en-gb	We may need to arrange farm visits, using Welsh Government staff or third-party advisors, for some Optional Actions to ensure the proposed actions are suitable and appropriate for the location chosen.
cy-gb	Efallai y bydd angen i ni ymweld â'ch fferm, gan ddefnyddio staff Llywodraeth Cymru neu gynghorwyr trydydd parti, ynghylch rhai Gweithredoedd Opsiynol i sicrhau bod y Gweithredoedd yn addas ac yn briodol i'r lleoliad rydych wedi'i ddewis.

en-gb	Details of the services available and these farm visits will be published online and accessible through the RPW and Farming Connect helplines.
cy-gb	Bydd manylion y gwasanaethau sydd ar gael a'r ymweliadau fferm hyn yn cael eu cyhoeddi ar-lein ac ar gael ichi eu gweld ar RPW a llinellau cymorth Cyswllt Ffermio.

en-gb	If you wish to join the scheme you will need to register your business through RPW Online.
cy-gb	Os ydych am ymuno â'r cynllun, bydd angen i chi gofrestru'ch busnes ar RPW ar-lein.

en-gb	Farming businesses already registered on RPW Online and who have a Customer Reference Number (CRN) will not have to register again but may need to update their details with additional information.
cy-gb	Ni fydd gofyn i fusnesau fferm sydd eisoes wedi cofrestru ar RPW Ar-lein ac sydd wedi cael Cyfeirnod Cwsmer (CRN) gofrestru eto, ond efallai y bydd angen iddyn nhw ddiweddaru eu manylion.

en-gb	Farm businesses may also need to register with Farming Connect to access information, help and guidance regarding the scheme.
cy-gb	Efallai y bydd angen i fusnesau fferm gofrestru hefyd â Cyswllt Ffermio i allu cael gwybodaeth, cymorth a chanllawiau am y cynllun.

en-gb	Data confirmation
cy-gb	Cadarnhau data

en-gb	In advance of the scheme beginning on 1 January 2026, we will provide an opportunity for you to check the RPW Online mapping to confirm habitat areas and tree canopy cover at field and farm level.
cy-gb	Cyn i'r cynllun ddechrau ar 1 Ionawr 2026, byddwn yn rhoi cyfle i chi edrych ar fapiau RPW Ar-lein i gadarnhau bod y cynefinoedd a'r gorchudd coed ar lefel cae a fferm yn gywir.

en-gb	RPW will contact all registered farm businesses with more details regarding this data confirmation exercise.
cy-gb	Bydd RPW yn cysylltu â'r holl fusnesau fferm cofrestredig gyda rhagor o fanylion am y broses gadarnhau hon.

en-gb	This is not a declaration of land for any current or future scheme.
cy-gb	Ni fydd hyn yn ddatganiad tir ar gyfer unrhyw gynllun, nawr nac yn y dyfodol.

en-gb	Following the exercise and in advance of the scheme opening an online interactive map will be available which will show details of the habitats, tree cover, designated sites and historic features on your farm, as held in the RPW mapping system.
cy-gb	Yn dilyn hynny a chyn agor y cynllun, bydd map rhyngweithiol ar gael ar-lein a fydd yn dangos manylion y cynefinoedd, y gorchudd coed, y safleoedd dynodedig a'r nodweddion hanesyddol ar eich fferm, fel y maen nhw ar system fapio RPW.

en-gb	You will need to confirm the land cover and features present on your farm each year as part of SAF to be able to apply for the Universal Payment.
cy-gb	Bydd angen i chi gadarnhau'r gorchudd tir a'r nodweddion sy'n bresennol ar eich fferm bob blwyddyn fel rhan o broses lenwi'r SAF i wneud cais am y Taliad Cyffredinol.

en-gb	SFS Universal Payment
cy-gb	Taliad Cyffredinol SFS

en-gb	Whilst the scheme is designed to provide long term support, to apply for the SFS Universal Payment, you will have to complete the SAF annually.
cy-gb	Er bod y cynllun wedi'i gynllunio i ddarparu cymorth tymor hir, i wneud cais am Daliad Cyffredinol yr SFS, bydd angen ichi lenwi'r SAF bob blwyddyn.

en-gb	The application window will open in March and close on 15 May, in line with the current SAF period.
cy-gb	Rydym yn cynnig agor cyfnod ymgeisio'r cynllun ym mis Mawrth a'i gau ar 15 Mai, yn unol â chyfnod ymgeisio'r SAF .

en-gb	You may be required to update RPW and Farming Connect systems during the year to confirm the completion of Actions which do not need to be completed by the SAF deadline.
cy-gb	Efallai y bydd gofyn i chi roi gwybod i systemau RPW a Cyswllt Ffermio yn ystod y flwyddyn i gadarnhau eich bod wedi cynnal y gweithredoedd nad oes angen eu cwblhau erbyn dyddiad cyflwyno'r SAF.

en-gb	We will provide a dashboard in RPW Online to record your progress with the actions and to signpost you to further advice and support.
cy-gb	Byddwn yn paratoi dangosfwrdd ar RPW Ar-lein i gofnodi'r Gweithredoedd y byddwch wedi'u gwneud ac i'ch rhoi ar ben ffordd ar gyfer cael cyngor a help.

en-gb	All actions applicable to your farming business, will need to be carried out within a predetermined time frame.
cy-gb	Bydd angen cynnal yr holl weithredoedd sy'n berthnasol i'ch busnes ffermio o fewn cyfnod penodol.

en-gb	We will use the declared and validated details from the SAF to calculate the Universal Payment, based on the methodology set out in more detail in Chapter 8.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r manylion sydd wedi'u datgan a'u dilysu ar y SAF i gyfrif y Taliad Cyffredinol yn unol â'r fethodoleg a ddisgrifir yn fanylach ym Mhennod 8.

en-gb	Advance payments will commence in October followed by a balance payment once all validation checks have been completed from December onwards.
cy-gb	Byddwn yn cynnig rhag-daliad o fis Hydref ac yn talu'r balans unwaith y bydd yr holl waith dilysu a chadarnhau wedi'i wneud o fis Rhagfyr ymlaen.

en-gb	Farm level carbon baseline
cy-gb	Llinell sylfaen carbon ar lefel fferm

en-gb	The scheme has a key role supporting you to better understand your farm carbon balance, as well as the impact of changes in farming practice and uptake of techniques to both increase opportunities for carbon sequestration and reduce greenhouse gas emissions (GHG).
cy-gb	Mae gan y cynllun rôl allweddol o ran helpu ffermwyr i ddeall yn well gydbwysedd carbon eu ffermydd ac effaith newid dulliau ffermio, a hefyd eu helpu i fabwysiadu technegau ar gyfer cynyddu cyfleoedd i ddal a storio carbon a lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	This is important to help you meet increasing demands from the consumer and supply chain.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig i'ch helpu i gwrdd â gofynion cynyddol y cwsmer a'r gadwyn gyflenwi.

en-gb	We will use the data already held by, or available to Welsh Government to assist in the calculation of a farm level carbon baseline as recommended by the Carbon Sequestration Evidence Review Panel.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r data sydd eisoes gan neu ar gael i Lywodraeth Cymru i gyfrifo llinell sylfaen carbon ar lefel fferm, yn unol ag argymhelliad y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon.

en-gb	Some additional farm details are likely to be required to provide a meaningful baseline calculation of the GHG emissions and carbon sequestration levels on your farm, and we will continue to work with key stakeholders to define the final set of data requirements, such as farming systems and livestock housing regimes, needed to allow us to calculate these outputs.
cy-gb	Mae'n debygol y bydd angen rhagor o fanylion am eich fferm er mwyn gallu cyfrif llinell sylfaen ystyrlon o'r allyriadau nwyon tŷ gwydr y mae’ch fferm yn eu cynhyrchu a faint o garbon y mae’n ei ddal a’i storio. Byddwn felly'n parhau i weithio gyda rhanddeiliaid allweddol i benderfynu ar y set derfynol o ddata sydd ei angen, megis systemau ffermio a threfniadau tai da byw, i ni allu cyfrifo'r allbynnau hyn.

en-gb	We will use the information to identify and develop Optional and Collaborative Actions to help you reduce your overall carbon footprint by reducing GHG emissions, increase opportunities for carbon sequestration, and benefit the farm business.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth i nodi a datblygu Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol i'ch helpu i leihau'ch ôl troed carbon, trwy leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr, cynyddu cyfleoedd ar gyfer dal carbon, ac i wella busnes y fferm.

en-gb	Optional and Collaborative Layers
cy-gb	Gweithredoedd Opsiynol a Gweithredoedd Cydweithredol

en-gb	The SAF will be supplemented with separate agreements, where appropriate, which may operate over a longer time frame to deliver Optional and Collaboratives Actions.
cy-gb	I ategu'r SAF, bydd yna gytundebau ar wahân, yn ôl y gofyn, i ganiatáu mwy o amser i gynnal Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	For some Optional or Collaborative Actions, for example to undertake bespoke habitat enhancement, there will be a more in-depth assessment process.
cy-gb	Ar gyfer rhai Gweithredoedd Opsiynol neu Gydweithredol, er enghraifft gwella cynefinoedd, bydd proses asesu fanylach.

en-gb	This will be coupled with appropriate guidance, help and support.
cy-gb	I gyd-fynd â hyn, darperir arweiniad, cymorth a chefnogaeth briodol.

en-gb	This may require farm visits.
cy-gb	Efallai bydd yn golygu ymweld â’r fferm.

en-gb	We will use existing scheme processes where possible, which may be scored and selected in line with the SLM objectives, should the available budget restrict take up.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio prosesau sy'n bod eisoes os medrir, i sgorio a dewis yn unol ag amcanion SLM os bydd y gyllideb yn cyfyngu ar faint fydd yn cael cymryd rhan.

en-gb	This could involve a simple application process similar to existing small grant schemes, or an appraisal process may be needed for larger applications.
cy-gb	Gallai hynny olygu proses ymgeisio syml tebyg i'r broses ymgeisio am Grantiau Bach, neu efallai y bydd angen proses arfarnu ar gyfer ceisiadau mwy.

en-gb	All groups who wish to take part in the Collaborative Layer of the scheme will need to register with RPW to obtain a CRN for the group prior to applications.
cy-gb	Bydd angen i bob grŵp sydd am gymryd rhan yn Haen Gydweithredol y Cynllun gofrestru gydag RPW i gael CRN ar gyfer y grŵp cyn cyflwyno cais.

en-gb	Payments will be made to the group and not each individual members of the group.
cy-gb	Bydd taliadau'n cael eu gwneud i'r grŵp ac nid i aelodau unigol y grŵp.

en-gb	Any approved actions will need to be carried out within a predetermined time frame.
cy-gb	Bydd angen cynnal y Gweithredoedd priodol o fewn yr amserlen a fydd wedi'i phennu ymlaen llaw.

en-gb	Administrative validation process
cy-gb	Y broses ddilysu weinyddol

en-gb	All land tenure, parcels and crop cover will be cross checked against RPW’s Land Parcel Identification System (LPIS) and land register.
cy-gb	Bydd perchennog neu denant pob tir, parsel a gorchudd tir yn cael ei gadarnhau ar System Adnabod Parseli Tir (LPIS) RPW.

en-gb	Cross checks will be undertaken to ensure payments are made on the correct land area, there is no double funding, and the land use classifications do not contradict the land use required as part of scheme requirements.
cy-gb	Gwneir hyn i sicrhau bod y taliadau’n cael eu gwneud ar y darnau tir cywir, na chaiff ffermwr ei dalu ddwywaith am yr un peth ac nad yw’r categori defnyddio tir yn groes i’r defnydd tir y gofynnir amdano o dan ofynion y cynllun.

en-gb	Checks will also be undertaken on the SAF declaration and RPW Online dashboard relating to the completion or progress of all scheme actions.
cy-gb	Bydd archwiliadau'n cael eu cynnal hefyd o'r datganiadau SAF a dangosfwrdd RPW Ar-lein i gadarnhau bod Gweithredoedd Cyffredinol wedi’u cynnal neu’n mynd rhagddynt.

en-gb	We will recognise and correct errors that are straightforward to identify at a clerical check of the information given on the SAF, supporting documentation or any other application and claim.
cy-gb	Byddwn yn cydnabod ac yn cywiro gwallau sy'n hawdd eu darganfod mewn archwiliad gweinyddol o'r wybodaeth a roddir ar y SAF, dogfennau ategol neu unrhyw gais a hawliad arall.

en-gb	Where you are prevented from fulfilling certain obligations or completing actions due to events outside your control, we will consider these under the exceptional circumstances provision.
cy-gb	Os cewch eich rhwystro rhag cyflawni rhwymedigaeth neu gwblhau Gweithred oherwydd digwyddiad y tu hwnt i'ch rheolaeth, byddwn yn ei ystyried o dan y ddarpariaeth Amgylchiadau Eithriadol.

en-gb	On-the-spot checks
cy-gb	Archwiliadau ar y safle

en-gb	On-the-spot checks will be conducted to ensure the appropriate use of public funds, using a combination of physical inspection and earth observation (including remote sensing and aerial photography) where applicable.
cy-gb	Bydd archwiliadau ar y safle'n cael eu cynnal i sicrhau bod arian cyhoeddus yn cael ei ddefnyddio'n briodol. Byddan nhw'n gyfuniad o archwiliadau ffisegol a lluniau o'r ddaear (e.e. synhwyro o bell a ffotograffau o'r awyr) lle bo hynny'n berthnasol.

en-gb	RPW will select and inspect a percentage of Scheme applications each year to confirm the Scheme Requirements, including the SFS Regulatory Baseline are being met.
cy-gb	Bydd RPW yn dewis ac yn arolygu canran o geisiadau'r cynllun bob blwyddyn i gadarnhau bod gofynion y cynllun, gan gynnwys gofynion sylfaen reoleiddio'r SAF, yn cael eu bodloni.

en-gb	The Rural Inspectorate for Wales (RIW) and other Competent Control Authorities (CCA), such as NRW, will conduct these inspections.
cy-gb	Arolygiaeth Wledig Cymru (RIW) ac Awdurdodau Rheoli Cymwys eraill (CCA), fel CNC, fydd yn cynnal yr archwiliadau hyn.

en-gb	Where applicable, we will use earned recognition to minimise the level of checks undertaken at an inspection.
cy-gb	Lle bo hynny'n berthnasol, byddwn yn ystyried a oes cydnabyddiaeth eisoes wedi'i rhoi i leihau nifer yr archwiliadau mewn arolygiad.

en-gb	We will update the ‘When the Inspector Calls - Helpful guide for farmers’ with examples of the on-farm record information that we may expect to be presented as evidence the scheme requirements have been met.
cy-gb	Byddwn yn diweddaru'r 'Pan ddaw’r Arolygydd - Canllaw defnyddiol i ffermwyr' gydag enghreifftiau o'r cofnodion ar y fferm y gallem ofyn am gael eu gweld fel tystiolaeth bod Gofynion y Cynllun wedi'u bodloni.

en-gb	Warnings and penalties
cy-gb	Rhybuddion a chosbau

en-gb	Maintaining compliance with the scheme eligibility criteria and scheme requirements including the SFS Regulatory Baseline, Universal Code and all applicable scheme actions are a condition of payment.
cy-gb	Mae cydymffurfio â meini prawf a gofynion y cynllun, gan gynnwys Sylfaen Reoleiddio'r SFS, y Cod i Bawb a'r holl Weithredoedd perthnasol i gyd yn amod o'r taliad.

en-gb	Where there are inaccurate declarations, or non-compliance with the scheme requirements, we will need to consider an appropriate and proportionate response.
cy-gb	Pan welir bod datganiad yn anghywir, neu nad ydych wedi cydymffurfio â gofynion y cynllun, bydd angen i ni ystyried ymateb priodol a chymesur.

en-gb	This may lead to further guidance, warnings or additional training to correct minor issues where possible.
cy-gb	Gall hyn arwain os medrir at arweiniad pellach, rhybuddion neu hyfforddiant ychwanegol i gywiro mân broblemau.

en-gb	However, reductions, and/or financial penalties may be required for example in the event of repeated or more significant compliance issues.
cy-gb	Fodd bynnag, efallai y bydd angen gostyngiadau, a / neu gosbau ariannol, er enghraifft os bydd problem cydymffurfio fawr yn codi neu'n codi dro ar ôl tro.

en-gb	For all circumstances of noncompliance, there will be a set of published Verifiable Standards and a matrix clearly setting out consequences.
cy-gb	Ar gyfer pob enghraifft o ddiffyg cydymffurfio, bydd set o Safonau Dilysadwy wedi'u cyhoeddi a matrics sy'n nodi'r goblygiadau.

en-gb	Appeals
cy-gb	Apelio

en-gb	RPW will continue to operate a two-stage appeals process, consisting of:
cy-gb	Bydd RPW yn parhau i redeg proses apelio dau gam, sy'n cynnwys:

en-gb	stage 1: involving different officials from those who made the original decisions
cy-gb	cam 1: Holi swyddogion gwahanol i'r rhai a wnaeth y penderfyniadau gwreiddiol

en-gb	stage 2: involving an Independent Appeal Panel, providing recommendations to Welsh Ministers
cy-gb	cam 2: Holi Panel Apelio Annibynnol, fydd yn cyflwyno argymhelliad i Weinidogion Cymru

en-gb	Updated appeal guidance will be published later this year.
cy-gb	Bydd canllawiau apelio newydd yn cael eu cyhoeddi yn nes ymlaen eleni.

en-gb	Data processing
cy-gb	Prosesu data

en-gb	Welsh Government is the data owner and processor and must meet the Data Protection Principles set out in the Data Protection Act 2018 (on legislation.gov.uk).
cy-gb	Llywodraeth Cymru yw Perchennog a Phrosesydd y Data a rhaid iddo fodloni'r Egwyddorion Diogelu Data a nodir yn Neddf Diogelu Data 2018 (ar legislation.gov.uk).

en-gb	All data collected will be managed securely, sensitively and kept for no longer than is necessary.
cy-gb	Bydd yr holl ddata a gesglir yn cael ei reoli'n ddiogel a sensitif ac ni fyddwn yn ei gadw am fwy o amser nag sydd ei angen.

en-gb	We will only request and collect data, primarily for processing and validation of scheme requirements and calculating the payments.
cy-gb	Yn bennaf, dim ond am ddata ar gyfer prosesu a dilysu Gofynion y Cynllun a chyfrifo'r taliadau y byddwn yn gofyn amdano.

en-gb	The data may also be used or shared for monitoring, evaluation, and reporting purposes.
cy-gb	Gellid defnyddio'r data hefyd at ddibenion monitro, gwerthuso ac adrodd.

en-gb	Where we need to aggregate data to represent statistics of trends on a sector, regional, or national level, data will be anonymised.
cy-gb	Pan fydd angen cyfuno data i gynhyrchu ystadegau neu dueddiadau ar lefel sector, rhanbarth neu wlad, gwneir y data'n ddienw.

en-gb	Chapter 10: monitoring and evaluation
cy-gb	Pennod 10: monitro ac adrodd

en-gb	The SFS will be monitored, reported and evaluated by Welsh Government, through:
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd yn monitro a gwerthuso'r SFS ac yn adrodd arno, hynny drwy:

en-gb	the legal requirements of the act, focussing on the Sustainable Land Management objectives; and,
cy-gb	ofynion cyfreithiol y ddeddf, gyda sylw arbennig ar amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy; a

en-gb	evaluation of the scheme
cy-gb	gwerthuso'r cynllun.

en-gb	Agriculture (Wales) Act 2023 requirements
cy-gb	Gofynion Deddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023

en-gb	Under the act, Welsh Ministers have a statutory duty to monitor, report and evaluate progress on the contribution towards achieving the SLM objectives of any support given by the Welsh Government.
cy-gb	O dan y ddeddf, mae dyletswydd statudol ar Weinidogion Cymru i fonitro a gwerthuso cyfraniad unrhyw gymorth a roddir gan Lywodraeth Cymru at gyflawni amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy (SLM) ac i adrodd ar hynny.

en-gb	Monitoring enables the Welsh Government to be accountable for its performance against the SLM objectives by providing the Senedd and the public with appropriate transparency to enable them to track achievements.
cy-gb	Mae monitro yn gwneud Llywodraeth Cymru yn atebol am ei pherfformiad i wireddu amcanion SLM drwy ddarparu'r tryloywder priodol i'r Senedd a'r cyhoedd allu tracio ei gwaith.

en-gb	The act sets out a clear monitoring and reporting framework at the SLM objective level.
cy-gb	Mae'r ddeddf yn pennu fframwaith monitro ac adrodd clir ar lefel amcan SLM.

en-gb	It contains five levels of reporting:
cy-gb	Mae'n cynnwys pum lefel adrodd:

en-gb	the Multi-Annual Support Plan (MASP) which is a five year forward plan setting out how Welsh Ministers intend to provide support during the plan period to contribute to achieving the SLM objectives.
cy-gb	y Cynllun Cymorth Amlflwydd, sef rhag-gynllun pum mlynedd sy'n nodi sut mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu rhoi cymorth yn ystod cyfnod y cynllun i gyfrannu at gyflawni amcanion SLM.

en-gb	The first Multi-Annual Support Plan (MASP) was published in December 2024
cy-gb	Cyhoeddwyd y Cynllun Cymorth Amlflwydd cyntaf ym mis Rhagfyr 2024

en-gb	a statement establishing SLM indicators and targets which will be published in December 2025 and be used to assess progress against the SLM objectives
cy-gb	caiff datganiad o ddangosyddion a thargedau SLM ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2025 i'w ddefnyddio i asesu cynnydd i wireddu amcanion SLM

en-gb	the publication in March 2026 of an annual report to provide transparency that relevant support is being provided by Welsh Government to the agricultural sector
cy-gb	caiff  Adroddiad Blynyddol ei gyhoeddi mis Mawrth 2026 i roi'r dystiolaeth bod Llywodraeth Cymru'n rhoi'r cymorth perthnasol i'r sector amaethyddol

en-gb	an impact report will be prepared every five years by Welsh Government which will evaluate all the support provided under the act.
cy-gb	bydd Llywodraeth Cymru yn paratoi Adroddiad Effaith bob pum mlynedd a fydd yn gwerthuso'r holl gymorth y bydd Llywodraeth Cymru'n ei ddarparu o dan y ddeddf.

en-gb	This will include an assessment of its impact and effectiveness.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys asesiad o'i effaith a'i effeithiolrwydd.

en-gb	The first impact report will be published in December 2030, reporting on the period up to the end of December 2029
cy-gb	Bydd yr Adroddiad Effaith cyntaf yn cael ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2030, gan gwmpasu'r cyfnod hyd at ddiwedd Rhagfyr 2029

en-gb	a Sustainable Land Management Report will be produced every five years to assess the effectiveness of the actions taken by Welsh Ministers in accordance with the duty to achieve the SLM objectives.
cy-gb	bydd Adroddiad Rheoli Tir yn Gynaliadwy yn cael ei gynhyrchu bob pum mlynedd i asesu effeithiolrwydd y camau a gymerir gan Weinidogion Cymru yn unol â'r ddyletswydd i gyflawni amcanion SLM.

en-gb	It will assess cumulative progress towards achieving the SLM objectives (since the SLM duty came into force) as well as progress made during the reporting period.
cy-gb	Bydd yn asesu cynnydd cronnus o ran cyflawni amcanion SLM (ers i'r ddyletswydd SLM ddod i rym) yn ogystal â'r cynnydd dros gyfnod yr adroddiad.

en-gb	It will also evaluate progress against the SLM indicators and targets and set out whether each target has been achieved.
cy-gb	Rhaid iddo hefyd asesu'r cynnydd yn erbyn dangosyddion a thargedau SLM  ac esbonio a yw pob targed wedi cael ei gyflawni.

en-gb	The first SLM reporting period will be up to the end of December 2025 and will be published in December 2026
cy-gb	Daw cyfnod yr adroddiad SLM cyntaf i ben ddiwedd Rhagfyr 2025 a chaiff ei gyhoeddi ym mis Rhagfyr 2026

en-gb	Evaluation of SFS
cy-gb	Gwerthuso'r SFS

en-gb	The scheme will be the primary, but not the only mechanism of support provided by the Welsh Government to meet the SLM objectives.
cy-gb	Y Cynllun fydd prif gyfrwng Llywodraeth Cymru i gyflawni amcanion SLM.

en-gb	Its impact will be evaluated to assess the effectiveness and value for money of the scheme considering performance/management data from RPW, NRW and other service providers.
cy-gb	Bydd ei effaith yn cael ei werthuso i asesu ei effeithiolrwydd a'i werth am arian gan ystyried data perfformiad / rheoli gan RPW, CNC a darparwyr gwasanaethau eraill.

en-gb	The evaluation will support statutory reporting requirements.
cy-gb	Bydd y gwerthusiad yn cefnogi'r gofynion adrodd statudol.

en-gb	SFS has been designed to provide long term support for the resilience of Welsh farming businesses, so the Basic Payment Scheme (BPS) is a legacy scheme and will be phased out during the transition period beginning in 2026.
cy-gb	Mae'r SFS wedi'i greu i roi cymorth hirdymor i fusnesau ffermio Cymru i'w helpu i fagu gwydnwch. Mae'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS), sef yr hen gynllun, yn cael ei ddileu'n raddol dros y Cyfnod Pontio sy'n dechrau yn 2026.

en-gb	Once you have chosen to participate in SFS you will no longer have the option to revert to BPS.
cy-gb	Ar ôl dewis cymryd rhan yn SFS, ni fyddwch yn cael mynd yn ôl i'r BPS.

en-gb	The BPS Entitlement Value, Redistributive Payment and the Young Farmer Payment will be phased out incrementally over a three-year period, with an initial 40% taper in 2026, followed by 20% tapers in 2027 and 2028.
cy-gb	Bydd Hawliau BPS, y Taliad wedi'i Ailddosbarthu a'r Taliad Ffermwyr Ifanc yn cael eu dileu'n raddol dros gyfnod o dair blynedd, gyda’u gwerth yn cael ei dapro 40% yn 2026, ac yna 20% yn 2027 a 2028.

en-gb	These tapers will be applied to the values calculated under the BPS in 2025.
cy-gb	Bydd y tapro hwn yn digwydd ar sail gwerthoedd BPS yn 2025.

en-gb	BPS Entitlement value, Redistributive Payment and Young Farmer Payment rates will be:
cy-gb	Dyma fydd gwerth Hawliau’r BPS, y Taliad wedi'i Ailddosbarthu a'r Taliad i Ffermwyr Ifanc:

en-gb	100% in 2025
cy-gb	100% yn 2025

en-gb	The final available BPS claim will be in 2028.
cy-gb	Bydd yr hawliad olaf am BPS yn cael ei wneud yn 2028.

en-gb	There will be no BPS application or payment in 2029.
cy-gb	Ni fydd modd gwneud cais ac ni chaiff taliad ei wneud yn 2029.

en-gb	This approach to phasing out BPS, negates the need for future BPS budget ceilings to be set and means you will be able to easily calculate your expected BPS payment values during the transition period, if you choose not to enter the SFS.
cy-gb	Mae dod â'r BPS i ben yn raddol fel hyn yn golygu na fydd angen pennu terfyn uchaf i gyllideb y BPS yn y dyfodol, ac y byddwch yn gallu cyfri'n hawdd werth eich taliad BPS dros y cyfnod pontio os byddwch yn dewis peidio â chymryd rhan yn yr SFS.

en-gb	Proposed changes to BPS rules
cy-gb	Newidiadau i reolau'r BPS

en-gb	You will still require an equivalent number of eligible hectares to activate your BPS entitlements and have sufficient eligible land at your disposal.
cy-gb	Bydd angen yr un nifer o hectarau cymwys arnoch o hyd i allu defnyddio'ch hawliau BPS, a rhaid gofalu bod digon o dir cymwys ar gael ichi.

en-gb	We are retaining the Cross Compliance legal framework and associated controls and penalties for BPS claimants.
cy-gb	Byddwn yn cadw'r fframwaith cyfreithiol Trawsgydymffurfio a'r rheolau a'r cosbau cysylltiedig i hawlwyr y BPS.

en-gb	However, as BPS is being phased out, we need to ensure the BPS claimant population and individual claims do not increase in size.
cy-gb	Gan fod y BPS yn cael ei ddileu dros y Cyfnod Pontio, mae angen inni sicrhau nad yw nifer hawlwyr y BPS na nifer yr hawliadau sy'n cael eu gwneud yn cynyddu.

en-gb	We will therefore make the following changes to BPS with effect from 2026.
cy-gb	Felly, byddwn yn gwneud newidiadau i’r BPS o 2026.

en-gb	These are detailed below:
cy-gb	Mae'r manylion isod:

en-gb	Young Farmer Payment
cy-gb	Taliad Ffermwyr Ifanc

en-gb	This element of BPS will not be available to new claimants from 2026 onwards as they will be able to access support through SFS.
cy-gb	Ni fydd yr elfen hon o'r BPS ar gael i hawlwyr newydd o 2026 ymlaen gan y byddan nhw’n gallu cael cymorth trwy'r SFS.

en-gb	Existing beneficiaries will continue to be eligible to claim the young farmer payment until the end of the five-year qualifying period, the end of BPS, or their entry into the SFS, whichever is sooner.
cy-gb	Bydd y rheini sy'n cael y Taliad i Ffermwyr Ifanc nawr yn dal yn gallu ei gael tan ddiwedd cyfnod pum mlynedd y taliad, diwedd y BPS neu pan fyddan nhw'n ymuno â'r SFS, p'un bynnag ddaw gyntaf.

en-gb	BPS entitlements
cy-gb	Hawliau BPS

en-gb	Farmers who participate in SFS will surrender their entitlements, which will not be available for future BPS years.
cy-gb	Bydd ffermwyr sy'n cymryd rhan yn yr SFS yn ildio eu hawliau, a fyddan nhw ddim ar gael ar gyfer y BPS wedi hynny.

en-gb	We will remove the two-year entitlement usage rule and National Reserve.
cy-gb	Byddwn yn dileu'r rheol dwy flynedd i ddefnyddio hawliau a'r Gronfa Genedlaethol.

en-gb	New entrants to farming will be directed to the SFS, as there are no requirements to hold entitlements in the scheme.
cy-gb	Bydd ffermwyr newydd yn cael eu cyfeirio at yr SFS, gan nad oes angen i unrhyw un gael hawliau o dan y cynllun hwnnw.

en-gb	We will also restrict the transfer of BPS entitlements to those who transfer and/or lease entitlements with the land.
cy-gb	Hefyd, dim ond ffermwyr sy'n trosglwyddo neu lesio hawliau gyda thir fydd yn cael trosglwyddo hawliau'r BPS.

en-gb	This will mean BPS entitlements can be transferred with land in cases of inheritance and succession.
cy-gb	Mae hynny'n golygu y gall hawliau BPS gael eu trosglwyddo ichi gyda thir os ydych yn etifeddu tir neu'n olynydd.

en-gb	The 2026 transfer and lease window, and entitlement transfer rules will be available in early 2026.
cy-gb	Bydd Cyfnod Trosglwyddo a Phrydlesu 2026 a'r rheolau trosglwyddo hawliau ar gael yn gynnar yn 2026.

en-gb	Payment capping
cy-gb	Capio taliadau

en-gb	BPS payment capping limits will be reduced to ensure parity with the BPS tapering.
cy-gb	Bydd lefel capio taliadau BPS yn gostwng fel ei fod yn cyfateb i lefel tapro'r BPS.

en-gb	These proposals will be delivered using powers contained in the Agriculture (Wales) Act 2023 to modify BPS legislation by making subordinate legislation during 2025.
cy-gb	Bydd y cynigion hyn yn cael eu cyflwyno gan ddefnyddio pwerau yn Neddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023 i newid deddfwriaeth y BPS drwy is-ddeddfwriaeth yn 2025.

en-gb	Chapter 12: regulations
cy-gb	Pennod 12: rheoliadau

en-gb	We will be introducing secondary legislation regulations required to effectively operate and administer all future support schemes established under, and pursuant to sections 10 and 12 of the act.
cy-gb	Byddwn yn cyflwyno trwy is-ddeddfwriaeth Reoliadau sydd eu hangen i weithredu a gweinyddu pob cynllun cymorth a sefydlir yn y dyfodol o dan ac yn unol ag adrannau 10 a 12 o'r ddeddf.

en-gb	The regulations are a legal requirement enabling the operational and administrative controls of future support schemes, such as monitoring the provision of support, ensuring checks (inspections) are completed against eligibility conditions and ongoing compliance with support scheme conditions.
cy-gb	Mae'r rheoliadau hyn yn ofyn cyfreithiol er mwyn gallu rheoli'r modd y caiff cynlluniau cymorth yn y dyfodol eu gweithredu a'u gweinyddu, megis monitro'r cymorth a ddarperir, sicrhau bod archwiliadau'n cael eu cynnal yn unol ag amodau cymhwysedd ac y parheir i gydymffurfio ag amodau'r cynllun cymorth.

en-gb	The regulations will enable all future support schemes operating under the power to provide support, (sections 8 and 9) of the act, to use the same legal power to operate and administer effectively.
cy-gb	Bydd y Rheoliadau yn galluogi pob cynllun cymorth yn y dyfodol, sy'n gweithredu o dan y pŵer i ddarparu cymorth (adrannau 8 a 9) o dan y ddeddf, i ddefnyddio'r un pŵer cyfreithiol i weithredu a gweinyddu'n effeithiol.

en-gb	The detailed specifics of each support, scheme or otherwise, is to be provided within the scheme guidance.
cy-gb	Nodir manylion pob cymorth, boed gynllun neu arall, yng Nghanllawiau'r Cynllun.

en-gb	We will begin the Senedd legislative process this autumn in preparation for the commencement of the SFS in January 2026.
cy-gb	Byddwn yn dechrau proses ddeddfwriaethol y Senedd yr hydref hwn i baratoi ar gyfer cychwyn yr SFS ym mis Ionawr 2026.

en-gb	Alongside the Agriculture Support Regulation, we will also be introducing amendments to the BPS regulations using powers conferred by Section 16 of the act.
cy-gb	Ochr yn ochr â'r Rheoliad Cymorth Amaethyddiaeth, byddwn hefyd yn diwygio rheoliadau'r BPS gan ddefnyddio pwerau a roddwyd gan Adran 16 o'r ddeddf.

en-gb	Annex 1: the Sustainable Farming Scheme regulatory baseline
cy-gb	Atodiad 1: sylfaen reoleiddio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	The Statutory Management Requirements (SMRs) and Good Agricultural and Environment Condition (GAECs) listed below, which are founded on regulations will be supported by guidance which set out in detail the obligations of a farmer who receives SFS payments.
cy-gb	Bydd y Gofynion Rheoli Statudol (SMRs) a’r safonau Cyflwr Amaethyddol ac Amgylcheddol Da (GAECs) a restrir isod, sy'n seiliedig ar reoliadau, yn cael eu cefnogi gan ganllawiau sy'n nodi'n fanwl beth y bydd disgwyl i ffermwr sy'n derbyn taliadau SFS ei wneud.

