en-gb	We learnt from the last revaluation in 2005 that property bands become outdated, introducing unfairness and inequity which becomes more pronounced as time passes.
cy-gb	Gwnaethom ddysgu o'r ymarfer ailbrisio diwethaf yn 2005 bod bandiau eiddo yn dyddio, gan gyflwyno annhegwch sy'n dod yn fwy amlwg wrth i amser fynd heibio.

en-gb	This unfairness is set out in the evidence explored earlier about the housing market, and studies by the Institute for Fiscal Studies and the University of Sheffield.
cy-gb	Nodir yr annhegwch hwn yn y dystiolaeth a ystyriwyd yn gynharach am y farchnad dai ac astudiaethau gan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid a Phrifysgol Sheffield.

en-gb	There are many options for the frequency of cycles.
cy-gb	Mae llawer o opsiynau ar gyfer amlder cylchoedd.

en-gb	Views from stakeholders range between annually to every ten years.
cy-gb	Mae barn rhanddeiliaid yn amrywio o bob blwyddyn i bob 10 mlynedd.

en-gb	Ten years may be seen as too long a cycle given rolling revaluations aim to create an up-to-date and fair tax.
cy-gb	Gellir ystyried bod 10 mlynedd yn gylch rhy hir o gofio mai nod ymarferion ailbrisio treigl yw creu treth gyfredol a theg.

en-gb	In the short-term, annual revaluation is not considered achievable as this would require a shift to market forecasting, rather than valuations being based on actual sales.
cy-gb	Yn y tymor byw, nid ystyrir bod modd cynnal ymarfer ailbrisio blynyddol gan y byddai'n golygu newid i ragamcanion o'r farchnad, yn hytrach na phrisiadau sy'n seiliedig ar werthiannau go iawn.

en-gb	Other options include a three-year or a five-year cycle.
cy-gb	Mae opsiynau eraill yn cynnwys cylch tair blynedd neu bum mlynedd.

en-gb	Valuation cycles for non-domestic properties for the rates system normally happen every five years and consideration is being given to reducing this in future to every three years.
cy-gb	Fel arfer, cynhelir cylchoedd prisio ar gyfer eiddo annomestig ar gyfer y system ardrethi bob pum mlynedd ac mae ystyriaeth yn cael ei rhoi i leihau'r cyfnod hwn i bob tair blynedd yn y dyfodol.

en-gb	Rolling revaluations would have an impact on the appeals process and the administration of disputes against property valuations.
cy-gb	Byddai ymarferion ailbrisio treigl yn effeithio ar y broses apelio a'r ffordd y gweinyddir anghydfodau sy'n ymwneud â phrisiadau eiddo.

en-gb	There are arguments that frequent cycles could reduce the volume of appeals overall over the longer term but this theory remains untested.
cy-gb	Ceir dadleuon y gallai cylchoedd mynych leihau faint o apeliadau a gyflwynir yn gyffredinol dros y tymor hwy ond nid yw'r ddamcaniaeth hon wedi'i phrofi eto.

en-gb	In the shorter term, due consideration will need to be given to peaks and troughs in volumes associated with regular revaluation cycles.
cy-gb	Yn y tymor byrrach, bydd angen rhoi sylw dyledus i uchafbwyntiau ac isafbwyntiau mewn niferoedd sy'n gysylltiedig â chylchoedd ailbrisio rheolaidd.

en-gb	The potential downsides to rolling revaluations include where a cycle falls during periods of irregular market buoyancy or contraction due to economic forces.
cy-gb	Mae'r anfanteision posibl i ymarferion ailbrisio treigl yn cynnwys pan gynhelir cylch yn ystod cyfnodau o fywiogrwydd neu grebachu anarferol yn y farchnad oherwydd grymoedd economaidd.

en-gb	We have seen events like this previously such as recessions and a global pandemic.
cy-gb	Rydym wedi gweld digwyddiadau fel hyn o'r blaen megis dirwasgiadau a phandemig byd-eang.

en-gb	There may also be operational reasons why a planned revaluation may need to be rethought, including reasons linked to IT infrastructure.
cy-gb	At hynny, gall fod rhesymau gweithredol pam y gallai fod angen ailystyried ymarfer ailbrisio arfaethedig, gan gynnwys rhesymau sy'n gysylltiedig â seilwaith TG.

en-gb	These are risks for revaluation at any time, and governments have rescheduled or delayed revaluations for local taxes previously where there is a clear and acceptable rationale for doing so.
cy-gb	Mae risgiau i ymarfer ailbrisio unrhyw bryd ac mae llywodraethau wedi aildrefnu neu wedi gohirio ymarferion ailbrisio ar gyfer trethi lleol o'r blaen lle mae rhesymeg glir a derbyniol dros wneud hynny.

en-gb	It is our view that where possible, rolling revaluations for council tax should occur at least every five years to start with, potentially moving towards every three years or becoming even more frequent over the longer term.
cy-gb	Rydym o'r farn, lle y bo'n bosibl, y dylid cynnal ymarferion ailbrisio treigl ar gyfer y dreth gyngor o leiaf bob pum mlynedd i ddechrau, gan symud, o bosibl, tuag at sefyllfa lle y cânt eu cynnal bob tair blynedd neu hyd yn oed yn amlach dros y tymor hwy.

en-gb	This will enable us to review the benefits and drawbacks and support the VOA to improve deliverability of shorter cycles.
cy-gb	Bydd hyn yn ein galluogi i adolygu’r manteision a’r anfanteision a helpu Asiantaeth y Swyddfa Brisio i hwyluso cynnal cylchoedd byrrach.

en-gb	We are seeking the views of individuals and organisations on this.
cy-gb	Rydym yn ceisio barn unigolion a sefydliadau ar y mater hwn.

en-gb	We welcome evidence about the possible impacts on households and councils, the rationale for change of this kind, as well as insights into the circumstances under which rolling revaluations may not work.
cy-gb	Rydym yn croesawu tystiolaeth am yr effeithiau posibl ar aelwydydd a chynghorau, y rhesymeg dros newid o'r fath, yn ogystal â gwybodaeth am yr amgylchiadau lle mae'n bosibl na fydd ymarferion ailbrisio treigl yn gweithio.

en-gb	We particularly welcome views on the period of time between which revaluations should take place.
cy-gb	Rydym yn croesawu'n benodol farn ar y cyfnod o amser y dylid cynnal ymarferion ailbrisio rhyngddynt.

en-gb	Do you agree there should be frequent council tax revaluations at least every five years in the future, to ensure the tax burden is shared fairly amongst taxpayers on a regular basis?
cy-gb	A ydych yn cytuno y dylid cynnal ymarferion ailbrisio'r dreth gyngor yn aml o leiaf bob pum mlynedd yn y dyfodol, er mwyn sicrhau y caiff y baich treth ei rannu'n deg rhwng trethdalwyr yn rheolaidd?

en-gb	Property Alterations
cy-gb	Newidiadau i eiddo

en-gb	This section of the consultation seeks views on whether properties should be rebanded when significant physical improvements take place.
cy-gb	Mae'r rhan hon o'r ymgynghoriad yn ceisio barn ynghylch a ddylid ailfandio eiddo pan gaiff gwelliannau ffisegol sylweddol eu gwneud iddo.

en-gb	A property may be moved to a higher or lower band because its size or internal structure has been altered.
cy-gb	Gellir symud eiddo i fand uwch neu is am fod ei faint neu ei strwythur mewnol wedi'i newid.

en-gb	Currently, a property review is only triggered where there has been a ‘relevant transaction’, for example when a property is sold, and this may or may not lead to an increase in band.
cy-gb	Ar hyn o bryd, caiff adolygiad o eiddo ei sbarduno pan fu ‘trafodiad perthnasol’, er enghraifft pan werthir eiddo, a gall hyn beri i'r eiddo symud i fand uwch.

en-gb	Where there is a material decrease in the value of a property, a review and potential change in council tax band takes place immediately.
cy-gb	Os bydd gwerth eiddo yn lleihau'n sylweddol, cynhelir adolygiad ar unwaith a allai arwain at newid ym mand y dreth gyngor.

en-gb	Information to facilitate this process is received by the Valuation Office Agency on a regular basis from local councils, HM Land Registry and the Welsh Revenue Authority.
cy-gb	I hwyluso'r broses hon, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn cael gwybodaeth yn rheolaidd gan gynghorau lleol, Cofrestrfa Tir EM ac Awdurdod Cyllid Cymru.

en-gb	In cases where a property is reviewed, the new valuation is always measured retrospectively according to 2003 property values to remain consistent with all other properties in the system.
cy-gb	Mewn achosion lle y caiff eiddo ei adolygu, caiff y prisiad newydd ei fesur bob amser yn ôlweithredol yn seiliedig ar werthoedd eiddo 2003 er mwyn sicrhau ei fod yn parhau'n gyson â phob eiddo arall yn y system.

en-gb	In a revaluation year, all property alterations since the last revaluation would be captured and updated regardless of a sale.
cy-gb	Mewn blwyddyn ailbrisio, byddai'r holl newidiadau i eiddo ers yr ymarfer ailbrisio diwethaf yn cael eu nodi a'u diweddaru p'un a oedd eiddo wedi cael ei werthu ai peidio.

en-gb	It has been argued the current policy approach (outside a revaluation year) has given rise to unfairness in the council tax system between properties that have been subject to a transaction and those that have not.
cy-gb	Dadleuwyd bod y dull polisi presennol (y tu allan i flwyddyn ailbrisio) wedi creu annhegwch yn system y dreth gyngor rhwng eiddo a fu'n destun trafodiad ac eiddo na fu'n destun trafodiad.

en-gb	The buyer of a property that has been extended and never sold since 2005 may unexpectedly find the home they have just purchased moves to a higher tax band.
cy-gb	Gall prynwr eiddo sydd wedi'i ymestyn ac nad yw erioed wedi cael ei werthu ers 2005 ganfod, yn annisgwyl, fod y cartref y mae newydd ei brynu yn symud i fand treth uwch.

en-gb	Properties that have been altered leading to a material increase in value but not transacted are identifiable by a ‘flag’ on the valuation list.
cy-gb	Mae eiddo sydd wedi'i newid ac y mae ei werth wedi cynyddu'n sylweddol o ganlyniad i hynny ond na fu'n destun trafodiad, yn cael ei nodi gan ‘faner’ ar y rhestr brisio.

en-gb	There are currently 58,000 flags on the Welsh council tax list out of 1.5m properties.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae 58,000 o faneri ar restr treth gyngor Cymru o blith 1.5m o eiddo.

en-gb	Various commentators have raised the question of whether properties that have undergone alterations should be reviewed at the time of alteration, rather than waiting for a transaction to take place.
cy-gb	Mae gwahanol sylwedyddion wedi codi'r cwestiwn ynghylch a ddylai eiddo sydd wedi'i newid gael ei adolygu pan gaiff ei newid, yn hytrach nag aros i drafodiad ddigwydd.

en-gb	Some suggest this could increase the fairness of valuations even in the context of 2003 property prices, as home improvements are significant financial decisions which homeowners often decide upon instead of moving to a different sized property.
cy-gb	Mae rhai yn awgrymu y gallai hyn wneud prisiadau yn decach hyd yn oed yng nghyd-destun prisiau eiddo 2003, am fod gwelliannau i gartrefi yn benderfyniadau ariannol pwysig y mae perchenogion tai yn aml yn eu gwneud yn lle symud i eiddo o faint gwahanol.

en-gb	Others suggest the existing policy approach means it does not disincentivise households from making improvements, recognising they pay other taxes as part of improving their property (eg Value Added Tax).
cy-gb	Mae eraill yn awgrymu bod y dull polisi presennol yn golygu nad yw'n datgymell aelwydydd rhag gwneud gwelliannau, gan gydnabod eu bod yn talu trethi fel rhan o'r broses o wella eu heiddo (e.e. Treth Ar Werth).

en-gb	In the domestic rates system in Northern Ireland, ratepayers are encouraged to inform the NI Land and Property Services of any alterations to their property that would cause it to be revalued.
cy-gb	Yn y system ardrethi domestig yng Ngogledd Iwerddon, anogir talwyr ardrethi i roi gwybod i Wasanaethau Tir ac Eiddo Gogledd Iwerddon am unrhyw newidiadau i'w heiddo a fyddai'n achosi iddo gael ei ailbrisio.

en-gb	Land and Property Services will consider if the valuation list should be altered and either serve notice of a decision not to alter the list or a certificate of alteration of the list entry, normally within three months.
cy-gb	Bydd Gwasanaethau Tir ac Eiddo yn ystyried a ddylid newid y rhestr brisio ac yn cyflwyno naill ai hysbysiad o benderfyniad i beidio â newid y rhestr neu dystysgrif newid y cofnod ar y rhestr, fel arfer o fewn tri mis.

en-gb	Alterations to improve a property that result in an increase in value will normally take effect on 1 April after the alteration, giving ratepayers some time to anticipate a higher rates bill.
cy-gb	Daw newidiadau i wella eiddo sy'n cynyddu ei werth yn weithredol, fel arfer, ar 1 Ebrill ar ôl y newid, sy'n rhoi rhywfaint o amser i dalwyr ardrethi rag-weld bil ardrethi uwch.

en-gb	Updating the legislation to remove the need for a transaction to take place before a substantially improved property could be rebanded would require primary legislation.
cy-gb	Byddai diweddaru'r ddeddfwriaeth er mwyn dileu'r angen i drafodiad ddigwydd cyn y gellid ailfandio eiddo sydd wedi'i newid yn sylweddol, yn gofyn am ddeddfwriaeth sylfaenol.

en-gb	Any changes made in isolation would relate to 2003 values unless these changes were made alongside a council tax revaluation.
cy-gb	Byddai unrhyw newidiadau a wneid ar eu pen eu hunain yn ymwneud â gwerthoedd 2003 oni fyddai'r newidiadau hynny yn cael eu gwneud ochr yn ochr ag ailbrisio'r dreth gyngor.

en-gb	However, if the Welsh Government were to deliver rolling revaluations cycles as outlined above to keep council tax updated, there is a weaker rationale for changing our policy on property alterations, as all physical alterations would be captured more regularly anyway.
cy-gb	Fodd bynnag, petai Llywodraeth Cymru yn cynnal cylchoedd ailbrisio treigl fel y nodwyd uchod er mwyn sicrhau bod y dreth gyngor yn cael ei diweddaru'n rheolaidd, mae rhesymeg wannach dros newid ein polisi ar newidiadau i eiddo, gan y byddai pob newid ffisegol yn cael ei nodi'n fwy rheolaidd beth bynnag.

en-gb	We are seeking the views of individuals and organisations on making changes to the rebanding of properties when they are substantially improved.
cy-gb	Rydym yn ceisio barn unigolion a sefydliadau ar y cynnig i newid y ffordd y caiff eiddo ei ailfandio pan fydd wedi cael ei wella'n sylweddol.

en-gb	We welcome evidence about the possible impact of any changes to our current policy on households and local councils as well as the rationale for change of this kind.
cy-gb	Rydym yn croesawu tystiolaeth am yr effaith y gallai unrhyw newidiadau i'n polisi presennol ei chael ar aelwydydd a chynghorau lleol yn ogystal â'r rhesymeg dros newid o'r fath.

en-gb	When properties are significantly improved, properties are only reviewed and potentially rebanded in certain circumstances, for example when the property is sold to a new owner.
cy-gb	Pan gaiff eiddo ei wella'n sylweddol, dim ond o dan rai amgylchiadau penodol y caiff eiddo ei adolygu ac, o bosibl, ei ailfandio, er enghraifft pan werthir eiddo i berchennog newydd.

en-gb	The Welsh Government is seeking views on whether this policy should change in the future.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ceisio barn ynghylch a ddylai'r polisi hwn newid yn y dyfodol.

en-gb	Protecting People’s Rights and Creating a Transparent and Datadriven Service
cy-gb	Diogelu Hawliau Pobl a Chreu Gwasanaeth Tryloyw sy'n seiliedig arDdata

en-gb	This section of the consultation seeks views on how elements of the council tax system could be improved and looks at things such as the flows of information, digital platforms, rights of appeal and helping households experiencing difficulty in paying their bills.
cy-gb	Mae'r rhan hon o'r ymgynghoriad yn ceisio barn ar sut y gellid gwella elfennau o system y dreth gyngor ac yn edrych ar bethau megis llifoedd gwybodaeth, llwyfannau digidol, hawliau apelio a helpu aelwydydd sy'n ei chael hi'n anodd talu eu biliau.

en-gb	How we choose to administer a council tax service to taxpayers determines whether we create a trusted, transparent and effective system.
cy-gb	Bydd llwyddiant o ran creu system dryloyw ac effeithiol y gellir ymddiried ynddi yn dibynnu ar sut rydym yn dewis gweinyddu gwasanaeth treth gyngor i drethdalwyr.

en-gb	If the Welsh Government embarks upon an ambitious package of reforms outlined in this consultation, we also have an opportunity to improve other aspects of the system which are important to its overall fairness.
cy-gb	Os bydd Llywodraeth Cymru yn mynd ati i gyflwyno pecyn uchelgeisiol o ddiwygiadau a nodir yn yr ymgynghoriad hwn, cawn gyfle hefyd i wella agweddau eraill ar y system sy'n bwysig i'w thegwch yn gyffredinol.

en-gb	We work closely with councils, the Valuation Office Agency, the Valuation Tribunal for Wales, and other organisations on a continuous basis on administrative and local challenges.
cy-gb	Rydym yn gweithio'n agos gyda chynghorau, Asiantaeth y Swyddfa Brisio, Tribiwnlys Prisio Cymru a sefydliadau eraill yn barhaus ar heriau gweinyddol a lleol.

en-gb	Information as an asset
cy-gb	Gwybodaeth fel ased

en-gb	Councils use information about household circumstances, property bandings, property ownership or occupation and planning details to determine liability, issue bills and collect revenue.
cy-gb	Mae cynghorau yn defnyddio gwybodaeth am amgylchiadau aelwydydd, bandiau eiddo, perchenogaeth neu feddiannaeth eiddo a manylion cynllunio er mwyn pennu atebolrwydd, anfon biliau a chasglu refeniw.

en-gb	Councils are also experienced in assessing household incomes and circumstances when collecting arrears, and when considering applications for discounts, disregards, exemptions, premiums, reductions or discretionary support.
cy-gb	Hefyd, mae gan gynghorau brofiad o asesu incymau ac amgylchiadau aelwydydd wrth gasglu ôl-ddyledion ac ystyried ceisiadau am ddisgowntiau, diystyriadau, eithriadau, premiymau, gostyngiadau neu gymorth dewisol.

en-gb	Data must flow seamlessly between organisations as the backbone to an accurate and efficient system whilst protecting the data privacy of individuals.
cy-gb	Rhaid sicrhau bod data yn llifo'n ddi-dor rhwng sefydliadau fel y sail i system gywir ac effeithiol ac, yr un pryd, ddiogelu preifatrwydd data unigolion.

en-gb	Information about property banding is searchable by anyone on the VOA’s website but is currently limited to the property address, council tax band, an indicator of whether the property is awaiting a band review following an improvement and whether the property has been the subject of a tribunal decision.
cy-gb	Gall unrhyw un chwilio am wybodaeth am fandiau eiddo ar wefan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ond, ar hyn o bryd, mae'n gyfyngedig i gyfeiriad yr eiddo, band y dreth gyngor, dangosydd ynghylch a yw'r eiddo yn aros am adolygiad o'r band yn dilyn gwelliant ac a fu'r eiddo yn destun penderfyniad tribiwnlys.

en-gb	More detailed information about the property, such as size, type and other descriptions are only shared with a taxpayer where they formally request the information or during stages of a formal appeal process.
cy-gb	Dim ond yn ystod camau proses apelio ffurfiol neu pan fo trethdalwr yn gwneud cais ffurfiol am yr wybodaeth y caiff gwybodaeth fanylach am yr eiddo, megis y math o eiddo, ei faint a disgrifiadau eraill, ei rhannu â threthdalwr.

en-gb	We will consider how we use information as an asset to improve the council tax system and the service provided to taxpayers.
cy-gb	Byddwn yn ystyried sut i ddefnyddio gwybodaeth fel ased i wella system y dreth gyngor a'r gwasanaeth a ddarperir i drethdalwyr.

en-gb	We believe elements of council tax could be modernised and more transparent, with accessible information bringing a data-driven council tax management service into the digital and geospatial age.
cy-gb	Rydym yn credu y gallai elfennau o'r dreth gyngor gael eu moderneiddio a bod yn fwy tryloyw, gyda gwybodaeth hygyrch yn dod â gwasanaeth rheoli'r dreth gyngor sy'n seiliedig ar ddata i mewn i'r oes ddigidol a geo-ofodol.

en-gb	We could improve the system to encourage more regular participation from taxpayers in the process, such as verifying information about their property or circumstances to aid accuracy and smoother administration.
cy-gb	Gallem wella'r system er mwyn annog trethdalwyr i gymryd rhan yn fwy rheolaidd yn y broses, megis gwirio gwybodaeth am eu heiddo neu eu hamgylchiadau er mwyn helpu i sicrhau cywirdeb a phrosesau gweinyddol mwy didrafferth.

en-gb	We will also ensure the legislation is updated to remove outdated references to printed materials and recognise the extent to which councils use digital channels.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sicrhau bod y ddeddfwriaeth yn cael ei diweddaru er mwyn dileu cyfeiriadau at ddeunyddiau print nad ydynt yn gyfredol mwyach a chydnabod y defnydd a wna cynghorau o sianeli digidol.

en-gb	The VOA is currently undergoing a major transformation of its underlying technologies.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae rhaglen sylweddol yn mynd rhagddi i drawsnewid technolegau sylfaenol Asiantaeth y Swyddfa Brisio.

en-gb	This will provide opportunities for delivering a better service to taxpayers in Wales in the future, and enable a wider variety of system choices to be made by Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnig cyfleoedd i ddarparu gwell gwasanaeth i drethdalwyr yng Nghymru yn y dyfodol, ac yn ei gwneud yn bosibl i amrywiaeth ehangach o ddewisiadau gael eu gwneud gan Weinidogion Cymru mewn perthynas â systemau.

en-gb	If the Welsh Government were to undertake the reforms outlined in this consultation, such as a revaluation, the information asset created as part of that exercise would be highly useful.
cy-gb	Petai Llywodraeth Cymru yn cyflawni'r diwygiadau a amlinellir yn yr ymgynghoriad hwn, megis ymarfer ailbrisio, byddai'r ased gwybodaeth a gâi ei greu fel rhan o'r ymarfer hwnnw yn ddefnyddiol iawn.

