en-gb	148.Subsection (1) provides that if an owner of land who is given a notice under section 35 is not in occupation of the land on which the operations specified in the notice must be carried out, and the owner’s estate in the land is superior to the estate or interest of the occupier, the owner has the right to enter the land (or part of the land) to carry out the operations and any consequential works of reinstatement.
cy-gb	148.Mae is-adran (1) yn darparu, os nad yw perchennog ar dir sy’n cael hysbysiad o dan adran 35 yn meddiannu’r tir y mae rhaid cynnal y gweithrediadau a bennir yn yr hysbysiad arno, a bod ystad y perchennog yn y tir yn rhagori ar ystad neu fuddiant y meddiannydd, fod gan y perchennog yr hawl i fynd ar y tir (neu ran o’r tir) i gynnal y gweithrediadau ac unrhyw waith adfer canlyniadol.

en-gb	Such reinstatement works might include works to reinstate agricultural land.
cy-gb	Gallai gwaith adfer o’r fath gynnwys gwaith i adfer tir amaethyddol.

en-gb	An example where the owner’s estate is superior is where the owner holds the freehold estate in the land and the occupier merely has a licence to occupy the land.
cy-gb	Enghraifft o pan fyddai ystad y perchennog yn rhagori yw pan fo’r perchennog yn dal yr ystad rhydd-ddaliad yn y tir a dim ond trwydded sydd gan y meddiannydd i feddiannu’r tir.

en-gb	149.Subsection (2) provides that an owner exercising a right of entry under subsection (1) may take other persons, equipment or materials onto the land.
cy-gb	149.Mae is-adran (2) yn darparu y caiff perchennog sy’n arfer hawl mynediad o dan is-adran (1) fynd â phersonau eraill, cyfarpar neu ddeunyddiau ar y tir.

en-gb	This is to facilitate the carrying out of the required operations.
cy-gb	Mae hyn er mwyn hwyluso cynnal y gweithrediadau gofynnol.

en-gb	150.Subsection (3) gives an owner who is given a notice under section 35 the power to remove and dispose of any property situated on the land that belongs to another person, if that the removal and disposal is for the purposes of carrying out the operations required by the notice.
cy-gb	150.Mae is-adran (3) yn rhoi’r pŵer i berchennog y rhoddir hysbysiad iddo o dan adran 35 i symud ymaith a gwaredu unrhyw eiddo sydd wedi ei leoli ar y tir sy’n eiddo i berson arall, os yw’r symud ymaith a’r gwaredu hwnnw at ddibenion cynnal gweithrediadau sy’n ofynnol gan yr hysbysiad.

en-gb	Such property might include machinery that needs to be moved before the operations can commence or could comprise materials from the disused tip itself.
cy-gb	Gallai eiddo o’r fath gynnwys peiriannau y mae angen eu symud cyn y gall y gweithrediadau ddechrau neu a allai gynnwys deunyddiau o’r domen nas defnyddir ei hun.

en-gb	151.Subsection (4) provides that if the owner of the land disposes of such property by selling it, the owner must account to the owner of the property for the proceeds of sale.
cy-gb	151.Mae is-adran (4) yn darparu, os yw’r perchennog ar y tir yn gwaredu eiddo o’r fath drwy ei werthu, fod rhaid i’r perchennog roi cyfrif i berchennog yr eiddo am yr enillion gwerthu.

en-gb	However, subsection (5) enables the owner to deduct any expenses that are reasonably incurred in selling the property and to offset the proceeds of sale against any sum the owner of the land is entitled to recover from the owner of the property under Chapter 3.
cy-gb	Fodd bynnag, mae is-adran (5) yn galluogi’r perchennog i ddidynnu unrhyw dreuliau yr eir iddynt yn rhesymol wrth werthu’r eiddo ac i osod yr enillion gwerthu yn erbyn unrhyw swm y mae gan berchennog y tir hawlogaeth i’w adennill oddi wrth berchennog yr eiddo o dan Bennod 3.

en-gb	Section 37 – Duty to give interested parties copies of notice
cy-gb	Adran 37 – Dyletswydd i roi copïau o hysbysiad i bartïon â buddiant

en-gb	152.Subsection (1) provides that where the Authority gives notice to an owner of land under section 35 requiring the carrying out of operations, it must also give a copy of the notice to any other person with an interest in the notice.
cy-gb	152.Mae is-adran (1) yn darparu, pan fo’r Awdurdod yn rhoi hysbysiad i berchennog ar dir o dan adran 35 sy’n ei gwneud yn ofynnol cynnal gweithrediadau, fod rhaid iddo hefyd roi copi o’r hysbysiad i unrhyw berson arall sydd â buddiant yn yr hysbysiad.

en-gb	This is to ensure that anyone who might be affected by the carrying out of operations on the land, or who might be required to contribute towards the cost of carrying out the operations, is informed about them.
cy-gb	Mae hyn er mwyn sicrhau bod unrhyw un a allai gael eu heffeithio gan gynnal gweithrediadau ar y tir, neu y gallai fod gofyn iddynt gyfrannu tuag at gost cynnal y gweithrediadau, yn cael gwybod amdanynt.

en-gb	Subsection (4) requires the Authority to give copies of the notice within 7 days, beginning with the day on which the notice was given to the owner.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod roi copïau o’r hysbysiad o fewn 7 niwrnod, gan ddechrau â’r diwrnod y rhoddwyd yr hysbysiad i’r perchennog.

en-gb	153.Subsection (2) prescribes the persons who (in addition to the owner) are persons with an interest in the notice.
cy-gb	153.Mae is-adran (2) yn rhagnodi’r personau sydd (yn ogystal â’r perchennog) yn bersonau sydd â buddiant yn yr hysbysiad.

en-gb	154.The persons listed in subsection (2) include persons whose past conduct could have caused or contributed to the need for a notice to be served and who, in accordance with the provisions of section 48, could be required by the court to contribute to the costs of the operations under a contribution order.
cy-gb	154.Mae’r personau a restrir yn is-adran (2) yn cynnwys personau y gallai eu hymddygiad yn y gorffennol fod wedi achosi neu gyfrannu at yr angen i gyflwyno hysbysiad ac y gallai’r llys, yn unol â darpariaethau adran 48, ei gwneud yn ofynnol iddynt gyfrannu at gostau’r gweithrediadau o dan orchymyn cyfrannu.

en-gb	For example, a person who, to the Authority’s knowledge, has within any time in the 12 years before the notice was given to the owner used the disused tip to deposit waste from a mine or quarry.
cy-gb	Er enghraifft, person sydd, hyd y gŵyr yr Awdurdod, o fewn unrhyw adeg yn y 12 mlynedd cyn i’r hysbysiad gael ei roi i’r perchennog, wedi defnyddio’r domen nas defnyddir i waredu gwastraff o fwynglawdd neu chwarel.

en-gb	Section 38 – Right of owner and interested parties to appeal against notice
cy-gb	Adran 38 – Hawl perchennog a phartïon â buddiant i apelio yn erbyn hysbysiad

en-gb	155.Section 38 gives an owner of land who is given a notice requiring the carrying out of operations on land pursuant to section 35, or a person who is given a copy of the notice under section 37, a right to apply to the Welsh Ministers to vary or cancel the notice.
cy-gb	155.Mae adran 38 yn rhoi i berchennog ar dir y rhoddir hysbysiad iddo sy’n ei gwneud yn ofynnol cynnal gweithrediadau ar dir yn unol ag adran 35, neu berson y rhoddir copi o’r hysbysiad iddo o dan adran 37, hawl i wneud cais i Weinidogion Cymru i amrywio neu ganslo’r hysbysiad.

en-gb	156.Subsection (3) sets out at paragraphs (a) to (f) the grounds for an appeal under this section.
cy-gb	156.Mae is-adran (3) yn nodi ym mharagraffau (a) i (f) y seiliau dros apêl o dan yr adran hon.

en-gb	Paragraph (f) enables an appeal to be brought on procedural grounds where it is contended there is a material defect or error in, or in connection with, the notice.
cy-gb	Mae paragraff (f) yn galluogi cyflwyno apêl ar seiliau gweithdrefnol pan ddadleuir bod diffyg neu wall perthnasol yn yr hysbysiad, neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	This might include, for example, the appellant contesting that the notice provides insufficient information to enable compliance.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys, er enghraifft, yr apelydd yn honni nad yw’r hysbysiad yn darparu digon o wybodaeth i alluogi cydymffurfio.

en-gb	157.Subsection (4) also gives an owner who is served a notice under section 35 the right to apply to the Welsh Ministers to vary or cancel a notice on the grounds the owner is unable to meet the costs of the operations required by the notice.
cy-gb	157.Mae is-adran (4) hefyd yn rhoi’r hawl i berchennog y cyflwynir hysbysiad iddo o dan adran 35 wneud cais i Weinidogion Cymru i amrywio neu ganslo hysbysiad ar y sail nad yw’r perchennog yn gallu talu costau’r gweithrediadau sy’n ofynnol gan yr hysbysiad.

en-gb	158.An appeal might be brought on this ground where, for example, a private owner of a disused tip is faced with a notice requiring costly operations that they cannot afford.
cy-gb	158.Gellid dwyn apêl ar y sail hon pan fo, er enghraifft, perchennog preifat tomen nas defnyddir yn wynebu hysbysiad sy’n gwneud yn ofynnol weithrediadau costus na allant eu fforddio.

en-gb	A landowner who makes a successful application under subsection (4) will not be liable for the criminal offence under section 41 of failing to comply with a notice issued under section 35.
cy-gb	Ni fydd tirfeddiannwr sy’n gwneud cais llwyddiannus o dan is-adran (4) yn atebol am y drosedd o dan adran 41 o fethu â chydymffurfio â hysbysiad a ddyroddir o dan adran 35.

en-gb	If the application succeeds and the section 35 notice is cancelled, the Authority will nonetheless be able to issue a notice under section 44 to ensure the operations are carried out.
cy-gb	Os bydd y cais yn llwyddo a bod yr hysbysiad adran 35 yn cael ei ganslo, er hynny bydd yr Awdurdod yn gallu dyroddi hysbysiad o dan adran 44 er mwyn sicrhau y cynhelir y gweithrediadau.

en-gb	Section 39 – Determination of appeals
cy-gb	Adran 39 — Penderfynu apelau

en-gb	159.Subsection (1) provides that an application made under section 38 to vary or cancel a notice issued under section 35 is to be determined by a person appointed by the Welsh Ministers (an “appointed person”).
cy-gb	159.Mae is-adran (1) yn darparu bod cais a wneir o dan adran 38 i amrywio neu ganslo hysbysiad a ddyroddir o dan adran 35 i’w benderfynu gan berson a benodir gan Weinidogion Cymru (“person penodedig”).

en-gb	Section 74(4)(a) requires the Welsh Ministers to give guidance to persons appointed to determine applications under section 38.
cy-gb	Mae adran 74(4)(a) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru roi canllawiau i bersonau a benodir i benderfynu ceisiadau o dan adran 38.

en-gb	Section 74(5) requires that those persons must have regard to that guidance when exercising their functions.
cy-gb	Mae adran 74(5) yn ei gwneud yn ofynnol i’r personau hynny roi sylw i’r canllawiau hynny wrth arfer eu swyddogaethau.

en-gb	160.In practice, it is intended that most applications under section 38 and 43 will be determined by Planning and Environment Decisions Wales (PEDW).
cy-gb	160.Yn ymarferol, bwriedir i’r mwyafrif o geisiadau o dan adran 38 a 43 gael eu penderfynu gan Benderfyniadau Cynllunio a’r Amgylchedd Cymru (PEDW).

en-gb	PEDW carry out casework relating to the development and use of land in the public interest.
cy-gb	Mae PEDW yn cynnal gwaith achosion sy’n ymwneud â datblygu a defnyddio tir er budd y cyhoedd.

en-gb	They deal with, amongst other things, planning and enforcement appeals, Strategic and Local Development Plans and environment appeals.
cy-gb	Maent yn ymdrin ag apelau cynllunio a gorfodi, Cynlluniau Datblygu Strategol a Lleol ac apelau amgylcheddol, ymhlith pethau eraill.

en-gb	They currently have a team of 20 inspectors who make appeal decisions, supported by 25 support staff.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae ganddynt dîm o 20 o arolygwyr sy’n gwneud penderfyniadau apêl, gyda chefnogaeth 25 o staff cymorth.

en-gb	161.Subsection (2) allows the appointed person to vary or cancel the notice if the appointed person is satisfied that any of the grounds on which the application was made have been proven.
cy-gb	161.Mae is-adran (2) yn caniatáu i’r person penodedig amrywio neu ganslo’r hysbysiad os yw’r person penodedig wedi ei fodloni bod unrhyw un neu ragor o’r seiliau y gwnaed y cais arno wedi ei phrofi neu eu profi.

en-gb	Where a notice is varied, subsection (3) provides that the notice, and any copy of it given under section 37, is to be treated as always having effect as varied.
cy-gb	Pan fo hysbysiad yn cael ei amrywio, mae is-adran (3) yn darparu bod yr hysbysiad, ac unrhyw gopi ohono a roddir o dan adran 37, i’w drin fel pe bai bob amser wedi cael effaith fel y’i hamrywiwyd.

en-gb	162.Subsection (4) provides that where an application is made under section 38 and it is not withdrawn, the period specified in the notice as the period within which operations must be completed does not expire before the application is determined.
cy-gb	162.Mae is-adran (4) yn darparu pan wneir cais o dan adran 38 ac nad yw’n cael ei dynnu’n ôl, nad yw’r cyfnod a bennir yn yr hysbysiad fel y cyfnod y mae rhaid cwblhau gweithrediadau ynddo yn dod i ben cyn penderfynu’r cais.

en-gb	This means that the person to whom the notice has been given cannot be guilty of an offence under section 41 for failing to comply with the notice whilst the determination of the application is pending.
cy-gb	Mae hyn yn golygu na all y person y rhoddwyd yr hysbysiad iddo fod yn euog o drosedd o dan adran 41 am fethu â chydymffurfio â’r hysbysiad tra bo penderfyniad y cais yn yr arfaeth.

en-gb	163.Subsection (5) provides that the appointed person may extend the time specified in the section 35 notice for completing operations.
cy-gb	163.Mae is-adran (5) yn darparu y caiff y person penodedig estyn yr amser a bennir yn hysbysiad adran 35 ar gyfer cwblhau gweithrediadau.

en-gb	This power can be exercised whether the grounds for an application are made out or not.
cy-gb	Caniateir arfer y pŵer hwn p’un a yw’r seiliau ar gyfer cais wedi eu profi ai peidio.

en-gb	It may, for example, be used if, by the time an appeal is determined, the deadline for completion of the operations specified in the notice is imminent.
cy-gb	Caniateir ei ddefnyddio, er enghraifft, os yw’r dyddiad cau ar gyfer cwblhau’r gweithrediadau a bennir yn yr hysbysiad ar fin digwydd, erbyn yr adeg y penderfynir yr apêl.

en-gb	164.Subsections (6) and (7) set out the steps that the Welsh Ministers must take once an application under this section has been determined.
cy-gb	164.Mae is-adrannau (6) a (7) yn nodi’r camau y mae rhaid i Weinidogion Cymru eu cymryd unwaith y bydd cais o dan yr adran hon wedi ei benderfynu.

en-gb	Section 40 – Supplementary provision about appeals
cy-gb	Adran 40 — Darpariaeth atodol ynghylch apelau

en-gb	165.Subsection (1) places a duty on the Welsh Ministers to make regulations about the procedure to be followed in determining appeals made under section 38.
cy-gb	165.Mae is-adran (1) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch y weithdrefn sydd i’w dilyn wrth benderfynu apelau a wneir o dan adran 38.

en-gb	For example, this could include provision conferring a discretion on the person determining the appeal to decide which way the appeal proceedings should be determined ie by written representations or a hearing.
cy-gb	Er enghraifft, gallai hyn gynnwys darpariaeth sy’n rhoi disgresiwn i’r person sy’n penderfynu’r apêl i benderfynu sut y dylid penderfynu’r achos apêl h.y. drwy sylwadau ysgrifenedig neu wrandawiad.

en-gb	It could also include provision conferring a discretion on that person to appoint another person to advise on any technical matters arising in connection with an appeal.
cy-gb	Gallai hefyd gynnwys darpariaeth sy’n rhoi disgresiwn i’r person hwnnw i benodi person arall i gynghori ar unrhyw faterion technegol sy’n codi mewn cysylltiad ag apêl.

en-gb	166.Subsection (2) gives the Welsh Ministers the power to make regulations about any other (non-procedural) matter that is connected to the determination of appeals under section 38.
cy-gb	166.Mae is-adran (2) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch unrhyw fater arall (nad yw’n fater gweithdrefnol) sy’n gysylltiedig â phenderfynu apelau o dan adran 38.

en-gb	For example, this might include matters that are preliminary or subsequent to the determination of an appeal, or which, for other reasons, cannot reasonably be characterised as a matter of procedure.
cy-gb	Er enghraifft, gallai hyn gynnwys materion sy’n rhagarweiniol neu’n dilyn penderfynu apêl, neu na ellir yn rhesymol, am resymau eraill, eu nodweddu fel materion o weithdrefn.

en-gb	An example might be conferring a power to enter land if that is necessary to fairly determine an appeal.
cy-gb	Enghraifft o hyn fyddai rhoi pŵer i fynd ar dir os yw hynny’n angenrheidiol i benderfynu apêl yn deg.

en-gb	167.Regulations made under this section may cover both procedural matters and other matters connected to determining an appeal.
cy-gb	167.Gall rheoliadau a wneir o dan yr adran hon ymdrin â materion gweithdrefnol a materion eraill sy’n gysylltiedig â phenderfynu apêl.

en-gb	Further detail about the type of provision that may be made in these regulations is contained in the Statement of Policy Intent that accompanied the Bill’s introduction.
cy-gb	Mae rhagor o fanylion am y math o ddarpariaeth y gellir ei gwneud yn y rheoliadau hyn wedi eu cynnwys yn y Datganiad o Fwriad Polisi a gyflwynwyd gyda’r Bil.

en-gb	168.Subsection (3) sets out examples of the matters that may be included in regulations made under this section.
cy-gb	168.Mae is-adran (3) yn nodi enghreifftiau o’r materion y caniateir eu cynnwys mewn rheoliadau a wneir o dan yr adran hon.

en-gb	Subsection (4) provides that regulations under this section may confer a discretion on a person.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn darparu y caiff rheoliadau o dan yr adran hon roi disgresiwn i berson.

en-gb	Subsection (5) provides that regulations under this section may create offences in connection with failures to comply with any requirements imposed by or under the regulations.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn darparu y caiff rheoliadau o dan yr adran hon greu troseddau mewn cysylltiad â methiannau i gydymffurfio ag unrhyw ofynion a osodir gan y rheoliadau neu odanynt.

en-gb	Section 41 – Penalty for failure to comply with notice
cy-gb	Adran 41 - Cosb am fethu â chydymffurfio â hysbysiad

en-gb	169.Subsection (1) provides that an owner who is given a notice under section 35 commits an offence if, without reasonable excuse, the owner fails to carry out the operations within the period specified in the notice, or, if the notice period is extended under section 39, within that extended period.
cy-gb	169.Mae is-adran (1) yn darparu bod perchennog y rhoddir hysbysiad iddo o dan adran 35 yn cyflawni trosedd os yw’r perchennog, heb esgus rhesymol, yn methu â chynnal y gweithrediadau o fewn y cyfnod a bennir yn yr hysbysiad, neu, os yw’r cyfnod hysbysiad yn cael ei estyn o dan adran 39, o fewn y cyfnod estynedig hwnnw.

en-gb	170.Subsection (2) provides that a person who is found guilty of the offence under subsection (1) is liable to a fine.
cy-gb	170.Mae is-adran (2) yn darparu bod person a euogfernir o’r drosedd o dan is-adran (1) yn agored i ddirwy.

en-gb	171.Subsection (3) provides that a contravention of subsection (1) by the Crown does not make the Crown criminally liable.
cy-gb	171.Mae is-adran (3) yn darparu nad yw torri is-adran (1) gan y Goron yn gwneud y Goron yn atebol o ran cyfraith trosedd.

en-gb	Section 42 – Power to cancel notice
cy-gb	Adran 42 - Pŵer i ganslo hysbysiad

en-gb	172.Section 42 provides the Authority with a power to cancel a section 35 notice.
cy-gb	172.Mae adran 42 yn rhoi pŵer i’r Awdurdod i ganslo hysbysiad adran 35.

en-gb	The Authority may give a notice of cancellation to an owner of land at any time before the operations required by the section 35 notice are completed, even if works have begun or an application to vary or cancel the notice has been made under section 38.
cy-gb	Caiff yr Awdurdod roi hysbysiad o ganslo i berchennog ar dir ar unrhyw adeg cyn i’r gweithrediadau sy’n ofynnol gan yr hysbysiad adran 35 gael eu cwblhau, hyd yn oed os yw’r gwaith wedi dechrau neu os gwnaed cais i amrywio neu ganslo’r hysbysiad o dan adran 38.

en-gb	173.The situations in which the Authority may wish to cancel a notice may include, for example, situations where circumstances change after the date on which the notice was given, and the Authority is of the view that different operations should now be performed on the land.
cy-gb	173.Gall y sefyllfaoedd lle gall yr Awdurdod ddymuno canslo hysbysiad gynnwys, er enghraifft, sefyllfaoedd pan fo amgylchiadau’n newid ar ôl y dyddiad y rhoddwyd yr hysbysiad, a bod yr Awdurdod o’r farn y dylid bellach gyflawni gweithrediadau gwahanol ar y tir.

en-gb	In accordance with subsection (6)(b), cancelling a notice does not affect the Authority’s power to give a further section 35 notice in relation to the land.
cy-gb	Yn unol ag is-adran (6)(b), nid yw canslo hysbysiad yn effeithio ar bŵer yr Awdurdod i roi hysbysiad adran 35 pellach mewn perthynas â’r tir.

en-gb	A new notice could therefore be given requiring different operations to be carried out on the land.
cy-gb	Felly, gellid rhoi hysbysiad newydd yn ei gwneud yn ofynnol i weithrediadau gwahanol gael eu cyflawni ar y tir.

en-gb	Section 43 – Reimbursement of owner’s expenses on cancellation of notice
cy-gb	Adran 43 – Ad-dalu treuliau’r perchennog ar ôl canslo hysbysiad

en-gb	174.Section 43 applies where the Authority has cancelled a section 35 notice and the owner who was given the notice has incurred expenditure in complying with it.
cy-gb	174.Mae adran 43 yn gymwys pan fo’r Awdurdod wedi canslo hysbysiad adran 35 a bod y perchennog y rhoddwyd yr hysbysiad iddo wedi mynd i wariant wrth gydymffurfio ag ef.

en-gb	175.Subsection (2) gives the owner a right to apply to the Welsh Ministers to be reimbursed by the Authority for (a) any expenditure incurred by the owner as a result of them having been given the notice, and (b) any expenditure incurred by the owner that is attributable to the cancellation of the notice.
cy-gb	175.Mae is-adran (2) yn rhoi hawl i’r perchennog i wneud cais i Weinidogion Cymru i gael ei ad-dalu gan yr Awdurdod am (a) unrhyw wariant yr aed iddo gan y perchennog o ganlyniad iddo gael yr hysbysiad, a (b) unrhyw wariant yr aed iddo gan y perchennog y gellir ei briodoli i ganslo’r hysbysiad.

en-gb	For example, expenditure that has already been paid out by the owner in furtherance of the required operations, such as costs that have been paid to contractors or to hire plant or machinery or expenses incurred by the owner as a result of cancelling a contract for works or costs of reinstating the land.
cy-gb	Er enghraifft, gwariant sydd eisoes wedi ei dalu gan y perchennog er mwyn cynnal y gweithrediadau gofynnol, megis costau sydd wedi eu talu i gontractwyr neu i logi peiriannau neu dreuliau yr eir iddynt gan y perchennog o ganlyniad i ganslo contract ar gyfer gwaith neu gostau adfer y tir.

en-gb	176.Subsections (3) to (6) set out how an application under this section is to be determined.
cy-gb	176.Mae is-adrannau (3) i (6) yn nodi sut y mae cais o dan yr adran hon i’w benderfynu.

en-gb	177.As set out in paragraph 160 above, the intention is for PEDW to determine applications under this section on behalf of the Welsh Ministers.
cy-gb	177.Fel y nodir ym mharagraff 160 uchod, y bwriad yw i PEDW benderfynu ceisiadau o dan yr adran hon ar ran Gweinidogion Cymru.

en-gb	The person determining the application may give a direction to the Authority to reimburse the owner and the Authority must comply with this direction.
cy-gb	Caiff y person sy’n penderfynu’r cais roi cyfarwyddyd i’r Awdurdod i ad-dalu’r perchennog a rhaid i’r Awdurdod gydymffurfio â’r cyfarwyddyd hwn.

en-gb	Section 74(4)(b) requires the Welsh Ministers to give guidance to persons appointed to determine applications under section 43.
cy-gb	Mae adran 74(4)(b) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru roi canllawiau i bersonau a benodir i benderfynu ceisiadau o dan adran 43.

en-gb	178.Subsection (7) places a duty on Welsh Ministers to make regulations about the procedure to be followed in determining applications under this section.
cy-gb	178.Mae is-adran (7) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch y weithdrefn sydd i’w dilyn wrth benderfynu ceisiadau o dan yr adran hon.

en-gb	Subsection (8) gives Welsh Ministers the power to make regulations making other provision in connection with determination of applications under this section.
cy-gb	Mae is-adran (8) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau sy’n gwneud darpariaeth arall mewn cysylltiad â phenderfynu ceisiadau o dan yr adran hon.

en-gb	This means that the Welsh Ministers have the power to make regulations about any other (non-procedural matter) that is connected to the determination of applications under this section.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod gan Weinidogion Cymru’r pŵer i wneud rheoliadau ynghylch unrhyw fater arall (nad yw’n weithdrefnol) sy’n gysylltiedig â phenderfynu ceisiadau o dan yr adran hon.

en-gb	For example, this might include matters that are preliminary or subsequent to the determination of the application that cannot reasonably be characterised as a matter of procedure.
cy-gb	Er enghraifft, gallai hyn gynnwys materion sy’n rhagarweiniol neu’n dilyn penderfynu’r cais na ellir yn rhesymol eu nodweddu fel materion o weithdrefn.

en-gb	179.Subsection (9) applies the provisions of subsections (3) to (5) of section 40 to regulations made under this section.
cy-gb	179.Mae is-adran (9) yn cymhwyso darpariaethau is-adrannau (3) i (5) o adran 40 i reoliadau a wneir o dan yr adran hon.

en-gb	Chapter 2 – Operations Carried Out by the Authority
cy-gb	Pennod 2 – Gweithrediadau a Gynhelir Gan Yr Awdurdod

en-gb	180.Chapter 2 gives the Authority a power to carry out operations on land to prevent or deal with threats to the stability of disused tips, or to stabilise disused tips or prevent them becoming more unstable, so as to avoid or reduce threats to human welfare (as defined in section 87).
cy-gb	180.Mae Pennod 2 yn rhoi pŵer i’r Awdurdod i gynnal gweithrediadau ar dir i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomenni nas defnyddir, neu i sefydlogi tomenni nas defnyddir neu eu hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl (fel y’i diffinnir yn adran 87).

en-gb	It gives the Authority related powers to remove and dispose of property from land.
cy-gb	Mae’n rhoi pwerau cysylltiedig i’r Awdurdod i symud ymaith eiddo o dir a gwaredu’r eiddo hwnnw.

en-gb	It also places a duty on the Authority to notify owners before carrying out works and requires the Authority to give interested parties a copy of the notice.
cy-gb	Mae hefyd yn gosod dyletswydd ar yr Awdurdod i hysbysu perchnogion cyn cynnal gwaith ac mae’n ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod roi copi o’r hysbysiad i bartïon â buddiant.

en-gb	Section 44 – Authority's power to carry out operations
cy-gb	Adran 44 – Pŵer yr Awdurdod i gynnal gweithrediadau

en-gb	181.Section 44 gives the Authority the power to carry out operations on any land, if it considers it necessary to do so to achieve the objective in subparagraph (2).
cy-gb	181.Mae adran 44 yn rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i gynnal gweithrediadau ar unrhyw dir, os yw’n ystyried ei bod yn angenrheidiol gwneud hynny er mwyn cyflawni’r amcan yn is-baragraff (2).

en-gb	However, this power to carry out operations is subject to the requirement to give notice to owners set out in section 46.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r pŵer hwn i gynnal gweithrediadau yn ddarostyngedig i’r gofyniad i roi hysbysiad i berchnogion a nodir yn adran 46.

en-gb	182.The Authority has the power to intervene in the interests of the stability of disused tips at various stages, including by taking pre-emptive action.
cy-gb	182.Mae gan yr Awdurdod y pŵer i ymyrryd er budd sefydlogrwydd tomenni nas defnyddir ar wahanol gamau, gan gynnwys trwy gymryd camau rhagataliol.

en-gb	183.“Operations” are defined in section 90 as including, but not limited to, building and engineering operations.
cy-gb	183.Diffinnir “gweithrediadau” yn adran 90 fel rhai sy’n cynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i, weithrediadau adeiladu a pheirianneg.

en-gb	Examples of such operations might include the clearing of drainage infrastructure, the removal of vegetation, the repair of retaining structures, the reinstatement of erosion features and the remediation of areas of landslip.
cy-gb	Gallai enghreifftiau o weithrediadau o’r fath gynnwys clirio seilwaith draenio, cael gwared ar lystyfiant, atgyweirio strwythurau cadw, adfer nodweddion erydu a chyweirio ardaloedd tirlithriad.

en-gb	184.The Authority is given the power to carry out operations on any land.
cy-gb	184.Rhoddir y pŵer i’r Awdurdod i gynnal gweithrediadau ar unrhyw dir.

en-gb	This includes land on which a disused tip is situated, but also includes other land.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys tir y mae tomen nas defnyddir wedi ei lleoli arno, ond mae hefyd yn cynnwys tir arall.

en-gb	In practice this land is likely to be, land that is immediately adjacent to a disused tip where the conditions on that land are having, or have the potential to have, an impact on the stability of the disused tip.
cy-gb	Yn ymarferol mae’r tir hwn yn debygol o fod yn dir sy’n union gerllaw tomen nas defnyddir pan fo’r amodau ar y tir hwnnw yn cael, neu â’r potensial i gael, effaith ar sefydlogrwydd y domen nas defnyddir.

en-gb	Section 45 – Authority's right to remove and dispose of property
cy-gb	Adran 45 – Hawl yr Awdurdod i symud ymaith eiddo a’i waredu

en-gb	185.Subsection (1) provides the Authority may, for the purpose of carrying out operations or consequential works of reinstatement on land, remove and dispose of any property situated on the land that belongs to another person.
cy-gb	185.Mae is-adran (1) yn darparu y caiff yr Awdurdod, at ddiben cynnal gweithrediadau neu waith adfer canlyniadol ar dir, symud ymaith a gwaredu unrhyw eiddo y mae person arall yn berchen arno sydd wedi ei leoli ar y tir.

en-gb	Such property might include machinery that needs to be moved before the operations can commence or could, for example, comprise materials from the disused tip.
cy-gb	Gallai eiddo o’r fath gynnwys peiriannau y mae angen eu symud cyn y gall y gweithrediadau ddechrau, neu a allai, er enghraifft, gynnwys deunyddiau o’r domen nas defnyddir.

en-gb	186.Subsection (2) provides that if the Authority disposes of such property by selling it, the Authority must account to the owner of the property for the proceeds of sale.
cy-gb	186.Mae is-adran (2) yn darparu, os yw’r Awdurdod yn gwaredu eiddo o’r fath drwy ei werthu, fod rhaid i’r Awdurdod roi cyfrif i berchennog yr eiddo am yr enillion gwerthu.

en-gb	However, subsection (3) enables the Authority to deduct any expenses that are reasonably incurred in selling the property and to offset the proceeds of sale against any sum the Authority is entitled to recover from the owner of the property under Chapter 3.
cy-gb	Fodd bynnag, mae is-adran (3) yn galluogi’r Awdurdod i ddidynnu unrhyw dreuliau yr eir iddynt yn rhesymol wrth werthu’r eiddo ac i osod yr enillion gwerthu yn erbyn unrhyw swm y mae gan yr Awdurdod hawlogaeth i’w adennill oddi wrth berchennog yr eiddo o dan Bennod 3.

en-gb	Section 46 – Duty to give notice to owners
cy-gb	Adran 46 - Dyletswydd i roi hysbysiad i berchnogion

en-gb	187.Section 46 provides that, in most circumstances, the Authority may not carry out operations on land under section 44 unless it has given the owner of the land at least 21 clear days’ notice of its intention to do so.
cy-gb	187.Mae adran 46 yn datgan, gan amlaf, na chaiff yr Awdurdod gynnal gweithrediadau ar dir o dan adran 44 oni bai ei fod wedi rhoi o leiaf 21 o ddiwrnodau clir o hysbysiad i’r perchennog ar y tir o’i fwriad i wneud hynny.

en-gb	The content of the notice is specified in subsection (2).
cy-gb	Mae cynnwys yr hysbysiad wedi ei bennu yn is-adran (2).

en-gb	188.However, subsection (3) provides that if the Authority believes operations need to be carried out immediately, it may carry out those operations without giving notice or, where it has given notice, before the end of the 21-day period outlined in subsection (1).
cy-gb	188.Fodd bynnag, mae is-adran (3) yn darparu, os yw’r Awdurdod yn credu bod angen cynnal gweithrediadau ar unwaith, y caiff gynnal y gweithrediadau hynny heb roi hysbysiad neu, pan fo wedi rhoi hysbysiad, cyn diwedd y cyfnod 21 o ddiwrnodau a amlinellir yn is-adran (1).