en-gb	We intend to provide farmer fact sheets based upon Cross Compliance Guidance, and a comprehensive set of Verifiable Standards, which farmers will be familiar with.
cy-gb	Rydym yn bwriadu darparu taflenni ffeithiau i ffermwyr yn seiliedig ar Ganllawiau Trawsgydymffurfio a set o Safonau dilysadwy y bydd ffermwyr yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	Statutory management requirements
cy-gb	Gofynion rheoli statudol

en-gb	SMR 1: water protection
cy-gb	SMR 1: diogelu dŵr

en-gb	SMR 2: wild birds
cy-gb	SMR 2: adar gwyllt

en-gb	SMR 3: conservation of fauna and llora (biodiversity)
cy-gb	SMR 3: gwarchod ffawna a fflora (bioamrywiaeth)

en-gb	SMR 4: food and feed law
cy-gb	SMR 4: bwyd a chyfraith bwyd.

en-gb	SMR 5: restricting use of substances having hormonal or thyrostatic action and beta-agonists in farm animals
cy-gb	SMR 5: cyfyngiadau ar ddefnyddio betaweithyddion a sylweddau sy’n cael effaith hormonaidd neu thyrostatig ar anifeiliaid fferm

en-gb	SMR 6: pig identification and registration
cy-gb	SMR 6: adnabod a chofrestru Moch

en-gb	SMR 7: cattle identification and registration
cy-gb	SMR 7: adnabod a chofrestru gwartheg

en-gb	SMR 8: sheep and goat identification
cy-gb	SMR 8: adnabod defaid a geifr

en-gb	SMR 9: prevention, control and eradication of transmissible spongiform encephalopathies (TSE)
cy-gb	SMR 9: atal, rheoli a dileu enseffalopathïau sbyngffurf trosglwyddadwy (TSE)

en-gb	SMR 10: restrictions on the use of plant protection products
cy-gb	SMR 10: cyfyngiadau ar ddefnyddio cynnyrch amddiffyn planhigion

en-gb	SMR 11: welfare standards for the protection of calves
cy-gb	SMR 11: safonau lles lloi

en-gb	SMR 12: welfare Standards for the protection of pigs
cy-gb	SMR 12: safonau lles moch

en-gb	SMR 13: welfare standards for the protection of animals kept for farming purposes
cy-gb	SMR 13: safonau lles anifeiliaid fferm

en-gb	Good agricultural and environment condition
cy-gb	Cyflwr Amaethyddol ac Amgylcheddol Da

en-gb	GAEC 2: water – use of water for irrigation
cy-gb	GAEC 2: dŵr – defnyddio dŵr i ddyfrhau’r tir

en-gb	GAEC 3: water – groundwater
cy-gb	GAEC 3: dŵr - dŵr daear

en-gb	GAEC 6: soil and organic matter – maintenance
cy-gb	GAEC 6: pridd a deunydd organig – eu diogelu

en-gb	GAEC 7: maintenance of landscape features (scheduled monuments)
cy-gb	GAEC 7: cynnal nodweddion y dirwedd (henebion rhestredig)

en-gb	The SFS regulatory baseline will also include the following:
cy-gb	Bydd Sylfaen Reoleiddio’r SFS yn cynnwys y canlynol hefyd:

en-gb	in accordance with the Wildlife and Countryside Act 1981 and Invasive Alien Species (Enforcement and Permitting Order) 2019 you should not plant, or otherwise cause to grow, listed Invasive Non-Native Species (INNS).
cy-gb	yn unol â Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 a Gorchymyn Rhywogaethau Estron Goresgynnol (Gorfodi a Chaniatáu) 2019, ni ddylech blannu Rhywogaethau Estron Goresgynnol (INNS) rhestredig na’u hachosi i dyfu

en-gb	in accordance with the Public Rights of Way (PRoW) network you should adhere to the legal responsibilities on landowners to ensure the network is open, accessible, and safe for public use.
cy-gb	yn unol â'r rhwydwaith Hawliau Tramwy Cyhoeddus (PRoW), dylech gadw at y cyfrifoldebau cyfreithiol ar dirfeddianwyr i sicrhau bod y rhwydwaith yn agored, yn hygyrch ac yn ddiogel i'w ddefnyddio gan y cyhoedd

en-gb	you must manage Open Access land appropriately as set out in the Countryside Rights of Way Act, 2000.
cy-gb	Rhaid i chi hefyd reoli tir Mynediad Agored yn briodol yn unol â Deddf Hawliau Tramwy Cefn Gwlad, 2000

en-gb	Annex 2: the Universal Code
cy-gb	Atodiad 2: y Cod i Bawb

en-gb	The Universal Code applies to all farms within the SFS.
cy-gb	Mae'r Cod i Bawb yn berthnasol i bob fferm sy'n rhan o'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

en-gb	It includes a series of requirements which are to be applied across the whole farm.
cy-gb	Mae'n cynnwys cyfres o ofynion y bydd angen eu bodloni ar y fferm gyfan.

en-gb	They are designed to protect environmental assets and features on your farm.
cy-gb	Cafodd ei lunio i ddiogelu asedau a nodweddion amgylcheddol eich fferm.

en-gb	RPW will confirm with you the assets and features you have on your land as part of the SAF process.
cy-gb	Bydd RPW yn cadarnhau gyda chi pa asedau a nodweddion sydd gennych ar eich tir fel rhan o broses yr SFS.

en-gb	This may build on information you may have provided already as part of the 2025 Data Confirmation exercise.
cy-gb	Gall hyn adeiladu ar wybodaeth y gallech fod wedi'i darparu eisoes fel rhan o'r ymarfer cadarnhau data yn 2025.

en-gb	The Universal Code will be supported by guidance and Verifiable Standards which set out in detail the obligations of a farmer who receives SFS payments.
cy-gb	I gyd-fynd â’r Cod i Bawb, byddwn yn cyhoeddi canllawiau a Safonau Dilysadwy sy'n nodi'n fanwl beth y bydd angen i ffermwyr sy'n cael taliadau’r SFS ei wneud.

en-gb	The four parts of the Universal Code are:
cy-gb	Mae pedair rhan y Cod i Bawb fel a ganlyn:

en-gb	soil protection
cy-gb	diogelu pridd

en-gb	biodiversity and habitats
cy-gb	bioamrywiaeth a chynefinoedd

en-gb	trees
cy-gb	coed

en-gb	landscape features
cy-gb	nodweddion tirwedd

en-gb	Part 1: soil protection
cy-gb	Rhan 1: diogelu pridd

en-gb	The aim of these requirements is to protect soil and surface water against the consequences of erosion and runoff, including after harvest or grazing.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw diogelu pridd a dŵr wyneb rhag erydiad a dŵr ffo, gan gynnwys ar ôl cynaeafu neu bori.

en-gb	In this code:
cy-gb	Yn y cod hwn:

en-gb	1) ‘mechanical field operations’ includes all harvesting, cultivation and spreading operations, including those for manures and slurries and all vehicle activity;
cy-gb	mae ‘gwaith mecanyddol ar gae’ yn cynnwys yr holl waith cynaeafu, trin a gwasgaru, gan gynnwys gwasgaru tail a slyri, a holl weithgarwch cerbydau

en-gb	2) normal common-sense definitions of ‘waterlogged’ apply.
cy-gb	mae diffiniadau synnwyr cyffredin arferol o ‘ddwrlawn’ yn gymwys

en-gb	3) surface water includes coastal waters, estuaries, canals, lakes, ponds and watercourses such as rivers, streams and ditches which contain free flowing water; and also includes temporarily dry ditches and blind ditches.
cy-gb	mae dŵr wyneb yn cynnwys dyfroedd arfordirol, aberoedd, camlesi, llynnoedd, pyllau a chyrsiau dŵr megis afonydd, nentydd a ffosydd sydd â dŵr sy’n llifo’n rhydd ynddyn nhw; ac mae hefyd yn cynnwys ffosydd sy'n sych dros dro a ffosydd cudd

en-gb	In certain circumstances the Welsh Ministers may publish written directions allowing certain mechanical field operations.
cy-gb	O dan rai amgylchiadau, gall Gweinidogion Cymru gyhoeddi cyfarwyddiadau ysgrifenedig yn caniatáu gwaith mecanyddol penodol ar gae.

en-gb	You must protect soil from erosion down slope or off site (site meaning field) including to watercourses and roads.
cy-gb	Rhaid ichi ddiogelu pridd rhag erydiad i lawr llethr neu oddi ar y cae, gan gynnwys i gyrsiau dŵr a ffyrdd.

en-gb	Maize must not be grown on land with a slope of 12 degrees or more.
cy-gb	Rhaid peidio â thyfu indrawn ar dir sydd â goleddf o 12 gradd neu fwy.

en-gb	The growing of maize on land liable to flooding is prohibited unless undersown to the same requirements as the Optional Action, which will be available to provide financial support.
cy-gb	Ni chaniateir ichi dyfu indrawn ar dir sy'n agored i lifogydd oni bai bod cnwd yn cael ei hau oddi tano yn unol â'r un gofynion â'r Weithred Opsiynol, fydd ar gael i ddarparu cymorth ariannol.

en-gb	As a minimum, you must ensure that all land is covered by crops, stubbles, residues or other vegetation at all times, except where establishing a cover would conflict with requirements below.
cy-gb	Rhaid ichi sicrhau o leiaf bod yr holl dir wedi'i orchuddio â chnwd, sofl, gweddillion cnwd neu lystyfiant arall bob amser, ac eithrio lle bydd sefydlu gorchudd yn gwrthdaro â'r gofynion isod.

en-gb	Where land that has been harvested with a combine harvester, forage harvester or mower, to comply with requirements, one of the following conditions should be met at all times between the day after harvest to the 1 March:
cy-gb	Ar dir sydd wedi’i gynaeafu â chombein, cynaeafwr porthiant neu beiriant lladd gwair, er mwyn cydymffurfio â'r gofynion, dylid bodloni un o'r amodau canlynol bob amser rhwng y diwrnod ar ôl cynaeafu ac 1 Mawrth:

en-gb	the stubble of the harvested crop remains in the land; or
cy-gb	bod sofl y cnwd a gynaeafwyd yn cael ei gadw ar y tir, neu

en-gb	the land is prepared as a seedbed within 14 days for a crop and the crop is sown within a period of 10 days beginning with the day after final seedbed preparation.
cy-gb	fod y tir yn cael ei baratoi fel gwely had o fewn 14 diwrnod ar gyfer cnwd a bod y cnwd yn cael ei hau o fewn cyfnod o 10 diwrnod gan ddechrau gyda'r diwrnod ar ôl y cam olaf i baratoi'r gwely had

en-gb	When ploughing grassland, the land must be prepared as a seedbed within 14 days from ploughing with the crop/grass sown within a period of 10 days, beginning with the day after final seedbed preparation.
cy-gb	Wrth aredig glaswelltir, rhaid paratoi'r tir fel gwely had o fewn 14 diwrnod ar ôl aredig a rhaid hau'r cnwd/glaswellt o fewn cyfnod o 10 diwrnod, gan ddechrau gyda'r diwrnod ar ôl y cam olaf i baratoi'r gwely had.

en-gb	N.B if sowing within that 10-day period would mean breaching one of the following requirements, the crop or temporary cover crop should be sown as soon as is practical after it ceases to be waterlogged.
cy-gb	D.S. Os byddwch, wrth hau o fewn y cyfnod hwnnw o 10 diwrnod, yn torri un o'r gofynion canlynol, dylid hau'r cnwd neu'r cnwd gorchudd dros dro cyn gynted ag sy’n ymarferol pan na fydd mwyach yn ddwrlawn.

en-gb	You must not carry out (or allow) any mechanical field operations on an area of waterlogged soil unless one or more of the following applies:
cy-gb	Rhaid ichi beidio â gwneud unrhyw waith mecanyddol ar gae mewn ardal lle mae pridd dwrlawn (na chaniatáu i hynny ddigwydd) oni bai fod un neu fwy o'r canlynol yn berthnasol:

en-gb	a) animal welfare or human safety;
cy-gb	a) lles anifeiliaid neu ddiogelwch pobl;

en-gb	b) improving drainage of the soil;
cy-gb	b) gwella gallu'r pridd i ddraenio;

en-gb	c) incorporating gypsum following saltwater intrusion;
cy-gb	c) ymgorffori gypswm ar ôl iddo gael ei foddi gan ddŵr hallt;

en-gb	d) meeting contractual obligations in relation to the harvesting of a crop on saturated soil;
cy-gb	d) cadw at rwymedigaethau contract mewn perthynas â chynaeafu cnwd ar bridd sy'n orlawn o ddŵr;

en-gb	e) the soil is waterlogged within 20 metres of the access point and access is required to an area which is not waterlogged;
cy-gb	e) mae'r pridd yn ddwrlawn o fewn 20 metr i'r fynedfa ac mae angen cael mynediad i dir nad yw'n ddwrlawn;

en-gb	f) it is essential to harvest a crop to meet contractual deadlines, or where the quality of the crop would deteriorate if it was not harvested; or
cy-gb	f) mae'n hanfodol cynaeafu cnwd er mwyn bodloni terfynau amser contract, neu lle byddai ansawdd y cnwd yn dirywio pe na bai'n cael ei gynaeafu; neu

en-gb	g) the soil forms part of a track to an area of soil which is not waterlogged.
cy-gb	g) mae'r pridd yn rhan o drac i dir nad yw'n ddwrlawn.

en-gb	Overgrazing should wherever possible, be avoided.
cy-gb	Dylid osgoi gorbori lle bynnag y bo modd.

en-gb	Poaching and rutting must not occur to a level which causes soil erosion down slope or off site (site meaning field) including to watercourses and roads.
cy-gb	Ni ddylai stablad (sathru) tir na rhigoli ddigwydd i lefel sy'n peri i'r pridd erydu i lawr llethr neu oddi ar y cae, gan gynnwys i gyrsiau dŵr a ffyrdd.

en-gb	You must not carry out supplementary feeding within 10 metres of surface water.
cy-gb	Rhaid ichi beidio â rhoi porthiant atodol o fewn 10 metr i ddŵr wyneb.

en-gb	As a minimum, either chisel plough or install sediment fencing, to limit soil erosion if it is not possible to sow a cover crop on land which has been late harvested or where a forage or root crop has been grazed out.
cy-gb	Dylech o leiaf naill ai droi’r pridd ag aradr gynion neu osod ffensys gwaddodion er mwyn cyfyngu ar erydiad y pridd os nad yw'n bosibl hau cnwd gorchudd ar dir sydd wedi cael ei gynaeafu'n hwyr neu lle mae cnwd porthiant neu wreiddgnwd wedi cael ei bori'n llwyr.

en-gb	Leaving land bare over winter introduces a high risk that can result in run-off and soil erosion, unless it is carefully managed.
cy-gb	Mae perygl mawr i ddŵr ffo lifo dros dir sy’n cael ei adael yn foel dros y gaeaf gan erydu pridd, oni bai’ch bod yn ei reoli’n ofalus.

en-gb	In Wales, farmers are only permitted to cultivate land in order to leave with a rough surface, between the day after harvest and the 1 of March, if it complies with the following conditions:
cy-gb	Yng Nghymru, dim ond os yw'n cydymffurfio â'r amodau canlynol y caniateir i ffermwyr drin tir er mwyn ei adael ag arwyneb garw rhwng y diwrnod ar ôl cynaeafu ac 1 Mawrth:

en-gb	The site is not considered at high risk of erosion, and
cy-gb	Nid ystyrir bod risg uchel i’r cae erydu.

en-gb	It is left with a rough surface to encourage the infiltration of rain and:
cy-gb	Mae arwyneb garw yn cael ei adael arno er mwyn annog glaw i ymdreiddio iddo.

en-gb	Soil does not run off down slope or off site (field parcel) and:
cy-gb	Nid yw pridd yn llithro i lawr llethr neu oddi ar y safle (parsel tir).

en-gb	You have undertaken a risk assessment, completed and submitted a notification to Rural Payments Wales on or before the day the land is cultivated to leave a rough surface.
cy-gb	Rydych wedi cynnal asesiad risg, ac wedi rhoi gwybod i Taliadau Gwledig Cymru amdano, ar neu cyn y diwrnod rydych yn trin y tir er mwyn gadael arwyneb garw.

en-gb	You must not cultivate or plough land within 1 metre of surface waters at any time.
cy-gb	Rhaid ichi beidio â thrin nac aredig tir o fewn 1 metr i ddŵr wyneb ar unrhyw adeg.

en-gb	Part 2: biodiversity and habitats
cy-gb	Rhan 2: bioamrywiaeth a chynefinoedd

en-gb	The aim of these requirements is to prevent loss and damage of existing semi-natural habitats, and to support their enhancement.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw atal cynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes yn bodoli rhag cael eu colli neu eu difrodi, a chefnogi camau i'w gwella.

en-gb	All habitat is defined as:
cy-gb	Diffinnir cynefin fel a ganlyn:

en-gb	Any vegetation which has a composition of less than 25% sown agricultural species as per the Environmental Impact Assessment (Agriculture) (Wales) (EIA) Regulations 2017, or land mapped as newly created habitats on improved land as part of UA5:
cy-gb	Unrhyw lystyfiant y mae llai na 25% ohono'n rhywogaethau amaethyddol wedi'u hau, yn unol â Rheoliadau Asesu'r Effeithiau Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) (Cymru) (EIA) 2017, neu dir a fapiwyd fel cynefinoedd a grëwyd o'r newydd ar dir wedi'i wella fel rhan o  UA5:

en-gb	Scheme requirement to have 10% habitat on each farm
cy-gb	Gofyn y Cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin

en-gb	We have a Scheme requirement for at least 10% of each farm to be actively managed as habitat to benefit biodiversity alongside food production.
cy-gb	Un o ofynion y cynllun yw bod o leiaf 10% o bob fferm yn cael ei reoli fel cynefin er budd bioamrywiaeth yr un pryd â chynhyrchu bwyd.

en-gb	This is an important element of the scheme to help Welsh Government achieve our biodiversity targets and tackle the nature emergency.
cy-gb	Mae hyn yn elfen bwysig o'r cynllun er mwyn helpu Llywodraeth Cymru i gyrraedd ein targedau bioamrywiaeth a mynd i'r afael â'r argyfwng natur.

en-gb	This will be based on the amount of existing semi natural habitat on your farm (excluding Common Land).
cy-gb	Bydd hyn yn dibynnu ar faint o gynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes ar eich fferm (ac eithrio tir comin).

en-gb	The total area of the following areas will be used to determine the 10%:
cy-gb	Defnyddir cyfanswm arwynebedd yr ardaloedd canlynol i bennu'r 10%:

en-gb	All existing semi natural habitat as defined under UA5 Habitat maintenance.
cy-gb	yr holl gynefinoedd lled-naturiol sydd eisoes yn bodoli fel y'u diffinnir o dan UA5:

en-gb	Established broadleaved woodland.
cy-gb	Cynnal cynefinoedd

en-gb	Hedges in good condition that provide significant value for biodiversity, where:
cy-gb	coetir llydanddail sefydledig

en-gb	the hedge is at least 3m wide and 2 tall (or 2m wide and 3m tall), and where  o    there is a minimum of 3m between double fences (or minimum 2m between double fences where established through previous Welsh Government support) and where  o    gaps total no more than 5% of the length of hedgerow).
cy-gb	perthi/gwrychoedd mewn cyflwr da sy'n cynnig gwerth sylweddol i fioamrywiaeth, lle: mae'r berth yn 3m o led ac yn 2m o uchder (neu'n 2m o led ac yn 3m o uchder) o leiaf, a lle mae o leiaf 3m rhwng ffensys dwbl lle mae da byw yn bresennol (neu o leiaf 2m rhwng ffensys dwbl lle cawsant eu sefydlu drwy gynllun Glastir) a lle nad yw cyfanswm y bylchau yn fwy na 5% o hyd y berth.

en-gb	Habitats established since 2022 such as streamside corridors, ponds, woodland and hedges.
cy-gb	Cynefinoedd a sefydlwyd ers 2022, megis coridorau nant, pyllau, coetiroedd llydanddail a pherthi.

en-gb	If you have insufficient existing habitat, you must create additional temporary habitat to achieve the 10%.
cy-gb	Os nad oes gennych ddigon o gynefinoedd eisoes, mae'n rhaid ichi greu cynefin dros dro ychwanegol er mwyn cyflawni'r 10%.

en-gb	See UA6:
cy-gb	Gweler UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land in Chapter 4 for the choices available to you.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella ym Mhennod 4 ar gyfer y dewisiadau sydd ar gael ichi.

en-gb	Any new permanent habitat created under the Optional or Collaborative Layers of the Scheme will count towards the 10% once it is established.
cy-gb	Bydd unrhyw gynefin parhaol newydd a gaiff ei greu o dan Haen Opsiynol neu Haen Gydweithredol y Cynllun yn cyfrif tuag at y 10% unwaith y bydd wedi’i sefydlu.

en-gb	Any land changes may impact whether you have 10% habitat in an individual year, so you need to consider the amount of habitat on an annual basis.
cy-gb	Gall unrhyw newidiadau i'r tir effeithio ar b'un a oes gennych 10% o gynefin mewn blwyddyn unigol, felly mae angen ichi ystyried faint o gynefin sydd gennych bob blwyddyn.

en-gb	Scheme requirements for habitat
cy-gb	Gofynion y cynllun ar gyfer cynefinoedd

en-gb	The following general requirements should be applied to all areas of habitat on your farm and considered alongside the requirements set out in UA5:
cy-gb	Mae’r gofynion cyffredinol canlynol yn berthnasol i bob cynefin ar eich fferm a dylech eu hystyried ochr yn ochr â'r gofynion yn UA5:

en-gb	Do not:
cy-gb	Peidiwch â gwneud y canlynol:

en-gb	damage habitat land - damage is defined as causing a loss of the vegetation type typical of that habitat.
cy-gb	niweidio tir cynefin - diffinnir niwed fel peri i'r math o lystyfiant sy'n nodweddiadol yn y cynefin hwnnw gael ei golli.

en-gb	Examples of actions which could cause damage are over or under grazing, poaching by livestock or rutting by farm machinery or other vehicles, or illegal felling of trees.
cy-gb	Mae enghreifftiau o weithredoedd a allai achosi niwed yn cynnwys gorbori a thanbori, stablad (sathru) y tir gan dda byw neu ei rigoli gan beiriannau fferm neu gerbydau eraill, neu gwympo coed yn anghyfreithlon.

en-gb	You must protect native ground flora, trees and their roots from direct or indirect damage due to cultivation, compaction, use of machinery or use of agrochemicals, including fertilisers.
cy-gb	Mae'n rhaid ichi ddiogelu fflora’r ddaear, coed a'u gwreiddiau rhag niwed uniongyrchol neu anuniongyrchol yn sgil trin y tir, cywasgu, defnyddio peiriannau neu agrocemegion, gan gynnwys gwrteithiau

en-gb	Agriculturally improve habitat land - agricultural improvement involves management that leads to an increase in agricultural species such as rye grass and white clover.
cy-gb	gwella tir cynefin yn amaethyddol - mae prosesau gwella amaethyddol yn ymwneud â rheoli mewn ffordd sy'n arwain at gynnydd mewn rhywogaethau amaethyddol, megis rhygwellt a meillion gwyn.

en-gb	Habitat land must not be agriculturally improved irrespective of whether an Environmental Impact Assessment (EIA) screening consent has been received.
cy-gb	Rhaid peidio â gwella tir cynefin yn amaethyddol, waeth a ydych wedi cael cydsyniad sgrinio Asesiad o’r Effaith Amgylcheddol ai peidio

en-gb	plough, cultivate or re–seed habitat land
cy-gb	aredig, trin neu ailhau tir cynefin

en-gb	convert, plough or re-seed land designated as Environmentally Sensitive Permanent Grassland without appropriate permissions
cy-gb	trosi, aredig neu ailhau tir a ddynodwyd yn Laswelltir Parhaol Amgylcheddol-Sensitif heb y caniatâd priodol

en-gb	roll or chain harrow on habitat land between 15 March and 15 July – record details of all rolling and chain harrowing on habitat land in your activity diary
cy-gb	rholio tir cynefin neu ei lyfnu ag oged gadwyn rhwng 15 Mawrth ac 15 Gorffennaf – dylech gofnodi manylion yr holl waith rholio a llyfnu ag oged gadwyn ar dir cynefin yn eich dyddiadur gweithgarwch

en-gb	carry out  a large-scale rural restructuring project, without obtaining an EIA screening decision
cy-gb	cynnal prosiect ailstrwythuro gwledig mawr, heb gael penderfyniad sgrinio Asesiad o'r Effaith Amgylcheddol

en-gb	carry out any earth moving activities on habitat land, including cutting peat and infilling natural hollows
cy-gb	cynnal unrhyw weithgareddau symud pridd ar dir cynefin, gan gynnwys torri mawn a llenwi pantiau naturiol

en-gb	extract rock, scree, sand, shingle, gravel, clay or peat from habitat land or rivers
cy-gb	tynnu cerrig, sgri, tywod, graean, gro, clai neu fawn o dir neu afonydd cynefin

en-gb	construct tracks, roads, yards, hardstanding or any new structures on habitat land, except where permitted by a specific SFS habitat action
cy-gb	adeiladu traciau, ffyrdd, buarthau, llawr caled neu unrhyw strwythurau newydd ar dir cynefin, ac eithrio lle y caniateir hynny gan weithred cynefin penodol o dan yr SFS

en-gb	clear ditches between 1 March and 31 August on habitat land
cy-gb	clirio ffosydd rhwng 1 Mawrth a 31 Awst ar dir cynefin

en-gb	routine maintenance may be carried out on existing drainage as follows:
cy-gb	gellir gwneud gwaith cynnal a chadw arferol ar systemau draenio sydd eisoes yn bodoli fel a ganlyn:

en-gb	vegetation and silt may be cleared, leaving vegetation along one side of the ditch
cy-gb	gellir clirio llystyfiant a silt, gan adael llystyfiant ar hyd un ochr y ffos

en-gb	deepening, widening of ditches or laying drainage pipes and infilling ditches is not permitted
cy-gb	ni chaniateir gwaith i ddyfnhau neu ledu ffosydd neu osod pibellau draenio a llenwi ffosydd

en-gb	details of ditch clearance on habitat land must be recorded in the activity diary
cy-gb	rhaid cofnodi manylion gwaith clirio ffosydd ar dir cynefin yn y dyddiadur gweithgarwch

en-gb	install new drainage or modify existing drainage on habitat land or within 100m of a wetland habitat where the ditch or drain would intercept water running towards the wetland
cy-gb	gosod systemau draenio newydd neu addasu systemau draenio sydd eisoes yn bodoli ar dir cynefin neu o fewn 100m i gynefin gwlyptir lle byddai'r ffos neu'r ddraen yn ailgyfeirio dŵr sy'n llifo tuag at y gwlyptir

en-gb	wetlands are peatland related habitats that have water at or close to the surface most of the year
cy-gb	cynefinoedd sy'n gysylltiedig â mawndir yw gwlyptiroedd ac mae ganddynt ddŵr ar yr wyneb neu'n agos at yr wyneb y rhan fwyaf o'r flwyddyn.

en-gb	mole ploughing is also not permitted
cy-gb	ni chaniateir troi ag aradr wadd ychwaith.

en-gb	store materials, vehicles, trailers or machinery on habitat land
cy-gb	storio deunyddiau, cerbydau, ôl-gerbydau neu beiriannau ar dir cynefin.

en-gb	store manure, silage or other farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances on habitat land
cy-gb	storio tail, silwair neu wastraff fferm arall ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus ar dir cynefin.

en-gb	burn vegetation, grassland or any cut material on habitat land, except as part of a Heather & Grass Burning Regulation and Code (2008) compliant Burning Management Plan (BMP)
cy-gb	llosgi llystyfiant, glaswelltir neu unrhyw ddeunydd a dorrwyd ar dir cynefin, ac eithrio fel rhan o Gynllun Rheoli Llosgi sy'n cydymffurfio â Chod a Rheoliad Llosgi Grug a Glaswellt (2008).

en-gb	apply slurry, inorganic fertilisers, organic manures and fertilisers, farmyard manure, basic slag, calcified seaweed, sewage sludge, waste-paper sludge or other off and on–farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances (including sheep-dip) on habitat land.
cy-gb	rhoi slyri, gwrteithiau anorganig, tail a gwrteithiau organig, tail fferm, slag basig, gwymon calchog, slwtsh carthion, slwtsh papur gwastraff neu wastraff arall o’r fferm ac oddi ar y fferm ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus (gan gynnwys dip defaid) ar dir cynefin.

en-gb	Farmyard manure may be spread only where permitted by a specific SFS habitat action, and you should record use in your activity diary
cy-gb	Gellir gwasgaru tail fferm dim ond lle y caniateir hynny fel gweithred ar gynefin penodol o dan yr SFS, a dylech gofnodi defnydd yn eich Dyddiadur Gweithgarwch

en-gb	apply lime on habitat land, except where permitted by a specific SFS habitat action.
cy-gb	rhoi calch ar dir cynefin, ac eithrio lle y caniateir hynny fel gweithred ar gynefin penodol o dan yr SFS.

en-gb	You will need to record usage in your activity diary
cy-gb	Bydd angen ichi gofnodi defnydd yn eich Dyddiadur Gweithgarwch.

en-gb	use plant protection products on habitat land, except to:
cy-gb	defnyddio cynhyrchion diogelu planhigion ar dir cynefin, ac eithrio i wneud y canlynol:

en-gb	spot treat and control the following injurious weeds; spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock and common ragwort, for example, where there is a threat to the health and welfare of livestock and horses, or
cy-gb	sbot-chwynnu a rheoli'r chwyn niweidiol canlynol; marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol lydanddail a llysiau'r gingroen, er enghraifft, lle mae bygythiad i iechyd a lles da byw a cheffylau,

en-gb	control invasive non-native species such as Japanese knotweed, Himalayan balsam, rhododendron, giant hogweed
cy-gb	rheoli rhywogaethau estron goresgynnol megis clymog Japan, jac y neidiwr, rhododendron,  efwr enfawr

en-gb	control invasive vegetation on historic features and traditional buildings and farm structures
cy-gb	rheoli llystyfiant goresgynnol ar nodweddion hanesyddol ac adeiladau a strwythurau fferm traddodiadol

en-gb	treat plant or tree pests and diseases as recommended by relevant authorities and/or if required in a Statutory Notice, e.g. Statutory Plant Health Notices (SPHN)
cy-gb	trin plâu a chlefydau planhigion neu goed fel yr argymhellwyd gan awdurdodau perthnasol a/neu os bydd yn ofynnol mewn Hysbysiad Statudol, e.e. Hysbysiadau Iechyd Planhigion Statudol

en-gb	The use of any plant protection products used should be considered as part of an Integrated Pest Management approach, and recorded as part of UA2 Integrated Pest Management.
cy-gb	Dylai'r defnydd o unrhyw gynhyrchion diogelu planhigion gael ei ystyried fel rhan o waith Rheolaeth Integredig ar Blâu, a'i gofnodi fel rhan o UA2: Rheolaeth Integredig ar Blâu.

en-gb	See Table 1: Undesirable vegetation control below for control methods for different undesirable vegetation types.
cy-gb	Gweler Tabl 1 Dulliau rheoli ar gyfer mathau gwahanol o lystyfiant annymunol.

en-gb	cause or allow:
cy-gb	achosi neu ganiatáu:

en-gb	any new invasive non-native species (INNS) to establish, and
cy-gb	i unrhyw rywogaethau estron goresgynnol sefydlu, ac

en-gb	any new or existing INNS to spread into or within or from any area on the farm (this includes spreading through inaction), to ensure that the extent of INNS on the farm does not increase while the farm is in the scheme
cy-gb	i unrhyw rywogaethau estron goresgynnol newydd neu sy’n bod eisoes ledaenu i neu o fewn neu o ran arall o’r fferm (gallai hynny gynnwys lledaenu oherwydd diffyg gweithredu) i sicrhau nad yw’r arwynebedd o dan y rhywogaethau hyn yn cynyddu tra bo’r fferm yn rhan o’r cynllun

en-gb	supplementary feed on enclosed habitat land, except for areas of existing hardstanding where required specifically for the welfare of livestock*, or the provision of licks or blocks to enable coarse forage to be utilised
cy-gb	rhoi porthiant atodol ar dir cynefin wedi’i amgáu, ac eithrio lle ceir llawr caled eisoes at ddiben lles penodol da byw*, neu er mwyn darparu llyfleoedd neu flociau er mwyn gallu defnyddio porthiant bras.

en-gb	supplementary feed on unenclosed habitat land (land beyond the upper limit of enclosure) except, as outlined below, where required specifically for the welfare of livestock*:
cy-gb	rhoi porthiant atodol ar dir cynefin heb ei amgáu (tir uwchlaw’r terfyn amgáu uchaf) ac eithrio, fel yr amlinellir isod, lle bo angen gwneud hynny'n benodol er lles da byw*:

en-gb	supplementary feeding must be carried out in such a way that avoids causing damage to the vegetation, soil and watercourses.
cy-gb	rhaid rhoi porthiant atodol mewn ffordd sy'n osgoi newidio llystyfiant, pridd a chyrsiau dŵr.

en-gb	Damage includes overgrazing, nutrient enrichment, excessive trampling of vegetation, soil poaching by grazing animals, rutting by vehicles used to transport feed, soil erosion and water pollution
cy-gb	Mae niwed yn cynnwys gorbori, gorfaethu, gorsathru llystyfiant, stablad (sathru) pridd gan anifeiliaid sy'n pori, rhigoli gan gerbydau a ddefnyddir i gludo bwyd anifeiliaid, erydu pridd a llygru dŵr.

en-gb	when feeding a concentrated feed, all livestock should have adequate access and be able to eat at the same time:
cy-gb	Wrth roi dwysfwyd, dylai'r holl dda byw allu cael gafael ar y bwyd a’i fwyta ar yr un pryd.

en-gb	move feed locations on a daily basis
cy-gb	dylech symud lleoliadau bwydo bob dydd

en-gb	supplementary feeding sites must avoid peatland and vegetation which is sensitive to damage and nutrient enrichment including blanket bog, heathland, species rich grassland, mires and native broadleaf woodland
cy-gb	peidiwch â lleoli mannau porthi atodol ar fawndir nac ar lystyfiant sy'n sensitif i ddifrod a gorfaethu, gan gynnwys gorgorsydd, rhostir, glaswelltir cyfoethog ei rywogaethau, gwernydd a choetiroedd llydanddail brodorol

en-gb	feed livestock on or next to archaeological sites, steep slopes or Public Rights of Way.
cy-gb	bwydo da byw ar safleoedd archaeolegol, llethrau serth neu Hawliau Tramwy Cyhoeddus, neu wrth eu hymyl.