en-gb	We would work with the VOA to improve taxpayer engagement, including considering sharing more property data publicly and also sharing more data with individuals via secure digital platforms to improve understanding.
cy-gb	Byddem yn gweithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio i wella gweithgarwch ymgysylltu â threthdalwyr, gan gynnwys rhannu mwy o ddata am eiddo yn gyhoeddus a rhannu mwy o ddata ag unigolion drwy lwyfannau digidol diogel er mwyn gwella dealltwriaeth.

en-gb	Appeal rights
cy-gb	Hawliau apelio

en-gb	Appeal arrangements provide taxpayers with important rights to challenge certain aspects of the system, such as their council tax band or calculation of liability, as well as decisions made by relevant authorities in certain circumstances.
cy-gb	Mae trefniadau apelio yn rhoi hawliau pwysig i drethdalwyr herio agweddau penodol ar y system, megis eu band treth gyngor neu'r ffordd y cyfrifwyd eu hatebolrwydd, yn ogystal â phenderfyniadau a wneir gan awdurdodau perthnasol o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	When buying or moving to a new home, taxpayers have a period of six months where they can make a proposal to the Valuation Office Agency (VOA) in certain circumstances, for example, if a property should or should not be included, an error has been made, or a Valuation Tribunal or High Court has made a decision which has not been implemented.
cy-gb	Wrth brynu cartref newydd neu symud i gartref newydd, mae gan drethdalwyr gyfnod o chwe mis pan allant gyflwyno cynnig i Asiantaeth y Swyddfa Brisio o dan amgylchiadau penodol, er enghraifft, p'un a ddylai eiddo gael ei gynnwys ai peidio, a oes camgymeriad wedi'i wneud neu a oes Tribiwnlys Prisio neu Uchel Lys wedi gwneud penderfyniad nad yw wedi'i weithredu.

en-gb	Councils can also make proposals to the VOA.
cy-gb	Gall cynghorau hefyd gyflwyno cynigion i Asiantaeth y Swyddfa Brisio.

en-gb	If no agreement is reached within six months, the matter is referred to the Valuation Tribunal for Wales for further detailed procedures, which may lead to a hearing and a tribunal decision.
cy-gb	Os na ddeuir i gytundeb o fewn chwe mis, cyfeirir y mater at Dribiwnlys Prisio Cymru ar gyfer gweithdrefnau manwl pellach, a allai arwain at wrandawiad a phenderfyniad tribiwnlys.

en-gb	In addition to appeals, the VOA routinely considers informal band enquiries as part of the service it provides to taxpayers in Wales.
cy-gb	Yn ogystal ag apeliadau, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn ystyried ymholiadau anffurfiol ynglŷn â bandiau yn rheolaidd fel rhan o'r gwasanaeth a ddarperir ganddi i drethdalwyr yng Nghymru.

en-gb	These services are provided free of charge to taxpayers.
cy-gb	Darperir y gwasanaethau hyn am ddim i drethdalwyr.

en-gb	Following the revaluation which was implemented in Wales on 1 April 2005, all taxpayers had an automatic right to challenge their entry on the new valuation list until 31 September 2006 (18 months).
cy-gb	Yn dilyn yr ymarfer ailbrisio a gynhaliwyd yng Nghymru ar 1 Ebrill 2005, roedd gan bob trethdalwr hawl awtomatig i herio eu cofnod ar y rhestr brisio newydd tan 31 Medi 2006 (18 mis).

en-gb	Taxpayers were also able to challenge the previous 1993 valuation list until 31 Dec 2005 (9 months).
cy-gb	Gallai trethdalwyr hefyd herio rhestr brisio flaenorol 1993 tan 31 Rhagfyr 2005 (9 mis).

en-gb	There will be choices for the Welsh Government should a revaluation be delivered in 2025 and we will consult further in Phase 2 on our approach.
cy-gb	Bydd dewisiadau i Lywodraeth Cymru os caiff ymarfer ailbrisio ei gynnal yn 2025 a byddwn yn ymgynghori ymhellach ar ein dull gweithredu yn ystod Cam 2.

en-gb	If our ambition is to create rolling revaluation cycles that are more frequent, we will need to consider carefully the procedures for closing previous valuation lists to disputes or appeals after a period of time, to ensure the system is manageable and continues to provide a high quality service to taxpayers.
cy-gb	Os ein huchelgais yw creu cylchoedd ailbrisio treigl a gynhelir yn amlach, bydd angen inni ystyried yn ofalus y gweithdrefnau ar gyfer cau rhestrau prisio blaenorol i anghydfodau neu apeliadau dros gyfnod o amser, er mwyn sicrhau y gellir rheoli'r system a'i bod yn parhau i ddarparu gwasanaeth o ansawdd uchel i drethdalwyr.

en-gb	Debt and arrears
cy-gb	Dyled ac ôl-ddyledion

en-gb	One of the criticisms of council tax for households who are struggling with debt problems, is that people can become liable for the total annual bill for a financial year if one instalment is missed.
cy-gb	Un o'r beirniadaethau o'r dreth gyngor ar gyfer aelwydydd sy'n ei chael hi'n anodd delio â phroblemau dyled, yw y gall pobl ddod yn atebol am gyfanswm y bil blynyddol ar gyfer blwyddyn ariannol os byddant yn methu â thalu un rhandaliad.

en-gb	Councils engage with struggling households to help prevent escalating debt problems and now apply a citizen-focussed Protocolwhich was drawn up in 2019 in collaboration between the Welsh Government, councils and Citizens Advice Cymru.
cy-gb	Mae cynghorau yn ymgysylltu ag aelwydydd sy'n ei chael hi'n anodd ymdopi er mwyn helpu i atal problemau dyled rhag gwaethygu ac maent bellach yn defnyddio Protocolsy'n canolbwyntio ar y dinesydd a luniwyd yn 2019 mewn cydweithrediad rhwng Llywodraeth Cymru, cynghorau a Cyngor ar Bopeth Cymru.

en-gb	However, in some cases where people can become liable for the annual bill unexpectedly at an earlier point in the year, we recognise it is unlikely a struggling person will be able to pay this larger amount, falling further in debt and encountering its associated challenges.
cy-gb	Fodd bynnag, mewn rhai achosion lle y gall pobl ddod yn atebol i dalu'r bil blynyddol yn annisgwyl yn gynharach yn y flwyddyn, rydym yn cydnabod ei bod yn annhebygol y gall unigolyn sy'n ei chael hi'n anodd ymdopi dalu'r swm mwy hwn ac y bydd yn mynd i fwy o ddyled ac yn gorfod wynebu'r heriau sy'n gysylltiedig â hynny.

en-gb	This aspect of the council tax system continues to be raised by advice agencies who work with people across Wales.
cy-gb	Mae'r agwedd hon ar system y dreth gyngor yn cael ei chodi gan asiantaethau cynghori sy'n gweithio gyda phobl ledled Cymru.

en-gb	Alongside other reforms outlined in this consultation, we will consider whether there are any changes we can make to the legal framework to assist councils in managing the collection of council tax in ways which recognise the circumstances of households struggling to pay their bill.
cy-gb	Ochr yn ochr â diwygiadau eraill a nodir yn yr ymgynghoriad hwn, byddwn yn ystyried a oes unrhyw newidiadau y gallwn eu gwneud i'r fframwaith cyfreithiol er mwyn helpu cynghorau i reoli'r gwaith o gasglu'r dreth gyngor mewn ffyrdd sy'n cydnabod amgylchiadau aelwydydd sy'n ei chael hi'n anodd talu eu bil.

en-gb	This will include looking at the current enforcement process and considering what amounts households are liable for at various points in the collection process.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys edrych ar y broses orfodi bresennol ac ystyried pa symiau y mae aelwydydd yn atebol i'w talu ar wahanol adegau yn y broses gasglu.

en-gb	The Welsh Government is committed to improving transparency and protecting rights.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wella tryloywder a diogelu hawliau.

en-gb	While our Phase 2 Consultation planned for 2023 will outline any changes in more detail, we are asking for views at this stage on the use of information, the appeals framework or any other administrative aspect of the council tax system.
cy-gb	Er y bydd ein Hymgynghoriad Cam 2, y bwriedir ei gynnal yn 2023, yn nodi unrhyw newidiadau yn fanylach, rydym yn ceisio barn ar yr adeg hon am y ffordd y defnyddir gwybodaeth, y fframwaith apelio ac unrhyw agwedd weinyddol arall ar system y dreth gyngor.

en-gb	Do you have any views on rights of appeal for taxpayers or how council tax debt is managed?
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn am hawliau apelio trethdalwyr neu sut y caiff dyled treth gyngor ei reoli?

en-gb	Please include any suggested improvements for either of these elements.
cy-gb	Nodwch unrhyw syniadau sydd gennych i wella’r naill elfen neu’r llall.

en-gb	What are your views on how the Welsh Government, the Valuation Office Agency, councils, or other organisations can modernise the service provided to taxpayers and improve transparency of the council tax system?
cy-gb	Beth yw eich barn ar sut y gall Llywodraeth Cymru, Asiantaeth y Swyddfa Brisio, cynghorau neu sefydliadau eraill foderneiddio'r gwasanaeth a ddarperir i drethdalwyr a gwella tryloywder system y dreth gyngor?

en-gb	Discounts, Disregarded Persons, Exemptions and Premiums
cy-gb	Disgowntiau, Personau a Ddiystyrir, Eithriadau a Phremiymau

en-gb	As outlined earlier the council tax system has stood the test of time since 1993, raising over £2 billion each year towards the cost of essential services across Wales.
cy-gb	Fel y nodwyd yn gynharach, mae system y dreth gyngor wedi sefyll prawf amser ers 1993, gan godi mwy na £2 biliwn y flwyddyn tuag at gost gwasanaethau hanfodol ledled Cymru.

en-gb	Many of the arrangements for discounts, disregards and exemptions have been in existence since the tax was introduced in 1993 and we need to ensure they remain relevant to today’s policy ambitions and help to achieve a fairer system.
cy-gb	Mae llawer o'r trefniadau ar gyfer disgowntiau, diystyriadau ac eithriadau wedi bodoli ers i'r dreth gael ei chyflwyno yn 1993 ac mae angen inni sicrhau eu bod yn parhau i fod yn berthnasol i uchelgeisiau polisi presennol ac yn helpu i greu system decach.

en-gb	We will also be reviewing the arrangements for council tax premiums as part of this work.
cy-gb	Byddwn hefyd yn adolygu'r trefniadau ar gyfer premiymau'r dreth gyngor fel rhan o'r gwaith hwn.

en-gb	In this Phase 1 Consultation we are seeking your views on what’s important to you, which groups of people you think should be supported to meet their council tax liability, and which types of property you think should be exempt from being liable.
cy-gb	Yn yr Ymgynghoriad Cam 1 hwn, rydym yn ceisio eich barn ar yr hyn sy'n bwysig i chi, a pha grwpiau o bobl a ddylai gael cymorth i dalu'r dreth gyngor a pha fathau o eiddo a ddylai fod wedi'u heithrio rhag bod yn atebol i dalu'r dreth gyngor, yn eich barn chi.

en-gb	We are not making any specific proposals at this stage.
cy-gb	Nid ydym yn gwneud unrhyw gynigion penodol ar hyn o bryd.

en-gb	Our purpose in reviewing the range of discounts, disregards, exemptions and premiums would be to improve and modernise the system so that it contributes to our aim of making council tax fairer.
cy-gb	Ein nod, wrth adolygu'r amrywiaeth o ddisgowntiau, diystyriadau, eithriadau a phremiymau, fyddai gwella a moderneiddio'r system er mwyn sicrhau ei bod yn cyfrannu at gyflawni ein nod o wneud y dreth gyngor yn decach.

en-gb	This could include making the system more accessible for taxpayers, encouraging people to take up their entitlement to support, removing the potential stigma associated with some types of support, and targeting support and liability more effectively.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys gwneud y system yn fwy hygyrch i drethdalwyr, annog pobl i fanteisio ar y cymorth y maent yn gymwys i'w gael, dileu'r stigma a all fod yn gysylltiedig â rhai mathau o gymorth a thargedu cymorth ac atebolrwydd yn fwy effeithiol.

en-gb	We also have ambitions to make council tax simpler for councils and other bodies to administer.
cy-gb	Mae gennym uchelgeisiau hefyd i'w gwneud yn haws i gynghorau a chyrff eraill weinyddu'r dreth gyngor.

en-gb	We recognise that some of these aims are likely to be in competition with each other and that there may need to be compromises in finding the right balance.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod rhai o'r nodau hyn yn debygol o fod yn cystadlu â'i gilydd a'i bod yn bosibl y bydd angen cyfaddawdu er mwyn sicrhau'r cydbwysedd cywir.

en-gb	Further consultation in due course will outline any proposals in more detail.
cy-gb	Bydd ymgynghoriad pellach a gynhelir maes o law yn nodi unrhyw gynigion yn fanylach.

en-gb	The council tax system applies to all homes and is usually payable by anyone over the age of 18 who owns or rents a home.
cy-gb	Mae system y dreth gyngor yn gymwys i bob aelwyd ac, fel arfer, mae'n daladwy gan unrhyw un dros 18 oed sy'n berchen ar gartref neu'n rhentu cartref.

en-gb	However, the system has a set of rules which take account of a household’s ability to pay council tax and which recognise some people or properties should be exempt.
cy-gb	Fodd bynnag, mae gan y system set o reolau sy'n ystyried gallu aelwyd i dalu'r dreth gyngor ac sy'n cydnabod y dylai rhai pobl neu dai fod wedi'u heithrio rhag ei thalu.

en-gb	These rules reduce wealth inequality to a degree and create a stable, reliable funding source for services.
cy-gb	Mae'r rheolau hyn yn lleihau anghydraddoldeb cyfoeth i raddau ac yn creu ffynhonnell sefydlog a dibynadwy o gyllid i wasanaethau.

en-gb	It is right that council tax reflects the circumstances of the household occupying a property.
cy-gb	Mae'n briodol bod y dreth gyngor yn adlewyrchu amgylchiadau'r aelwyd sy'n meddiannu eiddo.

en-gb	The rules assume two or more adults are liable to pay, meaning 50% of the basic bill is based on the council tax band, and 50% of the bill is based on household circumstances.
cy-gb	Mae'r rheolau yn tybio bod dau oedolyn neu fwy yn atebol i dalu'r dreth gyngor, sy'n golygu bod hanner y bil sylfaenol yn seiliedig ar fand y dreth gyngor a bod hanner y bil yn seiliedig ar amgylchiadau'r aelwyd.

en-gb	Further occupants are not included for the purposes of calculating council tax bills but discounts are available where only one liable adult is in residence.
cy-gb	Ni chaiff unrhyw feddianwyr eraill eu cynnwys at ddibenion cyfrifo biliau'r dreth gyngor ond mae disgowntiau ar gael os mai dim ond un oedolyn atebol sy'n byw mewn eiddo.

en-gb	Income-based reductions are also available for eligible households.
cy-gb	Mae gostyngiadau sy'n seiliedig ar incwm hefyd ar gael i aelwydydd cymwys.

en-gb	Discounts
cy-gb	Disgowntiau

en-gb	There are two statutory discounts which must be applied to properties:
cy-gb	Ceir dau ddisgownt statudol y mae'n rhaid eu cymhwyso at eiddo:

en-gb	one, where there is only one liable resident (often referred to as the single adult or single person discount), and the other, to properties with no liable residents (often referred to as the empty property discount).
cy-gb	y naill pan mai dim ond un preswylydd atebol sydd (y cyfeirir ato yn aml fel y disgownt oedolyn sengl neu’r disgownt person sengl) a'r llall sy'n gymwys i eiddo lle nad oes unrhyw breswylwyr atebol (y cyfeirir ato yn aml fel y disgownt eiddo gwag).

en-gb	37% of properties are currently subject to one or more discounts.
cy-gb	Mae 37% o anheddau yn destun un disgownt neu fwy ar hyn o bryd.

en-gb	For the ‘single adult discount’, the amount payable is discounted by 25%.
cy-gb	Ar gyfer y ‘disgownt oedolyn sengl’, caiff y swm sy'n daladwy ei leihau 25%.

en-gb	Around 520,000 households across Wales will receive a 25% discount in 2022-23.
cy-gb	Bydd tua 520,000 o aelwydydd ledled Cymru yn cael disgownt o 25% yn 2022-23.

en-gb	For the ‘empty property discount’, the amount payable is discounted by twice the percentage of the single adult discount (50%).
cy-gb	Ar gyfer y ‘disgownt eiddo gwag’, mae'r disgownt ar y swm sy'n daladwy yn cyfateb i ddwywaith canran y disgownt oedolyn sengl (50%).

en-gb	Over 3,300 properties will receive a 50% discount in 2022-23.
cy-gb	Bydd mwy na 3,300 o anheddau yn cael disgownt o 50% yn 2022-23.

en-gb	These discounts do not necessarily mean that only one adult is living in the property or that the property is empty.
cy-gb	Nid yw'r disgowntiau hyn yn golygu, o reidrwydd, mai dim ond un oedolyn sy'n byw yn yr eiddo nac ychwaith fod yr eiddo yn wag.

en-gb	The discounts also apply where one or more of the adults in the household is ‘disregarded’ (not counted) for council tax purposes.
cy-gb	Mae'r disgowntiau hyn hefyd yn gymwys pan ‘ddiystyrir’ (na chyfrifir) un neu fwy o'r oedolion yn y cartref at ddibenion y dreth gyngor.

en-gb	Disapplying a discount
cy-gb	Datgymhwyso disgownt

en-gb	The Welsh Government also has powers to prescribe classes of properties where a council may reduce the discount or not apply it.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru bwerau hefyd i ragnodi dosbarthiadau o eiddo lle y gall cyngor leihau'r disgownt neu beidio â'i gymhwyso.

en-gb	For example, councils can provide a 50% discount for empty homes, but they may also choose to reduce this discount or to not apply it, meaning the standard rate of council tax is charged.
cy-gb	Er enghraifft, gall cynghorau roi disgownt o 50% ar gyfer cartrefi gwag ond gallant hefyd ddewis lleihau'r disgownt neu beidio â'i gymhwyso, sy'n golygu mai cyfradd safonol y dreth gyngor sy'n cael ei chodi.

en-gb	Currently, we have determined that where there is no liable resident in a property the usual 50% discount may be disapplied or reduced in the following cases.
cy-gb	Ar hyn o bryd, rydym wedi penderfynu, os na fydd unrhyw breswylwyr atebol mewn eiddo, y gellir datgymhwyso'r disgownt o 50% neu ei leihau yn yr achosion canlynol.

en-gb	Class A – a property that is not the sole or main residence of a person, is furnished and year-round occupation is prohibited by law.
cy-gb	Dosbarth A – eiddo nad yw'n unig breswylfa nac yn brif breswylfa person, sydd wedi'i ddodrefnu ac y gwaherddir ei feddiannu drwy gydol y flwyddyn yn ôl y gyfraith.

en-gb	Examples include seasonal homes and chalets.
cy-gb	Mae enghreifftiau yn cynnwys cartrefi tymhorol a chabanau gwyliau.

en-gb	Class B – a property that is not the sole or main residence of a person, is furnished and year-round occupation is not prohibited by law.
cy-gb	Dosbarth B – eiddo nad yw'n unig breswylfa nac yn brif breswylfa person, sydd wedi'i ddodrefnu ac na waherddir ei feddiannu drwy gydol y flwyddyn yn ôl y gyfraith.

en-gb	Examples include second homes.
cy-gb	Mae enghreifftiau yn cynnwys ail gartrefi.

en-gb	Class C – a property that is unoccupied and substantially unfurnished.
cy-gb	Dosbarth C – eiddo heb ei feddiannu a heb fawr o ddodrefn.

en-gb	Examples include properties that are empty for more than 12 months.
cy-gb	Mae enghreifftiau yn cynnwys eiddo sy'n wag am fwy na 12 mis.

en-gb	There are exceptions to the above classes where a council cannot choose to reduce the 50% discount.
cy-gb	Ceir eithriadau i'r dosbarthiadau uchod lle na all cyngor ddewis lleihau'r disgownt o 50%.

en-gb	These are as follows.
cy-gb	Mae'r eithriadau hyn fel a ganlyn.

en-gb	A pitch occupied by a caravan, or mooring occupied by a boat – the 50% discount cannot be reduced for such spaces.
cy-gb	Llain a feddiennir gan garafán neu angorfa a feddiennir gan gwch – ni ellir lleihau'r disgownt o 50% ar gyfer lleoedd o'r fath.

en-gb	Any empty property where the former occupier has died and the liable person is their personal representative, and neither probate nor letters of administration have been granted (for a period of up to 12 months).
cy-gb	Unrhyw eiddo gwag pan fo’r cyn-feddiannydd wedi marw a phan mai ei gynrychiolydd personol yw'r person atebol, ac nad yw profiant na llythyrau gweinyddu wedi'u rhoi (am gyfnod o hyd at 12 mis).

en-gb	Any property which is left empty because a person lives in a different, job-related, property which has been provided to them for the purposes of carrying out their employment.
cy-gb	Unrhyw eiddo a adawyd yn wag am fod person yn byw mewn eiddo gwahanol sy'n gysylltiedig â swydd a ddarparwyd iddo at ddibenion gwneud ei waith.

en-gb	Disabled Band Reduction
cy-gb	Gostyngiad Band Anabl

en-gb	There are regulations about council tax for properties adapted for use by people with disabilities.
cy-gb	Ceir rheoliadau ynglŷn â'r dreth gyngor ar gyfer eiddo sydd wedi'i addasu i'w ddefnyddio gan bobl ag anableddau.

en-gb	These currently reduce the council tax payable on the property by one band.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae'r rhain yn lleihau'r dreth gyngor sy'n daladwy ar yr eiddo o un band.

en-gb	For example, if the property is valued in band C, the bill will be charged as if it were in band B.
cy-gb	Er enghraifft, os bydd yr eiddo wedi'i brisio ym mand C, caiff y bil ei godi fel petai ym mand B.

en-gb	For band A properties, a percentage reduction is applied.
cy-gb	Ar gyfer eiddo ym mand A, cymhwysir gostyngiad canrannol.

en-gb	There are over 12,600 properties receiving a disability reduction in 2022-23.
cy-gb	Mae 12,600 o eiddo yn cael gostyngiad anabledd yn 2022-23.