en-gb	For example, the Authority may form the view that operations need to be carried out immediately following an inspection of a disused tip following a period of heavy rain which reveals the tip, or a portion of it, is at risk of imminent failure without works to stabilise it.
cy-gb	Er enghraifft, gall yr Awdurdod ffurfio’r farn bod angen cynnal gweithrediadau yn syth ar ôl archwiliad o domen nas defnyddir yn dilyn cyfnod o law trwm sy’n datgelu bod y domen, neu ran ohoni, mewn perygl o fethiant ar fin digwydd heb waith i’w sefydlogi.

en-gb	In practice, such scenarios are likely to be relatively rare.
cy-gb	Yn ymarferol, mae senarios o’r fath yn debygol o fod yn gymharol brin.

en-gb	189.Subsection (4) provides that where the Authority starts operations on land without having given notice, it must, as soon as practicable, give the owner of the land notice that the operations have started.
cy-gb	189.Mae is-adran (4) yn darparu, pan fo’r Awdurdod yn dechrau gweithrediadau ar dir heb roi hysbysiad, fod rhaid iddo, cyn gynted ag y bo’n ymarferol, roi hysbysiad i’r perchennog ar y tir fod y gweithrediadau wedi dechrau.

en-gb	The content of this notice is specified in subsection (5).
cy-gb	Mae cynnwys yr hysbysiad hwn wedi ei bennu yn is-adran (5).

en-gb	190.Section 47 provides that where the Authority gives notice to an owner of land under section 46 that it intends, or has started, to carry out operations, it must also give a copy of the notice to any other person with an interest in the notice.
cy-gb	190.Mae adran 47 yn darparu, pan fo’r Awdurdod yn rhoi hysbysiad i berchennog ar dir o dan adran 46 ei fod yn bwriadu, neu wedi dechrau, cynnal gweithrediadau, fod rhaid iddo hefyd roi copi o’r hysbysiad i unrhyw berson arall sydd â buddiant yn yr hysbysiad.

en-gb	These persons are listed in subsection (2).
cy-gb	Rhestrir y personau hyn yn is-adran (2).

en-gb	Subsection (4) requires the Authority to give copies of the notice on the day the notice is given to the owner, or as soon as practicable after that day.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod roi copïau o’r hysbysiad ar y diwrnod y rhoddir yr hysbysiad i’r perchennog, neu cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl y diwrnod hwnnw.

en-gb	Chapter 3 – Payments in Connection With Operations
cy-gb	Pennod 3 – Taliadau Mewn Cysylltiad Â Gweithrediadau

en-gb	191.Chapter 3 makes provision about contribution orders, compensation and demands for the recovery of expenses by both owners of land and the Authority.
cy-gb	191.Mae Pennod 3 yn gwneud darpariaeth ynghylch gorchmynion cyfrannu, digollediad ac archiadau am adennill treuliau gan berchnogion ar dir a’r Awdurdod.

en-gb	Chapter 3 also sets out the rights of owners and contributories to appeal against such demands.
cy-gb	Mae Pennod 3 hefyd yn nodi hawliau perchnogion a chyfranwyr i apelio yn erbyn archiadau o’r fath.

en-gb	Under section 74(1)(e), the Welsh Ministers must give guidance to the Authority in relation to the exercise of its functions under Chapter 3.
cy-gb	O dan adran 74(1)(e), rhaid i Weinidogion Cymru roi canllawiau i’r Awdurdod mewn perthynas ag arfer ei swyddogaethau o dan Bennod 3.

en-gb	Section 48 – Contribution orders
cy-gb	Adran 48 - Gorchmynion cyfrannu

en-gb	192.Section 48 provides that where an owner of land has to bear expenses as a result of the carrying out of operations specified in a notice issued under section 35 or 46, the owner or the Authority can apply to the court for an order requiring one or more other persons to contribute towards those expenses.
cy-gb	192.Mae adran 48 yn darparu, pan fo rhaid i berchennog ar dir ysgwyddo treuliau o ganlyniad i gynnal gweithrediadau a bennir mewn hysbysiad a ddyroddir o dan adran 35 neu 46, y gall y perchennog neu’r Awdurdod wneud cais i’r llys am orchymyn yn ei gwneud yn ofynnol i un neu ragor o bersonau eraill gyfrannu tuag at y treuliau hynny.

en-gb	“Court” is defined in section 90 as the High Court or the county court.
cy-gb	Mae “llys” wedi ei ddiffinio yn adran 90 fel yr Uchel Lys neu’r llys sirol.

en-gb	193.An order can only be made in relation to a person listed in subsection (2).
cy-gb	193.Ni chaniateir gwneud gorchymyn ond mewn perthynas â pherson a restrir yn is-adran (2).

en-gb	194.Subsections (5) and (6) set out the procedural requirements that the owner or the Authority must comply with when applying for an order under this section.
cy-gb	194.Mae is-adrannau (5) a (6) yn nodi’r gofynion gweithdrefnol y mae rhaid i’r perchennog neu’r Awdurdod gydymffurfio â hwy wrth wneud cais am orchymyn o dan yr adran hon.

en-gb	195.The court must take account of all the circumstances, including all the matters listed in subsection (7), in deciding whether to make an order, and in determining the amount of any contribution.
cy-gb	195.Rhaid i’r llys ystyried yr holl amgylchiadau, gan gynnwys yr holl faterion a restrir yn is-adran (7), wrth benderfynu pa un a ddylid gwneud gorchymyn, ac wrth benderfynu swm unrhyw gyfraniad.

en-gb	If the court decides to make an order, the order must specify the percentage of the total amount in respect of which a contribution can be claimed under Chapter 3.
cy-gb	Os yw’r llys yn penderfynu gwneud gorchymyn, rhaid i’r gorchymyn bennu’r ganran o’r cyfanswm y gellir hawlio cyfraniad mewn cysylltiad ag ef o dan Bennod 3.

en-gb	Section 49 – Meaning of “contribution order”, “contributory” and “the specified percentage”
cy-gb	Adran 49 – Ystyr “gorchymyn cyfrannu”, “cyfrannydd” ac “y ganran benodedig”

en-gb	196.This section contains definitions of terms used in the Act in relation to contribution orders.
cy-gb	196.Mae’r adran hon yn cynnwys diffiniadau o’r termau a ddefnyddir yn y Ddeddf mewn perthynas â gorchmynion cyfrannu.

en-gb	Section 50 – Compensation for damage, loss or disturbance etc
cy-gb	Adran 50 – Digollediad am ddifrod, colled neu aflonyddu etc

en-gb	197.Section 50 gives the persons listed in subsection (3) an entitlement to compensation from either the owner of the land or the Authority in certain circumstances.
cy-gb	197.Mae adran 50 yn rhoi hawlogaeth i’r personau a restrir yn is-adran (3) i gael digollediad oddi wrth naill ai’r perchennog ar y tir neu’r Awdurdod o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	198.Subsections (1) and (2) set out the circumstances in which a person is entitled to compensation.
cy-gb	198.Mae is-adrannau (1) a (2) yn nodi’r amgylchiadau y mae gan berson hawl i gael digollediad odanynt.

en-gb	Compensation may only be claimed where operations or consequential works of reinstatement have been carried out in accordance with Part 3 or where the Authority has carried out investigations to determine whether operations are needed.
cy-gb	Ni chaniateir hawlio digollediad ond pan fo gweithrediadau neu waith adfer canlyniadol wedi eu cynnal yn unol â Rhan 3 neu pan fo’r Awdurdod wedi cynnal ymchwiliadau i benderfynu pa un a oes angen cynnal gweithrediadau.

en-gb	If, as a result of operations under section 35 or 44 or reinstatement works carried out in consequence of such operations, land is damaged, other property is damaged, removed or disposed of or any person's enjoyment of any land is disturbed, the persons listed in subsection (3) are entitled to compensation.
cy-gb	Os bydd, o ganlyniad i weithrediadau o dan adran 35 neu 44 neu o ganlyniad i waith adfer a gynhaliwyd o ganlyniad i weithrediadau o’r fath, dir yn cael ei ddifrodi, eiddo arall yn cael ei ddifrodi, ei symud ymaith neu ei waredu neu os aflonyddir ar fwynhad unrhyw berson o unrhyw dir, mae gan y personau a restrir yn is-adran (3) hawlogaeth i gael digollediad.

en-gb	If as a result of investigations under section 55, land or other property is damaged or any person’s enjoyment of land is disturbed, the persons listed in subsection (3) are entitled to compensation.
cy-gb	Os bydd, o ganlyniad i ymchwiliadau o dan adran 55, dir neu eiddo arall yn cael ei ddifrodi, neu os aflonyddir ar fwynhad unrhyw berson o unrhyw dir, mae gan y personau a restrir yn is-adran (3) hawlogaeth i gael digollediad.

en-gb	199.An owner of land is not entitled to compensation under this section for damage, removal, loss or disturbance resulting from operations carried out by them or by a previous owner of the land.
cy-gb	199.Nid oes gan berchennog ar dir hawlogaeth i ddigollediad o dan yr adran hon am ddifrod, symud ymaith, colled neu aflonyddu sy’n deillio o weithrediadau a gynhaliwyd ganddynt hwy neu gan y perchennog blaenorol ar y tir.

en-gb	200.Disputes about claims for compensation under this section are to be determined by the court (defined in section 90 as the High Court or the county court).
cy-gb	200.Mae anghydfodau ynghylch hawliadau am ddigollediad o dan yr adran hon i’w penderfynu gan y llys (a ddiffinnir yn adran 90 fel yr Uchel Lys neu’r llys sirol).

en-gb	201.Schedule 2 has effect in relation to certain claims for compensation under this section.
cy-gb	201.Mae Atodlen 2 yn cael effaith mewn perthynas â hawliadau penodol am ddigollediad o dan yr adran hon.

en-gb	See the notes at paragraphs 127 to 134 above in relation to Schedule 2.
cy-gb	Gweler y nodiadau ym mharagraffau 127 i 134 uchod mewn perthynas ag Atodlen 2.

en-gb	Section 51 – Owner's right to receive expenses from contributory
cy-gb	Adran 51 - Hawl perchennog i adennill treuliau oddi wrth gyfrannydd

en-gb	202.Where a contribution order has been made under section 48 in relation to operations an owner carried out on their land in compliance with a notice issued under section 35, the owner is entitled to recover from the contributory the contribution specified in the order in accordance with section 51.
cy-gb	202.Pan fo gorchymyn cyfrannu wedi ei wneud o dan adran 48 mewn perthynas â gweithrediadau a gyflawnodd perchennog ar ei dir yn unol â hysbysiad a ddyroddwyd o dan adran 35, mae gan y perchennog hawlogaeth i adennill oddi wrth y cyfrannydd y cyfraniad a bennir yn y gorchymyn yn unol ag adran 51.

en-gb	203.As explained in the notes for section 48, the contribution order will specify the percentage of the total amount of expenses incurred by an owner which the owner may seek as a contribution.
cy-gb	203.Fel yr eglurir yn y nodiadau ar gyfer adran 48, bydd y gorchymyn cyfrannu yn pennu’r ganran o gyfanswm y treuliau yr aed iddynt gan berchennog y caiff y perchennog eu ceisio fel cyfraniad.

en-gb	Subsection (3) of section 51 sets out how the total amount is calculated. It is the sum of:
cy-gb	Mae is-adran (3) o adran 51 yn nodi sut y cyfrifir y cyfanswm, sef:

en-gb	(a)the expenses the owner reasonably incurred in carrying out the operations required by the notice issued under section 35 and any consequential works of reinstatement that were reasonably necessary,
cy-gb	(a)y treuliau yr aed iddynt yn rhesymol gan y perchennog wrth gynnal y gweithrediadau sy’n ofynnol gan yr hysbysiad a ddyroddir o dan adran 35 ac unrhyw waith adfer canlyniadol a oedd yn rhesymol angenrheidiol,

en-gb	(b)the amount of compensation that the owner has been, or may be, required to pay under section 50, and
cy-gb	(b)swm y digollediad y bu’n ofynnol i’r perchennog ei dalu, neu y gall fod yn ofynnol iddo ei dalu, o dan adran 50, ac

en-gb	(c)the amount of compensation that the owner could have claimed under section 50 if the operations and works of reinstatement had been carried out by the Authority rather than by the owner.
cy-gb	(c)swm y digollediad y gallai’r perchennog fod wedi ei hawlio o dan adran 50 pe bai’r gweithrediadau a’r gwaith adfer wedi cael eu cynnal gan yr Awdurdod yn hytrach na chan y perchennog.

en-gb	204.Subsections (4) and (5) set out the procedural requirements an owner must follow to recover expenses from a contributory.
cy-gb	204.Mae is-adrannau (4) a (5) yn nodi’r gofynion gweithdrefnol y mae rhaid i berchennog eu dilyn i adennill treuliau oddi wrth gyfrannydd.

en-gb	205.Subsection (7) provides that this section and section 52 have effect with the modifications set out in Schedule 3 in circumstances where an owner of land has carried out operations specified in a notice under section 35 and the Authority has cancelled that notice under section 42.
cy-gb	205.Mae is-adran (7) yn darparu bod yr adran hon ac adran 52 yn cael effaith gyda’r addasiadau a nodir yn Atodlen 3 mewn amgylchiadau pan fo perchennog ar dir wedi cynnal gweithrediadau a bennir mewn hysbysiad o dan adran 35 a bod yr Awdurdod wedi canslo’r hysbysiad hwnnw o dan adran 42.

en-gb	Schedule 3 – Modifications of sections 51 and 52 where a notice under section 35 is cancelled
cy-gb	Atodlen 3 - Addasiadau i adrannau 51 a 52 pan fo hysbysiad o dan adran 35 yn cael ei ganslo

en-gb	206.Schedule 3 sets out the following modifications that will apply to sections 51 and 52 where the Authority cancels a notice it has given to an owner under section 35.
cy-gb	206.Mae Atodlen 3 yn nodi’r addasiadau canlynol a fydd yn gymwys i adrannau 51 a 52 pan fo’r Awdurdod yn canslo hysbysiad y mae wedi ei roi i berchennog o dan adran 35.

en-gb	207.Where section 51 or 52 refers to operations carried out in compliance with a notice given under section 35, this is to be read as a reference only to operations carried out before the notice was cancelled.
cy-gb	207.Pan fo adran 51 neu 52 yn cyfeirio at weithrediadau a gynhelir yn unol â hysbysiad a roddir o dan adran 35, mae hyn i’w ddarllen fel cyfeiriad at weithrediadau a gynhaliwyd cyn canslo’r hysbysiad yn unig.

en-gb	208.The amount of expenses reasonably incurred by the owner in carrying out operations must be calculated for the purposes of determining the total amount in relation to which an owner is entitled to a contribution under section 51 or whether the grounds of an application to vary or cancel a demand for a contribution under section 52 are made out.
cy-gb	208.Rhaid cyfrifo swm y treuliau yr eir iddynt yn rhesymol gan y perchennog wrth gynnal gweithrediadau at ddibenion pennu’r cyfanswm y mae gan berchennog hawlogaeth i gyfraniad o dan adran 51 mewn perthynas ag ef, neu ba un a yw seiliau cais i amrywio neu ganslo archiad am gyfraniad o dan adran 52 wedi eu profi.

en-gb	Paragraph 3(1) of Schedule 3 provides that when calculating the amount of expenses reasonably incurred in carrying out operations in circumstances where the notice is cancelled, any sum that falls within paragraph 3(1)(a) and (b) must be deducted.
cy-gb	Mae paragraff 3(1) o Atodlen 3 yn darparu, wrth gyfrifo swm y treuliau yr eir iddynt yn rhesymol wrth gynnal gweithrediadau mewn amgylchiadau pan gaiff yr hysbysiad ei ganslo, bod rhaid didynnu unrhyw swm sy’n dod o fewn paragraff 3(1)(a) a (b).

en-gb	A sum falls within paragraph 3(1)(a) and (b) if it is recoverable or has been recovered by the owner from the Authority under section 43 (see paragraphs 174 to 179 above) and relates to expenses the owner incurred in consequence of the notice given to them under section 35.
cy-gb	Mae swm yn dod o fewn paragraff 3(1)(a) a (b) os yw’n adenilladwy neu wedi ei adennill gan y perchennog oddi wrth yr Awdurdod o dan adran 43 (gweler paragraffau 174 i 179 uchod) ac yn ymwneud â threuliau yr aed iddynt gan y perchennog o ganlyniad i’r hysbysiad a roddwyd iddynt o dan adran 35.

en-gb	209.Under paragraph 3(2), where a notice is cancelled an owner of land is not entitled to a contribution under section 51 in respect of expenses they incur in carrying out works of reinstatement.
cy-gb	209.O dan baragraff 3(2), pan gaiff hysbysiad ei ganslo nid oes gan berchennog ar dir hawlogaeth i gyfraniad o dan adran 51 mewn perthynas â threuliau yr eir iddynt ganddynt wrth gynnal gwaith adfer.

en-gb	210.Paragraph 4 sets out modifications that apply if a direction is made under section 43 allowing the owner to recover sums from the Authority in respect of the expenditure the owner incurred in consequence of being given a notice under section 35.
cy-gb	210.Mae paragraff 4 yn nodi addasiadau sy’n gymwys os gwneir cyfarwyddyd o dan adran 43 sy’n caniatáu i’r perchennog adennill symiau oddi wrth yr Awdurdod mewn perthynas â’r gwariant yr aed iddo gan y perchennog o ganlyniad i gael hysbysiad o dan adran 35.

en-gb	These include a requirement that any sums recoverable from the Authority as a result of the direction must be specified in any demand given under section 51 for a contribution towards the owner’s expenses.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys gofyniad bod rhaid pennu unrhyw symiau y gellir eu hadennill oddi wrth yr Awdurdod o ganlyniad i’r cyfarwyddyd mewn unrhyw archiad a roddir o dan adran 51 am gyfraniad tuag at dreuliau’r perchennog.

en-gb	A person who is given such a demand may apply under section 52 to vary or cancel the demand on the ground that the amount claimed in the demand does not make proper allowance for a sum that must be deducted by virtue of paragraph 3.
cy-gb	Caiff person y rhoddir archiad o’r fath iddo wneud cais o dan adran 52 i amrywio neu ganslo’r archiad ar y sail nad yw’r swm a hawlir yn yr archiad yn rhoi ystyriaeth briodol i swm y mae rhaid ei ddidynnu yn rhinwedd paragraff 3.

en-gb	Section 52 – Right of contributory to appeal against owner’s demand
cy-gb	Adran 52 – Hawl cyfrannydd i apelio yn erbyn archiad perchennog

en-gb	211.Where a person is given a demand for a contribution under section 51, they can (within 6 weeks of the demand being given) apply to the court for an order varying the demand.
cy-gb	211.Pan fo person yn cael archiad am gyfraniad o dan adran 51, gall (o fewn 6 wythnos i’r archiad gael ei roi) wneud cais i’r llys am orchymyn sy’n amrywio’r archiad.

en-gb	212.Subsection (3) sets out the grounds on which an application to vary a demand may be made.
cy-gb	212.Mae is-adran (3) yn nodi ar ba seiliau y caniateir gwneud cais i amrywio archiad.

en-gb	Where the court is satisfied that one or more grounds are made out the court may make an order reducing the amount recoverable from the contributory (subsection (4)).
cy-gb	Pan fo’r llys wedi ei fodloni bod un neu ragor o’r seiliau wedi ei phrofi neu eu profi, caiff y llys wneud gorchymyn yn leihau’r swm y gellir ei adennill oddi wrth y cyfrannydd (is-adran (4)).

en-gb	Section 53 – Authority's right to recover certain expenses
cy-gb	Adran 53 – Hawl yr Awdurdod i adennill treuliau penodol

en-gb	213.Section 53 applies where the Authority has carried out operations on land under section 44.
cy-gb	213.Mae adran 53 yn gymwys pan fo’r Awdurdod wedi cynnal gweithrediadau ar dir o dan adran 44.

en-gb	In this case, the Authority may recover from the owner of that land the expenses set out in subsection (1).
cy-gb	Yn yr achos hwn, caiff yr Awdurdod adennill oddi wrth berchennog y tir hwnnw y treuliau a nodir yn is-adran (1).

en-gb	The “owner” is the person who was the owner when the Authority started to carry out the operations (see subsection (9)).
cy-gb	Y “perchennog” yw’r person a oedd yn berchennog pan ddechreuodd yr Awdurdod gynnal y gweithrediadau (gweler is-adran (9)).

en-gb	214.Under subsection (2), the Authority may recover from the owner of land any expenses reasonably incurred by the Authority in carrying out investigations under section 55 that resulted in them giving the owner a notice under section 35 (see subsection (9) for an explanation of when investigations are to be treated as having resulted in the giving of a notice under section 35).
cy-gb	214.O dan is-adran (2), caiff yr Awdurdod adennill oddi wrth berchennog ar dir unrhyw dreuliau yr eir iddynt yn rhesymol gan yr Awdurdod wrth gynnal ymchwiliadau o dan adran 55 a arweiniodd at roi hysbysiad i’r perchennog o dan adran 35 (gweler is-adran (9) am esboniad o ba bryd y mae ymchwiliadau i’w trin fel pe baent wedi arwain at roi hysbysiad o dan adran 35).

en-gb	The Authority may also recover the amount of any compensation recovered or recoverable under section 50 from the Authority in relation to such investigations.
cy-gb	Caiff yr Awdurdod hefyd adennill swm unrhyw digollediad a adenillwyd neu y gellir ei adennill o dan adran 50 oddi wrth yr Awdurdod mewn perthynas ag ymchwiliadau o’r fath.

en-gb	The “owner” is the person given the notice under section 35 (see subsection (9)).
cy-gb	Y “perchennog” yw’r person y rhoddir yr hysbysiad iddo o dan adran 35 (gweler is-adran (9)).

en-gb	215.Subsection (3) provides that the Authority may recover expenses from a contributory where an order has been made under section 48 in relation to expenses the owner may otherwise have to bear under subsection (1) or (2).
cy-gb	215.Mae is-adran (3) yn darparu y caiff yr Awdurdod adennill treuliau oddi wrth gyfrannwr pan fo gorchymyn wedi ei wneud o dan adran 48 mewn perthynas â threuliau y gall fod yn rhaid i’r perchennog eu hysgwyddo fel arall o dan is-adran (1) neu (2).

en-gb	216.Subsections (4) and (5) set out the procedural requirements the Authority must follow in order to recover sums under this section.
cy-gb	216.Mae is-adrannau (4) a (5) yn nodi’r gofynion gweithdrefnol y mae rhaid i’r Awdurdod eu dilyn er mwyn adennill symiau o dan yr adran hon.

en-gb	217.Subsection (6) provides that a demand given by the Authority under subsection (4) is final and conclusive unless an application to vary or cancel the demand is made under section 54.
cy-gb	217.Mae is-adran (6) yn darparu bod archiad a roddir gan yr Awdurdod o dan is-adran (4) yn derfynol ac yn bendant oni bai bod cais i amrywio neu ganslo’r archiad yn cael ei wneud o dan adran 54.

en-gb	218.Interest is payable in relation to any sum recoverable under this section in accordance with subsection (7) and subsection (8) provides that any sum recoverable may be paid in instalments if agreed by the Authority.
cy-gb	218.Mae llog yn daladwy mewn perthynas ag unrhyw swm sy’n adenilladwy o dan yr adran hon yn unol ag is-adran (7) ac mae is-adran (8) yn darparu y caniateir talu unrhyw swm sy’n adenilladwy mewn rhandaliadau os yw’r Awdurdod yn cytuno i hynny.

en-gb	Section 54 - Right to appeal against Authority’s demand
cy-gb	Adran 54 - Yr hawl i apelio yn erbyn archiad yr Awdurdod

en-gb	219.Section 54 provides a person given a demand under section 53 with a right to apply to the court (as defined in section 90) for an order varying or cancelling the demand.
cy-gb	219.Mae adran 54 yn darparu hawl i berson y rhoddir archiad iddo o dan adran 53 i wneud cais i’r llys (fel y’i diffinnir yn adran 90) am orchymyn yn amrywio neu’n canslo’r archiad.

en-gb	220.Subsections (3) and (4) of section 54 set out the grounds on which such an application may be made, and subsection (5) provides that where the court is satisfied that any of the grounds of the application are made out, the court may make an order cancelling the demand or reducing the amount that is recoverable from the person to whom the demand was given.
cy-gb	220.Mae is-adrannau (3) a (4) o adran 54 yn nodi’r seiliau y caniateir gwneud cais o’r fath arnynt, ac mae is-adran (5) yn darparu, pan fo’r llys wedi ei fodloni bod unrhyw un neu ragor o seiliau’r cais wedi ei phrofi neu eu profi, y caiff y llys wneud gorchymyn sy’n canslo’r archiad neu’n lleihau’r swm sy’n adenilladwy oddi wrth y person y rhoddwyd yr archiad iddo.

en-gb	221.Chapter 4 is a short Chapter that gives the Authority the power to carry out investigations on land to determine whether specified operations on land need to be required or carried out.
cy-gb	221.Mae Pennod 4 yn Bennod fer sy’n rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i gynnal ymchwiliadau ar dir i benderfynu a oes angen gwneud gweithrediadau penodedig ar dir yn ofynnol neu gynnal gweithrediadau o’r fath.

en-gb	The Chapter also creates related offences.
cy-gb	Mae’r Bennod hefyd yn creu troseddau cysylltiedig.

en-gb	Section 55 – Power to carry out investigations
cy-gb	Adran 55 - Pŵer i gynnal ymchwiliadau

en-gb	222.Section 55 gives the Authority power to carry out investigations on land to determine whether operations need to be required or carried out by the Authority, or whether operations are being carried out in compliance with a notice given under section 35.
cy-gb	222.Mae adran 55 yn rhoi pŵer i’r Awdurdod i gynnal ymchwiliadau ar dir i benderfynu pa un a oes angen i’r Awdurdod wneud gweithrediadau yn ofynnol neu gynnal gweithrediadau ei hun, neu ba un a yw gweithrediadau yn cael eu cynnal yn unol â hysbysiad a roddir o dan adran 35.

en-gb	Section 56 – Penalty for obstructing operations etc
cy-gb	Adran 56 – Cosb am rwystro gweithrediadau etc

en-gb	223.Subsection (1) provides that a person commits an offence if they intentionally obstruct or interfere with - (a) an investigation under section 55, (b) the carrying out of operations required by a notice under section 35, or (c) the carrying out of operations under section 44.
cy-gb	223.Mae is-adran (1) yn darparu bod person yn cyflawni trosedd os yw’n rhwystro neu’n ymyrryd yn fwriadol ag - (a) ymchwiliad o dan adran 55, (b) cynnal gweithrediadau sy’n ofynnol gan hysbysiad o dan adran 35, neu (c) cynnal gweithrediadau o dan adran 44.

en-gb	In accordance with subsection (3), a person guilty of an offence under subsection (1) is liable on summary conviction to a fine.
cy-gb	Yn unol ag is-adran (3), mae person sy’n euog o drosedd o dan is-adran (1) yn agored ar euogfarn ddiannod i ddirwy.

en-gb	224.Subsection (2) provides that a person who intentionally damages or otherwise interferes with any works completed in the course of operations required by a notice under section 35 notice or carried out by the Authority under section 44 commits an offence.
cy-gb	224.Mae is-adran (2) yn darparu bod person sy’n difrodi’n fwriadol neu’n ymyrryd fel arall ag unrhyw waith a gwblhawyd yn ystod gweithrediadau sy’n ofynnol drwy hysbysiad o dan adran 35 neu a gynhelir gan yr Awdurdod o dan adran 44 yn cyflawni trosedd.

en-gb	In accordance with subsection (3) a person guilty of an offence under subsection (1) is liable on summary conviction to a fine.
cy-gb	Yn unol ag is-adran (3) mae person sy’n euog o drosedd o dan is-adran (1) yn agored ar euogfarn ddiannod i ddirwy.

en-gb	225.Subsection (4) provides that a contravention of subsection (1) or (2) by the Crown does not make the Crown criminally liable.
cy-gb	225.Mae is-adran (4) yn darparu nad yw torri is-adran (1) neu (2) gan y Goron yn gwneud y Goron yn atebol o ran cyfraith trosedd.

en-gb	Part 4 – Supplementary
cy-gb	Rhan 4 - Atodol

en-gb	226.Part 4 contains provisions about management plans, information sharing, powers to require information and penalties in connection with notices requiring information.
cy-gb	226.Mae Rhan 4 yn cynnwys darpariaethau ynghylch cynlluniau rheoli, rhannu gwybodaeth, pwerau i’w gwneud yn ofynnol rhoi gwybodaeth a chosbau mewn cysylltiad â hysbysiadau sy’n ei gwneud yn ofynnol rhoi gwybodaeth.

en-gb	These are contained at sections 57 to 64.
cy-gb	Mae’r rhain wedi eu cynnwys yn adrannau 57 i 64.

en-gb	227.It also makes provision about powers of entry.
cy-gb	227.Mae hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch pwerau mynediad.

en-gb	These include provisions in relation to the giving of notice prior to entry, the issuing of warrants conferring powers of entry, entry to land both with, and without, a warrant, penalties for obstructing entry to land and entry to Crown land.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys darpariaethau mewn perthynas â rhoi hysbysiad cyn mynd ar dir, dyroddi gwarantau sy’n rhoi pwerau mynediad, mynd ar dir gyda gwarant, a heb warant, cosbau am rwystro mynd ar dir a mynd ar dir y Goron.

en-gb	228.There are also a number of miscellaneous provisions. These are a duty on the Authority to establish and maintain a website (or other electronic facility), publication requirements, provision giving the Authority the power to provide administrative, technical or professional services and provision in respect of guidance.
cy-gb	228.Mae nifer o ddarpariaethau amrywiol hefyd, sef dyletswydd ar yr Awdurdod i sefydlu a chynnal gwefan (neu gyfleuster electronig arall), gofynion cyhoeddi, darpariaeth sy’n rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i ddarparu gwasanaethau a darpariaeth weinyddol, technegol neu broffesiynol a darpariaeth mewn cysylltiad â chanllawiau.

en-gb	They also include provision that makes amendments to the Mines and Quarries (Tips) Act 1969.
cy-gb	Maent hefyd yn cynnwys darpariaeth sy’n gwneud diwygiadau i Ddeddf Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni) 1969.

en-gb	Section 57 – Management plans
cy-gb	Adran 57 – Cynlluniau rheoli

en-gb	229.Subsection (1) requires the Authority to prepare and maintain a management plan for every disused tip in the register which is a category 1 or category 2 tip.
cy-gb	229.Mae is-adran (1) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod lunio a chadw cynllun rheoli ar gyfer pob tomen nas defnyddir yn y gofrestr sy’n domen categori 1 neu’n domen categori 2.

en-gb	230.Subsection (2) requires the Authority to prepare the management plan as soon as practicable after the tip is first recorded in the register as a category 1 tip or category 2 tip.
cy-gb	230.Mae is-adran (2) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod lunio’r cynllun rheoli cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl i’r domen gael ei chofnodi gyntaf yn y gofrestr fel tomen categori 1 neu domen categori 2.

en-gb	231.Subsection (3) provides the Authority with a power to prepare and maintain a management plan for a category 3 tip or category 4 tip.
cy-gb	231.Mae is-adran (3) yn darparu pŵer i’r Awdurdod i lunio a chadw cynllun rheoli ar gyfer tomen categori 3 neu domen categori 4.

en-gb	232.Subsection (4) prescribes that a management plan must set out how the Authority intends to exercise its functions under the Act in relation to the tip (including details of any information or advice that it intends to give to owners or occupiers of land under section 3); information the Authority considers may be relevant in an emergency involving the tip; information about the roles and responsibilities of the Authority and other public authorities in such an emergency; and how the Authority intends to co-operate with those public authorities in such an emergency.
cy-gb	232.Mae is-adran (4) yn rhagnodi bod rhaid i gynllun rheoli nodi sut y mae’r Awdurdod yn bwriadu arfer ei swyddogaethau o dan y Ddeddf mewn perthynas â’r domen (gan gynnwys manylion unrhyw wybodaeth neu gyngor y mae’n bwriadu ei rhoi neu ei roi i berchnogion tir neu feddianwyr ar dir o dan adran 3); gwybodaeth y mae’r Awdurdod yn ystyried y gallai fod yn berthnasol mewn argyfwng sy’n ymwneud â’r domen; gwybodaeth am rolau a chyfrifoldebau’r Awdurdod ac awdurdodau cyhoeddus eraill mewn argyfwng o’r fath; a sut y mae’r Awdurdod yn bwriadu cydweithredu â’r awdurdodau cyhoeddus hynny mewn argyfwng o’r fath.

en-gb	233.Subsection (5) provides that a management plan may include any other information that the Authority considers appropriate.
cy-gb	233.Mae is-adran (5) yn darparu y caiff cynllun rheoli gynnwys unrhyw wybodaeth arall y mae’r Awdurdod yn ystyried ei bod yn briodol.

en-gb	234.The intention is for the Authority to co-operate with other relevant public authorities in the preparation of management plans, for example, with the local authority for the area where the disused tip is situated, Natural Resources Wales, the Coal Authority and the Fire and Rescue Authority for the area.
cy-gb	234.Y bwriad yw y bydd yr Awdurdod yn cydweithredu ag awdurdodau cyhoeddus perthnasol eraill wrth lunio cynlluniau rheoli, er enghraifft, â’r awdurdod lleol ar gyfer yr ardal y lleolir y domen nas defnyddir ynddi, Cyfoeth Naturiol Cymru, yr Awdurdod Glo a’r Awdurdod Tân ac Achub ar gyfer yr ardal.