en-gb	Site feed locations at least 10 metres from any watercourse
cy-gb	Dylid gosod lleoliadau bwydo o leiaf 10 metr oddi wrth unrhyw gwrs dŵr.

en-gb	bale feeders and troughs must not be used at any time on habitat land
cy-gb	ni ddylid defnyddio cafnau bwyd na rheseli bêls (‘bale feeders’) unrhyw bryd ar dir cynefin

en-gb	remove plastic wrap from the land once feed has been dispensed
cy-gb	o    dylid symud deunydd lapio plastig oddi ar y tir unwaith y bydd y bwyd wedi'i ddosbarthu

en-gb	only the feeds from the following list can be used and the ration fed should be appropriate for the category of animals being fed:
cy-gb	Dim ond y bwydydd o'r rhestr ganlynol y gellir eu defnyddio a dylai'r ddogn a ddefnyddir fod yn briodol i gategori'r anifeiliaid sy'n cael eu bwydo:

en-gb	hay (to be scattered)
cy-gb	gwair (i’w wasgaru)

en-gb	haylage (preserved grass with a dry matter content of at least 60%) (To be scattered)
cy-gb	gwywair (porfa wedi’i ladd ag o leiaf 60% ohono’n ddeunydd sych) (i’w wasgaru)

en-gb	compound feed
cy-gb	bwyd anifeiliaid cyfansawdd

en-gb	dried sugar beet feed (nut form only); not allowed where equines can access the supplementary feed
cy-gb	betys siwgr sych (ar ffurf cêc yn unig); ond nid lle gall ceffylau fynd at y bwyd anifeiliaid cyfansawdd

en-gb	feed blocks and liquid feed in suitable containers
cy-gb	plociau bwydo a bwyd gwlyb mewn cynwysyddion addas

en-gb	*Supplementary feeding, as outlined above, is permitted on habitat land where this practice is required specifically for the welfare of livestock.
cy-gb	*Caniateir porthiant atodol, fel yr amlinellir uchod, ar dir cynefin lle mae'r arfer hon yn ofynnol er lles penodol da byw.

en-gb	Adverse weather conditions and meeting the nutritional demands of heavily pregnant animals, are likely to trigger a need for the provision of supplementary feed.
cy-gb	Bydd angen darparu porthiant atodol yn ystod tywydd garw neu i ateb gofynion anifeiliaid sy'n feichiog iawn.

en-gb	Supplementary feeding will be permitted where access to forage is severely restricted during adverse weather conditions, provided it is supplied without causing environmental damage and the welfare of livestock is not compromised.
cy-gb	Caniateir rhoi porthiant atodol pan fydd tywydd garw yn cyfyngu ar allu da byw i fynd at dir pori, ar yr amod eich bod yn ei ddarparu heb niweidio’r amgylchedd nac yn peryglu lles y da byw.

en-gb	Adverse weather is defined as a period when the available vegetation is covered by snow or is subjected to continuous hard frost, prolonged drought, or prolonged heavy rainfall.
cy-gb	Diffinnir tywydd garw fel cyfnod pan fydd y llystyfiant sydd ar gael wedi'i orchuddio gan eira neu os bydd yn rhewi'n galed, yn sych neu'n glawio'n drwm am gyfnod estynedig.

en-gb	Gamebirds are not considered livestock for the purposes of the SFS.
cy-gb	Nid ystyrir bod adar hela yn dda byw at ddibenion y Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

en-gb	Supplementary feeding of gamebirds in line with the Game & Wildlife Conservation Trust (GWCT) ‘Sustainable Gamebird Releasing’ Guidelines is permitted where birds are lawfully released.
cy-gb	Caniateir i adar hela gael porthiant atodol yn unol â Chanllawiau ‘Sustainable Gamebird Releasing’ yr Ymddiriedolaeth Gwarchod Anifeiliaid Hela a Bywyd Gwyllt lle caiff adar eu rhyddhau'n gyfreithlon.

en-gb	Exemptions to the above conditions may apply where they are required to deliver towards specific environmental benefits required within the Scheme.
cy-gb	Caniateir eithriadau i'r amodau uchod pan fydd eu hangen er mwyn sicrhau manteision amgylcheddol penodol sy'n ofynnol o dan y Cynllun.

en-gb	These exemptions will be included in specific habitat management requirements if applicable.
cy-gb	Caff yr eithriadau hyn eu cynnwys mewn gofynion rheoli cynefin penodol.

en-gb	Undesirable vegetation control
cy-gb	Rheoli llystyfiant annymunol

en-gb	Undesirable vegetation includes injurious weeds under the Weeds Act 1959, invasive native species, such as bracken, invasive non-native species (INNS), such as Rhododendron ponticum, and other undesirable vegetation, such as soft rush and nettles.
cy-gb	Mae llystyfiant annymunol yn cynnwys chwyn niweidiol o dan Ddeddf Chwyn 1959, rhywogaethau brodorol goresgynnol, fel rhedyn, rhywogaethau estron goresgynnol (INNS), fel Rhododendron ponticum, a llystyfiant annymunol arall, fel brwyn y pabwyr a danadl.

en-gb	Please refer to the table below for the acceptable control management, the maximum extent, correct timings and which broad habitat classifications where control may be applied.
cy-gb	Trowch at y tabl isod am y dull rheoli derbyniol, canran y tir, yr amseroedd cywir a'r dosbarth cynefin bras lle bydd angen gwaith rheoli.

en-gb	Vegetation type
cy-gb	Math o lystyfiant

en-gb	Acceptable control method
cy-gb	Dull rheoli derbyniol

en-gb	Maximum extent to manage
cy-gb	Canran y tir

en-gb	When to manage
cy-gb	Pryd i reoli

en-gb	Permissible in habitat classifications
cy-gb	Yn dderbyniol mewn dosbarth cynefin

en-gb	Injurious weeds (Weeds Act (1959)) (e.g. creeping thistle, ragwort
cy-gb	Chwyn niweidiol (Deddf Chwyn (1959) e.e. ysgall y maes, llysiau'r gingroen

en-gb	Topping (not mowing)  Spot treatment
cy-gb	Tocio (nid lladd â pheiriant) Sbot-chwynnu

en-gb	Weed wiping
cy-gb	Clwt-chwynnu

en-gb	Invasive native species (e.g. bracken)
cy-gb	Rhywogaethau brodorol goresgynnol (e.e. rhedyn)

en-gb	Cutting, topping or mowing
cy-gb	Torri, tocio, lladd â pheiriant

en-gb	Bruising
cy-gb	Cleisio

en-gb	Cattle / pony grazing
cy-gb	Pori gwartheg / merlod

en-gb	Invasive non-native species (INNS) (e.g. Rhododendron ponticum)
cy-gb	Rhywogaethau estron goresgynnol (INNS) (e.e.Rhododendron ponticum)

en-gb	Bruising  Cattle / pony grazing
cy-gb	Cleisio Pori gwartheg / merlod

en-gb	Spot treatment
cy-gb	Sbot-chwynnu

en-gb	Other undesirable vegetation
cy-gb	Llystyfiant annymunol arall

en-gb	Soft rush
cy-gb	Brwyn y pabwyr

en-gb	Other e.g. nettles
cy-gb	Arall e.e. danadl

en-gb	Part 3: trees
cy-gb	Rhan 3: coed

en-gb	The aim of these requirements is to retain and maintain all existing mature, veteran, and ancient trees across all areas of the farm and ensure they do not deteriorate into a less favourable condition.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw cadw a chynnal pob coeden aeddfed, hynod a hynafol ym mhob rhan o'r fferm a sicrhau nad ydynt yn dirywio i gyflwr llai ffafriol.

en-gb	This section applies to individual trees, or groups of trees under 0.1ha.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gymwys i goed unigol, neu grwpiau o goed dan 0.1ha.

en-gb	For areas of trees and woodland over 0.1 ha see UA9:
cy-gb	Ar gyfer ardaloedd o goed a choetir dros 0.1 ha, gweler UA9:

en-gb	Woodland Maintenance.
cy-gb	Cynnal Coetir.

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech wneud y canlynol:

en-gb	prevent damage to trees from livestock or machinery
cy-gb	atal difrod i goed gan dda byw neu beiriannau

en-gb	retain standing dead trees where safe to do so (where not a demonstrable hazard)
cy-gb	cadw coed marw sy'n dal i sefyll lle y bo'n ddiogel gwneud hynny (a lle nad ydynt yn peri perygl amlwg)

en-gb	ensure pruning or lopping is undertaken appropriately with a clean cut and does not damage or harm the tree
cy-gb	sicrhau bod gwaith tocio neu dorri yn cael ei wneud yn briodol â thoriad glân ac nad yw'n difrodi nac yn gwneud niwed i'r goeden

en-gb	fallen dead timber (except for all species of spruce) should be either retained in situ or removed to a nearby shady location
cy-gb	dylai pren marw sydd wedi cwympo (ac eithrio pob rhywogaeth o sbriws) naill ai gael ei gadw yn y fan a'r lle neu ei symud i leoliad cysgodol gerllaw

en-gb	follow any specific requirements for trees related to a specific habitat type
cy-gb	dilyn unrhyw ofynion penodol ar gyfer coed sy'n ymwneud â math penodol o gynefin

en-gb	report potential tree health diseases using the Tree Alert website
cy-gb	rhoi gwybod am glefydau coed posibl gan ddefnyddio gwefan Tree Alert

en-gb	plough/roll under the crown / canopy to protect the root system
cy-gb	aredig/rholio o dan y corun / canopi er mwyn amddiffyn y system wreiddiau

en-gb	fertilise under the crown / canopy
cy-gb	rhoi gwrtaith o dan y corun / canopi

en-gb	lime under the crown / canopy
cy-gb	rhoi calch o dan y corun / canopi

en-gb	spray or allow drift of Plant Protection Products under the crown/canopy
cy-gb	chwistrellu Cynhyrchion Diogelu Planhigion o dan y corun / canopi neu ganiatáu iddynt lifo yno

en-gb	plant additional trees within 5m from the edge of the tree canopy
cy-gb	plannu coed ychwanegol o fewn 5m i ymyl y canopi coed

en-gb	supplementary feed beneath the canopy of / or near (within 5m) any veteran trees
cy-gb	rhoi porthiant atodol o dan ganopi unrhyw goed hynod neu wrth eu hymyl (o fewn 5m)

en-gb	store machinery or materials beneath in-field veteran trees
cy-gb	storio peiriannau neu ddeunyddiau o dan goed hynod mewn caeau

en-gb	plant trees on peat
cy-gb	plannu coed ar fawn

en-gb	Cut or trim trees during the bird nesting season (1 March to 31 August) unless:
cy-gb	torri neu docio coed yn ystod y tymor nythu adar (1 Mawrth i 31 Awst) oni bai fod y canlynol yn berthnasol:

en-gb	o    the tree overhangs a highway, road, track or footpath to which the public have access, and the work is necessary because the overhanging vegetation:
cy-gb	mae'r goeden yn hongian dros ffordd fawr, ffordd, trac neu lwybr troed a ddefnyddir gan y cyhoedd, ac mae'r gwaith yn angenrheidiol am fod y llystyfiant sy'n hongian drosodd:

en-gb	-    obstructs the passage of vehicles or pedestrians   -    obstructs the view of drivers, or the light from a public lamp, or   -    is a danger to horse-riders
cy-gb	yn rhwystro cerbydau neu gerddwyr rhag mynd heibio yn rhwystro golwg gorwyr, neu'r golau o lamp gyhoeddus, neu yn peri perygl i bobl ar geffylau

en-gb	the tree needs to be cut or trimmed because it is dead, diseased or damaged or insecurely rooted, and is therefore likely to cause danger by falling onto a highway, road or footpath
cy-gb	mae angen torri neu docio'r goeden am ei bod wedi marw, am fod ganddi glefyd, am ei bod wedi'i difrodi neu am fod ei gwreiddiau'n anniogel, ac felly mae'n debygol o achosi perygl drwy gwympo ar ffordd fawr, ffordd neu lwybr troed

en-gb	the company responsible for the maintenance of any overhanging electricity or telephone lines, needs to cut back trees for safety reasons
cy-gb	mae angen i'r cwmni sy'n gyfrifol am gynnal a chadw unrhyw linellau trydan neu ffôn sy'n hongian drosodd dorri coed yn eu hôl am resymau diogelwch

en-gb	on arable land, where the normal agricultural practice requires that a winter arable crop is planted before 31 August, you will be able to cut back the relevant trees from 1 August as long as nesting birds are not disturbed
cy-gb	ar dir âr, lle mae'r arfer amaethyddol arferol yn ei gwneud yn ofynnol i gnwd âr gaeaf gael ei blannu cyn 31 Awst, bydd angen ichi dorri'r coed perthnasol yn ôl o 1 Awst ar yr amod nad ydych yn aflonyddu ar adar sy'n nythu

en-gb	there is an enforcement notice issued by the Local Authority under the Highways Act 1980 Section 154 in order that the passage of vehicles or pedestrians is not obstructed or endangered, it is considered that the tree and/or branches of trees at the locations described require trimming/lopping or pleaching
cy-gb	mae hysbysiad gorfodi a gyflwynwyd gan yr Awdurdod Lleol o dan Ddeddf Priffyrdd 1980, Adran 154 er mwyn sicrhau na chaiff llwybr cerbydau neu gerddwyr ei rwystro na'i beryglu, ac ystyrir bod angen tocio/torri neu blygu'r goden a/neu ganghennau coed yn y lleoliadau a ddisgrifir

en-gb	the exceptions described above are allowed as long as farmers also meet their obligations under the Wildlife and Countryside Act 1981 for the protection of wild birds.
cy-gb	caniateir yr eithriadau a ddisgrifir uchod ar yr amod bod ffermwyr hefyd yn bodloni eu rhwymedigaethau o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 i warchod adar gwyllt.

en-gb	You should retain evidence, e.g. photographs and/or any letters from the relevant competent authorities that show clearly why it was necessary to cut or trim trees between 1 March and 31 August.
cy-gb	Dylech gadw tystiolaeth, e.e. ffotograffau a/neu unrhyw lythyrau oddi wrth yr awdurdodau cymwys perthnasol sy'n dangos yn glir pam roedd angen torri neu docio coed rhwng 1 Mawrth a 31 Awst.

en-gb	These should be provided at inspection if requested.
cy-gb	Dylid darparu'r rhain ar y cam archwilio os gofynnir amdanynt

en-gb	An exemption refers to:
cy-gb	Mae eithriad yn cyfeirio at y canlynol:

en-gb	a valid felling licence
cy-gb	trwydded cwympo coed ddilys

en-gb	a valid UKFS management plan
cy-gb	cynllun rheoli dilys o dan Safon Coedwigaeth y DU

en-gb	full planning permission
cy-gb	caniatâd cynllunio llawn

en-gb	a notice issued to comply with an Act of Parliament, such as a notice served by a highway authority
cy-gb	hysbysiad a gyflwynwyd i gydymffurfio â Deddf gan Senedd y Deyrnas Unedig, megis hysbysiad a roddwyd gan awdurdod priffyrdd

en-gb	a Statutory Plant Health Notice
cy-gb	hysbysiad Iechyd Planhigion Statudol

en-gb	The exception to the above is if the tree is dangerous and there is a real and immediate danger, rather than a perceived danger.
cy-gb	Yr eithriad i'r uchod yw os yw'r goeden yn beryglus a bod perygl gwirioneddol ac uniongyrchol, yn hytrach na pherygl canfyddedig.

en-gb	If you are challenged you will need to provide evidence that the trees were dangerous, for example through an accredited arboriculturist’s report or photographic evidence.
cy-gb	Os cewch eich herio, bydd angen ichi ddarparu tystiolaeth bod y goeden yn beryglus, er enghraifft drwy adroddiad tyfwr coed achrededig neu dystiolaeth ffotograffig.

en-gb	Part 4: landscape features
cy-gb	Rhan 4: nodweddion y dirwedd

en-gb	The aim of these requirements is to maintain and retain historic and landscape features, which are important features in our cultural and physical landscape.
cy-gb	Nod y gofynion hyn yw cynnal a chadw nodweddion hanesyddol a nodweddion tirwedd, sy'n nodweddion pwysig yn ein tirwedd ddiwylliannol a ffisegol.

en-gb	You are required to manage any known historic features on your farm to meet UA11 Historic environment.
cy-gb	Mae'n ofynnol ichi reoli unrhyw nodweddion hanesyddol hysbys ar eich fferm er mwyn bodloni UA11: Yr Amgylchedd hanesyddol.

en-gb	The detailed management requirements of different types of historic features are described in Annex 8.
cy-gb	Caiff gofynion rheoli manwl gwahanol fathau o nodweddion hanesyddol eu disgrifio yn Atodiad 8.

en-gb	In addition to those feature specific requirements, the following general requirements should be applied to historic and landscape features on your farm.
cy-gb	Yn ogystal â'r gofynion penodol hynny ar gyfer nodweddion gwahanol, dylid cadw at y gofynion cyffredinol canlynol ar nodweddion hanesyddol a nodweddion y dirwedd ar eich fferm.

en-gb	Landscape Features are defined as:
cy-gb	Diffinnir nodweddion tirwedd fel a ganlyn:

en-gb	Landscape features include hedges, stone walls, earth banks, stone- faced banks, slate fences, stone stiles, sheep creeps and culverts and field margins.
cy-gb	Mae nodweddion tirwedd yn cynnwys perthi/gwrychoedd, waliau cerrig, cloddiau, cloddiau cerrig, ffensys llechi, camfeydd cerrig, cwteri defaid a chwlfertau ac ymylon caeau.

en-gb	Some of these are used as traditional field boundaries, but that may not always be the case.
cy-gb	Caiff rhai o'r rhain eu defnyddio fel ffiniau caeau traddodiadol, ond mae'n bosibl nad dyna'r achos bob amser.

en-gb	‘Hedges’ include any hedge up to a maximum width of 10 metres.
cy-gb	mae ‘perthi/gwrychoedd’ yn cynnwys unrhyw berth hyd at uchafswm o 10 metr o led

en-gb	‘Stone wall’ means traditional stone wall and includes earth banks / Cloddiau with two constructed stone faces such as the traditional ‘Penclawdd Wall’ or ‘Pembrokeshire Hedge’.
cy-gb	mae ‘wal gerrig’ yn cyfeirio at wal gerrig draddodiadol ac mae'n cynnwys cloddiau pridd ag iddynt ddau wyneb o gerrig, megis ‘Wal Penclawdd’ neu ‘Berth Sir Benfro’

en-gb	‘Stone-faced bank’ means an earth bank where one side is constructed of stone.
cy-gb	mae ‘clawdd cerrig’ yn cyfeirio at glawdd pridd lle mae un ochr wedi'i adeiladu o gerrig

en-gb	‘Stone stiles’ are made of large slabs cantilevered on both sides of a stone wall.
cy-gb	mae ‘camfeydd cerrig’ wedi'u creu o slabiau mawr sydd ar gantilifrau ar ddwy ochr wal gerrig

en-gb	‘Sheep creeps’ are a purposely constructed gap in the base of a drystone wall, commonly topped with a granite lintel.
cy-gb	bwlch a gaiff ei adeiladu'n fwriadol ar waelod wal sych yw ‘cwter ddefaid’, a bydd lintel gwenithfaen ar ei ben yn aml

en-gb	‘Culverts’ are a structure that channels water past an obstacle or to a subterranean waterway.
cy-gb	strwythur yw ‘cwlfertau’ sy'n sianelu dŵr heibio rhwystr neu i ddyfrffordd danddaearol.

en-gb	We are not referring to culverts constructed of plastic or other modern materials.
cy-gb	Nid ydym yn cyfeirio at gwlfertau sydd wedi'u creu o blastig neu ddeunyddiau modern eraill

en-gb	retain all landscape features such as stone walls, stone-faced banks, hedges, earth-banks, and slate fences.
cy-gb	cadw pob nodwedd tirwedd megis waliau cerrig, cloddiau, perthi/gwrychoedd, cloddiau cerrig a ffensys llechi.

en-gb	Their removal or destruction will not be allowed unless you have written planning or development consent from the relevant authority
cy-gb	Ni chaniateir ichi eu symud na'u difrodi oni bai bod gennych gydsyniad cynllunio neu ddatblygu gan yr awdurdod perthnasol

en-gb	retain all stone stiles, sheep creeps, culverts and other traditional features
cy-gb	cadw pob camfa gerrig, cwter ddefaid, cwlfert a nodweddion traddodiadol eraill

en-gb	keep the farm free from rubbish, litter, derelict machinery and equipment.
cy-gb	sicrhau nad oes sbwriel, peiriannau segur na chyfarpar segur ar y fferm.

en-gb	Whenever possible all bale wrappings and other plastics should be recycled through an approved carrier
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylai'r holl ddeunyddiau lapio bêls a phlastigion eraill gael eu hailgylchu drwy gludwr cymeradwy

en-gb	retain a buffer of 1m from the edge of the hedge (or the fence for hedgerows that are fenced) that is not ploughed and receives no fertilizer, pesticide or herbicide spreading (or drift) This buffer is measured from the edge/heel of the hedge bank or base or the fence
cy-gb	cadw llain glustogi o 1m o ymyl y berth (neu'r ffens ar gyfer perthi sydd â ffens) heb ei haredig na’i gwrteithio ac sydd heb blaladdwyr na chwynladdwyr wedi’u gwasgaru arni (na'n llifo arni) Caiff y llain glustogi hon ei mesur o ymyl/bôn y clawdd â pherth neu waelod y ffens

en-gb	damage any traditional boundary features such as iron railed fencing, wooden pales, slate fencing, cloddiau, hedges or stone walls.
cy-gb	Difrodi unrhyw nodweddion ffiniol traddodiadol megis ffens rheiliau haearn, estyll pren, ffensys llechi, cloddiau, perthi neu waliau cerrig.

en-gb	You must therefore:
cy-gb	Mae'n rhaid ichi felly wneud y canlynol:

en-gb	o    inspect on a regular basis for deterioration  o    carry out basic scrub and invasive vegetation removal (to include non-native species) on scrub developed since you entered the Scheme.
cy-gb	eu harchwilio am ddirywiad yn rheolaidd gwneud gwaith sylfaenol i dynnu prysgwydd a llystyfiant goresgynnol (gan gynnwys rhywogaethau estron) sydd wedi datblygu ers ichi ymuno â'r cynllun.

en-gb	o    carry out basic erosion repair, on erosion which has occurred since you entered the scheme
cy-gb	gwneud gwaith sylfaenol i atgyweirio erydiad sydd wedi digwydd ers ichi ymuno â'r cynllun.

en-gb	use soil and other fine material to fill in gaps in the middle of a dry-stone wall between face stones
cy-gb	defnyddio pridd neu ddeunydd mân arall i lenwi bylchau yng nghanol wal sych rhwng wynebfeini

en-gb	use wedges (small stones to secure larger stones) on the face of a wall
cy-gb	defnyddio lletemau (cerrig bach i sefydlogi cerrig mwy) ar wyneb wal

en-gb	store manure, silage or other farm wastes and any hazardous or non-hazardous substances on landscape or archaeological features.
cy-gb	storio tail, silwair neu wastraff fferm arall ac unrhyw sylweddau peryglus neu nad ydynt yn beryglus ar nodweddion tirwedd neu archaeolegol.

en-gb	cultivate (e.g. plough, rotovate, tine or disc) any land within 1m of a hedge, stone wall or earth bank, regardless of the size of the field
cy-gb	trin (e.e. aredig, rotofetio, tyrchu â phigau neu ddisgio) unrhyw dir o fewn 1m i berth, wal gerrig neu glawdd pridd, ni waeth beth fo maint y cae.

en-gb	Annex 3:
cy-gb	Atodiad 3 – Dangosyddion Perfformiad Allweddol

en-gb	Key Performance Indicators See UA3 Benchmarking in Chapter 4 for the overall explanation of this action.
cy-gb	Darllenwch UA3 Meincnodi ym Mhennod 4 am esboniad llawn o’r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae’n cynnwys amcanion a manteision yr UA, a disgrifiad o’r weithred y bydd angen ichi ei chynnal, y dyddiad cau ar gyfer ei chwblhau a’r dystiolaeth y bydd gofyn ichi ei dangos i brofi’ch bod wedi cynnal yr UA.

en-gb	To undertake benchmarking you will need to identify a set of Key Performance Indicators suitable for your farm business.
cy-gb	Er mwyn gallu ei meincnodi, bydd angen ichi ddewis o blith set o Ddangosyddion Perfformiad sy’n addas ar gyfer busnes eich fferm chi.

en-gb	This annex contains the list of Key Performance Indicators available if using the FarmData+ tool provided through Farming Connect.
cy-gb	Mae’r atodiad hwn yn rhestru’r Dangosyddion Perfformiad sydd ar gael os ydych yn defnyddio erfyn Cyswllt Ffermio FarmData+

en-gb	For more information, please visit Farming Connect, or contact them on 03456 000 813.
cy-gb	Am ragor o wybodaeth, ffoniwch Cyswllt Ffermio ar 03456 000 813 neu ewch i Cyswllt Ffermio.llyw.cymru

en-gb	Sector and applicable KPIs
cy-gb	Dangosyddion Perfformiad Allweddol yn ôl sector a pherthnasedd

en-gb	Arable:
cy-gb	Tir âr:

en-gb	use of insecticides £/ha
cy-gb	Defnyddio pryfladdwyr £/ha

en-gb	use of herbicides £/ha
cy-gb	Defnyddio chwynladdwyr £/ha

en-gb	fertiliser costs £/ha
cy-gb	Costau gwrtaith £/ha

en-gb	nitrogen use kgN/ha
cy-gb	Defnyddio nitrogen kgN/ha

en-gb	yield t/ha for grains and oil seed rape
cy-gb	Cynnyrch t/ha ydau a rêp had olew

en-gb	yield t/ha for potatoes
cy-gb	Cynnyrch t/ha tatws

en-gb	Beef:
cy-gb	Bîff:

en-gb	suckler herd replacement rate
cy-gb	Cyfradd cyfnewid buchesi sugno

en-gb	suckler cows and heifers calved in first six weeks %
cy-gb	Buchod / treisiedi-heffrod sugno sydd wedi cael llo yn y chwe wythnos cyntaf  %

en-gb	calving interval
cy-gb	Bylchau rhwng lloi

en-gb	suckler cow age at first calving
cy-gb	Oedran buwch sugno adeg geni ei llo cyntaf

en-gb	daily liveweight gain (DLWG) - beef finishing
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - pesgi bîff

en-gb	daily liveweight gain (DLWG) - growing stores
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - magu gwartheg stôr

en-gb	calf daily liveweight gain (DLWG) at 200 days
cy-gb	Enillion pwysau byw dyddiol llo (DLWG) ar 200 diwrnod

en-gb	concentrate use kg/head - beef finishing
cy-gb	Defnydd o ddwysfwyd kg/y pen - pesgi gwartheg bîff

en-gb	cattle age at slaughter
cy-gb	Oedran gwartheg adeg eu lladd

en-gb	number of calves reared per cow
cy-gb	Nifer y lloi a fagwyd fesul buwch

en-gb	cow mortality %
cy-gb	% marwolaethau buchod

en-gb	Dairy:
cy-gb	Llaeth:

en-gb	cow pregnancy rate %
cy-gb	Cyfradd beichiogi fesul buwch %

en-gb	calving interval
cy-gb	Bwlch rhwng lloi

en-gb	% calved in first six weeks
cy-gb	% gwartheg sydd wedi cael llo yn ystod y chwe wythnos cyntaf

en-gb	stocking rate for dairy per hectare
cy-gb	Cyfradd stocio gwartheg godro fesul hectar

en-gb	cow - total purchased feed cost pence per litre (ppl)
cy-gb	Buwch - cyfanswm cost porthiant a brynwyd (ceiniog y litr)

en-gb	dairy cow concentrate use kg/l
cy-gb	Defnydd dwysfwyd fesul buwch odro kg/l

en-gb	dairy herd replacement rate
cy-gb	Cyfradd cyfnewid y fuches odro

en-gb	heifer - age at first calving
cy-gb	Treisiad/Heffer - oed yn cael llo cyntaf

en-gb	average milk protein %
cy-gb	Cyfartaledd cynnwys protein llaeth %

en-gb	milk produced litres/cow/year
cy-gb	Llaeth a gynhyrchir litrau/buwch/blwyddyn

en-gb	Horticulture:
cy-gb	Garddwriaeth:

en-gb	volume per metre2
cy-gb	Cyfaint fesul metr2

en-gb	sales value per metre2
cy-gb	Gwerth gwerthiant fesul metr2

en-gb	gross profit margin
cy-gb	Maint yr elw gros

en-gb	water consumption (litres)
cy-gb	Defnydd dŵr (litrau)

en-gb	Pigs:
cy-gb	Moch:

en-gb	pig - finisher Feed Conversion Ratio (FCR)
cy-gb	Cymhareb trosi porthiant ar gyfer pesgi (FCR)

en-gb	pig - Daily Liveweight Gain (DLWG) weaning to finishing g/day
cy-gb	Enillion Pwysau Byw (DLWG) - diddyfnu hyd at besgi kg/diwrnod

en-gb	piglet weaning age (days)
cy-gb	Oed diddyfnu perchyll (Diwrnodau)

en-gb	litters per sow per year
cy-gb	Toreidiau fesul hwch y flwyddyn

en-gb	sow replacement rate %
cy-gb	Cyfradd cyfnewid hychod %

en-gb	Poultry:
cy-gb	Dofednod:

en-gb	broilers - Feed Conversion Ratio (FCR)
cy-gb	Brwyliaid - Cymhareb Trosi Porthiant (FCR)

en-gb	layers - feed intake g/bird/day
cy-gb	Dofednod dodwy - porthiant a fwyteir g/iâr/dydd

en-gb	layers - vet & med costs pence/bird
cy-gb	Dofednod dodwy - costau meddyginiaethau milfeddygol ceiniog/iâr

en-gb	broilers - vet & med costs pence/bird
cy-gb	Brwyliaid - costau meddyginiaethau milfeddygol ceiniog/iâr

en-gb	bird cumulative mortality %
cy-gb	% Marwolaethau cronnus dofednod

en-gb	% first quality eggs
cy-gb	% wyau ansawdd 1af

en-gb	eggs per bird housed
cy-gb	Wyau fesul aderyn dan do

en-gb	Sheep:
cy-gb	Defaid:

en-gb	stocking rate for sheep/ha
cy-gb	Cyfradd stocio defaid / ha

en-gb	lamb losses - scanning to reared (as a % of lambs scanned)
cy-gb	Colledion ŵyn - sganio i fagu (fel % o ŵyn wedi'u sganio)

en-gb	ewe scanning %
cy-gb	% Sganio mamogiaid

en-gb	purchased feed £/head - breeding ewes
cy-gb	Porthiant a brynwyd £/pen - mamogiaid magu

en-gb	purchased feed £/head - purchased store lambs
cy-gb	Porthiant a brynwyd £/y pen - Ŵyn stôr a brynwyd

en-gb	lamb concentrate use per head
cy-gb	Defnyddio dwysfwyd ar gyfer ŵyn y pen

en-gb	vet & med £/head - breeding ewes
cy-gb	Costau milfeddygol £/pen - Mamogiaid bridio

en-gb	lamb rearing %
cy-gb	Magu ŵyn %

en-gb	mortality % - lambs purchase to sale
cy-gb	% Marwolaethau - Ŵyn o'u prynu i'w gwerthu

en-gb	Daily Liveweight Gain (DLWG) - purchase to finish
cy-gb	Enillion Pwysau Byw Dyddiol (DLWG) - prynu i besgi

en-gb	Lamb Daily Liveweight Gain (DLWG) - birth to sale
cy-gb	Ennillion Pwysau Byw Dyddiol Oen (DLWG) - adeg geni hyd at werthu

en-gb	ewe mortality rate
cy-gb	Cyfradd marwolaethau mamogiaid

en-gb	Whole farm categories
cy-gb	Whole farm categories

en-gb	Environmental:
cy-gb	Amgylcheddol:

en-gb	km of hedges older than 30 yrs
cy-gb	Km o berthi/gwrychoedd dros 30 mlwydd oed

en-gb	km of hedges younger than 30 yrs
cy-gb	Km o berthi/gwrychoedd o dan 30 mlwydd oed

en-gb	on farm woodland type %
cy-gb	% Math o goetir ar y fferm

en-gb	standard soil analysis
cy-gb	Dadansoddiad pridd safonol

en-gb	soil organic matter and carbon analysis
cy-gb	Dadansoddiad deunydd organig a charbon

en-gb	earthworm numbers in grassland soils
cy-gb	Nifer mwydod/pryfed genwair mewn pridd glaswelltir

en-gb	earthworm numbers in cropping soils
cy-gb	Nifer mwydod/pryfed genwair mewn pridd cnydau

en-gb	Visual Evaluation of Soil Structure (VESS)
cy-gb	Dadansoddiad Gweledol o Strwythur y Pridd (VESS)

en-gb	% of semi-natural habitat on farm
cy-gb	% o gynefin lled-naturiol ar y fferm

en-gb	% of cover crops
cy-gb	% o gnydau gorchudd

en-gb	Farm overview:
cy-gb	Trosolwg o'r fferm:

en-gb	profit per hectare (before rent and finance)
cy-gb	Elw fesul hectar (cyn rhent a chostau cyllid)

en-gb	profit per hectare (before fent and finance) - other farm type
cy-gb	Elw fesul hectar (cyn rhent a chostau cyllid)- math arall o fferm

en-gb	profit per hours worked
cy-gb	Elw fesul awr a weithiwyd

en-gb	proportional analysis of accounts:
cy-gb	Dadansoddiad cyfrannol o gyfrifon:

en-gb	% of turnover spent on variable costs
cy-gb	% y trosiant a werir ar gostau amrywiol

en-gb	paid labour £/ha
cy-gb	Llafur â thâl £/ha

en-gb	paid labour £/ha - other farm type
cy-gb	Llafur â thâl £/ha - math arall o fferm

en-gb	power and machinery £/ha
cy-gb	Ynni a pheiriannau £/ha

en-gb	power and machinery £/ha - other farm type
cy-gb	Ynni a pheiriannau £/ha - math arall o fferm

en-gb	repairs / maintenance of land & buildings £/ha
cy-gb	Trwsio / cynnal a chadw tir ac adeiladau £/ha

en-gb	repairs / maintenance of land & buildings £/ha - other farm type
cy-gb	Trwsio / cynnal a chadw tir ac adeiladau £/ha - math arall o fferm

en-gb	machinery depreciation
cy-gb	Dibrisiant peiriannau

en-gb	machinery depreciation - other farm type
cy-gb	Dibrisiant peiriannau - math arall o fferm

en-gb	building depreciation £/ha
cy-gb	Dibrisiant adeiladau £/ha

en-gb	building depreciation £/ha - other farm type
cy-gb	Dibrisiant adeiladau £/ha - math arall o fferm

en-gb	cost of variables £/ha
cy-gb	Costau amrywiol £/ha

en-gb	cost of variables £/ha - other farm type
cy-gb	Costau amrywiol £/ha - math arall o fferm

en-gb	Forage:
cy-gb	Cnwd pori

en-gb	fertiliser cost £/ha for grass and maize
cy-gb	Cost gwrtaith £/ha ar gyfer glaswellt ac indrawn

en-gb	spray cost £/ha
cy-gb	Cost chwistrellu £/ha

en-gb	full forage gross margin £/ha
cy-gb	Elw gros llawn cnwd pori £/ha

en-gb	artificial nitrogen use kgN/ha on forage
cy-gb	Defnydd o nitrogen artiffisial kgN/ha ar gnwd pori

en-gb	grazing grass production tonnes (t)/ha
cy-gb	Cynnyrch glaswellt pori t/ha

en-gb	maize yield t/ha
cy-gb	Cynnyrch indrawn t/ha

en-gb	grazing rotations per year
cy-gb	Cylchdroadau pori y flwyddyn

en-gb	hectares under herbal leys or protein crops
cy-gb	Hectarau dan wndwn llysieuol neu gnydau protein

en-gb	Annex 4: continuous professional development - learning available in 2025
cy-gb	Atodiad 4: datblygiad proffesiynol parhaus – dysgu sydd ar gael yn 2025

en-gb	Continuous Professional Development in Chapter 4 for an explanation of this action.
cy-gb	Datblygiad Proffesiynol Parhaus ym Mhennod 4 am esboniad o'r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae'n rhestru nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifio'r gweithgarwch y gofynnir ichi ei wneud, y terfyn amser ar gyfer ei gwblhau a’r dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi’i chynnal.