en-gb	For this category, the reduction is made to the property band (rather than a person) to recognise that some people with disabilities need to live properties with particular adaptations.
cy-gb	Ar gyfer y categori hwn, caiff y gostyngiad ei wneud i fand yr eiddo (yn hytrach na pherson) er mwyn cydnabod bod angen i rai pobl ag anableddau fyw mewn eiddo ag addasiadau penodol.

en-gb	Disregarded Persons
cy-gb	Personau a Ddiystyrir

en-gb	There are currently 15 categories of people who can be disregarded (not counted) when calculating the number of people living in a property for the purposes of council tax.
cy-gb	Ar hyn o bryd, ceir 15 o gategorïau o bobl y gellir eu diystyru (peidio â'u cyfrif) wrth gyfrifo nifer y bobl sy'n byw mewn eiddo at ddibenion y dreth gyngor.

en-gb	For example, if one adult living in a two-adult household is disregarded, then the 25% single adult discount will apply.
cy-gb	Er enghraifft, os caiff un oedolyn sy'n byw mewn cartref lle y caiff dau oedolyn ei ddiystyru, bydd y disgownt oedolyn sengl o 25% yn gymwys.

en-gb	If all the adults living in a property are disregarded, then a 50% discount will apply.
cy-gb	Os caiff pob un o'r oedolion sy'n byw mewn eiddo eu diystyru, bydd disgownt o 50% yn gymwys.

en-gb	The categories are shown below.
cy-gb	Dangosir y categorïau isod.

en-gb	Students:
cy-gb	Myfyrwyr:

en-gb	living on their own or with other students only or living in halls of residence.
cy-gb	sy'n byw ar eu pen eu hunain neu gyda myfyrwyr eraill yn unig, neu sy'n byw mewn neuaddau preswyl.

en-gb	Spouses, civil partners and dependents of students of non-British Citizens who are not allowed to work or claim benefits.
cy-gb	Gwŷr neu wragedd, partneriaid sifil a dibynyddion myfyrwyr nad ydynt yn Ddinasyddion Prydeinig na chaniateir iddynt weithio na hawlio budd-daliadau.

en-gb	Severely mentally impaired people:
cy-gb	Pobl â nam meddyliol difrifol:

en-gb	people who are medically certified as having a severe impairment of their intellectual or social functioning and are in receipt of qualifying benefits.
cy-gb	pobl sydd wedi cael tystysgrif feddygol yn nodi bod ganddynt gyflwr sy'n effeithio'n ddifrifol ar eu gweithrediad deallusol neu gymdeithasol ac sy'n cael budd-daliadau cymwys.

en-gb	Carers:
cy-gb	Gofalwyr:

en-gb	live-in carers who provide at least 35 hours of care a week (but not a spouse, partner or parent of the person they care for).
cy-gb	gofalwyr sy'n byw gyda'r cleient ac sy'n darparu o leiaf 35 awr o ofal yr wythnos (ond nad ydynt yn ŵr/gwraig, yn bartner nac yn rhiant i'r person y maent yn gofalu amdano).

en-gb	Patients in care homes or hostels providing care.
cy-gb	Cleifion mewn cartrefi gofal neu hostelau sy'n darparu gofal.

en-gb	Care leavers aged 24 or under.
cy-gb	Unigolion 24 oed neu iau sy'n gadael gofal.

en-gb	aged 17 or under, or someone still entitled to Child Benefit.
cy-gb	17 oed neu iau, neu rywun sy'n dal i fod yn gymwys i gael Budd-dal Plant.

en-gb	Long-term hospital patients.
cy-gb	Cleifion hirdymor mewn ysbyty.

en-gb	Hostel and night shelter residents.
cy-gb	Unigolion sy'n byw mewn hosteli a llochesi nos.

en-gb	Prisoners, people in detention under mental health legislation and people in detention awaiting deportation.
cy-gb	Carcharorion, pobl yn y ddalfa o dan ddeddfwriaeth iechyd meddwl a phobl yn y ddalfa sy'n aros i gael eu hallgludo.

en-gb	People in International Headquarters and Defence Organisations.
cy-gb	Pobl mewn Pencadlysoedd Rhyngwladol a Sefydliadau Amddiffyn.

en-gb	Members of religious communities dependent on the community to provide for their material needs.
cy-gb	Aelodau cymunedau crefyddol sy'n dibynnu ar y gymuned i ddiwallu eu hanghenion materol.

en-gb	School and college leavers aged under 20 (until 1 November after leaving).
cy-gb	Pobl ifanc o dan 20 oed sy'n gadael yr ysgol/coleg (tan 1 Tachwedd ar ôl iddynt adael).

en-gb	Members of visiting armed forces and their dependants.
cy-gb	Aelodau lluoedd arfog sy'n ymweld, a'u dibynyddion.

en-gb	Diplomats.
cy-gb	Diplomyddion.

en-gb	Exemptions
cy-gb	Eithriadau

en-gb	Certain properties are exempt from council tax.
cy-gb	Mae eiddo penodol wedi'i eithrio rhag talu'r dreth gyngor.

en-gb	The difference between disregards and exemptions is that disregards apply to people whilst exemptions apply to the property as a whole.
cy-gb	Y gwahaniaeth rhwng diystyriadau ac eithriadau yw bod diystyriadau yn gymwys i bobl tra mae eithriadau yn gymwys i'r eiddo cyfan.

en-gb	There are currently 24 categories of exemption covering over 59,000 properties in Wales (4% of all domestic properties).
cy-gb	Ar hyn o bryd, ceir 24 o gategorïau o eithriadau sy'n cwmpasu 59,000 o eiddo yng Nghymru (4% o'r holl eiddo domestig).

en-gb	Some exemptions are time limited.
cy-gb	Mae rhai eithriadau yn gymwys am gyfnod penodol.

en-gb	A full list of all the categories are shown in Annex B alongside the number of properties exempt for the current year.
cy-gb	Dangosir rhestr lawn o'r holl gategorïau yn Atodiad B ynghyd â nifer yr eiddo sydd wedi'u heithrio ar gyfer y flwyddyn bresennol.

en-gb	A number of exemptions cover properties that are unoccupied for specific reasons eg because the person who would otherwise occupy it is in hospital, detention, or receiving / providing care elsewhere.
cy-gb	Mae nifer o eithriadau yn gymwys i eiddo heb ei feddiannu am resymau penodol e.e. am fod yr unigolyn a fyddai fel arall yn ei feddiannu yn yr ysbyty, dan gadwad neu'n cael / yn darparu gofal rywle arall.

en-gb	Other exemptions are for properties occupied only by people aged under 18, severely mentally impaired people, care leavers under the age of 25 or armed forces accommodation.
cy-gb	Mae eithriadau eraill ar gyfer eiddo a feddiennir gan bobl o dan 18 oed, pobl â nam meddyliol difrifol neu bobl o dan 25 oed sy'n gadael gofal yn unig neu eiddo a ddefnyddir ar gyfer llety'r lluoedd arfog.

en-gb	Two of the largest exemption categories are for properties occupied only by students, and empty unfurnished properties for up to six months.
cy-gb	Mae dau o'r categorïau mwyaf o eithriadau ar gyfer eiddo a feddiennir gan fyfyrwyr yn unig ac eiddo gwag heb ddodrefn am hyd at chwe mis.

en-gb	Premiums
cy-gb	Premiymau

en-gb	Councils can choose to apply a council tax premium of up to 100% on long-term empty properties and/or second homes in their areas and can choose to set different levels of premium for each class.
cy-gb	Gall cynghorau ddewis gosod premiwm treth gyngor o hyd at 100% ar eiddo gwag hirdymor a/neu ail gartrefi yn eu hardaloedd a gallant ddewis pennu gwahanol lefelau o bremiwm ar gyfer pob dosbarth.

en-gb	The maximum premium permitted by councils will be 300% from 1 April 2023.
cy-gb	Y premiwm uchaf a ganiateir gan gynghorau fydd 300% o 1 Ebrill 2023 ymlaen.

en-gb	The discretion given to councils to charge a premium is a tool to help councils to:
cy-gb	Mae'r disgresiwn a roddir i gynghorau godi premiwm yn adnodd i helpu cynghorau i wneud y canlynol:

en-gb	bring long-term empty homes back into use to provide safe, secure and affordable homes; and
cy-gb	sicrhau bod cartrefi gwag hirdymor yn cael eu defnyddio unwaith eto er mwyn darparu cartrefi diogel a fforddiadwy;

en-gb	support councils in increasing the supply of affordable housing and enhancing the sustainability of local communities.
cy-gb	helpu cynghorau i gynyddu'r cyflenwad o dai fforddiadwy a gwneud cymunedau lleol yn fwy cynaliadwy.

en-gb	This element of the council tax system enables councils to take account of the different circumstances across Wales and within individual local areas.
cy-gb	Mae'r elfen hon o system y dreth gyngor yn galluogi cynghorau i ystyried yr amgylchiadau gwahanol ledled Cymru ac mewn ardaloedd lleol unigol.

en-gb	Since 2017, when the powers were first applied, it is estimated that premiums have enabled relevant councils to collect tens of millions in additional council tax to help fund essential services in the local area.
cy-gb	Ers 2017, pan ddefnyddiwyd y pwerau am y tro cyntaf, amcangyfrifir bod premiymau wedi galluogi cynghorau perthnasol i gasglu treth gyngor ychwanegol gwerth degau o filiynau er mwyn helpu i ariannu gwasanaethau hanfodol yn yr ardal leol.

en-gb	Around 15,300 second homes and over 6,700 long-term empty properties are paying a premium in 2022-23.
cy-gb	Mae tua 15,300 o ail gartrefi a mwy na 6,700 o eiddo gwag hirdymor yn talu premiwm yn 2022-23.

en-gb	Councils are encouraged to use the additional revenue to address housing issues in their areas.
cy-gb	Anogir cynghorau i ddefnyddio'r refeniw ychwanegol i fynd i'r afael â materion tai yn eu hardaloedd.

en-gb	Exceptions to premiums
cy-gb	Eithriadau rhag talu premiymau

en-gb	The Welsh Ministers can make regulations to prescribe one or more classes of property where a council cannot apply a premium.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau er mwyn rhagnodi un dosbarth o eiddo neu fwy lle na all cyngor godi premiwm.

en-gb	The regulations currently prescribe seven classes of exception.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae'r rheoliadau yn rhagnodi saith dosbarth o eithriadau.

en-gb	Classes 1, 2, 3 and 4 apply to both long-term empty properties and second homes.
cy-gb	Mae dosbarthiadau 1, 2, 3 a 4 yn gymwys i eiddo gwag hirdymor ac ail gartrefi.

en-gb	They include properties being marketed for sale or let, annexes treated as part of the main property and those owned by people in armed forces accommodation elsewhere.
cy-gb	Maent yn cynnwys eiddo sy'n cael ei farchnata i'w werthu neu ei osod, anecsau sy'n cael eu trin fel rhan o'r prif eiddo a'r rhai sy’n berchen i bobl yn llety'r lluoedd arfog rywle arall.

en-gb	Classes 5, 6, and 7 apply only to second homes and include occupied caravan pitches, seasonal homes where year-round occupation is prohibited and job-related dwellings.
cy-gb	Mae dosbarthiadau 5, 6 a 7 yn gymwys i ail gartrefi yn unig ac maent yn cynnwys lleiniau carafannau, cartrefi tymhorol y gwaherddir eu meddiannu drwy gydol y flwyddyn ac anheddau sy'n gysylltiedig â swyddi.

en-gb	Detailed explanations can be found in Annex B.
cy-gb	Ceir esboniadau manwl yn Atodiad B.

en-gb	The framework outlined above has largely been in existence since 1993 and added to incrementally.
cy-gb	Mae'r fframwaith a nodwyd uchod wedi bodoli, i raddau helaeth, ers 1993 ac ychwanegwyd ato yn raddol.

en-gb	The rules have become complex and are often difficult for households to understand and for practitioners to administer.
cy-gb	Mae'r rheolau wedi mynd yn gymhleth ac yn aml mae'n anodd i aelwydydd eu deall ac i ymarferwyr eu gweithredu.

en-gb	We are also constrained in our ability to change the rules, through subordinate legislation, which could allow the Welsh Government to respond to future changes in the economy or society.
cy-gb	Hefyd, cyfyngir ar ein gallu i newid y rheolau, drwy is-ddeddfwriaeth, a allai alluogi Llywodraeth Cymru i ymateb i newidiadau yn yr economi neu mewn cymdeithas yn y dyfodol.

en-gb	Now is the right time to take a fresh look and ensure the rules align with our vision for a fairer council tax.
cy-gb	Hon yw'r adeg briodol i edrych o'r newydd ar y rheolau a sicrhau eu bod yn cyd-fynd â'n gweledigaeth ar gyfer treth gyngor decach.

en-gb	Each category of discount, disregarded person, exemption, and premium will be considered.
cy-gb	Ystyrir pob categori o ddisgownt, personau a ddiystyrir, eithriad a phremiwm.

en-gb	Changes in one area of the system may require alterations to other discounts and disregards, and the interconnections between the different criteria will need to be carefully thought out to reduce complexity and potential for avoidance.
cy-gb	Efallai y bydd newidiadau yn un rhan o'r system yn gofyn am newidiadau i ddisgowntiau a diystyriadau eraill a bydd angen ystyried y rhyng-gysylltiadau rhwng y gwahanol feini prawf yn ofalus er mwyn lleihau cymhlethdod a'r potensial i osgoi talu'r dreth gyngor.

en-gb	The Welsh Government is considering legislating to allow greater flexibility to make changes to the existing statutory discounts in the future through new subordinate legislative powers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ystyried deddfu er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd i wneud newidiadau i'r disgowntiau statudol presennol yn y dyfodol drwy bwerau isddeddfwriaethol newydd.

en-gb	Subordinate legislation is quicker to implement and more responsive to changing circumstances in our society than using primary legislation, while still being subject to appropriate levels of public scrutiny.
cy-gb	Gellir rhoi is-ddeddfwriaeth ar waith yn gyflymach ac mae'n fwy ymatebol i amgylchiadau sy'n newid yn ein cymdeithas o gymharu â defnyddio deddfwriaeth sylfaenol, ac mae'n dal i fod yn destun lefelau priodol o graffu cyhoeddus.

en-gb	Such flexibility could, for example, enable the Welsh Government in future to:
cy-gb	Gallai hyblygrwydd o'r fath, er enghraifft, alluogi Llywodraeth Cymru yn y dyfodol i wneud y canlynol:

en-gb	set different conditions for the statutory discounts.
cy-gb	pennu amodau gwahanol ar gyfer y disgowntiau statudol.

en-gb	add new categories of discount and rates which differ from the existing 25% or 50% percentages.
cy-gb	ychwanegu categorïau newydd o ddisgownt a chyfraddau sy'n wahanol i'r canrannau presennol, sef 25% neu 50%.

en-gb	remove the link between the single adult discount and the empty property discount, so that the empty property discount does not have to be double the percentage of the single adult discount.
cy-gb	dileu'r cysylltiad rhwng y disgownt oedolyn sengl a'r disgownt eiddo gwag, fel na fydd yn rhaid i'r disgownt eiddo gwag fod ddwywaith canran y disgownt oedolyn sengl.

en-gb	This would for example allow different rates of discount to be set for different situations.
cy-gb	Byddai hyn, er enghraifft, yn ei gwneud yn bosibl i gyfraddau disgownt gwahanol gael eu pennu ar gyfer sefyllfaoedd gwahanol.

en-gb	provide councils with greater powers to set local rates for discounts.
cy-gb	rhoi mwy o bwerau i gynghorau bennu cyfraddau lleol ar gyfer disgowntiau.

en-gb	Any changes we consider would relate to the statutory discounts.
cy-gb	Byddai unrhyw newidiadau a ystyrid gennym yn ymwneud â'r disgowntiau statudol.

en-gb	Councils already have separate discretionary powers to reduce council tax bills for particular properties or classes of properties in their areas by any amount (including reducing a bill to zero).
cy-gb	Mae gan gynghorau eisoes bwerau disgresiwn ar wahân i dynnu unrhyw swm o filiau'r dreth gyngor ar gyfer eiddo penodol neu ddosbarthiadau penodol eiddo yn eu hardaloedd (gan gynnwys lleihau bil i sero).

en-gb	We are not proposing to amend this local discretion as these powers allow councils to respond to particular local circumstances and it is a matter for councils to decide how to use them.
cy-gb	Nid ydym yn cynnig y dylid diwygio'r disgresiwn lleol hwn am fod y pwerau hyn yn galluogi cynghorau i ymateb i amgylchiadau lleol penodol a mater i gynghorau yw penderfynu sut y dylent eu defnyddio.

en-gb	We will review the list of disregarded persons to consider whether any changes would help achieve a fairer council tax alongside other reforms outlined in this consultation.
cy-gb	Byddwn yn adolygu'r rhestr o bersonau a ddiystyrir er mwyn ystyried a fyddai unrhyw newidiadau yn helpu i greu treth gyngor decach ochr yn ochr â diwygiadau eraill a nodir yn yr ymgynghoriad hwn.

en-gb	We are also considering whether there is a need for legislation which would allow the Welsh Ministers to amend the titles and descriptions of disregarded persons in the future in a more flexible way.
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried a oes angen deddfwriaeth a fyddai'n galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio teitlau personau a ddiystyrir a'r disgrifiadau ohonynt yn y dyfodol mewn ffordd fwy hyblyg.

en-gb	For example, it is our current view that although the term ‘severely mentally impaired’ may have been acceptable thirty years ago when council tax was created, the term is potentially inappropriate now and may create a stigma which prevents take-up of the discount available to this vulnerable group of people.
cy-gb	Er enghraifft, ein safbwynt presennol yw, er y gallai'r term ‘â nam meddyliol difrifol’ fod wedi bod yn dderbyniol 30 mlynedd yn ôl pan grëwyd y dreth gyngor, fod y term, o bosibl, yn amhriodol nawr ac y gall greu stigma sy'n atal y grŵp hwn o bobl sy'n agored i niwed rhag hawlio'r disgownt sydd ar gael iddynt.

en-gb	Having additional flexibility to amend titles and descriptions will allow this to be replaced with a more appropriate term.
cy-gb	Bydd hyblygrwydd ychwanegol i ddiwygio teitlau a disgrifiadau yn ei gwneud yn bosibl i'r term hwn gael ei ddisodli gan un mwy priodol.

en-gb	For this category, a reduction applies to a property’s council tax band as a recognition that some people with disabilities need to live in adapted homes.
cy-gb	Ar gyfer y categori hwn, mae gostyngiad yn gymwys i fand treth gyngor eiddo er mwyn cydnabod bod angen i rai pobl ag anableddau fyw mewn cartrefi wedi'u haddasu.

en-gb	However, due to the reduction applying to the property band (rather than a percentage reduction) this can be regressive as it provides larger value reductions for higher banded properties.
cy-gb	Fodd bynnag, gan fod y gostyngiad yn gymwys i fand yr eiddo (yn hytrach na gostyngiad canrannol), gall hyn fod yn anflaengar am ei fod yn darparu gostyngiadau mwy gwerthfawr ar gyfer eiddo mewn bandiau uwch.

en-gb	The Welsh Government is considering whether it needs to amend, simplify or improve the treatment of properties adapted for use by disabled people.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ystyried a oes angen iddi ddiwygio, symleiddio neu wella'r modd y mae eiddo sydd wedi'i addasu i'w ddefnyddio gan bobl anabl yn cael ei drin.

en-gb	We are not proposing to remove reductions for people with a disability living in adapted properties.
cy-gb	Nid ydym yn cynnig y dylid dileu gostyngiadau i bobl ag anabledd sy'n byw mewn eiddo wedi'i addasu.

en-gb	While there are unique reasons for each of the existing categories, many have existed for decades, and some may be considered less relevant to today’s policy ambitions.
cy-gb	Er bod rhesymau unigryw dros bob un o'r categorïau presennol, mae llawer wedi bodoli ers degawdau a gellir ystyried bod rhai yn llai perthnasol i uchelgeisiau polisi presennol.

en-gb	Conversely, there may be a need for new categories of exemption or scope to amalgamate some of the categories.
cy-gb	Ar y llaw arall, efallai y bydd angen categorïau newydd o eithriad neu'r rhyddid i gyfuno rhai o'r categorïau.

en-gb	We will review this list of properties and occupants who are exempt from council tax liability.
cy-gb	Byddwn yn adolygu'r rhestr hon o eiddo a meddianwyr sydd wedi'u heithrio rhag talu'r dreth gyngor.

en-gb	There are no specific proposals at this stage, but we are considering legislating to allow the Welsh Ministers more flexibility in the future to amend the exemption categories.
cy-gb	Nid oes unrhyw gynigion penodol ar hyn o bryd ond rydym yn ystyried deddfu er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd i Weinidogion Cymru ddiwygio'r categorïau o eithriadau yn y dyfodol.

en-gb	Changes could include adding, amending or removing some exemptions, or altering the periods for time-limited exemptions.
cy-gb	Gallai newidiadau gynnwys ychwanegu, diwygio neu ddileu rhai eithriadau neu newid y cyfnodau ar gyfer eithriadau sy'n gymwys am gyfnod penodedig.

en-gb	We consulted in the summer of 2021 on the discretionary powers of councils to apply a premium to long-term empty properties and second homes.
cy-gb	Yn ystod haf 2021 gwnaethom ymgynghori ar bwerau disgresiwn cynghorau i godi premiwm ar eiddo gwag hirdymor ac ail gartrefi.

en-gb	The consultation produced almost 1,000 responses and, following a consideration of the responses and other evidence, the maximum amount which councils may apply will be 300% from 1 April 2023.
cy-gb	Cafwyd bron i 1,000 o ymatebion i'r ymgynghoriad ac, ar ôl ystyried yr ymatebion a thystiolaeth arall, yr uchafswm y gall cynghorau ei godi fydd 300% o 1 Ebrill 2023 ymlaen.

en-gb	There are therefore no plans to review the provisions for setting premiums, but we will consider exceptions to the premiums as part of future reforms.
cy-gb	Felly, nid oes unrhyw gynlluniau i adolygu'r darpariaethau ar gyfer pennu premiymau ond byddwn yn ystyried eithriadau rhag y premiymau fel rhan o ddiwygiadau yn y dyfodol.

en-gb	We are seeking the views of individuals and organisations on the current arrangements for discounts, disregarded persons, exemptions and premiums.
cy-gb	Rydym yn ceisio barn unigolion a sefydliadau ar y trefniadau presennol ar gyfer disgowntiau, personau a ddiystyrir, eithriadau a phremiymau.