en-gb	In accordance with section 74(1)(f), the Welsh Ministers must give the Authority guidance in relation to the exercise of its functions under section 57 (management plans).
cy-gb	Yn unol ag adran 74(1)(f), rhaid i Weinidogion Cymru roi canllawiau i’r Awdurdod mewn perthynas ag arfer ei swyddogaethau o dan adran 57 (cynlluniau rheoli).

en-gb	The Authority must have regard to that guidance in exercising its functions.
cy-gb	Rhaid i’r Awdurdod roi sylw i’r canllawiau hynny wrth arfer ei swyddogaethau.

en-gb	Section 58 – Meaning of “relevant public authority”
cy-gb	Adran 58 – Ystyr “awdurdod cyhoeddus perthnasol”

en-gb	235.Section 58 defines “relevant public authority” for the purposes of Part 4 of the Act.
cy-gb	235.Mae adran 58 yn diffinio “awdurdod cyhoeddus perthnasol” at ddibenion Rhan 4 o’r Ddeddf.

en-gb	Some of the sections in Part 4 that relate to the provision of information apply specifically to relevant public authorities whilst others do not allow for information to be requested from such authorities.
cy-gb	Mae rhai o’r adrannau yn Rhan 4 sy’n ymwneud â darparu gwybodaeth yn gymwys yn benodol i awdurdodau cyhoeddus perthnasol, ond nid yw eraill yn caniatáu gwneud archiad am wybodaeth oddi wrth awdurdodau o’r fath.

en-gb	236.Subsection (1) provides that the Welsh Ministers and a number of other public authorities are “relevant public authorities” for the purposes of Part 4.
cy-gb	236.Mae is-adran (1) yn darparu bod Gweinidogion Cymru a nifer o awdurdodau cyhoeddus eraill yn “awdurdodau cyhoeddus perthnasol” at ddibenion Rhan 4.

en-gb	Those other public authorities are:
cy-gb	Yr awdurdodau cyhoeddus eraill hynny yw:

en-gb	Natural Resources Wales, county councils and county borough councils in Wales, National Park Authorities in Wales, the Coal Authority, and Fire and Rescue Authorities for areas in Wales.
cy-gb	Cyfoeth Naturiol Cymru, cynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol yng Nghymru, Awdurdodau Parciau Cenedlaethol yng Nghymru, yr Awdurdod Glo, ac Awdurdodau Tân ac Achub ar gyfer ardaloedd yng Nghymru.

en-gb	237.Subsection (3) provides that the Welsh Ministers may make regulations to amend the meaning of “relevant public authority” in subsection (1).
cy-gb	237.Mae is-adran (3) yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau i ddiwygio ystyr “awdurdodau cyhoeddus perthnasol” yn is-adran (1).

en-gb	In accordance with subsection (4), such regulations may not include a public authority within the definition of “relevant public authority” unless that authority is a “devolved Welsh authority” within the meaning of section 157A(1)(a) of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Yn unol ag is-adran (4), ni chaiff rheoliadau o’r fath gynnwys awdurdod cyhoeddus o fewn y diffiniad o “awdurdodau cyhoeddus perthnasol” oni bai bod yr awdurdod hwnnw’n “awdurdod Cymreig datganoledig” o fewn yr ystyr a roddir i “devolved Welsh authority” yn adran 157A(1)(a) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	This means that a public authority can only be included within the definition of “relevant public authority” if its functions are exercisable only in relation to Wales and are wholly or mainly functions that do not relate to reserved matters.
cy-gb	Mae hyn yn golygu na chaniateir cynnwys awdurdod cyhoeddus yn y diffiniad o “awdurdod cyhoeddus perthnasol” onid yw ei swyddogaethau yn arferadwy o ran Cymru yn unig, a bod y swyddogaethau hynny yn rhai nad ydynt yn ymwneud â materion a gedwir yn ôl yn gyfan gwbl neu’n bennaf.

en-gb	Section 59 – Authority's power to require relevant public authorities to give information
cy-gb	Adran 59 – Pŵer yr Awdurdod i’w gwneud yn ofynnol i awdurdodau cyhoeddus perthnasol roi gwybodaeth

en-gb	238.Subsection (1) places a duty on each relevant public authority to provide the Authority with information requested by the Authority for the purpose of exercising functions conferred by or under the Act.
cy-gb	238.Mae is-adran (1) yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod cyhoeddus perthnasol i ddarparu i’r Awdurdod wybodaeth y gofynnir amdani gan yr Awdurdod at ddiben arfer swyddogaethau a roddir gan y Ddeddf neu odani.

en-gb	239.Subsection (2) provides that a relevant public authority is neither required nor permitted to give information to the Authority if that would be contrary to any prohibition contained in other legislation or imposed by another rule of law.
cy-gb	239.Mae is-adran (2) yn darparu nad yw’n ofynnol i awdurdod cyhoeddus perthnasol roi gwybodaeth i’r Awdurdod, a ni chaniateir iddo wneud hynny, pe bai hynny’n groes i unrhyw waharddiad sydd wedi ei gynnwys mewn deddfwriaeth arall neu a osodir gan reol gyfreithiol arall.

en-gb	For example, a relevant public authority would not be required to provide information if in doing so it would breach data protection legislation or breach a duty of confidence owed to a third party.
cy-gb	Er enghraifft, ni fyddai’n ofynnol i awdurdod cyhoeddus perthnasol ddarparu gwybodaeth pe bai, wrth wneud hynny, yn torri deddfwriaeth diogelu data neu’n torri dyletswydd gyfrinachedd sy’n ddyledus i drydydd parti.

en-gb	240.Subsection (3) requires a relevant public authority to give the Authority its reasons in writing where it refuses to disclose information to the Authority following a request under this section.
cy-gb	240.Mae is-adran (3) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod cyhoeddus perthnasol roi ei resymau yn ysgrifenedig i’r Awdurdod pan fo’n gwrthod datgelu gwybodaeth i’r Awdurdod yn dilyn archiad o dan yr adran hon.

en-gb	Section 60 – Duties of Authority and relevant public authorities to share information
cy-gb	Adran 60 – Dyletswyddau’r Awdurdod ac awdurdodau cyhoeddus perthnasol i rannu gwybodaeth

en-gb	241.Section 60 places a duty on a relevant public authority and the Authority, when certain circumstances are satisfied, to give information to the other party as soon as practicable.
cy-gb	241.Mae adran 60 yn gosod dyletswydd ar awdurdod cyhoeddus perthnasol a’r Awdurdod, pan fo amgylchiadau penodol wedi eu bodloni, i roi gwybodaeth i’r parti arall cyn gynted ag y bo’n ymarferol.

en-gb	242.Subsection (1) requires a relevant public authority, if it becomes aware of a threat to the stability of a disused tip or of evidence of a disused tip’s instability, and it considers that information should be shared with the Authority in the interests of avoiding or reducing a threat to human welfare, to provide the Authority with that information as soon as practicable.
cy-gb	242.Mae is-adran (1) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod cyhoeddus perthnasol, os daw’n ymwybodol o fygythiad i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu dystiolaeth o ansefydlogrwydd tomen nas defnyddir, a’i fod yn ystyried y dylid rhannu’r wybodaeth honno â’r Awdurdod er mwyn osgoi neu leihau bygythiad i les pobl, i ddarparu’r wybodaeth honno i’r Awdurdod cyn gynted ag y bo’n ymarferol.

en-gb	For example, a local authority may become aware, as part of a planning application, of activity on or near a disused tip that it considers should be passed to the Authority in the interests of avoiding or reducing a threat to human welfare.
cy-gb	Er enghraifft, gall awdurdod lleol ddod yn ymwybodol, fel rhan o gais cynllunio, o weithgarwch ar domen nas defnyddir, neu gerllaw tomen o’r fath, y mae’n ystyried y dylid rhoi gwybod i’r Awdurdod amdano er mwyn osgoi neu leihau bygythiad i les pobl.

en-gb	243.Similarly, subsection (2) requires the Authority, if it becomes aware of something that should be brought to the attention of a relevant public authority for the purpose of the public authority’s exercise of its functions, to provide that information to the public authority as soon as practicable.
cy-gb	243.Yn yr un modd, mae is-adran (2) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod, os daw’n ymwybodol o rywbeth y dylid ei ddwyn i sylw awdurdod cyhoeddus perthnasol at ddiben arfer swyddogaethau’r awdurdod cyhoeddus, ddarparu’r wybodaeth honno i’r awdurdod cyhoeddus cyn gynted ag y bo’n ymarferol.

en-gb	For example, if when assessing a disused tip, the Authority becomes aware of a fire hazard on the tip or on neighbouring land, the Authority must provide that information to the Fire and Rescue Authority for that area.
cy-gb	Er enghraifft, wrth asesu tomen nas defnyddir, os bydd yr Awdurdod yn dod yn ymwybodol o berygl tân ar y domen neu ar dir cyfagos, rhaid i’r Awdurdod ddarparu’r wybodaeth honno i’r Awdurdod Tân ac Achub ar gyfer yr ardal honno.

en-gb	244.Subsection (3) provides that the section can neither require nor permit a relevant public authority or the Authority to give information contrary to any prohibitions contained in legislation or imposed by another rule of law.
cy-gb	244.Mae is-adran (3) yn darparu na all yr adran ei gwneud yn ofynnol na chaniatáu i awdurdod cyhoeddus perthnasol na’r Awdurdod roi gwybodaeth yn groes i unrhyw waharddiadau sydd wedi eu cynnwys mewn deddfwriaeth neu a osodir gan reol gyfreithiol arall.

en-gb	Section 61 – Information about estates or interests in land
cy-gb	Adran 61 — Gwybodaeth am ystadau neu fuddiannau mewn tir

en-gb	245.Section 61 contains provisions that aim to help the Authority to obtain certain information.
cy-gb	245.Mae adran 61 yn cynnwys darpariaethau at ddiben helpu’r Awdurdod i gael gwybodaeth benodol.

en-gb	246.Subsection (1) provides that the Authority may require an occupier of land, or a person who receives rent in respect of the land, to provide certain written information to the Authority: namely, the nature of their estate or interest in the land and whether they know of anyone else with an estate or interest in the land.
cy-gb	246.Mae is-adran (1) yn darparu y caiff yr Awdurdod ei gwneud yn ofynnol i feddiannydd ar dir, neu berson sy’n cael rhent mewn cysylltiad â’r tir, ddarparu gwybodaeth ysgrifenedig benodol i’r Awdurdod: sef, natur eu hystad neu fuddiant yn y tir ac a ydynt yn gwybod am unrhyw un arall sydd ag ystad neu fuddiant yn y tir.

en-gb	If they are aware of any such person they must, if such information is known, provide the Authority with that person’s name and contact details.
cy-gb	Os ydynt yn ymwybodol o unrhyw berson o’r fath rhaid iddynt, os yw’r wybodaeth honno’n hysbys, roi enw a manylion cyswllt y person hwnnw i’r Awdurdod.

en-gb	Not giving such information, without reasonable excuse, or giving information which is false and misleading in a material respect, either knowing it to be false or misleading or being reckless as to whether it is so, is an offence under section 64.
cy-gb	Mae peidio â rhoi gwybodaeth o’r fath, heb esgus rhesymol, neu roi gwybodaeth sy’n anwir ac yn gamarweiniol mewn modd perthnasol, naill ai gan wybod ei bod yn anwir neu’n gamarweiniol neu wrth fod yn ddi-hid ynghylch pa un a yw’n anwir neu’n gamarweiniol, yn drosedd o dan adran 64.

en-gb	247.The meaning of “contact details” is set out in subsection (2).
cy-gb	247.Nodir ystyr “manylion cyswllt” yn is-adran (2).

en-gb	248.Subsection (3) provides that the Authority may not give a notice under section 60 requiring a person to provide information unless the Authority needs such information to enable it or assist it in exercising a function conferred by or under the Act.
cy-gb	248.Mae is-adran (3) yn darparu na chaiff yr Awdurdod roi hysbysiad o dan adran 60 yn ei gwneud yn ofynnol i berson ddarparu gwybodaeth oni bai bod angen gwybodaeth o’r fath ar yr Awdurdod i’w alluogi neu i’w gynorthwyo i arfer swyddogaeth a roddir gan y Ddeddf neu odani.

en-gb	The Authority might, for example, require information in order to establish who has an estate or an interest in certain land, so that the Authority is able to comply with its duty under section 37 of the Act to give certain persons a copy of a section 35 notice.
cy-gb	Efallai y bydd yr Awdurdod, er enghraifft, angen gwybodaeth er mwyn cadarnhau pwy sydd ag ystad neu fuddiant mewn tir penodol, fel y gall yr Awdurdod gydymffurfio â’i ddyletswydd o dan adran 37 o’r Ddeddf i roi i bersonau penodol gopi o hysbysiad adran 35.

en-gb	249.Subsection (4) sets out the period within which a notice under this section may require information to be given.
cy-gb	249.Mae is-adran (4) yn nodi’r cyfnod y caniateir i hysbysiad o dan yr adran hon ei gwneud yn ofynnol rhoi gwybodaeth ynddo.

en-gb	250.Subsection (5) clarifies that section 61 does not require or permit information to be given contrary to any prohibitions contained in legislation or imposed by another rule of law.
cy-gb	250.Mae is-adran (5) yn egluro nad yw adran 61 yn ei gwneud yn ofynnol nac yn caniatáu i wybodaeth gael ei rhoi yn groes i unrhyw waharddiadau sydd wedi eu cynnwys mewn deddfwriaeth neu wedi eu gosod gan reol gyfreithiol arall.

en-gb	Subsections (6) and (7) provide, respectively, that the Authority may not give a notice under section 61 to a relevant public authority or to an appropriate Crown authority in respect of an estate or interest in Crown land which is not a private interest.
cy-gb	Mae is-adrannau (6) a (7) yn darparu, yn y drefn honno, na chaiff yr Awdurdod roi hysbysiad o dan adran 61 i awdurdod cyhoeddus perthnasol nac i awdurdod priodol y Goron mewn cysylltiad ag ystad neu fuddiant yn nhir y Goron nad yw’n fuddiant preifat.

en-gb	“Appropriate Crown authority”, “Crown land” and “private interest” are defined in section 89.
cy-gb	Diffinnir “awdurdod priodol y Goron”, “tir y Goron” a “buddiant preifat” yn adran 89.

en-gb	This reflects the fact that there are provisions elsewhere in the Act that allow notices to be given to relevant public authorities or in respect of estates or interests in Crown land: section 59 (which enable the Authority to require relevant public authorities to give information) and section 62 (which makes provision in respect of obtaining information about estates or interests in Crown land).
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu’r ffaith bod darpariaethau mewn mannau eraill yn y Ddeddf sy’n caniatáu i hysbysiadau gael eu rhoi i awdurdodau cyhoeddus perthnasol neu mewn cysylltiad ag ystadau neu fuddiannau yn nhir y Goron: adran 59 (sy’n galluogi’r Awdurdod i’w gwneud yn ofynnol i awdurdodau cyhoeddus perthnasol roi gwybodaeth) ac adran 62 (sy’n gwneud darpariaeth mewn perthynas â chael gwybodaeth am ystadau neu fuddiannau yn nhir y Goron).

en-gb	Section 62 – Information about estates or interests in Crown land
cy-gb	Adran 62 — Gwybodaeth am ystadau neu fuddiannau yn nhir y Goron

en-gb	251.This section makes provision in relation to obtaining information about estates or interests in Crown land.
cy-gb	251.Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â chael gwybodaeth am ystadau neu fuddiannau yn nhir y Goron.

en-gb	252.Subsection (1) provides that section 62 applies to an estate or interest in Crown land that is not a private interest.
cy-gb	252.Mae is-adran (1) yn darparu bod adran 62 yn gymwys i ystad neu fuddiant yn nhir y Goron nad yw’n fuddiant preifat.

en-gb	“Crown land” is defined in section 89(2) and “private interest”, in relation to Crown land, is defined in section 89(5).
cy-gb	Diffinnir “tir y Goron” yn adran 89(2) a diffinnir “buddiant preifat”, mewn perthynas â thir y Goron, yn adran 89(5).

en-gb	253.Subsection (4) requires the appropriate Crown authority to provide information requested by the Authority under subsection (2), other than in the circumstances set out in subsection (4)(a) or (b).
cy-gb	253.Mae is-adran (4) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod priodol y Goron ddarparu gwybodaeth y gofynnir amdani gan yr Awdurdod o dan is-adran (2), heblaw o dan yr amgylchiadau a nodir yn is-adran (4)(a) neu (b).

en-gb	Section 63 – Information to identify or assess threats to stability of a disused tip etc
cy-gb	Adran 63 – Gwybodaeth i nodi neu asesu bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir etc

en-gb	254.Subsection (1) provides that the Authority may give an “information notice” to a person.
cy-gb	254.Mae is-adran (1) yn darparu y caiff yr Awdurdod roi “hysbysiad gwybodaeth” i berson.

en-gb	An information notice may not be given to a relevant public authority (subsection (5)).
cy-gb	Ni chaniateir rhoi hysbysiad gwybodaeth i awdurdod cyhoeddus perthnasol (is-adran (5)).

en-gb	An information notice must specify the type of information sought by the Authority, which must be information that the Authority believes will allow or help it to assess a threat to the stability of a disused tip, or to assess the stability of a disused tip.
cy-gb	Rhaid i hysbysiad gwybodaeth bennu’r math o wybodaeth y mae’r Awdurdod yn gofyn amdani, y mae rhaid iddi fod yn wybodaeth y mae’r Awdurdod yn credu y bydd yn ei ganiatáu neu’n ei helpu i asesu bygythiad i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir, neu i asesu sefydlogrwydd tomen nas defnyddir.

en-gb	The Authority must have a reason to believe that the person to whom the information notice is given either possesses the information or has the information under their control.
cy-gb	Rhaid i’r Awdurdod fod â rheswm i gredu bod y person y rhoddir yr hysbysiad gwybodaeth iddo naill ai’n meddu ar yr wybodaeth neu fod ganddo’r wybodaeth o dan ei reolaeth.

en-gb	It is an offence, under section 64, not to give the information without reasonable excuse, or to give information in response to the information notice that is false or misleading in a material respect, either knowing that the information is false or misleading or being reckless as to whether it is so.
cy-gb	Mae’n drosedd, o dan adran 64, i beidio â rhoi’r wybodaeth heb esgus rhesymol, neu i roi gwybodaeth mewn ymateb i’r hysbysiad gwybodaeth sy’n anwir neu’n gamarweiniol mewn modd perthnasol, naill ai gan wybod bod yr wybodaeth yn anwir neu’n gamarweiniol neu drwy fod yn ddi-hid ynghylch pa un a yw’r wybodaeth yn anwir neu’n gamarweiniol.

en-gb	Information that might be requested under this section could include, for example, information about historical works carried out on a disused tip.
cy-gb	Gallai gwybodaeth y gellid gofyn amdani o dan yr adran hon gynnwys, er enghraifft, wybodaeth am waith hanesyddol a wnaed ar domen nas defnyddir.

en-gb	255.Subsection (2) provides that the Authority may, in the information notice, require a person to give information in a certain way and in a particular form.
cy-gb	255.Mae is-adran (2) yn darparu y caiff yr Awdurdod, yn yr hysbysiad gwybodaeth, ei gwneud yn ofynnol i berson roi gwybodaeth mewn ffordd benodol ac ar ffurf benodol.

en-gb	For example, the information notice could specify that a person must fill out a particular form.
cy-gb	Er enghraifft, gallai’r hysbysiad gwybodaeth bennu bod rhaid i berson lenwi ffurflen benodol.

en-gb	256.Subsection (3) sets out the period within which a notice under this section may require information to be given.
cy-gb	256.Mae is-adran (3) yn nodi’r cyfnod y caniateir i hysbysiad o dan yr adran hon ei gwneud yn ofynnol rhoi gwybodaeth ynddo.

en-gb	Subsection (4) provides that information cannot be required or permitted contrary to any prohibitions contained in legislation or imposed by another rule of law.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn darparu na ellir ei gwneud yn ofynnol i wybodaeth gael ei rhoi neu ganiatáu i wybodaeth gael ei rhoi yn groes i unrhyw waharddiadau sydd wedi eu cynnwys mewn deddfwriaeth neu wedi eu gosod gan reol gyfreithiol arall.

en-gb	257.An information notice may not be given to a relevant public authority (subsection (5)).
cy-gb	257.Ni chaniateir rhoi hysbysiad gwybodaeth i awdurdod cyhoeddus perthnasol (is-adran (5)).

en-gb	Sections 59 and 60 deal specifically with the sharing of information between the Authority and relevant public authorities.
cy-gb	Mae adrannau 59 a 60 yn ymdrin yn benodol â rhannu gwybodaeth rhwng yr Awdurdod ac awdurdodau cyhoeddus perthnasol.

en-gb	Section 64 - Penalties in connection with notices requiring information
cy-gb	Adran 64 - Cosbau mewn cysylltiad â hysbysiadau sy’n gofyn am wybodaeth

en-gb	258.Subsection (1) provides that a person who is required to give information in accordance with a notice under section 61 or an information notice under section 63 commits an offence if the person fails, without reasonable excuse, to provide the required information.
cy-gb	258.Mae is-adran (1) yn darparu bod person y mae’n ofynnol iddo roi gwybodaeth yn unol â hysbysiad o dan adran 61 neu hysbysiad gwybodaeth o dan adran 63, yn cyflawni trosedd os yw’r person yn methu, heb esgus rhesymol, â rhoi’r wybodaeth ofynnol.

en-gb	A person might have a reasonable excuse for the failure if, for example, the person was out of the country or hospitalised during the period within which the notice required the information to be given.
cy-gb	Efallai y bydd gan berson esgus rhesymol dros y methiant os, er enghraifft, y bu’r person allan o’r wlad neu yn yr ysbyty yn ystod y cyfnod yr oedd hysbysiad yn ei gwneud yn ofynnol rhoi’r wybodaeth ynddo.

en-gb	However, this will be a matter for the court to determine.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd hyn yn fater i’w benderfynu gan y llys.

en-gb	259.In accordance with subsection (2), this offence is punishable, following summary conviction, by a fine not exceeding level 3 on the standard scale, which is currently £1,000.
cy-gb	259.Yn unol ag is-adran (2), gellir cosbi’r drosedd hon, yn dilyn euogfarn ddiannod, drwy ddirwy nad yw’n uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol, sef £1,000 ar hyn o bryd.

en-gb	260.Subsection (3) provides that a person who is required to give information under section 61 or 63 commits an offence if they knowingly or recklessly give information which is false or misleading in a material respect, either knowing that it is false or misleading or being reckless as to whether it is so.
cy-gb	260.Mae is-adran (3) yn darparu bod person y mae’n ofynnol iddo roi gwybodaeth o dan adran 61 neu 63 yn cyflawni trosedd os ydynt yn fwriadol neu’n ddi-hid yn rhoi gwybodaeth sy’n anwir neu’n gamarweiniol mewn ffordd berthnasol, naill ai gan wybod ei bod yn anwir neu’n gamarweiniol neu drwy fod yn ddi-hid ynghylch pa un a yw’n anwir neu’n gamarweiniol.

en-gb	A person who is found guilty of this offence, in either the Magistrates’ Court or the Crown Court, is subject to a fine.
cy-gb	Mae person a euogfernir o’r drosedd hon, naill ai yn y Llys Ynadon neu Lys y Goron, yn agored i ddirwy.

en-gb	Section 65 – Power to enter land
cy-gb	Adran 65 – Pŵer i fynd ar dir

en-gb	261.Subsection (1) gives an authorised person the power to enter any land (not just land on which there is a disused tip) to do any of the things listed in paragraphs (a) to (f) on behalf of the Authority.
cy-gb	261.Mae is-adran (1) yn rhoi’r pŵer i berson awdurdodedig i fynd ar unrhyw dir (nid dim ond tir y mae tomen nas defnyddir arno) i wneud unrhyw un neu ragor o’r pethau a restrir ym mharagraffau (a) i (f) ar ran yr Awdurdod.

en-gb	Subsection (4) defines an “authorised person” to mean a person authorised in writing by the Authority to act on its behalf.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn diffinio mai ystyr “person awdurdodedig” yw person sydd wedi ei awdurdodi yn ysgrifenedig gan yr Awdurdod i weithredu ar ei ran.

en-gb	This could, for example, be a member of the Authority’s staff or it could be a third party.
cy-gb	Gallai hyn, er enghraifft, fod yn aelod o staff yr Awdurdod neu gallai fod yn drydydd parti.

en-gb	The Authority will not always be able to do the things listed in subsection (1) itself.
cy-gb	Ni fydd yr Awdurdod bob tro yn gallu gwneud y pethau a restrir yn is-adran (1) ei hun.

en-gb	This power could be used, for example, to allow the Authority to authorise contractors with specialist knowledge or equipment to enter land and carry out investigatory or monitoring work on behalf of the Authority.
cy-gb	Gellid defnyddio’r pŵer hwn, er enghraifft, i ganiatáu i’r Awdurdod awdurdodi contractwyr sydd â gwybodaeth neu gyfarpar arbenigol i fynd ar y tir a chynnal gwaith ymchwilio neu fonitro ar ran yr Awdurdod.

en-gb	262.Subsection (2) allows an authorised person to take other people, equipment and material onto the land that may be necessary for the purposes mentioned in subsection (1).
cy-gb	262.Mae is-adran (2) yn caniatáu i berson awdurdodedig fynd â phobl eraill, cyfarpar a deunydd ar y tir a allai fod yn angenrheidiol at y dibenion a grybwyllir yn is-adran (1).

en-gb	It also gives the authorised person the ability to leave equipment and material on the land.
cy-gb	Mae hefyd yn rhoi’r gallu i’r person awdurdodedig i adael cyfarpar a deunydd ar y tir.

en-gb	This means, for example, that whilst operations are being carried out, tools and machinery won’t need to be removed from the land at the end of each day.
cy-gb	Mae hyn yn golygu, er enghraifft, tra bod gweithrediadau’n cael eu cynnal, na fydd angen symud offer a pheiriannau ymaith o’r tir ar ddiwedd pob dydd.

en-gb	263.Subsection (3) provides that an authorised person may, for the purposes set out in subsection (1), carry out inspections and examinations on the land (this includes tests and surveys); take measurements and photographs and make recordings; take and remove samples from the land.
cy-gb	263.Mae is-adran (3) yn darparu y caiff person awdurdodedig, at y dibenion a nodir yn is-adran (1), gynnal arolygiadau ac archwiliadau ar y tir (mae hyn yn cynnwys profion ac arolygon); cymryd mesuriadau, tynnu lluniau a gwneud recordiadau; cymryd samplau o’r tir a’u symud ymaith.

en-gb	These are actions an authorised person may need to undertake when doing the things mentioned in subsection (1) on behalf of the Authority.
cy-gb	Dyma’r camau y gallai fod angen i berson awdurdodedig eu cymryd wrth wneud y pethau a grybwyllir yn is-adran (1) ar ran yr Awdurdod.

en-gb	Section 66 – Entry to land without a warrant
cy-gb	Adran 66 - Mynediad i dir heb warant

en-gb	264.Subsection (1) provides that an authorised person cannot demand entry to land that is occupied unless at least 48 hours’ notice of the intended entry has been given to every occupier of the land.
cy-gb	264.Mae is-adran (1) yn darparu na chaiff person awdurdodedig fynnu mynediad i dir sy’n cael ei feddiannu oni bai bod o leiaf 48 awr o rybudd o’r mynediad arfaethedig wedi ei roi i bob meddiannydd ar y tir.

en-gb	Similarly, subsection (2) provides that an authorised person may not demand to take other people, equipment or material onto land that is occupied, nor can an authorised person demand to leave material on such land, unless at least 48 hours’ notice of the intention to do so has been given to every occupier of the land.
cy-gb	Yn yr un modd, mae is-adran (2) yn darparu na chaiff person awdurdodedig fynnu mynd â phobl eraill, cyfarpar neu ddeunydd ar dir sy’n cael ei feddiannu, ac na chaiff person awdurdodedig fynnu gadael deunydd ar dir o’r fath, oni bai bod o leiaf 48 awr o rybudd o’r bwriad i wneud hynny wedi ei roi i bob meddiannydd ar y tir.

en-gb	A notice must include, where relevant, details of the persons, equipment and material to be taken onto, or left on, the land.
cy-gb	Rhaid i hysbysiad gynnwys, pan fo’n berthnasol, fanylion y personau, y cyfarpar a’r deunydd sydd i’w cymryd ar y tir neu ei gymryd ar y tir, neu i’w gadael arno neu i’w adael arno.

en-gb	265.If the authorised person seeks entry 48 hours after giving the notice, but an occupier or owner denies the authorised person entry, the authorised person will need to apply for a warrant to enter the land under section 67.
cy-gb	265.Os yw’r person awdurdodedig yn ceisio mynediad 48 awr ar ôl rhoi’r hysbysiad, ond bod meddiannydd neu berchennog yn gwrthod mynediad i’r person awdurdodedig, bydd angen i’r person awdurdodedig wneud cais am warant i fynd ar y tir o dan adran 67.

en-gb	266.An authorised person can, with agreement, enter land without giving prior notice.
cy-gb	266.Caiff person awdurdodedig, gyda chytundeb, fynd ar dir heb roi rhybudd ymlaen llaw.

en-gb	267.Subsection (3) disapplies the requirement, in subsections (1) and (2), for the Authority to give at least 48 hours’ notice where the Authority believes that a disused tip is unstable, and the instability poses a threat to human welfare that requires the Authority to enter the land immediately to:
cy-gb	267.Mae is-adran (3) yn datgymhwyso’r gofyniad, yn is-adrannau (1) a (2), i’r Awdurdod roi o leiaf 48 awr o rybudd pan fo’r Awdurdod yn credu bod tomen nas defnyddir yn ansefydlog, a bod yr ansefydlogrwydd yn peri bygythiad i les pobl sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod fynd ar y tir ar unwaith er mwyn:

en-gb	(a)investigate whether operations need to be carried out under Part 3, namely investigations to determine whether the Authority needs to require an owner of land to carry out operations under section 35, or to determine whether the Authority needs to undertake the works itself under section 44, or
cy-gb	(a)ymchwilio i weld a oes angen cynnal gweithrediadau o dan Ran 3, sef ymchwiliadau i benderfynu a oes angen i’r Awdurdod ei gwneud yn ofynnol i berchennog ar dir gynnal gweithrediadau o dan adran 35, neu benderfynu a oes angen i’r Awdurdod ymgymryd â’r gwaith ei hun o dan adran 44; neu

en-gb	(b)to carry out operations on land and consequential works of reinstatement itself under section 44.
cy-gb	(b)cynnal gweithrediadau ar dir a gwaith adfer canlyniadol ei hun o dan adran 44.

en-gb	268.Where the conditions in subsection (3) are satisfied, an authorised person may demand entry as of right to land which is occupied, without giving notice, and may demand that other persons be permitted to enter the land, and that equipment or material are taken onto, and left on, the land.
cy-gb	268.Pan fo’r amodau yn is-adran (3) wedi eu bodloni, caiff person awdurdodedig fynnu mynediad fel mater o hawl i dir sy’n cael ei feddiannu, heb roi hysbysiad, a gall fynnu bod personau eraill yn cael mynd ar y tir, a bod cyfarpar neu ddeunydd yn cael eu cymryd ar y tir, a’i adael arno.

en-gb	269.Subsection (4) provides that an authorised person cannot demand admission as of right to residential land, although an authorised person could enter residential land with the consent of the occupier.
cy-gb	269.Mae is-adran (4) yn darparu na chaiff person awdurdodedig fynnu mynediad fel hawl i dir preswyl, er y gallai person awdurdodedig fynd ar dir preswyl gyda chydsyniad y meddiannydd.

en-gb	If the occupier does not consent, the authorised person may apply for a warrant to enter.
cy-gb	Os nad yw’r meddiannydd yn cydsynio, caiff y person awdurdodedig wneud cais am warant i fynd ar y tir.

en-gb	The conditions that must be satisfied to obtain a warrant are contained in section 67(3).
cy-gb	Mae’r amodau y mae rhaid eu bodloni i gael gwarant wedi eu cynnwys yn adran 67(3).

en-gb	270.“Residential land” is defined in subsection (7).
cy-gb	270.Diffinnir “tir preswyl” yn is-adran (7).

en-gb	Sub-paragraph (a) of the definition captures all dwellings and parts of dwellings, including for example, a flat in a building used for other purposes, such as a caretaker’s flat in a school.
cy-gb	Mae is-baragraff (a) o’r diffiniad yn cwmpasu pob annedd a rhannau o anheddau, gan gynnwys, er enghraifft, fflat mewn adeilad a ddefnyddir at ddibenion eraill, megis fflat gofalwr mewn ysgol.

en-gb	Sub-paragraph (c) of the definition captures, for example, communal areas in a block of flats.
cy-gb	Mae is-baragraff (c) o’r diffiniad yn cwmpasu, er enghraifft, ardaloedd cymunol mewn bloc o fflatiau.

en-gb	The Act requires a warrant to enter residential land if the occupier does not consent to entry.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol cael gwarant i fynd ar dir preswyl os nad yw’r meddiannydd yn rhoi cydsyniad i hynny.

en-gb	271.Subsection (5) provides that an authorised person can only demand entry to land under section 65 at a reasonable time.
cy-gb	271.Mae is-adran (5) yn darparu na chaiff person awdurdodedig fynnu mynd ar dir o dan adran 65 ond ar adeg resymol.

en-gb	The exception to this is where the condition in subsection (3) is met.
cy-gb	Yr eithriad i hyn yw pan fodlonir yr amod yn is-adran (3).