en-gb	For farm businesses joining the scheme in 2026, e-learning undertaken as part of the Farming Connect pre-SFS suite from summer 2025 will be counted towards the 2026 scheme year (but only for that scheme year).
cy-gb	Ar gyfer busnesau fferm sy'n ymuno â'r Cynllun yn 2026, bydd unrhyw e-ddysgu a wneir fel rhan o gyrsiau dysgu Cyswllt Ffermio cyn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy o haf 2025 yn cyfrif fel dysgu tuag at Flwyddyn 2026 y Cynllun (ond dim ond ar gyfer y Flwyddyn Gynllun honno).

en-gb	This annex contains the list of e-learning modules available.
cy-gb	Mae'r atodiad hwn yn cynnwys y rhestr o fodiwlau e-ddysgu sydd ar gael.

en-gb	There are 44 modules to choose from, which have been grouped together based on the benefits they provide.
cy-gb	Mae 44 modiwl i ddewis ohonynt, sydd wedi'u grwpio gyda'i gilydd yn seiliedig ar y manteision y maen nhw'n eu darparu.

en-gb	In addition, each module can help support delivery of multiple other benefits.
cy-gb	Yn ogystal, gall pob modiwl helpu i roi nifer o fanteision eraill.

en-gb	Each module is designed to take around one hour to complete.
cy-gb	Mae pob modiwl wedi'i gynllunio i gymryd tua awr i'w gwblhau.

en-gb	More information on the modules can be found at Accredited e-learning suites (on Farming Connect).
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am fodiwlau ar E-ddysgu Achrededig ar Cyswllt Ffermio

en-gb	An introduction to sustainable farming
cy-gb	Cyflwyniad i ffermio cynaliadwy

en-gb	Overview of resilience and production
cy-gb	Trosolwg o wydnwch a chynhyrchu

en-gb	Overview of reduce, reuse and recycle inputs, nutrients and waste
cy-gb	Trosolwg o leihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maethynnau a gwastraff

en-gb	Reducing emissions and improving sequestration on farm
cy-gb	Lleihau allyriadau a gwella atafaelu

en-gb	Protecting and enhancing farm ecosystems
cy-gb	Diogelu a gwella ecosystemau ffermydd

en-gb	Benefits to people, animals and places
cy-gb	Budd i bobl, anifeiliaid a lleoedd

en-gb	How to become more resilient and productive
cy-gb	Sut i ddod yn fwy gwydn a chynhyrchiol

en-gb	Benchmarking and business planning
cy-gb	Meincnodi a busnes

en-gb	Lowering external inputs to maximise profits and benefit the environment
cy-gb	Lleihau mewnbynnau allanol i sicrhau cymaint o elw a phosibl ac er budd yr amgylchedd

en-gb	Converting to organic or regenerative farming
cy-gb	Trosi i ffermio organig neu adfywiol

en-gb	Diversification and adding value
cy-gb	Arallgyfeirio ac ychwanegu gwerth

en-gb	Joint ventures, succession planning and new entrants
cy-gb	Cyd-fentrau, cynllunio ar gyfer olyniaeth a newydd-ddyfodiaid

en-gb	Biosecurity (livestock and arable)
cy-gb	Bioddiogelwch (da byw ac âr)

en-gb	Horticulture start-up and development
cy-gb	Dechrau a datblygu garddwriaeth

en-gb	How to reduce, re-use and recycle inputs, nutrients and waste
cy-gb	Sut i leihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maethynnau a gwastraff

en-gb	Nutrient management planning
cy-gb	Cynllunio Rheoli Maethynnau

en-gb	Building soil fertility (slurry/muck, crop rotation, green manures)
cy-gb	Cynyddu ffrwythlondeb y pridd (slyri / mwd, cylchdroi cnydau, gwrtaith gwyrdd)

en-gb	Antibiotic resistance
cy-gb	Ymwrthedd i wrthfiotigau

en-gb	Sustainable use of anthelmintics
cy-gb	Defnyddio anthelminticau yn gynaliadwy

en-gb	Integrated pest management
cy-gb	Rheoli plâu yn integredig

en-gb	Grassland management (including multi-species swards and mixed grazing)
cy-gb	Rheoli glaswelltir (gan gynnwys porfeydd aml-rywogaeth a phori cymysg)

en-gb	Reducing ammonia emissions
cy-gb	Lleihau allyriadau amonia

en-gb	How to reduce on farm emissions and maximise carbon sequestration
cy-gb	Sut i leihau allyriadau ar y fferm a dal a storio cymaint o garbon â phosib

en-gb	Energy efficiency and producing renewable energy
cy-gb	Effeithlonrwydd ynni a chynhyrchu ynni adnewyddadwy

en-gb	Animal health improvement cycle
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid

en-gb	Genetic improvement in livestock
cy-gb	Gwelliant genetig mewn da byw

en-gb	Managing peatland
cy-gb	Rheoli mawndiroedd

en-gb	The role of trees
cy-gb	Rôl coed

en-gb	Woodland management
cy-gb	Rheoli coetiroedd

en-gb	Hedgerow management cycle
cy-gb	Cylch rheoli gwrychoedd

en-gb	How to protect and enhance the farm ecosystem
cy-gb	Sut i ddiogelu a gwella ecosystem y fferm

en-gb	Lowering the risk of diffuse pollution
cy-gb	Lleihau’r risg o lygredd gwasgaredig

en-gb	Efficient water use (including harvesting and storage)
cy-gb	Defnyddio dŵr yn effeithlon (gan gynnwys cynaeafu a storio)

en-gb	Mixed farming
cy-gb	Ffermio cymysg

en-gb	Natural flood management
cy-gb	Dulliau naturiol o reoli llifogydd

en-gb	Benefits of using rare and native breeds
cy-gb	Manteision defnyddio bridiau prin a brodorol

en-gb	Habitat identification
cy-gb	Adnabod cynefinoedd

en-gb	Semi-natural habitat creation: in-field options
cy-gb	Creu cynefin lled-naturiol

en-gb	Habitat management
cy-gb	Rheoli cynefinoedd

en-gb	How to benefit people, animals and places
cy-gb	Sut i fod o fudd i bobl, anifeiliaid a lleoedd

en-gb	Understanding landowner responsibilities for public access and opportunities for engagement
cy-gb	Deall cyfrifoldebau perchnogion tir o ran mynediad cyhoeddus a chyfleoedd i ymgysylltu

en-gb	Protecting and enhancing the historic environment
cy-gb	Gwarchod a gwella’r amgylchedd naturiol

en-gb	Farming in designated landscapes
cy-gb	Ffermio mewn tirweddau dynodedig

en-gb	Farming in protected sites
cy-gb	Ffermio mewn safleoedd gwarchodedig

en-gb	Health and safety in agriculture
cy-gb	Iechyd a diogelwch mewn amaethyddiaeth

en-gb	Leading and managing (including fair work)
cy-gb	Arwain a rheoli (gan gynnwys gwaith teg)

en-gb	Mental health in agriculture
cy-gb	Iechyd meddwl mewn amaethyddiaeth

en-gb	Universal Action 5: habitat maintenance requirements
cy-gb	Gweithred Gyffredinol 5: gofynion cynnal cynefinoedd

en-gb	See UA5 Habitat maintenance in Chapter 4 for an explanation of this action.
cy-gb	Gweler UA5: Cynnal cynefinoedd ym Mhennod 4 am ddisgrifiad o'r weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae'n rhestru nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifio’r gweithgarwch y gofynnir ichi ei wneud, y terfyn amser ar gyfer ei gwblhau a’r dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi’i chynnal.

en-gb	This action applies to you if you have any of the habitat types listed below on your farm.
cy-gb	Mae’r weithred hon yn berthnasol i chi os oes gennych unrhyw rai o’r cynefinoedd a restrir isod ar eich fferm.

en-gb	The following pages contain the technical detail for each type of habitat, which should be considered on top of the general habitat requirements listed in the Universal Code.
cy-gb	Mae’r tudalennau canlynol yn cynnwys manylion technegol pob un o’r cynefinoedd. Dylech eu hystyried ar ben y gofynion cyffredinol ar gyfer cynefinoedd a restrir yn y Cod i Bawb.

en-gb	A summary of stocking rate information is included at the end of this annex.
cy-gb	Mae crynodeb am gyfraddau stocio wedi'i gynnwys ar ddiwedd yr atodiad hwn.

en-gb	The following broad habitat classifications will be used to define areas of habitat covered by the scheme:
cy-gb	Bydd y dosbarthiadau cynefin bras canlynol yn cael eu defnyddio i ddiffinio cynefinoedd y cynllun:

en-gb	Coastal saltmarsh
cy-gb	Morfeydd heli

en-gb	Coastal sand dune and shingle beach: a)    Sand dune b)    Sand dune and shingle beach
cy-gb	Twyni tywod arfordirol a thraethau graean: a)    Twyni tywod b)    Twyni tywod a thraethau graean

en-gb	Lowland and coastal heath
cy-gb	Rhos yr arfordir a rhos llawr gwlad

en-gb	Enclosed wetland and marshy grassland: a)    Enclosed wetland - lowland bogs, fens and flush / mire  b)    Marshy grassland
cy-gb	Gwlyptir wedi’i amgáu a glaswelltir corsiog: a)    Gwlyptir wedi’i amgáu – cyforgorsydd iseldir, ffeniau a thir gwlyb / mignen  b)    Glaswelltir corsiog

en-gb	Enclosed semi-natural dry grassland: a)    Managed as grazed pasture  b)    Managed as hay meadow
cy-gb	Glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu a)    Ei reoli fel tir pori  b)    Ei reoli fel gweirglodd

en-gb	Upland open habitats
cy-gb	Cynefinoedd agored yr ucheldir

en-gb	Traditional orchards
cy-gb	Perllannau traddodiadol

en-gb	Dense bracken
cy-gb	Rhedyn trwchus

en-gb	Scrub
cy-gb	Prysgwydd

en-gb	Wood pasture
cy-gb	Coetir pori

en-gb	Permanent wildlife ponds
cy-gb	Pyllau parhaol ar gyfer bywyd gwyllt

en-gb	Newly created habitat areas on improved land: a)    New streamside corridors b)    Newly restored peat c)    No input grassland from previous schemes d)    Any other improved or previously afforested land which is under habitat creation management
cy-gb	Ardaloedd cynefin sydd newydd eu creu ar dir wedi’i wella: a)    Coridorau glan nant newydd b)    Mawn sydd newydd ei adfer c)    Glaswelltir heb fewnbynnau, o gynlluniau blaenorol d)    Unrhyw dir arall sydd wedi’i wella neu a oedd dan goed o'r blaen ac  sy’n cael ei reoli ar gyfer creu cynefin

en-gb	The structure of each habitat classification and its management actions are described below:
cy-gb	Isod, disgrifir strwythur y dosbarthiadau cynefin a’u camau rheoli:

en-gb	aims –the long-term ‘vision’ for the habitat including longer-term desired outcomes of what sympathetic management should achieve
cy-gb	nodau – y ‘weledigaeth’ tymor hir ar gyfer y cynefin, gan gynnwys canlyniadau tymor hwy y dymunir ac y dylid eu gweld o dan reolaeth sympathetig

en-gb	management recommendations provided to guide you to achieve the aims and required outcomes such as standard sustainable grazing levels, livestock type and grazing pattern to benefit the habitat.
cy-gb	argymhellion rheoli i'ch tywys ar gyfer cyflawni’r nodau a’r canlyniadau gofynnol e.e. lefelau pori cynaliadwy safonol, y math o dda byw a phatrymau pori er budd y cynefin.

en-gb	potential derogations – likely scenarios beyond your control where the management requirement may be relaxed.
cy-gb	llacio posibl ar y gofynion - senarios tebygol y tu hwnt i’ch rheolaeth lle gellir llacio’r gofynion rheoli.

en-gb	Description
cy-gb	Disgrifiad:

en-gb	Saltmarsh is made up of salt tolerant vegetation within the tidal range. This vegetation includes pioneer saltmarsh plants such as samphire and common cord grass on the boundary with the sea / tidal river which will be covered by the sea almost daily.
cy-gb	Mae’r llystyfiant sy’n tyfu ar forfa heli, rhwng y llanw isel ac uchel, yn gallu gwrthsefyll halen ac yn cynnwys planhigion arloesol y morfa heli megis corn carw'r môr a chordwellt, sy’n tyfu ar y ffin â’r môr/afon lanw ac yn cael eu boddi gan y môr bron bob dydd.

en-gb	The mid marsh will have common saltmarsh-grass and should also support a range of salt tolerant plants such as sea aster, sea spurrey and sea plantain, this part of the marsh will only be inundated on the spring tides.
cy-gb	Bydd canol y morfa heli yn gartref i wellt y morfa, gydag amrywiaeth hefyd o blanhigion sy’n gallu goddef halen megis seren y morfa, y troellig arfor a'r llyriad arfor. Dim ond pan fydd gorllanw y bydd y rhan hon o’r morfa o dan ddŵr.

en-gb	The upper marsh can include plants such as sea rush and sea milkwort and also plants with lower salt tolerance which may also grow inland such as red fescue, creeping bent and autumn hawkbit.
cy-gb	Ym mhen uchaf y morfa, gwelir planhigion fel y frwynen arfor a glas yr heli a hefyd planhigion nad ydyn nhw'n gallu goddef halen cystal ac sydd i'w gweld hefyd yn tyfu ar y tir fel peiswellt coch, maeswellt rhedegog a pheradyl yr hydref.

en-gb	At these upper limits of the tidal range the saltmarsh may only be inundated by the sea just a few times a year.
cy-gb	Dim ond ambell waith y flwyddyn y bydd y rhannau uchaf hyn o’r morfa yn cael eu boddi gan y llanw.

en-gb	Saltmarsh provides important habitat for birds, fish and invertebrates, and helps protect inland areas from inundation and erosion.
cy-gb	Mae morfeydd heli yn gynefin pwysig hefyd i adar, pysgod ac infertebratau, ac mae’n helpu i amddiffyn ardaloedd mewndirol rhag llifogydd ac erydiad.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a variety of saltmarsh vegetation types which reflect the position of the vegetation within the tidal range.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw eich helpu i gynnal amrywiaeth o fathau o blanhigion morfeydd heli a fydd yn adlewyrchu safle’r planhigion o fewn ystod y llanw.

en-gb	This helps ensure coarse / tall grasses or stands of grasses with a thick layer of ‘thatch’ (dead grass) do not dominate, with stands of vegetation greater than 15 cm tall covering at least 30% of the marsh.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau nad glaswellt bras / tal na thwmpathau o laswellt gyda haen drwchus o laswellt marw arnyn nhw yw’r prif lystyfiant. Bydd clystyrau o lystyfiant mwy na 15cm o daldra yn gorchuddio o leiaf 30% o’r morfa heli.

en-gb	Requirements
cy-gb	Gofynion

en-gb	avoid widespread overgrazing and undergrazing
cy-gb	osgoi gorbori a thanbori

en-gb	achieve shorter vegetation between 5 cm and 15 cm tall that covers at least 20% of the mid and upper marsh
cy-gb	sicrhau bod llystyfiant byrrach rhwng 15cm a 5cm o daldra yn gorchuddio o leiaf 20% o ran ganol a phen ucha’r morfa

en-gb	adhere to the Universal Code
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb

en-gb	Do not
cy-gb	Peidiwch â:

en-gb	modify any creeks, pans, hollows or interfere with any natural and dynamic changes such as changes due to storms
cy-gb	newid unrhyw gilfachau, cletir na phantiau nac ymyrryd â newidiadau naturiol a deinamig megis newidiadau oherwydd stormydd

en-gb	cut rushes between 15 March and 15 July, or cut or top more than 30% of rush or other undesirable vegetation species in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	torri brwyn rhwng 15 Mawrth a 15 Gorffennaf na thorri neu docio mwy na 30% o'r brwyn neu'r llystyfiant annymunol arall mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb).

en-gb	plant trees
cy-gb	plannu coed

en-gb	allow the area to be poached (gateways, feeding and watering areas are acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover)
cy-gb	gadael i’r ardal gael ei stablad / sathru (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	construct tracks, roads, yards, hardstanding or any new structures on habitat land, except simple bridges to allow creek crossing, without approval
cy-gb	Adeiladu, heb gymeradwyaeth, draciau, ffyrdd, iardiau, wynebau caled neu unrhyw strwythurau newydd ar dir cynefin, ac eithrio pontydd syml i groesi cilfachau.

en-gb	Management recommendations
cy-gb	Argymhellion rheoli

en-gb	maintain the saltmarsh by extensive grazing with livestock, including cattle grazing where possible, and exclude grazing when necessary to achieve the aims (above).
cy-gb	cynnal y morfa heli drwy ei bori'n ysgafn, gan wartheg lle bo hynny’n bosibl, a gwahardd pori pan fydd angen i gyflawni’r nodau (uchod).

en-gb	See recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	Gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	in the mid and upper marsh encourage, create or maintain:
cy-gb	yn rhan ganol ac ucha’r morfa, gallwch annog, creu neu gynnal y canlynol:

en-gb	a diverse sward with a range of herbaceous species able to flower and produce seed
cy-gb	porfa amlrywogaeth gydag amrywiaeth o rywogaethau i flodeuo a hadu

en-gb	a range of vegetation structures including both fine mosaics or larger patches of tall / short vegetation
cy-gb	amrywiaeth o strwythurau llystyfiant gan gynnwys clytweithiau mân neu ddarnau mwy o lystyfiant tal/byr

en-gb	Potential derogations
cy-gb	Llacio posibl ar y gofynion

en-gb	derogations for sward height could be considered if there are high levels of wild geese grazing on the marsh producing a very short turf over a wide area
cy-gb	gellid ystyried llacio'r gofyn ynghylch uchder y borfa os oes llawer o wyddau gwyllt yn pori'r morfa ac yn cadw'r glaswellt yn fyr iawn dros ardal eang

en-gb	ungrazed saltmarsh should not, generally, be grazed if it has been left un-grazed for over 20-30 years
cy-gb	yn gyffredinol, ni ddylid pori'r morfa heli os yw wedi'i adael heb ei bori am dros 20-30 mlynedd

en-gb	ungrazed saltmarsh is acceptable where it forms part of a recognised formal management plan designed to achieve beneficial environmental outcomes
cy-gb	mae morfa heli heb ei bori yn dderbyniol os yw hynny'n rhan o gynllun rheoli cymeradwy gafodd ei lunio i sicrhau canlyniadau er budd yr amgylchedd

en-gb	ungrazed saltmarsh is acceptable where access by livestock has become impractical, or a risk to livestock, for example where access is not possible due to creeks
cy-gb	mae morfa heli heb ei bori yn dderbyniol lle nad yw'n ymarferol caniatáu da byw i fynd arno neu os yw'n beryglus i dda byw, er enghraifft lle nad yw'n bosib iddyn nhw fynd arno oherwydd cilfachau o’r môr

en-gb	Coastal sand dune and shingle beach
cy-gb	Twyni tywod arfordirol a thraethau graean

en-gb	Sand dunes are natural coastal landforms and ecosystems located above the high tide mark.
cy-gb	Mae twyni tywod yn dirffurfiau ac ecosystemau arfordirol naturiol sydd uwchlaw’r penllanw.

en-gb	Sand dunes form where a beach is big enough to allow the sand to dry out between tides and onshore winds are strong enough to blow the sand inland.
cy-gb	Mae twyni tywod yn ymffurfio lle mae’r traeth yn ddigon mawr i'r tywod allu sychu rhwng dau lanw a lle mae gwyntoedd o'r môr yn ddigon cryf i chwythu’r tywod tuag at y tir.

en-gb	Dunes are naturally dynamic systems which are constantly changing in response to changes in rain, wind and sand supply.
cy-gb	Mae twyni tywod yn systemau naturiol dynamig sy’n newid yn gyson yn sgil newidiadau yn y glaw, gwynt a thywod.

en-gb	Since dunes can only form in locations where environmental conditions are suitable, they cover a relatively small total area in Wales.
cy-gb	Gan mai dim ond lle y ceir amodau amgylcheddol addas y gall twyni ffurfio, mae'r arwynebedd yng Nghymru yn fach.

en-gb	Shingle habitats can vary from bare and mobile in high energy coastal areas to stable and vegetated where the shingle has become stable allowing plants to colonise over successive years.
cy-gb	Mae cynefin graean ar arfordir llawn egni, yn foel a symudol ond ar arfordir sefydlog, mae’r graean yn cael sefydlogi, gan ganiatáu i blanhigion gydio dros flynyddoedd olynol.

en-gb	Shingle vegetation should remain unmodified allowing the substrate to move when conditions allow.
cy-gb	Dylid gadael llystyfiant graean heb ei newid fel y gall y swbstrad symud pan fydd amodau’n caniatáu.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the quality of sand dune and shingle habitats.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw eich helpu i gynnal ansawdd cynefinoedd graean a thwyni tywod.

en-gb	All sand dune systems are different, however, there should be a range of dune types from the strandline at the seaward edge, changing in a mosaic of mobile dunes through to semi-fixed dunes with dune grasslands and where conditions allow, damp dune slacks (hollows).
cy-gb	Mae pob system twyni tywod yn wahanol, ond dylai fod amrywiaeth o fathau o dwyni o’r draethlin ar ymyl y môr, lle ceir clytwaith o dwyni symudol, i dwyni lled-sefydlog gyda glaswellt y twyni’n tyfu arnynt a, lle bydd amodau’n caniatáu, llaciau twyni llaith (pantiau).

en-gb	Sand dunes are predominantly managed through grazing, which maintains a varied sward height where a variety of native plant species, including flowering herbs, are frequent, agricultural species such as ryegrass are absent or at low cover and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Caiff twyni tywod eu rheoli’n bennaf drwy bori. Mae hynny'n cynnal porfa amrywiol ei huchder gydag amrywiaeth o blanhigion brodorol cyffredin, gan gynnwys blodau, lle gall anifeiliaid a ffyngau brodorol ffynnu. Bydd rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt yn absennol neu'n brin.

en-gb	Dunes towards the back of the system, away from the shoreline, may become more static and be colonised by plants such as heather.
cy-gb	Gall twyni tuag at gefn y system, ymhellach oddi wrth y draethlin, fynd yn fwy sefydlog a gall planhigion fel grug dyfu yno.

en-gb	To deliver higher quality habitat, aim to achieve at least 10% bare ground / sand / pebbles and not allow trees or scrub to spread.
cy-gb	Er mwyn sicrhau cynefin o ansawdd gwell, dylid anelu at gael o leiaf 10% o dir moel / tywod / cerrig mân ac ni ddylid gadael i goed neu brysgwydd ymledu.

en-gb	maintain a sward with a range of heights, including both short (below 5 cm) and tall (above 15 cm) areas
cy-gb	cynnal porfa ag uchder amrywiol, gan gynnwys darnau o dyfiant byr (o dan 5cm) a thal (dros 15cm)

en-gb	graze shingle beach
cy-gb	pori stoc ar draeth graean

en-gb	plant any new trees or shrubs
cy-gb	plannu unrhyw goed na llwyni newydd

en-gb	cut or top rushes or other undesirable vegetation species
cy-gb	torri neu docio brwyn neu rywogaethau llystyfiant annymunol eraill.

en-gb	permit scrub to spread
cy-gb	gadael i brysgwydd ymledu

en-gb	control or attempt to control rabbits within sand dunes and shingle beaches
cy-gb	rheoli neu geisio rheoli cwningod o fewn twyni tywod a thraethau graean

en-gb	remove sand or any other aggregate material from sand dunes or shingle
cy-gb	codi tywod neu unrhyw agregau eraill o dwyni tywod neu raean.

en-gb	carry out dune remobilisation work (including re-profiling).
cy-gb	symud twyni (gan gynnwys ailbroffilio)

en-gb	re-profile the shingle structure, including any ridges
cy-gb	ailbroffilio strwythur y graean, gan gynnwys unrhyw gefnau

en-gb	use or permit vehicles or craft for sporting or recreational activities
cy-gb	defnyddio neu ganiatáu cerbydau neu gychod at ddiben chwaraeon neu hamdden

en-gb	create sea defences or coast protection works without approval from the relevant competent authority
cy-gb	creu amddiffynfeydd môr neu waith amddiffyn yr arfordir heb gymeradwyaeth yr awdurdod cymwys perthnasol

en-gb	a) Sand dunes
cy-gb	a) Twyni tywod

en-gb	see recommended stocking densities at Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	manage by grazing with cattle and or ponies (sheep should ideally only be used in winter) to maintain a varied sward height
cy-gb	rheoli drwy bori gwartheg a merlod (yn ddelfrydol, dim ond yn y gaeaf y dylid defnyddio defaid) i gynnal porfa amrywiol ei huchder

en-gb	in wet hollows (dune slacks) maintain a biodiverse sward with less than 70% cover of grasses
cy-gb	mewn pantiau gwlyb (llaciau twyni), cynnal tyfiant bioamrywiol gyda llai na 70% o'r gorchudd yn laswellt

en-gb	mowing can be used when grazing is not an option for practical reasons or used to encourage stock into a previously un-grazed area.
cy-gb	gellir torri â pheiriant pan nad yw pori’n opsiwn am resymau ymarferol, neu  i annog stoc i ddarn nad yw wedi’i bori o’r blaen.

en-gb	Cut material should be removed off-site
cy-gb	Dylid symud deunydd wedi’i dorri oddi ar y safle

en-gb	where ragwort is prevalent, spring grazing with sheep can be useful to reduce the flowering and spread of ragwort, but it must be closely monitored
cy-gb	lle mae llysiau’r gingroen yn gyffredin, gallai fod yn ddefnyddiol defnyddio defaid i bori'r tir i'w rhwystro rhag blodeuo ac ymledu, ond rhaid cadw golwg ar hyn

en-gb	b) Sand dunes and shingle beach
cy-gb	b) Twyni tywod a thraethau graean

en-gb	allow natural and dynamic coastal changes, such as changes due to storms or windblow
cy-gb	caniatáu newidiadau arfordirol naturiol a dynamig, megis newidiadau oherwydd stormydd neu wynt

en-gb	consider contingency planning to access shingle areas by vehicles in case required under emergency circumstances
cy-gb	ystyried gwneud cynlluniau wrth gefn er mwyn i gerbydau allu mynd ar y graean os bydd argyfwng

en-gb	Potential derogations
cy-gb	Llacio posibl ar y gofynion:

en-gb	To permit any of the ‘do nots’ for health and safety, and human and animal welfare reasons.
cy-gb	Er mwyn caniatáu popeth sydd o dan y pennawd ‘peidiwch â’ am resymau iechyd a diogelwch a rhesymau lles pobl ac anifeiliaid.

en-gb	Lowland heath is characterised by dwarf shrubs such as heather which cover over 25% of the ground.
cy-gb	Corlwyni fel grug yw prif nodwedd rhos llawr gwlad a dylent orchuddio mwy na 25% o’r tir.

en-gb	It is generally a product of light grazing and, sometimes, controlled burning, on poor soils and may occur as dry heath on mineral soil (with heather and bell heather) or wet heath (with cross-leaved heath and Sphagnum mosses) on shallow peat.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae hyn yn ganlyniad i bori ysgafn ac, weithiau, llosgi rheoledig ar briddoedd gwael. Gall ymddangos ar ffurf rhos sych ar bridd mwynol (gyda grug a grug y mêl) neu ros gwlyb ar fawn bas (gyda grug croesddail a mwsogl Sphagnum).

en-gb	Lowland heathland provides habitat for a range of plants, birds, reptiles and invertebrates adapted to these poor soils, rough vegetation and varied structure.
cy-gb	Mae rhos llawr gwlad yn gynefin i amrywiaeth o blanhigion, adar, ymlusgiaid ac infertebratau sydd wedi ymaddasu i’r priddoedd gwael, llystyfiant garw a strwythur amrywiol.

en-gb	Coastal heaths are normally found within 500m from the sea, and as a result of salt spray, they support coastal species such as spring squill amongst the heather.
cy-gb	Fel arfer, mae rhosydd yr arfordir i’w cael o fewn 500m i’r môr ac, o ganlyniad i sgeintio o'r môr, mae rhywogaethau arfordirol megis seren y gwanwyn yn tyfu yng nghanol y grug.

en-gb	Coastal heath may merge into cliff-top maritime grassland or elsewhere into meadow, bog, fen, native woodland or upland and these links are particularly valuable for wildlife.
cy-gb	Gall rhos yr arfordir ymdoddi'n laswelltir morol ar ben clogwyni ac mewn mannau eraill yn ddôl, cors, ffen, coetir brodorol neu’n ucheldir ac mae’r mannau ffiniol hyn yn werthfawr iawn i fywyd gwyllt.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a range of micro-habitats including small patches of bare ground, rock outcrops, grass, scrub, bracken, flush, etc. The heath will be managed to maintain dwarf shrub cover, with a varied age / height structure across the landscape so leaf litter (dead grass material) will not form extensive patches and is less than 50% cover overall.
cy-gb	Mae'r gofynion hyn wedi'u llunio i'ch helpu i gynnal amrywiaeth o ficro-gynefinoedd gan gynnwys darnau bach o dir moel, brigiadau creigiau, glaswellt, prysgwydd, rhedyn, pantiau ac ati. Dylid rheoli'r rhos i gynnal gorchudd o gorlwyni, amrywiol eu hoedran / uchder ar draws y dirwedd, Ni chaiff y deiliach a glaswellt marw ymffurfio'n ddarnau helaeth ac ni fyddan nhw'n fwy na 50% o'r gorchudd.

en-gb	Where Sphagnum (bog moss) is present, there will be frequent patches covering at least 5% of the ground.
cy-gb	Lle ceir Sphagnum (migwyn), bydd clytiau niferus yn gorchuddio o leiaf 5% o’r ddaear.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet to prevent poaching and compaction
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu

en-gb	maintain heather, bell heather, cross-leaved heath, or western gorse so that it will collectively make up over 25% of ground cover
cy-gb	cynnal grug, grug y mêl, grug croesddail, neu eithin mân fel eu bod gyda’i gilydd fwy na 25% o’r gorchudd daear

en-gb	ensure bare ground will make up no more than 10% of the ground area and is scattered around the site
cy-gb	sicrhau na fydd mwy na 10% o’r arwynebedd yn dir moel, a bod hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y safle

en-gb	plant trees
cy-gb	phlannu coed

en-gb	permit scrub, brambles or trees to spread (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	caniatáu i brysgwydd, mieri neu goed ymledu (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb)

en-gb	allow the area to be poached (gateways, feeding and watering areas may be acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover)
cy-gb	gadael i’r tir gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	burn areas of flush, maritime or wet heath
cy-gb	llosgi ardaloedd o dir gwlyb, rhos yr arfordir neu ros gwlyb

en-gb	graze between 1 November and 31 March on wet peatlands:
cy-gb	pori rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth ar fawndir gwlyb:

en-gb	where wet peatland forms part of a larger parcel and stock cannot be excluded, the overall stocking rate should be reduced to ensure that the wet peatland is not over grazed or poached
cy-gb	lle mae mawndir gwlyb yn rhan o barsel mwy ac na ellir cadw stoc allan, dylid lleihau’r lefel stocio gyffredinol i sicrhau nad yw’r mawndir gwlyb yn cael ei orbori neu ei stablad (sathru)

en-gb	where wet peatland is enclosed or forms the majority of the parcel, stock should be excluded
cy-gb	os yw'r mawndir gwlyb wedi’i amgáu neu os yw'n ffurfio'r rhan fwyaf o’r parsel, dylai cadw stoc allan

en-gb	see recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	scrub / tree growth to be maintained at less than 5% of ground cover (not including tree growth on crags or rock outcrops which is more difficult to manage)
cy-gb	dylai llai na 5% o'r tir fod o dan brysgwydd / coed (heb gynnwys coed yn tyfu ar greigiau neu frigiadau craig, sy’n anos eu rheoli)

en-gb	graze to create a varied structure of dwarf shrubs (heather, cross-leaved heath, etc).
cy-gb	pori i greu strwythur amrywiol o gorlwyni (grug, grug croesddail ac ati).

en-gb	The dwarf-shrubs should ideally vary in age from young to old and degenerate
cy-gb	Yn ddelfrydol, dylai’r corlwyni amrywio yn eu hoedran o rai ifanc i rai hen a rhai wedi gwywo

en-gb	graze cattle, ponies instead of or in conjunction with sheep to maintain the balance of dwarf shrubs and reduce leaf litter
cy-gb	dylech bori gwartheg a merlod yn lle defaid neu gyda defaid i gynnal cydbwysedd y corlwyni a lleihau deiliach marw

en-gb	mowing of firebreaks, to control planned burns of dry heath and to safeguard from accidental fires or arson, is an acceptable form of management.
cy-gb	mae'n dderbyniol torri llystyfiant i greu strimyn atal tân, i reoli gwaith llosgi ar ros sych ac i ddiogelu rhag tanau damweiniol neu droseddol.