en-gb	Further consultation in due course will provide further detail on proposals.
cy-gb	Bydd ymgynghoriad pellach a gynhelir maes o law yn rhoi rhagor o fanylion am y cynigion.

en-gb	We welcome evidence at this stage about the effect of the existing arrangements and the possible impact of any changes to these policies on households and local councils as well as the rationale for changes of this kind.
cy-gb	Rydym yn croesawu tystiolaeth ar yr adeg hon am effaith y trefniadau presennol a'r effaith y gallai unrhyw newidiadau i'r polisïau hyn ei chael ar aelwydydd a chynghorau lleol yn ogystal â'r rhesymeg dros newidiadau o'r fath.

en-gb	What is your view on the existing discounts, disregarded persons, exemptions or premiums?
cy-gb	Beth yw eich barn am y disgowntiau, y personau a ddiystyrir, yr eithriadau neu'r premiymau presennol?

en-gb	For example, do you think the current rules are appropriate and fit-forpurpose?
cy-gb	Er enghraifft, a yw'r rheolau presennol yn briodol ac yn addas at y diben, yn eich barn chi?

en-gb	Are there particular aspects of the rules which you think need to change or new rules created?
cy-gb	A ydych yn credu bod angen newid unrhyw agweddau penodol ar y rheolau neu fod angen llunio rheolau newydd?

en-gb	What is your view on whether the Welsh Government should have more flexibility in future to set the rules for the statutory ‘single adult’ and ‘empty property’ discounts?
cy-gb	A ddylai fod gan Lywodraeth Cymru fwy o hyblygrwydd yn y dyfodol i bennu'r rheolau ar gyfer disgowntiau ‘oedolyn sengl’ ac ‘eiddo gwag’ statudol?

en-gb	What is your view on how reductions in council tax for properties adapted for use by people living with a disability could be amended, simplified or improved?
cy-gb	Sut y gellid diwygio, symleiddio neu wella gostyngiadau yn y dreth gyngor ar gyfer eiddo sydd wedi'i addasu i'w ddefnyddio gan bobl sy'n byw ag anabledd?

en-gb	Should the Welsh Government be able to amend titles and descriptions of any discount, disregarded person or exemption?
cy-gb	A ddylai Llywodraeth Cymru allu diwygio teitlau unrhyw ddisgowntiau, personau a ddiystyrir neu eithriadau a'r disgrifiadau ohonynt?

en-gb	Do you think any of the current titles should be changed?
cy-gb	A ddylai unrhyw rai o'r teitlau presennol gael eu newid, yn eich barn chi?

en-gb	What would you consider to be a more appropriate term to replace ‘severely mentally impaired’?
cy-gb	Beth fyddai'n derm mwy priodol i'w ddefnyddio yn lle ‘â nam meddyliol difrifol’?

en-gb	The Council Tax Reduction Scheme
cy-gb	Cynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor

en-gb	Means-tested support schemes like the Council Tax Reduction Scheme make a significant contribution to tackling poverty across Wales, supporting the most vulnerable low-income households.
cy-gb	Mae cynlluniau cymorth sy'n dibynnu ar brawf modd fel Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yn gwneud cyfraniad sylweddol at drechu tlodi ledled Cymru, gan gefnogi'r aelwydydd incwm isel sydd fwyaf agored i niwed.

en-gb	In the case of the Council Tax Reduction Scheme, the scheme also reduces the regressive effects of the current council tax bands.
cy-gb	Yn achos Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor, mae'r cynllun hefyd yn lleihau effeithiau anflaengar bandiau presennol y dreth gyngor.

en-gb	The scheme has taken on increased importance during the cost-of-living crisis.
cy-gb	Mae'r cynllun wedi dod yn bwysicach fyth yn ystod yr argyfwng costau byw.

en-gb	Nearly a decade on from implementing our national scheme, we have an opportunity to review it in detail, in light of the other potential reforms outlined in this consultation and our ambition for a fairer and more progressive system.
cy-gb	Bron i ddegawd ar ôl rhoi ein cynllun cenedlaethol ar waith, mae gennym gyfle i'w adolygu'n fanwl, yng ngoleuni diwygiadau posibl eraill a nodir yn yr ymgynghoriad hwn a'n huchelgais i greu system decach a mwy blaengar.

en-gb	In this Phase 1 Consultation, we are seeking your views on what’s important to you about supporting low-income households.
cy-gb	Yn yr Ymgynghoriad Cam 1 hwn, rydym yn ceisio eich barn am yr hyn sy'n bwysig i chi o ran cefnogi aelwydydd incwm isel.

en-gb	We will work with councils and advice services to consider options and propose changes in more detail in a further consultation in due course.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda chynghorau a gwasanaethau cynghori er mwyn ystyried opsiynau a chynnig newidiadau manylach mewn ymgynghoriad pellach a gynhelir maes o law.

en-gb	We welcome your views at this early stage to inform our thinking about the scheme design, including how to reduce complexity and improve administration.
cy-gb	Rydym yn croesawu eich barn yn y cam cynnar hwn i lywio ein syniadaeth am ddyluniad y cynllun, gan gynnwys sut i leihau cymhlethdod a gwella prosesau gweinyddu.

en-gb	The Welfare Reform Act 2012 passed by the UK Government abolished Council Tax Benefit on 31 March 2013.
cy-gb	Diddymodd Deddf Diwygio Lles 2012, a basiwyd gan Lywodraeth y DU, Fudd-dal y Dreth Gyngor ar 31 Mawrth 2013.

en-gb	From 1 April 2013, responsibility for providing support to households for council tax was transferred to councils in England.
cy-gb	O 1 Ebrill 2013 ymlaen, trosglwyddwyd y cyfrifoldeb am ddarparu cymorth i aelwydydd ar gyfer y dreth gyngor i gynghorau yn Lloegr.

en-gb	A fixed amount of funding, reduced by 10% compared to the cost of the scheme, was passed to the Welsh Government and Scottish Governments to allow the devolved governments to develop replacement schemes.
cy-gb	Trosglwyddwyd swm penodol o arian, a leihawyd 10% o gymharu â chost y cynllun, i Lywodraeth Cymru a Llywodraeth yr Alban er mwyn i'r llywodraethau datganoledig ddatblygu cynlluniau yn lle Budd-dal y Dreth Gyngor.

en-gb	The Welsh Government designed a Council Tax Reduction Scheme and consulted with taxpayers and organisations about how this scheme should operate.
cy-gb	Lluniodd Llywodraeth Cymru Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor ac ymgynghorodd â threthdalwyr a sefydliadau ar sut y dylai'r cynllun hwn weithredu.

en-gb	Responses to our consultation in 2012 were unanimously supportive of a national framework of support and on 1 April 2013, the Council Tax Reduction Scheme (CTRS) replaced Council Tax Benefit (CTB) in Wales.
cy-gb	Roedd pob un o'r ymatebion i'n hymgynghoriad yn 2012 o blaid sefydlu fframwaith cymorth cenedlaethol ac, ar 1 Ebrill 2013, cafodd Budd-dal y Dreth Gyngor ei ddisodli gan Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yng Nghymru.

en-gb	All eligible households were automatically transferred onto this new national scheme.
cy-gb	Cafodd pob aelwyd gymwys ei throsglwyddo'n awtomatig i'r cynllun cenedlaethol newydd hwn.

en-gb	The regulations were closely based on previous CTB rules, ensuring households seamlessly retained their entitlement to support in meeting their council tax liability.
cy-gb	Roedd y rheoliadau yn debyg iawn i reolau blaenorol Budd-dal y Dreth Gyngor, er mwyn sicrhau bod aelwydydd yn parhau i gael yr hawl i gael cymorth i dalu eu hatebolrwydd treth gyngor.

en-gb	Approximately 268,000 households in Wales received a council tax reduction in 2021-22, at a total recorded value of £288 million.
cy-gb	Cafodd tua 268,000 o aelwydydd yng Nghymru ostyngiadau yn y dreth gyngor yn 2021-22, yr oedd cyfanswm eu gwerth cofnodedig yn cyfateb i £288 miliwn.

en-gb	In March 2022:
cy-gb	Ym mis Mawrth 2022:

en-gb	104,000 pensioner households received a reduction.
cy-gb	cafodd 104,000 o aelwydydd pensiynwyr ostyngiad.

en-gb	164,000 working-age households received a reduction.
cy-gb	cafodd 164,000 o aelwydydd o oedran gweithio ostyngiad.

en-gb	214,000 households paid no council tax at all.
cy-gb	ni thalwyd unrhyw dreth gyngor o gwbl gan 214,000 o aelwydydd.

en-gb	85% of households receiving a reduction were living in properties in Bands A–C.
cy-gb	roedd 85% o aelwydydd a gafodd ostyngiad yn byw mewn eiddo ym Mandiau AC.

en-gb	33% of households receiving a reduction were Universal Credit recipients.
cy-gb	roedd 33% o aelwydydd a gafodd ostyngiad yn cael Credyd Cynhwysol.

en-gb	Since the introduction of our scheme in 2013-14, we have continued to protect vulnerable and low-income households by maintaining full entitlements to support.
cy-gb	Ers cyflwyno ein cynllun yn 2013-14, rydym wedi parhau i ddiogelu aelwydydd sy'n agored i niwed ac sydd ag incwm isel drwy gynnal hawliau llawn i gymorth.

en-gb	We provide councils with £244 million every year to operate the scheme.
cy-gb	Rydym yn rhoi £244 miliwn i gynghorau bob blwyddyn er mwyn iddynt weithredu'r cynllun.

en-gb	The scheme makes a significant contribution to tackling poverty across Wales and helps to safeguard vulnerable people from getting into financial difficulties, particularly as a result of changes to the non-devolved welfare system.
cy-gb	Mae'r cynllun yn gwneud cyfraniad sylweddol tuag at fynd i'r afael â thlodi ledled Cymru ac yn helpu i ddiogelu pobl sy'n agored i niwed rhag mynd i anawsterau ariannol, yn arbennig o ganlyniad i newidiadau i'r system les annatganoledig.

en-gb	Our goal of making the wider council tax system more progressive for people with lower wealth may help to alleviate pressure on the CTRS.
cy-gb	Mae'n bosibl y bydd ein nod o wneud system ehangach y dreth gyngor yn fwy graddoledig i bobl â llai o gyfoeth, yn helpu i leihau'r pwysau ar Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor.

en-gb	However, even with a more progressive system, the very wide variety of household circumstances which exist within the 1.5 million households liable for council tax means that we expect there to be a continued need to provide a scheme to support low-income households in paying their council tax bills.
cy-gb	Fodd bynnag, hyd yn oed gyda system fwy graddoledig, oherwydd yr amrywiaeth eang iawn o amgylchiadau a geir yn yr 1.5 miliwn o aelwydydd sy'n atebol i dalu'r dreth gyngor, rydym yn disgwyl y bydd angen parhau i ddarparu cynllun er mwyn helpu aelwydydd incwm isel i dalu eu biliau treth gyngor.

en-gb	We will therefore take the opportunity to improve the scheme’s design, administration and legislation during this Senedd term and address some of its known challenges.
cy-gb	Felly, byddwn yn manteisio ar y cyfle i wella dyluniad, prosesau gweinyddu a deddfwriaeth y cynllun yn ystod tymor y Senedd hon a mynd i'r afael â rhai o'i heriau hysbys.

en-gb	Take-up
cy-gb	Nifer yr aelwydydd sy'n cael cymorth

en-gb	Our CTRS currently supports around 268,000 eligible households across Wales, providing a reduction in their council tax bill and in many cases reducing it to zero.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yn cefnogi tua 268,000 o aelwydydd cymwys ledled Cymru, gan ddarparu gostyngiad yn eu bil treth gyngor ac, mewn llawer o achosion, ei leihau i sero.

en-gb	Our latest annual reportshows that around 20% of all households in Wales receive support through this scheme.
cy-gb	Dengys ein hadroddiad blynyddoldiweddaraf fod tua 20% o'r holl aelwydydd yng Nghymru yn cael cymorth drwy'r cynllun hwn.

en-gb	However, in 2013 around 325,000 households benefitted from this support.
cy-gb	Fodd bynnag, yn 2013 cafodd tua 325,000 o aelwydydd fudd o'r cymorth hwn.

en-gb	Research suggests the take-up of CTRS in Wales could be as low as 55% to 65% of eligible households.
cy-gb	Mae ymchwil yn awgrymu y gallai nifer y rhai sy'n hawlio o dan Gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor yng Nghymru fod mor isel â 55% i 65% o'r aelwydydd cymwys.

en-gb	While this is comparable with UK non-devolved benefits, we need to establish why the numbers receiving support have fallen despite increasing economic pressures and council tax levels.
cy-gb	Er bod hyn yn debyg i fudd-daliadau annatganoledig yn y DU, mae angen inni ganfod y rheswm dros y gostyngiad yn nifer y rhai sy'n cael cymorth er gwaethaf pwysau economaidd a lefelau treth gyngor cynyddol.

en-gb	Ensuring all eligible households receive the council tax support they are entitled to has been a priority for the Welsh Government since establishing our scheme in 2013.
cy-gb	Mae sicrhau bod pob aelwyd gymwys yn cael y cymorth i dalu'r dreth gyngor y mae ganddynt yr hawl i'w gael wedi bod yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru ers inni sefydlu ein cynllun yn 2013.

en-gb	We have launched national awareness campaigns reaching over 100,000 through general and targeted information, a new website and campaign materials for stakeholders to use.
cy-gb	Rydym wedi lansio ymgyrchoedd cenedlaethol i godi ymwybyddiaeth gan gyrraedd mwy na 100,000 drwy wybodaeth gyffredinol ac wedi'i thargedu, gwefan newydd a deunyddiau ymgyrchu i'w defnyddio gan randdeiliaid.

en-gb	Despite these efforts, the numbers continue to decline.
cy-gb	Er gwaethaf yr ymdrechion hyn, mae'r niferoedd yn parhau i leihau.

en-gb	In improving the CTRS, our continued focus would be on expanding the reach of the scheme.
cy-gb	Wrth wella Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor, byddem yn parhau i ganolbwyntio ar ymestyn cyrhaeddiad y cynllun.

en-gb	Since 2014, the rollout of Universal Credit has had an impact on the incomes of people in Wales.
cy-gb	Ers 2014, mae'r broses o gyflwyno Credyd Cynhwysol wedi effeithio ar incymau pobl yng Nghymru.

en-gb	Over 33% of households receiving CTRS are in receipt of Universal Credit.
cy-gb	Mae mwy na 33% o'r aelwydydd sy'n cael cymorth o dan Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yn cael Credyd Cynhwysol.

en-gb	This poses additional challenges as potential recipients are required to apply separately for the CTRS.
cy-gb	Mae hyn yn peri heriau ychwanegol am ei bod yn ofynnol i'r rhai a allai fod yn gymwys i gael Credyd Cynhwysol wneud cais ar wahân am gymorth o dan Gynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor.

en-gb	As the rollout of Universal Credit scales up, it introduces complexity into the way people apply for support and the way their entitlement is calculated.
cy-gb	Wrth i Gredyd Cynhwysol gael ei gyflwyno ar raddfa ehangach, mae'n cyflwyno cymhlethdod i'r ffordd y mae pobl yn gwneud cais am gymorth a'r ffordd y cyfrifir faint o arian y maent yn gymwys i'w gael.

en-gb	The CTRS is an interface between a devolved local tax system and the non-devolved UK-wide welfare system.
cy-gb	Mae Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yn rhyngwyneb rhwng system drethu leol ddatganoledig a system les annatganoledig y DU gyfan.

en-gb	It requires a considerable amount of expertise to navigate the arrangements.
cy-gb	Mae angen cryn dipyn o arbenigedd i ddeall y trefniadau hyn.

en-gb	Both council staff and advisory services are experienced in understanding complex household circumstances and applying the scheme to support people who need it but we need to ensure the scheme is accessible to all.
cy-gb	Mae gan staff cynghorau a gwasanaethau cynghori brofiad o ddeall amgylchiadau cymhleth aelwydydd a defnyddio'r cynllun i gefnogi pobl sydd ei angen ond mae angen inni sicrhau y gall pawb fanteisio ar y cynllun.

en-gb	As we think about how to improve the scheme over the coming years, we will need to consider how our scheme takes full account of the impact of Universal Credit and other changes to the welfare system.
cy-gb	Wrth inni ystyried sut i wella'r cynllun dros y blynyddoedd i ddod, bydd angen inni ystyried sut mae ein cynllun yn rhoi ystyriaeth lawn i effaith Credyd Cynhwysol a newidiadau eraill i'r system les.

en-gb	We want a scheme that is modernised, easy to access and does not deter anyone from applying for their rightful entitlement to support.
cy-gb	Rydym am gael system sydd wedi'i moderneiddio, sy'n hawdd i'w defnyddio ac nad yw'n atal unrhyw un rhag arfer ei hawl ddilys i gael cymorth.

en-gb	Our recent independent researchshows that the move to Universal Credit is having an impact on household resilience and debt levels of low-income households in Wales.
cy-gb	Dengys ein hymchwilannibynnol ddiweddar fod y broses o newid i Gredyd Cynhwysol yn effeithio ar gadernid aelwydydd a lefelau dyled aelwydydd incwm isel yng Nghymru.

en-gb	There is evidence of lower council tax reduction awards and higher council tax arrears as households move to Universal Credit.
cy-gb	Mae tystiolaeth bod gostyngiadau llai yn y dreth gyngor yn cael eu dyfarnu a bod ôlddyledion treth gyngor yn cynyddu wrth i aelwydydd newid i Gredyd Cynhwysol.

en-gb	Scheme design
cy-gb	Dyluniad y cynllun

en-gb	We know there are many options for improving the CTRS in Wales.
cy-gb	Gwyddom fod llawer o opsiynau ar gyfer gwella Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor yng Nghymru.

en-gb	Researchcommissioned by the Welsh Government not only details the impact of Universal Credit in Wales, but provides insight into the kinds of changes we may wish to explore.
cy-gb	Mae ymchwila gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru yn rhoi gwybodaeth am y mathau o newidiadau y byddwn, o bosibl, am eu hystyried yn ogystal â manylion effaith Credyd Cynhwysol yng Nghymru.

en-gb	It provides crucial information on how amending our scheme could help to mitigate negative impacts on certain groups of people.
cy-gb	Mae'n darparu gwybodaeth hollbwysig am y ffordd y gallai diwygio ein cynllun helpu i liniaru effeithiau negyddol ar grwpiau penodol o bobl.

en-gb	Any changes made to the CTRS need to be commensurate and avoid unintended consequences and be considered in the wider context of the administration of the scheme, as well as other council tax reforms.
cy-gb	Bydd angen i unrhyw newidiadau a wneir i Gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor fod yn gymesur ac osgoi canlyniadau anfwriadol a chael eu hystyried yng nghyd-destun ehangach gweinyddu'r cynllun, yn ogystal â diwygiadau eraill i'r dreth gyngor.

en-gb	We need to reflect carefully as to whether a more fundamental rethink of the scheme is required to mitigate the impact of welfare reform and to help make council tax fairer and more progressive.
cy-gb	Bydd angen ystyried yn ofalus a oes angen inni ailystyried y cynllun mewn ffordd fwy sylfaenol er mwyn lliniaru effaith diwygiadau lles a helpu i wneud y dreth gyngor yn decach ac yn fwy blaengar.

en-gb	For example, amending the ‘taper’ and introducing a de minimis threshold for changes in income to reduce rebilling (options explored in more detail by Policy in Practice) are attractive options for improving the CTRS and reducing administration costs.
cy-gb	Er enghraifft, mae diwygio'r ‘gyfradd dapro’ a chyflwyno trothwy de minimis ar gyfer newidiadau mewn incwm er mwyn lleihau faint o ailfilio sydd ei angen (opsiynau a ystyrir yn fwy manwl gan Policy in Practice) yn opsiynau atyniadol i wella Cynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor a lleihau costau gweinyddol.

en-gb	However, these amendments only go so far.
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond hyn a hyn y mae diwygiadau o'r fath yn ei gyflawni.

en-gb	There are arguments for being bolder in any redesign of the scheme.
cy-gb	Mae dadleuon dros fod yn fwy beiddgar wrth ailddylunio'r cynllun.

en-gb	For example, should the means-tested basis for assessment of eligibility for a reduction be maintained?
cy-gb	Er enghraifft, a ddylid cadw'r sail prawf modd ar gyfer asesu a yw aelwyd yn gymwys i gael gostyngiad?

en-gb	Means-tested schemes are complex to administer and require a lot of detailed information from applicants, but they also ensure that the available funding is targeted towards people in the greatest need.
cy-gb	Mae cynlluniau sy'n dibynnu ar brawf modd yn rhai cymhleth i'w gweinyddu ac maent yn gofyn am lawer o wybodaeth fanwl gan ymgeiswyr, ond maent hefyd yn sicrhau bod y cyllid sydd ar gael yn cael ei dargedu tuag at bobl sydd â'r angen mwyaf.

en-gb	However, in reviewing the scheme, there could be other design alternatives we could consider.
cy-gb	Fodd bynnag, wrth adolygu'r cynllun, gallai fod opsiynau eraill ar gyfer ei ddyluniad y gallem eu hystyried.

en-gb	We examined a range of options when we consulted on the design of the original scheme for 2013.
cy-gb	Gwnaethom ystyried amrywiaeth o opsiynau pan wnaethom ymgynghori ar ddyluniad y cynllun gwreiddiol ar gyfer 2013.

en-gb	These focused on the policy, financial and operational considerations related to providing support for council tax in Wales and expectations about how any new scheme at the time could operate.
cy-gb	Roedd y rhain yn canolbwyntio ar yr ystyriaethau polisi, ariannol a gweithredol sy'n ymwneud â darparu cymorth i dalu'r dreth gyngor yng Nghymru a disgwyliadau o ran sut y gallai unrhyw gynllun newydd ar y pryd weithredu.

en-gb	Our starting point has moved on considerably since the scheme was created.
cy-gb	Mae ein man cychwyn wedi symud ymlaen gryn dipyn ers i'r cynllun gael ei greu.

en-gb	We will intend for any new arrangements for council tax support to maintain entitlements.
cy-gb	Byddwn yn bwriadu i unrhyw drefniadau newydd ar gyfer cymorth i dalu'r dreth gyngor gynnal hawliau.