en-gb	In such an instance, the Authority may demand entry to land at any time.
cy-gb	Mewn achos o’r fath, caiff yr Awdurdod fynnu mynd ar dir ar unrhyw adeg.

en-gb	This recognises that where a disused tip is unstable and immediate entry is required under subsection (3), an authorised person must be able to demand entry.
cy-gb	Mae hyn yn cydnabod pan fo tomen nas defnyddir yn ansefydlog a bod angen mynediad ar unwaith o dan is-adran (3), fod rhaid i berson awdurdodedig allu mynnu mynediad.

en-gb	272.Subsection (6) provides that before entering land, if requested by an owner or occupier, an authorised person must provide evidence of their authorisation and state the purpose of entry.
cy-gb	272.Mae is-adran (6) yn darparu bod rhaid i berson awdurdodedig, cyn mynd ar dir, os gofynnir amdani gan berchennog neu feddiannydd, ddangos tystiolaeth o’i awdurdodiad a datgan diben mynd ar y tir.

en-gb	They must leave the land as effectively secured against trespassers as they found it, if they leave the land at a time when no owner or occupier is present.
cy-gb	Rhaid iddynt adael y tir yr un mor ddiogel yn erbyn tresmaswyr ag yr oedd pan aeth y person arno, os ydynt yn gadael y tir ar adeg pan nad oes perchennog neu feddiannydd yn bresennol.

en-gb	273.Subsection (7) provides that references to “land” in this section do not include Crown land.
cy-gb	273.Mae is-adran (7) yn darparu nad yw cyfeiriadau at “tir” yn yr adran hon yn cynnwys tir y Goron.

en-gb	“Crown Land” is defined in section 89(2).
cy-gb	Diffinnir “tir y Goron” yn adran 89(2).

en-gb	There are specific provisions governing entry to Crown land at section 70.
cy-gb	Mae darpariaethau penodol sy’n llywodraethu mynd ar dir y Goron yn adran 70.

en-gb	274.Subsection (1) provides that a justice of the peace may issue a warrant conferring a power to enter land, if necessary, by force.
cy-gb	274.Mae is-adran (1) yn darparu y caiff ynad heddwch ddyroddi gwarant sy’n rhoi pŵer i fynd ar dir, drwy rym os oes angen.

en-gb	For example, the Authority may apply for a warrant where, after the expiry of the 48-hour notice period under section 66(1), an occupier refuses to allow an authorised person access to land.
cy-gb	Er enghraifft, caiff yr Awdurdod wneud cais am warant pan fo meddiannydd, ar ôl i’r cyfnod rhybudd 48 awr ddod i ben o dan adran 66(1), yn gwrthod caniatáu i berson awdurdodedig fynd ar dir.

en-gb	Similarly, the Authority will need to apply for a warrant if an occupier refuses entry to land where the conditions for immediate entry without notice (as set out in section 66(3)) are met.
cy-gb	Yn yr un modd, bydd angen i’r Awdurdod wneud cais am warant os yw meddiannydd yn gwrthod mynediad i dir pan fodlonir yr amodau ar gyfer mynediad ar unwaith heb rybudd (fel y nodir yn adran 66(3)).

en-gb	275.Subsection (2) provides a justice of the peace must be satisfied that there are reasonable grounds for entering land for a purpose mentioned in section 65(1) and that one or more of the conditions in subsection (3) are met.
cy-gb	275.Mae is-adran (2) yn darparu bod rhaid i ynad heddwch fod wedi ei fodloni bod seiliau rhesymol dros fynd ar dir at ddiben a grybwyllir yn adran 65(1) a bod un neu ragor o’r amodau yn is-adran (3) wedi eu bodloni.

en-gb	276.Subsection (5) provides that a justice of the peace may also allow, where it is considered necessary, an authorised person to take other persons, equipment or material onto land or to leave equipment or material on the land.
cy-gb	276.Mae is-adran (5) yn darparu y caiff ynad heddwch hefyd ganiatáu, pan ystyrir ei fod yn angenrheidiol, i berson awdurdodedig fynd â phersonau eraill, cyfarpar neu ddeunydd ar dir neu adael cyfarpar neu ddeunydd ar y tir.

en-gb	The warrant will include the power for the authorised person to do this, and where this is the case, must include details of the persons, equipment or material.
cy-gb	Bydd y warant yn cynnwys y pŵer i’r person awdurdodedig wneud hyn, ac mewn achosion o’r fath, rhaid iddo gynnwys manylion y personau, y cyfarpar neu’r deunydd.

en-gb	277.Subsection (7) provides that a warrant remains in force until the purpose for which it was granted has been fulfilled.
cy-gb	277.Mae is-adran (7) yn darparu bod gwarant yn parhau mewn grym hyd nes y cyflawnir y diben y’i dyroddir ar ei gyfer.

en-gb	If, for example, the warrant was issued to allow an authorised person to enter land to carry out specified operations on a disused tip, the warrant remains in force until those operations have been completed.
cy-gb	Er enghraifft, os dyroddwyd y warant i ganiatáu i berson awdurdodedig fynd ar dir i gynnal gweithrediadau penodedig ar domen nas defnyddir, mae’r warant yn parhau mewn grym hyd nes y bydd y gweithrediadau hynny wedi eu cwblhau.

en-gb	278.Subsection (8) clarifies that references to “land” in this section do not include Crown land.
cy-gb	278.Mae is-adran (8) yn egluro nad yw cyfeiriadau at “tir” yn yr adran hon yn cynnwys tir y Goron.

en-gb	“Residential land” has the meaning given in section 66(7).
cy-gb	Mae i “tir preswyl” yr ystyr a roddir yn adran 66(7).

en-gb	Section 68 - Entry to land with a warrant
cy-gb	Adran 68 - Mynd ar dir gyda gwarant

en-gb	279.Subsection (1) provides that a warrant issued under section 67 can only confer a power to enter land at a reasonable time, other than where the circumstances in subsection (2) are satisfied.
cy-gb	279.Mae is-adran (1) yn darparu na all gwarant a ddyroddir o dan adran 67 roi pŵer i fynd ar dir ond ar adeg resymol, ac eithrio pan fo’r amgylchiadau yn is-adran (2) wedi eu bodloni.

en-gb	What is a reasonable time will depend on the circumstances.
cy-gb	Bydd yr hyn sy’n adeg resymol yn dibynnu ar yr amgylchiadau.

en-gb	What is considered to be a reasonable time for the purposes of entering a dwelling is likely to be different to, for example, what is reasonable when entering land that is not residential land.
cy-gb	Mae’r hyn a ystyrir yn adeg resymol at ddibenion mynd i annedd yn debygol o fod yn wahanol er enghraifft, i’r hyn sy’n rhesymol wrth fynd ar dir nad yw’n dir preswyl.

en-gb	280.The restriction that a warrant conferring a power to enter land must be at a reasonable time does not apply if the justice of the peace is satisfied that the conditions in subsection (2) are met.
cy-gb	280.Nid yw’r cyfyngiad bod rhaid i warant sy’n rhoi pŵer i fynd ar dir fod yn gymwys ar adeg resymol yn gymwys os yw ynad heddwch wedi ei fodloni bod yr amodau yn is-adran (2) wedi eu bodloni.

en-gb	Where this is the case, the warrant may confer a power to enter land at any time.
cy-gb	Mewn achosion o'r fath, caiff y warant roi pŵer i fynd ar dir ar unrhyw adeg.

en-gb	281.The conditions are that (a) a disused tip is unstable, and (b) the tip’s instability poses a threat to human welfare that requires immediate entry to the land (by force if necessary) for a purpose mentioned in section 65(1)(c) or (e).
cy-gb	281.Yr amodau yw (a) bod tomen nas defnyddir yn ansefydlog, a (b) bod ansefydlogrwydd y domen yn fygythiad i les pobl sy’n gofyn am fynediad ar unwaith i’r tir (drwy rym os oes angen) at ddiben a grybwyllir yn adran 65(1)(c) neu (e).

en-gb	282.Where a person is authorised to enter land, subsection (3) provides that before entering land they must produce the warrant and state the purpose of entry, if asked to do so by an owner or occupier of the land.
cy-gb	282.Pan fo person wedi ei awdurdodi i fynd ar dir, mae is-adran (3) yn darparu, cyn mynd ar dir, fod rhaid iddo ddangos y warant a datgan diben mynd ar y tir, os gofynnir iddo wneud hynny gan berchennog neu feddiannydd ar y tir.

en-gb	Section 69 – Penalty for obstructing entry to land
cy-gb	Adran 69 - Cosb am rwystro mynd ar dir

en-gb	283.Section 69 creates an offence where a person intentionally obstructs a person exercising a power to enter land under section 65 or under a warrant issued under section 67.
cy-gb	283.Mae adran 69 yn creu trosedd pan fo person yn rhwystro yn fwriadol berson sy’n arfer pŵer i fynd ar dir o dan adran 65 neu o dan warant a ddyroddir o dan adran 67.

en-gb	Subsection (3) provides that a person found guilty of an offence under subsection (2) is liable on summary conviction to a fine not exceeding level 3 on the standard scale, which is currently £1,000.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod person a euogfernir o drosedd o dan is-adran (2) yn agored ar euogfarn ddiannod i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol, sef £1,000 ar hyn o bryd.

en-gb	Section 70 – Entry to Crown land
cy-gb	Adran 70 – Mynd ar dir y Goron

en-gb	284.This section governs the authorised person’s power to enter Crown land.
cy-gb	284.Mae’r adran hon yn rheoli pŵer y person awdurdodedig i fynd ar dir y Goron.

en-gb	“Crown land” is defined at section 89(2).
cy-gb	Diffinnir “tir y Goron” yn adran 89(2).

en-gb	285.In accordance with subsection (1), an authorised person cannot enter Crown land (a) unless they have permission from the appropriate Crown authority or (b) the Authority believes a disused tip is unstable and the tip’s instability poses a threat to human welfare that requires immediate entry to the land, either to investigate whether operations need to be required or carried out under Part 3 or to carry out operations under section 44.
cy-gb	285.Yn unol ag is-adran (1), ni chaiff person awdurdodedig fynd ar dir y Goron (a) oni bai bod ganddo ganiatâd gan awdurdod priodol y Goron neu (b) bod yr Awdurdod yn credu bod tomen nas defnyddir yn ansefydlog a bod ansefydlogrwydd y domen yn fygythiad i les pobl sy’n golygu bod angen mynd ar y tir ar unwaith, naill ai i ymchwilio i weld pa un a oes angen i weithrediadau fod yn ofynnol neu eu cynnal o dan Ran 3 neu i gynnal gweithrediadau o dan adran 44.

en-gb	Therefore, in practical terms, entry to Crown land without consent will only be possible in circumstances where the Authority believes there is an immediate need to gain entry.
cy-gb	Felly, yn ymarferol, ni fydd mynd ar dir y Goron heb ganiatâd ond yn bosibl mewn amgylchiadau pan fo’r Awdurdod yn credu bod angen mynd ar y tir ar unwaith.

en-gb	This should be a rare occurrence.
cy-gb	Dylai hyn fod yn ddigwyddiad prin.

en-gb	For example, an authorised person may need to enter Crown land without permission for the purpose of carrying out works to stabilise a disused tip if the Authority believes a tip is unstable and there is an immediate risk of a landslide that would pose a threat to human welfare.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd angen i berson awdurdodedig fynd ar dir y Goron heb ganiatâd at ddiben cynnal gwaith i sefydlogi tomen nas defnyddir os yw’r Awdurdod yn credu bod tomen yn ansefydlog a bod risg uniongyrchol o dirlithriad a fyddai’n fygythiad i les pobl.

en-gb	The disused tip need not be on Crown land: the authorised person might simply need to cross Crown land to gain access to the disused tip.
cy-gb	Nid oes angen i’r domen nas defnyddir fod ar dir y Goron: efallai na fydd ond angen i’r person awdurdodedig groesi tir y Goron er mwyn cael mynediad i’r domen nas defnyddir.

en-gb	286.Where the Authority is of the belief, in accordance with the circumstances set out in subsection (1)(b), that immediate entry to the land is required, the authorised person may demand entry to the land and demand to take other persons, equipment or material onto the land and to leave equipment or material on the land.
cy-gb	286.Pan fo’r Awdurdod yn credu, yn unol â’r amgylchiadau a nodir yn is-adran (1)(b), fod angen mynd ar y tir ar unwaith, caiff y person awdurdodedig fynnu mynediad i’r tir a mynnu mynd â phersonau eraill, cyfarpar neu ddeunydd ar y tir a gadael cyfarpar neu ddeunydd ar y tir.

en-gb	287.Subsection (3) provides that the authorised person may not demand entry to any part of the Crown land that is residential land.
cy-gb	287.Mae is-adran (3) yn darparu na chaiff y person awdurdodedig fynnu mynediad i unrhyw ran o dir y Goron sy’n dir preswyl.

en-gb	Residential land is defined in section 66(7).
cy-gb	Diffinnir tir preswyl yn adran 66(7).

en-gb	Therefore, an authorised person may only enter Crown land that meets the definition of residential land with the appropriate consent.
cy-gb	Felly, ni chaiff person awdurdodedig fynd ar dir y Goron sy’n bodloni’r diffiniad o dir preswyl ond gyda’r caniatâd priodol.

en-gb	288.Subsection (4) provides that if an authorised person enters Crown land without consent from the appropriate Crown authority because the circumstances in subsection (1)(b) apply, the Authority must inform the appropriate Crown authority as soon as reasonably practicable.
cy-gb	288.Mae is-adran (4) yn darparu, os yw person awdurdodedig yn mynd ar dir y Goron heb gydsyniad gan awdurdod priodol y Goron oherwydd bod yr amgylchiadau yn is-adran (1)(b) yn gymwys, fod rhaid i’r Awdurdod hysbysu awdurdod priodol y Goron cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol.

en-gb	289.Subsection (5)(a) provides that if requested to do so by or on behalf of an owner or occupier of Crown land, an authorised person must provide evidence of their authorisation and state the purpose of entry before entering the land under section 64.
cy-gb	289.Mae is-adran (5)(a) yn darparu, os gofynnir iddo wneud hynny gan neu ar ran perchennog neu feddiannydd ar dir y Goron, fod rhaid i berson awdurdodedig ddangos tystiolaeth o’i awdurdodiad a datgan diben mynd ar y tir cyn mynd iddo o dan adran 64.

en-gb	If an authorised person leaves the land at a time when no owner or occupier is present, subsection (5)(b) places a duty on them to leave the land as effectively secured against trespassers as they found it.
cy-gb	Os yw person awdurdodedig yn gadael y tir ar adeg pan nad oes perchennog neu feddiannydd yn bresennol, mae is-adran (5)(b) yn gosod dyletswydd arno i adael y tir yr un mor ddiogel yn erbyn tresmaswyr ag yr oedd pan aeth y person arno.

en-gb	Section 71 – Duty to establish and maintain a website or other electronic facility
cy-gb	Adran 71 – Dyletswydd i sefydlu a chynnal gwefan neu gyfleuster electronig arall

en-gb	290.Section 71 places a duty on the Authority to establish and maintain a website or other electronic facility that is free for the public to access.
cy-gb	290.Mae adran 71 yn gosod dyletswydd ar yr Awdurdod i sefydlu a chynnal gwefan neu gyfleuster electronig arall y gall y cyhoedd ei chyrchu neu ei gyrchu yn rhad ac am ddim.

en-gb	The reference to “other electronic facility” is intended to future proof the requirement.
cy-gb	Bwriedir i’r cyfeiriad at “cyfleuster electronig arall” ddiogelu’r gofyniad i’r dyfodol.

en-gb	Section 72 - Publication
cy-gb	Adran 72 - Cyhoeddi

en-gb	291.Section 72 provides that where the Act requires the Authority to publish anything (for example a notice or report) it must be published on the Authority’s website (or other electronic facility) established and maintained under section 71.
cy-gb	291.Mae adran 72 yn darparu, pan fo’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod gyhoeddi unrhyw beth (hysbysiad neu adroddiad er enghraifft), fod rhaid iddo gael ei gyhoeddi ar wefan yr Awdurdod (neu gyfleuster electronig arall) a sefydlir ac a gynhelir o dan adran 71.

en-gb	The publication requirement applies to, for example, the Authority’s annual report, corporate plan, reports of preliminary and full assessments and notices given under sections 20, 21, 22, 23, 29 and 30.
cy-gb	Mae’r gofyniad i gyhoeddi yn gymwys i, er enghraifft, adroddiad blynyddol a chynllun corfforaethol yr Awdurdod, ei adroddiadau ar asesiadau rhagarweiniol ac asesiadau llawn a’r hysbysiadau a roddir ganddo o dan adrannau 20, 21, 22, 23, 29 a 30.

en-gb	292.Section 72 also gives the Authority the power to publish documents and information subject to a publication requirement in any other way the Authority sees fit.
cy-gb	292.Mae adran 72 hefyd yn rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i gyhoeddi dogfennau a gwybodaeth y mae gofyniad i gyhoeddi yn berthnasol iddo mewn unrhyw fodd arall y mae’r Awdurdod yn ystyried ei fod yn briodol.

en-gb	Section 73 – Provision of administrative, technical or professional services
cy-gb	Adran 73 – Darparu gwasanaethau gweinyddol, technegol neu broffesiynol

en-gb	293.This section gives the Authority the power to provide administrative, technical or professional services to any devolved Welsh authority within the meaning of section 157A of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	293.Mae’r adran hon yn rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i ddarparu gwasanaethau gweinyddol, technegol neu broffesiynol i unrhyw awdurdod Cymreig datganoledig o fewn yr ystyr a roddir i “devolved Welsh authority” yn adran 157A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	294.Administrative, technical and professional services include “back room” services such as finance, payroll, human resources and information technology.
cy-gb	294.Mae gwasanaethau gweinyddol, technegol a phroffesiynol yn cynnwys gwasanaethau “swyddfa gefn” fel cyllid, cyflogres, adnoddau dynol a thechnoleg gwybodaeth.

en-gb	The Authority may choose to charge a fee for the provision of a service under this section.
cy-gb	Caiff yr Awdurdod ddewis codi ffi am ddarparu gwasanaeth o dan yr adran hon.

en-gb	Section 74 - Guidance
cy-gb	Adran 74 – Canllawiau

en-gb	295.Subsection (1) places a duty on the Welsh Ministers to give guidance to the Authority in relation to the exercise of its functions in relation to –
cy-gb	295.Mae is-adran (1) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i roi canllawiau i’r Awdurdod mewn perthynas ag arfer ei swyddogaethau mewn perthynas ag –

en-gb	(a)section 3(4) (Authority’s power to charge fees);
cy-gb	(a)adran 3(4) (pŵer yr Awdurdod i godi ffioedd);

en-gb	(b)section 10 (Authority’s duty to monitor registered tips);
cy-gb	(b)adran 10 (dyletswydd yr Awdurdod i fonitro tomenni cofrestredig);

en-gb	(c)Chapter 2 of Part 2 (preliminary and full assessment of tips by the Authority);
cy-gb	(c)Pennod 2 o Ran 2 (asesiad rhagarweiniol ac asesiad llawn o domenni gan yr Awdurdod);

en-gb	(d)section 33 (compensation for damage or disturbance caused by monitoring or assessment activity);
cy-gb	(d)adran 33 (digollediad am ddifrod neu aflonyddu a achosir gan weithgareddau monitro neu asesu);

en-gb	(e)Chapter 3 of Part 3 (payments in connection with operations);
cy-gb	(e)Pennod 3 o Ran 3 (taliadau mewn cysylltiad â gweithrediadau);

en-gb	(f)section 57 (management plans).
cy-gb	(f)adran 57 (cynlluniau rheoli).

en-gb	296.Subsection (2) gives Welsh Ministers the power to give guidance to the Authority in relation to the exercise of any of its other functions under the Act.
cy-gb	296.Mae is-adran (2) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i roi canllawiau i’r Awdurdod mewn perthynas ag arfer unrhyw un neu ragor o’i swyddogaethau eraill o dan y Ddeddf.

en-gb	Subsection (3) requires the Authority to have regard to guidance given under subsection (1) or (2) in exercising its functions.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Awdurdod roi sylw i ganllawiau a roddir o dan is-adran (1) neu (2) wrth arfer ei swyddogaethau.

en-gb	297.Subsection (4) places a duty on the Welsh Ministers to give guidance to a person appointed to determine an appeal under section 38 or section 43.
cy-gb	297.Mae is-adran (4) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i roi canllawiau i berson a benodir i benderfynu apêl o dan adran 38 neu adran 43.

en-gb	In accordance with subsection (5), a person appointed to determine such an appeal must have regard to guidance issued by the Welsh Ministers under subsection (4).
cy-gb	Yn unol ag is-adran (5), rhaid i berson a benodir i benderfynu apêl o’r fath roi sylw i ganllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru o dan is-adran (4).

en-gb	298.Subsection (6) places a duty on the Welsh Ministers to consult with such persons as they consider appropriate prior to giving guidance under this section.
cy-gb	298.Mae is-adran (6) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i ymgynghori â’r personau hynny y maent yn ystyried eu bod yn briodol cyn rhoi canllawiau o dan yr adran hon.

en-gb	Section 75 – Amendments to the Mines and Quarries (Tips) Act 1969
cy-gb	Adran 75 – Diwygio Deddf Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni) 1969

en-gb	299.Section 75 makes amendments to the Mines and Quarries (Tips) Act 1969 (“the 1969 Act”).
cy-gb	299.Mae adran 75 yn gwneud diwygiadau i Ddeddf Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni) 1969 (“Deddf 1969”).

en-gb	These amendments are made in consequence of the establishment of a new regime under this Act for managing threats that disused tips may pose to human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Gwneir y diwygiadau hyn o ganlyniad i sefydlu cyfundrefn newydd o dan y Ddeddf hon ar gyfer rheoli bygythiadau y gallai tomenni nas defnyddir eu peri i les pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	300.The main effect of the amendments is to remove the functions that Part 2 of the 1969 Act placed on local authorities in Wales for the purpose of ensuring that disused tips do not constitute a danger to members of the public.
cy-gb	300.Prif effaith y diwygiadau yw dileu’r swyddogaethau a osododd Rhan 2 o Ddeddf 1969 ar awdurdodau lleol yng Nghymru at ddiben sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn berygl i aelodau’r cyhoedd.

en-gb	Functions relating to the oversight of disused tips in Wales will now fall, instead, to the Authority.
cy-gb	Yn hytrach, yr Awdurdod fydd yn gyfrifol am swyddogaethau sy’n ymwneud â goruchwylio tomenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	The amendments to the 1969 Act do not impact the application of the 1969 Act to local authorities in England or Scotland, in relation to whom the current position is preserved.
cy-gb	Nid yw’r diwygiadau i Ddeddf 1969 yn effeithio ar gymhwyso Deddf 1969 i awdurdodau lleol yn Lloegr neu’r Alban. Mae’r sefyllfa bresennol yn parhau i fod yn gymwys mewn perthynas â hwythau.

en-gb	301.There are a small number of disused tips that straddle the border between England and Wales.
cy-gb	301.Mae nifer fach o domenni nas defnyddir sy’n mynd ar draws y ffin rhwng Cymru a Lloegr.

en-gb	The Authority will have functions in relation to those tips under this Act, and the relevant local authorities in England will have functions in relation to those tips under the 1969 Act.
cy-gb	Bydd gan yr Awdurdod swyddogaethau mewn perthynas â’r tomenni hynny o dan y Ddeddf hon, a bydd gan yr awdurdodau lleol perthnasol yn Lloegr swyddogaethau mewn perthynas â’r tomenni hynny o dan Ddeddf 1969.

en-gb	The functions of the Authority, and of the English local authorities, will be exercisable in relation to those cross-border tips in their entirety (not just the parts of those tips that fall within the respective geographical areas).
cy-gb	Bydd swyddogaethau’r Awdurdod, ac awdurdodau lleol yn Lloegr, yn arferadwy mewn perthynas â’r tomenni trawsffiniol hynny yn eu cyfanrwydd (nid dim ond y rhannau o’r tomenni hynny sy’n dod o fewn yr ardaloedd daearyddol priodol).

en-gb	The powers of the Authority in the Act could also be exercised in relation to land in England for the purpose of dealing with threats to the stability of a tip situated wholly in Wales, for example, where the only threat to a tip’s stability exists on the English side of the border.
cy-gb	Gallai pwerau’r Awdurdod yn y Ddeddf hefyd gael eu harfer mewn perthynas â thir yn Lloegr at ddiben ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen sydd wedi ei lleoli yn gyfan gwbl yng Nghymru, er enghraifft, pan fo’r unig fygythiad i sefydlogrwydd tomen yn bodoli dros y ffin yn Lloegr.

en-gb	302.Section 5 confers power on the Authority to do anything which is calculated to facilitate, or which is conducive or incidental to, to the exercise of its functions.
cy-gb	302.Mae adran 5 yn rhoi pŵer i’r Awdurdod i wneud unrhyw beth y bwriedir iddo hwyluso arfer ei swyddogaethau, neu sy’n ffafriol i’w harfer neu’n gysylltiedig â’u harfer.

en-gb	In respect of a cross-border tip, the Authority could potentially rely on this power to co-operate with English local authorities where such co-operation is conducive to the exercise of the Authority’s functions.
cy-gb	O ran tomen drawsffiniol, gallai’r Awdurdod o bosibl ddibynnu ar y pŵer hwn i gydweithredu ag awdurdodau lleol yn Lloegr pan fo cydweithrediad o’r fath yn ffafriol i arfer swyddogaethau’r Awdurdod.

en-gb	Part 5 – General
cy-gb	Rhan 5 — Cyffredinol

en-gb	303.Part 5 makes provision in relation to offences by bodies corporate and specifies who may bring prosecutions for offences under the Act.
cy-gb	303.Mae Rhan 5 yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â throseddau gan gyrff corfforedig ac yn pennu pwy all ddwyn erlyniadau am droseddau o dan y Ddeddf.

en-gb	It makes provision about regulations made under the Act, including the Senedd procedure that applies to particular regulation-making powers.
cy-gb	Mae’n gwneud darpariaeth ynghylch rheoliadau a wneir o dan y Ddeddf, gan gynnwys gweithdrefn y Senedd sy’n gymwys i bwerau penodol i wneud rheoliadau.

en-gb	304.Part 5 also makes general provision in relation to the giving of notices and other documents under the Act.
cy-gb	304.Mae Rhan 5 hefyd yn gwneud darpariaeth gyffredinol mewn perthynas â rhoi hysbysiadau a dogfennau eraill o dan y Ddeddf.

en-gb	It makes provision for special cases, including Church of England land.
cy-gb	Mae’n gwneud darpariaeth ar gyfer achosion arbennig, gan gynnwys tir Eglwys Loegr.

en-gb	It provides definitions for terms used in the Act, and an index of defined terms, listing where they are to be found in the Act.
cy-gb	Mae’n darparu diffiniadau ar gyfer termau a ddefnyddir yn y Ddeddf, a mynegai o dermau diffiniedig, gan restru lle maent i’w gweld yn y Ddeddf.

en-gb	It includes provision about when the provisions of the Act will come into force.
cy-gb	Mae’n cynnwys darpariaeth ynghylch pa bryd y bydd darpariaethau’r Ddeddf yn dod i rym.

en-gb	It sets out the Act’s short title.
cy-gb	Mae’n nodi enw byr y Ddeddf.

en-gb	Part 5 comprises sections 76 to 93.
cy-gb	Mae Rhan 5 yn cynnwys adrannau 76 i 93.

en-gb	Section 76 - Offences by bodies corporate
cy-gb	Adran 76 - Troseddau gan gyrff corfforedig

en-gb	305.This section provides that where an offence in this Act, or in regulations made under it, is committed by a body corporate, and it is proved to have been committed with the consent or connivance of a senior officer of the body, or a person purporting to be a senior officer, or to be attributable to their neglect, that person (as well as the body corporate) will be guilty of an offence and is liable to be prosecuted.
cy-gb	305.Mae’r adran hon yn darparu, pan gyflawnir trosedd yn y Ddeddf hon, neu mewn rheoliadau a wneir odano, gan gorff corfforedig, ac y profir bod y drosedd wedi ei chyflawni gyda chydsyniad neu ymoddefiad uwch-swyddog i’r corff, neu berson a oedd yn honni ei fod yn uwch-swyddog i’r corff, neu y gellir ei phriodoli i esgeulustod ar ei ran, y bydd y person hwnnw (yn ogystal â’r corff corfforedig) yn euog o drosedd ac y bydd yn agored i gael ei erlyn.

en-gb	Section 77 - Bringing proceedings
cy-gb	Adran 77 - Dwyn achos

en-gb	306.The Authority and the Director of Public Prosecutions may bring a prosecution in respect of an offence in this Act, or in regulations made under it.
cy-gb	306.Caiff yr Awdurdod a’r Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus ddwyn erlyniad mewn cysylltiad â throsedd yn y Ddeddf hon, neu mewn rheoliadau a wneir odani.

en-gb	307.Third parties may also bring a private prosecution in respect of an offence in the Act, or in regulations made under it, but need the consent of the Director of Public Prosecutions to do so.
cy-gb	307.Gall trydydd partïon hefyd ddwyn erlyniad preifat mewn perthynas â throsedd yn y Ddeddf, neu mewn rheoliadau a wneir odani, ond mae angen cydsyniad y Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus i wneud hynny.

en-gb	Section 78 – Power to make consequential, transitional etc, provision
cy-gb	Adran 78 – Pŵer i wneud darpariaeth ganlyniadol, darpariaeth drosiannol etc

en-gb	308.This section enables the Welsh Ministers to make regulations that make consequential, supplementary or incidental provision, or transitional or saving provision, in the circumstances described in subsection (1).
cy-gb	308.Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau sy’n gwneud darpariaeth ganlyniadol, darpariaeth atodol neu ddarpariaeth gysylltiedig, neu unrhyw ddarpariaeth drosiannol, darpariaeth ddarfodol neu ddarpariaeth arbed o dan yr amgylchiadau a nodir yn is-adran (1).

en-gb	Regulations made under this section may modify, amend, revoke or repeal any enactment (including an enactment contained in this Act).
cy-gb	Caiff rheoliadau o dan yr adran hon ddiwygio, addasu, diddymu neu ddirymu unrhyw ddeddfiad (gan gynnwys deddfiad a geir yn y Ddeddf hon).

en-gb	Section 79 - Regulations under this Act
cy-gb	Adran 79 – Rheoliadau o dan y Ddeddf hon

en-gb	309.This section provides that each power in the Act to make regulations is exercisable by statutory instrument.
cy-gb	309.Mae’r adran hon yn darparu bod pob pŵer yn y Ddeddf i wneud rheoliadau yn arferadwy drwy offeryn statudol.

en-gb	310.Subsections (3), (4) and (5) provide that a statutory instrument containing regulations made under the following provisions of the Act are to be made under the affirmative procedure (i.e. a draft of the instrument must be laid before, and approved by a resolution of, Senedd Cymru):
cy-gb	310.Mae is-adrannau (3), (4) a (5) yn darparu bod offeryn statudol sy’n cynnwys rheoliadau a wneir o dan y darpariaethau a ganlyn o’r Ddeddf i’w wneud o dan y weithdrefn gadarnhaol (h.y. rhaid gosod drafft o’r offeryn gerbron Senedd Cymru a’i gymeradwyo ganddi drwy benderfyniad):

en-gb	(a)section 10(5) (change to minimum number or period of inspections for category 1 tips or category 2 tips);
cy-gb	(a)adran 10(5) (newid yr isafswm o arolygiadau neu gyfnod arolygiadau ar gyfer tomenni categori 1 neu domenni categori 2);

en-gb	(b)section 20(4), section 22(4) or section 29(3) (change to minimum period for making representations to the Authority);
cy-gb	(b)adran 20(4), adran 22(4) neu adran 29(3) (newid y cyfnod byrraf a ganiateir ar gyfer cyflwyno sylwadau i’r Awdurdod);

en-gb	(c)section 40 (Procedure etc for appeals under Chapter 1 of Part 3);
cy-gb	(c)adran 40 (gweithdrefn etc. ar gyfer apelau o dan Bennod 1 o Ran 3);

en-gb	(d)section 43 (Procedure etc. for claims for reimbursement of owners’ expenses under Chapter 1 of Part 3);
cy-gb	(d)adran 43 (gweithdrefn etc. ar gyfer hawliadau am ad-dalu treuliau perchnogion o dan Bennod 1 o Ran 3);

en-gb	(e)section 58 (Change to meaning of “relevant public authority” in Part 4);
cy-gb	(e)adran 58 (newid i ystyr “awdurdod cyhoeddus perthnasol” yn Rhan 4);

en-gb	(f)section 85 (Application of Act to land owned by the Authority);
cy-gb	(f)adran 85 (cymhwyso’r Ddeddf i dir y mae’r Awdurdod yn berchen arno);

en-gb	(g)section 86 (Change to meaning of “disused tip”);
cy-gb	(g)adran 86 (newid i ystyr “tomen nas defnyddir”);

en-gb	(h)paragraph 2(4) of Schedule 1 (change to the number of members of the Authority);
cy-gb	(h)paragraff 2(4) o Atodlen 1 ( newid i nifer aelodau’r Awdurdod);

en-gb	(i)paragraph 19(11) of Schedule 1 (change to the period to which the Authority’s corporate plan relates);
cy-gb	(i)paragraff 19(11) o Atodlen 1 (newid i’r cyfnod y mae cynllun corfforaethol yr Awdurdod yn ymwneud ag ef);

en-gb	(j)section 78 (Power to make consequential, transitional etc. provision) - where the regulations modify any primary legislation.
cy-gb	(j)adran 78 (pŵer i wneud darpariaeth ganlyniadol, darpariaeth drosiannol etc.) - pan fo’r rheoliadau’n addasu unrhyw ddeddfwriaeth sylfaenol.

