiwn ar gyfer tir uchel, yn cynnwys 80 o goed / ha gydag o leiaf 8m rhwng pob coeden

en-gb	both options include an increased maintenance period from five to 12 years
cy-gb	ar gyfer y ddau opsiwn, mae’r cyfnod cynnal a chadw wedi’i gynyddu o 5 mlynedd i 12 mlynedd

en-gb	We will continue to review our planting schemes to make them accessible and attractive.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu ein cynlluniau plannu i'w gwneud yn hygyrch ac yn ddeniadol.

en-gb	This includes addressing any barriers to planting, improving the administrative processes and developing any targeting of activities which deliver multiple benefits.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys mynd i'r afael ag unrhyw rwystrau i blannu, gwella'r prosesau gweinyddol a datblygu gweithgareddau sy'n darparu llawer o fanteision.

en-gb	We will also develop an option for natural regeneration (where woodland is created through natural processes through seed dispersal) to add more flexibility for you.
cy-gb	Hefyd, byddwn yn datblygu opsiwn ar gyfer aildyfiant naturiol (lle bydd coetiroedd yn cael eu creu trwy prosesau gwasgaru had naturiol) er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd ichi.

en-gb	Hedgerow creation and restoration
cy-gb	Creu ac adfer perthi/gwrychoedd

en-gb	Create and restore hedgerows to benefit livestock and crops, nature, and landscapes
cy-gb	Creu ac adfer perthi/gwrychoedd er budd da byw a chnydau, natur a thirweddau

en-gb	To create and restore hedgerows to provide a range of benefits for your farming system whilst supporting the cultural and natural heritage of the countryside.
cy-gb	Creu ac adfer perthi/gwrychoedd i sicrhau llawer o fanteision i’ch system ffermio gan gynnal yr un pryd dreftadaeth ddiwylliannol a naturiol cefn gwlad.

en-gb	This complements UA8:
cy-gb	Mae hyn yn ategu UA8:

en-gb	Hedgerow management and supports you to plant hedgerows identified in your UA10:
cy-gb	Rheoli perthi/gwrychoedd ac yn eich helpu i blannu perthi a nodwyd yn eich UA10:

en-gb	Hedgerows created or restored will be included in the area used to meet the scheme requirement to have 10% habitat on each farm.
cy-gb	Bydd perthi a gaiff eu creu neu eu hadfer yn cael eu cynnwys yn yr arwynebedd a ddefnyddir i fodloni gofyn y cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Creating and restoring hedgerows (and subsequently managing them in good condition) can provide multiple benefits for you and the environment, including:
cy-gb	Trwy blannu ac adfer perthi (a’u rheoli wedyn er mwyn eu cadw mewn cyflwr da), daw llawer o fanteision i chi ac i’r amgylchedd, gan gynnwys:

en-gb	biosecurity benefits particularly at farm boundaries
cy-gb	manteision o ran bioddiogelwch, yn enwedig ar ffiniau’r fferm

en-gb	shelter and security for livestock and crops
cy-gb	cysgod a lloches i dda byw a chnydau

en-gb	wildlife habitat, with food and shelter resources for pollinators, farmland birds, and pest predators such as bats and hoverflies
cy-gb	cynefin i fywyd gwyllt, gyda bwyd a lloches i bryfed peillio, adar tir fferm ac ysglyfaethwyr plâu fel ystlumod a phryfed hofran

en-gb	capturing additional carbon above and below the soil, helping to tackle climate change
cy-gb	dal carbon ychwanegol ar ben ac o dan y pridd, gan helpu i fynd i’r afael â newid hinsawdd

en-gb	improving water quality and reducing flood risk
cy-gb	gwella ansawdd dŵr a lleihau perygl o lifogydd

en-gb	enhancing our historic cultural landscapes
cy-gb	gwella ein tirweddau diwylliannol hanesyddol

en-gb	We will support you to create and restore hedges by providing capital funding including, but not limited to:
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i greu ac adfer perthi trwy ddarparu cyllid cyfalaf, gan gynnwys ymhlith pethau eraill, i:

en-gb	planting new hedgerows (20 metres or longer)
cy-gb	blannu perthi newydd (20 metr a mwy)

en-gb	promote new basal growth (rejuvenation) of existing hedgerows by laying (pleaching) where the hedge is tall, with multiple thin stems, or coppicing
cy-gb	annog twf ym môn y berth (adfywio) trwy blygu ble mae’r berth ar ei thalaf a lle ceir llawer o goesynnau tenau neu trwy fondocio

en-gb	restore existing hedgerows by rejuvenation and re-stocking with new whips where the existing stems are sparse
cy-gb	adfer perthi trwy eu hadfywio a’u hailstocio gyda choed chwip newydd os nad oes llawer o goesynnau yn y berth

en-gb	fencing and gates to protect new or restored hedgerows
cy-gb	ffensys a gatiau i amddiffyn perthi newydd neu berthi sydd wedi’u hadfer

en-gb	water troughs, if needed, where new or restored hedgerows prevent livestock access to drinking water
cy-gb	cafnau dŵr, os oes eu hangen, os yw'r berth newydd neu'r berth sydd wedi'i hadfer yn atal da byw rhag mynd at ddŵr yfed

en-gb	Technical notes will also be provided to ensure work is carried out to an acceptable standard.
cy-gb	Hefyd, bydd nodiadau technegol yn cael eu darparu er mwyn sicrhau bod y gwaith yn cael ei wneud at safon dderbyniol.