en-gb	Nevertheless, matters including protecting certain vulnerable groups, providing work incentives, local delivery, the role of advice providers, and minimising administration costs remain areas for further consideration today.
cy-gb	Serch hynny, mae materion gan gynnwys diogelu rhai grwpiau penodol o bobl sy'n agored i niwed, darparu cymhellion gwaith, cyflawni'n lleol, rôl darparwyr cyngor a lleihau costau gweinyddol yn dal i fod yn feysydd i'w hystyried ymhellach heddiw.

en-gb	A flexible scheme
cy-gb	Cynllun hyblyg

en-gb	The existing legal framework is one where Welsh Ministers require councils to implement local schemes which incorporate modest variations on the national scheme.
cy-gb	Mae'r fframwaith cyfreithiol presennol yn un lle mae Gweinidogion Cymru yn gofyn i gynghorau weithredu cynlluniau lleol sy'n cynnwys amrywiadau bach i'r cynllun cenedlaethol.

en-gb	It also prevents the regulations from being amended during a financial year.
cy-gb	Mae hefyd yn atal y rheoliadau rhag cael eu diwygio yn ystod blwyddyn ariannol.

en-gb	As such, the Welsh Government has been unable to react in-year to adapt the scheme to deal with unplanned needs arising from changes in our economy or society, such as the coronavirus pandemic and the cost-of-living crisis.
cy-gb	Felly, ni fu'n bosibl i Lywodraeth Cymru ymateb yn ystod y flwyddyn i addasu'r cynllun er mwyn delio ag anghenion annisgwyl sy'n codi o newidiadau yn ein heconomi neu mewn cymdeithas, megis pandemig y coronafeirws a'r argyfwng costau byw.

en-gb	Recent events have shown that we need the ability to amend the regulations flexibly to react to emerging situations where we can, by providing additional support and stability for the most affected households.
cy-gb	Mae digwyddiadau diweddar wedi dangos bod angen inni allu diwygio'r rheoliadau mewn ffordd hyblyg er mwyn ymateb i sefyllfaoedd sy'n datblygu pan allwn wneud hynny, drwy ddarparu cymorth ychwanegol a sefydlogrwydd ar gyfer yr aelwydydd yr effeithir arnynt fwyaf.

en-gb	We propose to move to a system where the Welsh Ministers are under a duty to set a national scheme which councils administer locally.
cy-gb	Rydym yn cynnig y dylid newid i system lle mae Gweinidogion Cymru dan ddyletswydd i lunio cynllun cenedlaethol y mae cynghorau yn eu gweinyddu'n lleol.

en-gb	This would allow the scheme to respond to the social and economic climate and make it more accessible for applicants and advisory services.
cy-gb	Byddai hyn yn ei gwneud yn bosibl i'r cynllun ymateb i'r hinsawdd gymdeithasol ac economaidd a'i gwneud yn haws i ymgeiswyr a gwasanaethau cynghori ei ddefnyddio.

en-gb	Currently, councils are required to adopt a local scheme by 31 January each year for the following financial year.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae'n ofynnol i gynghorau fabwysiadu cynllun lleol erbyn 31 Ionawr bob blwyddyn ar gyfer y flwyddyn ariannol ganlynol.

en-gb	The local schemes include any local decision taken in respect of the four areas set out in Table 2.
cy-gb	Mae'r cynlluniau lleol yn cynnwys unrhyw benderfyniad lleol a wneir mewn perthynas â'r pedwar maes a nodir yn Nhabl 2.

en-gb	If a council does not adopt a local scheme, then these areas of local flexibility cannot be provided to residents.
cy-gb	Os na fydd cyngor yn mabwysiadu cynllun lleol, ni ellir darparu'r meysydd hyn o hyblygrwydd lleol i breswylwyr.

en-gb	The areas of local discretion where a council can choose to implement provisions which are more generous than the minimum requirements set by the national scheme are as follows.
cy-gb	Mae meysydd disgresiwn lleol lle y gall cyngor ddewis rhoi darpariaethau sy'n fwy hael na'r gofynion sylfaenol a nodir gan y cynllun cenedlaethol ar waith, fel a ganlyn.

en-gb	Areas of local discretion in the CTRS
cy-gb	meysydd disgresiwn lleol yng Nghynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor

en-gb	Local Flexibility
cy-gb	Hyblygrwydd Lleol

en-gb	Extent of use
cy-gb	I ba raddau y'i defnyddir

en-gb	Extended reduction period
cy-gb	Cyfnod gostyngiad estynedig

en-gb	Councils may increase the period during which applicants are entitled to continue to receive a reduction in certain circumstances, beyond the standard four-week period
cy-gb	Gall cynghorau ymestyn y cyfnod lle mae gan ymgeiswyr yr hawl i barhau i gael gostyngiad o dan amgylchiadau penodol, y tu hwnt i'r cyfnod safonol o bedair wythnos

en-gb	All councils have retained this period
cy-gb	Mae pob cyngor wedi cadw'r cyfnod hwn

en-gb	War Disablement Pensions and War Widow's
cy-gb	Pensiynau Anabledd Rhyfel a Phensiynau

en-gb	Pensions
cy-gb	Rhyfel Gwraig Weddw

en-gb	Councils can disregard more than the statutorily prescribed £10 of the money received in respect of these pensions when calculating income
cy-gb	Gall cynghorau ddiystyru mwy na'r £10 statudol ragnodedig o'r arian a geir mewn perthynas â'r pensiynau hyn wrth gyfrifo incwm

en-gb	All councils disregard in full
cy-gb	Mae pob cyngor yn ei ddiystyru'n llwyr

en-gb	Backdating of applications
cy-gb	Ôl-ddyddio ceisiadau

en-gb	Councils can backdate applications for reductions beyond the standard three-month period
cy-gb	Gall cynghorau ôl-ddyddio ceisiadau am ostyngiadau y tu hwnt i'r cyfnod statudol o dri mis

en-gb	Some councils backdate beyond the standard three months
cy-gb	Mae rhai cynghorau yn ôlddyddio ceisiadau y tu hwnt i'r tri mis safonol

en-gb	Notifications of decision
cy-gb	Hysbysiadau o benderfyniad

en-gb	Councils can provide more than the minimum information prescribed as part of their notification of decision procedures
cy-gb	Gall cynghorau ddarparu mwy na'r wybodaeth ofynnol a ragnodir fel rhan o'u gweithdrefnau hysbysu am benderfyniad

en-gb	Councils have adopted a number of variations in this area
cy-gb	Mae cynghorau wedi mabwysiadu nifer o amrywiadau yn y maes hwn

en-gb	As there is a broadly consistent approach in these areas, to reduce operational complexity, we will consider whether we can ease administration by incorporating such additional flexibilities into the existing national scheme, removing the need for councils to review these aspects each year.
cy-gb	Am fod dull gweithredu gweddol gyson yn cael ei ddefnyddio yn y meysydd hyn, er mwyn lleihau cymhlethdod gweithredol, byddwn yn ystyried a allwn hwyluso prosesau gweinyddol drwy ymgorffori'r fath hyblygrwydd ychwanegol yn y cynllun cenedlaethol presennol, gan ddileu'r angen i gynghorau adolygu'r agweddau hyn bob blwyddyn.

en-gb	Where we have been unable to react in-year to adapt the scheme to deal with unplanned needs arising from unforeseen events, we have been grateful that councils have responded positively by using discretionary powers under Section 13A of the Local Government Finance Act 1992.
cy-gb	Pan na fu'n bosibl inni ymateb yn ystod y flwyddyn er mwyn addasu'r cynllun i ddelio ag anghenion annisgwyl sydd wedi deillio o ddigwyddiadau nas rhagwelwyd, rydym wedi bod yn ddiolchgar bod cynghorau wedi ymateb yn gadarnhaol drwy ddefnyddio pwerau disgresiwn o dan Adran 13A o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1992.

en-gb	These powers allow councils to apply a disregard to any household or class of dwelling / household in particular circumstances.
cy-gb	Mae'r pwerau hyn yn galluogi cynghorau i wneud unrhyw aelwyd neu ddosbarth o annedd/aelwyd yn destun diystyriad o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	There are no plans to remove this power given such flexibility will continue to be required for council tax reductions for other circumstances.
cy-gb	Nid oes unrhyw gynlluniau i ddileu'r pŵer hwn o ystyried y bydd angen hyblygrwydd o'r fath o hyd ar gyfer gostyngiadau yn y dreth gyngor ar gyfer amgylchiadau eraill.

en-gb	We are seeking the views of individuals and organisations on the current arrangements for the Council Tax Reduction Scheme.
cy-gb	Rydym yn ceisio barn unigolion a sefydliadau ar y trefniadau presennol ar gyfer Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor.

en-gb	We welcome evidence about the effect of the existing arrangements and the possible impact of any changes to these policies on households and local councils as well as the rationale for change of this kind.
cy-gb	Rydym yn croesawu tystiolaeth am effaith y trefniadau presennol a'r effaith y gallai unrhyw newidiadau i'r polisïau hyn ei chael ar aelwydydd a chynghorau lleol yn ogystal â'r rhesymeg dros newid o'r fath.

en-gb	The Welsh Government expects there to be a continued need to support low-income households in paying their council tax bills.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl y bydd angen parhau i roi cymorth i aelwydydd incwm isel dalu eu biliau treth gyngor.

en-gb	Do you have any views about the design of the current scheme, including whether it should continue to be means-tested?
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar ddyluniad y cynllun presennol, gan gynnwys a ddylai barhau i fod yn ddibynnol ar brawf modd?

en-gb	Do you have any general views about the scheme?
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn gyffredinol ar y cynllun?

en-gb	Should Welsh Ministers have a duty to set a national scheme, to be administered locally by councils, which allows the Welsh Government to make in-year changes if required?
cy-gb	A ddylai fod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio cynllun cenedlaethol, i'w weinyddu'n lleol gan gynghorau, a fyddai'n galluogi Llywodraeth Cymru i wneud newidiadau yn ystod y flwyddyn, petai angen?

en-gb	Should the existing local arrangements form part of the new national scheme for consistency, whilst acknowledging that councils still retain existing discretionary powers under legislation?
cy-gb	A ddylai'r trefniadau lleol presennol fod yn rhan o'r cynllun cenedlaethol newydd er mwyn sicrhau cysondeb, tra'n cydnabod y bydd cynghorau yn cadw'r pwerau disgresiwn presennol o dan ddeddfwriaeth?

en-gb	Consultation Questions
cy-gb	Cwestiynau'r Ymgynghoriad

en-gb	What is your view on whether the Welsh Government should have more flexibility in future to set the rules for the statutory single adult and empty property discounts?
cy-gb	A ddylai fod gan Lywodraeth Cymru fwy o hyblygrwydd yn y dyfodol i bennu'r rheolau ar gyfer disgowntiau ‘oedolyn sengl’ ac ‘eiddo gwag’ statudol?

en-gb	Should Welsh Ministers have a duty to set a national scheme to be administered locally by councils, which allows the Welsh Government to make in-year changes if required?
cy-gb	A ddylai fod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio cynllun cenedlaethol, i'w weinyddu'n lleol gan gynghorau, a fyddai'n galluogi Llywodraeth Cymru i wneud newidiadau yn ystod y flwyddyn, petai angen?

en-gb	We would like to know your views on the effects that the proposed policies would have on the Welsh language, specifically on opportunities for people to use Welsh and on treating the Welsh language no less favourably than English.
cy-gb	Hoffem wybod eich barn am yr effeithiau y byddai'r polisïau arfaethedig yn eu cael ar y Gymraeg, yn benodol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg ac ar beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg.

en-gb	What effects do you think there would be?
cy-gb	Beth fyddai'r effeithiau, yn eich barn chi?

en-gb	How could positive effects be increased, or negative effects be mitigated?
cy-gb	Sut mae cynyddu effeithiau cadarnhaol neu liniaru effeithiau negyddol?

en-gb	Please also explain how you believe the proposed policies could be formulated or changed so as to have positive effects or increased positive effects on opportunities for people to use the Welsh language and on treating the Welsh language no less favourably than the English language, and no adverse effects on opportunities for people to use the Welsh language and on treating the Welsh language no less favourably than the English language.
cy-gb	Esboniwch hefyd sut, yn eich barn chi, y gallai'r polisïau arfaethedig gael eu llunio neu eu newid er mwyn sicrhau effeithiau cadarnhaol neu effeithiau cadarnhaol cynyddol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg ac ar beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg, ac atal unrhyw effeithiau andwyol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg ac ar beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg.

en-gb	If you have any related issues which we have not specifically addressed, please use this space to report them.
cy-gb	Os oes gennych unrhyw bwyntiau cysylltiedig nad ydym wedi ymdrin â nhw'n benodol, defnyddiwch y lle hwn i'w nodi.

en-gb	Geographical Variations in the Tax-Base
cy-gb	Amrywiadau Daearyddol yn y Sylfaen Drethu

en-gb	Table 1 shows the total number of properties liable for council tax across Wales and by council, as well as the number of Band D equivalent properties and Band D charge.
cy-gb	Dengys Tabl 1 gyfanswm yr eiddo y mae'n rhaid talu'r dreth gyngor arnynt ledled Cymru ac yn ôl cyngor, yn ogystal â nifer yr eiddo sy'n cyfateb i Fand D a thâl Band D.

en-gb	The Band D charge ranges from £1,573 in Caerphilly to £2,099 in Blaenau Gwent.
cy-gb	Mae tâl band D yn amrywio o £1,573 yng Nghaerffili i £2,099 ym Mlaenau Gwent.

en-gb	Council Tax Properties in Wales by Council Area, 2022-23
cy-gb	Eiddo Treth Gyngor yng Nghymru yn ôl Ardal Cyngor, 202223

en-gb	Number of domestic dwellings
cy-gb	Nifer yr anheddau domestig

en-gb	Tax-base
cy-gb	Sylfaen drethu

en-gb	(Number of Band
cy-gb	(Nifer yr eiddo sy'n cyfateb i

en-gb	D equivalent properties)
cy-gb	Fand D)

en-gb	Band D charge
cy-gb	Tâl Band D

en-gb	Table 2 shows the percentage of council tax properties by band and council area.
cy-gb	Dengys Tabl 2 ganran eiddo’r dreth gyngor yn ôl band ac ardal cyngor.

en-gb	For example, the percentage of Band D properties varies from 5% in Blaenau Gwent to 23% in Cardiff.
cy-gb	Er enghraifft, mae canran yr eiddo ym Mand D yn amrywio o 5% ym Mlaenau Gwent i 23% yng Nghaerdydd.

en-gb	Percentage of Council Tax Properties by Band and Council Area, 2022-23
cy-gb	Canran Eiddo’r Dreth Gyngor yn ôl Band ac Ardal Cyngor, 2022-23

en-gb	List of discounts, disregarded persons, exemptions and premiums
cy-gb	Rhestr o ddisgowntiau, personau a ddiystyrir, eithriadau a phremiymau

en-gb	Class A – a property that is:
cy-gb	Dosbarth A – eiddo:

en-gb	not the sole or main residence of a person
cy-gb	nad yw'n unig breswylfa nac yn brif breswylfa person

en-gb	furnished; and
cy-gb	sydd wedi'i ddodrefnu;

en-gb	occupation is prohibited by law for a continuous period of at least 28 days in the relevant year.
cy-gb	y mae'r gyfraith yn gwahardd ei feddiannu am gyfnod parhaus o 28 diwrnod o leiaf yn y flwyddyn berthnasol.

en-gb	Class A includes properties that are used as seasonal homes, for example chalets.
cy-gb	Mae Dosbarth A yn cynnwys eiddo a ddefnyddir fel cartrefi tymhorol, er enghraifft cabanau gwyliau.

en-gb	Class B – a property that is:
cy-gb	Dosbarth B – eiddo:

en-gb	occupation is not prohibited by law for a continuous period of at least 28 days in the relevant year.
cy-gb	nad yw'r gyfraith yn gwahardd ei feddiannu am gyfnod parhaus o 28 diwrnod o leiaf yn y flwyddyn berthnasol.

en-gb	Class B includes properties that are second homes.
cy-gb	Mae Dosbarth B yn cynnwys eiddo sy'n ail gartrefi.

en-gb	Class C – a property that is:
cy-gb	Dosbarth C – eiddo:

en-gb	unoccupied and substantially unfurnished.
cy-gb	(a) heb ei feddiannu (b) heb fawr o ddodrefn.

en-gb	Class C includes properties that are currently considered to be long-term empty (more than 12 months).
cy-gb	Mae Dosbarth C yn cynnwys eiddo yr ystyrir ar hyn o bryd ei fod yn eiddo gwag hirdymor (mwy na 12 mis).

en-gb	Number disregarded in 2021-22
cy-gb	Nifer a ddiystyrir yn

en-gb	Students
cy-gb	2021-22

en-gb	Full-time students; student nurses; a young person on a government training scheme or apprenticeship; Foreign Language Assistants on the official British Council programme
cy-gb	Myfyrwyr Myfyrwyr amser llawn; nyrsys dan hyfforddiant; person ifanc ar un o gynlluniau hyfforddi neu brentisiaethau'r Llywodraeth; Cynorthwywyr Ieithoedd Tramor ar raglen swyddogol y Bristish Council

en-gb	Severely mentally impaired
cy-gb	Â nam meddyliol difrifol

en-gb	Someone who is severely mentally impaired and in receipt of qualifying benefits
cy-gb	Rhywun sydd â nam meddyliol difrifol ac sy'n cael budd-daliadau cymwys

en-gb	Care workers
cy-gb	Gweithwyr gofal

en-gb	A live-in care worker
cy-gb	Gweithiwr gofal sy'n byw gyda'r cleient

en-gb	Patients in care homes
cy-gb	Cleifion mewn cartrefi gofal

en-gb	A care home resident; someone living in a hostel which provides care
cy-gb	Unigolyn sy'n preswylio mewn cartref gofal; rhywun sy'n byw mewn hostel sy'n darparu gofal

en-gb	Persons where child benefit is payable
cy-gb	Unigolion lle mae budddal plant yn daladwy

en-gb	Anyone aged 17 or under; someone aged
cy-gb	Unrhyw un 17 oed neu iau;

en-gb	18 but still entitled to Child Benefit
cy-gb	rhywun 18 oed sy'n dal i fod yn gymwys i gael Budd-dal Plant

en-gb	Persons in detention
cy-gb	Unigolion dan gadwad

en-gb	A prisoner or someone in detention awaiting deportation or under mental health legislation
cy-gb	Carcharor neu rywun dan gadwad sy'n aros i gael ei allgludo neu o dan ddeddfwriaeth iechyd meddwl

en-gb	Residents of certain dwellings
cy-gb	Unigolion sy'n byw mewn anheddau penodol

en-gb	Someone staying in a hostel or night shelter
cy-gb	Rhywun sy'n aros mewn hostel neu loches nos

en-gb	Hospital patients
cy-gb	Cleifion yn yr ysbyty

en-gb	A long-term hospital patient
cy-gb	Claf hirdymor mewn ysbyty

en-gb	Class A – International
cy-gb	Dosbarth A – Pencadlysoedd

en-gb	Headquarters and
cy-gb	Rhyngwladol a

en-gb	Defence Organisations
cy-gb	Sefydliadau Amddiffyn

en-gb	Class B – Religious Communities
cy-gb	Dosbarth B – Cymunedau Crefyddol

en-gb	A member of a religious community dependent on the community to provide for their material needs
cy-gb	Aelod o gymuned grefyddol sy'n dibynnu ar y gymuned i ddiwallu ei anghenion materol

en-gb	Class C – School and college leavers
cy-gb	Dosbarth C – Unigolion sy'n gadael yr ysgol neu goleg

en-gb	A school or college leaver aged under 20 and who left school or college after 30 April, is disregarded until 1 November
cy-gb	Diystyrir unigolyn dan 20 oed sy'n gadael yr ysgol neu goleg ac a adawodd yr ysgol neu goleg ar ôl 30 Ebrill, tan 1 Tachwedd

en-gb	Class D – Visiting forces
cy-gb	Dosbarth D – Lluoedd arfog sy'n ymweld

en-gb	A member of a visiting armed force and their dependants
cy-gb	Aelod o lu arfog sy'n ymweld, a'i ddibynyddion

en-gb	Class E – Spouses, civil partners and dependants of students
cy-gb	Dosbarth E – Gwŷr neu wragedd, partneriaid sifil a dibynyddion myfyrwyr

en-gb	A spouse, civil partner or a dependant of a student who is a non-British Citizen and who, under immigration rules, is not allowed to work in the UK or claim benefit
cy-gb	Priod, partner sifil neu ddibynnydd myfyriwr nad yw'n Ddinesydd Prydeinig ac na chaniateir iddo/iddi, o dan reolau mewnfudo, weithio yn y DU na hawlio budd-daliadau

en-gb	Class F – Diplomats
cy-gb	Dosbarth F – Diplomyddion

en-gb	Diplomats and people who benefit from diplomatic immunity
cy-gb	Diplomyddion a phobl sydd ag imiwnedd diplomyddol

en-gb	Class G – Care leavers
cy-gb	Dosbarth G – Unigolion sy'n gadael gofal

en-gb	A care-leaver aged 24 or under
cy-gb	Unigolyn 24 oed neu iau sy'n gadael gofal

en-gb	Class
cy-gb	Dosbarth

en-gb	Number exempt in
cy-gb	Nifer wedi'i eithrio yn

en-gb	Uninhabitable property and empty property undergoing structural alteration or repairs.
cy-gb	Eiddo anaddas i fyw ynddo ac eiddo gwag sy'n destun gwaith addasu strwythurol neu waith atgyweirio.