en-gb	“Primary legislation” is defined in subsection (7).
cy-gb	Diffinnir “deddfwriaeth sylfaenol” yn is-adran (7).

en-gb	311.Subsection (6) provides that statutory instruments containing regulations made under any other power in the Act are subject to the negative procedure.
cy-gb	311.Mae is-adran (6) yn darparu bod offerynnau statudol sy’n cynnwys rheoliadau a wneir o dan unrhyw bŵer arall yn y Ddeddf yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol.

en-gb	Section 80 – General provision about giving notices etc.
cy-gb	Adran 80 – Darpariaeth gyffredinol ynghylch rhoi hysbysiadau etc.

en-gb	312.This section contains provision about how notices or other documents are to be given.
cy-gb	312.Mae’r adran hon yn cynnwys darpariaeth ynghylch sut y mae hysbysiadau neu ddogfennau eraill i’w rhoi.

en-gb	313.Subsection (8) provides that this section does not apply in relation to the Crown.
cy-gb	313.Mae is-adran (8) yn darparu nad yw’r adran hon yn gymwys mewn perthynas â’r Goron.

en-gb	See, instead, section 82.
cy-gb	Yn hytrach, gweler adran 82.

en-gb	Section 81 – Additional provision about giving notices etc. to persons occupying or interested in land
cy-gb	Adran 81 – Darpariaeth ychwanegol ynghylch rhoi hysbysiadau etc. i bersonau sy’n meddiannu tir neu sydd â buddiant mewn tir

en-gb	314.This section applies, in addition to section 80, where there is a requirement to give a notice or other document to a person with an estate or interest in land or to someone who is occupying land.
cy-gb	314.Mae’r adran hon yn gymwys, yn ogystal ag adran 80, pan fo gofyniad i roi hysbysiad neu ddogfen arall i berson a chanddo ystad neu fuddiant mewn tir neu i rywun sy’n meddiannu tir.

en-gb	It provides additional methods of properly giving notice to these persons.
cy-gb	Mae’n darparu dulliau ychwanegol o roi hysbysiad priodol i’r personau hyn.

en-gb	These might be relied upon when the name or address of a person cannot be discovered despite reasonable inquiries having been made.
cy-gb	Gellir dibynnu ar y rhain pan na ellir dod o hyd i enw neu gyfeiriad person er bod ymholiadau rhesymol wedi eu gwneud.

en-gb	315.Subsection (6) provides that this section does not apply to the Crown.
cy-gb	315.Mae is-adran (6) yn darparu nad yw’r adran hon yn gymwys i’r Goron.

en-gb	Section 82 makes provision in respect of notices etc. that must be given to the Crown.
cy-gb	Mae adran 82 yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â hysbysiadau etc. y mae rhaid eu rhoi i’r Goron.

en-gb	Section 82 – Giving notices etc. to the Crown
cy-gb	Adran 82 – Rhoi hysbysiadau etc. i’r Goron

en-gb	316.This section provides that where a notice or other document is to be given to the Crown, it must be given to the appropriate Crown authority.
cy-gb	316.Mae’r adran hon yn darparu, pan fo hysbysiad neu ddogfen arall i’w rhoi i’r Goron, fod rhaid ei roi neu ei rhoi i awdurdod priodol y Goron.

en-gb	“Appropriate Crown authority” is defined in section 89(6).
cy-gb	Diffinnir “awdurdod priodol y Goron” yn adran 89(6).

en-gb	Section 83 – Raising of money in particular cases to meet expenditure
cy-gb	Adran 83 – Codi arian mewn achosion penodol i gwrdd â gwariant

en-gb	317.This section makes provision so that the payment of “relevant expenditure” is included as an authorised purpose for the application of moneys under section 71 and 73 of the Settled Land Act 1925, section 25 of the Duchy of Lancaster Act 1817 and section 8 of the Duchy of Cornwall Management Act 1863.
cy-gb	317.Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth fel bod talu “gwariant perthnasol” wedi ei gynnwys fel diben awdurdodedig ar gyfer cymhwyso arian o dan adrannau 71 a 73 o Ddeddf Tir Setledig 1925, adran 25 o Ddeddf Dugiaeth Caerhirfryn 1817 ac adran 8 o Ddeddf Rheoli Ddugiaeth Cernyw 1863.

en-gb	318.Subsection (2) defines the term “relevant expenditure”.
cy-gb	318.Mae is-adran (2) yn diffinio’r term “gwariant perthnasol”.

en-gb	Section 84 – Church of England land
cy-gb	Adran 84 — Tir Eglwys Loegr

en-gb	319.This section makes provision relevant to the way in which the Act applies to land belonging to the Church of England and reflects the unique structure of the Church of England.
cy-gb	319.Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth sy’n berthnasol i’r ffordd y mae’r Ddeddf yn gymwys i dir sy’n eiddo i Eglwys Loegr ac yn adlewyrchu strwythur unigryw Eglwys Loegr.

en-gb	There are a small number of Church of England dioceses that have land in Wales.
cy-gb	Mae nifer bach o esgobaethau Eglwys Loegr sydd â thir yng Nghymru.

en-gb	320.Subsection (5) defines terms that are used in the section.
cy-gb	320.Mae is-adran (5) yn diffinio termau a ddefnyddir yn yr adran.

en-gb	Section 85 – Power to modify application of Act to Authority land
cy-gb	Adran 85 – Pŵer i addasu cymhwysiad y Ddeddf i dir yr Awdurdod

en-gb	321.This section provides the Welsh Ministers with a regulation-making power.
cy-gb	321.Mae’r adran hon yn rhoi i Weinidogion Cymru bŵer i wneud rheoliadau.

en-gb	Should the Authority acquire an estate or interest in land in the future, this provision enables the Welsh Ministers, by regulations, to modify the application of the Act in relation to that land.
cy-gb	Os bydd yr Awdurdod yn caffael ystad neu fuddiant mewn tir yn y dyfodol, mae’r ddarpariaeth hon yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, i addasu cymhwysiad y Ddeddf mewn perthynas â’r tir hwnnw.

en-gb	Section 86 - Meaning of “tip” and “disused tip”
cy-gb	Adran 86 - Ystyr “tomen” a “tomen nas defnyddir”

en-gb	322.This section defines “tip” and “disused tip”.
cy-gb	322.Mae’r adran hon yn diffinio “tomen” a “tomen nas defnyddir”.

en-gb	323.Both definitions encompass coal and non-coal tips.
cy-gb	323.Mae’r ddau ddiffiniad yn cwmpasu tomenni glo a thomenni nad ydynt yn domenni glo.

en-gb	Non-coal tips (of which there are many in Wales) could, for example, include tips that are a legacy of historic metal mining and mineral quarrying in Wales.
cy-gb	Gallai tomenni nad ydynt yn domenni glo (y ceir llawer ohonynt yng Nghymru) gynnwys, er enghraifft, domenni sy’n etifeddiaeth o fwyngloddio metel a chwarela mwynau hanesyddol yng Nghymru.

en-gb	324.Subsection (3) provides that tips that are located “wholly or partly in Wales” fall within the definition of “disused tip”.
cy-gb	324.Mae is-adran (3) yn darparu bod tomenni sydd wedi eu lleoli “yn gyfan gwbl neu’n rhannol yng Nghymru” yn dod o fewn y diffiniad o “tomen nas defnyddir”.

en-gb	The Act provides the Authority with the power to act in respect of tips that straddle the border, and the Authority is subject to duties in relation to tips that fall solely within Wales as well those that are partly in Wales and partly in England (cross- border tips).
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn rhoi’r pŵer i’r Awdurdod i weithredu mewn cysylltiad â thomenni sy’n mynd ar draws y ffin, ac mae’r Awdurdod yn ddarostyngedig i ddyletswyddau mewn perthynas â thomenni sydd yng Nghymru yn unig yn ogystal â’r rheini sy’n rhannol yng Nghymru ac yn rhannol yn Lloegr (tomenni trawsffiniol).

en-gb	How the Act applies to cross-border tips is explained at paragraph 301 above.
cy-gb	Esbonnir sut mae’r Ddeddf yn gymwys i domenni trawsffiniol ym mharagraff 301 uchod.

en-gb	325.Subsection (3) places tips that are subject to the provisions of the Quarries Regulations 1999 (“1999 Regulations”) or the Mines Regulations 2014 (“2014 Regulations”) outside the scope of the Act.
cy-gb	325.Mae is-adran (3) yn gosod tomenni sy’n ddarostyngedig i ddarpariaethau Rheoliadau Chwareli 1999 (“Rheoliadau 1999”) neu Reoliadau Mwyngloddiau 2014 (“Rheoliadau 2014”) y tu allan i gwmpas y Ddeddf.

en-gb	The effect of this is that the Act does not apply to any active tips that are associated with operational mines or quarries.
cy-gb	Effaith hyn yw nad yw’r Ddeddf yn gymwys i unrhyw domenni gweithredol sy’n gysylltiedig â mwyngloddiau neu chwareli gweithredol.

en-gb	326.If either the 1999 Regulations or the 2014 Regulations are revoked or amended, subsection (4) enables the Welsh Ministers, by regulations, to amend the meaning of “disused tip”.
cy-gb	326.Os caiff Rheoliadau 1999 neu Reoliadau 2014 eu dirymu neu eu diwygio, mae is-adran (4) yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, i ddiwygio ystyr “tomen nas defnyddir”.

en-gb	This power reflects the interplay between the Act and the legislation governing active tips and the need to avoid overlap.
cy-gb	Mae’r pŵer hwn yn adlewyrchu’r cysylltiad rhwng y Ddeddf a’r ddeddfwriaeth sy’n llywodraethu tomenni gweithredol a’r angen i osgoi gorgyffwrdd.

en-gb	327.Subsection (5) gives the Welsh Ministers a regulation-making power that enables them to set out certain descriptions of tip that would fall outside the definition of a “disused tip” either altogether or for the purposes of those provisions of the Act specified in the regulations.
cy-gb	327.Mae is-adran (5) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau sy’n eu galluogi i nodi disgrifiadau penodol o domen a fyddai’n dod y tu allan i’r diffiniad o “domen nas defnyddir” naill ai’n gyfan gwbl neu at ddibenion y darpariaethau hynny yn y Ddeddf a bennir yn y rheoliadau.

en-gb	The descriptions could refer to a tip’s height, gradient, volume, surface area or the material from which it is composed, or any combination of these.
cy-gb	Gallai’r disgrifiadau gyfeirio at uchder, graddiant, cyfaint, arwynebedd tomen neu’r deunydd sy’n ffurfio’r domen, neu unrhyw gyfuniad o’r rhain.

en-gb	328.Regulations under subsection (5) could, for example, provide that the Authority is not under a duty to carry out its functions under Part 2 of the Act in relation to tips where there is a negligible accumulation or deposit of waste.
cy-gb	328.Gallai rheoliadau o dan is-adran (5), er enghraifft, ddarparu nad yw’r Awdurdod o dan ddyletswydd i gyflawni ei swyddogaethau o dan Ran 2 o’r Ddeddf mewn perthynas â thomenni pan fo croniad neu ddyddodiad dibwys o wastraff.

en-gb	329.Subsection (6) requires the Welsh Ministers to consult such persons as they consider appropriate before making regulations under subsection (5).
cy-gb	329.Mae is-adran (6) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r personau hynny y maent yn ystyried eu bod yn briodol cyn gwneud rheoliadau o dan is-adran (5).

en-gb	Section 87 - Meaning of “threat to human welfare”
cy-gb	Adran 87 - Ystyr “bygythiad i les pobl”

en-gb	330.This section defines what is meant by “threat to human welfare”.
cy-gb	330.Mae’r adran hon yn diffinio ystyr “bygythiad i les pobl”.

en-gb	“Threat to human welfare” is a central concept within the Act: section 2(1) provides that the Authority must exercise its functions under the Act with a view to ensuring that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Mae “bygythiad i les pobl” yn gysyniad canolog yn y Ddeddf: mae adran 2(1) yn darparu bod rhaid i’r Awdurdod arfer ei swyddogaethau o dan y Ddeddf gyda golwg ar sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	The concept arises throughout the Act, including in the provisions relating to the Authority’s duty to compile and maintain a register (section 6), the criteria for registration of a disused tip (section 7), the categorisation of disused tips in the register (section 24), the issuing of notices requiring owners of land to carry out operations (section 35) and the Authority’s power to carry out operations on land itself (section 44).
cy-gb	Mae’r cysyniad yn codi drwy gydol y Ddeddf, gan gynnwys yn y darpariaethau sy’n ymwneud â dyletswydd yr Awdurdod i lunio a chadw cofrestr (adran 6), y meini prawf ar gyfer cofrestru tomen nas defnyddir (adran 7), categoreiddio tomenni nas defnyddir yn y gofrestr (adran 24), dyroddi hysbysiadau sy’n ei gwneud yn ofynnol i berchnogion ar dir gynnal gweithrediadau (adran 35) a phŵer yr Awdurdod i gynnal gweithrediadau ar dir ei hun (adran 44).

en-gb	331.Examples of scenarios where a disused tip could pose a threat to human welfare are provided in paragraphs 24 - 27.
cy-gb	331.Darperir enghreifftiau o senarios lle gallai tomen nas defnyddir beri bygythiad i les pobl ym mharagraffau 24 - 27.

en-gb	Section 88 – Meaning of “owner”
cy-gb	Adran 88 – Ystyr “perchennog”

en-gb	332.This section defines “owner”, in relation to any land, to mean the person who owns the freehold title to the land or holds a fixed term tenancy that has at least one year left to run and is not a mortgage term.
cy-gb	332.Mae’r adran hon yn diffinio mai ystyr “perchennog”, mewn perthynas ag unrhyw dir, yw’r person sy’n berchen ar y teitl rhydd-ddaliadol i’r tir neu sy’n dal tenantiaeth am gyfnod penodol sydd ag o leiaf blwyddyn ar ôl ac nad yw’n gyfnod morgais.

en-gb	Section 88(b) provides that a person who has a reversionary interest in land that will only be realised when such a tenancy comes to an end is not to be considered an owner for the purposes of the Act.
cy-gb	Mae adran 88(b) yn darparu nad yw person sydd â buddiant refersiynol mewn tir na fydd ond yn cael ei wireddu pan ddaw tenantiaeth o’r fath i ben i gael ei ystyried yn berchennog at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	Section 89 – Definitions relating to the Crown
cy-gb	Adran 89 – Diffiniadau sy’n ymwneud â’r Goron

en-gb	333.This section defines certain terms used in the Act that relate to the Crown:
cy-gb	333.Mae’r adran hon yn diffinio termau penodol a ddefnyddir yn y Ddeddf sy’n ymwneud â’r Goron:

en-gb	“Crown land”, “Crown interest”, “Duchy interest”, “private interest” and “appropriate Crown authority”.
cy-gb	“tir y Goron”, “buddiant y Goron”, “buddiant Dugiaeth”, “buddiant preifat” ac “awdurdod priodol y Goron”.

en-gb	It clarifies that “the Crown” is to be treated as including the Senedd Commission.
cy-gb	Mae’n egluro bod “y Goron” i’w drin fel pe bai’n cynnwys Comisiwn y Senedd.

en-gb	334.This section defines “the court” and “operations”.
cy-gb	334.Mae’r adran hon yn diffinio “y llys” a “gweithrediadau”.

en-gb	Section 91 - Index of defined terms
cy-gb	Adran 91 - Mynegai o dermau wedi eu diffinio

en-gb	335.This section provides an index of the terms that are defined or otherwise explained in the Act.
cy-gb	335.Mae’r adran hon yn darparu mynegai o’r termau sydd wedi eu diffinio neu eu hesbonio fel arall yn y Ddeddf.

en-gb	Section 92 – Coming into force
cy-gb	Adran 92 - Dod i rym

en-gb	336.This section makes provision about when the provisions of the Act come into force.
cy-gb	336.Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth ynghylch pa bryd y mae darpariaethau’r Ddeddf yn dod i rym.

en-gb	337.Subsection (1) provides that Part 5 will come into force on the day after the day on which this Bill receives Royal Assent.
cy-gb	337.Mae is-adran (1) yn darparu y daw Rhan 5 i rym drannoeth y diwrnod y caiff y Bil hwn y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	338.Subsection (2) provides that sections 1,2 and 5 and Schedule 1 will come into force on 1 April 2027.
cy-gb	338.Mae is-adran (2) yn darparu y bydd adrannau 1, 2 a 5 ac Atodlen 1 yn dod i rym ar 1 Ebrill 2027.

en-gb	339.Subsection (3) provides that the other provisions of this Act will come into force on a day appointed by the Welsh Ministers in an order made by statutory instrument.
cy-gb	339.Mae is-adran (3) yn darparu y daw darpariaethau eraill y Ddeddf hon i rym ar ddiwrnod a bennir gan Weinidogion Cymru mewn gorchymyn a wneir drwy offeryn statudol.

en-gb	Subsection (4) enables such an order to make transitional or saving provision.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn galluogi gorchymyn o’r fath i wneud darpariaeth drosiannol neu ddarpariaeth arbed.

en-gb	340.Section 93 sets out the short title of the Act, by which it may be known and referred.
cy-gb	340.Mae adran 93 yn nodi enw byr y Ddeddf, y gellir ei ddefnyddio wrth enwi’r Ddeddf ac wrth gyfeirio ati.

en-gb	Either the Welsh or the English language title of the Act may be used, including as a citation in other enactments.
cy-gb	Caniateir defnyddio naill ai enw Cymraeg neu enw Saesneg y Ddeddf, gan gynnwys fel cyfeiriad mewn deddfiadau eraill.

en-gb	Record of Proceedings in the Senedd
cy-gb	Cofnod Y Trafodion Yn Y Senedd

en-gb	341.The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the Senedd.
cy-gb	341.Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy’r Senedd.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the Senedd Cymru’s website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan y Senedd ar:

en-gb	Disused Mine and Quarry Tips (Wales) Bill
cy-gb	Bil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli nas Defnyddir (Cymru)

en-gb	Stage Date
cy-gb	Cyfnod Dyddiad

en-gb	Introduced 9 December 2024
cy-gb	Cyflwynwyd 9 Rhagfyr 2024

en-gb	Stage 1 – Debate 29 April 2025
cy-gb	Cyfnod 1 – Dadl 29 Ebrill 2025

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments 4 June 2025
cy-gb	Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau 4 Mehefin 2025

en-gb	Stage 3 Plenary – consideration of amendments 8 July 2025
cy-gb	Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau 8 Gorffennaf 2025

en-gb	Stage 4 – approval by Senedd 15 July 2025
cy-gb	Cyfnod 4 – cymeradwywyd gan y Senedd 15 Gorffennaf 2025

en-gb	Royal Assent 11 September 2025
cy-gb	Y Cydsyniad Brenhinol 11 Medi 2025

en-gb	GUIDANCE
cy-gb	CANLLAWIAU

en-gb	Ethnic Minority Initial Teacher Education (ITE) Scheme: guidance for ITE partnerships 2025
cy-gb	Cynllun Addysg Gychwynnol i Athrawon (AGA) o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol: canllawiau ar gyfer partneriaethau AGA 2025

en-gb	Guidance for ITE partnerships to support the delivery of the Ethnic Minority ITE Incentive for September 2025.
cy-gb	Canllawiau ar gyfer partneriaethau AGA i gefnogi Cynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol Medi 2025.

en-gb	The Ethnic Minority ITE Incentive Scheme provides a £5,000 grant to students who are undertaking an accredited postgraduate certificate in Education (PGCE).
cy-gb	Mae Cynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol yn darparu grant o £5,000 i fyfyrwyr sy'n ymgymryd â thystysgrif addysg achrededig i raddedigion (TAR).

en-gb	The programme must lead to Qualified Teacher Status (QTS).
cy-gb	Rhaid i'r rhaglen arwain at statws athro cymwysedig (SAC).

en-gb	Students must be meet the eligibility criteria.
cy-gb	Rhaid i fyfyrwyr fodloni’r meini prawf cymhwysedd.

en-gb	This scheme is available for both full-time and part-time programmes.
cy-gb	Mae’r cynllun hwn ar gael ar gyfer rhaglenni amser llawn a rhan-amser.

en-gb	Students undertaking any employment-based teacher training scheme are not eligible for this grant.
cy-gb	Nid yw myfyrwyr sy'n ymgymryd ag unrhyw gynllun hyfforddi athrawon sy'n seiliedig ar gyflogaeth yn gymwys i gael y grant hwn.

en-gb	This includes the ‘Salaried PGCE scheme’.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y 'cynllun TAR Cyflogedig'.

en-gb	Students undertaking training programmes which enable them to teach in the Post Compulsory Education and Training Sector (PGCE PCET) are not covered under this scheme.
cy-gb	Nid yw myfyrwyr sy'n dilyn rhaglenni hyfforddi sy'n eu galluogi i addysgu yn y Sector Addysg a Hyfforddiant Ôl-orfodol (TAR AHO) wedi'u cynnwys o dan y cynllun hwn.

en-gb	Scheme documentation
cy-gb	Dogfennau'r cynllun

en-gb	The Ethnic Minority ITE incentive scheme documentation is updated annually.
cy-gb	Mae dogfennau cynllun cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol yn cael eu diweddaru'n flynyddol.

en-gb	ITE Partnerships will be issued with a grant award letter and contract to support the delivery of this scheme.
cy-gb	Rhoddir llythyr dyfarnu grant a chontract i Bartneriaethau AGA i gefnogi'r cynllun hwn.

en-gb	The following scheme documentation is publicly available:
cy-gb	Mae'r dogfennau canlynol ar gael i'r cyhoedd eu gweld mewn perthynas â'r cynllun:

en-gb	a legal scheme
cy-gb	cynllun cyfreithiol

en-gb	a privacy notice
cy-gb	hysbysiad preifatrwydd

en-gb	scheme guidance for administrators and students
cy-gb	canllawiau'r cynllun i weinyddwyr a myfyrwyr

en-gb	Access to legal schemes, student guidance and Privacy Notices.
cy-gb	Mynediad at gynlluniau cyfreithiol, canllawiau i fyfyrwyr a hysbysiadau preifatrwydd

en-gb	The following scheme delivery documentation is issued to ITE Partnerships:
cy-gb	Rhoddir y dogfennau canlynol i Bartneriaethau AGA mewn perthynas â'r cynllun:

en-gb	a grant award letter
cy-gb	llythyr dyfarnu grant

en-gb	a contract for the administration of the grant
cy-gb	contract ar gyfer gweinyddu'r grant

en-gb	These documents set out the scheme requirements and will assist in checking student eligibility.
cy-gb	Mae'r dogfennau hyn yn nodi gofynion y cynllun a byddant yn help wrth wirio cymhwysedd myfyrwyr.

en-gb	Please ensure that you look at the correct year of study when viewing the documents.
cy-gb	Gwnewch yn siŵr bod y flwyddyn astudio gywir wedi'i nodi ar y dogfennau yr ydych yn eu darllen.

en-gb	If you have any questions related to this scheme or schemes from previous years, please contact ITEIncentives@gov.wales.
cy-gb	Os oes gennych unrhyw gwestiynau yn ymwneud â'r cynllun hwn neu gynlluniau o flynyddoedd blaenorol, cysylltwch â CymelldaliadauAGA@llyw.cymru.

en-gb	ITEIncentives@gov.wales
cy-gb	CymelldaliadauAGA@llyw.cymru

en-gb	Grant details and payment schedule
cy-gb	Manylion y grant a'r amserlen daliadau

en-gb	Under this scheme an incentive grant of £5,000 is available to all students who meet the eligibility criteria for the academic year of study.
cy-gb	O dan y cynllun hwn, mae grant cymhelliant o £5,000 ar gael i bob myfyriwr sy’n bodloni’r meini prawf cymhwysedd ar gyfer y flwyddyn astudio academaidd.

en-gb	The exact dates of payments to ITE Partnerships will be set out in the grant award letter.
cy-gb	Bydd union ddyddiadau'r taliadau i Bartneriaethau AGA yn cael eu nodi yn y llythyr dyfarnu grant.

en-gb	The incentive payments totalling £5,000 will be made in 2 instalments.
cy-gb	Bydd y cymelldaliadau gwerth £5,000 yn cael eu gwneud mewn dau randaliad.

en-gb	They will be paid at the following points:
cy-gb	Cânt eu talu ar yr adegau canlynol:

en-gb	£2,500 in July/August on successful completion of their PGCE and award of QTS.
cy-gb	£2,500 ym mis Gorffennaf/Awst ar ôl cwblhau TAR yn llwyddiannus a dyfarnu SAC.

en-gb	Where a student is assessed by a resubmission exam board, payments will be made prior to 31 December.
cy-gb	Os caiff myfyriwr ei asesu gan fwrdd arholi ailgyflwyno, gwneir taliadau cyn 31 Rhagfyr.

en-gb	ITE Partnerships are responsible for this payment.
cy-gb	Partneriaethau AGA sy'n gyfrifol am wneud y taliad hwn.

en-gb	£2,500 on successful completion of Induction in Wales.
cy-gb	£2,500 ar ôl cwblhau’r broses sefydlu yn llwyddiannus yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Government are responsible for this payment.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am wneud y taliad hwn.

en-gb	Students assessed by a resubmission exam board
cy-gb	Myfyrwyr a aseswyd gan fwrdd arholi ailgyflwyno

en-gb	ITE Partnerships should submit an additional claim form for students who have been assessed by a resubmission exam board and have been awarded QTS.
cy-gb	Dylai Partneriaethau AGA gyflwyno ffurflen hawlio ychwanegol ar gyfer myfyrwyr sydd wedi cael eu hasesu gan fwrdd arholi ailgyflwyno ac sydd wedi derbyn SAC.

en-gb	This will enable payments before 31 December.
cy-gb	Bydd hyn yn ei gwneud yn bosibl gwneud taliadau cyn 31 Rhagfyr.

en-gb	How claims are administered
cy-gb	Sut mae hawliadau yn cael eu gweinyddu

en-gb	A new online application system is in place for the 2025 to 2026 academic year.
cy-gb	Mae system ymgeisio ar-lein newydd ar waith ar gyfer y flwyddyn academaidd 2025 i 2026.

en-gb	Students can use the online application to apply for one or multiple incentives.
cy-gb	Gall myfyrwyr ddefnyddio'r broses ar-lein i wneud cais am un neu sawl cymhelliant.

en-gb	ITE Partnerships are responsible for:
cy-gb	Mae Partneriaethau AGA yn gyfrifol am:

en-gb	assessing students’ eligibility for this incentive
cy-gb	asesu cymhwysedd myfyrwyr ar gyfer y cymhelliant hwn

en-gb	validating student applications
cy-gb	dilysu ceisiadau myfyrwyr

en-gb	making the in-programme and QTS payments to students
cy-gb	gwneud y taliadau i fyfyrwyr yn ystod y rhaglen a thaliadau SAC

en-gb	They do this on behalf of the Welsh Government.
cy-gb	Maent yn gwneud hyn ar ran Llywodraeth Cymru.

en-gb	Students can only receive an incentive grant if they:
cy-gb	Dim ond os yw’r canlynol yn wir y gall myfyrwyr gael grant cymhelliant:

en-gb	meet all the eligibility criteria
cy-gb	maent yn bodloni’r holl feini prawf cymhwysedd

en-gb	have made an application by completing the online application form
cy-gb	maent wedi gwneud cais drwy lenwi’r ffurflen gais ar-lein.

en-gb	Welsh Government will provide a web link for the online application form for this incentive scheme to ITE Partnerships.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn darparu gwe-ddolen i Bartneriaethau AGA i'r ffurflen gais ar-lein ar gyfer y cynllun cymhelliant hwn.

en-gb	ITE Partnerships must share this with students they deem eligible for this incentive.
cy-gb	Rhaid i Bartneriaethau AGA rannu hon â myfyrwyr y maent yn eu hystyried yn gymwys ar gyfer y cymhelliant hwn.

en-gb	If students have any queries, they should contact their ITE Partnership.
cy-gb	Os oes gan fyfyrwyr unrhyw gwestiynau, dylent gysylltu â'u Partneriaeth AGA.

en-gb	https://www.gov.wales/initial-teacher-education-ite
cy-gb	https://www.llyw.cymru/addysg-gychwynnol-i-athrawon

en-gb	QTS payment
cy-gb	Taliad SAC

en-gb	The QTS payment should only be made to those eligible students who have completed an eligible postgraduate ITE programme in Wales leading to QTS (on award of QTS).
cy-gb	Dim ond i’r myfyrwyr cymwys hynny sydd wedi cwblhau rhaglen AGA ôl-raddedig gymwys yng Nghymru sy'n arwain at SAC y dylid gwneud y taliad SAC (ar ôl dyfarnu SAC).

en-gb	If a student fails to achieve QTS, payment should not be made.
cy-gb	Os bydd myfyriwr yn methu ag ennill SAC, ni ddylid gwneud y taliad.

en-gb	If any student has withdrawn or deferred (or suspended) a programme prior to being awarded QTS, payment should not be made.
cy-gb	Os bydd myfyriwr wedi tynnu'n ôl o raglen neu wedi ei gohirio cyn i SAC gael ei ddyfarnu, ni ddylid gwneud y taliad.

en-gb	Induction payment
cy-gb	Taliad sefydlu

en-gb	Welsh Government make the induction payment.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n gwneud y taliad sefydlu.

en-gb	NQT’s must use the online application to apply for one or multiple incentive induction payments.
cy-gb	Rhaid i athrawon sydd newydd gymhwyso ddefnyddio'r broses gais ar-lein i ymgeisio am un neu sawl taliad sefydlu o dan un neu fwy o'r cynlluniau cymhelliant.

en-gb	School verification is required.
cy-gb	Mae angen i'r ysgol gadarnhau manylion yr unigolyn.

en-gb	Please see Induction payment process section of this guidance for the ITE Partnership role.
cy-gb	Gweler yr adran yn y canllawiau hyn ar y broses taliadau sefydlu am fanylion rôl Partneriaeth AGA.

en-gb	Roles and responsibilities
cy-gb	Swyddogaethau a chyfrifoldebau

en-gb	ITE Partnerships are responsible for the payments made on award of Qualified Teacher Status (QTS).
cy-gb	Mae Partneriaethau AGA yn gyfrifol am y taliadau a wneir pan ddyfernir Statws Athro Cymwysedig.

en-gb	Welsh Government are responsible for the final incentive payment.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am wneud y cymelldaliad olaf.

en-gb	This is paid following successful completion of Induction and award of an Induction certificate.
cy-gb	Caiff hwn ei dalu ar ôl cwblhau'r broses sefydlu yn llwyddiannus a dyfarnu tystysgrif sefydlu.

en-gb	Welsh Government are responsible for the terms and conditions of the scheme.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am delerau ac amodau'r cynllun

en-gb	Along with the collection of data to enable payments to be made to ITE Partnerships
cy-gb	casglu data i'w gwneud yn bosibl gwneud taliadau i Bartneriaethau AGA.

en-gb	ITE Partnership responsibilities for grant administration
cy-gb	Cyfrifoldebau Partneriaeth AGA o ran gweinyddu’r grant

en-gb	utilising the incentive scheme to support recruitment into eligible ITE programmes where appropriate
cy-gb	ddefnyddio'r cynllun cymhelliant i helpu’r broses o recriwtio i raglenni AGA cymwys lle bo hynny'n briodol

en-gb	supporting those who identify as an ethnic minority student for registering on the scheme.
cy-gb	cefnogi'r rhai sy'n uniaethu â chymunedau ethnig lleiafrifol i gofrestru ar y cynllun.

en-gb	Students must identify as one of the eligible ethnicities or ethnic groups.
cy-gb	Rhaid i fyfyrwyr uniaethu ag un o'r grwpiau ethnig cymwys.

en-gb	It is expected that this will match the records held by the ITE Partnership
cy-gb	Disgwylir i hyn gyd-fynd â'r cofnodion sydd gan y Bartneriaeth AGA

en-gb	providing eligible students with access to the online application at the start of the ITE programme
cy-gb	sicrhau mynediad i fyfyrwyr cymwys at y broses gais ar-lein ar ddechrau'r rhaglen AGA

en-gb	ensuring students understand the terms of the grant
cy-gb	sicrhau bod myfyrwyr yn deall telerau'r grant

en-gb	sharing student information necessary for the scheme, with Welsh Government (for example, validation report, claim forms), in a secure manner. This must comply with data protection requirements and the terms of the grant award letter.
cy-gb	rhannu'r wybodaeth am fyfyrwyr, sy'n angenrheidiol ar gyfer y cynllun, â Llywodraeth Cymru (er enghraifft, adroddiad dilysu, ffurflenni hawlio), mewn modd diogel, sy'n cydymffurfio â gofynion diogelu data a thelerau'r llythyr dyfarnu grant

en-gb	completing claim forms in line with QTS award dates, as detailed within the grant offer letter
cy-gb	llenwi ffurflenni hawlio yn unol â dyddiadau dyfarnu SAC, a nodir yn y llythyr cynnig grant

en-gb	administering QTS grant payments to students
cy-gb	gweinyddu taliadau grant SAC i fyfyrwyr

en-gb	supporting students to complete Deferment and Resumptions forms, as necessary
cy-gb	cefnogi myfyrwyr i lenwi ffurflen gohirio ac ailgydio, yn ôl yr angen

en-gb	dealing with student queries in relation to the incentive scheme
cy-gb	delio â chwestiynau gan fyfyrwyr ynghylch y cynllun cymhelliant

en-gb	Informing Welsh Government of any complaint received that is linked to this incentive.
cy-gb	rhoi gwybod i Lywodraeth Cymru am unrhyw gŵyn a dderbyniwyd sy'n gysylltiedig â'r cymhelliant hwn.