en-gb	See Heather and grass burning code
cy-gb	Gweler y Cod Llosgi Grug a Glaswellt

en-gb	cutting dry heath, providing it is part of an ongoing 10-year rotation, is acceptable management.
cy-gb	mae torri rhos sych, cyn belled ag y gwneir hynny fel rhan o gylchdro 10 mlynedd, yn ddull rheoli derbyniol.

en-gb	See Heather & Grass Burning Code
cy-gb	Gweler y Cod Llosgi Grug a Glaswellt

en-gb	rolling, bruising or cutting bracken is acceptable management
cy-gb	mae rholio, cleisio neu dorri rhedyn yn ddull rheoli derbyniol

en-gb	To permit any of the ‘do nots’ for health and safety and human and animal welfare reasons.
cy-gb	Er mwyn caniatáu popeth sydd o dan y pennawd ‘peidiwch â’ am resymau iechyd a diogelwch a rhesymau lles pobl ac anifeiliaid.

en-gb	Enclosed wetland (bog, fen, flush/mire) and marshy grassland
cy-gb	Gwlyptir wedi’i amgáu (cors, ffen, llac / mignen) a glaswelltir corsiog

en-gb	Bog, fen, and mire communities comprise a range of wetland habitats, such as lowland raised bogs, blanket bogs, reedbeds and swamp communities, over deep peat (generally more than 40 cm).
cy-gb	Mae corsydd, ffeniau a mignenni yn cynnwys amrywiaeth o gynefinoedd gwlyptir, megis cyforgorsydd yr iseldir, gorgorsydd, gwelyau cyrs a gwernydd, dros fawn dwfn (mwy na 40cm fel arfer).

en-gb	They also include flushes, which can occur on shallow peats between 5 – 40cm, or on mineral soils.
cy-gb	Maen nhw’n cynnwys llaciau, sydd i'w cael hefyd ar fawn bas rhwng 5-40cm, neu bridd mwynol.

en-gb	Marshy grassland comprises a variety of native marshland plant species.
cy-gb	Mae amrywiaeth o rywogaethau planhigion corstir brodorol yn tyfu mewn glaswelltir corsiog.

en-gb	Rushes and purple moor-grass (Molinia) are often the main dominant species, along with a variety of sedges, herbs, and grasses, which provide habitat for a range of native wildlife.
cy-gb	Brwyn a glaswellt y gweunydd (Molinia) yw’r prif rywogaethau yn aml, ynghyd ag amrywiaeth o hesg, blodau a glaswellt, sy’n gynefin i amrywiaeth o anifeiliaid brodorol.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a variety of enclosed wetland and marshy grassland.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal gwlyptir a glaswelltir corsiog amrywiol wedi'u hamgáu.

en-gb	Marshy grassland will be managed through grazing to maintain a varied sward height where a variety of native marshland plant species are frequent and able to flower and produce seed, rushes and purple moor-grass are not overly dominant, and where native animals (including invertebrates) can thrive.
cy-gb	Dylech reoli glaswelltir corsiog trwy ei bori er mwyn cynnal porfa amrywiol ei huchder sydd ag amrywiaeth o blanhigion corstir brodorol niferus sy’n cael blodeuo a hadu. Ni fydd brwyn a glaswellt y gweunydd yn gorddominyddu, a gall anifeiliaid brodorol (gan gynnwys infertebratau) ffynnu.

en-gb	Bog, fen and mire communities will be managed to maintain a range of micro-habitats including small patches of bare ground, rock outcrops, grass, scrub, bracken, flush etc., managed for dwarf shrub cover, with a varied age / height structure and combination of native heather species, sedges rushes, bog-mosses and swamp vegetation growing in standing water.
cy-gb	Dylech reoli corsydd, ffeniau a mignenni i gynnal amrywiaeth o ficro-gynefinoedd gan gynnwys clytiau bach o dir moel, brigiadau craig, glaswellt, prysgwydd, rhedyn, llaciau ac ati. Byddwch yn eu rheoli hefyd ar gyfer corlwyni, amrywiol eu hoed / uchder gyda chyfuniad o rug brodorol, hesg, brwyn, migwyn a llystyfiant cors yn tyfu mewn merddwr.

en-gb	Unimproved grasslands enclosed within the same parcel as bog, fen and mire wetland communities to be managed in line with that habitat.
cy-gb	Dylech reoli glaswelltir heb ei wella wedi’i amgáu sydd yn yr un parsel â chors, ffen a mignen yn unol â’r cynefin y mae'n rhan ohono.

en-gb	These habitats will be managed so that dead matter / leaf litter (dead material) will not form extensive patches and is below 20% cover overall.
cy-gb	Dylai'r cynefinoedd hyn gael eu rheoli fel na fydd deunydd/deiliach marw yn ffurfio clytiau helaeth sy’n fwy na 20% o gyfanswm yr arwynebedd.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent poaching and compaction
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu

en-gb	achieve areas of marshy grassland with a varied sward height where, during the summer period (1 June to 30 August), at least 75% of the grassland (excluding rushes) is between 10 cm and 50 cm
cy-gb	cynnal glaswelltir corsiog amrywiol ei uchder, gydag o leiaf 75% o’r glaswelltir (ac eithrio brwyn) rhwng 10cm a 50cmn yn yr haf (1 Mehefin i 30 Awst)

en-gb	plant any new trees on enclosed wetland
cy-gb	phlannu unrhyw goed newydd ar wlypdir wedi’i amgáu

en-gb	plant any new trees on marshy grassland without prior approval
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd ar laswelltir corsiog, heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	allow the field to be poached (gateways, feeding and watering areas are acceptable provided that poached and bare areas are less than 10% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 10% o’r arwynebedd)

en-gb	cut or top more than 30% of soft rush or undesirable vegetation species on marshy grassland in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	ar laswelltir corsiog, torri neu docio mwy na 30% o'r brwyn pabwyr neu rywogaethau annymunol mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	graze enclosed wetland (bog, fen, mire) between 1 November and 31 March
cy-gb	pori gwlyptir wedi’i amgáu (cors, ffen, mign) rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth

en-gb	maintain a varied vegetation structure with open patches, where species such as heather, sedges and western gorse are no higher than knee height and dwarf shrubs vary from young to old and degenerate
cy-gb	cynnal strwythur llystyfiant amrywiol gyda chlytiau agored, lle nad yw rhywogaethau megis grug, hesg ac eithin mân yn uwch nag uchder pen-glin a lle mae corlwyni yn amrywio o rai ifanc i rai hen a rhai wedi gwywo

en-gb	the taller components (i.e. taller grasses, sedges and rushes) should not cover more than 75% of the ground (with the exception of small patches of around 20 x 20m)
cy-gb	ni ddylai mwy na 75% o'r tir (ac eithrio clytiau bach tua 20 x 20m) fod o dan blanhigion tal (h.y. glaswellt, hesg a brwyn talach)

en-gb	water levels on areas of bog should lie close to the surface all year round to support ongoing peat accumulation
cy-gb	mewn cors, dylai'r dŵr fod yn agos at yr wyneb drwy gydol y flwyddyn fel bod mawn yn gallu parhau i gronni

en-gb	bog moss (Sphagnum) should make up at least 10% of ground cover on shallow peat
cy-gb	ar fawn bas, dylai mwy na 10% o gyfanswm yr arwynebedd fod o dan figwyn (Sphagnum)

en-gb	invasive native species (e.g. bracken) should not cover more than 5% of the area
cy-gb	ni ddylai mwy na 5% o'r arwynebedd fod o dan rywogaethau brodorol goresgynnol (e.e. rhedyn)

en-gb	other invasive species (e.g. Rhododendron, Himalayan balsam and Japanese Knotweed) should not be present
cy-gb	ni ddylai fod yna unrhyw rywogaethau goresgynnol eraill (e.e., Rhododendron, jac y neidiwr a chlymog Japan).

en-gb	a) Enclosed wetland - lowland bogs, fens and flush / mire
cy-gb	a) Gwlyptir wedi’i amgáu – corsydd yr iseldir, ffeniau a llaciau/mignenni

en-gb	graze the habitat with cattle, ponies or sheep to:
cy-gb	dylech bori'r cynefin â gwartheg, merlod neu ddefaid i:

en-gb	limit the spread of scrub
cy-gb	atal prysgwydd rhag lledaenu

en-gb	prevent taller grasses (including Molinia), rushes and sedges from becoming overly dominant; and,
cy-gb	atal glaswellt talach (gan gynnwys Molinia), brwyn a hesg rhag gorddominyddu

en-gb	maintain or improve the balance of smaller sedges and wetland herbs and mosses
cy-gb	cynnal neu wella cydbwysedd rhwng hesg llai a a blodau a mwsoglau gwlyptir

en-gb	where area has more than 50% Purple Moor Grass (Molinia) graze from 1 April to 31 October between 0.30 LU/ha - 0.20 LU/ha
cy-gb	lle bydd mwy na 50% o dan laswellt y gweunydd (Molinia), dylech ei bori o 1 Ebrill – 31 Hydref ar ddwysedd rhwng 0.30 ac 0.20 uned da byw/hectar

en-gb	wetlands with an already mixed cover of layers and species will only require very light grazing, with no grazing in winter
cy-gb	dim ond pori ysgafn iawn fydd ei angen ar wlyptir sydd â gorchudd cymysg o haenau a rhywogaethau, a dim pori yn y gaeaf

en-gb	aim for a varied vegetation structure with frequent open patches no higher than knee height
cy-gb	anelu at strwythur llystyfiant amrywiol gyda llawer o glytiau agored heb fod yn uwch nag uchder pen-glin

en-gb	b) Marshy grassland
cy-gb	b) Glaswelltir corsiog

en-gb	top a third of the area of marshy grassland in any one year, for example where the sward has become too overgrown.
cy-gb	tociwch draean o arwynebedd glaswelltir corsiog mewn blwyddyn, er enghraifft, lle ceir gordyfiant.

en-gb	The cut material should be removed, where it will not damage the habitat or it would not be too dangerous to do so, e.g. steep or wet ground
cy-gb	Ewch â'r torion o'r safle, lle na fydd gwneud hynny'n niweidio'r cynefin nac yn beryglus gwneud hynny e.e. ar dir serth neu wlyb

en-gb	hay meadow management can be used as an alternative to pasture management – follow timings of cutting and aftermath grazing under ‘Enclosed semi-natural dry grassland – hay meadow’.
cy-gb	gallwch ddilyn y drefn rheoli gweirglodd yn lle'r drefn rheoli tir pori – dilynwch yr amseriadau torri a phori adladd o dan ‘Glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu – gweirglodd’.

en-gb	Cut material should be removed from the grassland
cy-gb	Ewch â'r torion o’r glaswelltir

en-gb	Enclosed semi-natural dry grassland (acid, neutral, calcareous, calaminarian grasslands)
cy-gb	Glaswelltir sych lled-naturiol wedi'i amgáu (glaswelltir sur, niwtral, calchaidd, metelaidd)

en-gb	This category includes a range of acid, neutral, calcareous or calaminarian (associated with former metal mine workings) grasslands, which are mostly enclosed, semi-improved or unimproved.
cy-gb	Mae’r categori hwn yn cynnwys glaswelltiroedd sur, niwtral, calchaidd neu fetelaidd (sy’n gysylltiedig â hen fwyngloddfeydd metel), y rhan fwyaf ohonyn nhw wedi’u hamgáu a'u lled-wella neu heb eu gwella.

en-gb	Each of these grasslands have a suite of less agriculturally productive grasses and wildflower assemblages, determined by soil conditions.
cy-gb	Ceir yn y glaswelltiroedd hyn amrywiaeth o laswellt llai cynhyrchiol o safbwynt amaethyddol a chymunedau o flodau gwyllt, gan ddibynnu ar amodau'r pridd.

en-gb	These grasslands occur across a range of aspects and altitudes, from up to the limit of enclosure down to coastal grasslands.
cy-gb	Ceir y glaswelltiroedd hyn yn wynebu pob cyfeiriad ac ar dir amrywiol ei uchder, o'r ffridd i lawr i laswelltir yr arfordir.

en-gb	Where they occur above the upper limit of enclosure, they should be managed under habitat classification 6. Upland open habitats.
cy-gb	Lle'u ceir uwchlaw terfyn amgáu'r tir (yn y mynydd), bydd angen ichi eu rheoli o dan ddosbarth cynefin 6 – Cynefinoedd agored yr ucheldir.

en-gb	a) Managed as grazed pasture
cy-gb	a) Ei reoli fel tir pori

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the grassland by grazing, to achieve a varied sward height where a variety of native plant species are frequent and able to flower and produce seed, and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y glaswelltir trwy ei bori, er mwyn cael tyfiant amrywiol ei uchder lle bydd amrywiaeth o blanhigion brodorol (gan gynnwys blodau) yn gyffredin ac yn gallu blodeuo a hadu, a lle gall anifeiliaid (gan gynnwys infertebratau) a ffyngau glaswelltir brodorol ffynnu.

en-gb	Depending on the grassland type, the sward will include a minimum of three indicator herbs, such as lesser birdsfoot trefoil, knapweed, thyme, mouse eared hawkweed, tormentil and heath bedstraw, as well as grasses, such as meadow foxtail, crested dogstail and sheep fescue.
cy-gb	Gan ddibynnu ar y math o laswelltir, bydd y borfa’n cynnwys o leiaf 3 blodyn dangosol, megis pysen-y-ceirw fach, y bengaled, teim, clust y llygoden, tresgl y moch a briwydd wen, yn ogystal â glaswellt, megis cynffonwellt y maes, rhonwellt y ci a pheiswellt y defaid.

en-gb	Agricultural species such as ryegrass and white clover should be absent or at low cover overall.
cy-gb	Dylai rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt a meillion gwyn fod yn absennol neu’n brin.

en-gb	In the medium to long term coarse / tall grasses will not dominate, apart from in patches covering no more than 5% of the grassland and dead material will not form extensive patches and is less than 10%.
cy-gb	Yn y tymor canolig i hir, nid glaswellt bras / tal fydd y prif lystyfiant, ac eithrio mewn clytiau na fyddant yn fwy na 5% o’r glaswelltir ac ni fydd deunydd marw yn ffurfio clytiau mawr ac ni fyddan nhw'n fwy na 10% o gyfanswm yr arwynebedd.

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent any more than 5% poaching and compaction
cy-gb	cymryd da byw oddi ar y safle os aiff amodau’n rhy wlyb, i osgoi stablad (sathru) a chywasgu mwy na 5% o’r tir

en-gb	graze to achieve a varied sward height where at least 75% of the grassland is between 5 cm and 20 cm between 15 May and 31 August
cy-gb	ei bori er mwyn cael tyfiant amrywiol ei uchder lle bydd o leiaf 75% o’r glaswelltir rhwng 5cm ac 20cm rhwng 15 Mai a 31 Awst

en-gb	achieve a sward height where 75% of the grassland is between 2 cm and 10 cm between 1 September and 31 October
cy-gb	sicrhau bod 75% o’r glaswelltir â thyfiant o 2cm i 10cm rhwng 1 Medi a 31 Hydref

en-gb	ensure bare soil will make up no more than 5% of the ground area, scattered around the field
cy-gb	sicrhau na fydd mwy na 5% o arwynebedd y cae yn bridd moel a bod hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y cae

en-gb	apply any inorganic or organic fertilisers such as slurry, sewage sludge, chicken manure or fish meal
cy-gb	gwasgaru unrhyw wrtaith anorganig neu organig megis slyri, slwtsh carthion, tail ieir neu flawd pysgod.

en-gb	plant any new trees without prior approval
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw.

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas make up less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru na’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd).

en-gb	apply lime on acid, calcareous or calaminarian grassland
cy-gb	gwasgaru calch ar laswelltir sur, calchaidd neu fetelaidd.

en-gb	cut or top more than 30% of soft rush or other undesirable vegetation species in a field parcel in any one year (see Table 5 - Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	mewn parsel, torri neu docio mwy na 30% o'r brwyn pabwyr neu rywogaethau annymunol eraill mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	ideally graze neutral grassland with cattle or horses rather than sheep
cy-gb	yn ddelfrydol, dylid rhoi gwartheg neu geffylau i bori glaswelltir niwtral yn hytrach na defaid

en-gb	apply lime if desired and necessary to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5 on neutral grasslands
cy-gb	gallwch wasgaru calch os hoffech wneud hynny neu os oes angen i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5 ar laswelltir niwtral

en-gb	In the event of prolonged periods of adverse weather such as drought, frozen ground and snow cover, we may issue derogations on sward height.
cy-gb	Yn ystod cyfnodau estynedig o dywydd eithafol, megis sychder, tir wedi’i rewi ac eira, efallai y byddwn yn llacio'r rheolau ynghylch uchder y borfa.

en-gb	It may be possible to request a variation of maximum height requirements where a specific graze and rest approach is being employed.
cy-gb	Efallai y bydd modd gwneud cais i newid y gofynion o ran uchder os byddwch yn dilyn trefn pori a gorffwys benodol.

en-gb	You will be asked to maintain an Activity Diary in support of this approach.
cy-gb	Gofynnir ichi gadw Dyddiadur Stocio i ategu’r drefn honno.

en-gb	b) Managed as hay meadow
cy-gb	b) Ei reoli fel gweirglodd

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the grassland by cutting, removing the hay and grazing the aftermath growth.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y glaswelltir drwy ei ladd, cywain y gwair a phori’r adladd.

en-gb	This is to achieve a varied sward height where a variety of native plant species (including flowering herbs) are frequent, and where native animals and fungi can thrive.
cy-gb	Y nod yw cynnal porfa amrywiol ei huchder lle mae amrywiaeth o rywogaethau brodorol (gan gynnwys blodau) yn gyffredin, a lle gall anifeiliaid a ffyngau glaswelltir brodorol ffynnu.

en-gb	The sward should include a minimum of three indicator herbs characteristic of the grassland type, and agricultural species such as ryegrass and white are absent or at low cover.
cy-gb	Dylai’r borfa gynnwys o leiaf 3 blodyn dangosol sy’n nodweddiadol o’r math o laswelltir, a dylai rhywogaethau amaethyddol megis rhygwellt a meillion gwyn fod yn absennol neu’n brin.

en-gb	Bare soil will make up no more than 5% of the ground area, scattered around the field and dead material will not form extensive patches and is less than 10% cover overall.
cy-gb	Ni fydd mwy na 5% o arwynebedd y tir yn bridd moel, a bydd hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y cae, ac ni fydd deunydd marw yn ffurfio clytiau mawr ac ni fyddan nhw'n fwy na 10% o’r arwynebedd.

en-gb	achieve a sward height where 75% of the grassland is above 5 cm if spring grazing, from 1 March
cy-gb	os ydych chi’n pori yn y gwanwyn, o 1 Mawrth, dylid sicrhau bod 75% o’r glaswelltir yn uwch na 5cm

en-gb	remove livestock by 15 May
cy-gb	ewch â'r da byw oddi arno erbyn 15 Mai

en-gb	cut and remove a hay crop once every year between 7 July and 30 September (it is acceptable to make hay or haylage but not silage)
cy-gb	lladd a chywain cnwd gwair unwaith y flwyddyn rhwng 7 Gorffennaf a 30 Medi (mae gwair neu wywair yn dderbyniol, ond nid silwair)

en-gb	remove cut material from the meadow, even if spoiled by rain.
cy-gb	rhaid cywain y gwair o'r weirglodd, hyd yn oed os yw wedi'i ddifetha gan law

en-gb	achieve a sward height after cutting where 75% of the grassland is between 2 cm and 10 cm until 31 October
cy-gb	ar ôl ei ladd, bydd 75% o’r glaswelltir rhwng 2cm a 10cm tan 31 Hydref.

en-gb	apply any inorganic or organic fertilisers such as slurry, sewage sludge, chicken manure or fish meal, except if desired a light dressing of farmyard manure (no more than 6t/ha per year, or 12t/ha every other year
cy-gb	gwasgaru unrhyw wrtaith anorganig neu organig megis slyri, slwtsh carthion, tail ieir neu flawd pysgod, ac eithrio haen denau o dail buarth (dim mwy na 6t/hectar y flwyddyn neu 12t/ha bob yn ail flwyddyn).

en-gb	cause or allow the spread of Invasive Non-Native Species (INNS) or injurious weeds
cy-gb	achosi neu ganiatáu i Rywogaethau Estron Goresgynnol (INNS) neu chwyn niweidiol ymledu

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas make up less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru na’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	apply lime on acid, calcareous or calaminarian grassland
cy-gb	gwasgaru calch ar laswelltir sur, calchaidd neu fetelaidd

en-gb	permit scrub to spread (see Table 5 - Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	caniatáu i'r prysgwydd ledaenu (gweler Tabl 5 Rheoli llystyfiant annymunol ar ddiwedd yr atodiad hwn)

en-gb	graze the aftermath until at least four weeks after the hay cut
cy-gb	pori’r adladd tan o leiaf bedair wythnos ar ôl lladd y gwair

en-gb	turn hay/haylage at least twice before removal
cy-gb	troi gwair/gwywair o leiaf ddwywaith cyn ei gywain

en-gb	apply lime if necessary and desirable to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5 on neutral grasslands
cy-gb	gwasgaru calch os oes angen ac yn ddymunol i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5 ar laswelltir niwtral

en-gb	ideally graze neutral grasslands with cattle or horses rather than just sheep
cy-gb	yn ddelfrydol, dylid rhoi gwartheg neu geffylau i bori glaswelltir niwtral yn hytrach na defaid

en-gb	In the event of prolonged periods of adverse weather such as drought, we may issue derogations on hay cutting and sward height.
cy-gb	Yn ystod cyfnodau estynedig o dywydd eithafol, megis sychder, gallwn lacio'r rheolau ynghylch lladd gwair ac uchder y borfa.

en-gb	It may be possible to take as silage if the crop is harvested in September and has gone to seed.
cy-gb	Efallai y bydd modd defnyddio’r cnwd i wneud silwair os caiff ei gynaeafu ym mis Medi ac os yw wedi hadu.

en-gb	You will be asked to maintain an activity diary in support of this approach.
cy-gb	Gofynnir ichi gadw Dyddiadur Stocio i ategu’r drefn honno.

en-gb	Upland (land above the upper limit of enclosure) may comprise a mixture of habitats including heath, bog, grassland, woodland, streams and lakes.
cy-gb	Gall ucheldir (tir uwchlaw'r terfyn amgáu uchaf) gynnwys cymysgedd o gynefinoedd gan gynnwys rhos, cors, glaswelltir, coetir, nentydd a llynnoedd.

en-gb	Habitat type is determined by the underlying terrain, groundwater, drainage, slope, aspect and altitude.
cy-gb	Mae'r math o gynefin yn dibynnu ar y tir gwaelodol, dŵr daear, draeniad, y llethr, y cyfeiriad mae'n wynebu ac uchder.

en-gb	The habitats should predominantly reflect these natural factors, as modified by low to medium grazing levels and without agricultural improvement, such as ploughing, reseeding or addition of artificial fertilisers.
cy-gb	Dylai’r cynefin adlewyrchu’r ffactorau naturiol hyn, ac effeithiau lefelau pori isel i ganolig heb welliannau amaethyddol fel aredig, ail-hau neu wrtaith artiffisial.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain a mosaic of habitats on unenclosed land with a varied vegetation structure with open patches, with species such as heather, sedges and western gorse.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal clytwaith o gynefinoedd ar dir heb ei amgáu gyda strwythur llystyfiant amrywiol a chlytiau agored, gyda rhywogaethau megis grug, hesg ac eithin mân.

en-gb	Dwarf shrubs such as heather should vary from young to old and where 75% of the areas of wet and dry grassland have a diverse sward height between 5 and 50 cm during the summer months.
cy-gb	Dylai corlwyni megis grug gynnwys amrywiaeth o blanhigion ifanc a hen a bydd 75% o'r glaswelltir gwlyb a sych o dan dyfiant amrywiol ei uchder rhwng 5 a 50cm yn ystod misoedd yr haf.

en-gb	On areas of bog, water levels should lie close to the surface all year round to support ongoing peat accumulation.
cy-gb	Ar gors, dylai lefelau dŵr fod yn agos at yr wyneb drwy gydol y flwyddyn fel bod mawn yn gallu parhau i gronni.

en-gb	Where Sphagnum moss is present, maintain frequent patches of at least 5% of ground cover.
cy-gb	Lle ceir migwyn (Sphagnum), dylech gynnal clytiau niferus sy'n gorchuddio o leiaf 5% o’r tir.

en-gb	Requirements:
cy-gb	Gofynion

en-gb	record stock movements in an activity diary for this habitat category and make it available for inspection if requested
cy-gb	cadw Dyddiadur Stocio i gofnodi symudiadau stoc ar y math hwn o gynefin a sicrhau bod y dyddiadur ar gael i’w archwilio os gofynnir amdano

en-gb	manage the habitats through appropriate grazing, avoiding widespread undergrazing or overgrazing
cy-gb	rheoli'r cynefinoedd trwy bori priodol, gan osgoi tanbori neu orbori eang

en-gb	graze with a minimum level of 0.04 LU/ha between 1 April and 30 September
cy-gb	pori rhwng 1 Ebrill – 30 Medi ar ddwysedd o ddim llai na 0.04 UDB/ha

en-gb	graze with a maximum level of 0.2 LU/ha between 1 October and 31 March.
cy-gb	pori rhwng 1 Hydref – 31 Mawrth ar ddwysedd o ddim mwy na 0.2 UDB/ha.

en-gb	Note that the maximum rate will not be suitable for many habitats and will cause over grazing if applied to peatlands and any habitat with dwarf shrubs such as heather.
cy-gb	Sylwer: ni fydd y ddwysedd uchaf yn addas i nifer o gynefinoedd a bydd yn arwain at orbori ar fawnog ac unrhyw gynefin â chorlwyni fel grug.

en-gb	See Table 3 Stocking guidance for Upland open habitats at the end of this annex
cy-gb	Gweler Tabl 3 Canllawiau stocio ar gyfer cynefinoedd agored yr Ucheldir ar ddiwedd yr atodiad hwn

en-gb	ensure that the level of grazing does not reduce the area of dwarf shrubs (heather, bilberry, etc) where present
cy-gb	sicrhau na fydd lefel y pori’n lleihau arwynebedd y corlwyni (grug, llus ac ati), os ydyn nhw'n bresennol

en-gb	remove livestock if conditions become too wet, to prevent significant poaching and compaction.
cy-gb	cymryd y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, i osgoi ei stablad (sathru) a’i gywasgu.

en-gb	Poaching limited to areas around gateways is acceptable
cy-gb	Mae stablad (sathru) wrth ymyl giatiau yn dderbyniol

en-gb	adhere to the Universal Code, including the Heather and grass burning code (2008)
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb, gan gynnwys y Cod a’r Rheoliadau Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	plant any new trees without prior approval
cy-gb	phlannu unrhyw goed newydd heb gael cymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	cut or top more than 30% of rush or weed species in any one year (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	Torri neu docio mwy na 30% o frwyn neu chwyn mewn unrhyw flwyddyn (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod Cyffredinol)

en-gb	Management recommendations
cy-gb	Argymhellion Rheoli

en-gb	graze with cattle and / or ponies in preference to or in conjunction with sheep
cy-gb	pori gyda gwartheg a/neu ferlod yn lle defaid neu gyda defaid

en-gb	minimise grazing between 1 October and 31 March.
cy-gb	pori cyn lleied â phosibl rhwng 1 Hydref a 31 Mawrth.

en-gb	Low level pony grazing may be acceptable during these dates
cy-gb	Gall pori lefel isel gan ferlod fod yn dderbyniol yn ystod y dyddiadau hyn

en-gb	mowing of firebreaks, to control planned burns of dry heath and to safeguard from accidental fires or arson, is acceptable
cy-gb	mae'n dderbyniol torri llystyfiant i greu strimyn atal tân, i reoli gwaith llosgi ar ros sych ac i ddiogelu rhag tanau damweiniol neu droseddol.

en-gb	rolling, bruising or cutting bracken is acceptable
cy-gb	mae rholio, cleisio neu dorri rhedyn yn dderbyniol

en-gb	remove self-seeded conifers and Rhododendron
cy-gb	tynnu conwydd a rhododendron sydd wedi hau eu hunain

en-gb	Dense bracken is characterised by the virtual complete absence of any other plant species; forming a thick, deep layer of dead material during autumn and winter and tall impenetrable stands during the summer.
cy-gb	Nodwedd rhedyn trwchus yw absenoldeb llwyr unrhyw blanhigion eraill; ffurfir haen drwchus, dwfn o ddeunydd marw yn ystod yr hydref a'r gaeaf a lleiniau o dyfiant tal dyrys yn yr haf.

en-gb	Dense bracken has low environmental and agricultural value.
cy-gb	Prin yw gwerth amgylcheddol ac amaethyddol rhedyn trwchus.

en-gb	It is associated with undesirable and damaging impacts including wildfire.
cy-gb	Mae ganddyn nhw effeithiau annymunol a niweidiol, gan gynnwys risg o danau gwyllt.

en-gb	Bracken can harbour parasitic ticks as well as making agricultural operations such as stock gathering more problematic.
cy-gb	Gall rhedyn gynnal poblogaethau o drogod parasitig yn ogystal â gwneud gwaith amaethyddol, megis crynhoi stoc, yn fwy anodd.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the habitat in an unimproved state.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y cynefin mewn cyflwr heb ei wella.

en-gb	For the purposes of this habitat classification, dense bracken should comprise 40% to 100% of the area where it occurs (adjacent habitats with little or no bracken should not be included in the dense bracken habitat category).
cy-gb	At ddibenion y dosbarth cynefin hwn, dylai rhedyn trwchus gyfrif am 40% i 100% o’r tir lle maen nhw'n tyfu (ni ddylid cynnwys cynefinoedd cyfagos heb fawr ddim rhedyn neu ddim rhedyn yn y categori cynefin rhedyn trwchus).

en-gb	The bracken will be tall and dense, restricting any stock movements to paths only.
cy-gb	Bydd y rhedyn yn dal ac yn drwchus, ac yn cyfyngu stoc i lwybrau yn unig.

en-gb	There will be a deep accumulation of litter, and the bracken could be impenetrable.
cy-gb	Bydd deiliach marw wedi cronni'n ddwfn oddi tano a gallai fod yn amhosibl mynd trwy'r rhedyn.

en-gb	The long-term aim is either to enhance and restore dense bracken stands to an alternative more valuable semi-natural grassland habitat type (enclosed semi-natural grassland, unenclosed unimproved grassland or mosaic) using a hierarchy of bracken management and control activities (e.g. rolling, bruising, mowing, cattle and / or pony grazing).
cy-gb	Y nod hirdymor yw naill ai gwella ac adfer lleiniau o redyn trwchus yn fath arall o gynefin glaswelltir lled-naturiol mwy gwerthfawr (glaswelltir lled-naturiol wedi’i amgáu, glaswelltir heb ei wella heb ei amgáu neu glytwaith) gan ddefnyddio hierarchaeth o weithgareddau rheoli rhedyn (e.e. rholio, cleisio, torri neu ei bori gan wartheg a/neu ferlod).

en-gb	Or, alternatively, subject to a woodland creation plan and bracken control programme, the area could be suitable for tree planting.
cy-gb	Neu, cyn belled â bod gennych blan creu coetir a rhaglen rheoli rhedyn, gallai’r tir fod yn addas ar gyfer plannu coed.

en-gb	apply any herbicides, insecticides or any other pesticides (except for spot / weed wipe treatment of invasive non-native species, injurious weeds or as part of a bracken control programme) (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	gwasgaru unrhyw chwynladdwyr, pryfladdwyr neu blaladdwr arall (ac eithrio i sbot-drin/clwt-chwynnu rhywogaethau estron goresgynnol, chwyn niweidiol neu fel rhan o raglen rheoli rhedyn) (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad)

en-gb	carry out burn management of dense bracken.
cy-gb	rheoli rhedyn trwchus trwy losgi.

en-gb	Creating firebreaks to reduce wildfire risk is acceptable – see the technical guidance in the Heather and grass burning code (2008)
cy-gb	Mae creu strimyn atal tân i leihau’r risg o danau gwyllt yn dderbyniol – gweler y canllawiau technegol yn y Cod Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	carry out agricultural improvement
cy-gb	gwneud gwelliannau amaethyddol

en-gb	see recommended stocking densities in Table 2 at the end of this annex
cy-gb	gweler y lefelau stocio a argymhellir yn Nhabl 2 ar ddiwedd yr atodiad hwn.

en-gb	include heavy livestock (cattle, ponies) as a component of a grazing regime
cy-gb	cynnwys da byw trwm (gwartheg, merlod) fel rhan o gyfundrefn bori

en-gb	graze in the early spring (March to May) using heavy stock (cattle or ponies) to help reduce the dominance of bracken
cy-gb	gall pori yn y gwanwyn cynnar (Mawrth i Fai) gan ddefnyddio da byw trwm (gwartheg neu ferlod) helpu i leihau goruchafiaeth rhedyn

en-gb	carry out a programme of bracken management and control activities (e.g. rolling, bruising, mowing)
cy-gb	cynnal rhaglen o weithgareddau rheoli rhedyn (e.e. rholio, cleisio, torri)

en-gb	follow guidance on Pearl-bordered Fritillary habitat awareness.
cy-gb	dilyn canllawiau er lles cynefin y Fritheg Berlog.

en-gb	The Pearl-bordered Fritillary is a rare butterfly often found in areas of open bracken
cy-gb	Glöyn byw prin yw’r Fritheg Berlog, ac fe’i gwelir yn aml mewn ardaloedd o redyn agored

en-gb	establish firebreaks for wildfire prevention and risk reduction, especially on high risk and susceptible sites with a history of fire, or where there is a burning management plan
cy-gb	sefydlu strimynnau atal tân ar gyfer atal tanau gwyllt a lleihau’r risg ohonynt, yn enwedig ar safleoedd risg uchel a bregus sydd â hanes o dân, neu lle ceir cynllun rheoli llosgi

en-gb	Traditional orchards are defined as groups of fruit and nut trees planted on vigorous rootstocks at low densities in permanent grassland and managed in a low intensity way.
cy-gb	Diffinnir perllannau traddodiadol fel grwpiau o goed ffrwythau a chnau a blannwyd ar wreiddgyff cryf ar ddwysedd isel mewn glaswelltir parhaol ac a reolir mewn ffordd llai dwys.

en-gb	There are many regional variations including apple, pear, cherry, plum, damson and walnut orchards.
cy-gb	Mae yna lawer o wahaniaethau rhanbarthol, gan gynnwys perllannau afalau, gellyg, ceirios, eirin, eirin du a chnau Ffrengig.