en-gb	Applies for a maximum of 12 months if the property remains empty and unfurnished
cy-gb	Mae'n gymwys am hyd at 12 mis os bydd yr eiddo yn parhau i fod yn wag a heb ddodrefn

en-gb	Unoccupied property owned by a charity, for up to six months since last occupied
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu sy'n perthyn i elusen, am hyd at chwe mis ers y tro diwethaf iddo gael ei feddiannu

en-gb	Empty and unfurnished property for up to six months after the property became vacant
cy-gb	Eiddo gwag a heb ddodrefn am hyd at chwe mis ar ôl i'r eiddo ddod yn wag

en-gb	Unoccupied property because the person who would otherwise occupy it is in detention under certain enactments
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu am fod yr unigolyn a fyddai fel arall yn ei feddiannu dan gadwad o dan ddeddfiadau penodol

en-gb	Unoccupied property because the person who would otherwise occupy it is in hospital or a care home
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu am fod yr unigolyn a fyddai fel arall yn ei feddiannu yn yr ysbyty neu mewn cartref gofal

en-gb	Unoccupied property where probate or letters of administration have not yet been granted, and for up to six months after the grant is made
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu pan nad yw profiant na llythyrau gweinyddu wedi'u rhoi eto, ac am hyd at chwe mis ar ôl i brofiant neu lythyrau gweinyddu gael ei roi/eu rhoi

en-gb	Unoccupied property where occupation is prohibited by law
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu y gwaherddir ei feddiannu yn ôl y gyfraith

en-gb	Unoccupied property held available for use of ministers of religion from which to carry out their duties
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu a ddelir ar gael i'w ddefnyddio gan weinidogion crefydd lle maent yn cyflawni eu dyletswyddau

en-gb	Unoccupied because the person subject to the tax has their sole or main residence elsewhere in order to receive care
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu am fod unig breswylfa neu brif breswylfa’r unigolyn atebol am y dreth rywle arall er mwyn iddo gael gofal

en-gb	J
cy-gb	J

en-gb	Unoccupied because the person subject to the tax has their sole or main residence elsewhere in order to provide care
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu am fod unig breswylfa neu brif breswylfa'r unigolyn atebol am y dreth rywle arall er mwyn iddo ddarparu gofal

en-gb	K
cy-gb	K

en-gb	Unoccupied where the person subject to the tax is a student and has been since he/she last occupied the property
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu pan fo'r unigolyn atebol am y dreth yn fyfyriwr ac mae wedi bod yn fyfyriwr ers y tro diwethaf iddo feddiannu'r eiddo

en-gb	L
cy-gb	L

en-gb	Unoccupied property that has been repossessed
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu sydd wedi'i adfeddu

en-gb	M
cy-gb	M

en-gb	A hall of residence provided predominantly for student accommodation
cy-gb	Neuadd breswyl a ddarperir yn bennaf ar gyfer llety myfyrwyr

en-gb	N
cy-gb	N

en-gb	A property occupied only by students, foreign spouses of students or school and college leavers
cy-gb	Eiddo a feddiennir gan fyfyrwyr, gwŷr neu wragedd tramor myfyrwyr neu unigolion sy'n gadael yr ysgol neu goleg yn unig

en-gb	O
cy-gb	O

en-gb	Armed forces accommodation
cy-gb	Llety'r lluoedd arfog

en-gb	P
cy-gb	P

en-gb	Visiting forces accommodation
cy-gb	Llety lluoedd arfog sy'n ymweld

en-gb	Q
cy-gb	Q

en-gb	Unoccupied property left empty by a bankrupt person
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu a adawyd yn wag gan fethdalwr

en-gb	R
cy-gb	R

en-gb	Unused caravan pitch or boat mooring
cy-gb	Llain carafán neu angorfa cwch nas defnyddir

en-gb	S
cy-gb	S

en-gb	A property occupied only by people aged under 18
cy-gb	Eiddo a feddiennir gan bobl o dan 18 oed yn unig

en-gb	T
cy-gb	T

en-gb	Unoccupied property that forms a part of a single property which includes another property and may not be let separately from the other property without a breach of planning control
cy-gb	Eiddo heb ei feddiannu sy'n rhan o un eiddo sy'n cynnwys eiddo arall ac na ellir ei osod ar wahân i'r eiddo arall heb dorri rheolau cynllunio

en-gb	U
cy-gb	U

en-gb	A property occupied only by severely mentally impaired people
cy-gb	Eiddo a feddiennir gan bobl â nam meddyliol difrifol yn unig

en-gb	V
cy-gb	V

en-gb	A property in which at least one person who would otherwise be liable is a diplomat
cy-gb	Eiddo lle mae o leiaf un unigolyn a fyddai fel arall yn atebol yn ddiplomydd

en-gb	W
cy-gb	W

en-gb	A property which forms part of a single property, including at least one other property, and which is the sole or main residence of a dependent relative of a person who is resident in the other property (eg an annexe)
cy-gb	Eiddo sy'n rhan o un eiddo, gan gynnwys o leiaf un eiddo arall, ac sy'n unig breswylfa neu'n brif breswylfa i berthynas dibynnol unigolyn sy'n byw yn yr eiddo arall (e.e. anecs)

en-gb	A property occupied only by a care leaver or care leavers under the age of 25
cy-gb	Eiddo a feddiennir gan unigolyn neu unigolion sy'n gadael gofal o dan 25 oed yn unig

en-gb	Class 1
cy-gb	Dosbarth 1

en-gb	Properties being marketed for sale (time-limited one year)
cy-gb	Eiddo sy'n cael ei farchnata i'w werthu (am gyfnod penodedig o flwyddyn)

en-gb	The property must be on the market for sale at a reasonable price
cy-gb	Rhaid i'r eiddo fod ar y farchnad i'w werthu am bris rhesymol

en-gb	Properties being marketed for let (time-limited one year)
cy-gb	Eiddo sy'n cael ei farchnata i'w osod (am gyfnod penodedig o flwyddyn)

en-gb	The property must be on the market for let at a reasonable rent, that is, the rent the property would be expected to fetch having regard to comparable properties
cy-gb	Rhaid i'r eiddo fod ar y farchnad i'w osod arm rent rhesymol, hynny yw, y rhent y disgwylid i'r eiddo ei gael o ystyried eiddo cymaradwy

en-gb	Annexes treated as part of the main property
cy-gb	Anecsau sy'n cael eu trin fel rhan o'r prif eiddo

en-gb	Where an owner has adapted their property to provide an annexe and the annexe is now being used as part of the main property
cy-gb	Pan fydd perchennog wedi addasu ei eiddo i ddarparu anecs ac mae'r anecs bellach yn cael ei ddefnyddio fel rhan o'r prif eiddo

en-gb	In armed forces accommodation elsewhere
cy-gb	Yn llety'r lluoedd arfog rywle arall

en-gb	Properties that would be a person’s sole or main residence, but which is unoccupied because the person lives in armed forces accommodation
cy-gb	Eiddo a fyddai'n unig breswylfa neu'n brif breswylfa i berson, ond sydd heb ei feddiannu am fod y person yn byw yn

en-gb	Class 5
cy-gb	llety'r lluoedd arfog

en-gb	Occupied caravan pitches and boat moorings
cy-gb	Dosbarth 5

en-gb	Covers a pitch occupied by a caravan or a mooring occupied by a boat
cy-gb	Lleiniau carafannau ac angorfeydd cychod a feddiennir

en-gb	Class 6
cy-gb	Mae'n cynnwys llain a feddiennir gan garafán neu angorfa a feddiannir gan gwch

en-gb	Seasonal homes where yearround occupation is prohibited
cy-gb	Dosbarth 6

en-gb	Covers purpose-built holiday homes or chalets which are subject to planning
cy-gb	Cartrefi tymhorol y gwaherddir eu meddiannu drwy gydol y flwyddyn

en-gb	conditions restricting year-round occupancy
cy-gb	Mae'n cynnwys cartrefi gwyliau neu gabanau gwyliau a adeiladwyd i'r pwrpas sy'n ddarostyngedig i amodau cynllunio sy'n cyfyngu ar eu meddiannu drwy gydol y flwyddyn

en-gb	Job-related dwellings
cy-gb	Anheddau sy'n gysylltiedig â swyddi

en-gb	Where a person is required to reside in a job-related property.
cy-gb	Pan fo'n ofynnol i unigolyn fyw mewn eiddo sy'n gysylltiedig â swydd.

en-gb	It applies to a second home that is occupied periodically because a person is required to live in jobrelated accommodation elsewhere or where the job-related accommodation is a person’s second home
cy-gb	Mae'n gymwys i ail gartref a feddiennir yn gyfnodol am fod angen i unigolyn fyw mewn llety sy'n gysylltiedig â swydd rywle arall neu pan fo’r llety sy'n gysylltiedig â swydd yn ail gartref i unigolyn

en-gb	Legal Framework for Council Tax
cy-gb	Fframwaith Cyfreithiol y Dreth Gyngor

en-gb	Bands and revaluations
cy-gb	Bandiau ac ailbrisiadau

en-gb	The basis for the council tax system in Wales is set out in the Local Government Finance Acts of 1988 and 1992.
cy-gb	Nodir sail system y dreth gyngor yng Nghymru yn Neddfau Cyllid Llywodraeth Leol 1988 a 1992.

en-gb	Undertaking valuations is the responsibility of HM Revenue and Customs (HMRC), with the Valuation Office Agency (VOA) an executive agency of HMRC, undertaking this role.
cy-gb	Cyllid a Thollau EM (CThEM) sy'n gyfrifol am brisio eiddo, gyda'r gwaith hwn yn cael ei wneud gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio sy'n un o asiantaethau gweithredol CThEM.

en-gb	The Welsh Ministers can, by way of secondary legislation under the 1992 Act, pave the way for a revaluation of the council tax-base.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru, drwy is-ddeddfwriaeth o dan Ddeddf 1992, baratoi'r ffordd ar gyfer ailbrisio sylfaen y dreth gyngor.

en-gb	Welsh Ministers have powers to instruct the VOA to revalue properties in Wales, and this would be carried out by the VOA in accordance with the assumptions and principles set by Ministers.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau i gyfarwyddo Asiantaeth y Swyddfa Brisio i ailbrisio eiddo yng Nghymru, a byddai hyn yn cael ei gynnal gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn unol â'r tybiaethau a'r egwyddorion a bennir gan y Gweinidogion.

en-gb	The framework sets certain restrictions about timing and deliverability.
cy-gb	Mae'r fframwaith yn pennu cyfyngiadau penodol o ran amseru a chyflawnadwyedd.

en-gb	Section 22B(3) of the 1992 Act sets out an Order must be laid before the Senedd to instigate a revaluation exercise, specifying the date at which a new valuation list will come into force.
cy-gb	Mae adran 22B(3) o Ddeddf 1992 yn nodi bod yn rhaid i Orchymyn gael ei osod gerbron y Senedd er mwyn cychwyn ymarfer ailbrisio, sy'n nodi'r dyddiad pan ddaw rhestr brisio newydd i rym.

en-gb	New valuations are to be carried out by reference to an Antecedent Valuation Date (AVD) so that all properties are valued at the same point in time.
cy-gb	Rhaid i brisiadau newydd gael eu gwneud drwy gyfeirio at Ddyddiad Prisio Rhagflaenol er mwyn sicrhau bod pob eiddo yn cael ei brisio ar yr un adeg.

en-gb	Section 21(2A)(b) of the 1992 Act specifies the AVD must be within a period of two years prior to the publication of a new list.
cy-gb	Mae adran 21(2A)(b) o Ddeddf 1992 yn nodi bod yn rhaid i'r Dyddiad Prisio Rhagflaenol fod o fewn cyfnod o ddwy flynedd cyn i restr newydd gael ei chyhoeddi.

en-gb	For example, the current valuation list which was published on 1 April 2005, uses market information and an AVD of 1 April 2003.
cy-gb	Er enghraifft, mae'r rhestr brisio bresennol, a gyhoeddwyd ar 1 Ebrill 2005, yn defnyddio gwybodaeth am y farchnad a 1 Ebrill 2003 fel y Dyddiad Prisio Rhagflaenol.

en-gb	The Welsh Government is able to proceed with council tax revaluations regularly using existing legal powers to make Orders under section 22B(3) of the 1992 Act at intervals decided by Ministers.
cy-gb	Gall Llywodraeth Cymru gynnal ymarferion ailbrisio at ddibenion y dreth gyngor yn rheolaidd gan ddefnyddio pwerau cyfreithiol sy'n bodoli eisoes i wneud Gorchmynion o dan 22B(3) o Ddeddf 1992 ar adegau a bennir gan Weinidogion.

en-gb	Establishing a definitive, statutory series of rolling revaluations would require primary legislation.
cy-gb	Byddai sefydlu cyfres ddiffiniol statudol o ymarferion ailbrisio rheolaidd yn gofyn am ddeddfwriaeth sylfaenol.

en-gb	Property alterations
cy-gb	Newidiadau i eiddo

en-gb	The Council Tax (Alteration of Lists and Appeals) Regulations 1993 provide for the circumstances in which an alteration to a council tax band may occur.
cy-gb	Mae Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Newid Rhestrau ac Apelau) 1993 yn darparu ar gyfer amgylchiadau lle y gellir newid band treth gyngor.

en-gb	One of the circumstances in Regulation 4 deals with material increases in the value of a dwelling.
cy-gb	Mae un o'r amgylchiadau yn Rheoliad 4 yn ymdrin â chynnydd sylweddol yng ngwerth annedd.

en-gb	For an alteration to the valuation list to be made, there must also have usually been a relevant transaction as defined in section 24(10) of the 1992 Act (for example, a sale of the property).
cy-gb	Er mwyn i'r rhestr brisio gael ei newid, fel arfer rhaid bod trafodiad perthnasol wedi digwydd hefyd fel y'i diffinnir yn adran 24(10) o Ddeddf 1992 (er enghraifft, gwerthu eiddo).

en-gb	Appeals
cy-gb	Apeliadau

en-gb	Section 16 of the 1992 Act provides for appeals to a valuation tribunal.
cy-gb	Mae adran 16 o Ddeddf 1992 yn darparu ar gyfer apeliadau i dribiwnlys prisio.

en-gb	Section 24 of the 1992 Act gives Welsh Ministers the power to make regulations about alterations to valuation lists, including provision about making appeals about the validity of valuation proposals, or the accuracy of the list to a valuation tribunal.
cy-gb	Mae adran 24 o Ddeddf 1992 yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynglŷn â newidiadau i restrau prisio, gan gynnwys darpariaeth ynglŷn ag apelio i dribiwnlys prisio yn erbyn dilysrwydd cynigion prisio neu gywirdeb y rhestr.

en-gb	The provision of information by the Valuation Office Agency is outlined in Section 18 of the Commissioners for Revenue and Customs Act 2005.
cy-gb	Mae Adran 18 o Ddeddf Comisiynwyr Cyllid a Thollau 2005 yn ymdrin â mater darparu gwybodaeth gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio.

en-gb	Section 11 of the 1992 Act prescribes discounts applied to dwellings with only one liable resident (referred to as the single adult or single person discount), and dwellings with no liable residents (referred to as the empty property discount).
cy-gb	Mae adran 11 o Ddeddf 1992 yn rhagnodi disgowntiau a roddir i anheddau ag un preswylydd atebol yn unig (y cyfeirir atynt fel y disgownt oedolyn sengl neu'r disgownt person sengl) ac anheddau heb unrhyw breswylydd atebol (y cyfeirir ato fel y disgownt eiddo gwag).

en-gb	Section 12 of the 1992 Act also enables the Welsh Ministers to, by Regulations, prescribe one or more classes of dwelling where a council may or may not reduce or disapply a discount.
cy-gb	Mae adran 12 o Ddeddf 1992 hefyd yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy Reoliadau, i ragnodi un dosbarth o annedd neu fwy lle y caiff cyngor leihau neu ddatgymhwyso disgownt neu beidio â gwneud hynny.

en-gb	Three classes of dwelling have been prescribed with exceptions and are set out in the Council Tax (Prescribed Classes of Dwellings) (Wales) Regulations 1998.
cy-gb	Mae tri dosbarth o anheddau wedi'u rhagnodi ag eithriadau ac fe'u nodir yn Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Dosbarthau Rhagnodedig ar Anheddau) (Cymru) 1998.

en-gb	Section 13 of the 1992 Act provides powers for Welsh Ministers to make regulations about dwellings adapted for use by disabled people.
cy-gb	Mae adran 13 o Ddeddf 1992 yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynglŷn ag anheddau sydd wedi'u haddasu i'w defnyddio gan bobl anabl.

en-gb	These have been prescribed in the Council Tax (Reductions for Disabilities) Regulations 1992.
cy-gb	Mae'r rhain wedi'u rhagnodi yn Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Gostyngiadau ar gyfer Anableddau) 1992.

en-gb	Discretionary reductions
cy-gb	Gostyngiadau dewisol

en-gb	Section 13A of the 1992 Act provides councils with discretionary powers to reduce council tax liabilities to such extent as a council thinks fit (including to zero).
cy-gb	Mae adran 13A o Ddeddf 1992 yn rhoi pwerau disgresiwn i gynghorau leihau atebolrwyddau i dalu'r dreth gyngor i'r fath raddau ag sy'n briodol yn eu barn nhw (gan gynnwys i sero).

en-gb	These powers enable councils to reduce the council tax bills for particular households or for specified classes of dwellings or household.
cy-gb	Mae'r pwerau hyn yn galluogi cynghorau i leihau'r biliau treth gyngor ar gyfer aelwydydd penodol neu ddosbarthiadau penodol o anheddau neu aelwyd.

en-gb	Schedule 1 of the 1992 Act prescribes persons disregarded for the purposes of a discount and enables Welsh Ministers to prescribe conditions.
cy-gb	Mae Atodlen 1 i Ddeddf 1992 yn rhagnodi personau a ddiystyrir at ddibenion disgownt ac yn galluogi Gweinidogion Cymru i ragnodi amodau.

en-gb	These have been prescribed in the Council Tax (Discount Disregards) Order 1992.
cy-gb	Mae'r rhain wedi'u rhagnodi yng Ngorchymyn y Dreth Gyngor (Diystyru Gostyngiad) 1992.

en-gb	Paragraph 11 and 12 of Schedule 1 of the Act also enable Welsh Ministers to, by Regulations, add extra categories of disregards and make those persons excluded from joint and several liability.
cy-gb	Mae paragraffau 11 a 12 o Atodlen 1 i'r Ddeddf hefyd yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy Reoliadau, i ychwanegu categorïau o ddiystyriadau ac eithrio'r personau hynny rhag atebolrwydd ar y cyd ac unigol.

en-gb	These have been prescribed in the Council Tax (Additional Provisions for Discount Disregards) Regulations 1992 and the Council Tax (Joint and Several Liability of Care Leavers) (Wales) Regulations 2022.
cy-gb	Mae'r rhain wedi'u rhagnodi yn Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Darpariaethau Ychwanegol ar gyfer Diystyriadau Disgownt) 1992 a Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Atebolrwydd ar y Cyd ac Unigol Personau sy’n Ymadael â Gofal) (Cymru) 2022

en-gb	Section 4 of the 1992 Act enables Welsh Ministers to prescribe, by order, certain categories of dwelling as exempt for the purposes of council tax.
cy-gb	Mae adran 4 o Ddeddf 1992 yn galluogi Gweinidogion Cymru i ragnodi, drwy orchymyn, gategorïau penodol o annedd fel rhai sydd wedi'u heithrio at ddibenion y dreth gyngor.

en-gb	These have been prescribed in the Council Tax (Exempt Dwellings) Order 1992.
cy-gb	Mae'r rhain wedi'u rhagnodi yng Ngorchymyn y Dreth Gyngor (Anheddau Esempt) 1992.

en-gb	The Housing Act 2014 amended the 1992 Act by inserting new sections 12A and 12B to enable a council in Wales to apply a premium to long-term empty dwellings and dwellings occupied periodically (more commonly referred to as second homes).
cy-gb	Diwygiodd Deddf Tai 2014 Ddeddf 1992 drwy fewnosod adrannau newydd 12A a 12B er mwyn galluogi cyngor yng Nghymru i godi premiwm ar anheddau gwag hirdymor ac anheddau a feddiennir yn gyfnodol (y cyfeirir atynt fel arfer fel ail gartrefi).

en-gb	Sections 12A(4) and 12B(5) of the Act also enable Welsh Ministers to, by Regulations, prescribe one or more classes of dwelling where a council may not apply a premium.
cy-gb	Mae adrannau 12A(4) a 12B(5) o'r Ddeddf hefyd yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy Reoliadau, i ragnodi un dosbarth o annedd neu fwy lle na chaiff cyngor godi premiwm.

en-gb	These have been prescribed in the Council Tax (Exceptions to Higher Amounts) (Wales) Regulations 2015.
cy-gb	Mae'r rhain wedi'u rhagnodi yn Rheoliadau'r Dreth Gyngor (Eithriadau rhag Symiau Uwch) (Cymru) 2015.

en-gb	Section 10 of, and Schedule 4 to, the Local Government Finance Act 2012 inserted a new Section 13A and new Schedule 1B into the 1992 Act.
cy-gb	Mewnosododd Adran 10 o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 2012 ac Atodlen 4 i'r Ddeddf honno, Adran 13A newydd ac Atodlen 1B newydd yn Neddf 1992.

en-gb	These provisions enabled Welsh Ministers to require councils in Wales to implement Council Tax Reduction Schemes and to prescribe the content of such schemes via regulations.
cy-gb	Roedd y darpariaethau hyn yn galluogi Gweinidogion Cymru i fynnu bod cynghorau yng Nghymru yn rhoi Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor ar waith a rhagnodi cynnwys cynlluniau o'r fath drwy reoliadau.

en-gb	The Clean Air Plan for Wales   Healthy Air, Healthy Wales
cy-gb	Cynllun Aer Glân i Gymru:  Awyr Iach, Cymru Iach

en-gb	This twelve week consultation seeks views on the Welsh Government’s Clean Air Plan for Wales:
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad deuddeg wythnos hwn yn ceisio barn ar Gynllun Aer Glân i Gymru:

en-gb	Healthy Air: Healthy Wales.
cy-gb	Awyr Iach, Cymru Iach Llywodraeth Cymru.

en-gb	This plan sets out our policy direction and proposed actions to reduce air pollution to support improvements in public health and our natural environment.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn nodi ein cyfeiriad polisi a'r camau gweithredu arfaethedig i leihau llygredd aer i gefnogi gwelliannau mewn iechyd cyhoeddus a'n hamgylchedd naturiol.

en-gb	You can respond to this consultation by answering the questions on the form available at www.gov.wales/consultations.
cy-gb	Gallwch ymateb i’r ymgynghoriad hwn drwy ateb y cwestiynau ar y ffurflen sydd ar gael yn www.llyw.cymru/ymgyngoriadau.

en-gb	We are planning to run some events during the consultation period to capture views on the issues and ideas presented in this document.
cy-gb	Rydym yn bwriadu cynnal digwyddiadau yn ystod y cyfnod ymgynghori i ganfod barn ar y materion a’r syniadau a gyflwynir yn y ddogfen hon.

en-gb	Details of the events will be available at www.gov.wales/consultations.
cy-gb	Bydd manylion y digwyddiadau hyn yn www.llyw.cymru/ymgyngoriadau.

en-gb	This document is available at www.gov.wales/consultations.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael yn www.llyw.cymru/ymgynghori.

en-gb	Large print, Braille and alternative language versions of this document are available on request.
cy-gb	Gallwch wneud cais am fersiynau o'r ddogfen hon mewn print bras, mewn Braille neu mewn ieithoedd eraill.