en-gb	This must be done regardless of whether they require action by Welsh Government
cy-gb	Rhaid gwneud hyn, p'un a oes angen i Lywodraeth Cymru gymryd camau ai peidio

en-gb	advising students on the induction claiming process.
cy-gb	cynghori myfyrwyr ar y broses hawliadau sefydlu.

en-gb	This will include sharing information and web-link to the online application with them, as detailed in the award letter and the Induction payment process section of this guidance
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys rhannu gwybodaeth a gwe-ddolen i'r ffurflen gais ar-lein â nhw, fel y nodir yn y llythyr dyfarnu a'r adran yn y canllawiau hyn ar y broses taliadau sefydlu

en-gb	invoicing Welsh Government for the administration cost for delivering the scheme, as detailed within the contract.
cy-gb	rhoi anfoneb i Lywodraeth Cymru am gost gweinyddu'r cynllun, fel y nodir yn y contract.

en-gb	Full responsibilities for ITE Partnerships and important dates are issued annually in individual grant offer letters and contract letters.
cy-gb	Caiff holl gyfrifoldebau'r Partneriaethau AGA a'r dyddiadau pwysig eu cyhoeddi bob blwyddyn mewn llythyrau cynnig grant a llythyrau contract unigol.

en-gb	ITE Partnerships should contact ITEIncentives@gov.wales. if they have any queries.
cy-gb	Dylai Partneriaethau AGA gysylltu â CymelldaliadauAGA@llyw.cymru os oes ganddynt unrhyw gwestiynau.

en-gb	Student application
cy-gb	Ceisiadau gan fyfyrwyr

en-gb	Students can apply online for this incentive scheme between 1st September and 15th November.
cy-gb	Gall myfyrwyr wneud cais ar-lein am y cynllun cymhelliant hwn rhwng 1 Medi a 15 Tachwedd.

en-gb	They must complete an online application form.
cy-gb	Rhaid iddynt lenwi ffurflen gais ar-lein.

en-gb	This will provide the Welsh Government and ITE Partnerships with the information required to administer and evaluate the scheme.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen ar Lywodraeth Cymru a Phartneriaethau AGA i weinyddu a gwerthuso'r cynllun.

en-gb	Prior to the start of the academic year, Welsh Government will issue ITE Partnerships with:
cy-gb	Cyn dechrau'r flwyddyn academaidd, bydd Llywodraeth Cymru yn darparu'r canlynol i Bartneriaethau AGA:

en-gb	a weblink to the online application
cy-gb	gwe-ddolen i'r ffurflen gais ar-lein

en-gb	the ITE Partnership application code
cy-gb	cod ymgeisio'r Bartneriaeth AGA

en-gb	ITE Partnerships should share this information with eligible students to enable them to apply within the relevant timeframe.
cy-gb	Dylai Partneriaethau AGA rannu'r wybodaeth hon â myfyrwyr cymwys i'w galluogi i wneud cais o fewn yr amserlen berthnasol.

en-gb	The online application will open on 1st September and close on 15th November.
cy-gb	Bydd y cyfnod ymgeisio ar-lein ar agor rhwng 1 Medi a 15 Tachwedd.

en-gb	Should a student need to apply outside of this timeframe, ITE Partnerships should contact Welsh Government at ITEIncentives@gov.wales. The link to the online application is only valid for the 2025 to 2026 academic year.
cy-gb	Os bydd angen i fyfyriwr wneud cais y tu allan i'r amserlen hon, dylai Partneriaethau AGA gysylltu â Llywodraeth Cymru yn CymelldaliadauAGA@llyw.cymru Mae'r ddolen i'r ffurflen gais ar-lein yn ddilys ar gyfer blwyddyn academaidd 2025 i 2026 yn unig.

en-gb	An ITE Partnership application code will be issued to ITE Partnerships on an annual basis.
cy-gb	Bydd cod ymgeisio yn cael ei roi i'r Bartneriaeth AGA bob blwyddyn.

en-gb	The purpose of this code is to authenticate the application made, linking students with ITE Partnerships.
cy-gb	Pwrpas y cod hwn yw dilysu'r cais a wneir, gan gysylltu myfyrwyr â Phartneriaethau AGA penodol.

en-gb	Welsh Government will share an application validation report with ITE Partnerships prior to 30th November.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn rhannu adroddiad dilysu ceisiadau â Phartneriaethau AGA cyn 30 Tachwedd.

en-gb	ITE Partnerships are required to validate the information within this report and provide any additional information required.
cy-gb	Mae'n ofynnol i Bartneriaethau AGA ddilysu'r wybodaeth o fewn yr adroddiad hwn a darparu unrhyw wybodaeth ychwanegol sydd ei hangen.

en-gb	The validation report must be returned to Welsh Government by 15th December.
cy-gb	Rhaid dychwelyd yr adroddiad dilysu at Lywodraeth Cymru erbyn 15 Rhagfyr.

en-gb	This timeframe supports the claiming process.
cy-gb	Mae'r amserlen hon yn gydnaws â'r broses hawlio.

en-gb	The grant award letter provides details about this process.
cy-gb	Mae'r llythyr dyfarnu grant yn darparu manylion am y broses hon.

en-gb	The validation report will also provide guidance for its completion.
cy-gb	Bydd yr adroddiad dilysu hefyd yn darparu canllawiau ar gyfer ei chwblhau.

en-gb	How the payment will be made to ITE Partnerships
cy-gb	Sut caiff y taliad ei wneud i Bartneriaethau AGA

en-gb	ITE Partnerships must complete and submit a claim form to the Welsh Government.
cy-gb	Rhaid i Bartneriaethau AGA lenwi a chyflwyno ffurflen hawlio i Lywodraeth Cymru.

en-gb	This will ensure appropriate funds are released for payment of the QTS instalment.
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod arian priodol yn cael ei ryddhau ar gyfer rhandaliad SAC.

en-gb	Claim submission date for QTS payments is:
cy-gb	Cyfnod cyflwyno hawliadau ar gyfer taliadau SAC yw:

en-gb	1st July to 17th August
cy-gb	1 Gorffennaf i 17 Awst

en-gb	Further information can be found in the grant award letter.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn y llythyr dyfarnu grant.

en-gb	ITE Partnerships should invoice Welsh Government once each claim has been agreed.
cy-gb	Dylai Partneriaethau AGA roi anfoneb i Lywodraeth Cymru unwaith y cytunir ar bob hawliad.

en-gb	Further information can be found in the contract for the scheme administration.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar gael yng nghontract gweinyddu'r cynllun.

en-gb	ITE Partnerships should direct any questions they have related to the payment process, to ITEIncentives@gov.wales
cy-gb	Dylai Partneriaethau AGA gyfeirio unrhyw gwestiynau sydd ganddynt ynghylch y broses dalu at CymelldaliadauAGA@llyw.cymru

en-gb	Deferment and resumption for QTS payment
cy-gb	Gohirio ac ailgydio a thaliadau SAC

en-gb	If a student defers (suspends) their studies prior to achieving QTS, they will not be eligible to receive the QTS payment.
cy-gb	Os bydd myfyriwr yn gohirio ei astudiaethau cyn ennill SAC, ni fydd yn gymwys i gael y taliad SAC.

en-gb	However, if they resume their studies and achieve QTS, they will be entitled to receive payment on award of QTS.
cy-gb	Fodd bynnag, os bydd yn ailgydio yn ei astudiaethau ac yn ennill SAC, bydd ganddo hawl i dderbyn y taliad pan ddyfernir SAC iddo.

en-gb	Payment will be made following completion of an eligible postgraduate ITE programme in Wales leading to QTS (on award of QTS).
cy-gb	Gwneir y taliad ar ôl cwblhau rhaglen AGA ôl-raddedig gymwys yng Nghymru sy’n arwain at SAC (ar ôl dyfarnu’r SAC).

en-gb	Payment will be made in line with these conditions.
cy-gb	Bydd y taliad yn cael ei wneud yn unol â'r amodau hyn.

en-gb	If a student resumes an ITE programme in a different academic year a deferment and resumption form will need to be completed.
cy-gb	Os bydd myfyriwr yn ailgydio mewn rhaglen AGA mewn blwyddyn academaidd wahanol, bydd angen llenwi Ffurflen Gohirio ac Ailgydio.

en-gb	ITE Partnerships can obtain forms from Welsh Government.
cy-gb	Gall Partneriaethau AGA gael ffurflenni gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Completed forms will need to be submitted to Welsh Government with the relevant claim form.
cy-gb	Bydd angen cyflwyno ffurflenni sydd wedi'u cwblhau i Lywodraeth Cymru ynghyd â'r ffurflen hawlio berthnasol.

en-gb	The information on the completed form will be shared with ITE partnerships and Welsh Government.
cy-gb	Caiff yr wybodaeth ar y ffurflen a ddaw i law ei rhannu â Phartneriaethau AGA a Llywodraeth Cymru.

en-gb	Students who do not achieve QTS at the end of their ITE programme will not be entitled to claim the QTS payment of this incentive.
cy-gb	Ni fydd gan fyfyrwyr nad ydynt yn ennill SAC ar ddiwedd eu rhaglen AGA hawl i gael y taliad SAC.

en-gb	The Welsh Government responsibilities for grant administration
cy-gb	Cyfrifoldebau Llywodraeth Cymru o ran gweinyddu’r grant

en-gb	This is paid following successful completion of Induction and award of an Induction certificate from the Education Workforce Council (EWC).
cy-gb	Caiff hwn ei dalu ar ôl cwblhau'r broses sefydlu yn llwyddiannus a dyfarnu tystysgrif sefydlu gan Gyngor y Gweithlu Addysg.

en-gb	Induction payment process
cy-gb	Y broses taliadau sefydlu

en-gb	Individuals must use the online application to apply for one or multiple incentive induction instalments.
cy-gb	Rhaid i unigolion ddefnyddio'r broses gais ar-lein i ymgeisio am un neu sawl taliad sefydlu o dan un neu fwy o'r cynlluniau cymhelliant.

en-gb	Welsh Government will provide a web-link to apply to ITE Partnerships.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn darparu gwe-ddolen i'r ffurflen gais i Bartneriaethau AGA.

en-gb	ITE Partnerships must share this with those eligible students on award of QTS.
cy-gb	Rhaid i Bartneriaethau AGA rannu hon â'r myfyrwyr cymwys hynny ar ôl dyfarnu SAC iddynt.

en-gb	Students must have completed induction and received their EWC induction certificate before they can apply for payment.
cy-gb	Rhaid i fyfyrwyr fod wedi cwblhau eu proses sefydlu a derbyn eu tystysgrif sefydlu gan Gyngor y Gweithlu Addysg cyn y gallant wneud cais am daliad.

en-gb	If students have any queries about the induction process, they should contact Welsh Government by emailing ITEIncentives@gov.wales.
cy-gb	Os oes gan fyfyrwyr unrhyw gwestiynau am y broses sefydlu, dylent gysylltu â Llywodraeth Cymru drwy e-bostio CymelldaliadauAGA@llyw.cymru.

en-gb	Induction claiming process
cy-gb	Y broses hawliadau sefydlu

en-gb	The ITE induction claiming process is made up of 3 parts:
cy-gb	Mae 3 rhan i broses hawliadau sefydlu AGA:

en-gb	induction instalment application (the applicant must complete this online)
cy-gb	ffurflen gais am randaliad sefydlu (rhaid i'r ymgeisydd gwblhau hon ar-lein)

en-gb	induction school verification, (the induction school must complete this online)
cy-gb	cadarnhad gan yr ysgol sefydlu (rhaid i'r ysgol sefydlu wneud hyn ar-lein)

en-gb	induction certificate (the induction school must submit a copy of this to Welsh Government via email)
cy-gb	tystysgrif sefydlu (rhaid i'r ysgol sefydlu gyflwyno copi ohoni i Lywodraeth Cymru drwy e-bost)

en-gb	An induction application will only be viewed as complete once Welsh Government have received all 3 parts of the process.
cy-gb	Dim ond ar ôl i Lywodraeth Cymru dderbyn 3 rhan y broses y bydd cais sefydlu yn cael ei ystyried yn gyflawn.

en-gb	NQT’s or schools can contact Welsh Government should they have any questions about this process at ITEIncentives@gov.wales.
cy-gb	Gall athrawon sydd newydd gymhwyso neu ysgolion gysylltu â Llywodraeth Cymru os oes ganddynt unrhyw gwestiynau am y broses hon yn CymelldaliadauAGA@llyw.cymru.

en-gb	Induction claim Part 1
cy-gb	Hawliad sefydlu Rhan 1

en-gb	Eligible individuals must apply to the Welsh Government to claim their induction instalment by completing an online incentive application.
cy-gb	Rhaid i unigolion cymwys wneud cais i Lywodraeth Cymru i hawlio eu rhandaliad sefydlu drwy lenwi cais cymhelliant ar-lein.

en-gb	Individuals can contact Welsh Government should they have any questions about this process at ITEIncentives@gov.wales
cy-gb	Gall unigolion gysylltu â Llywodraeth Cymru os oes ganddynt unrhyw gwestiynau am y broses hon yn CymelldaliadauAGA@llyw.cymru

en-gb	Induction claim Part 2 and 3
cy-gb	Hawliad sefydlu Rhannau 2 a 3

en-gb	The school where an NQT completes induction is required to verify an ITE incentive induction application.
cy-gb	Rhaid i'r ysgol lle  cwblhawyd cyfnod sefydlu athro sydd newydd gymhwyso gadarnhau cais sefydlu o dan gynllun cymhelliant AGA.

en-gb	To do this, they are asked to complete an online verification form and submit a copy of the applicants Induction certificate to Welsh Government.
cy-gb	I wneud hyn, gofynnir iddynt lenwi ffurflen gadarnhau ar-lein a chyflwyno copi o dystysgrif sefydlu'r ymgeisydd i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Either a Head Teacher, Deputy Head, Assistant Head or Head of Department of a school should complete part 2 and 3 of this claiming process.
cy-gb	Dylai Pennaeth, Dirprwy Bennaeth, Pennaeth Cynorthwyol neu Bennaeth Adran ysgol lenwi rhannau 2 a 3 o'r ffurflen hawlio hon.

en-gb	Failure to provide verification or submit the induction certificate will result in the applicant's ITE induction application being rejected.
cy-gb	Bydd methu â darparu cadarnhad neu gyflwyno'r dystysgrif sefydlu yn golygu bod cais yr ymgeisydd am randaliad sefydlu AGA yn cael ei wrthod.

en-gb	All directions to complete Part 2 and 3 will be issued directly to the Head Teacher, Deputy Head, Assistant Head or Head of Department.
cy-gb	Bydd yr holl gyfarwyddiadau i gwblhau rhannau 2 a 3 yn cael eu rhoi'n uniongyrchol i'r Pennaeth, y Dirprwy Bennaeth, y Pennaeth Cynorthwyol neu'r Pennaeth Adran.

en-gb	If they have any questions about this process, they can contact Welsh Government at ITEIncentives@gov.wales
cy-gb	Os oes ganddynt unrhyw gwestiynau am y broses hon, gallant gysylltu â Llywodraeth Cymru yn CymelldaliadauAGA@llyw.cymru

en-gb	Induction claiming timeframe
cy-gb	Amserlen hawlio taliad sefydlu

en-gb	Students who achieve QTS but do not complete their induction period within the specified period within a maintained secondary school in Wales, will not be entitled to the induction payment.
cy-gb	Ni fydd gan fyfyrwyr sy’n ennill SAC, ond nad ydynt yn cwblhau eu cyfnod sefydlu o fewn y cyfnod penodedig mewn ysgol uwchradd a gynhelir yng Nghymru, hawl i gael y taliad sefydlu.

en-gb	To remain eligible to receive the induction payment:
cy-gb	I barhau i fod yn gymwys i dderbyn y taliad sefydlu:

en-gb	induction must be completed within 3 years of achieving QTS within a maintained setting in Wales.
cy-gb	rhaid cwblhau'r cyfnod sefydlu o fewn 3 blynedd i ennill SAC mewn lleoliad a gynhelir yng Nghymru

en-gb	An online application must be made to Welsh Government within one year of the NQT achieving induction.
cy-gb	rhaid gwneud cais ar-lein i Lywodraeth Cymru o fewn blwyddyn ar ôl i'r athro newydd gymhwyso gwblhau ei gyfnod sefydlu.

en-gb	Recovery of incentive grants
cy-gb	Adennill grantiau cymhelliant

en-gb	The Welsh Government have powers to recover incentive grants paid, in whole or in part.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru bwerau i adennill grantiau cymhelliant a dalwyd, yn gyfan gwbl neu'n rhannol.

en-gb	They have discretion about whether to exercise those powers and will consider all cases on their merits.
cy-gb	Mae ganddi ddisgresiwn i arfer y pwerau hyn neu i beidio, a bydd yn ystyried pob achos yn ôl ei deilyngdod.

en-gb	These powers may be exercised by the Welsh Government where:
cy-gb	Caniateir i'r pwerau hyn gael eu harfer gan Lywodraeth Cymru:

en-gb	after receiving any instalment of an incentive grant, the recipient fails to meet any eligibility criteria as set out in the legal scheme in relation to a subsequent instalment.
cy-gb	os yw’r derbynnydd, ar ôl cael unrhyw randaliad o grant cymhelliant, yn methu â bodloni unrhyw feini prawf cymhwysedd a nodir yn y cynllun cyfreithiol mewn perthynas â rhandaliad dilynol

en-gb	the recipient has provided information, which is false or materially misleading in, or in connection with, their application for an incentive grant,
cy-gb	os yw'r derbynnydd wedi darparu gwybodaeth sy'n ffug neu'n sylweddol gamarweiniol yn ei gais am grant cymhelliant, neu mewn cysylltiad â'r cais

en-gb	or there is firm evidence that the recipient had never intended to complete the programme or having completed it, to enter teaching.
cy-gb	neu os oes tystiolaeth ddigamsyniol nad oedd y derbynnydd erioed wedi bwriadu cwblhau'r rhaglen, neu nad oedd yn fwriad ganddo fynd i addysgu ar ôl ei chwblhau.

en-gb	Data Protection & Freedom of Information
cy-gb	Diogelu Data a Rhyddid Gwybodaeth

en-gb	Information which a student submits as part of their claim under the Ethnic Minority ITE Incentive Scheme, is subject to the requirements of the Freedom of Information Act 2000 (the “FOIA”), the Environmental Information Regulations 2004 (the “EIR”) the General Data Protection Regulation (GDPR) and Data Protection Act 2018 (the “DPA”).
cy-gb	Mae’r wybodaeth y mae myfyrwyr yn ei chyflwyno, fel rhan o'u hawliad o dan Gynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol, yn ddarostyngedig i ofynion Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 (“y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth"), Rheoliadau Gwybodaeth Amgylcheddol 2004 (yr "EIR"), y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR) a Deddf Diogelu Data 2018 (“y Ddeddf Diogelu Data").

en-gb	Students also acknowledge that the Welsh Government is responsible for determining in our absolute discretion whether:
cy-gb	Mae myfyrwyr hefyd yn cydnabod mai Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am benderfynu yn ôl ein disgresiwn llwyr:

en-gb	to disclose any information which we have obtained under or in connection with the Funding to the extent that we are required to disclose such information to a person making a disclosure request under the FOIA or the EIR and/or
cy-gb	a ddylid datgelu unrhyw wybodaeth yr ydym wedi'i chael o dan y Cyllid, neu mewn cysylltiad ag ef, i’r graddau y mae’n ofynnol inni ddatgelu’r cyfryw wybodaeth i berson sy’n gwneud cais am ddatgeliad o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth neu'r EIR; a/neu

en-gb	any information is exempt from disclosure under the FOIA or the EIR
cy-gb	a yw unrhyw wybodaeth wedi'i heithrio rhag cael ei datgelu o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth neu'r EIR;

en-gb	to undertake checks for the purposes of preventing fraud and money laundering, and to verify your identity.
cy-gb	a ddylid cynnal gwiriadau at ddibenion atal twyll a gwyngalchu arian, ac i wirio pwy ydych.

en-gb	These checks are required to process personal data about you to third party fraud prevention agencies
cy-gb	Mae angen y gwiriadau hyn i brosesu data personol amdanoch i asiantaethau atal twyll trydydd parti.

en-gb	Welsh Government is the data controller for the personal information it receives.
cy-gb	Llywodraeth Cymru yw'r rheolydd data ar gyfer yr wybodaeth bersonol y mae'n ei chael.

en-gb	Any personal data we collect will be managed in accordance with our Ethnic Minority Initial Teacher Education (ITE) Incentive: privacy notices and privacy notice:  Welsh Government grants.
cy-gb	Bydd unrhyw ddata personol a gasglwn yn cael ei reoli yn unol â Chynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol: hysbysiadau preifatrwyddahysbysiad preifatrwydd:grantiau Llywodraeth Cymru. https://www.llyw.cymru/cynllun-cymhelliant-addysg-gychwynnol-i-athrawon-aga-o-gymunedau-ethnig-lleiafrifol-hysbysiad

en-gb	https://www.gov.wales/ethnic-minority-initial-teacher-education-ite-incentive-privacy-notices
cy-gb	https://www.llyw.cymru/hysbysiad-preifatrwydd-grantiau-llywodraeth-cymru

en-gb	https://www.gov.wales/privacy-notice-welsh-government-grants
cy-gb	https://www.llyw.cymru/hysbysiad-preifatrwydd-grantiau-llywodraeth-cymru

en-gb	Legal background
cy-gb	Cefndir cyfreithiol

en-gb	ITE incentive grants available reflect recruitment priorities within the teaching workforce in Wales.
cy-gb	Mae’r grantiau cymhelliant AGA sydd ar gael yn adlewyrchu’r blaenoriaethau recriwtio o fewn y gweithlu addysgu yng Nghymru.

en-gb	They are available to eligible students on eligible postgraduate ITE programmes in Wales.
cy-gb	Maent ar gael i fyfyrwyr cymwys ar raglenni AGA ôl-raddedig cymwys yng Nghymru.

en-gb	The Ethnic Minority ITE Incentive Scheme was introduced in September 2022.
cy-gb	Cyflwynwyd Cynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol ym mis Medi 2022.

en-gb	The scheme supports the Welsh Government’s ambition for an anti-racist Wales.
cy-gb	Mae'r cynllun yn cefnogi uchelgais Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru Wrth-hiliol..

en-gb	The scheme aims to increase the number of ethnic minority teachers.
cy-gb	Nod y cynllun yw cynyddu nifer yr athrawon o leiafrifoedd ethnig.

en-gb	Students who undertook an ITE programme prior to September 2022 are not eligible to this incentive.
cy-gb	Nid yw myfyrwyr a ymgymerodd â rhaglen AGA cyn mis Medi 2022 yn gymwys ar gyfer y cymhelliant hwn.

en-gb	The Welsh Ministers have powers under sections 14 to 17 of the Education Act 2002 to provide financial assistance for the promotion of the recruitment or retention of teachers or non-teaching staff.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau o dan adrannau 14 i 17 o Ddeddf Addysg 2002 i ddarparu cymorth ariannol i hyrwyddo'r ymgais i recriwtio neu gadw athrawon neu staff nad ydynt yn addysgu.

en-gb	This grant is in place to encourage individuals to train, enter and remain in the teaching profession.
cy-gb	Mae'r grant hwn ar waith i annog unigolion i hyfforddi ar gyfer y proffesiwn addysgu, mynd i mewn i'r proffesiwn addysgu, ac aros yno.

en-gb	They should not form part of a student finance package.
cy-gb	Ni ddylai fod yn rhan o becyn cyllid myfyrwyr.

en-gb	The Ethnic Minority Initial Teacher Education (ITE) Incentive Scheme is a legal scheme (“the scheme”).
cy-gb	Mae Cynllun Cymhelliant Addysg Gychwynnol i Athrawon o Gymunedau Ethnig Lleiafrifol yn gynllun cyfreithiol ("y cynllun").

en-gb	The scheme is made by the Welsh Ministers in the exercise of their powers.
cy-gb	Gwnaed y cynllun gan Weinidogion Cymru fel rhan o'r pwerau sydd ganddynt.

en-gb	The scheme is reviewed on an annual basis.
cy-gb	Mae'r cynllun yn cael ei adolygu'n flynyddol.

en-gb	Each scheme makes provision for postgraduate Black, Asian and minority ethnic ITE students, studying their accredited ITE programme access to these incentives.
cy-gb	Mae pob cynllun yn gwneud darpariaeth i fyfyrwyr AGA ôl-raddedig Du, Asiaidd ac o leiafrifoedd ethnig, sy'n astudio eu rhaglen AGA achrededig, gael mynediad i'r cymhellion hyn.

en-gb	ITE Partnerships and the Welsh Government are responsible for administering and assessing students’ eligibility for this incentive.
cy-gb	Mae Partneriaethau AGA a Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am weinyddu'r cymhelliant hwn ac am asesu cymhwysedd myfyrwyr ar ei gyfer.

en-gb	ITE Partnerships do this on behalf of the Welsh Government.
cy-gb	Mae Partneriaethau AGA yn gwneud hyn ar ran Llywodraeth Cymru.

en-gb	Ministerial foreword
cy-gb	Gair gan y Gweinidog

en-gb	Bringing you this document is truly a landmark moment for Welsh agriculture.
cy-gb	Mae cyflwyno'r ddogfen hon i chi yn foment bwysig iawn yn hanes amaethyddiaeth Cymru.

en-gb	What you’re reading, our Sustainable Farming Scheme, supports farmers in Wales to produce world class, high-quality, food whilst caring for the environment, tackling and adapting to climate change and building resilience for those who will work and care for this precious land in the years to come.
cy-gb	Bydd yr hyn rydych chi'n ei ddarllen, ein Cynllun Ffermio Cynaliadwy, yn helpu ffermwyr yng Nghymru i gynhyrchu bwyd o ansawdd uchel ac i ofalu am yr amgylchedd, addasu i'r newid yn yr hinsawdd a magu gwytnwch pawb fydd yn gweithio'r tir gwerthfawr hwn, ac y gofalu amdano, yn y blynyddoedd i ddod.

en-gb	Our ambition is to see a thriving and confident agriculture sector in Wales, that is built around innovation and growth, to rise to the challenges we face and make most of the opportunities available.
cy-gb	Ein huchelgais yw gweld sector amaethyddol ffyniannus a hyderus yng Nghymru, sy'n dibynnu ar arloesedd a thwf, i wynebu heriau a manteisio ar unrhyw gyfleoedd.

en-gb	This document is the product of collaboration.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn ffrwyth cydweithredu.

en-gb	We have listened to a range of views and brought forward something we believe works for you, the agricultural industry and meets the needs of everyone in Wales.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando ar sawl safbwynt ac wedi cyflwyno rhywbeth sydd yn ein barn ni yn gweithio er eich lles chi, y diwydiant amaethyddol ac yn diwallu anghenion pawb yng Nghymru.

en-gb	We would like to thank those who responded to consultations and attended meetings across the length and breadth of Wales.
cy-gb	Hoffem ddiolch i'r rhai a ymatebodd i ymgynghoriadau ac a ddaeth i'n cyfarfodydd ledled Cymru.

en-gb	We are grateful to all members of the Ministerial Roundtable and supporting Working Groups for their input, and to farmers who have hosted Ministers and officials on their farms.
cy-gb	Rydym yn ddiolchgar i holl aelodau'r Ford Gron Gweinidogion a'r Gweithgorau cysylltiedig am eu cyfraniad, ac i ffermwyr sydd wedi croesawu Gweinidogion a swyddogion i'w ffermydd.

en-gb	We’ve listened, and we’ll continue to listen as we evolve and strengthen this scheme in the coming years.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando, a byddwn yn parhau i wrando wrth i ni ddatblygu a chryfhau'r cynllun hwn yn y blynyddoedd i ddod.

en-gb	We recognise no two farms are the same, so we’ve worked hard to ensure the scheme is accessible and available to all.
cy-gb	Rydyn ni'n cydnabod nad oes dwy fferm yr un peth, felly rydym wedi gweithio'n galed i sicrhau bod y cynllun ar gael yn rhwydd i bawb.

en-gb	It offers flexibility to accommodate different farming types and systems and is truly accessible to tenant farmers and to new and young entrants that have access to land.
cy-gb	Mae'n cynnig yr hyblygrwydd i allu cynnig helpu gwahanol fathau o ffermydd a systemau ffermio ac mae'n wirioneddol hygyrch i denantiaid, ffermwyr newydd a ffermwyr ifanc sydd â thir i'w weithio.

en-gb	You’ll see from this document that we’ve reduced the complexity of the scheme by reducing the number of Universal Actions.
cy-gb	Fe welwch o'r ddogfen hon ein bod wedi symleiddio'r cynllun trwy leihau nifer y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	We’ve also listened and revised our position on trees and in a number of other areas to make sure the actions are achievable by all.
cy-gb	Rydyn ni wedi gwrando hefyd a newid ein safbwynt ar goed a nifer o feysydd eraill i wneud yn siŵr bod y Gweithredoedd yn ymarferol i bawb.

en-gb	Change is never easy and often daunting.
cy-gb	Nid yw newid byth yn hawdd a gall godi ofn mawr.

en-gb	This scheme is a big change from the existing Basic Payment Scheme, but it is a change we believe will be good for farming, for food production and for the environment.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn wahanol iawn i'r Cynllun Taliad Sylfaenol, ond mae'n newid yr ydym yn credu y bydd yn dda o safbwynt ffermio, cynhyrchu bwyd a'r amgylchedd.

en-gb	We hope the majority of farmers join the scheme.
cy-gb	Gobeithio y bydd y rhan fwyaf o ffermwyr yn ymuno â'r cynllun.

en-gb	We firmly believe it will provide stability whilst helping farm businesses to be more resilient and productive by improving soil health, animal health and welfare, managing pests on your land and developing new skills and knowledge on a range of subjects to support your business.
cy-gb	Rydyn ni'n credu'n gryf y bydd yn rhoi sefydlogrwydd ac yn helpu busnesau fferm i fod yn fwy gwydn a chynhyrchiol drwy wella iechyd pridd ac iechyd a lles anifeiliaid, rheoli plâu a datblygu sgiliau a gwybodaeth newydd ar ystod o bynciau er lles eich busnes.

en-gb	The people of Wales value farmers and farming communities, that’s clear to see.
cy-gb	Mae'n amlwg bod pobl Cymru yn trysori ffermwyr a chymunedau ffermio.

en-gb	They understand the role farmers play in nurturing and protecting the land and the Welsh language, putting high-quality, world-renowned food on our tables while working to protect and restore the fragile habitats that exist here in this beautiful country.
cy-gb	Maen nhw'n deall rôl ffermwyr wrth feithrin a gwarchod y tir a'r Gymraeg, gan roi ein bwyd byd-enwog o ansawdd uchel ar ein byrddau tra'n diogelu ac adfer y cynefinoedd bregus sy'n bodoli yma yn y wlad hardd hon.

en-gb	But we know more needs to be done.
cy-gb	Ond mae rhagor sydd angen ei wneud.

en-gb	Extreme wet weather and higher risk of drought, which are impacting on you as farmers, are signs that the climate and nature emergencies are already here.
cy-gb	Mae tywydd gwlyb eithafol a'r risg mawr o sychder, sy'n effeithio arnoch chi fel ffermwyr, yn arwyddion bod yr argyfyngau hinsawdd a natur wedi cyrraedd.

en-gb	The people of Wales want to know that the money that we’re investing in the future of Welsh agriculture is bringing the benefits they want to see.
cy-gb	Mae pobl Cymru am wybod bod yr arian rydyn ni'n ei fuddsoddi yn nyfodol amaethyddiaeth Cymru yn sicrhau'r manteision maen nhw am eu gweld.

en-gb	They want us to back Welsh farming, and they also want to see soils protected, water quality in our rivers improved, access to the countryside maintained and nature supported to thrive.
cy-gb	Maen nhw am i ni helpu ffermio yng Nghymru, ac maen nhw hefyd am weld priddoedd yn cael eu diogelu, ansawdd dŵr yn ein hafonydd yn cael ei wella, mynediad i gefn gwlad a chefnogaeth i natur.

en-gb	With this in mind, the scheme represents a new agreement between the people of Wales and our farmers and landowners.
cy-gb	Gyda golwg ar hyn, mae'r Cynllun yn gytundeb newydd rhwng pobl Cymru a'n ffermwyr a pherchenogion ein tir.

en-gb	This is not just a scheme for farmers, this is a scheme for the whole of Wales - A whole farm, whole nation approach.
cy-gb	Nid Cynllun i ffermwyr yn unig yw hwn; mae hwn yn gynllun ar gyfer Cymru gyfan – Cynllun fferm gyfan, cynllun gwlad gyfan.

en-gb	These are challenging times for rural communities where farming is not solely a livelihood, it is a way of life.
cy-gb	Mae'n ddyddiau anodd ar gymunedau gwledig lle mae ffermio nid yn unig yn fywoliaeth, mae'n ffordd o fyw.

en-gb	The scheme will support a thriving, productive, sustainable farming industry in Wales to underpin these communities.
cy-gb	Bydd y cynllun yn cefnogi diwydiant ffermio ffyniannus, cynhyrchiol a chynaliadwy yng Nghymru i gynnal y cymunedau hyn.

en-gb	Investing in our soils and rivers, in the health of our livestock, and in our habitats and woodlands is all part of facilitating our future food producing capacity.
cy-gb	Mae buddsoddi yn ein priddoedd a'n hafonydd, yn iechyd ein da byw, ac yn ein cynefinoedd a'n coetiroedd i gyd yn golygu hwb i'n gallu i gynhyrchu bwyd yn y dyfodol.