en-gb	Traditional orchards are similar to wood-pasture and defined by their structure rather than vegetation type.
cy-gb	Mae perllannau traddodiadol yn debyg i goetir pori a thir parc, a ddiffinnir gan eu strwythur yn hytrach na’r math o lystyfiant.

en-gb	Prime traditional orchard habitat consists of grazed grassland with fruit trees of varying age structure, with an abundance of standing and fallen dead and decaying wood.
cy-gb	Mae cynefin perllan draddodiadol o’r radd flaenaf yn cynnwys glaswelltir pori gyda choed ffrwythau amrywiol o ran eu hoed, gyda digonedd o bren marw a phwdr yn sefyll ac ar lawr.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain the habitat by ensuring that coarse / tall grasses do not dominate, apart from in patches.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal y cynefin trwy sicrhau nad glaswellt bras / tal fydd y prif lystyfiant, ac eithrio mewn clytiau.

en-gb	Encourage the maintenance and / or development of a diverse habitat and landscape feature comprising standard fruit trees, species-rich grassland and traditional field boundaries.
cy-gb	Annog cynnal a/neu ddatblygu cynefin a thirwedd amrywiol sy’n cynnwys coed ffrwythau safonol, glaswelltir sy’n llawn rhywogaethau a ffiniau caeau traddodiadol.

en-gb	Maintain the characteristic features of less intensively managed orchards such as dead wood and rot holes in the trees.
cy-gb	Cynnal nodweddion arferol perllannau sy'n cael eu rheoli'n llai dwys megis pren marw a thyllau pydredd yn y coed.

en-gb	This can support mosses, lichens and fungi as well as invertebrates, birds and mammals.
cy-gb	Gall hyn gynnal mwsoglau, cennau a ffyngau yn ogystal ag infertebratau, adar a mamaliaid.

en-gb	Maintain the grassland to retain or encourage species typical of neutral grassland.
cy-gb	Cynnal y glaswelltir i gadw neu annog rhywogaethau sy’n nodweddiadol o laswelltir niwtral.

en-gb	Safeguard traditional varieties of fruit tree, especially those local to the area.
cy-gb	Diogelu mathau traddodiadol o goed ffrwythau, yn enwedig y rhai sy’n lleol i’r ardal.

en-gb	manage the grassland using:
cy-gb	rheoli’r glaswelltir trwy:

en-gb	low intensity grazing so that mature trees are not debarked, and the sward remains above 5 cm over 90% of the area, or
cy-gb	pori dwysedd isel fel nad yw da byw yn tynnu rhisgl coed aeddfed a bod y borfa 90% o’r arwynebedd yn fwy na 5cm, neu

en-gb	by cutting and removing between two and four times per year
cy-gb	ei dorri a chodi’r torion 2 i 4 gwaith y flwyddyn

en-gb	retain all the existing fruit trees, unless they are diseased or may cause harm
cy-gb	cadw’r holl goed ffrwythau presennol, oni bai eu bod wedi’u heintio neu'n gallu achosi niwed.

en-gb	prevent damage to trees from livestock or machinery
cy-gb	atal difrod i goed gan dda byw neu beiriannau.

en-gb	retain all deadwood in the orchard (unless it is diseased)
cy-gb	cadw’r holl bren marw yn y berllan (oni bai ei fod wedi'i heintio).

en-gb	adhere to the Universal Code
cy-gb	cadw at y Cod i Bawb.

en-gb	prune out mistletoe (sustainable harvesting is acceptable)
cy-gb	thocio uchelwydd (mae cynaeafu cynaliadwy yn dderbyniol)

en-gb	use any inorganic fertilisers.
cy-gb	defnyddio unrhyw wrteithiau anorganig.

en-gb	Where taking a hay cut, well-rotted farmyard manure (stored for at least twelve months) may be applied at a rate of no more than 6 t/ha per year, or 12t/ha every other year.
cy-gb	Os ydych yn lladd gwair, gellir defnyddio tail buarth wedi pydru’n dda (wedi’i storio am o leiaf ddeuddeg mis) ar gyfradd o ddim mwy na 6 t/ha y flwyddyn neu 12 t/ha bob yn ail flwyddyn.

en-gb	No other organic fertilisers including slurry, sewage sludge, chicken manure and fish meal are acceptable
cy-gb	Nid oes unrhyw wrtaith organig arall, gan gynnwys slyri, slwtsh carthion, tail ieir a blawd pysgod, yn dderbyniol

en-gb	use tar oil washes as these reduce the wildlife value of the orchard
cy-gb	defnyddio golch olew tar gan ei fod yn lleihau gwerth bywyd gwyllt y berllan

en-gb	graze at levels to avoid bare ground around the base of trees
cy-gb	pori ar lefelau na fydd yn creu tir moel o amgylch bonion y coed.

en-gb	manage trees with the minimum of chemical inputs
cy-gb	rheoli'r coed gan ddefnyddio cyn lleied â phosibl o fewnbynnau cemegol.

en-gb	if maintaining the grassland by cutting, aim to cut at a frequency that allows plants in the sward to flower but does not allow coarse tussocky grasses or brambles to spread.
cy-gb	os ydych chi’n cynnal y glaswelltir drwy ei dorri, peidiwch â'i dorri mor aml fel na fydd planhigion yn y borfa'n cael blodeuo ond nid mor anaml fel bod twmpathau glaswellt bras neu fieri yn lledaenu.

en-gb	The cut material must be removed after cutting
cy-gb	Rhaid mynd â thorion o’r safle

en-gb	apply lime if necessary to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5
cy-gb	gwasgaru calch os oes angen i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5.

en-gb	seasonally prune the fruit trees where necessary to maintain a reasonable level of health and productivity and to prevent trees becoming vulnerable to windthrow
cy-gb	tocio’r coed ffrwythau bob tymor lle bo angen i gynnal lefel resymol o iechyd a chynhyrchiant ac i ddiogelu coed rhag cael eu difrodi gan y gwynt

en-gb	stack any fallen dead wood or pruned timber in a semi-shaded location within the orchard.
cy-gb	pentyrru unrhyw bren marw neu bren wedi’i docio mewn lle lled-gysgodol o fewn y berllan.

en-gb	Only diseased wood may be removed or burnt
cy-gb	Dim ond pren heintiedig y dylech ei symud neu ei losgi

en-gb	Scrub (including scattered and less dense bracken)
cy-gb	Prysgwydd (gan gynnwys rhedyn gwasgaredig a llai trwchus)

en-gb	Scrub is vegetation dominated by shrubs and may be a developing or climax habitat.
cy-gb	Llwyni yn bennaf yw prysgwydd a gall fod yn gynefin sy’n datblygu neu’n gynefin ar ei anterth.

en-gb	The woody species involved are diverse, but the commonest species are likely to include blackthorn, hawthorn, European gorse, rowan, elder, birch, bramble and willow.
cy-gb	Mae’r llwyni'n amrywio, ond mae’r rhywogaethau mwyaf cyffredin yn debygol o gynnwys drain duon, drain gwynion, eithin, criafol, ysgaw, bedw, mieri a helyg.

en-gb	Streamside corridors created under previous schemes, may develop into areas of scrub and fall into this category.
cy-gb	Gall coridor ar lan nant, a gafodd ei greu o dan gynllun blaenorol, ddatblygu’n brysgwydd a syrthio i’r categori hwn.

en-gb	Scattered and less dense bracken allows free access to livestock (not restricted to paths only) with no or limited decaying bracken litter, with grass and other vegetation growing through and beneath the bracken fronds.
cy-gb	Mae da byw yn gallu mynd i ganol rhedyn gwasgaredig a llai trwchus (heb gael eu cyfyngu i lwybrau yn unig) ac ni fydd fawr o redyn marw os o gwbl a bydd glaswellt a llystyfiant arall yn tyfu drwyddo.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain well-managed scrub, which supports a range of wildlife providing nectar, seeds, fruits, shelter and nest sites for invertebrates, birds, and mammals as well as providing shade and shelter to livestock.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal prysgwydd a'i reoli'n dda, i gynnal amrywiaeth o fywyd gwyllt a darparu neithdar, hadau, ffrwythau, cysgod a safleoedd nythu ar gyfer infertebratau, adar a mamaliaid, yn ogystal â chysgod a lloches i dda byw.

en-gb	It also offers suitable habitat for many flowering plants.
cy-gb	Mae hefyd yn cynnig cynefin addas ar gyfer llawer o blanhigion blodeuol.

en-gb	Scrub of varied age, species and structure supports the widest range of wildlife.
cy-gb	Prysgwydd amrywiol o ran oed, rhywogaeth a strwythur sy'n cynnal yr amrywiaeth ehangaf o fywyd gwyllt.

en-gb	Scattered and less dense bracken with a ground layer is a valuable habitat for a suite of fritillary butterfly species and provides a good habitat for nesting birds and cover for the movement of other birds, mammals, amphibians and reptiles.
cy-gb	Mae rhedyn gwasgaredig a llai trwchus gyda haen ddaear o blanhigion yn gynefin gwerthfawr ar gyfer nifer o rywogaethau britheg, yn gynefin da ar gyfer adar sy’n nythu ac yn gysgod ar gyfer symudiadau adar eraill, mamaliaid, amffibiaid ac ymlusgiaid.

en-gb	The aim of management is to maintain the ground layer and prevent further closure of the bracken canopy.
cy-gb	Nod unrhyw waith rheoli yw cynnal yr haen ddaear ac atal y canopi rhedyn rhag cau.

en-gb	The ground layer should contain flowering plants that provide nectar and pollen resources in spring.
cy-gb	Dylai’r haen ddaear gynnwys planhigion blodeuol sy’n darparu neithdar a phaill yn y gwanwyn.

en-gb	Over time scattered and less dense bracken will be maintained to retain its open nature with a vegetated understorey.
cy-gb	Dros amser, cynhelir y rhedyn gwasgaredig a llai trwchus fel eu bod yn cadw eu natur agored gydag isdyfiant o blanhigion.

en-gb	The development of tall, dense bracken where stock movements are restricted to paths only should be avoided.
cy-gb	Dylech rwystro rhedyn rhag tyfu'n dal, trwchus sy'n cyfyngu stoc i lwybrau yn unig.

en-gb	Deep bracken litter, preventing little or no other species of vegetation penetrating and growing through the litter, will not be accumulating or is reducing.
cy-gb	Ni fydd trwch o ddeiliach rhedyn marw, na all rhywogaethau eraill o lystyfiant dreiddio a thyfu drwyddo, yn cael cronni, neu bydd yn lleihau.

en-gb	retain all existing areas of native scrub on coastal slopes, riverbanks, sand dunes, limestone cliffs, valley bottoms and in the uplands.
cy-gb	cadw pob llain o brysgwydd brodorol ar lethrau arfordirol, glannau afonydd, twyni tywod, clogwyni calchfaen, gwaelodion cymoedd ac yn yr ucheldir.

en-gb	Cutting to prevent the spread of scrub is acceptable
cy-gb	Mae'n dderbyniol torri prysgwydd i'w rwystro rhag lledaenu

en-gb	apply any herbicides, insecticides or any other pesticides; except for spot/weed wipe treatment of invasive non-native species injurious weeds or as part of a bracken control programme (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	gwasgaru unrhyw chwynladdwyr, pryfladdwyr neu blaladdwr arall (ac eithrio i sbot-drin/clwt-chwynnu rhywogaethau estron goresgynnol, chwyn niweidiol neu fel rhan o raglen rheoli rhedyn) (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol ar ddiwedd yr atodiad)

en-gb	carry out burn management of scrub.
cy-gb	rheoli prysgwydd trwy losgi.

en-gb	Creating firebreaks to reduce wildfire risk is acceptable – see the technical guidance in the Heather and grass burning code (2008).
cy-gb	Mae creu strimyn atal tân i leihau’r risg o danau gwyllt yn dderbyniol – gweler y canllawiau technegol yn y Cod Llosgi Grug a Glaswellt (2008)

en-gb	if scrub areas are grazed, graze at a rate not exceeding that set for the underlying grassland type
cy-gb	os caiff ardaloedd prysgwydd eu pori, dylid pori ar gyfradd nad yw’n fwy na’r hyn a bennir ar gyfer y glaswelltir oddi tano

en-gb	if the scrub is currently un-grazed, maintain this management
cy-gb	os nad yw’r prysgwydd yn cael ei bori ar hyn o bryd, cadwch at y drefn honno

en-gb	maintain and retain all standard trees scattered through the scrub
cy-gb	cynnal a chadw’r holl goed safonol sydd wedi’u gwasgaru ymhlith y prysgwydd

en-gb	allow regeneration of trees / scrub naturally if there are gaps within the scrub
cy-gb	os oes bylchau o fewn y prysgwydd, gadewch i goed / prysgwydd aildyfu’n naturiol

en-gb	where grazing bracken, stock exclusively with cattle and/or equines, or as part of mixed stocking regime (particularly March-May) to encourage crushing and bruising of bracken to maintain or expand its open nature
cy-gb	os ydych yn pori tir â rhedyn arno, defnyddiwch wartheg a/neu geffylau yn unig, neu drefn stocio gymysg (yn enwedig rhwng mis Mawrth a mis Mai) er mwyn iddyn nhw all malu a chleisio'r rhedyn i gadw ei natur agored

en-gb	The Pearl-bordered Fritillary is a rare butterfly often found in areas of bracken
cy-gb	Glöyn byw prin yw’r Fritheg Berlog, ac fe’i gwelir yn aml mewn ardaloedd o redyn

en-gb	To remove scrub permanently to benefit historic or archaeological features.
cy-gb	Tynnu prysgwydd yn barhaol er budd nodweddion hanesyddol neu archeolegol.

en-gb	To remove scrub where it is spreading into a habitat of higher conservation priority, such as enclosed semi-natural dry grassland or lowland and coastal heath.
cy-gb	Cael gwared ar brysgwydd lle mae'n lledaenu i gynefin o werth cadwraethol uwch, megis glaswelltir sych lled-naturiol wedi'i amgáu neu rostir llawr gwlad a'r arfordir.

en-gb	Wood pastures are usually the products of historic land management systems and represent a vegetation structure, rather than being a particular plant community.
cy-gb	Fel arfer, mae coetir pori yn gynnyrch systemau rheoli tir hanesyddol ac yn ffurfio strwythur llystyfiant, yn hytrach na bod yn gymuned benodol o blanhigion.

en-gb	Typically, this structure consists of large, open-grown trees at various densities, in a matrix of grazed grassland, heathland and/or woodland.
cy-gb	Mae’r strwythur hwn fel arfer yn cynnwys coed mawr, amrywiol eu dwysedd, sydd wedi tyfu heb gystadleuaeth coed eraill, yn gymysgedd amrywiol o dir pori, rhos a/neu goetir.

en-gb	Wood pastures are usually defined as having a tree canopy cover of less than 30% that occurs as scattered individual trees.
cy-gb	Fel arfer, diffinnir coetir pori fel llain o dir â llai na 30% ohono o dan orchudd o goed, a'r rheini'n goed unigol gwasgaredig.

en-gb	Trees may be clumped to produce a higher cover than 30% locally.
cy-gb	Bydd rhai o'r coed yn tyfu'n glystyrau i greu mwy na 30% o orchudd mewn ambell fan.

en-gb	There should be a minimum of 6 trees per ha scattered across the site.
cy-gb	Dylai fod o leiaf 6 choeden yr hectar ar wasgar ar draws y safle.

en-gb	Many of the existing trees are of open grown character, with wide, deep crowns and short trunks.
cy-gb	Bydd llawer o’r coed wedi tyfu heb gystadleuaeth coed eraill, gyda chorun llydan a dwfn a boncyffion byr.

en-gb	Also included in this habitat classification are areas of ffridd (mid and north Wales) or coedcae (south Wales) which occurs at the lowland - upland interface.
cy-gb	Hefyd mae'r dosbarth cynefin hwn yn cynnwys ffridd (y Canolbarth a’r Gogledd) neu goedcae (y De) sy’n digwydd ble mae'r iseldir a'r ucheldir yn cwrdd.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain successful wood pasture by maintaining the tree population and maintain or improve the condition of the ground vegetation.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal coetir pori llwyddiannus trwy gynnal nifer y coed a chynnal neu wella cyflwr y llystyfiant ar y ddaear.

en-gb	The aims for the ground layer will depend on the vegetation present as this may include grassland, heathland, peatland, scrub, woodland or bracken.
cy-gb	Bydd y nodau ar gyfer yr haen ddaear yn dibynnu ar y llystyfiant sy’n bresennol gan y gallai fod yn laswelltir, rhos, mawnog, prysg, coetir neu redyn.

en-gb	This habitat is particularly important for invertebrates that live in dead wood, lichens and several bird species, and management should aim to deliver the resources necessary for these species to thrive.
cy-gb	Mae’r cynefin hwn yn arbennig o bwysig ar gyfer infertebratau sy’n byw mewn pren marw, cennau a sawl rhywogaeth o adar, a dylid rheoli’r cynefin fel ei fod yn darparu’r adnoddau sydd eu hangen i gynnal y rhywogaethau hyn.

en-gb	retain existing scattered trees and scrub
cy-gb	cadw coed a phrysgwydd gwasgaredig presennol

en-gb	retain all deadwood whether standing or on the ground, unless they are a safety hazard
cy-gb	cadw'r holl bren marw boed yn sefyll neu ar lawr, oni bai ei fod yn beryglus

en-gb	ensure mature trees are not debarked by livestock and there is limited bare ground around the base of trees (fewer than 10% of trees have bare ground around their base)
cy-gb	sicrhau nad yw da byw yn tynnu rhisgl coed aeddfed ac nad oes llawer o dir moel o amgylch bôn y coed (mae gan lai na 10% o goed dir moel o amgylch y bôn)

en-gb	allow the field to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas are less than 5% cover overall)
cy-gb	gadael i’r cae gael ei stablad (sathru) (mae sathru wrth ymyl giatiau a mannau bwydo a dyfrhau yn dderbyniol cyn belled nad yw’r tir sydd wedi’i sathru a’r tir moel yn fwy na 5% o’r arwynebedd)

en-gb	plant any new trees
cy-gb	plannu unrhyw goed newydd heb gymeradwyaeth ymlaen llaw

en-gb	plant trees which create dense woodland of over 30% tree canopy cover
cy-gb	plannu coed sy’n creu coetir trwchus o dros 30% o orchudd coed

en-gb	graze with cattle or ponies as the preferred livestock on sites with a high proportion of heathland and / or bracken
cy-gb	defnyddiwch wartheg neu ferlod i bori safleoedd sydd â chyfran uchel ohono'n rhos a / neu'n rhedyn

en-gb	where the ground vegetation consists of dense bracken, grazing in the early spring (March to May) using heavy stock (cattle or ponies) can help to reduce the dominance of bracken
cy-gb	os yw llystyfiant y ddaear yn cynnwys rhedyn trwchus, gall defnyddio da byw trwm (gwartheg neu ferlod) i'w pori yn gynnar yn y gwanwyn (mis Mawrth i fis Mai) helpu i leihau goruchafiaeth y rhedyn

en-gb	retain existing scrub unless it is spreading to cover greater than 20% of the site area, as a proportion of scrub is beneficial to provide flowers and fruit
cy-gb	mae cyfran o brysgwydd yn fuddiol i ddarparu blodau a ffrwythau, felly dylech gadw’r prysgwydd oni bai ei fod yn lledaenu i orchuddio mwy nag 20% o arwynebedd y safle

en-gb	on sites dominated by dense bracken (where there is no ground flora) it is accepted that grazing may not be possible
cy-gb	ar safleoedd lle mai rhedyn trwchus yw’r prif lystyfiant (lle nad oes fflora daear), derbynnir efallai na fydd pori yn bosibl

en-gb	consider allowing the site to naturally regenerate into woodland if there is a high level of tree colonisation in a site otherwise dominated by bracken that is very difficult / impossible to graze
cy-gb	ystyried caniatáu i’r safle droi’n goetir yn naturiol os oes coed yn lledaenu mewn safle lle mai rhedyn yw’r prif lystyfiant a’i fod yn anodd iawn / amhosibl ei bori

en-gb	cutting or topping are acceptable, where there is particularly extensive invasion by bracken, soft rush or other undesirable vegetation species (see Table 5 Undesirable vegetation control at the end of this annex)
cy-gb	mae torri neu docio yn dderbyniol, lle mae rhedyn, brwyn pabwyr neu lystyfiant annymunol arall yn lledaenu’n arbennig o helaeth (gweler Tabl 5 Rheoli Llystyfiant Annymunol yn y Cod i Bawb)

en-gb	chain harrowing to break up dense patches of bracken litter is acceptable
cy-gb	mae llyfnu ag oged gadwyn i chwalu clytiau trwchus o redyn marw yn dderbyniol

en-gb	low density infill tree planting to arrive at less than 30% overall tree canopy cover is acceptable
cy-gb	mae plannu coed cyn belled nad eir dros y terfyn gorchudd coed o 30% yn dderbyniol

en-gb	Wildlife ponds are defined as open water features up to one hectare (1 ha) in size whose primary function is to benefit nature.
cy-gb	Diffinnir pyllau bywyd gwyllt fel nodweddion dŵr agored hyd at un hectar o faint, a'u prif swyddogaeth yw bod o fudd i natur.

en-gb	Where an existing pond has a fenced-out buffer area, the whole enclosed area (including buffer and open water) will be included and covered by the action.
cy-gb	Os oes gan bwll presennol lain glustogi wedi’i ffensio, bydd yr holl ardal sydd wedi’i hamgáu (gan gynnwys y llain glustogi a’r dŵr agored) yn cael ei chynnwys yn y weithred.

en-gb	This does not include watercourses (moving water) e.g. flowing ditches, streams and rivers; or features whose primary function is water storage for farming operations e.g. irrigation ponds, storage reservoirs, hydro tanks, sole sources of water for livestock.
cy-gb	Nid yw hyn yn cynnwys cyrsiau dŵr (dŵr sy'n symud) e.e. ffosydd, nentydd ac afonydd sy'n llifo; neu nodweddion os eu prif swyddogaeth yw storio dŵr at ddiben ffermio e.e. pyllau dyfrhau, cronfeydd dŵr, tanciau dŵr, unig ffynhonnell ddŵr ar gyfer da byw.

en-gb	Protected species such as otter, water vole and great crested newt may be present in ponds.
cy-gb	Efallai y bydd rhywogaethau gwarchodedig fel dyfrgwn, llygod y dŵr a madfallod dŵr cribog i’w cael mewn pyllau.

en-gb	You are responsible for identifying the presence of such species (supporting guidance will be provided) and ensuring that works are not detrimental to any protected species present.
cy-gb	Chi sy’n gyfrifol am nodi presenoldeb rhywogaethau o’r fath (rhoddir canllaw i chi) a sicrhau na fydd y gwaith yn effeithio’n niweidiol ar unrhyw rywogaethau gwarchodedig.

en-gb	These requirements are designed to help you maintain ponds support a diverse range of freshwater species (plants and animals) and are important stepping-stones between freshwater habitats.
cy-gb	Bwriad y gofynion hyn yw'ch helpu i gynnal pyllau er mwyn iddynt allu cynnal amrywiaeth o rywogaethau dŵr croyw (planhigion ac anifeiliaid) a bod yn ‘gerrig camu’ pwysig rhwng cynefinoedd dŵr croyw.

en-gb	The aim is to halt the loss of these important features from the Welsh landscape.
cy-gb	Y nod yw rhoi stop ar golli’r nodweddion pwysig hyn yn nhirwedd Cymru.

en-gb	Existing ponds and their surrounding buffers should be managed to maximise their biodiversity value.
cy-gb	Dylid rheoli pyllau sy’n bodoli eisoes, ynghyd â’u lleiniau clustogi, mewn modd a fydd yn cynyddu eu gwerth i fioamrywiaeth.

en-gb	Ponds that are completely silted up with no open water and/or heavily vegetated or shaded by shrubs may be suitable for restoration as part of Optional Actions.
cy-gb	Yn achos pyllau sy’n llawn silt, heb ddim dŵr agored o gwbl, a / neu byllau sy’n cynnwys llawer iawn o lystyfiant neu a gysgodir gan lwyni, efallai y byddant yn addas i’w hadfer fel rhan o Weithred Opsiynol.

en-gb	Requirements
cy-gb	Gofynion:

en-gb	maintain a proportion of the pond as open water*, i.e. prevent the excessive build-up of silt, or drying out through vegetation establishment.
cy-gb	cynnal cyfran o’r pwll fel dŵr agored*, h.y. atal silt rhag cronni ynddo neu ei atal rhag sychu yn sgil gormod o lystyfiant.

en-gb	Any desilting work and tree / scrub clearance must be carried out between 15 October and 15 January to avoid damage to breeding invertebrates, amphibians and birds
cy-gb	Rhaid gwneud unrhyw waith dadsiltio a chlirio coed / prysgwydd rhwng 15 Hydref a 15 Ionawr rhag niweidio adar, amffibiaid ac infertebratau sy’n bridio

en-gb	when removing excessive silt or vegetation to maintain open water, clear a maximum of one third of the pond area in any one year.
cy-gb	wrth dynnu silt neu lystyfiant i gynnal dŵr agored, peidiwch â chlirio mwy na thraean o arwynebedd y pwll mewn blwyddyn.

en-gb	This to allow populations of invertebrates and amphibians that maybe present in the silt to survive
cy-gb	Hynny er mwyn i'r infertebratau a'r amffibiaid sy'n byw yn y silt allu goroesi

en-gb	where a pond is heavily shaded, coppice a proportion of young trees and / or scrub on the south side of the pond to allow light to reach the water surface.
cy-gb	pan fydd trwch o gysgod dros bwll, dylech fondocio cyfran o’r coed ifanc a / neu’r prysgwydd sy'n tyfu ar ochr ddeheuol y pwll er mwyn i olau allu cyrraedd wyneb y dŵr.

en-gb	If undertaking tree / shrub coppicing, ensure that felling cuts are 15cm above the ground level
cy-gb	Os ydych yn bondocio coed / prysgwydd, gofalwch eich bod yn eu torri o leiaf 15cm uwchlaw lefel y ddaear.

en-gb	maintain fenced out pond buffers in a stock-excluded condition
cy-gb	codi ffens o gwmpas y llain glustogi i gadw stoc allan

en-gb	ensure ponds and their banksides are not damaged through unfettered livestock trampling / poaching.
cy-gb	sicrhau nad yw da byw yn cael niweidio pyllau a’u glannau trwy stablad a sathru.

en-gb	The use of existing livestock drinking bays is acceptable
cy-gb	Mae'n dderbyniol parhau i ddefnyddio cilfachau yfed sy’n bodoli eisoes

en-gb	apply inputs of any kind within a 10m buffer of the pond’s bankside
cy-gb	gwasgaru mewnbynnau o unrhyw fath o fewn 10m i lan y pwll

en-gb	allow uncontrolled access to livestock resulting in excessive trampling of the pond banks.
cy-gb	caniatáu mynediad direolaeth i dda byw, all arwain at stablad/sathru glannau’r pwll.

en-gb	Drinking bays may be acceptable (see above)
cy-gb	Gall cilfachau yfed fod yn dderbyniol (gweler uchod).

en-gb	release fish or other animals into the pond
cy-gb	rhyddhau pysgod neu anifeiliaid eraill i’r pwll

en-gb	release any ornamental or aquatic plants into the pond, as many such plants are invasive
cy-gb	gollwng unrhyw blanhigion addurnol neu ddyfrol i’r pwll, gan fod nifer ohonyn nhw'n oresgynnol

en-gb	use machinery within 5m of water’s edge and avoid any damage to bank and riparian vegetation where water voles are present*
cy-gb	defnyddio peiriannau o fewn 5m i ymyl y dŵr. Hefyd, peidiwch â niweidio llystyfiant y glannau neu'r dorlan os oes llygod y dŵr yn bresennol*

en-gb	undertake any scrub removal or dredging if there is evidence of otters or a potential hotter holt present in the pond or bank*
cy-gb	cael gwared ar brysgwydd neu garthu gwaelod y pwll os ceir tystiolaeth bod dyfrgwn neu wâl dyfrgwn yn y pwll neu ar ei lan*

en-gb	over-deepen the pond or create steep banks.
cy-gb	dyfnhau gormod ar y pwll neu greu glannau serth.

en-gb	Wildlife ponds do not need to be any deeper than 1m and should have gently sloping banks
cy-gb	Nid oes yn rhaid i byllau bywyd gwyllt fod yn ddyfnach nag 1m a dylent gael glannau â llethr raddol

en-gb	sow any seed inside the pond’s fenced buffer area.
cy-gb	hau unrhyw hadau o fewn llain glustogi’r pwll.

en-gb	Allow any such area to vegetate through natural colonisation only
cy-gb	Dim ond trwy aildyfiant naturiol y dylech ganiatáu i lystyfiant dyfu mewn unrhyw ardal o’r fath

en-gb	where stock fencing is a component of a pond it may need to be maintained or repaired to prevent livestock having unfettered access to the pond’s bankside
cy-gb	pan fydd ffens atal stoc yn rhan o bwll, efallai y bydd angen cynnal neu drwsio'r ffens honno rhag i dda byw fynd at lannau’r pwll heb reolaeth.

en-gb	where maintaining fencing, consider the use of a four-season fencing arrangement
cy-gb	wrth gynnal a chadw ffens, dylid ystyried defnyddio trefniant ffensio pedwar tymor

en-gb	drinking bays may be used where they have been historically in place and still required
cy-gb	gellir defnyddio clifachau yfed os bu'n arfer eu defnyddio yn y gorffennol a bod eu hangen o hyd

en-gb	some ponds naturally dry up during summer months; such ponds do not require over-deepening
cy-gb	mae rhai pyllau yn sychu'n naturiol yn ystod misoedd yr haf; nid oes angen eu gor-ddyfnhau

en-gb	*Where evidence that water vole or otter holt are present, maintaining a proportion of the pond as open water will be relaxed to avoid disturbance by heavy machinery.
cy-gb	*Os ceir tystiolaeth bod twll llygod y dŵr neu wâl dyfrgwn yn y pwll, gallwn lacio'r gofyn i gynnal cyfran o’r pwll ar ffurf dŵr agored rhag i beiriannau trwm darfu ar yr anifeiliaid.

en-gb	Newly created habitat areas on improved land
cy-gb	Ardaloedd o gynefin sydd newydd eu creu ar dir wedi’i wella

en-gb	Work undertaken to establish positive management for habitat on agriculturally improved or formerly afforested land may initially not meet the habitat descriptions listed above i.e. the land is not identifiable as habitat.
cy-gb	Mae'n bosib na fydd y cynefin rydych wedi bod yn gweithio arno i’w sefydlu a’i reoli fel cynefin ar dir sydd wedi’i wella’n amaethyddol neu ar dir a oedd o dan goed yn y gorffennol yn cyfateb i'r disgrifiadau o gynefin a restrir uchod h.y. nid yw'n amlwg yn gynefin.

en-gb	We wish to recognise the positive actions taken so in these circumstances we will accept land being managed as habitat as equivalent and eligible for the related payment, and contribute to the scheme requirement for at least 10% habitat on each farm.
cy-gb	Gan ein bod am gydnabod y gwaith cadarnhaol y byddwch wedi’i wneud, o dan yr amgylchiadau hyn, byddwn yn derbyn bod y tir sy'n cael ei reoli fel cynefin yn gymwys i gael y taliad perthnasol, a’i fod yn cyfrannu at Ofyn y Cynllun bod o leiaf 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	We expect this will change over time due to your actions, so as the habitat develops it will move from newly created habitat classification into the most appropriate habitat classification.
cy-gb	Bydd hyn yn newid dros amser oherwydd y camau a gymerwch; felly, wrth i’r cynefin ddatblygu, bydd ei ddosbarth fel ‘cynefin sydd newydd ei greu’ yn newid a bydd yn cael ei gategoreiddio fel y cynefin mwyaf priodol.

en-gb	This advice is split into different requirements depending upon the intention of the management.
cy-gb	Rhennir y cyngor hwn yn ofynion gwahanol, gan ddibynnu ar fwriad y gwaith rheoli.

en-gb	a) New streamside corridors
cy-gb	a) Coridorau glan nant newydd

en-gb	This can include any existing fenced out streamside corridors created under previous schemes, or otherwise, where the area is predominantly improved grassland and not yet reverted to a semi-natural habitat type.
cy-gb	Gall hyn gynnwys unrhyw goridor sydd wedi'i ffensio ar lan nant ac a gafodd ei greu o dan gynllun blaenorol, neu os yw’r rhan fwyaf o'r coridor yn laswelltir wedi’i wella ac nad yw wedi troi'n ôl i fod yn gynefin lled-naturiol eto.

en-gb	To allow the development of a diverse habitat and the growth of native trees and shrubs alongside stream sides.
cy-gb	Gadael i gynefin amrywiol ddatblygu ac i lwyni a choed brodorol dyfu ar hyd lan nant.

en-gb	This will provide cover for animal species which use the watercourse and enhance the quality of water by intercepting sediment and inputs from surrounding farmland.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnig cysgod/lloches i rywogaethau anifeiliaid sy’n defnyddio’r cwrs dŵr ac yn gwella ansawdd y dŵr trwy ddal gwaddodion a mewnbynnau sy’n dod o dir fferm cyfagos.

en-gb	assess the area annually and change the habitat classification on your SAF once it meets the criteria of the appropriate habitats, such as scrub
cy-gb	asesu’r ardal bob blwyddyn a newid dosbarth y cynefin ar eich SAF ar ôl iddo fodloni meini prawf y cynefin dan sylw e.e. prysgwydd

en-gb	maintain stock proof fencing
cy-gb	cynnal a chadw ffensys atal stoc

en-gb	allow natural dynamic river processes such as erosion and deposition to occur
cy-gb	gadael i brosesau afon dynamig naturiol ddigwydd, megis erydu a dyddodi

en-gb	graze the area
cy-gb	phori’r ardal.

en-gb	cut or top vegetation except to control injurious weed species
cy-gb	torri na thocio llystyfiant ac eithrio i reoli chwyn niweidiol

en-gb	remove fallen wood in or adjacent to the channel (unless there is a justified risk of the material causing a blockage)
cy-gb	symud pren sydd wedi syrthio yn neu wrth ymyl y sianel (oni bai y gellir cyfiawnhau gwneud hynny am fod risg y gall gau’r sianel)

en-gb	install bank protection unless required to protect essential infrastructure e.g. pipes, bridges, roads
cy-gb	gosod mesurau diogelu glannau oni bai bod eu hangen i amddiffyn seilwaith hanfodol e.e. peipiau, pontydd, ffyrdd

en-gb	use for vehicle activities or as a track.
cy-gb	defnyddio’r ardal ar gyfer gweithgareddau gyda cherbydau, neu fel trac.