en-gb	Air Quality Policy Team
cy-gb	Y Tîm Polisi Ansawdd Aer

en-gb	Environment and Communities Division
cy-gb	Is-adran yr Amgylchedd a Chymunedau

en-gb	3rd Floor
cy-gb	Llawr 3

en-gb	You should also be aware of our responsibilities under Freedom of Information legislation If your details are published as part of the consultation response then these published reports will be retained indefinitely.
cy-gb	Dylech hefyd fod yn ymwybodol o'n cyfrifoldebau o dan ddeddfwriaeth Rhyddid Gwybodaeth.  Os caiff eich manylion chi eu cyhoeddi fel rhan o'r ymateb i'r ymgynghoriad, caiff yr adroddiadau hyn eu cadw am gyfnod amhenodol.

en-gb	Data.ProtectionOfficer@gov.wales The contact details for the Information Commissioner’s Office are:
cy-gb	Data.ProtectionOfficer@llyw.cymru Dyma fanylion cyswllt Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth:

en-gb	Air pollution is the largest environmental risk to health.
cy-gb	Llygredd aer yw’r risg amgylcheddol fwyaf i iechyd.

en-gb	There is strong evidence linking it with poor health and well-being outcomes such as heart and lung diseases, as well as adverse environmental impacts.
cy-gb	Mae tystiolaeth gref yn ei gysylltu â chanlyniadau iechyd a llesiant gwael megis clefyd y galon a chlefyd yr ysgyfaint, ynghyd ag effeithiau amgylcheddol andwyol.

en-gb	In Wales, whilst we can be proud to have areas where air quality is amongst the best in the UK, we know problems persist.
cy-gb	Yng Nghymru, er y gallwn fod yn falch bod gennym ni ardaloedd lle mae’r ansawdd aer ymhlith y gorau yn y DU, rydym yn gwybod bod problemau yn bodoli o hyd.

en-gb	Tackling these and preventing new ones occurring is a Welsh Government priority.
cy-gb	Mae mynd i’r afael â’r rhain ac atal problemau newydd rhag codi yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Recognising air pollution is everyone’s business, we can all play a part in cleaning our air.
cy-gb	Trwy gydnabod bod llygredd aer yn fusnes i bawb, gallwn ni i gyd gyfrannu at lanhau ein haer.

en-gb	Doing so can deliver multiple health, biodiversity, environment, social, travel, prosperity and climate benefits for our current and future generations.
cy-gb	Gall gwneud hynny arwain at fuddiannau lawer o ran iechyd, bioamrywiaeth, yr amgylchedd, cymdeithas, teithio, ffyniant a hinsawdd ar gyfer cenedlaethau’r presennol a’r dyfodol.

en-gb	This is the Welsh Government’s first Plan setting our commitment and long-term ambitions to improve air quality.
cy-gb	Dyma Gynllun cyntaf Llywodraeth Cymru yn amlinellu ein hymrwymiad a’n huchelgeisiau hirdymor i wella ansawdd aer.

en-gb	It specifies a connected suite of policies and actions, which, across different thematic areas, will make positive differences to our health and well-being, natural environment, ecosystems and biodiversity, vibrant, sustainable and fair communities, and national prosperity.
cy-gb	Mae’n nodi cyfres o bolisïau a chamau gweithredu cysylltiedig a fydd, ar draws gwahanol feysydd thematig, yn gwneud gwahaniaethau cadarnhaol i’n hiechyd a’n llesiant, yr amgylchedd naturiol, ecosystemau a bioamrywiaeth, cymunedau bywiog, cynaliadwy a theg a ffyniant cenedlaethol.

en-gb	These include crucial developments such as monitoring, risk assessment and communication improvements, behaviour change interventions, local and national air quality management regime enhancement, and setting new health-based exposure standards.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys datblygiadau hollbwysig megis gwelliannau monitro, asesu risg a chyfathrebu, ymyriadau newid ymddygiad, gwella trefniadau rheoli ansawdd aer lleol a chenedlaethol a gosod safonau newydd ar gyfer cysylltiad â llygredd aer sy’n seiliedig ar iechyd.

en-gb	There is also the exciting prospect of a Clean Air Act for Wales.
cy-gb	Rydym hefyd yn edrych ymlaen yn eiddgar at Ddeddf Aer Glân i Gymru.

en-gb	As you work through this Plan, you will become aware not all policies and actions referred to are new.
cy-gb	Wrth i chi weithio trwy’r Cynllun hwn, byddwch yn sylweddoli nad yw’r holl bolisïau a chamau gweithredu y cyfeirir atynt yn rhai newydd.

en-gb	There are significant overlaps with other key Welsh Government work, some aspects of air quality management and improvement work are already well underway, for example, encouraging and supporting active travel (walking and cycling) and making better use of more sustainable transport modes, is a priority which straddles health, transport, planning and decarbonisation strategies and plans.
cy-gb	Gan fod yna orgyffwrdd sylweddol â gwaith allweddol arall Llywodraeth Cymru, mae rhai agweddau ar reoli a gwella ansawdd aer eisoes ar waith, er enghraifft, mae annog a chefnogi teithio llesol (cerdded a beicio) a gwneud gwell defnydd o ddulliau trafnidiaeth mwy cynaliadwy yn flaenoriaeth sy’n berthnasol i strategaethau a chynlluniau iechyd, trafnidiaeth, cynllunio a datgarboneiddio.

en-gb	Recognising these cross-sector interactions allows us to maximise impacts while making the most effective and efficient use of available resources.
cy-gb	Mae cydnabod y rhyngweithiadau trawssector hyn yn ein galluogi i gynyddu effeithiau wrth wneud y defnydd mwyaf effeithiol ac effeithlon o’r adnoddau sydd ar gael.

en-gb	The path ahead to clean air in Wales poses challenges along with some really exciting development opportunities.
cy-gb	Mae’r llwybr sydd o’n blaenau tuag at aer glân yng Nghymru yn cyflwyno sawl her yn ogystal â rhai cyfleoedd datblygu hynod gyffrous.

en-gb	We need strong commitment, leadership and drive to make good progress in implementing this Plan and we look forward to our partners and the public working with Welsh Government to rise to deliver.
cy-gb	Mae angen cryn ymrwymiad, arweinyddiaeth a sbardun i wneud cynnydd da o ran rhoi’r Cynllun hwn ar waith, ac rydym yn edrych ymlaen at weld ein partneriaid a’r cyhoedd yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru i gyflawni hyn.

en-gb	Together, we have an opportunity to work towards improving air quality throughout the country for us, for our children and for future generations.
cy-gb	Gyda’n gilydd, mae gennym gyfle i weithio tuag at wella ansawdd aer ledled y wlad er ein mwyn ni, ein plant a chenedlaethau’r dyfodol.

en-gb	Lesley Griffiths, Minister for Environment, Energy and Rural Affairs
cy-gb	Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig

en-gb	The aim of the Clean Air Plan for Wales is to improve air quality and in doing so reduce the burden of poor air quality on human health, biodiversity and the natural environment in Wales, and contribute to improved air quality in the UK and Europe.
cy-gb	Nod y Cynllun Aer Glân i Gymru yw gwella ansawdd aer a, thrwy hynny, lleihau baich ansawdd aer gwael ar iechyd pobl, bioamrywiaeth a'r amgylchedd naturiol yng Nghymru, a chyfrannu at well ansawdd aer yn y DU ac Ewrop.

en-gb	Prosperity for All, our National Strategy commits us to building healthier communities and better environments.
cy-gb	Mae Ffyniant i Bawb, ein Strategaeth Genedlaethol yn ein hymrwymo i greu cymunedau iachach ac amgylcheddau gwell.

en-gb	Clean air has a central role in creating the right conditions for better health, well-being and greater physical activity in Wales.
cy-gb	Mae aer glân yn gwneud cyfraniad allweddol o ran creu'r amodau cywir ar gyfer gwell iechyd, llesiant a mwy o weithgarwch corfforol yng Nghymru.

en-gb	This is reflected through a commitment to reducing emissions and delivering vital improvements in air quality through planning, infrastructure, regulation, and health communication measures.
cy-gb	Caiff hyn ei adlewyrchu trwy ymrwymiad i leihau allyriadau a sicrhau gwelliannau hanfodol mewn ansawdd aer trwy fesurau cynllunio, seilwaith, rheoleiddio a chyfathrebu iechyd.

en-gb	Our first Clean Air Plan for Wales brings together work across many Government departments and public sector organisations.
cy-gb	Mae ein Cynllun Aer Glân i Gymru cyntaf yn dwyn ynghyd waith sy’n cael ei wneud ar draws llawer o adrannau'r Llywodraeth a sefydliadau'r sector cyhoeddus.

en-gb	This plan includes ambitions to meet and where possible exceed requirements set down in UK and international guidance and legislation.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn cynnwys uchelgais i fodloni a, lle bo modd, rhagori ar y gofynion a nodwyd yng nghanllawiau a deddfwriaeth y DU a rhai rhyngwladol.

en-gb	This can only be achieved through collaborative endeavour between Welsh Government, public and private sector organisations, communities of interest and most importantly, individuals’ personal commitment.
cy-gb	Dim ond trwy ymdrech gydweithredol rhwng Llywodraeth Cymru, sefydliadau'r sector cyhoeddus a phreifat, cymunedau buddiant ac, yn bwysicaf oll, ymrwymiad personol unigolion y gellir cyflawni hyn.

en-gb	There are dynamic tensions to manage between energy demands, shifts to cleaner power sources, the industrial processes and agricultural practices that support our economy and the need to reduce emissions.
cy-gb	Mae tensiynau deinamig i'w rheoli rhwng gofynion ynni, symud i ffynonellau pŵer glanach, y prosesau diwydiannol a'r arferion amaethyddol sy'n cynnal ein heconomi a'r angen i leihau allyriadau.

en-gb	This plan addresses these issues with the intention of delivering a sustainable framework for the future, within which further and increasingly rigorous and challenging targets and commitments can be developed.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn mynd i'r afael â'r materion hyn gyda'r bwriad o ddarparu fframwaith cynaliadwy ar gyfer y dyfodol, lle gellir datblygu targedau ac ymrwymiadau pellach sy’n fwyfwy trwyadl a heriol.

en-gb	Delivering a sustainable approach to improving air quality requires taking stock of the current evidence, legislative frameworks and actions already in train.
cy-gb	Er mwyn sicrhau dull cynaliadwy o wella ansawdd aer, rhaid pwyso a mesur y dystiolaeth bresennol, y fframweithiau deddfwriaethol a'r camau gweithredu sydd eisoes ar waith.

en-gb	Air pollution, decarbonisation, mobility and climate change are strongly interlinked.
cy-gb	Mae cysylltiad cryf rhwng llygredd aer, datgarboneiddio, symudedd a’r newid yn yr hinsawdd.

en-gb	There are a wide range of legislative and regulatory powers which require review to ensure their continued effectiveness.
cy-gb	Mae ystod eang o bwerau deddfwriaethol a rheoleiddiol y mae angen eu hadolygu er mwyn sicrhau eu bod yn effeithiol o hyd.

en-gb	The responsibilities and sanctions that govern enforcement need to be considered as part of this work.
cy-gb	Mae angen i'r cyfrifoldebau a'r sancsiynau sy'n rheoli gorfodaeth gael eu hystyried fel rhan o'r gwaith hwn.

en-gb	The results must provide a sound basis for future policy, planning and delivering change.
cy-gb	Rhaid i'r canlyniadau ddarparu sail gadarn ar gyfer polisïau, cynllunio a chyflawni newid yn y dyfodol.

en-gb	This Clean Air Plan:
cy-gb	Mae'r Cynllun Aer Glân hwn:

en-gb	provides context about what we mean by clean air, current air quality management frameworks in Wales and the challenges we face;
cy-gb	yn rhoi cyd-destun am yr hyn a olygwn wrth aer glân, fframweithiau rheoli ansawdd aer presennol yng Nghymru a'r heriau a wynebwn;

en-gb	sets out how we will work collaboratively across sectors, taking action to reduce air pollution to improve public health, biodiversity and the natural environment;
cy-gb	yn nodi sut y byddwn yn gweithio ar y cyd ar draws sectorau, gan gymryd camau i leihau llygredd aer er mwyn gwella iechyd y cyhoedd, bioamrywiaeth a'r amgylchedd naturiol;

en-gb	explains how air quality policy aligns with wider Welsh Government policy and the priorities and principles we will apply in delivering the Plan; and
cy-gb	yn esbonio sut mae polisi ansawdd aer yn cyd-fynd â pholisïau ehangach Llywodraeth Cymru a'r blaenoriaethau a'r egwyddorion y byddwn yn eu cymhwyso wrth gyflawni'r Cynllun;

en-gb	demonstrates how we act in accordance with the sustainable development principle and support the Well-being goals enshrined in our Well-Being of Future Generations and Environment Acts;
cy-gb	yn dangos sut rydym yn gweithredu yn unol â'r egwyddor datblygu cynaliadwy ac yn cefnogi'r nodau llesiant sydd wedi'u hymgorffori yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd;

en-gb	demonstrates how we act in accordance The United Nations Convention on the Rights of the Child;
cy-gb	yn dangos sut rydym yn gweithredu yn unol â Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn;

en-gb	includes information about the complex links and inter-relationship between decarbonisation and improving air quality;
cy-gb	yn cynnwys gwybodaeth am y cysylltiadau cymhleth a'r gydberthynas gymhleth rhwng datgarboneiddio a gwella ansawdd aer;

en-gb	brings together existing commitments with new actions to address air quality improvement.
cy-gb	yn uno ymrwymiadau cyfredol gyda chamau gweithredu newydd i fynd i'r afael â gwella ansawdd aer.

en-gb	The Plan is focused on airborne pollution, its impact on the public health, the natural environment and well-being in Wales, and the action being taken to provide long-term, sustainable improvements.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn canolbwyntio ar lygredd a gludir yn yr awyr, ei effaith ar iechyd y cyhoedd, yr amgylchedd naturiol a llesiant yng Nghymru, a'r camau sy'n cael eu cymryd i ddarparu gwelliannau cynaliadwy tymor hir.

en-gb	The Plan uses a thematic approach to address broad areas of impact, where work across organisations and themes can better address problems and build collaborative approaches to future action.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn defnyddio dull thematig o fynd i'r afael â meysydd effaith eang, lle gall gwaith ar draws sefydliadau a themâu fynd i'r afael â phroblemau’n well a meithrin dulliau cydweithredol o weithredu yn y dyfodol.

en-gb	The themes complement each other and interact to create a sustainable approach to improving air quality, integrated with other policy and legislation.
cy-gb	Mae'r themâu yn ategu ei gilydd ac yn rhyngweithio i greu dull cynaliadwy o wella ansawdd aer, wedi'i integreiddio â pholisi a deddfwriaeth arall.

en-gb	The themes are:
cy-gb	Dyma'r themâu:

en-gb	Improving air quality to protect the health and well-being of current and future generationsImproving air quality to support our natural environment, ecosystems and biodiversityImproving air quality to support a prosperous WalesImproving air quality to support sustainable places
cy-gb	Gwella ansawdd aer er mwyn diogelu iechyd a llesiant cenedlaethau'r presennol a'r dyfodolGwella ansawdd aer i gefnogi ein hamgylchedd naturiol, ein hecosystemau a'n bioamrywiaethGwella ansawdd aer i gefnogi Cymru lewyrchusGwella ansawdd aer i gefnogi mannau cynaliadwy

en-gb	Each theme in the Clean Air Plan is supported by a chapter and associated actions.
cy-gb	Ategir pob thema yn y Cynllun Aer Glân gan bennod a chamau gweithredu cysylltiedig.

en-gb	The timescales for delivering actions are framed within the current Assembly (to 2021) and next Assembly period (2021-26) and the future from 2026 onward.
cy-gb	Caiff yr amserlenni ar gyfer cyflawni'r camau eu fframio o fewn cyfnod y Cynulliad presennol (hyd at 2021) a chyfnod y Cynulliad nesaf (2021-26) a'r dyfodol o 2026 ymlaen.

en-gb	Clean air is essential for a healthy life, environment and economy.
cy-gb	Mae aer glân yn hanfodol ar gyfer bywyd, amgylchedd ac economi iach.

en-gb	Air pollution results from the way we currently generate power, heat our homes, produce food, manufacture consumer goods and power transport.
cy-gb	Mae llygredd aer yn deillio o'r ffordd rydym yn cynhyrchu pŵer, yn gwresogi ein cartrefi, yn cynhyrchu bwyd, yn gweithgynhyrchu nwyddau defnyddwyr ac yn pweru trafnidiaeth ar hyn o bryd.

en-gb	Air pollution is a local, regional, national and international problem caused by emissions, which either directly or through chemical reactions in the atmosphere, lead to negative impacts on human health, ecosystems and the economy.
cy-gb	Mae llygredd aer yn broblem leol, ranbarthol, genedlaethol a rhyngwladol a achosir gan allyriadau sydd, naill ai'n uniongyrchol neu drwy adweithiau cemegol yn yr atmosffer, yn arwain at effeithiau negyddol ar iechyd pobl, ecosystemau a'r economi.

en-gb	Outdoor air quality in the UK has, on the whole, improved steadily over recent decades.
cy-gb	Ar y cyfan, mae ansawdd aer yn yr awyr agored yn y DU wedi gwella'n raddol dros y degawdau diwethaf.

en-gb	This has been largely due to controls on emissions of pollutants from power stations, industry, including agriculture, transport and domestic sources.
cy-gb	Mae hyn yn bennaf oherwydd rheolaethau ar allyriadau llygryddion o orsafoedd pŵer, diwydiant, gan gynnwys amaethyddiaeth, trafnidiaeth a ffynonellau domestig.

en-gb	However, problems persist and air pollution remains the largest environmental risk to the public’s health in the UK with:
cy-gb	Fodd bynnag, mae problemau'n parhau a llygredd aer yw’r risg fwyaf i iechyd y cyhoedd yn y DU o hyd, gydag:

en-gb	estimates of an equivalent of between 28,000 and 36,000 UK deaths each year attributed to human-made air pollution; in Wales, the mortality burden is in an equivalent range between 1,000 and 1,400 deaths;
cy-gb	amcangyfrifon bod yr hyn sy'n cyfateb i rhwng 28,000 a 36,000 o farwolaethau yn y DU bob blwyddyn wedi'u priodoli i lygredd aer wedi’i gynhyrchu gan bobl; yng Nghymru, mae'r baich marwolaethau o fewn ystod gyfatebol rhwng 1,000 a 1,400 o farwolaethau;

en-gb	a close association with cardiovascular and respiratory disease including lung cancer, and emerging evidence that other organs may also be affected, with possible association to dementia, low birth weight and diabetes;
cy-gb	cysylltiad agos â chlefyd cardiofasgwlaidd ac anadlol, gan gynnwys canser yr ysgyfaint, ac mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg ei fod yn effeithio ar organau eraill hefyd, gyda chysylltiad posibl â dementia, pwysau geni isel a diabetes;

en-gb	some people being more vulnerable because of exposure to higher air pollution concentrations where they live, work or travel; and others being more susceptible (because of a reduced ability to cope with and adapt to exposure) as a result of factors such as age and existing co-morbidities linked with wider socio-economic factors and health determinants;
cy-gb	rhai pobl yn fwy agored i niwed oherwydd eu bod yn dod i gysylltiad â chrynodiadau llygredd aer uwch lle maent yn byw, yn gweithio neu'n teithio; ac eraill yn fwy tueddol (oherwydd bod ganddynt lai o allu i ymdopi ac addasu i gysylltiad) o ganlyniad i ffactorau fel oedran a chydafiacheddau sy'n gysylltiedig â ffactorau economaidd-gymdeithasol a phenderfynyddion iechyd ehangach;

en-gb	children are particularly vulnerable to the effects of air pollution.
cy-gb	plant yn arbennig o agored i niwed gan effeithiau llygredd aer.

en-gb	Exposure in early life can have a long-lasting effect.
cy-gb	Gall dod i gysylltiad yn gynnar mewn bywyd gael effaith hirdymor.

en-gb	There is evidence the process of normal lung function growth in children is suppressed by long-term exposure to air pollution.
cy-gb	Mae tystiolaeth bod y broses o dwf gweithrediad arferol yr ysgyfaint mewn plant yn cael ei hatal gan gysylltiad â llygredd aer dros dymor hir.

en-gb	Throughout childhood, there is a natural development of lung function and maximising this is important, as low lung function leads to less reserve if lung disease develops.
cy-gb	Gydol plentyndod, mae gweithrediad yr ysgyfaint yn datblygu’n naturiol, ac mae’n bwysig gwneud y mwyaf o hyn, gan fod gweithrediad isel yn arwain at lai o allu wrth gefn os bydd clefyd yr ysgyfaint yn datblygu.

en-gb	Review of interventions to improve outdoor air quality and public health, Public Health England © Crown copyright 2019
cy-gb	Review of interventions to improve outdoor air quality and public health, Public Health England © Hawlfraint y Goron 2019

en-gb	The sources of outdoor air pollution are well known.
cy-gb	Mae ffynonellau llygredd aer yn yr awyr agored yn hysbys iawn.

en-gb	They include transport and the fuels used for transport, particularly road vehicles but also trains, shipping and aircraft.
cy-gb	Maent yn cynnwys trafnidiaeth a'r tanwyddau a ddefnyddir ar gyfer trafnidiaeth, yn enwedig cerbydau ffordd ond hefyd trenau, llongau ac awyrennau.

en-gb	They also include industry, agriculture and emissions from our homes and businesses.
cy-gb	Maent hefyd yn cynnwys diwydiant, amaethyddiaeth ac allyriadau o'n cartrefi a'n busnesau.

en-gb	Air pollution carries severe social costs and risks adverse effects on economic growth, through its impact on the health and therefore the productivity of people of working age.
cy-gb	Mae llygredd aer yn creu costau cymdeithasol difrifol ac mae’n gallu cael effeithiau andwyol ar dwf economaidd, trwy ei effaith ar iechyd ac felly ar gynhyrchiant pobl o oedran gweithio.

en-gb	There are knock-on effects to the economy through time off work and costs to the health service.
cy-gb	Mae effeithiau canlyniadol i'r economi yn sgil pobl yn cael amser i ffwrdd o'r gwaith a chostau i'r gwasanaeth iechyd.

en-gb	The interventions, which have the greatest impact on reducing harm to people’s health, are those, which reduce air pollution at source.
cy-gb	Yr ymyriadau sy'n cael yr effaith fwyaf o ran lleihau’r niwed i iechyd pobl yw'r rhai sy'n lleihau llygredd aer yn y tarddle.