en-gb	We will continue to review the list of capital items needed to support hedgerow creation and restoration and how to target future support to deliver the most benefit.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu’r rhestr o eitemau cyfalaf sydd eu hangen i'ch helpu i greu ac adfer perthi a ble i dargedu cymorth yn y dyfodol i sicrhau'r manteision mwyaf.

en-gb	We will develop guidance to help ensure that appropriate management actions are taken and, where coppicing is being proposed, we will require evidence that this is the most appropriate management technique to improve the condition of the hedgerow and sustain its lifespan.
cy-gb	Byddwn yn datblygu canllawiau er mwyn helpu i sicrhau bod y gwaith rheoli priodol yn cael ei wneud a lle cynigir bondocio, bydd angen tystiolaeth mai hon yw’r dechneg reoli fwyaf priodol i wella cyflwr y berth a chynnal ei hoes.

en-gb	Improved public access to the countryside
cy-gb	Gwella mynediad y cyhoedd i gefn gwlad

en-gb	Enable people to access the countryside and enjoy the health and wellbeing benefits of exploring nature and our farmed environment
cy-gb	Galluogi pobl i gael mynediad i gefn gwlad a mwynhau’r manteision o ran iechyd a llesiant a ddaw o archwilio natur a’n hamgylcheddau fferm

en-gb	This theme is designed to improve the accessibility of the farmed environment, encourage responsible recreation and improve the visitor experience.
cy-gb	Bwriad y thema hon yw gwneud amgylcheddau fferm yn fwy hygyrch, annog hamddena cyfrifol a gwella profiad ymwelwyr.

en-gb	This can strengthen the link between the consumer and how their food is produced.
cy-gb	Gall hefyd gryfhau’r cysylltiad rhwng y cwsmer a sut mae bwyd yn cael ei gynhyrchu.

en-gb	This is an opportunity to improve signage or access furniture on farms.
cy-gb	Dyma gyfle i wella arwyddion a seilwaith mynediad ar ffermydd.

en-gb	This means there are fewer barriers to people enjoying the outdoors safely.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd llai o bethau’n rhwystro pobl rhag mwynhau’r awyr agored yn ddiogel.

en-gb	It also provides an opportunity to improve the visitor experience and reinforce messages about safe and responsible use of the countryside.
cy-gb	Hefyd, mae’n gyfle i wella profiad ymwelwyr ac atgyfnerthu negeseuon ynghylch bod yn ddiogel a chyfrifol yng nghefn gwlad.

en-gb	This benefits visitors, farmers and livestock.
cy-gb	Bydd hyn oll o fudd i ymwelwyr, ffermwyr a da byw.

en-gb	As part of this Optional Action, we will fund one-off capital items with a focus on improving accessibility (with an emphasis on least restrictive access) and / or improving the visitor experience.
cy-gb	Fel rhan o'r Weithred Opsiynol hon, byddwn yn ariannu eitemau cyfalaf untro gyda ffocws ar wella hygyrchedd (gyda phwyslais ar fynediad lleiaf cyfyngol) a / neu wella profiad ymwelwyr.

en-gb	This could involve funding to:
cy-gb	Gallai hyn gynnwys ariannu’r gwaith canlynol:

en-gb	remove stiles where security of livestock is not needed
cy-gb	cael gwared ar gamfeydd lle nad yw cadw da byw rhag crwydro'n ffactor

en-gb	replace stiles with gates
cy-gb	gosod gatiau yn lle camfeydd

en-gb	install seats / benches at viewpoints
cy-gb	gosod seddi / meinciau mewn golygfannau

en-gb	install information boards to highlight:
cy-gb	gosod byrddau gwybodaeth er mwyn tynnu sylw at y canlynol:

en-gb	elements of the Countryside Code such as reminders to keep dogs on lead, no littering, or the importance of closing gates
cy-gb	elfennau o’r Cod Cefn Gwlad, megis atgoffa pobl i gadw cŵn ar dennyn, i beidio â thaflu sbwriel neu i gau gatiau ar eu hôl

en-gb	educational, cultural or landscape points of interest
cy-gb	pethau o ddiddordeb addysgol, diwylliannol neu dirweddol

en-gb	Where possible we will promote existing Local Authority processes to support these activities.
cy-gb	Lle medrir, byddwn yn hyrwyddo prosesau sydd gan Awdurdodau Lleol i ategu’r gweithgareddau hyn.