en-gb	The scheme is designed to build the resilience of farming, climate and nature, together.
cy-gb	Bydd y cynllun hefyd yn magu gallu ffermwyr i ddelio â’r argyfyngau hinsawdd a natur, gyda'n gilydd.

en-gb	The Universal Layer, along with the Optional and Collaborative Actions, will support farmers to do more for their business; improving productivity, efficiency and putting them in a stronger proposition to face increasing consumer demands.
cy-gb	Bydd yr Haen Gyffredinol, a'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol, yn helpu ffermwyr i wneud mwy er lles eu busnes, i gynhyrchu mwy a bod yn fwy effeithlon a bydd yn eu rhoi mewn sefyllfa gryfach i ddiwallu anghenion cynyddol cwsmeriaid.

en-gb	This is alongside doing more for nature and our countryside.
cy-gb	Hyn oll a gwneud mwy dros natur a'n cefn gwlad hefyd.

en-gb	Our intention is for the Universal Layer in 2026 to have the same level of funding as BPS this year.
cy-gb	Ein bwriad yw rhoi i'r Haen Gyffredinol yn 2026 yr un faint o arian a gafodd y BPS eleni.

en-gb	We are making this significant investment to provide stability for farmers so you can produce food sustainably and to support continued innovation and progression within the industry.
cy-gb	Rydyn ni'n gwneud y buddsoddiad sylweddol hwn i roi sefydlogrwydd i ffermwyr er mwyn ichi allu cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy ac i gefnogi arloesedd a datblygiad parhaus o fewn y diwydiant.

en-gb	We firmly believe in this scheme.
cy-gb	Rydyn ni'n credu'n gryf yn y cynllun hwn.

en-gb	What you see before you is a government supporting the future of farming and food production, doing it in a way which will help you to tackle and adapt to the impacts of climate change, improve the environment and protect our countryside for generations to come.
cy-gb	Yr hyn rydych chi'n ei weld o'ch blaen yw llywodraeth sy'n bleidiol i ddyfodol ffermio a chynhyrchu bwyd, gan wneud hynny mewn ffordd a fydd yn eich helpu i fynd i'r afael ag effeithiau'r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddyn nhw, gwella'r amgylchedd a diogelu ein cefn gwlad am genedlaethau i ddod.

en-gb	This document includes a description of the Sustainable Farming Scheme which will begin on 1 January 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn disgrifio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy a fydd yn dechrau ar 1 Ionawr 2026.

en-gb	This is not a consultation.
cy-gb	Nid ymgynghoriad mohoni.

en-gb	This document lays out the scheme requirements and intended payment rates, so you know what is required if you choose to enter the Sustainable Farming Scheme in 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn nodi gofynion y cynllun a'r cyfraddau talu y byddwn yn eu talu, i chi wybod beth sydd angen i chi ei wneud i fod yn rhan o'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn 2026.

en-gb	This is the start of a new long-term programme to support the agricultural industry in Wales.
cy-gb	Dyma ddechrau rhaglen hirdymor newydd i gefnogi'r diwydiant amaethyddol yng Nghymru.

en-gb	The Sustainable Farming Scheme has been designed to support farmers in the ongoing sustainable production of food, at the same time as addressing the climate and nature emergency.
cy-gb	Nod y Cynllun Ffermio Cynaliadwy yw cefnogi ffermwyr i barhau i gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy ac ar yr un pryd, i fynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur.

en-gb	This is crucial to protect our future food producing capacity.
cy-gb	Mae hyn yn hanfodol i ni allu cynhyrchu bwyd yn y dyfodol.

en-gb	We have been asked to provide the detail of the scheme, so this is a long document.
cy-gb	Rydych chi wedi gofyn i ni am fanylion y cynllun, felly mae hon yn ddogfen hir.

en-gb	While it is beneficial for you to understand the whole structure of the scheme, there may be some elements which do not apply to you so you may choose not to read some sections.
cy-gb	Er y byddai'n ddefnyddiol ichi ddeall y cynllun cyfan, efallai y bydd rhai elfennau fydd yn amherthnasol i chi felly gallwch ddewis peidio â darllen rhai penodau.

en-gb	In our opening chapter we summarise the background behind the design of the scheme.
cy-gb	Yn ein pennod agoriadol rydym yn rhoi cefndir y cynllun.

en-gb	We confirm the overall structure of the scheme including the Universal, Optional and Collaborative Layers underpinned by a set of scheme requirements.
cy-gb	Rydym yn cadarnhau strwythur  y cynllun gan gynnwys yr Haenau Cyffredinol, Opsiynol a Chydweithredol a gofynion y cynllun sy’n sail iddyn nhw.

en-gb	We have summarised some of the changes we have made through the process of scheme design in partnership with the agricultural industry.
cy-gb	Rydym wedi crynhoi rhai o'r newidiadau rydyn ni wedi'u gwneud wrth lunio'r cynllun ar y cyd â'r diwydiant amaethyddol.

en-gb	In Chapter 2 we confirm the eligibility criteria for those who wish to join the scheme, and the land that can be included in the eligible area of the scheme.
cy-gb	Ym Mhennod 2 rydym yn cadarnhau'r meini prawf y bydd yn rhaid ichi eu bodloni i ymuno â'r cynllun, a'r tir y gellir ei gynnwys yn y cynllun.

en-gb	In Chapter 3 we confirm the scheme requirements which underpin the scheme.
cy-gb	Ym Mhennod 3 rydym yn cadarnhau gofynion y cynllun sy'n sail i'r Cynllun.

en-gb	This includes the SFS Regulatory Baseline made up of a set of existing regulations most of you will be familiar with.
cy-gb	Maen nhw’n cynnwys sylfaen reoleiddio’r SFS sy'n cynnwys set o reoliadau y bydd y rhan fwyaf ohonoch chi eisoes yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	The scheme requirements also include a ‘Universal Code’ which is a framework of non-regulatory requirements designed to protect soils, biodiversity, trees, and landscape features.
cy-gb	Mae gofynion y cynllun hefyd yn cynnwys 'Cod i Bawb' sy'n fframwaith o ofynion heb reoliadau sydd wedi'u cynllunio i ddiogelu pridd, bioamrywiaeth, coed a nodweddion y dirwedd.

en-gb	There is a scheme requirement to have habitat making up at least 10% of every farm, and for every farm to undertake a farm level carbon baseline.
cy-gb	Un o ofynion y cynllun yw bod o leiaf 10% o bob fferm yn gynefin, a bod pob fferm yn ymgymryd â llinell sylfaen carbon ar lefel fferm.

en-gb	Chapter 4 contains the detail of the 12 Universal Actions each farm business will be asked to meet.
cy-gb	Mae Pennod 4 yn disgrifio manylion y 12 Gweithred Gyffredinol y gofynnir i bob busnes fferm eu cynnal.

en-gb	For every action we have included a description of the intended benefits, the specific activities you are asked to undertake, and information on deadlines and the evidence required to prove each action has been delivered.
cy-gb	Ar gyfer pob gweithred rydym wedi cynnwys disgrifiad o'r manteision a fwriedir, y gweithgareddau penodol y gofynnir i chi eu cynnal, a gwybodaeth am ddyddiadau cau a'r dystiolaeth sydd ei hangen i brofi bod pob gweithred wedi'i gwneud.

en-gb	There is no choice in the Universal Actions you are asked to complete, however there are some actions which do not apply to every farm.
cy-gb	Chewch chi ddim dewis pa Weithredoedd Cyffredinol y cewch eu gwneud, ond fydd rhai gweithredoedd ddim yn berthnasol i bob fferm.

en-gb	Chapters 5 and 6 introduce the voluntary Optional and Collaborative Layers of the scheme.
cy-gb	Mae Penodau 5 a 6 yn esbonio Haenau Opsiynol a Chydweithredol gwirfoddol y cynllun.

en-gb	There will be a broad range of actions you can choose from, and they have been grouped into a series of themes to explain the reason for including them.
cy-gb	Bydd ystod eang o weithredoedd y cewch ddewis ohonynt, ac maen nhw wedi'u rhannu mewn cyfres o themâu sy'n esbonio pam eu bod wedi'u cynnwys.

en-gb	Chapter 7 outlines the support we will be providing for common land both to individual graziers, and to groups of graziers as a collaborative action.
cy-gb	Mae Pennod 7 yn disgrifio ein cymorth ar gyfer tir comin - i borwyr unigol, ac i grwpiau o borwyr fel Gweithred Gydweithredol.

en-gb	If you do not use, or hold rights on common land, you may choose not to read this chapter.
cy-gb	Os nad oes gennych hawliau tir comin neu os nad ydych yn eu defnyddio, gallwch anwybyddu'r bennod hon.

en-gb	Chapter 8 outlines the payment structure and payment rates available for the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 8 yn esbonio strwythur talu a chyfraddau talu Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Payments for the Optional and Collaborative Layers of the scheme will be published with the application process.
cy-gb	Bydd taliadau Haenau Opsiynol a Chydweithredol y cynllun yn cael eu cyhoeddi gyda'r broses ymgeisio.

en-gb	The administration of the scheme is laid out in Chapter 9.
cy-gb	Testun Pennod 9 yw sut y caiff y cynllun ei weinyddu.

en-gb	The includes registration and application via RPW Online, and the validation, payment and appeals processes.
cy-gb	Mae'n esbonio sut i gofrestru a gwneud cais trwy RPW Ar-lein, a'r prosesau dilysu, talu ac apelio.

en-gb	Chapter 10 contains a description of how Welsh Government will monitor and evaluate the overall impact of the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 10 yn cynnwys disgrifiad o sut y bydd Llywodraeth Cymru yn monitro ac yn gwerthuso effaith gyffredinol y cynllun.

en-gb	This chapter does not contain any information you need to be aware of to participate within the scheme, so you may choose not to read it.
cy-gb	Nid oes gwybodaeth yn y bennod hon y mae'n rhaid ichi ei gwybod i allu cymryd rhan yn y cynllun, felly gallwch ddewis peidio â'i darllen.

en-gb	Chapter 11 contains the information you need if you choose to claim the Basic Payment Scheme in 2026 instead of joining the SFS.
cy-gb	Mae Pennod 11 yn esbonio beth sydd angen ichi ei wybod os byddwch yn dewis aros gyda'r Cynllun Taliad Sylfaenol yn 2026 yn hytrach nag ymuno â'r SFS.

en-gb	This includes detail of how BPS will be tapered through the transition period.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys sut y bydd BPS yn cael ei leihau dros y cyfnod pontio.

en-gb	Chapter 12 describes the additional legislation needed to allow the Welsh Government to administer the scheme.
cy-gb	Mae Pennod 12 yn disgrifio'r ddeddfwriaeth ychwanegol er mwyn i Lywodraeth Cymru allu gweinyddu'r cynllun.

en-gb	This document also contains several technical annexes.
cy-gb	Mae'r ddogfen yn cynnwys hefyd sawl atodiad technegol.

en-gb	These include a breakdown of additional technical details of some of the scheme requirements and individual Universal Actions.
cy-gb	Mae'r rhain yn cynnwys dadansoddiad o fanylion technegol ychwanegol rhai o ofynion y cynllun a Gweithredoedd Cyffredinol unigol.

en-gb	This document provides you with the information you need to prepare for the start of Sustainable Farming Scheme in 2026.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen arnoch i baratoi ar gyfer dechrau'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn 2026.

en-gb	It has been redesigned following our 2023 consultation, with input from the farming unions and other stakeholders.
cy-gb	Rydym wedi ailddylunio’r Cynllun yn dilyn yr ymgynghoriad yn 2023 ac ar ôl clywed barn yr undebau ffermio a rhanddeiliaid eraill.

en-gb	It has been designed to be accessible to all farmers.
cy-gb	Rydym wedi'i lunio i fod yn hawdd i bob ffermwr ei ddefnyddio.

en-gb	From 2026 you will have the choice to enter the Sustainable Farming Scheme or remain with the Basic Payment Scheme (BPS) which will be phased out by 2029.
cy-gb	O 2026 ymlaen, gallwch ddewis naill ai ymuno â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy neu aros gyda'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS) a ddaw i ben bob yn gam erbyn 2029.

en-gb	Detailed scheme guidance will be published later in 2025 including the definitive technical notes setting out all the scheme requirements, scheme actions, and evidence required for the scheme.
cy-gb	Bydd canllaw manwl i'r cynllun yn cael ei gyhoeddi yn nes ymlaen yn 2025 a fydd yn cynnwys y nodiadau technegol ar gyfer holl ofynion y cynllun, gweithredoedd y cynllun, a'r dystiolaeth y bydd y cynllun yn gofyn amdani.

en-gb	The Sustainable Farming Scheme, referred to as the ‘SFS’ or the ‘scheme’ for the remainder of this document, will be Welsh Government’s primary mechanism to support farmers, land management and sustainable food production from 2026 onwards.
cy-gb	Y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, neu'r 'SFS' neu'r 'cynllun' fel y byddwn yn cyfeirio ato o hyn ymlaen yn y ddogfen hon, fydd prif drefn Llywodraeth Cymru i helpu ffermwyr ac ar gyfer rheoli tir a chynhyrchu bwyd yn gynaliadwy o 2026 ymlaen.

en-gb	The SFS will begin on 1 January 2026 with the application available on the Single Application Form (SAF) via Rural Payments Wales (RPW) Online from March until 15 May.
cy-gb	Bydd yr SFS yn dechrau ar 1 Ionawr 2026 a bydd modd gwneud cais ar y Ffurflen Gais Sengl (SAF) trwy Taliadau Gwledig Cymru (RPW) Ar-lein o fis Mawrth tan 15 Mai.

en-gb	Background to scheme design
cy-gb	Y cefndir i lunio'r cynllun

en-gb	The scheme is designed to support the production of safe, high-quality food in Wales.
cy-gb	Mae'r cynllun wedi'i greu i gefnogi ffermwyr i gynhyrchu bwyd diogel o ansawdd uchel yng Nghymru.

en-gb	This is a vital part of our culture and shapes our identity.
cy-gb	Mae hyn yn rhan hanfodol o'n diwylliant a’n hunaniaeth.

en-gb	Our ambition to keep farmers farming and managing the land they know best is stronger than ever.
cy-gb	Ein huchelgais, sy'n gryfach nag erioed, yw cadw ffermwyr i ffermio ac i ofalu am eu tir. Does neb yn ei adnabod yn well.

en-gb	We do not need to make a choice between producing food or protecting the environment, they are the same.
cy-gb	Nid oes angen dewis rhwng cynhyrchu bwyd a diogelu'r amgylchedd. Yr un peth ydyn nhw.

en-gb	Food production takes place within the environment and the environment provides the conditions and resources needed to produce food.
cy-gb	Mae ffermio yn digwydd yn yr amgylchedd, a'r amgylchedd sy'n darparu'r amodau a'r adnoddau sydd eu hangen i gynhyrchu bwyd.

en-gb	These resources are however limited, and we need to start rebuilding them.
cy-gb	Ond mae pendraw i'r adnoddau hyn, ac mae angen i ni ddechrau eu hailadeiladu.

en-gb	We are already experiencing more intense seasonal patterns such as the exceptionally dry spring this year which has impacted forage and crop establishment.
cy-gb	Rydym eisoes yn profi patrymau tymhorol mwy eithafol fel y Gwanwyn eithriadol o sych a gawsom eleni sydd wedi effeithio ar dyfiant cnydau a phorfa.

en-gb	This seasonal disruption is becoming the norm, whether that be dry, wet or windy conditions, and many farmers see the need to adapt to protect livelihoods and those of future generations.
cy-gb	Mae'r eithafion tymhorol hyn bron yn norm bellach, boed sychder, glaw mawr neu wynt, ac mae llawer o ffermwyr yn sylweddoli bod angen addasu er mwyn diogelu eu bywoliaeth a bywoliaeth cenedlaethau'r dyfodol.

en-gb	To improve the sustainability of our food and farming systems, we need to improve sustainability from an economic, environmental, and social perspective.
cy-gb	Er mwyn gwneud ein systemau bwyd a ffermio yn fwy cynaliadwy, mae angen i ni fod yn fwy cynaliadwy o safbwynt economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol hefyd.

en-gb	To improve sustainability means to support farms to become more resilient.
cy-gb	Mae gwella cynaliadwyedd yn golygu helpu ffermydd i fod yn fwy gwydn.

en-gb	More resilient farms can reduce their risks and recover quicker from environmental and economic disruption.
cy-gb	Mae ffermydd gwytnach yn gallu lleihau’r risgiau ac yn gallu ymadfer yn gynt ar ôl ergyd amgylcheddol neu economaidd.

en-gb	For example, compacted soils with low levels of organic matter are not resilient.
cy-gb	Er enghraifft, nid yw pridd wedi'i gywasgu gydag ond ychydig o ddeunydd organig ynddo yn wydn.

en-gb	During prolonged dry conditions there is no organic matter to hold on to moisture so grass growth will be difficult to achieve.
cy-gb	Yn ystod cyfnod hir o sychder, does dim deunydd organig i ddal gwlybaniaeth felly bydd y glaswellt yn ei chael hi’n anodd i dyfu.

en-gb	During prolonged wet conditions, the soil is unlikely to be able to absorb much water or regulate the flow of water.
cy-gb	Yn ystod cyfnod gwlyb hir, mae'r pridd hwnnw’n annhebygol o allu amsugno llawer o ddŵr na rheoli llif y dŵr.

en-gb	This is more likely to lead to flooding and the loss of soil – one of the most important resources on your farm.
cy-gb	Mae mwy o berygl felly o lifogydd a cholli pridd – un o adnoddau pwysica'ch fferm.

en-gb	By improving soil structure and building levels of organic matter, your soils will be better able to absorb and manage water, and therefore your pasture will be more resilient, reducing reliance on bought in feed.
cy-gb	Trwy wella strwythur y pridd a chynyddu'r deunydd organig ynddo, bydd eich pridd yn gallu amsugno a rheoli dŵr yn well, gan wneud eich tir pori'n fwy gwydn fel na fydd angen ichi brynu cymaint o borthiant ar gyfer eich anifeiliaid.

en-gb	For this reason, the first Universal Action in the scheme is to help you improve soil health – which begins with soil testing.
cy-gb	Am y rheswm hwn, Gweithred Gyffredinol gyntaf y Cynllun yw gwella iechyd y pridd – sy'n dechrau gyda phrofion pridd.

en-gb	This means that if you are not already testing, you can have a better understanding of your soils, and from there you can make informed decisions to improve soil health.
cy-gb	Bydd hynny, os nad ydych eisoes yn cynnal profion, yn eich helpu i ddeall eich pridd yn well a defnyddio’r wybodaeth i benderfynu beth i'w wneud i wella iechyd eich pridd.

en-gb	This in turn underpins all our ambitions for food production, nature and climate.
cy-gb	Gwella pridd yw sail pob un o'n huchelgeisiau o ran cynhyrchu bwyd, natur a hinsawdd.

en-gb	By improving the resilience of your soils, your habitats, the health of your livestock and crops, and the resilience of your business through the Universal Actions, your overall sustainability will improve.
cy-gb	Trwy wneud eich priddoedd, eich cynefinoedd, iechyd eich da byw a'ch cnydau a'ch busnes i gyd yn fwy gwydn ac iach trwy’r Gweithredoedd Cyffredinol, daw popeth yn fwy cynaliadwy.

en-gb	This benefits you, your family, and the whole industry when those actions are multiplied across farms all over Wales.
cy-gb	Byddwch chi a’ch teulu ar eich ennill  a’r diwydiant cyfan hefyd os bydd ffermydd o bob rhan o Gymru’n dilyn y gweithredoedd hyn.

en-gb	To become more resilient and sustainable, the industry needs to be constantly aware of changes and adaptable to new risks or opportunities.
cy-gb	Er mwyn bod yn fwy gwydn a chynaliadwy, mae angen i'r diwydiant wybod am unrhyw newidiadau a bod yn barod i addasu i risgiau neu gyfleoedd newydd.

en-gb	The scheme is designed to be flexible, providing you with the foundations needed to respond to these risks and opportunities in the context of increasingly unreliable conditions.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn hyblyg, ac yn rhoi'r sylfeini sydd eu hangen arnoch chi i allu ymateb i'r risgiau a'r cyfleoedd hyn, hynny yng nghyd-destun byd sydd fwyfwy annibynadwy.

en-gb	This document describes a scheme which has been designed to help improve the overall sustainability of your farm business.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn disgrifio Cynllun sydd wedi'i lunio i'ch helpu i wneud busnes eich fferm yn fwy cynaliadwy.

en-gb	It contains the detail of the scheme requirements including the Universal Actions you will need to meet to receive Welsh Government support in the future.
cy-gb	Mae'n rhestru gofynion y cynllun gan gynnwys y Gweithredoedd Cyffredinol y bydd angen i chi eu bodloni i gael cymorth Llywodraeth Cymru yn y dyfodol.

en-gb	The Universal Payment is designed to provide a stable level of income for all farms in the scheme.
cy-gb	Bydd y Taliad Cyffredinol yn darparu lefel incwm sefydlog i bob fferm yn y Cynllun.

en-gb	This stability will provide you with the opportunity to do more through Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Bydd y sefydlogrwydd hwn yn rhoi cyfle i chi wneud mwy, trwy Weithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	Scheme structure
cy-gb	Strwythur y cynllun

en-gb	To recognise the integrated farm level approach needed to be resilient and based on early feedback to support the family farm, we designed the SFS as a whole farm scheme.
cy-gb	Gan fod angen gweithio mewn ffordd integredig ar lefel fferm i'w gwneud yn wydn ac am fod yr ymateb cynnar yn gofyn am gefnogaeth i’r fferm deuluol, rydym wedi llunio'r SFS fel cynllun i'r fferm gyfan.

en-gb	We will retain the three-layered structure described in previous consultations including Universal, Optional and Collaborative Layers.
cy-gb	Byddwn yn cadw'r strwythur tair haen a ddisgrifiwyd mewn ymgynghoriadau blaenorol - yr Haen Gyffredinol, yr Haen Opsiynol a'r Haen Gydweithredol.

en-gb	These three layers will sit above the SFS Regulatory Baseline and a Universal Code.
cy-gb	Yn sail i'r tair haen y bydd Sylfaen Reoleiddio'r SFS a'r Cod i Bawb.

en-gb	The Universal Layer will operate on a calendar year and comprises of 12 Universal Actions, referred to as UAs from now on.
cy-gb	Bydd yr Haen Gyffredinol yn gweithredu fesul blwyddyn galendr ac yn cynnwys 12 Gweithred Gyffredinol, y cyfeirir atynt fel UAs o hyn ymlaen.

en-gb	Farmers in the scheme will be required to meet all 12 UAs, if they are relevant to their individual farm, to receive the Universal Payment.
cy-gb	Bydd gofyn i ffermwyr yn y cynllun fodloni pob un o'r 12 UA sy'n berthnasol i'w fferm, er mwyn cael y Taliad Cyffredinol.

en-gb	You may choose to go further and build upon these UAs by undertaking Optional Actions (OAs) to deliver more targeted action.
cy-gb	Ond gallwch gwneud mwy ac adeiladu ar y Gweithredoedd Cyffredinol trwy gynnal Gweithredoedd Opsiynol (OAs) i gymryd camau wedi'u targedu.

en-gb	There may also be opportunities for you to work in a coordinated way with other farmers and undertake Collaborative Actions (CAs), for example to help deliver outcomes at a landscape scale, which are not possible to deliver on a single farm.
cy-gb	Efallai y bydd cyfleoedd hefyd i chi weithio ar y cyd â ffermwyr eraill a chynnal Gweithredoedd Cydweithredol (CAs), er enghraifft i helpu i sicrhau canlyniadau ar raddfa tirwedd, nad yw'n bosibl eu cyflawni ar un fferm.

en-gb	There will be additional requirements and payments available for these actions.
cy-gb	Bydd gofynion a thaliadau ychwanegol ar gael ar gyfer y gweithredoedd hyn.

en-gb	The scheme is underpinned in law by the Agriculture (Wales) Act 2023, referred to as the ‘Act’ from now on, including the four Sustainable Land Management (SLM) objectives established in the Act:
cy-gb	Sail cyfreithiol y cynllun yw Deddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023, y 'ddeddf' fel y byddwn yn ei galw, sy'n cynnwys y pedwar amcan Rheoli Tir yn Gynaliadwy (SLM) a nodwyd yn y ddeddf;

en-gb	to mitigate and adapt to climate change
cy-gb	lliniaru'r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddo

en-gb	to maintain and enhance the resilience of ecosystems and the benefits they provide, and
cy-gb	cynnal a gwella gwytnwch ecosystemau a’r manteision y maent yn eu darparu; a

en-gb	to conserve and enhance the countryside and cultural resources, and promote public access to and engagement with them, and to sustain the Welsh language and promote and facilitate its use
cy-gb	gwarchod a gwella cefn gwlad ac adnoddau diwylliannol, a hybu mynediad y cyhoedd iddynt ac ymgysylltiad y cyhoedd â nhw, a chynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso’r defnydd ohoni

en-gb	The SLM objectives are interlinked and must be considered together.
cy-gb	Nid yw un amcan Rheoli Tir yn Gynaliadwy yn drech na'r lleill a rhaid eu hystyried gyda'i gilydd.

en-gb	They recognise that to protect our future food producing capacity and valuable culture and landscape, we must address the causes and impacts of the climate and nature emergencies.
cy-gb	Maen nhw’n cydnabod, er mwyn i ni allu parhau i gynhyrchu bwyd yn y dyfodol a gwarchod ein diwylliant a thirwedd gwerthfawr, bod yn rhaid mynd i'r afael ag achosion ac effeithiau'r argyfyngau hinsawdd a natur.

en-gb	They also reflect the growing consumer demands of the food production system.
cy-gb	Maen nhw hefyd yn adlewyrchu disgwyliadau cynyddol defnyddwyr o'r system gynhyrchu bwyd.

en-gb	Contributing towards achieving these objectives will take time and we will need to be flexible and adaptable throughout the delivery of the scheme, from establishing what works well, to where we need to provide more focus or respond to practical issues you might experience.
cy-gb	Rhaid wrth amser i gyflawni'r amcanion hyn a bydd angen i ni fod yn hyblyg a pharod i addasu ym mhob cam wrth gynnal y cynllun, o benderfynu beth sy'n gweithio'n dda, i benderfynu ble mae angen rhoi mwy o sylw neu ymateb i broblemau ymarferol.

en-gb	How we got here
cy-gb	Sut cyrhaeddon ni'r fan hon

en-gb	This final version of the scheme has been shaped by ongoing industry feedback, including your responses to several consultations and two phases of co-design.
cy-gb	Mae'r fersiwn derfynol hon o'r cynllun wedi'i llunio ar sail ymateb y diwydiant, gan gynnwys eich ymatebion i sawl ymgynghoriad a dau gam cyd-ddylunio.

en-gb	More recently, we have worked in partnership with stakeholders, primarily through the SFS Ministerial Roundtable.
cy-gb	Yn fwy diweddar, mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda rhanddeiliaid, yn bennaf drwy Ford Gron Gweinidogion yr SFS.

en-gb	The Roundtable is supported by Working Groups who considered various technical aspects of scheme design, and the Carbon Sequestration Evidence Review panel who undertook an evidence review of additional or alternative actions which may be suitable for inclusion within the scheme and have the potential to sequester atmospheric carbon.
cy-gb	Mae Gweithgorau wedi bod yn helpu'r Ford Gron trwy ystyried agweddau technegol ar y Cynllun, ac edrychodd y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon i weld a oedd tystiolaeth bod Gweithredoedd eraill a allai fod yn addas i'w cynnwys yn y cynllun ac a allai ddal carbon atmosfferig.

en-gb	See Annex 9 for stakeholder membership.
cy-gb	Mae rhestr o'r aelodau i'w gweld yn Atodiad 9.

en-gb	The scheme has changed considerably through this process of engagement and collaboration.
cy-gb	Mae'r Cynllun wedi newid yn sylweddol trwy'r broses hon o drafod a chydweithio.

en-gb	For example, we initially proposed developing two separate schemes (Business Resilience and Public Goods) which evolved into a single five-year contract for each farm.
cy-gb	Er enghraifft, fe wnaethom gynnig i ddechrau datblygu dau Gynllun ar wahân (Gwydnwch Busnes a Nwyddau Cyhoeddus) a ddatblygodd i fod yn un contract pum mlynedd ar gyfer pob fferm.

en-gb	However, feedback from our vital tenancy sector highlighted how the scheme would not be accessible to them, so we created the Universal Layer and single year declarations.
cy-gb	Ond tynnodd ein sector tenantiaid ein sylw at y ffaith na fyddai'r Cynllun hwnnw ar gael iddyn nhw, felly fe wnaethon ni greu Haen Gyffredinol a datganiadau blynyddol.

en-gb	Since the last consultation we have reduced the number of UAs from 17 to 12, simplifying the offer.
cy-gb	Ers yr ymgynghoriad diwethaf rydym wedi lleihau nifer yr UAs o 17 i 12 gan symleiddio’r hyn a gynigir.

en-gb	We have removed the scheme requirement for 10% tree cover on each farm.
cy-gb	Rydym wedi dileu'r Gofyn bod 10% o orchudd o goed ar bob fferm.

en-gb	By moving towards an approach which incentivises you to plant trees and hedges, using a tree and hedgerow planting opportunity plan, with generous financial support for planting available in the Optional Layer, we believe we can achieve a better outcome for all, in line with the scheme level ambition of planting at least 17,000ha of new trees across Wales by 2030.
cy-gb	Trwy symud at gynllun sy’n eich cymell i blannu coed a pherthi/gwrychoedd, gan ddefnyddio cynllun cyfle i blannu coed a pherthi, a Haen Opsiynol sy’n cynnig cymorth ariannol hael ar gyfer plannu coed a pherthi, rydyn ni’n credu y gallwn sicrhau canlyniad gwell i bawb, yn unol ag uchelgais y Cynllun i blannu o leiaf 17,000 ha o goed newydd yng Nghymru erbyn 2030.

en-gb	We have developed this new approach with help from the Trees and Hedges Stakeholder Delivery Group (membership at Annex 9).
cy-gb	Rydyn ni wedi datblygu’r fersiwn newydd gyda help Grŵp Cyflawni y Rhanddeiliaid Coed a Pherthi (rhestrir yr aelodau yn Atodiad 9).

en-gb	These changes have been made to provide a scheme which is accessible to all, recognises the positive actions you are already undertaking and provides actions you can take through all the layers of the scheme to do more for your business.
cy-gb	Mae'r newidiadau hyn wedi'u gwneud i greu cynllun y gall pawb ymuno ag ef, sy'n cydnabod y pethau da rydych eisoes yn eu gwneud ac yn cynnig gweithredoedd y gallwch eu cynnal drwy holl haenau'r cynllun i wneud mwy er lles eich busnes.

en-gb	This document is not a consultation.
cy-gb	Nid ymgynghoriad yw'r ddogfen hon.

en-gb	Whilst we have come a long way from our original proposals, we also recognise the scheme will evolve over time reflecting any new priorities or evidence, introducing additional Optional or Collaborative Actions, and responding to any operational issues we may encounter during scheme delivery.
cy-gb	Er bod llawer wedi newid ers y cynigion gwreiddiol, rydym yn deall hefyd y bydd y cynllun yn esblygu dros amser i adlewyrchu blaenoriaethau neu dystiolaeth newydd, gan ychwanegu Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol newydd ac ymateb i broblemau all godi wrth roi'r cynllun ar waith.

en-gb	As the scheme is supported by Welsh legislation, and because of the layered structure of the scheme, it is possible to amend individual aspects when needed.
cy-gb	Gan mai deddfwriaeth Gymreig sy'n sail i'r cynllun, ac oherwydd haenau'r cynllun, bydd yn bosib newid agweddau arno pan fydd angen.

en-gb	Also, while we need supporting legislation, we intend that this will provide a framework for the controls and administration, against which all future Welsh Government support, such as the SFS can operate.
cy-gb	Hefyd, y bwriad yw bod hyn yn rhoi fframwaith i ni ar gyfer rheoli a gweinyddu'r cynllun, y gall pob cymorth gan Lywodraeth Cymru yn y dyfodol, gan gynnwys yr SFS, weithredu drwyddo, er y bydd angen deddfwriaeth gefnogol arnom.

en-gb	The remainder of this document lays out the eligibility criteria, the scheme requirements, the individual scheme actions, the Universal Payment, and the administrative processes by which the scheme will be run.
cy-gb	Mae gweddill y ddogfen hon yn disgrifio'r meini prawf i fod yn gymwys, Gofynion y Cynllun, y Gweithredoedd, y Taliad Cyffredinol, a phrosesau gweinyddol y cynllun.

en-gb	Chapter 2: scheme eligibility
cy-gb	Pennod 2: pwy sy'n gymwys am y cynllun

en-gb	The SFS is not entitlement-based and there is no requirement to retain Basic Payment Scheme entitlements to access the scheme.
cy-gb	Nid oes angen hawliau arnoch ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) ac ni fydd angen ichi gadw hawliau'r Cynllun Taliad Sylfaenol.

en-gb	Our approach to scheme eligibility remains focused on active farmers.
cy-gb	Y prif ofyn o ran bod yn gymwys am y Cynllun yw’ch bod yn ffermwr actif.

en-gb	We have designed the scheme to remove barriers and support farmers who provide multiple benefits to society, including the sustainable production of food.
cy-gb	Rydym wedi dylunio'r cynllun i chwalu rhwystrau ac i helpu ffermwyr sy'n darparu buddion i gymdeithas, gan gynnwys cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy.