en-gb	The use of existing crossing points for field activities is acceptable
cy-gb	Mae’n dderbyniol defnyddio mannau croesi presennol i weithio ar gaeau

en-gb	in areas prone to flooding, it is recommended that semi-permanent electric fencing may be more appropriate than permanent post and wire fencing
cy-gb	mewn ardaloedd sy’n dueddol i ddioddef llifogydd, argymhellir y gallai ffensys trydan lled-barhaol fod yn fwy addas na ffensys post a gwifren parhaol

en-gb	livestock could be allowed occasional or seasonal access to the riparian zone in situations where light grazing may be beneficial e.g. to manage Himalayan Balsam.
cy-gb	gellir caniatáu mynediad achlysurol neu dymhorol i dda byw at yr afon os ceir sefyllfa lle gallai pori ysgafn fod yn fuddiol e.e. er mwyn rheoli Jac y Neidiwr.

en-gb	The timing and extent of livestock access would require prior approval
cy-gb	Byddai’n rhaid cytuno ymlaen llaw ar amser a maint y mynediad hwnnw

en-gb	in areas that support water vole, extensive woody riparian vegetation is undesirable.
cy-gb	mewn ardaloedd sy’n cynnal llygod y dŵr, nid yw'n ddymunol cael llawer o goed ar lan yr afon.

en-gb	Management to prevent the development of extensive shrub and tree cover may be required, subject to the advice of an ecologist
cy-gb	Efallai y bydd angen gwneud gwaith rheoli i atal prysgwydd a choed rhag datblygu’n eang, yn amodol ar gyngor ecolegydd

en-gb	b) Newly restored peat
cy-gb	b) Mawn sydd newydd ei adfer

en-gb	This can include peatland restoration sites on improved land supported by initiatives such as the NRW administered National Peatland Action Plan (NPAP).
cy-gb	Gall hyn gynnwys safleoedd adfer mawn ar dir wedi’i wella a gefnogir gan fentrau fel y Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd a weinyddir gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	To provide support and appropriate management for areas where peatland restoration has taken place on peatland modified to agriculturally improved land, or previously afforested land, which will result in protecting the peatland ecosystem and its developing biodiversity as well as supporting water retention and reducing carbon emissions form degraded peatland.
cy-gb	Darparu cymorth a rheolaeth briodol ar gyfer ardaloedd lle mae’r mawn wedi’i adfer ar fawnog a gafodd ei throi'n dir wedi’i wella’n amaethyddol, neu dir a oedd dan goed o'r blaen. Bydd hyn yn gwarchod ecosystem y fawnog a’r fioamrywiaeth sy’n datblygu, yn ogystal â helpu i ddal dŵr a lleihau allyriadau carbon.

en-gb	assess area annually and change the habitat classification once it meets the criteria of the appropriate habitats
cy-gb	asesu’r ardal bob blwyddyn a newid dosbarth y cynefin ar ôl iddo fodloni meini prawf y cynefin dan sylw

en-gb	manage land in newly created habitat according to the specific advice received from NPAP, or the expected long term habitat classifications, for example as enclosed wetland or upland open habitats
cy-gb	rheoli tir mewn cynefin sydd newydd ei greu yn unol â’r cyngor penodol a roddir gan y Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd, neu ddosbarth y cynefin a ddisgwylir yn y pen draw, er enghraifft cynefinoedd agored yr ucheldir neu wlyptir wedi’i amgáu

en-gb	where the land is so waterlogged that it is not possible to safely graze the site, the measurable outcomes do not apply.
cy-gb	os yw’r tir mor ddwrlawn fel nad oes modd pori’r safle’n ddiogel, ni fydd y canlyniadau mesuradwy yn berthnasol.

en-gb	The restrictions would continue to apply to all areas of enclosed wetland, whether grazed or not
cy-gb	Byddai’r cyfyngiadau’n parhau i fod yn berthnasol i bob gwlyptir wedi’i amgáu, p’un a yw’n cael ei bori ai peidio

en-gb	where restoration activities have created significant areas of bare ground, restrictions on bare ground would not apply
cy-gb	os bydd y gwaith adfer wedi creu darnau mawr o dir moel, ni fyddai’r cyfyngiadau ar dir moel yn berthnasol

en-gb	c) No input grassland from previous schemes
cy-gb	c) Glaswelltir heb fewnbynnau o gynlluniau blaenorol

en-gb	This can include improved grassland ‘land managed as habitat’ (previously categorised under Option 15 in Glastir).
cy-gb	Gall hyn gynnwys ‘tir sy'n cael ei reoli fel cynefin’ ar laswelltir wedi’i wella (wedi'i gategoreiddio o dan Opsiwn 15 Glastir).

en-gb	This management will support the continuation of the grasslands as they develop into more species-rich habitats.
cy-gb	Bydd y gwaith rheoli hwn yn helpu i gadw'r glaswelltir wrth iddo ddatblygu’n gynefin sy'n fwy cyfoethog ei rywogaethau.

en-gb	assess the area annually and change the habitat classification on your SAF once it meets the criteria of the appropriate habitats
cy-gb	asesu’r ardal bob blwyddyn a newid dosbarth y cynefin ar eich SAF ar ôl iddo fodloni meini prawf y cynefin dan sylw

en-gb	manage land in newly created habitat according to the expected long term habitat classification with the additional requirement of no inputs, for example as Enclosed semi-natural dry grassland (grazed and hay meadow management options)
cy-gb	rheoli tir mewn cynefin sydd newydd ei greu yn unol â dosbarth y cynefin a ddisgwylir yn y pen draw, gyda’r gofyn ychwanegol na ddylid rhoi unrhyw fewnbynnau arno, er enghraifft glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu (opsiynau rheoli tir pori a gweirglodd)

en-gb	d) Any other improved or previously afforested land which is under habitat creation management
cy-gb	d) Unrhyw dir arall sydd wedi’i wella neu a oedd dan goed o'r blaen ac sy'n cael ei reoli i greu cynefin

en-gb	This management will support the continuation of the development of semi-natural habitats.
cy-gb	Bydd y gwaith rheoli hwn yn helpu i barhau i ddatblygu cynefinoedd lled-naturiol.

en-gb	assess area annually and change the habitat classification on your SAF once it meets the criteria of the appropriate habitats
cy-gb	asesu’r ardal bob blwyddyn a newid dosbarth y cynefin ar eich SAF ar ôl iddo fodloni meini prawf y cynefin dan sylw

en-gb	manage land in newly created habitat according to the expected long term habitat classification with the additional requirement of no inputs
cy-gb	rheoli tir mewn cynefin sydd newydd ei greu yn unol â dosbarth y cynefin a ddisgwylir yn y pen draw, gyda’r gofyn ychwanegol na ddylid rhoi unrhyw fewnbynnau

en-gb	There could be additional derogations required here depending on the starting land cover and the target habitat.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen llacio'r rheolau yn y fan hon, gan ddibynnu ar y cynefin targed a’r gorchudd tir gwreiddiol.

en-gb	For example, the restrictions on bare ground would not be appropriate for previously afforested land.
cy-gb	Er enghraifft, ni fyddai’r cyfyngiadau ar dir moel yn briodol ar gyfer tir a oedd dan goed o'r blaen.

en-gb	Recommended stocking densities
cy-gb	Dyma’r lefelau stocio sy’n cael eu hargymell:

en-gb	This is a summary of the recommended stocking rates for each habitat category.
cy-gb	Dyma grynodeb o'r lefelau stocio a argymhellir ar gyfer pob categori cynefin.

en-gb	They are for guidance only and should be read in conjunction with the management aims, requirements and outcomes above.
cy-gb	Canllaw yn unig yw'r ffigurau hyn a dylech eu darllen ar y cyd â'r nodau, gofynion a'r canlyniadau rheoli uchod.

en-gb	See Table 3 below for habitat category 6 Upland open habitats.
cy-gb	Gweler Tabl 3 isod am gategori cynefin 6 Cynefinoedd agored yr ucheldir.

en-gb	Habitat classification
cy-gb	Dosbarth y Cynefin

en-gb	Specific habitats that can or will be present within the habitat classification
cy-gb	Cynefinoedd penodol a all fod neu a fydd yn bresennol o fewn dosbarth y cynefin

en-gb	Recommended maximum stocking rates
cy-gb	Y lefel stocio uchaf a argymhellir

en-gb	2a) Sand dune
cy-gb	2a) Twyni tywod

en-gb	2b) Shingle beach
cy-gb	2b) Traeth graean

en-gb	Enclosed wetland (bog, fen, flush / mire) and Marshy grassland
cy-gb	Gwlypdir wedi’i amgáu (cors, ffen, llac / mignen) a glaswelltir corsiog

en-gb	4a) Lowland bogs, fens and flush / mire
cy-gb	4a) Cyforgorsydd iseldir, ffeniau a llaciau / mignenni

en-gb	4b) Marshy grassland
cy-gb	4b) Glaswelltir corsiog

en-gb	Enclosed semi-natural dry grassland (acid, neutral, calcareous, calaminarian)
cy-gb	Glaswelltir sych lled-naturiol wedi'i amgáu (sur, niwtral, calchaidd, metelaidd)

en-gb	acid grassland
cy-gb	Glaswelltir sur

en-gb	calcareous grassland
cy-gb	Glaswelltir calchaidd

en-gb	neutral grassland
cy-gb	Glaswelltir niwtral

en-gb	calaminarian grassland
cy-gb	Glaswelltir metelaidd

en-gb	See Table 3 below
cy-gb	Gweler Tabl 3 isod

en-gb	Newly created habitat areas
cy-gb	Cynefinoedd newydd eu creu

en-gb	New streamside corridor
cy-gb	Coridor newydd ar lan nant

en-gb	Restored peat
cy-gb	Mawn wedi'i adfer

en-gb	No input grassland
cy-gb	Glaswelltir heb fewnbwn

en-gb	Other improved or previously afforested land under habitat creation management
cy-gb	Unrhyw dir arall sydd wedi’i wella neu a oedd dan goed o'r blaen ac sy'n cael ei reoli i greu cynefin

en-gb	Stocking guidance for Upland open habitats
cy-gb	Canllawiau stocio ar gyfer cynefinoedd agored yr ucheldir

en-gb	These are the recommended stocking rates for each habitat type that may be found within the upland open habitats.
cy-gb	Dyma'r lefelau stocio a argymhellir ar gyfer y mathau o gynefin a geir o fewn cynefinoedd agored yr ucheldir.

en-gb	They are for guidance only.
cy-gb	Canllaw yn unig yw'r ffigurau a roddir.

en-gb	You will need to comply with the minimum overall stocking rate of 0.04 LU/ha for 1 April – 30 September, and maximum overall stocking rate of 0.2 LU/ha for 1 October – 31 March, while ensuring there is no overgrazing of more sensitive habitat types.
cy-gb	Bydd angen i chi gydymffurfio â'r lefel stocio gyffredinol isaf o 0.04 UDB/ha ar gyfer 1 Ebrill – 30 Medi, a'r lefel stocio gyffredinol uchaf o 0.2 UDB/ha ar gyfer 1 Hydref – 31 Mawrth, gan sicrhau nad yw cynefinoedd mwy sensitif yn cael eu gorbori.

en-gb	Upland acid grassland
cy-gb	Glaswelltir sur yr ucheldir

en-gb	Montane heath
cy-gb	Rhos mynydd

en-gb	Wet heath
cy-gb	Rhos gwlyb

en-gb	Dry heath
cy-gb	Rhos sych

en-gb	Flush (wet hollows)
cy-gb	Llaciau (pantiau gwlyb)

en-gb	Peatland (can comprise one or more of blanket bog, wet heath and flush)
cy-gb	Mawndir (gall gynnwys un neu fwy o'r canlynol: gorgors, rhos gwlyb a llac)

en-gb	Calcareous grassland
cy-gb	Glaswelltir calchaidd

en-gb	Woodland
cy-gb	Coetir

en-gb	Standard Livestock Units (LUs)
cy-gb	Unedau Da Byw Safonol (UDB)

en-gb	These Livestock Units can be used to calculate stocking numbers for each habitat type based on the stocking rates in the tables above.
cy-gb	Gellir defnyddio'r Unedau Da Byw hyn i gyfrifo niferoedd stocio ar gyfer pob math o gynefin yn seiliedig ar y lefelau stocio yn y tablau uchod.

en-gb	Livestock
cy-gb	Da byw

en-gb	Livestock Units (LU)
cy-gb	Unedau Da Byw (UDB)

en-gb	Yearling
cy-gb	Oen blwydd

en-gb	Ewe / ram lamb
cy-gb	Oen benyw/gwryw

en-gb	Ewe with lamb at foot
cy-gb	Mamog ag oen

en-gb	Dry ewes (including in-lamb ewes)
cy-gb	Mamogiaid sych (gan gynnwys mamogiaid cyfoen)

en-gb	Rams
cy-gb	Hyrddod

en-gb	Cattle up to 6 months
cy-gb	Gwartheg hyd at 6 mis oed

en-gb	Cattle over 24 months
cy-gb	Gwartheg dros 24 mis oed

en-gb	Cattle 6 to 24 months
cy-gb	Gwartheg 6 i 24 mis oed

en-gb	Horses
cy-gb	Ceffylau

en-gb	Ponies
cy-gb	Merlod

en-gb	Foals
cy-gb	Ebolion

en-gb	Injurious weeds (Weeds Act (1959)e.g. creeping thistle, ragwort
cy-gb	Chwyn niweidiol (Deddf Chwyn (1959) e.e. ysgall y maes, llysiau'r gingroen

en-gb	Topping or cutting, but not mowing
cy-gb	Tocio neu dorri, ond nid â pheiriant

en-gb	Universal Action 6: temporary habitat creation requirements
cy-gb	Gweithred Gyffredinol 6: gofynion creu cynefin dros dro

en-gb	See Chapter 4 for an explanation of this action which is designed to support you to create additional temporary habitat, if you do not have sufficient habitat to meet the scheme requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Gweler Pennod 4 i weld esboniad o’r weithred hon. Ei bwriad yw'ch helpu i greu cynefin dros dro ychwanegol os nad oes gennych ddigon o gynefin i fodloni gofyn y cynllun bod 10% o bob fferm yn gynefin.

en-gb	Chapter 4 includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae Pennod 4 yn cynnwys nodau a manteision y Weithred Gyffredinol, ynghyd â disgrifiad o’r gweithgarwch y gofynnir ichi ei wneud, y terfyn amser ar gyfer cwblhau’r gwaith a’r dystiolaeth y bydd angen ei chyflwyno fel prawf bod y Weithred Gyffredinol wedi’i chwblhau.

en-gb	This annex contains the technical detail for the different types of habitat you can choose to create depending on the nature of your farm.
cy-gb	Mae’r tudalennau canlynol yn cynnwys gwybodaeth dechnegol am y gwahanol fathau o gynefinoedd y gallwch ddewis eu creu gan ddibynnu ar natur eich fferm.

en-gb	You can choose one or more from the following list of temporary habitat types.
cy-gb	Gallwch ddewis un neu fwy o'r rhestr ganlynol o gynefinoedd dros dro.

en-gb	This list has been created to ensure there is a choice available for arable and pasture farms, and this list may be extended in future.
cy-gb	Lluniwyd y rhestr hon i sicrhau bod gan ffermydd âr a ffermwyr pori nifer o gynefinoedd i ddewis ohonyn nhw ac efallai y byddwn yn ychwanegu at y rhestr hon yn y dyfodol.

en-gb	The temporary habitat types to choose from are:
cy-gb	Dyma’r mathau o gynefinoedd dros dro y gallwch ddewis o’u plith:

en-gb	mixed leys on improved land (also referred to as multi-species or herbal leys).
cy-gb	gwyndynnydd cymysg ar dir wedi’i wella (mae gwyndynnydd amlrywogaeth neu flodeuog yn enwau eraill arnynt)

en-gb	late cut improved grasslands
cy-gb	glaswelltiroedd wedi’u gwella a gaiff eu torri’n hwyr

en-gb	Most of the actions will be based on a minimum width (metres) that can be placed adjacent to the field boundary, however, some have the flexibility to be placed as plots or the entire area within a parcel of land.
cy-gb	Bydd y rhan fwyaf o'r gweithredoedd yn seiliedig ar y lled gofynnol (metrau) y gellir ei roi wrth derfynau caeau, ond bydd yn bosib creu rhai cynefinoedd yn blotiau o dir neu'r holl dir o fewn parsel tir.

en-gb	Fallow crop margins
cy-gb	Ymylon o wyndwn

en-gb	Given suitable management, arable plants can reappear from the seed bank, even in places where they have not been seen for several years.
cy-gb	O'u rheoli'n briodol, gall planhigion tir âr ailymddangos o’r banc hadau, hyd yn oed os nad ydyn nhw wedi cael eu gweld ers sawl blwyddyn.

en-gb	Some of these arable plants are amongst the rarest of our native plant species, and can themselves be important food sources for insects and farmland birds.
cy-gb	Mae rhai o’r planhigion tir âr hyn yn brin iawn a gallant fod yn ffynonellau bwyd pwysig i bryfed ac adar tir fferm.

en-gb	Requirements:
cy-gb	Gofynion:

en-gb	available on improved land only
cy-gb	i’w gynnal ar dir wedi’i wella yn unig

en-gb	option can be rotated
cy-gb	caiff fod yn rhan o gylchdro

en-gb	this option must be situated next to cereals, oil seed rape, linseed or roots
cy-gb	rhaid lleoli’r opsiwn hwn wrth ymyl cnwd ŷd, rêp had olew, had llin neu wreiddgnwd

en-gb	establish a fallow margin annually at least three metres wide before 15 May (cereals, linseed and oil seed rape), or 1 July (roots).
cy-gb	sefydlwch ymyl o wyndwn bob blwyddyn, o leiaf 3m o led, cyn 15 Mai (wrth gnwd ŷd, had llin a rêp had olew), neu 1 Gorffennaf (gwreiddgnwd).

en-gb	This can apply to autumn and spring sown crops.
cy-gb	Gall y cnwd fod yn gnwd hydref neu gnwd gwanwyn.

en-gb	The requirements for the fallow crop margin finish when the adjoining crop is harvested or grazed
cy-gb	Bydd gofynion ar gyfer yr ymylon o wyndwn yn dod i ben pan gaiff y cnwd cyfagos ei gynaeafu neu ei bori

en-gb	cultivate a seed bed annually and allow the margin to regenerate naturally
cy-gb	bydd angen creu gwely hadau bob blwyddyn a gadael i’r ymyl aildyfu’n naturiol

en-gb	Do not:
cy-gb	Peidiwch â:

en-gb	graze or apply any nutrients.
cy-gb	phori’r tir na'i wrteithio

en-gb	use pesticides or mechanical weed control, except to spot treat and control injurious weeds or invasive non-native species such as spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock, ragwort, Japanese knotweed, rhododendron, Himalayan balsam, giant hogweed.
cy-gb	defnyddio plaladdwyr na dulliau mecanyddol i reoli chwyn ac eithrio i sbot-chwynnu ac i reoli chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol fel marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol llydanddail, llysiau’r gingroen, clymog Japan, rhododendron, Jac y Neidiwr, efwr enfawr.

en-gb	Any herbicide you use should be recorded in your Integrated Pest Management (IPM) Plan
cy-gb	Dylech gofnodi unrhyw chwynladdwr a ddefnyddiwch yn eich Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu.

en-gb	Unfertilised, unsprayed and unharvested cereal or linseed headlands
cy-gb	Talarau o ŷd a llin heb eu gwrteithio, eu chwistrellu na’u cynaeafu

en-gb	Cereal and linseed headlands left unharvested can provide valuable feed and shelter to insects, farmland birds and mammals such as hare.
cy-gb	Trwy adael talarau o ŷd a had llin heb eu cynaeafu, rhoddir lloches a bwyd gwerthfawr i bryfed, adar tir fferm a mamaliaid fel ysgyfarnogod.

en-gb	this option is available on a cereal crop which has been established by 15 May
cy-gb	mae'r opsiwn hwn ar gael ar gnwd ŷd fydd wedi cydio erbyn 15 Mai

en-gb	this headland can be located next to autumn and spring sown crops
cy-gb	gellir lleoli’r dalar wrth ymyl cnydau hydref a chnydau gwanwyn

en-gb	a minimum 3m wide cereal or linseed headland along the edge of the crop must be left unfertilised, unsprayed and unharvested
cy-gb	rhaid gadael o leiaf 3m o dalar ŷd neu had llin ar hyd ymyl y cnwd heb ei gwrteithio, ei chwistrellu na’i chynaeafu

en-gb	unharvested headland to be retained and un-grazed until 15 February in the following year
cy-gb	dylech gadw’r dalar heb ei chynaeafu na'i phori tan 15 Chwefror y flwyddyn ganlynol

en-gb	Fixed rough grass margin on arable land
cy-gb	Ymyl sefydlog o borfa arw ar dir âr

en-gb	Rough grass margins located next to arable crops can provide valuable shelter and breeding sites for invertebrates, farmland birds and small mammals.
cy-gb	Gall ymylon o borfa arw wrth ymyl cnydau âr gynnig lloches a safleoedd bridio gwerthfawr i infertebratau, adar tir fferm a mamaliaid bach.

en-gb	If located downslope from cultivated areas, these margins can also help intercept sediment.
cy-gb	O'u sefydlu ar lethr o dan y cae âr, gall yr ymylon hyn helpu i ddal gwaddodion hefyd.

en-gb	this option must be retained in the same location for a minimum of three continuous years or for the duration of your participation in the SFS if shorter.
cy-gb	rhaid cadw’r opsiwn hwn yn yr un lle am o leiaf dair blynedd o'r bron neu tra'ch bod yn cymryd rhan yn yr SFS, pa un bynnag sy fyrraf.

en-gb	Establish a grass margin at least three metres wide adjacent to a cereal, oil seed rape, linseed crop (by 15 May) or root crop (by 1 July) in the first relevant year
cy-gb	Sefydlwch ymyl o borfa o leiaf 3m o led wrth gnwd ŷd, rêp had olew neu had llin (erbyn 15 Mai) neu wreiddgnwd (erbyn 1 Gorffennaf) yn y flwyddyn berthnasol gyntaf

en-gb	this margin can be located next to autumn and spring sown crops
cy-gb	gallwch sefydlu'r ymyl wrth gnwd hydref a chnwd gwanwyn

en-gb	it is acceptable to have a grass ley as the adjacent crop for a maximum of two years in five as part of a crop rotation
cy-gb	bydd yn dderbyniol i'r cnwd sy'n ffinio fod yn wyndwn glaswellt am hyd at ddwy flynedd mewn cylchdro cnydau o bum mlynedd

en-gb	grass must be cut in the first year but not before 1 August.
cy-gb	rhaid torri’r glaswellt yn ystod y flwyddyn gyntaf, ond nid cyn 1 Awst.

en-gb	The date on which the margin is cut needs to be recorded in your activity diary and made available for inspection if requested
cy-gb	Bydd angen cofnodi dyddiad torri’r ymyl yn eich dyddiadur gweithgarwch a bydd angen sicrhau bod y dyddiadur ar gael i’w archwilio os gofynnir amdano

en-gb	after the first year, the area may be mowed (no more than 50% at any one time), but no more than once every three years
cy-gb	ar ôl y flwyddyn gyntaf, gallwch dorri'r ymyl (hyd at 50% yn unig bob tro), ond ddim amlach nag unwaith bob tair blynedd

en-gb	a mixture consisting of 15% tussock-forming grasses and the rest as fine-leaved grasses must be sown.
cy-gb	rhaid hau cymysgedd â 15% ohono'n laswellt sy’n ffurfio twmpathau, gyda’r gweddill yn laswellt meinddail.

en-gb	Grass must be sown at 15kg/ha in autumn or 21kg/ha in spring.
cy-gb	Bydd angen hau 15kg/ha o laswellt yn yr hydref neu 21kg/ha yn y gwanwyn.

en-gb	Tussock forming grasses include: cocksfoot, timothy, Yorkshire fog.
cy-gb	Mae glaswellt sy’n tyfu’n dwmpathau’n cynnwys: troed y ceiliog, rhonwellt, maswellt penwyn.

en-gb	Fine-leaved grasses include: red fescue, sheep’s fescue, creeping fescue, rough-stalked meadow grass, smooth-stalked meadow grass, common bent, creeping bent, velvet bent, sweet vernal grass, crested dog’s tail, meadow foxtail.
cy-gb	Mae glaswellt meinddail yn cynnwys: peiswellt coch, peiswellt y defaid, gweunwellt garw, gweunwellt llyfn, maeswellt cyffredin, maeswellt rhedegog, maeswellt y cŵn, perwellt y gwanwyn, rhonwellt y ci, cynffonwellt y maes.

en-gb	Rye grass must not be included
cy-gb	Ni ddylid cynnwys rhygwellt

en-gb	Do not;
cy-gb	Peidiwch â:

en-gb	graze or apply any nutrients
cy-gb	phori’r tir na'i wrteithio

en-gb	Use pesticides except to spot treat and control injurious weeds or invasive non-native species such as spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock, ragwort, Japanese knotweed, rhododendron, Himalayan balsam, giant hogweed.
cy-gb	defnyddio plaladdwyr ac eithrio i sbot-chwynnu ac i reoli chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol fel marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol llydanddail, llysiau’r gingroen, clymog Japan, rhododendron, Jac y Neidiwr, efwr enfawr.

en-gb	Any herbicide you use should be recorded in your Integrated Pest Management (IPM) Plan
cy-gb	Dylech gofnodi unrhyw chwynladdwr a ddefnyddiwch yn eich Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Rotational rough grass margin on arable land
cy-gb	Ymyl o borfa arw mewn cylchdro ar dir âr

en-gb	establish a grass margin at least 3m wide adjacent to a cereal, oil seed rape, linseed crop (by 15 May) or root crop (by 1 July)
cy-gb	sefydlwch ymyl o borfa o leiaf 3m o led wrth gnwd ŷd, rêp had olew neu had llin (erbyn 15 Mai) neu wreiddgnwd (erbyn 1 Gorffennaf)

en-gb	if the margin is retained in the same location, grass must be cut in the first year but not before 1 August.
cy-gb	os ydy’r ymyl yn cael ei gadw yn yr un lle, rhaid torri'r borfa yn y flwyddyn gyntaf ond nid cyn 1 Awst.

en-gb	The date on which the margin is cut needs to be recorded in your Activity Diary and made available for inspection if requested
cy-gb	Bydd angen cofnodi dyddiad torri’r ymyl yn eich dyddiadur gweithgarwch a bydd angen sicrhau bod y dyddiadur ar gael i’w archwilio os gofynnir amdano

en-gb	if the margin is retained in the same location, after the first year, the area may be mowed (no more than 50% at any one time), but no more than once every three years
cy-gb	os byddwch yn cadw'r ymyl yn yr un lle ar ôl y flwyddyn gyntaf, gallwch dorri'r ymyl (hyd at 50% yn unig bob tro), ond ddim amlach nag unwaith bob tair blynedd

en-gb	if the margin is rotated no cutting / mowing is permitted
cy-gb	os ydy'r ymyl yn rhan o gylchdro, ni chewch ei dorri

en-gb	the requirements for the margin finish when the adjoining crop is harvested, but only if the margin is rotated
cy-gb	bydd y gofynion ar gyfer yr ymyl yn dod i ben pan gaiff y cnwd sy'n ffinio ei gynaeafu, ond dim ond os yw'r ymyl yn rhan o gylchdro

en-gb	use pesticides except to spot treat and control injurious weeds or invasive non-native species such as spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock, ragwort, Japanese knotweed, rhododendron, Himalayan balsam, giant hogweed.
cy-gb	defnyddio plaladdwyr  ac eithrio i sbot-chwynnu ac i reoli chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol fel marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol llydanddail, llysiau’r gingroen, clymog Japan, rhododendron, Jac y Neidiwr, efwr enfawr.

en-gb	Unsprayed spring sown cereal and protein crop mix with stubbles retained
cy-gb	Cymysgedd o ydau gwanwyn a chnwd protein heb eu chwistrellu, gyda’r sofl wedi’i gadw

en-gb	An unsprayed cereal and protein mix can provide a valuable seed and nectar source for wildlife throughout the growing season, with the remaining stubbles still providing cover and foraging habitat throughout the winter
cy-gb	Gall cymysgedd o ydau gwanwyn a chnwd protein heb eu chwistrellu fod yn ffynhonnell hadau a neithdar werthfawr i fywyd gwyllt drwy gydol y tymor tyfu, a bydd y sofl yn gynefin sy'n cynnig cysgod a bwyd dros y gaeaf.

en-gb	establish an unsprayed, spring-sown cereal / protein crop mix with stubble retained until 15 February in the following year
cy-gb	sefydlu cnwd ŷd/protein heb ei chwistrellu, wedi’i hau yn y gwanwyn gan gadw’r sofl tan 15 Chwefror y flwyddyn sy’n dilyn

en-gb	eligible crops include barley, wheat, oats, triticale, rye / field beans, peas, lupins or vetches
cy-gb	mae cnydau cymwys yn cynnwys haidd, gwenith, ceirch, rhygwenith, rhyg / ffa maes, pys, bysedd y blaidd neu ffacbys

en-gb	seed mixture should comprise 50% cereal and 50% protein seed by weight
cy-gb	dylai’r cymysgedd hadau gynnwys 50% o hadau ŷd a 50% o hadau protein yn ôl pwysau

en-gb	only use certified seed at the recommended seed rate and retain labels / invoices as supporting evidence at inspection
cy-gb	defnyddiwch hadau ardystiedig yn unig, gan hau'r gyfradd a argymhellir. Cadwch labeli / anfonebau fel tystiolaeth i'w dangos yn ystod ymweliadau archwilio

en-gb	the utilisation of the crop and earliest harvest date must be considered when selecting the crops and varieties
cy-gb	wrth ddewis y cnydau a’r mathau, dylech ystyried sut y byddwch am i'r cnwd gael ei ddefnyddio a dyddiad cynharaf ei gynaeafu

en-gb	you may rectify any immediate deficiencies identified in P, K and pH levels prior to establishment
cy-gb	gallwch gywiro unrhyw ddiffygion o ran lefelau P, K a pH cyn sefydlu’r cnydau

en-gb	maintain a 1m grass buffer strip adjacent to a hedge, earth bank or watercourse
cy-gb	cynnal llain glustogi o 1m ar hyd perthi/gwrychoedd, cloddiau neu gyrsiau dŵr

en-gb	sow between 1 March and 15 May
cy-gb	hau rhwng 1 Mawrth a 15 Mai

en-gb	can be established through ploughing, traditional cultivations and drilling, minimum tillage or direct drilling
cy-gb	gellir sefydlu'r cnwd drwy aredig, drilio a dulliau trin traddodiadol, bras droi neu ddrilio uniongyrchol

en-gb	can be harvested as grain, crimped, and stored using an additive or ensiled as forage (within a silage pit or as baled silage)
cy-gb	gellir ei gynaeafu fel ydau, ei grimpio a'i storio gan ddefnyddio ychwanegyn neu ei gadw’n borthiant drwy ei silweirio (mewn pwll silwair neu mewn bêls silwair)

en-gb	plough or cultivate land before 1 March
cy-gb	aredig neu drin y tir cyn 1 Mawrth

en-gb	undersow the crop
cy-gb	hau unrhyw beth o dan y cnwd

en-gb	use pesticides or mechanical weeding once the crop is established.
cy-gb	defnyddio plaladdwyr neu ddulliau chwynnu mecanyddol ar ôl i’r cnwd gydio.

en-gb	Fungicides can be used if applied to the seed before sowing, and this should be recorded in your Integrated Pest Management (IPM) plan
cy-gb	Cewch ddefnyddio ffwngladdwyr cyn belled â'u bod yn cael eu rhoi ar yr hadau cyn eu hau. Cofnodwch hyn yn eich cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	desiccate the crop prior to harvesting
cy-gb	sychu'r cnwd â chemegolion cyn ei gynaeafu

en-gb	harvest before 1 August, or until 14 weeks after sowing, whichever is the latest
cy-gb	cynaeafu’r cnwd cyn 1 Awst, neu lai na 14 wythnos ar ôl ei hau, pa bynnag ddyddiad fydd hwyraf

en-gb	A record of all field activity, including sowing and harvesting date and fertiliser applications should be maintained in your activity diary and made available for inspection if requested.
cy-gb	Yn eich dyddiadur gweithgarwch, dylech gadw cofnod o’r holl waith a wneir yn y caeau, gan gynnwys y dyddiadau hau a chynaeafu a’r gwrteithiau a ddefnyddiwyd. Gofalwch fod y dyddiadur ar gael i’w archwilio os gofynnir amdano.

en-gb	Retain cereal winter stubbles
cy-gb	Cadw sofl ydau dros y gaeaf

en-gb	To provide a source of food for native seed-eating farmland birds to survive over the winter, such as tree sparrow, linnet, yellowhammer and grey partridge.
cy-gb	Bydd yn ffynhonnell fwyd i adar brodorol tir fferm sy’n bwyta hadau i oroesi’r gaeaf, fel colfannod y mynydd, llinosiaid, brasod melyn a phetrys.

en-gb	Winter stubbles will also increase structural diversity in the farmed landscape, supporting invertebrates and increasing water penetration.
cy-gb	Hefyd, bydd sofl dros y gaeaf yn cynyddu amrywiaeth strwythurol y dirwedd amaethyddol, gan gynnal infertebratau a helpu dŵr i dreiddio.

en-gb	must follow a cereal crop
cy-gb	rhaid iddo ddilyn cnwd ydau

en-gb	remove straw within 2 weeks of harvest and allow the natural regeneration of grasses and broadleaved plants
cy-gb	casglwch y gwellt o fewn 2 wythnos ar ôl y cynhaeaf a chaniatáu aildyfiant naturiol o laswellt a phlanhigion llydanddail

en-gb	maize, sorghum and undersown stubbles are not acceptable
cy-gb	ni fydd sofl indrawn, sofl sorgwm na sofl cnydau eraill gafodd eu hau oddi tanynt yn dderbyniol

en-gb	a record of cereal harvest, cutting, ploughing, cultivation or direct drilling under this option needs to be kept in the activity diary
cy-gb	yn y Dyddiadur Gweithgarwch, bydd angen cadw cofnod o waith cynaeafu, torri, aredig, trin neu ddrilio uniongyrchol o dan yr opsiwn hwn

en-gb	use pesticides unless to spot treat and control injurious weeds or invasive non-native species.
cy-gb	defnyddio chwynladdwyr ac eithrio i sbot-drin a rheoli chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol.

en-gb	Herbicides may be used from 15 February.
cy-gb	Gellir defnyddio chwynladdwyr o 15 Chwefror.