en-gb	To be eligible for the Universal Payment, you must:
cy-gb	I gael y Taliad Cyffredinol, rhaid bodloni’r canlynol:

en-gb	undertake agricultural or ancillary activities on agricultural land (as defined by the Agriculture (Wales) Act 2023.
cy-gb	cynnal gweithgareddau amaethyddol neu weithgareddau ategol ar dir amaethyddol (fel y'i diffinnir gan Ddeddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023).

en-gb	Ancillary activities refer to actions such as processing products derived from agriculture, or taking action on land used for agriculture in relation to nature conservation or to mitigate and adapt to climate change
cy-gb	Mae gweithgareddau ategol yn cynnwys prosesu cynhyrchion sy'n dod o amaethyddiaeth, neu gynnal gweithgareddau ar dir a ddefnyddir ar gyfer amaethyddiaeth i ddiogelu natur neu i liniaru'r newid yn yr hinsawdd neu addasu iddo.

en-gb	have at least three hectares of eligible agricultural land in Wales or be able to demonstrate more than 550 standard labour hours
cy-gb	bydd gennych o leiaf dri hectar o dir amaethyddol cymwys yng Nghymru neu rhaid dangos i chi weithio mwy na 550 awr o lafur safonol

en-gb	have exclusive occupation and management control of the land for at least 10 months of the calendar year
cy-gb	chi yw unig feddiannydd y tir ac mae gennych reolaeth lwyr arno am o leiaf 10 mis o'r flwyddyn galendr

en-gb	Active farmer
cy-gb	Ffermwr Actif

en-gb	You or the controlling partner(s) must be carrying out agricultural or ancillary activities in your own or farming business’s name at your own risk.
cy-gb	Rydych chi neu'r partner(iaid) rheoli yn cynnal gweithgareddau amaethyddol neu ategol yn eich enw eich hun neu yn enw busnes ffermio ar eich risg eich hun.

en-gb	You must be able meet all SFS eligibility requirements and meet the scheme requirements including the SFS Regulatory Baseline, Universal Code and Universal Actions.
cy-gb	Rhaid eich bod yn gallu bodloni holl ofynion cymhwysedd yr SFS a bodloni Gofynion y Cynllun gan gynnwys Sylfaen Reoleiddio'r SFS, y Cod i Bawb a Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	We accept that in some instances, some Universal Actions may not be applicable to you, or that tenancy agreements may mean you are not able to achieve some of them.
cy-gb	Rydym yn derbyn na fydd rhai Gweithredoedd Cyffredinol yn berthnasol i chi, neu y gall eich cytundeb tenantiaeth olygu nad ydych yn cael cynnal rhai ohonyn nhw.

en-gb	Eligibility of others to qualify for SFS funding
cy-gb	Pwy arall sy'n gymwys i gael taliad SFS

en-gb	Individuals or organisations who own land which is not used for agriculture or are not involved in ancillary activities may not be eligible for funding under the Universal and Optional Actions.
cy-gb	Os ydych yn unigolyn neu sefydliad sy'n berchen ar dir nad yw'n cael ei ddefnyddio ar gyfer amaethyddiaeth neu nad ydych yn cynnal gweithgareddau ategol arno, efallai na fyddwch yn gymwys am daliad o dan y Gweithredoedd Cyffredinol ac Opsiynol.

en-gb	They may be eligible for support under Collaborative Actions delivering against SLM objectives, which will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Ond efallai y byddwch yn gallu cefnogi Gweithred Gydweithredol sy'n cyflawni amcanion SLM. Byddwn yn ystyried pob achos yn ôl ei rinweddau.

en-gb	Eligible land
cy-gb	Tir cymwys

en-gb	The SFS Universal Layer is a whole farm scheme.
cy-gb	Mae Haen Gyffredinol yr SFS yn gynllun ar gyfer y fferm gyfan.

en-gb	All available and eligible land must be declared on the annual Single Application Form (SAF), including landscape features such as scrub, scree, woodland, bracken, and other categories where relevant.
cy-gb	Rhaid datgan yr holl dir sydd ar gael ac sy'n gymwys ar y Ffurflen Cais Sengl (SAF) flynyddol, gan gynnwys nodweddion yn y dirwedd fel prysgwydd, sgri, coetir, rhedyn, a chategorïau eraill sy'n berthnasol.

en-gb	The following features should also be recorded on the SAF, but are not eligible, and will not count towards the three eligible hectares needed to enter the scheme.
cy-gb	Dylech gofnodi'r nodweddion canlynol ar y SAF hefyd, ond nid ydynt yn gymwys, ac ni fyddant yn cyfrif tuag at y tri hectar cymwys sydd eu hangen i ymuno â'r cynllun.

en-gb	Description code
cy-gb	Disgrifiad

en-gb	Crop
cy-gb	Cod y cnwd

en-gb	Ponds (ineligible)
cy-gb	Pyllau (anghymwys)

en-gb	Rivers and streams
cy-gb	Afonydd a nentydd

en-gb	Buildings/yards
cy-gb	Adeiladau / iardiau

en-gb	Hardstandings
cy-gb	Wynebau caled

en-gb	Tracks (ungrazed)
cy-gb	Traciau (heb eu pori)

en-gb	Non-agricultural activities
cy-gb	Gweithgareddau anamaethyddol

en-gb	Tenant farmers have been core to the design of the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Mae ffermwyr sy'n denantiaid wedi bod yn ystyriaeth sylfaenol wrth lunio Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Several UAs have been amended, or have variations built in to ensure tenants can access the scheme.
cy-gb	Mae sawl UA wedi'i newid, neu'n cynnwys amrywiadau, i sicrhau bod tenantiaid yn gallu bod yn rhan o'r cynllun.

en-gb	For example, if the tenant has full access and management control of the woodlands as part of their tenancy, they are eligible for the full Universal Payment, including the whole farm payment and the woodland maintenance payment.
cy-gb	Er enghraifft, os oes gan y tenant reolaeth lwyr ar y coetiroedd sy'n rhan o'i denantiaeth a’i fod yn cael mynd atyn nhw, mae'n gymwys i gael y Taliad Cyffredinol llawn, gan gynnwys y taliad fferm gyfan a'r taliad cynnal coetir.

en-gb	If the tenant has access to the woodlands, but the trees/timber are retained by the landowner, the tenant would be eligible for the whole farm payment, but not the woodland maintenance payment.
cy-gb	Os yw'r tenant yn cael mynd at y coetir, ond bod y coed / pren yn perthyn i berchennog y tir, bydd y tenant yn gymwys i gael y taliad fferm gyfan, ond nid y taliad cynnal coetir.

en-gb	See Chapter 8 for a full description of the Universal Payments.
cy-gb	Gweler Pennod 8 am ddisgrifiad llawn o'r Taliadau Cyffredinol.

en-gb	Options within UA6:
cy-gb	Dylai opsiynau o fewn UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land should be compatible with farm tenancies.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella fod yn gyson ag amodau tenantiaeth y fferm.

en-gb	As they are temporary habitats, it would be unreasonable for a landowner to deny a tenant access to the SFS based on the need to include a temporary habitat within an ongoing crop rotation.
cy-gb	Gan eu bod yn gynefinoedd dros dro, byddai'n afresymol i landlord wrthod caniatáu i'r tenant ymuno â'r SFS am fod gofyn iddo gynnwys cynefin dros dro mewn cylchdro cnydau.

en-gb	We would encourage you to work with your landowner where possible to identify where Optional Actions completed by you, such as tree planting and hedgerow restoration, can provide mutual benefit.
cy-gb	Byddem yn eich annog i weithio gyda pherchennog y tir lle medrwch i edrych ble y gallai Gweithredoedd Opsiynol a wneir gennych chi, fel plannu coed ac adfer perth, fod yn fanteisiol i'r ddau ohonoch.

en-gb	Cross-border farm holdings
cy-gb	Ffermydd bob ochr i'r ffin

en-gb	If you are a cross-border farm business you must be able to meet the eligibility criteria, Universal Actions and scheme requirements on your land in Wales.
cy-gb	Os ydy busnes eich fferm yn rhychwantu'r ffin, rhaid i chi allu bodloni'r meini prawf cymhwysedd a chynnal y Gweithredoedd Cyffredinol a Gofynion y Cynllun ar eich tir yng Nghymru.

en-gb	We are not able to pay on land outside of Wales and therefore cannot take account of land you may farm outside of Wales in any of the scheme requirements.
cy-gb	Nid ydym yn cael talu ar dir y tu allan i Gymru, ac felly ni fyddwn yn ystyried unrhyw dir yr ydych yn ei ffermio y tu allan i Gymru ar gyfer unrhyw rai o Ofynion y Cynllun.

en-gb	This includes considering whether you have enough habitat to meet the scheme requirement for 10% habitat on each farm.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y tir i fodloni’r gofyn bod 10% o'ch fferm yn gynefin.

en-gb	We understand that you carry out some farm management practices on a whole farm basis and will take this into account.
cy-gb	Rydym yn deall y bydd yn rhaid ichi gynnal rhai gweithgareddau rheoli ar y fferm gyfan a byddwn yn ystyried hyn.

en-gb	For example, if you carry out an Integrated Pest Management assessment across your whole farm, we will not require you to undertake a separate assessment for your land in Wales for UA2: Integrated Pest Management.
cy-gb	Er enghraifft, os byddwch yn cynnal asesiad Rheolaeth Integredig ar Blâu (UA2) ar eich fferm gyfan, ni fyddwn yn gofyn i chi gynnal asesiad ar wahân ar gyfer eich tir yng Nghymru.

en-gb	Chapter 3: scheme requirements
cy-gb	Pennod 3: gofynion y cynllun

en-gb	The SFS is a whole farm scheme.
cy-gb	Mae'r SFS yn gynllun ar gyfer y fferm gyfan.

en-gb	It includes a Universal Layer, containing a set of Universal Actions (UAs) which generate a Universal Payment.
cy-gb	Mae'n cynnwys Haen Gyffredinol, gyda set o Weithredoedd Cyffredinol (UAs) y byddwn yn talu Taliad Cyffredinol ichi am eu cynnal.

en-gb	Additional SFS payments will be available in the Optional and Collaborative Layers for those farmers who choose to go above and beyond the Universal Layer.
cy-gb	Bydd taliadau ychwanegol ar gael yn yr Haenau Opsiynol a Chydweithredol ar gyfer y ffermwyr hynny sy'n dewis gwneud mwy na'r Haen Gyffredinol.

en-gb	This three-layered structure is built upon a set of scheme requirements, as follows:
cy-gb	Mae'r cynllun tair haen hwn wedi'i adeiladu ar set o ofynion y cynllun:

en-gb	the SFS Regulatory Baseline includes a set of regulations, already set out in law, which will apply specifically to the scheme.
cy-gb	mae Sylfaen Reoleiddio SFS yn cynnwys set o reoliadau sydd eisoes yn gyfraith ac sy’n effeithio'n benodol ar y cynllun.

en-gb	The baseline is made up of regulations previously included in Cross Compliance which you will be familiar with.
cy-gb	Mae'r sylfaen wedi'i ffurfio o'r rheoliadau a oedd o'r blaen yn rhan o'r safonau Trawsgydymffurfio a byddwch eisoes yn gyfarwydd â nhw.

en-gb	Other existing regulations covering public access and the control of invasive non-native species are also included.
cy-gb	Rydym wedi cynnwys rheoliadau hefyd sy'n delio â mynediad y cyhoedd a rheoli rhywogaethau estron goresgynnol.

en-gb	Farmers in the scheme will be supported by Regulatory Guidance which set out the obligations which need to be met to receive SFS payments.
cy-gb	I helpu ffermwyr, bydd Canllawiau Rheoleiddio'n cael eu paratoi sy'n rhestru'r rheolau y bydd yn rhaid i ffermwyr gadw atyn nhw i gael taliadau SFS.

en-gb	See Annex  for a full list of regulations which make up the SFS Regulatory Baseline
cy-gb	Gweler Atodiad  am restr lawn o reoliadau sy'n ffurfio Sylfaen Reoleiddio'r SFS

en-gb	a Universal Code which is the framework of non-regulatory requirements which all farmers in the SFS must adhere to.
cy-gb	mae Cod i Bawb sef fframwaith o ofynion heb reoliadau y bydd yn rhaid i bob ffermwr yn yr SFS gadw ato.

en-gb	The Universal Code includes requirements designed to protect soils, biodiversity and habitats, trees, and landscape features.
cy-gb	Mae'r Cod i Bawb yn cynnwys gofynion ar gyfer diogelu pridd, bioamrywiaeth a chynefinoedd, coed, a nodweddion y dirwedd.

en-gb	The Universal Code should be considered alongside the UAs designed to maintain and enhance these features.
cy-gb	Dylid ystyried y Cod i Bawb ochr yn ochr â'r UAs sy'n ceisio cynnal a gwella'r nodweddion hyn.

en-gb	See Annex 2 for more detail on the Universal Code
cy-gb	Gweler Atodiad 2 am fwy o fanylion am y Cod i Bawb

en-gb	Scheme requirement to have 10% habitat on each farm
cy-gb	Y gofyn yn y cynllun i gadw 10% o bob fferm yn gynefin

en-gb	One of the non-regulatory requirements is for at least 10% of each farm to be actively managed as habitat to benefit biodiversity alongside food production.
cy-gb	Un o'r gofynion heb reoliad yw bod angen i o leiaf 10% o bob fferm gael ei reoli fel pe bai'n gynefin er lles bioamrywiaeth ac i gynhyrchu bwyd.

en-gb	This is an important element of the scheme to help Welsh Government achieve our biodiversity targets and tackle the nature emergency.
cy-gb	Mae hon yn elfen bwysig o'r cynllun i helpu Llywodraeth Cymru i gyrraedd ei thargedau ar gyfer bioamrywiaeth ac i ddelio â'r argyfwng natur.

en-gb	This will be based on the amount of existing semi natural habitat on your farm (excluding common land).
cy-gb	Bydd yn seiliedig ar faint o gynefin lled-naturiol sy'n bresennol ar eich fferm (heb gynnwys Tir Comin).

en-gb	The total of the following areas will be used to determine the 10%:
cy-gb	Defnyddir arwynebedd y darnau tir canlynol i gyfri'r 10%:

en-gb	all existing semi natural habitat as defined under UA5:
cy-gb	pob cynefin lled-naturiol sy'n bresennol fel y'i diffinnir yn UA5:

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefin

en-gb	established broadleaved woodland
cy-gb	coetir llydanddail sydd wedi cydio

en-gb	hedges in good condition that provide significant value for biodiversity (see hedgerow description in the Universal Code in Annex 2)
cy-gb	perthi/gwrychoedd mewn cyflwr da sydd o werth arwyddocaol i fioamrywiaeth (gweler y disgrifiad o berthi yn y Cod i Bawb yn Atodiad 2)

en-gb	habitats established since 2022 such as streamside corridors, ponds, woodland and hedges
cy-gb	cynefinoedd a sefydlwyd ers 2022 fel pyllau, coetir, perthi/gwrychoedd a choridorau ar lan nentydd

en-gb	If you have insufficient existing habitat, you must create additional temporary habitat to achieve the 10%.
cy-gb	Os nad oes gennych ddigon o gynefin, rhaid i chi greu digon o gynefin dros dro i gyrraedd y 10%.

en-gb	See UA6:
cy-gb	Darllenwch UA6:

en-gb	Temporary habitat creation on improved land in Chapter 4 for the choices available to you.
cy-gb	Creu cynefin dros dro ar dir wedi'i wella ym Mhennod 4 i weld y dewisiadau sydd ar gael i chi.

en-gb	Any new permanent habitat created under the Optional or Collaborative Layers of the scheme will count towards the 10% once it is established.
cy-gb	Bydd unrhyw gynefin parhaol newydd a fydd yn cael ei greu o dan yr Haen Opsiynol neu'r Haen Gydweithredol yn cyfrif tuag at y 10% ar ôl iddo gael ei sefydlu.

en-gb	Any land changes may impact whether you have 10% habitat in an individual year, so you need to consider the amount of habitat on an annual basis.
cy-gb	Gall unrhyw newidiadau i'ch tir effeithio ar eich 10% o gynefin mewn blwyddyn unigol, felly mae angen i chi ystyried faint o gynefin sydd gennych bob blwyddyn.

en-gb	The Universal Layer requirements set out in the Universal Actions.
cy-gb	Gofynion yr Haen Gyffredinol a nodir yn y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	Each UA is described in Chapter 4 which includes the aims and benefits, along with a description of the specific activity you are being asked to undertake, the deadline for completion and the evidence you will be required to present as proof the UA has been completed.
cy-gb	Mae pob Gweithred Gyffredinol yn cael ei disgrifio ym Mhennod 4 a bydd hynny'n cynnwys ei nodau a'i manteision, disgrifiad o'r gweithgaredd penodol y gofynnir i chi ei wneud, y dyddiad cau i'w chwblhau a'r dystiolaeth y bydd angen i chi ei chyflwyno fel prawf bod yr UA wedi'i chwblhau.

en-gb	You will need to undertake all UAs applicable to you and your farm in each year.
cy-gb	Bydd angen i chi gynnal yr holl Weithredoedd Cyffredinol sy'n berthnasol i chi a'ch fferm.

en-gb	However, there are some UAs which will not apply to all farms.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd ambell i Weithred Gyffredinol na fydd yn berthnasol i bob fferm.

en-gb	For example, arable only farms will not need to complete UA12:
cy-gb	Er enghraifft, ni fydd angen i ffermydd âr gynnal UA12:

en-gb	Animal health and welfare.
cy-gb	Iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	The following annexes provide further detail on some actions but full scheme guidance, and supporting technical notes for UAs will be published later this year:
cy-gb	Mae'r atodiadau canlynol yn rhoi rhagor o fanylion rhai gweithredoedd ond bydd canllawiau technegol llawn a nodiadau technegol yn cael eu cyhoeddi am bob UA yn ddiweddarach eleni:

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefinoedd

en-gb	Temporary habitat creation on improved land
cy-gb	Creu cynefinoedd dros dro ar dir wedi'i wella

en-gb	Woodland maintenance
cy-gb	Cynnal coetir

en-gb	Historic environment
cy-gb	Yr Amgylchedd Hanesyddol

en-gb	a farm level carbon baseline.
cy-gb	llinell sylfaen carbon ar lefel y fferm.

en-gb	The Carbon Sequestration Evidence Review Panel: summary report recognised the key role the SFS can have to support you to better understand your farm carbon baseline, as well as the impact of changes in farming practice and uptake of techniques to both increase opportunities for carbon sequestration and reduce greenhouse gas (GHG) emissions.
cy-gb	Gwnaeth y Panel Adolygu Tystiolaeth ar Atafaelu Carbon gydnabod y rhan bwysig y gallai'r SFS ei chwarae i'ch helpu i ddeall yn well sylfaen garbon eich fferm ynghyd ag effaith newid dulliau ffermio a mabwysiadu technegau ar gynyddu cyfleoedd i ddal a storio carbon ac ar leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	Critical to this is the use of on-farm data rather than national or international averages.
cy-gb	Mae'n hollbwysig felly defnyddio data fferm yn hytrach na chyfartaleddau cenedlaethol neu ryngwladol.

en-gb	They therefore recommended it be included in the Universal Layer of the scheme.
cy-gb	Gwnaeth y Panel felly argymell ei fod yn cael ei gynnwys yn Haen Gyffredinol y cynllun.

en-gb	Our previous proposed approach was to use a single carbon calculator to provide a consistent and comparable baseline across all farms in Wales.
cy-gb	Y syniad gwreiddiol oedd defnyddio un cyfrifiannell carbon i ddarparu llinell sylfaen gyson a chymharol ar draws pob fferm yng Nghymru.

en-gb	However, we will now take forward the Panel’s recommendation and develop an approach to calculate a carbon baseline, making use of the data you provide as part of the SFS and other data already available to us e.g. livestock and land details.
cy-gb	Ond y bwriad nawr yw bwrw ymlaen ag argymhelliad y Panel a datblygu ffordd o gyfrif llinell sylfaen carbon, gan ddefnyddio'r data rydych chi'n ei ddarparu fel rhan o'r SFS a data arall sydd eisoes ar gael i ni e.e. manylion da byw a thir.

en-gb	We therefore intend to introduce a scheme requirement of completing a farm level carbon baseline in your second year in the Scheme based on the SAF information provided in the previous year.
cy-gb	Felly, rydym am gyflwyno fel un o ofynion y cynllun, eich bod yn pennu llinell sylfaen carbon eich fferm yn ail flwyddyn y Cynllun ar sail yr wybodaeth y byddwch wedi'i chael trwy'r SAF y flwyddyn cynt.

en-gb	More detail on the approach can be found in Chapter 9.
cy-gb	Fe welwch ragor o fanylion am hyn ym Mhennod 9.

en-gb	Optional and Collaborative Layers
cy-gb	Haenau Opsiynol a Chydweithredol

en-gb	Voluntary Optional and Collaborative Actions will come with a set of requirements which relate specifically to the activity being supported.
cy-gb	Bydd set o ofynion yn dod gyda phob Gweithred Opsiynol a Gweithred Gydweithredol wirfoddol, fydd yn ymdrin yn benodol â’r gweithgaredd sy’n cael ei gefnogi.

en-gb	Separate guidance, outlining these requirements and their relationship with Universal Actions will be produced as each action becomes available from 2026 onwards.
cy-gb	Bydd canllawiau ar wahân, yn disgrifio'r gofynion hyn a'u perthynas â Gweithredoedd Cyffredinol, yn cael eu cynhyrchu wrth i bob Gweithred ddod ar gael o 2026 ymlaen.

en-gb	Chapter 4: the Universal Layer
cy-gb	Pennod 4: yr Haen Gyffredinol

en-gb	The Universal Layer is comprised of 12 Universal Actions.
cy-gb	Mae yna 12 Gweithred Gyffredinol yn yr Haen Gyffredinol.

en-gb	This list has been reordered compared to versions you may be familiar with from previous consultations.
cy-gb	Mae trefn y rhestr hon wedi newid ers y fersiynau y byddech wedi’u gweld yn yr ymgynghoriadau.

en-gb	The Universal Actions are:
cy-gb	Y 12 gweithred gyffredinol yw:

en-gb	Soil health
cy-gb	Iechyd pridd

en-gb	Integrated Pest Management (IPM)
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Designated Site Management Plan
cy-gb	Cynllun Rheoli Safleoedd Dynodedig

en-gb	Tree and hedgerow planting opportunity plan
cy-gb	Cynllun Cyfle i Blannu Coed a Chreu Perthi/Gwrychoedd

en-gb	Historic environment
cy-gb	Yr amgylchedd hanesyddol

en-gb	Animal health and welfare
cy-gb	Iechyd a lles anifeiliaid

en-gb	To participate in the SFS you will need to undertake all Universal Actions (UA) applicable to you and your farm.
cy-gb	I gymryd rhan yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, bydd angen ichi gynnal yr holl Weithredoedd Cyffredinol (UA) sy’n berthnasol i chi ac i’ch fferm.

en-gb	There may be some UAs which will not apply to you;
cy-gb	Efallai y bydd yna rai Gweithredoedd Cyffredinol na fydd yn berthnasol i chi:

en-gb	UA1 is not applicable if your agriculturally improved land has not previously received or may not receive inputs (natural and artificial) or lime
cy-gb	nid yw UA1 yn berthnasol ichi os nad ydych wedi rhoi neu os na fyddwch yn rhoi gwrtaith (artiffisial na naturiol) neu galch ar eich tir sydd wedi'i wella at ddiben amaethyddol

en-gb	UA2 is not applicable if plant protection products are not used on your land
cy-gb	nid yw UA2 yn berthnasol os nad ydych chi'n defnyddio cynhyrchion amddiffyn planhigion ar eich tir

en-gb	UA6 is not applicable if you have enough existing habitat to meet the scheme requirement for 10% of your farm to be habitat
cy-gb	nid yw UA6 yn berthnasol os oes gennych ddigon o gynefin i fodloni Gofyn y Cynllun bod 10% o'ch fferm yn gynefin

en-gb	UA7 is not applicable if your farm does not contain a designated site such as a Site of Special Scientific Interest (SSSI)
cy-gb	nid yw UA7 yn berthnasol os nad oes safle dynodedig fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) ar eich fferm

en-gb	UA8 is not applicable if your farm does not have any hedgerows, although hedgerows are found on most farms in Wales
cy-gb	nid yw UA8 yn berthnasol os nad oes perthi/gwrychoedd ar eich fferm er bod perthi ar y rhan fwyaf o ffermydd yng Nghymru

en-gb	UA9 is not applicable if you have no existing woodland
cy-gb	nid yw UA9 yn berthnasol os nad oes gennych goetir ar eich fferm

en-gb	UA11 is not applicable if you do not have any historic features
cy-gb	nid yw UA11 yn berthnasol os nad oes gennych unrhyw nodweddion hanesyddol

en-gb	UA12 does not apply to you if you are an arable or horticulture business with no livestock
cy-gb	nid yw UA12 yn berthnasol os ydych yn fusnes âr neu arddwriaethol heb dda byw.

en-gb	Your Universal Payment will represent the costs of undertaking these actions and the social benefits which comes from the sustainable production of food.
cy-gb	Bydd eich Taliad Cyffredinol yn adlewyrchu’r costau sydd ynghlwm wrth gynnal y gweithredoedd hyn a’r manteision cymdeithasol a ddaw trwy gynhyrchu bwyd yn gynaliadwy.

en-gb	The payment methodology is set out in more detail at Chapter 8.
cy-gb	Disgrifir y dull talu yn fanylach ym Mhennod 8.

en-gb	The information in this Chapter provides you with detail to know what the UAs mean for you and your farm.
cy-gb	Mae’r bennod hon yn esbonio beth y bydd y Gweithredoedd Cyffredinol yn ei olygu i chi a’ch fferm.

en-gb	This information includes;
cy-gb	Mae’r wybodaeth hon yn cynnwys:

en-gb	the aims and benefits of each Universal Action
cy-gb	nodau a manteision yr holl Weithredoedd Cyffredinol

en-gb	a description of who needs to complete them
cy-gb	disgrifiad o bwy sydd angen cwblhau’r gweithredoedd hyn

en-gb	specific requirements
cy-gb	gofynion penodol

en-gb	the deadline for completion
cy-gb	y terfyn amser ar gyfer eu cwblhau

en-gb	the evidence you will be required to keep proving that the action has been completed
cy-gb	y dystiolaeth y bydd gofyn ichi ei chadw i brofi'ch bod wedi gwneud y weithred

en-gb	how you can start preparing yourself
cy-gb	sut gallwch ddechrau paratoi

en-gb	links, if relevant, to further Optional and Collaborative themes you may be interested in
cy-gb	dolenni, os yn berthnasol, i themâu Opsiynol a Chydweithredol y gallech fod â diddordeb ynddyn nhw

en-gb	There is additional technical information for some Universal Actions contained in the annexes accompanying this document.
cy-gb	Yn atodiadau’r ddogfen hon, ceir gwybodaeth dechnegol ychwanegol am rai Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	However, the full scheme guidance and technical notes to be published later this year will contain the definitive version of each UA.
cy-gb	Ond byddwn yn cyhoeddi Canllawiau a Nodiadau Technegol llawn y cynllun yn ddiweddarach eleni, gan gynnwys ferswn derfynol o bob Gweithred Gyffredinol (UA).

en-gb	These UAs have been designed to benefit your farm business as well as your wider community.
cy-gb	Bwriedir i’r UAs hyn ddod â budd i fusnes eich fferm yn ogystal ag i’ch cymuned.

en-gb	Some of the UAs are designed to provide you with baseline information on different aspects of your farm.
cy-gb	Bwriad rhai o’r UAs yw cynnig gwybodaeth sylfaenol am wahanol agweddau ar eich fferm.

en-gb	To meet the requirements of the UA you are only required to complete (or create) the baseline information, but we encourage you to use this to inform your decisions, so you can achieve the multiple benefits the UAs are designed to provide.
cy-gb	Er mwyn bodloni gofynion yr UAs hyn, y cyfan sydd ei angen yw'ch bod yn llenwi (neu'n creu) yr wybodaeth sylfaenol, ond rydym yn eich annog i'w defnyddio i fwydo'ch penderfyniadau er mwyn ichi allu sicrhau'r manteision niferus y mae'r Gweithredoedd Cyffredinol wedi'u creu i'w darparu.

en-gb	For most UAs we have included a reference to associated Optional or Collaborative themes.
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o UAs, rydym wedi cynnwys cyfeiriad at themâu Opsiynol neu Gydweithredol cysylltiedig.

en-gb	You may be eligible for further support under these Optional and Collaborative Actions to put the UA into practice.
cy-gb	Efallai y byddwch yn gymwys i gael rhagor o gymorth o dan y Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol hyn i'ch helpu i gynnal yr UA.

en-gb	UA1: soil health
cy-gb	UA1: Iechyd pridd

en-gb	Testing soil on improved land to inform soil health planning for your farm
cy-gb	Profi pridd ar dir wedi’i wella er mwyn llywio cynlluniau iechyd pridd ar gyfer eich fferm

en-gb	Everything begins with soil.
cy-gb	Pridd yw man cychwyn popeth.

en-gb	All our ambitions for food production, nature recovery, water quality, flood risk and locking up carbon to help address the climate emergency depend on healthy soil.
cy-gb	Mae ein holl uchelgeisiau o ran cynhyrchu bwyd, adfer natur, ansawdd dŵr, risg llifogydd a chloi carbon i helpu i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd yn dibynnu ar iechyd pridd.

en-gb	Soil is the second most important thing on your farm after you the farmer.
cy-gb	Pridd yw’r peth pwysicaf ar eich fferm, ar wahân i chi, y ffermwr.

en-gb	This Universal Action is designed to support regular soil testing to provide you with baseline soil information to help inform management decisions such as the quantity of inputs required.
cy-gb	Bwriad y Weithred Gyffredinol hon yw eich helpu i gynnal profion pridd rheolaidd er mwyn cael gwybodaeth sylfaenol am bridd eich fferm. Bydd yr wybodaeth honno’n eich helpu i wneud penderfyniadau rheoli, megis faint o wrtaith sydd ei angen.

en-gb	How it will benefit you and your farm
cy-gb	Beth bydd manteision hyn i chi a’ch fferm

en-gb	Soil testing gives you the information you need to make soil husbandry decisions for the benefit of your crops and pasture.
cy-gb	Trwy gynnal profion ar bridd, cewch yr wybodaeth sydd ei hangen arnoch i wneud penderfyniadau i ofalu am eich pridd er lles eich cnydau a’ch tir pori.

en-gb	This could involve targeting inputs to balance soil indices and to prevent waste, or changing cropping and cultivation patterns to improve soil structure.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys targedu gwrtaith i wella cydbwysedd eich pridd ac atal gwastraff, neu newid patrymau cnydio a thrin tir er mwyn gwella strwythur y pridd.

en-gb	A healthy soil structure and thriving soil microfauna supports better root growth and helps regulate moisture levels to benefit yields, while reducing the need for irrigation and chemical inputs.
cy-gb	Mae strwythur pridd iach a microffawna pridd llewyrchus yn helpu gwreiddiau i dyfu’n well ac yn helpu i reoli lefelau gwlybaniaeth er lles cynhyrchiant, gan hefyd leihau’r angen i ddyfrhau a defnyddio gwrteithiau cemegol.

en-gb	It also helps reduce soil and nutrient loss, which is a cost to you.
cy-gb	Hefyd, mae’n helpu i osgoi colli pridd a maethynnau – sef rhywbeth sy’n creu cost i chi.

en-gb	How it will benefit your wider community
cy-gb	Beth yw manteision hyn i'ch cymuned ehangach

en-gb	Securing and where appropriate, building soil organic matter increases the amount of carbon locked up and helps to regulate water flow which can reduce the risk of flooding.
cy-gb	Trwy ddiogelu a lle bo angen cynyddu deunydd organig y pridd, bydd mwy o garbon yn cael ei ddal a bydd yn helpu i reoli llif dŵr, sy’n gallu lleihau’r risg o lifogydd.

en-gb	More targeted soil inputs can also benefit air and water quality.
cy-gb	Gall targedu gwrteithiau'n well arwain hefyd at fanteision i ansawdd yr aer a’r dŵr.

en-gb	Who needs to complete this Universal Action
cy-gb	Pwy fydd angen cwblhau’r Weithred Gyffredinol hon

en-gb	All farm businesses with agriculturally improved land as described below.
cy-gb	Pob busnes fferm sydd â thir wedi'i wella yn amaethyddol fel y disgrifir isod.

en-gb	Requirements of the Universal Action
cy-gb	Gofynion y Weithred Gyffredinol

en-gb	This action involves soil testing of your agriculturally improved land which has previously received or may receive inputs (natural and artificial) or lime.
cy-gb	O dan y weithred hon, rhaid i chi gynnal profion ar bridd ar dir sydd wedi’i wella’n amaethyddol – tir sydd wedi cael neu a allai gael gwrtaith (naturiol ac artiffisial) neu galch wedi'i roi arno.

en-gb	This should be all pasture not classified as habitat as part of UA5:
cy-gb	Hynny yw, yr holl dir nad yw wedi’i ddosbarthu fel cynefin o dan UA5:

en-gb	Habitat maintenance.
cy-gb	Cynnal cynefinoedd.

en-gb	To complete this action we are asking you to undertake soil testing on at least 20% of this improved land per year, which means all relevant land is tested in a five-year cycle.
cy-gb	Er mwyn gwneud y weithred hon, gofynnwn ichi brofi pridd o leiaf 20% o’r tir sydd wedi’i wella ar eich fferm, bob blwyddyn. Mae hyn yn golygu y caiff yr holl dir perthnasol ei brofi mewn cylchdro o bum mlynedd.