en-gb	Any herbicides you use should be recorded in your Integrated Pest Management (IPM) Plan
cy-gb	Dylech gofnodi unrhyw chwynladdwyr a ddefnyddiwch yn eich Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	cut vegetation after harvest before the 15 February
cy-gb	torri llystyfiant ar ôl cynaeafu cyn 15 Chwefror

en-gb	apply slurry between harvest and 15 February
cy-gb	gwasgaru slyri rhwng cynaeafu'r cnwd a 15 Chwefror

en-gb	store manure on the area
cy-gb	storio tail ar y cae

en-gb	supplementary feed on the area
cy-gb	darparu porthiant atodol yn y cae

en-gb	plough, cultivate or direct drill before 1 March
cy-gb	ei aredig, ei drin na’i ddrilio cyn 1 Mawrth

en-gb	graze until 15 February
cy-gb	ei bori tan 15 Chwefror

en-gb	Wildlife cover crop on improved land
cy-gb	Cnwd gorchudd ar gyfer bywyd gwyllt ar dir wedi’i wella

en-gb	Cover crops can provide cover for a range of farmland birds and small mammals,  and provide an invaluable food source through autumn and winter.
cy-gb	Gall cnydau gorchudd ddarparu cysgod i amrywiaeth o adar tir fferm a mamaliaid bach, a chynnig ffynhonnell fwyd werthfawr trwy’r hydref a’r gaeaf.

en-gb	They also provide a valuable habitat for a range of invertebrates, particularly pollinating insects.
cy-gb	Maen nhw hefyd yn gynefin pwysig i amrywiaeth o infertebratau, yn enwedig pryfed peillio.

en-gb	option can be rotated or fixed as appropriate
cy-gb	gall yr opsiwn fod yn rhan o gylchdro neu gallwch ei gadw yn yr un lle, yn ôl y gofyn

en-gb	cultivate a seed bed at least three metres wide and establish a crop before 15 May
cy-gb	dylech drin gwely hadau o leiaf 3m o led a sefydlu cnwd cyn 15 Mai

en-gb	establish as a block in a field or margin along the edge of a field
cy-gb	gallwch ei sefydlu fel bloc mewn cae neu ar hyd ymyl cae

en-gb	the mix must be a commercially available multi-species wildlife / game cover crop suitable and appropriate for the location.
cy-gb	rhaid i’r cymysgedd fod yn gnwd gorchudd amlrywogaeth ar gyfer bywyd gwyllt / anifeiliaid hela.

en-gb	Retain labels and invoices as supporting evidence at inspection
cy-gb	Dylai fod ar gael yn fasnachol a dylai fod yn addas ar gyfer y lleoliad. Cadwch labeli ac anfonebau fel tystiolaeth ar gyfer ymweliadau archwilio

en-gb	if herbicide use is required as part of Integrated Pest Management, Desiccant may be used to spray off vegetation prior to sowing but otherwise there must be no use of herbicides except to spot treat notifiable weeds or invasive alien species such as spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock, ragwort, Japanese knotweed or Himalayan balsam
cy-gb	os bydd angen defnyddio chwynladdwr fel rhan o Reolaeth Integredig ar Blâu, cewch chwistrellu’r llystyfiant â chemegyn sychu (desiccant) cyn ei hau; ond fel arall, ni ddylid defnyddio chwynladdwyr ac eithrio i sbot-drin chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol fel marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol llydanddail, llysiau’r gingroen, clymog Japan neu jac y neidiwr

en-gb	re-sow any area of failed crop
cy-gb	dylech ail-hau os gwelwch nad yw'r cnwd wedi cydio

en-gb	sow maize
cy-gb	hau indrawn

en-gb	graze or cut before 15 March in the following year
cy-gb	pori neu dorri’r cnwd cyn 15 Mawrth yn y flwyddyn ganlynol

en-gb	use insecticides
cy-gb	defnyddio pryfladdwyr

en-gb	apply fungicides after crop establishment
cy-gb	defnyddio ffwngladdwyr ar ôl i’r cnwd sefydlu

en-gb	apply molluscicides unless direct drilled along with the seed.
cy-gb	defnyddio molwsgladdwr oni bai'ch bod yn ei ddrilio gyda'r had.

en-gb	Any molluscicides you use should be recorded in your Integrated Pest Management (IPM) Plan
cy-gb	Dylech gofnodi unrhyw folwsgladdwyr a ddefnyddiwch yn eich Cynllun Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Unsprayed, unfertilized and uncultivated buffer adjacent to existing habitat (including open water) on improved grassland
cy-gb	Clustogfa heb ei chwistrellu, heb ei gwrteithio a heb ei thrin wrth ymyl cynefin presennol (gan gynnwys dŵr agored) ar laswelltir wedi'i wella

en-gb	Wide grassland strips can provide valuable buffers between more intensively managed areas of the farm and adjacent habitats.
cy-gb	Gall lleiniau clustogi llydan ar laswelltir greu rhaniadau gwerthfawr rhwng rhannau'r fferm sy'n cael eu rheoli'n ddwys a chynefinoedd cyfagos.

en-gb	The buffer can intercept sediment, nutrient and sprays to reduce negative impacts on habitat areas, and can provide shelter and feeding opportunity for wildlife in the own right.
cy-gb	Gall lleiniau clustogi ddal gwaddodion, maethynnau a chemegion gan leihau eu heffeithiau negyddol ar gynefinoedd, a hefyd maen nhw eu hunain yn cynnig cysgod a mannau bwydo i fywyd gwyllt.

en-gb	provide a grass buffer of at least 12m, but width can be flexible thereafter
cy-gb	dylech greu llain glustogi o laswellt o leiaf 12m o led. Gall y lled fod yn hyblyg wedyn

en-gb	the buffer can be located next to any existing habitat, hedgerows or water courses
cy-gb	gallwch leoli’r llain glustogi wrth ymyl cynefin sy’n bodoli eisoes, perth/gwrych neu gwrs dŵr

en-gb	the buffer must be unfertilised, unsprayed (with herbicides or pesticides) and uncultivated
cy-gb	bydd y llain heb ei gwrteithio, ei chwistrellu (gyda phlaladdwyr) na'i thrin

en-gb	Mixed leys on improved land (also referred to as multi-species or herbal leys)
cy-gb	Gwyndynnydd cymysg ar dir wedi’i wella (mae gwyndynnydd amlrywogaeth neu flodeuog yn enwau eraill arnynt)

en-gb	Mixed leys provide multiple benefits.
cy-gb	Mae gwyndynnydd cymysg yn cynnig llawer o fanteision.

en-gb	They provide a valuable habitat for a range of invertebrates, particularly pollinating insects.
cy-gb	Maen nhw'n gynefin gwerthfawr i amrywiaeth o infertebratau, yn enwedig i bryfed peillio.

en-gb	They also provide a more resilient pasture with a range of deeper-rooted species able to reach moisture during dry periods, and providing mixed forage for livestock.
cy-gb	Maen nhw hefyd yn darparu tir pori gwytnach gydag amrywiaeth o rywogaethau sy’n gwreiddio’n ddyfnach ac sy’n gallu cyrraedd dwr yn ystod cyfnodau sych, ynghyd â darparu cnwd pori cymysg i dda byw.

en-gb	establish a mixed ley, comprising minimum five grass species, three legume species and three herb species
cy-gb	dylid sefydlu gwyndwn cymysg sy’n cynnwys o leiaf pum rhywogaeth gwahanol o laswellt, tair rhywogaeth o godlys a thair rhywogaeth flodeuog

en-gb	minimum seed rate 25 kg / ha
cy-gb	rhaid hau o leiaf 25kg/hectar

en-gb	maximum Ryegrass content 6 kg / ha
cy-gb	ni chewch hau mwy na 6kg/ha o rygwellt

en-gb	maximum other grass seed content 9 kg / ha (maximum total grass seed content 15 kg / ha)
cy-gb	hadau glaswellt eraill, dim mwy na 9kg/ha (yr holl hadau glaswellt, dim mwy na 15kg/ha)

en-gb	only use certified seed at the recommended seed rate and retain labels and invoices as supporting evidence at inspection
cy-gb	defnyddiwch dim ond hadau ardystiedig, gan hau'r gyfradd a argymhellir. Dylech gadw labeli ac anfonebau fel tystiolaeth ar gyfer ymweliadau archwilio

en-gb	it can be established as a whole field or as a margin along the edge of a field
cy-gb	gellir sefydlu’r gwyndwn ar ffurf cae cyfan neu fel ymyl cae

en-gb	mixed ley to be retained for three years, or for the duration of participation if shorter and / or to meet the scheme requirement for 10% habitat on each farm
cy-gb	rhaid cadw’r gwyndwn cymysg am dair blynedd neu tra byddwch yn cymryd rhan yn yr SFS, pa un bynnag sydd fyrraf a / neu i fodloni 10% y cynllun

en-gb	ensure there is a minimum area available for pollinating insects and other wildlife by allowing a six week continuous closed period from grazing or mowing between 1 May – 31 July (dated geolocated photographic evidence of areas and periods left uncut / ungrazed required to be retained and available at inspection to support compliance)
cy-gb	dylech sicrhau bod cyfran ofynnol ohono ar gael i bryfed peillio a bywyd gwyllt arall trwy beidio â’i bori na'i dorri am gyfnod di-dor o chwe wythnos rhwng 1 Mai – 31 Gorffennaf (dylid cadw tystiolaeth ffotograffig gyda geo-dag wedi’i dyddio bod y mannau hynny heb eu pori na'u torri yn y cyfnodau hynny a gofalu ei bod ar gael i'w harchwilio i brofi'ch bod yn cydymffurfio)

en-gb	sow between 15 April and 15 September
cy-gb	dylid hau rhwng 15 Ebrill a 15 Medi

en-gb	crop can be established through ploughing, traditional cultivations and drilling, minimum tillage or direct drilling
cy-gb	gallwch sefydlu'r cnwd drwy aredig, dulliau trin traddodiadol, bras droi neu ddrilio

en-gb	mix the seed in the hopper immediately before sowing a seed mix to stop an uneven spread of crops
cy-gb	cymysgwch yr hadau yn yr hopran yn syth cyn hau cymysgedd hadau er mwyn eu gwasgaru’n gyfartal

en-gb	seed can be broadcast or drilled, but no deeper than 1cm
cy-gb	hau hadau ar led neu drwy ddrilio, ond dim dyfnach nag 1cm

en-gb	roll after sowing to retain moisture
cy-gb	rowlio ar ôl hau i gadw'r lleithder

en-gb	if using minimum tillage or direct drilling, the use of an appropriate, approved herbicide to spray off an existing grass sward is required.
cy-gb	os ydych yn bras droi neu'n drilio'r tir, bydd angen defnyddio chwynladdwr priodol, cymeradwy i ladd y glaswellt sydd yno eisoes.

en-gb	(This requirement not applicable for farmers certified as organic)
cy-gb	Nid yw'r gofyn hwn yn berthnasol i ffermwyr sydd wedi cael eu hardystio'n organig

en-gb	maintain a 1m grass buffer strip adjacent to a hedge, earth bank or watercourse.
cy-gb	cynnal llain glustogi o 1m ar hyd perth/gwrych, clawdd neu gwrs dŵr

en-gb	established sward to be managed to maintain sward diversity, to encourage the flowering and seeding of the mixed ley and to avoid poaching
cy-gb	dylid rheoli’r gwyndwn cymysg mewn modd a fydd yn cynnal amrywiaeth y rhywogaethau ynddi a'u hannog i flodeuo a hadu, ac osgoi stablad (sathru) gan dda byw

en-gb	use Plant Protection Products (PPPs) once the ley is established, other than to spot treat or weed-wipe injurious weeds or invasive non-native species, soft and hard rush, nettles or bracken.
cy-gb	defnyddio Cynhyrchion Diogelu Planhigion ar ôl i’r gwyndwn sefydlu, ac eithrio i sbot-drin neu glwt-chwynnu chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol, brwyn pabwyr, brwyn caled, danadl neu redyn.

en-gb	use inorganic fertilisers containing nitrogen following establishment until the following spring.
cy-gb	defnyddio gwrteithiau anorganig sy’n cynnwys nitrogen ar ôl i’r gwyndwn sefydlu, tan y gwanwyn canlynol.

en-gb	We recommended that nitrogen fertiliser use is avoided to achieve maximum agronomic and environmental benefits from the mixed ley
cy-gb	Argymhellwn eich bod yn osgoi defnyddio gwrtaith nitrogen er mwyn sicrhau manteision agronomig ac amgylcheddol mwyaf posibl y gwyndwn cymysg

en-gb	A record of all field activity, including sowing date, fertiliser and pesticide applications, and grazing dates should be maintained in your activity diary and made available for inspection if requested.
cy-gb	Yn eich dyddiadur gweithgarwch, cadwch gofnod o’r holl waith a wneir yn y cae, gan gynnwys y dyddiad hau, y gwrteithiau a’r plaladdwyr a ddefnyddiwyd, a’r dyddiadau pori. Dylid sicrhau bod y dyddiadur ar gael i’w archwilio pan ofynnir amdano.

en-gb	Late cut improved grasslands
cy-gb	Glaswelltir wedi’i wella, a'i dorri’n hwyr

en-gb	When managed for a late cut, agriculturally improved grasslands can provide valuable nesting habitat for ground nesting birds, and shelter for other species such as hare.
cy-gb	Pan gaiff glaswelltiroedd wedi’u gwella’n amaethyddol eu rheoli ar gyfer eu torri’n hwyr, maen nhw'n gallu cynnig cynefin gwerthfawr i adar sy’n nythu ar y llawr, ynghyd â chysgod i anifeiliaid eraill, fel ysgyfarnogod.

en-gb	Cutting later in the year allows nesting birds time to complete brooding, and for chicks to fledge.
cy-gb	Trwy dorri’r glaswelltiroedd hyn yn ddiweddarach yn y flwyddyn, bydd adar sy’n nythu yn cael cyfle i orffen gori, a'r cywion i adael y nyth.

en-gb	This action is important for birds like curlew, which are threatened with extinction in Wales.
cy-gb	Mae’r weithred hon yn bwysig i adar fel gylfinirod, sydd mewn perygl o ddiflannu o Gymru.

en-gb	available on whole parcels that will be shut out for silage or hay only
cy-gb	ar gael ar barseli cyfan sy'n cael ei neilltuo ar gyfer silwair neu wair yn unig

en-gb	do not graze, cut, mow, harrow, roll, top or undertake any other mechanical operations between 6 May and 15 July
cy-gb	peidiwch â phori, lladd, torri, llyfnu, rholio, tocio na gwneud unrhyw waith mecanyddol arall rhwng 6 Mai a 15 Gorffennaf

en-gb	Improved grassland allowed to set seed
cy-gb	Glaswelltir wedi’i wella sydd wedi cael ei adael i hadu

en-gb	The main aim of these improved grasslands allowed to set seed and remain uncut or ungrazed over winter is to provide over winter food for seed eating birds.
cy-gb	Prif nod y glaswelltiroedd hyn – wedi’u gwella a'u gadael i hadu, ac a fydd heb eu torri na’u pori dros y gaeaf – yw darparu bwyd dros y gaeaf i adar sy’n bwyta hadau.

en-gb	The absence of a seed supply over winter is a major factor in rapidly declining farmland bird populations.
cy-gb	Mae diffyg hadau dros y gaeaf yn ffactor pwysig pam mae poblogaethau adar tir fferm yn dirywio’n gyflym.

en-gb	available on whole parcels, or part parcels with strips at least 12m wide
cy-gb	ar gael ar barseli cyfan, neu barseli rhannol gyda lleiniau o leiaf 12m o led

en-gb	do not cut or graze from 1 June to 28 February
cy-gb	peidiwch â'i dorri na'i bori’r rhwng 1 Mehefin a 28 Chwefror

en-gb	Universal Action 9: woodland maintenance requirements
cy-gb	Gweithred Gyffredinol 9: Gofynion cynnal coetir

en-gb	See UA9:
cy-gb	Gweler UA9:

en-gb	Woodland maintenance in Chapter 4 for the overall explanation of this action.
cy-gb	Cynnal Coetir ym Mhennod 4 i gael esboniad o'r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifiad o'r gweithgaredd penodol y gofynnir ichi eu cynnal, y dyddiad cau ar gyfer cwblhau a'r dystiolaeth y bydd angen ichi ei chyflwyno fel prawf bod y Weithred wedi cael ei chwblhau.

en-gb	This action applies to all existing farm woodlands where you have management control of the woodland.
cy-gb	Mae'r Weithred hon yn gymwys i'r holl goetiroedd fferm sydd eisoes yn bodoli lle rydych yn gyfrifol am reoli'r coetir.

en-gb	It can be broadleaf woodlands, conifer plantation, or a mixture with at least 0.1ha and a canopy of at least 20% or having the potential to achieve it.
cy-gb	Gall fod yn goetir llydanddail, yn blanhigfa conwydd, neu'n gymysgedd o 0.1ha o leiaf a chanopi o 20% o leiaf neu â'r potensial i gyflawni hynny.

en-gb	Orchards, wood pasture and parklands are not considered woodland and are covered by UA5:
cy-gb	Ni chaiff perllannau, coed pori a thir parc eu hystyried yn goetir a chânt eu cwmpasu gan UA5:

en-gb	Habitat maintenance.
cy-gb	Cynnal Cynefinoedd.

en-gb	This annex contains a more detailed description of the activities and outcomes you are required to deliver to meet this action.
cy-gb	Mae'r atodiad hwn yn cynnwys disgrifiad manylach o'r gweithgareddau a'r canlyniadau y mae disgwyl ichi eu cyflawni er mwyn bodloni'r Weithred hon.

en-gb	Guidance and support, for example through Farming Connect, will be available to help you understand and gain the maximum benefit from your woodlands.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth, er enghraifft drwy Cyswllt Ffermio, ar gael i'ch helpu i ddeall a sicrhau'r budd mwyaf o'ch coetiroedd.

en-gb	Do not undertake any management works which are Potentially Damaging Operation (PDO) or Operation Likely to Damage the Special Interest (OLDSI) if the woodland is within a designated site.
cy-gb	Peidiwch â chynnal unrhyw waith rheoli sy’n Weithgaredd a Allai fod yn Niweidiol neu’n Weithgaredd sy’n Debygol o Niweidio’r Diddordeb Arbennig os yw’r coetir mewn safle dynodedig.

en-gb	Positive management options for your designated woodland will be considered as part of UA7:
cy-gb	Caiff opsiynau rheoli positif ar gyfer eich coetir dynodedig eu hystyried fel rhan o UA 7:

en-gb	Designated site management plans.
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safleoedd Dyndodig.

en-gb	Requirements for individual trees, or scattered groups of trees smaller than 0.1ha are included under Part 3 of the Universal Code (see Annex 2).
cy-gb	Caiff gofynion ar gyfer coed unigol, neu grwpiau gwasgaredig o goed sy'n llai na 0.1ha, eu cynnwys o dan Ran 3 o'r Cod i Bawb (gweler Atodiad 2).

en-gb	Requirements of the UA
cy-gb	Gofynion y Weithred Gyffredinol

en-gb	limit felling to between 1 September and 28 February.
cy-gb	cwympo coed yn y cyfnod rhwng 1 Medi a 28 Chwefror yn unig.

en-gb	Fell no more than 5m3 per quarter unless tree removal is necessary for safety reasons or is permitted under an exemption (See Exemptions list below).
cy-gb	Peidio â chwympo mwy na 5m3 fesul chwarter oni bai fod angen gwaredu coed am resymau diogelwch neu y caniateir hynny o dan eithriad (gweler y rhestr o eithriadau isod).

en-gb	Ensure felling within a woodland does not have a detrimental impact on the biodiversity interest of the woodland
cy-gb	Sicrhau nad yw gwaith cwympo coed mewn coetir yn cael effaith andwyol ar ddiddordeb bioamrywiaeth y coetir

en-gb	retain deadwood equating to at least 5% of the stand volume (1 in 20 canopy trees).
cy-gb	cadw coed marw sy'n cyfateb i o leiaf 5% o faint y celli (1 o bob 20 o goed y canopi).

en-gb	Felled tree stumps do not count towards this figure.
cy-gb	Nid yw bonion coed sydd wedi’u torri yn cyfrif tuag at y ffigur hwn.

en-gb	The 5% should include a mix of both standing and fallen deadwood.
cy-gb	Dylai'r 5% gynnwys cymysgedd o goed marw sy'n sefyll ac sydd wedi cwympo.

en-gb	Ideally deadwood will be made up of canopy sized trees of a range of species.
cy-gb	Yn ddelfrydol, bydd y coed marw yn cynnwys coed maint canopi o amrywiaeth o rywogaethau.

en-gb	Dead wood over the 5% can be removed
cy-gb	Gellir gwaredu coed marw dros y 5%

en-gb	monitor impact of grazing, grey squirrel damage and any deer browsing which can be detrimental to the survival of trees and woodland.
cy-gb	monitro effaith pori, difrod gan wiwerod llwyd ac unrhyw geirw sy'n deintio’r brigau a all fod yn effeithio‘n ddrwg ar allu coed a choetir i oroesi.

en-gb	Indicators of unacceptable impact can include debarking of trees, bare and heavily trampled soil (poaching) on more than 10% of the woodland floor, and a lack of flowers on the woodland floor during the spring and summer.
cy-gb	Gall dangosyddion effaith annerbyniol gynnwys dirisglo coed, pridd moel wedi’i stablad (sathru) ar fwy na 10% o lawr y coetir, a phrinder blodau ar lawr y coetir yn ystod y gwanwyn a'r haf.

en-gb	Avoid grazing woodlands in the spring and early summer if possible
cy-gb	Dylid osgoi pori mewn coetiroedd yn ystod y gwanwyn a dechrau'r haf os yw'n bosibl

en-gb	protect native ground flora, trees and their roots from direct or indirect damage due to cultivation, compaction, use of machinery or use of agrochemicals, including fertilisers
cy-gb	diogelu fflora daear, coed a'u gwreiddiau rhag difrod uniongyrchol neu anuniongyrchol yn sgil trin tir, cywasgu, defnyddio peiriannau neu agrocemegion, gan gynnwys gwrteithiau

en-gb	retain all intentional open spaces within the woodland such as rides and glades.
cy-gb	cadw'r holl fannau sy’n fwriadol agored yn y coetir, megis rhodfeydd neu lennyrch.

en-gb	Open space allows movement and access within the woodland and contributes to the ecological value.
cy-gb	Mae mannau agored yn caniatáu symudiad a mynediad drwy'r coetir ac yn cyfrannu at y gwerth ecolegol.

en-gb	Retaining open space requires regular maintenance to ensure they remain free from trees, this can include cutting, mowing and grazing.
cy-gb	Mae angen gwneud gwaith cynnal a chadw rheolaidd i gadw mannau agored er mwyn sicrhau nad oes coed yn tyfu ynddynt. Gall hyn gynnwys torri a phori.

en-gb	Intentional open space can occupy up to 20% of the woodland block
cy-gb	Gall mannau agored bwriadol gyfrif am hyd at 20% o’r coetir

en-gb	ensure pruning or lopping is undertaken appropriately with a clean cut and does not result in any deterioration in the tree condition
cy-gb	sicrhau bod gwaith tocio neu dorri yn cael ei wneud yn briodol â thoriad glân ac nad yw'n arwain at unrhyw ddirywiad yng nghyflwr y goeden

en-gb	support appropriate natural regeneration of trees within the woodland whilst retaining intentional open space.
cy-gb	cefnogi proses o aildyfiant naturiol priodol o goed yn y coetir wrth gadw mannau agored bwriadol.

en-gb	There should be seedlings and saplings of a range of young trees and shrubs to maintain a woodland canopy in the long term
cy-gb	Dylai fod eginblanhigion a glasbrennau amrywiaeth o goed a llwyni ifanc er mwyn cynnal canopi'r coetir yn yr hirdymor

en-gb	cut or fell trees between 1 March and 31 August (bird nesting season) and no more than 5m3 per quarter unless tree removal is necessary for safety reasons or is permitted under an exemption / derogation
cy-gb	torri neu gwympo coed rhwng 1 Mawrth a 31 Awst (tymor nythu adar) a dim mwy na 5m3 fesul chwarter oni bai fod angen gael gwared ar goed am resymau diogelwch neu y caniateir hynny o dan eithriadau/wrth lacio’r rheolau.

en-gb	supplementary feed livestock within the woodland unless permitted under an exemption.
cy-gb	rhoi porthiant atodol i dda byw yn y coetir oni bai y caniateir hynny o dan eithriad.

en-gb	Supplementary feeding is permitted if required specifically for the welfare of livestock.
cy-gb	Caniateir porthiant atodol er lles penodol y da byw.

en-gb	Supplementary feeding will only be permitted where access to forage is severely restricted during adverse weather conditions, provided it is supplied without causing environmental damage and the welfare of livestock is not compromised.
cy-gb	Caniateir rhoi porthiant atodol pan fydd tywydd garw yn cyfyngu ar allu da byw i fynd at dir pori, ar yr amod eich bod yn ei ddarparu heb niweidio’r amgylchedd nac yn peryglu lles y da byw.

en-gb	Adverse weather is defined as a period when the available vegetation is covered by snow or is subjected to continuous hard frost, prolonged drought, or prolonged heavy rainfall
cy-gb	Diffinnir tywydd garw fel cyfnod pan fydd y llystyfiant sydd ar gael wedi'i orchuddio gan eira neu os bydd yn rhewi'n galed, yn sych neu'n glawio'n drwm am gyfnod estynedig

en-gb	Supplementary feeding of gamebirds in line with the Game & Wildlife Conservation Trust (GWCT) ‘Sustainable Gamebird Releasing’ Guidelines is permitted where birds are lawfully released
cy-gb	Caniateir i adar hela gael porthiant atodol yn unol â Chanllawiau ‘Sustainable Gamebird Releasing’ yr Ymddiriedolaeth Gwarchod Anifeiliaid Hela a Bywyd Gwyllt lle caiff adar eu rhyddhau'n gyfreithlon

en-gb	use plant protection products except for the purposes of controlling invasive non-native species or managing notifiable tree pests and diseases.
cy-gb	defnyddio cynhyrchion diogelu planhigion ac eithrio at ddiben rheoli rhywogaethau estron goresgynnol neu reoli plâu a chlefydau coed hysbysadwy.

en-gb	Ensure you follow product guidance and have NRW approval if using them within or next to a watercourse or protected site
cy-gb	Sicrhewch eich bod yn dilyn canllawiau'r cynnyrch a'ch bod wedi cael cymeradwyaeth Cyfoeth Naturiol Cymru os byddwch yn eu defnyddio mewn neu wrth ymyl cwrs dŵr neu safle gwarchodedig

en-gb	carry out unapproved earth moving activities within the woodland
cy-gb	cynnal gweithgareddau symud pridd nad ydych wedi cael cymeradwyaeth i’w cynnal yn y coetir

en-gb	use the woodland for unapproved off-road vehicle activities
cy-gb	defnyddio'r coetir ar gyfer gweithgareddau mewn cerbydau maes nad ydych wedi cael cymeradwyaeth ar eu cyfer

en-gb	construct unauthorised new tracks, roads, yards, loading bays/stacking areas or any new structures within the woodland
cy-gb	adeiladu traciau, ffyrdd, buarthau, mannau llwytho / ardaloedd stacio newydd neu unrhyw strwythurau newydd yn y coetir heb awdurdod

en-gb	You must not cut trees between 1 March and 31 August unless for the following safety reasons:
cy-gb	Rhaid ichi beidio â thorri coed rhwng 1 Mawrth a 31 Awst oni bai fod y rhesymau diogelwch canlynol yn berthnasol:

en-gb	the tree overhangs a highway, road, buildings, track or footpath to which the public have access, and the work is necessary because the overhanging vegetation:
cy-gb	mae'r goeden yn hongian dros ffordd fawr, ffordd, trac neu lwybr troed a ddefnyddir gan y cyhoedd, ac mae'r gwaith yn angenrheidiol am fod y llystyfiant sy'n hongian drosodd:

en-gb	obstructs the passage of vehicles or pedestrians
cy-gb	yn rhwystro cerbydau neu gerddwyr rhag mynd heibio

en-gb	obstructs the view of drivers, or the light from a public lamp, or
cy-gb	yn rhwystro golwg gorwyr, neu'r golau o lamp gyhoeddus, neu

en-gb	is a danger to horse-riders
cy-gb	yn peri perygl i bobl ar geffylau

en-gb	the tree needs to be cut or trimmed because it is dead, diseased or damaged or insecurely rooted, and is therefore likely to cause danger by falling onto a highway, building, road or footpath
cy-gb	mae angen torri neu docio'r goeden am ei bod wedi marw, am fod ganddi glefyd, am ei bod wedi'i difrodi neu am fod ei gwreiddiau'n anniogel, ac felly mae'n debygol o achosi perygl drwy gwympo ar ffordd fawr, ffordd neu lwybr troed

en-gb	For the purposes of this Universal Action, an exemption refers to:
cy-gb	At ddibenion y Weithred Gyffredinol hon, mae esemptiad yn cyfeirio at y canlynol:

en-gb	Annex 8: Universal Action 11: historic feature requirements
cy-gb	Atodiad 8 Gweithred Gyffredinol 11: gofynion o ran nodweddion hanesyddol

en-gb	See UA11: Historic environment in Chapter 3 for an explanation of this action.
cy-gb	Gweler UA11 Yr Amgylchedd Hanesyddol ym Mhennod 3 i gael esboniad o'r Weithred hon.

en-gb	This includes the aims and benefits of the UA, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys nodau a manteision y Weithred Gyffredinol (UA), ynghyd â disgrifiad o'r gweithgaredd penodol y gofynnir ichi ei gynnal a’r dyddiad cau ar gyfer cwblhau’r dystiolaeth y bydd angen ichi ei chyflwyno fel prawf bod y Weithred wedi cael ei chwblhau.

en-gb	This action applies to you if you have any of the four types of historic assets on your farm.
cy-gb	Mae'r weithred hon yn gymwys ichi os oes gennych unrhyw un o'r pedwar math o asedau hanesyddol ar eich fferm.

en-gb	RPW will provide the information we hold to help you identify any historic assets you may have.
cy-gb	Bydd Taliadau Gwledig Cymru (RPW) yn darparu'r wybodaeth sydd gennym i'ch helpu i nodi unrhyw asedau hanesyddol a all fod gennych.

en-gb	This annex contains a more detailed description of the actions and outcomes you are required to deliver to meet this action.
cy-gb	Mae'r atodiad hwn yn cynnwys disgrifiad manylach o'r gweithgareddau a'r canlyniadau y mae disgwyl ichi eu cyflawni er mwyn bodloni'r weithred hon.

en-gb	Generally, these requirements involve adopting a ‘do no damage’ approach to any historic assets on your land.
cy-gb	Yn gyffredinol, egwyddor y gofynion hyn yw ‘peidio â difrodi’ wrth ymdrin ag unrhyw asedau hanesyddol ar eich tir.

en-gb	Where these historic assets are also designated as a Site of Special Scientific Interest (SSSI) the historic feature interests should be considered as part of UA7:
cy-gb	Os bydd yr asedau hanesyddol hyn hefyd wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), dylid ystyried y nodweddion hanesyddol fel rhan o UA7:

en-gb	Designated Site Management Plan.
cy-gb	Cynllun Rheoli Safle Dynodedig.

en-gb	Guidance and support will be available, for example through Cadw and Farming Connect, to help you understand and gain the maximum benefit from this action.
cy-gb	Bydd canllawiau a chymorth ar gael, er enghraifft drwy Cadw a Cyswllt Ffermio, i'ch helpu i ddeall a sicrhau'r budd mwyaf o'r weithred hon.

en-gb	The four categories of historic assets are:
cy-gb	Mae'r pedwar categori o asedau hanesyddol fel a ganlyn:

en-gb	scheduled monuments
cy-gb	Henebion cofrestredig

en-gb	historic environment features
cy-gb	Nodweddion amgylchedd hanesyddol

en-gb	registered parks and gardens
cy-gb	Parciau a gerddi cofrestredig

en-gb	traditional farm buildings
cy-gb	Adeiladau fferm traddodiadol

en-gb	Potential derogations may be appropriate to the requirements set out below, in the event of:
cy-gb	Gellir llacio’r rheolau ar gyfer y gofynion a nodir isod, os bydd:

en-gb	third party damage or as a result of natural forces eg. flood, landslide, coastal erosion, etc. or
cy-gb	difrod gan drydydd parti neu o ganlyniad i rymoedd naturiol, e.e. llifogydd, tirlithriad, erydu arfordirol ac ati

en-gb	if a derogation for a specific scenario to your business is not listed, you can still request one for your situation.
cy-gb	neu os na fydd rhanddirymiad ar gyfer senario sy'n benodol i'ch busnes wedi'i restru, gallwch wneud cais am un ar gyfer eich sefyllfa o hyd.

en-gb	Any derogation request must be made through your RPW Online account and will be considered on a case-by-case basis
cy-gb	Rhaid i unrhyw gais am randdirymiad gael ei wneud drwy eich cyfrif RPW Ar-lein a chaiff ceisiadau eu hystyried fesul achos

en-gb	Scheduled monuments
cy-gb	Henebion cofrestredig

en-gb	Monuments of national importance are classed as Scheduled monuments.
cy-gb	Caiff henebion sydd o bwys cenedlaethol eu dosbarthu'n Henebion cofrestredig.

en-gb	They are legally protected from damage, disturbance and unauthorised works under the Historic Environment (Wales) Act, 2023 (on legislation.gov.uk).
cy-gb	Mae’r gyfraith yn eu diogelu rhag difrod, achosion o aflonyddu a gwaith anawdurdodedig o dan Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru), 2023.

en-gb	There are around 4,200 scheduled monuments in Wales, many of which are earthworks or ruinous masonry structures dating from the early prehistoric period through to more recent 20th Century military remains.
cy-gb	Mae oddeutu 4,200 o henebion cofrestredig yng Nghymru. Adfeilion gwrthgloddiau neu strwythurau carreg yw llawer ohonynt sy'n dyddio o'r cyfnod cynhanesyddol, ond maent yn cynnwys gweddillion milwrol mwy diweddar o'r 20fed ganrif.

en-gb	you will need to inspect at least twice per year for deterioration and submit evidence (such as geo-tagged photos) where there is a marked change in condition.
cy-gb	bydd angen ichi ei harchwilio o leiaf ddwywaith y flwyddyn am ddirywiad a chyflwyno tystiolaeth (megis ffotograffau â geotag) lle bydd newid amlwg yng nghyflwr yr heneb.

en-gb	Retain evidence for a minimum of five years and make available on inspection if required
cy-gb	Dylech gadw tystiolaeth am o leiaf bum mlynedd a'i dangos i'w harchwilio pan ofynnir amdani