en-gb	These are the focus of action throughout our Clean Air Plan.
cy-gb	Dyma'r ffocws ar gyfer gweithredu yn ein Cynllun Aer Glân.

en-gb	There are also opportunities for individuals to reduce their personal exposure.
cy-gb	Mae cyfleoedd hefyd i unigolion leihau eu cysylltiad personol.

en-gb	Air pollution also adversely affects wildlife.
cy-gb	Mae llygredd aer yn cael effaith andwyol ar fywyd gwyllt hefyd.

en-gb	It has caused widespread changes to species distribution and to the quality of habitats in the UK.
cy-gb	Mae wedi achosi newidiadau eang i ddosbarthiad rhywogaethau ac i ansawdd cynefinoedd yn y DU.

en-gb	It is a threat to the conservation status of many habitats listed under the Habitats Directive and Section 7 of the Environment Act (Wales) Act 2016.
cy-gb	Mae'n fygythiad i statws cadwraethol llawer o gynefinoedd a restrir o dan y Gyfarwyddeb Cynefinoedd ac Adran 7 o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016.

en-gb	It contributes to local ozone production, which damages agricultural crops, forests and plants.
cy-gb	Mae'n cyfrannu at gynhyrchu oson yn lleol sy'n difrodi cnydau amaethyddol, coedwigoedd a phlanhigion.

en-gb	There is a clear need to take action in Wales given the ever expanding knowledge of the harmful effects from air pollution on people’s health and the natural environment.
cy-gb	Mae angen amlwg i weithredu yng Nghymru wrth i ni ddysgu mwy a mwy am effeithiau niweidiol llygredd aer ar iechyd pobl a'r amgylchedd naturiol.

en-gb	We need to encourage innovation and development and support the uptake of cleaner technologies and behaviours.
cy-gb	Mae angen i ni annog arloesi a datblygu a chefnogi'r defnydd o dechnolegau ac ymddygiadau glanach.

en-gb	Air pollution is one of the most complex challenges we face.
cy-gb	Llygredd aer yw un o'r heriau mwyaf cymhleth rydym yn ei wynebu.

en-gb	It does not follow local, regional or national boundaries.
cy-gb	Nid yw'n dilyn ffiniau lleol, rhanbarthol na chenedlaethol.

en-gb	Actions required to improve air quality require a multifaceted approach.
cy-gb	Mae'r camau gweithredu sydd eu hangen i wella ansawdd aer yn gofyn am ddull amlochrog.

en-gb	In this Plan, we demonstrate how we will build on existing actions and develop new measures to reduce air pollution.
cy-gb	Yn y Cynllun hwn, rydym yn dangos sut byddwn yn adeiladu ar y camau sydd eisoes ar waith ac yn datblygu mesurau newydd i leihau llygredd aer.

en-gb	Funds and resources to support and focus on air quality improvements will in many cases be costly and some measures proposed (e.g. speed limits, traffic restrictions) have already been proven unpopular, despite the benefits.
cy-gb	Bydd cyllid ac adnoddau i gefnogi a chanolbwyntio ar welliannau i ansawdd aer yn gostus mewn llawer o achosion, ac mae rhai mesurau a gynigir (e.e. terfynau cyflymder, cyfyngiadau traffig) wedi bod yn amhoblogaidd, er gwaethaf y manteision.

en-gb	Forecasts for the public finances are particularly uncertain at present, as outcomes will depend heavily on both the future performance of the economy in the context of decisions to be made about Brexit and on the budgetary choices of an incoming UK Government.
cy-gb	Mae rhagolygon ar gyfer cyllid cyhoeddus yn arbennig o ansicr ar hyn o bryd gan y bydd canlyniadau’n dibynnu’n helaeth ar berfformiad yr economi yn y dyfodol yng nghyd-destun penderfyniadau i’w gwneud ynghylch Brexit ac ar ddewisiadau cyllidebol Llywodraeth newydd y DU.

en-gb	Analysis by the independent Office for Budget Responsibility has indicated that, over the long run, the fiscal prospects of the UK, and therefore also of Wales, are likely to remain challenging with major spending pressures and risks to revenues.
cy-gb	Mae dadansoddiad gan y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol annibynnol wedi dangos bod rhagolygon ariannol y DU, ac felly Cymru, yn debygol o barhau i fod yn heriol dros y tymor hir, gyda phwysau mawr ar wariant a risgiau i refeniw.

en-gb	Our air pollution challenge
cy-gb	Ein her llygredd aer

en-gb	The term ‘air quality’ can be defined as a measurement of harmful airborne substances, with the lowest measurements representing the cleanest air.
cy-gb	Gellir diffinio'r term ‘ansawdd aer’ fel mesur o sylweddau niweidiol a gludir yn yr awyr, gyda'r mesuriadau isaf yn cynrychioli'r aer glanaf.

en-gb	‘Air pollution’ can be thought of as the contamination of the atmosphere by any chemical, physical or biological substance that changes the natural characteristics of the atmosphere i.e. the release of both man-made and natural substances into the air.
cy-gb	Gellir meddwl am ‘lygredd aer’ fel llygru'r atmosffer gan unrhyw sylwedd cemegol, ffisegol neu fiolegol sy'n newid nodweddion naturiol yr atmosffer h.y. rhyddhau sylweddau artiffisial a naturiol i'r aer.

en-gb	In the last century many UK cities suffered from ‘smog’.
cy-gb	Yn y ganrif ddiwethaf, roedd llawer o ddinasoedd y DU yn dioddef o ‘fwrllwch’.

en-gb	The great smog of 1952 caused over 10,000 deaths in London from a blanket of pollution generated primarily by coal burning.
cy-gb	Achosodd mwrllwch mawr 1952 dros 10,000 o farwolaethau yn Llundain oherwydd carthen o lygredd a gynhyrchwyd yn bennaf trwy losgi glo.

en-gb	This triggered the first legislation in relation to air pollution; the Clean Air Act 1956, which banned emissions of black smoke.
cy-gb	Sbardunodd hyn y ddeddfwriaeth gyntaf ar gyfer llygredd aer, Deddf Aer Glân 1956, a oedd yn gwahardd allyriadau mwg du.

en-gb	Further legislation followed in 1968, and both pieces of legislation were consolidated by the Clean Air Act 1993, with controls on industrial, domestic and transport emissions, resulting in significant improvements in air quality.
cy-gb	Cafwyd deddfwriaeth bellach ym 1968, a chafodd y ddau ddarn o ddeddfwriaeth eu huno gan Ddeddf Aer Glân 1993, gyda rheolaethau ar allyriadau diwydiannol, domestig a thrafnidiaeth. Arweiniodd y rhain at welliannau sylweddol mewn ansawdd aer.

en-gb	There is a social, environmental, health, moral and political imperative to achieve the best possible air quality and to seek long lasting and sustainable solutions to ensuring the best possible air quality for ourselves and for future generations.
cy-gb	Mae rheidrwydd cymdeithasol, amgylcheddol, iechyd, moesol a gwleidyddol i sicrhau'r ansawdd aer gorau posibl a cheisio dod o hyd i atebion tymor hir a chynaliadwy i sicrhau'r ansawdd aer gorau posibl i ni ac i genedlaethau'r dyfodol.

en-gb	The World Health Organisation (WHO) has described air pollution as the world’s largest single environmental health risk, causing up to 7 million premature deaths every year and, contributing to acidification of soil and surface water, eutrophication in sensitive habitats and can damage vegetation through exposure to ozone.
cy-gb	Mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) wedi disgrifio llygredd aer fel y risg unigol fwyaf yn y byd i iechyd yr amgylchedd, gan achosi hyd at 7 miliwn o farwolaethau cyn pryd bob blwyddyn a chyfrannu at asideiddio pridd a dŵr wyneb ac ewtroffigedd mewn cynefinoedd sensitif, a gall ddifrodi llystyfiant trwy gysylltiad ag osôn.

en-gb	“Excessive richness of nutrients in a lake or other body of water, frequently due to run-off from the land, which causes a dense growth of plant life”.
cy-gb	“Gormod o faethynnau mewn llyn neu gorff dŵr arall, yn aml oherwydd dŵr ffo o'r tir, sy'n achosi tyfiant dwys o blanhigion”.

en-gb	There has been a long-term decline in the emissions of key air pollutants since 1970.
cy-gb	Bu gostyngiad tymor hir yn allyriadau llygryddion aer allweddol ers 1970.

en-gb	Improvements have been driven largely by controls on emissions of pollutants from industry including energy, agriculture, transport and domestic sources (see graph below).
cy-gb	Mae gwelliannau wedi cael eu sbarduno'n bennaf gan reolaethau ar allyriadau llygryddion o ddiwydiant, gan gynnwys ynni, amaethyddiaeth, trafnidiaeth a ffynonellau domestig (Ffigur 1 isod).

en-gb	Air Pollutant Inventories for England, Scotland, Wales, and Northern Ireland:
cy-gb	Ffigur 1 Rhestri Llygredd Aer ar gyfer Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon:

en-gb	Emissions of lead show a higher rate of reduction from 1990 to 2000 coincident with the phase-out of leaded petrol by the end of 1999.
cy-gb	Mae allyriadau plwm yn dangos cyfradd uwch o ostyngiad o 1990 tan 2000, sy’n cydfynd â’r broses o ddileu petrol plwm erbyn diwedd 1999.

en-gb	Ammonia (NH3) emissions, by contrast, have declined at a much slower rate than other pollutants, even showing a slight increase in emissions in recent years.
cy-gb	I’r gwrthwyneb, mae allyriadau amonia (NH3) wedi gostwng ar raddfa llawer arafach na llygryddion eraill, ac maent hyd yn oed yn dangos cynnydd bach mewn allyriadau dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Reductions in sulphur dioxide (SO2) since 2006 are due, primarily, to the retro-fitting of flue gas desulphurisation and the co-firing of biomass at power stations, with the increase in 2013 due in part to increases in generation and hence the amount of fuel consumed.
cy-gb	Mae gostyngiadau mewn sylffwr deuocsid (SO2) ers 2006 yn bennaf oherwydd y gwaith o ôl-osod systemau dadsylffwreiddio nwy simneiau a chyd-losgi biomas mewn gorsafoedd pŵer, gyda'r cynnydd yn 2013 yn rhannol oherwydd cynnydd mewn cynhyrchiant ac felly cyfanswm y tanwydd a ddefnyddiwyd.

en-gb	Many pollutant trends in Wales are also influenced by the combustion and process emission sources linked to the iron and steel industry.
cy-gb	Mae llawer o dueddiadau llygryddion yng Nghymru yn cael eu dylanwadu hefyd gan ffynonellau hylosgi ac allyriadau proses sy'n gysylltiedig â'r diwydiant haearn a dur.

en-gb	The relationship between air pollutant emissions and ambient air quality concentrations is not straightforward as they are, for example, strongly affected by weather patterns and chemical reactions in the atmosphere.
cy-gb	Nid yw'r berthynas rhwng allyriadau llygryddion aer a chrynodiadau ansawdd aer amgylchynol yn syml gan eu bod, er enghraifft, yn cael eu heffeithio'n gryf gan batrymau tywydd ac adweithiau cemegol yn yr atmosffer.

en-gb	Total volumes of emissions in Wales and neighbouring countries contribute to background concentration levels.
cy-gb	Mae cyfanswm yr allyriadau yng Nghymru a gwledydd cyfagos yn cyfrannu at lefelau crynodiadau cefndir.

en-gb	High levels of emissions from specific sources, for example vehicle emissions along busy roads, domestic solid fuel burning and industrial combustion, can raise concentrations in excess of background levels in or near the source locations.
cy-gb	Gall lefelau uchel o allyriadau o ffynonellau penodol, er enghraifft, allyriadau o gerbydau ar hyd ffyrdd prysur, llosgi tanwydd solet domestig a hylosgi diwydiannol, gynyddu'r crynodiadau yn uwch na'r lefelau cefndir yn lleoliadau’r tarddiad neu gerllaw.

en-gb	It is important to consider both emissions and concentrations in tackling the associated effects on public and environmental health.
cy-gb	Mae'n bwysig ystyried allyriadau a chrynodiadau wrth fynd i'r afael â'r effeithiau cysylltiedig ar iechyd y cyhoedd a'r amgylchedd.

en-gb	Long term exposure to the lower levels of pollution in today’s atmosphere remains one of the biggest public health challenges, shortening lifespans and damaging the quality of life of many.
cy-gb	Mae dod i gysylltiad â lefelau is o lygredd yn yr atmosffer sydd ohoni dros dymor hir yn dal i fod yn un o'r heriau mwyaf i iechyd y cyhoedd, gan gwtogi bywyd a difrodi ansawdd bywyd llawer o bobl.

en-gb	We recognise more needs to be done to reduce the harmful effects of air pollution in areas where it remains an issue and the importance of evidence to underpin preventative action and mitigation.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod angen gwneud mwy i leihau effeithiau niweidiol llygredd aer mewn ardaloedd lle mae'n dal i fod yn broblem, a phwysigrwydd tystiolaeth fel sail i gamau gweithredu ataliol a mesurau lliniaru.

en-gb	Welsh Government is supported by UK evidence for reporting to the EU.
cy-gb	Cefnogir Llywodraeth Cymru gan dystiolaeth ar lefel y DU ar gyfer adrodd i'r UE.

en-gb	We are committed to developing further evidence of sufficient local detail to enable a clear understanding of the degree of issues in Wales and their root causes.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i ddatblygu tystiolaeth bellach sy’n ddigon manwl ar lefel leol i alluogi dealltwriaeth glir o raddfa’r problemau yng Nghymru a'u hachosion sylfaenol.

en-gb	Improved Welsh evidence will enhance our understanding of air pollution in Wales to support the development of policy and to drive improvements in air quality where they are needed the most.
cy-gb	Bydd tystiolaeth well o Gymru yn gwella ein dealltwriaeth o lygredd aer yng Nghymru er mwyn cefnogi'r gwaith o ddatblygu polisïau a sbarduno gwelliannau mewn ansawdd aer lle mae eu hangen fwyaf.

en-gb	We will continue to work with our partners across the UK and Wales to develop the assessment of air quality in Wales, including monitoring and modelling, to track the progress of improvement over time.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda'n partneriaid ledled y DU a Chymru i ddatblygu'r gwaith o asesu ansawdd aer yng Nghymru, gan gynnwys monitro a modelu, i olrhain cynnydd y gwelliant dros amser.

en-gb	What are the main air pollutants?
cy-gb	Beth yw'r prif lygryddion aer?

en-gb	Air pollutants are emitted from man-made and natural sources.
cy-gb	Mae llygryddion aer yn cael eu hallyrru o ffynonellau wedi’u gwneud gan ddyn a rhai naturiol.

en-gb	They may be emitted directly (primary pollutants) or formed in the atmosphere (secondary pollutants), when primary pollutants undergo chemical changes.
cy-gb	Gallant gael eu hallyrru yn uniongyrchol (llygryddion sylfaenol) neu eu ffurfio yn yr atmosffer (llygryddion eilaidd), pan fydd llygryddion sylfaenol yn mynd trwy newidiadau cemegol.

en-gb	Several key factors have to be considered in assessing the risk posed by air pollution.
cy-gb	Rhaid ystyried sawl ffactor allweddol wrth asesu'r risg a achosir gan lygredd aer.

en-gb	The degree of harm caused by a pollutant depends on the amount emitted, whether its emission is localised and concentrated or dispersed over a large area, its toxicity and the sensitivity of the environment and the exposed population.
cy-gb	Mae graddau'r niwed a achosir gan lygrydd yn dibynnu ar y swm a allyrrir, a yw’r allyriad yn lleol ac wedi'i grynhoi neu wedi'i wasgaru dros ardal fawr, pa mor wenwynig ydyw a sensitifrwydd yr amgylchedd a'r boblogaeth sy’n dod i gysylltiad ag ef.

en-gb	Europe's most serious pollutants in terms of harm to human health are particulate matter (PM), nitrogen oxides (NOx)including Nitrogen Dioxide (NO2) and ground-level ozone (O3).
cy-gb	Llygryddion mwyaf difrifol Ewrop o ran niwed i iechyd pobl yw deunydd gronynnol (PM), ocsidau nitrogen (NOx), gan gynnwys Nitrogen Deuocsid (NO2) ac osôn ar lefel y ddaear (O3).

en-gb	Air Quality in Europe — 2017 report, European Environment Agency
cy-gb	Air Quality in Europe — adroddiad 2017, Asiantaeth yr Amgylchedd Ewrop

en-gb	The most harmful air pollutants in terms of damage to European ecosystems are ground-level O3, ammonia (NH3) and NOx.
cy-gb	Y llygryddion aer mwyaf niweidiol o ran difrod i ecosystemau Ewropeaidd yw O3 ar lefel y ddaear, amonia (NH3) ac NOx.

en-gb	In Wales, several air pollutants either actually or potentially breach legislative limits:
cy-gb	Yng Nghymru, mae nifer o lygryddion aer yn torri terfynau deddfwriaethol neu mae ganddynt y potensial i wneud hynny:

en-gb	NO2 national and European ambient air limit exceedances are a widespread issue, largely due to emissions from transport;
cy-gb	mae croesi terfynau aer yr amgylchedd cenedlaethol ac Ewropeaidd ar gyfer NO2 yn broblem gyffredin, yn bennaf oherwydd allyriadau o drafnidiaeth;

en-gb	exceedances of the European ambient air limit for particulate matter (fine dust), known as PM10 continues to be a risk in Port Talbot;
cy-gb	mae croesi terfynau aer yr amgylchedd Ewropeaidd ar gyfer deunydd gronynnol (llwch mân), a elwir yn PM10, yn parhau i fod yn risg ym Mhort Talbot;

en-gb	in Pontardawe, levels of Nickel (Ni) from industrial processing exceed European targets;
cy-gb	ym Mhontardawe, mae lefelau Nicel (Ni) o brosesu diwydiannol yn uwch na thargedau Ewropeaidd;

en-gb	levels of benzo[a]pyrene (B[a]P) exceed European targets.
cy-gb	mae lefelau bensopyren (BP) y tu hwnt i dargedau Ewropeaidd.

en-gb	Sources are mainly industry and domestic solid fuel burning;
cy-gb	Y prif ffynonellau yw diwydiant a llosgi tanwydd solet mewn cartrefi;

en-gb	levels of ground level O3 exceed long-term European objectives.
cy-gb	mae lefelau O3 ar lefel y ddaear yn uwch nag amcanion Ewropeaidd hirdymor.

en-gb	Air pollutants
cy-gb	Llygryddion aer

en-gb	Particulate matter
cy-gb	Deunydd gronynnol

en-gb	Particulate matteris the term for a mixture of solid particles and liquid droplets found in the air.
cy-gb	Deunyddgronynnol (PM) yw'r term am gymysgedd o ronynnau solet a diferion hylif a geir yn yr aer.

en-gb	PM can be emitted directly from a source (primary PM), whereas PM can also form in the atmosphere due to chemical reactions between pollutant gases (secondary PM).
cy-gb	Gall PM gael ei allyrru'n uniongyrchol o ffynhonnell (PM sylfaenol), ond gall ffurfio yn yr atmosffer hefyd oherwydd adweithiau cemegol rhwng nwyon llygryddion (PM eilaidd).

en-gb	PM covers many chemicals including wood ash, diesel exhaust, brake dust and ultra-fine sand particles.
cy-gb	Mae PM yn cwmpasu llawer o gemegau, gan gynnwys lludw pren, mygdarth ceir disel, llwch breciau a gronynnau tywod mân iawn.

en-gb	PM is classified by size, for example PM10 (inhalable particles ≤10μm diameter) and PM2.5 (inhalable, finer, particles ≤2.5μm diameter).
cy-gb	Dosberthir PM yn ôl maint, er enghraifft PM10 (gronynnau y gellir eu mewnanadlu ≤ 10μm o ddiamedr) a PM2.5 (gronynnau mwy mân y gellir eu mewnanadlu ≤ 2.5μm o ddiamedr).

en-gb	PM is not a single pollutant; it can consist of a variety of chemicals.
cy-gb	Nid yw PM yn llygrydd sengl; gall gynnwys amrywiaeth o gemegau.

en-gb	Both PM and the gases that form it can travel large distances, with impacts occurring far from the original source.
cy-gb	Gall PM a'r nwyon sy'n ei ffurfio deithio pellteroedd mawr, gydag effeithiau'n digwydd ymhell o'r ffynhonnell wreiddiol.

en-gb	Concentrations of PM are a particular concern because of established links with health impacts, although the mechanisms and the relative toxicity of different components of the particulate matter are not yet clearly understood.
cy-gb	Mae crynodiadau PM yn bryder arbennig oherwydd cysylltiadau sefydledig ag effeithiau ar iechyd, er nad yw'r mecanweithiau na pha mor wenwynig yw gwahanol elfennau o'r deunydd gronynnol yn cael eu deall yn glir eto.

en-gb	Potential sources include:
cy-gb	Mae ffynonellau posibl yn cynnwys:

en-gb	Legislation  and  Guidance  supporting  Air  Quality Improvements
cy-gb	Deddfwriaeth a Chanllawiau sy'n cefnogi Gwelliannau i Ansawdd Aer

en-gb	The framework for air quality policy is governed by international, European and domestic policies and legislation.
cy-gb	Mae'r fframwaith ar gyfer polisi ansawdd aer yn cael ei lywodraethu gan bolisïau a deddfwriaeth ryngwladol, Ewropeaidd a domestig.

en-gb	Air quality issues need to be tackled at local, national and international scales to be effective.
cy-gb	Mae angen mynd i'r afael â materion ansawdd aer ar raddfeydd lleol, cenedlaethol a rhyngwladol i fod yn effeithiol.

en-gb	Although air quality is a devolved matter, the UK government ensures that UK policies meet international and European agreements.
cy-gb	Er bod ansawdd aer yn fater datganoledig, mae Llywodraeth y DU yn sicrhau bod polisïau'r DU yn bodloni cytundebau rhyngwladol ac Ewropeaidd.

en-gb	National improvements have been driven by European Directives, including those that set limits on:
cy-gb	Mae gwelliannau cenedlaethol wedi'u llywio gan Gyfarwyddebau Ewropeaidd, gan gynnwys y rhai sy'n pennu terfynau ar:

en-gb	concentrations of pollutants in ambient air (for example, the Ambient Air Quality Directive (AAQD) 2008/50/EC sets limits for ambient concentrations for a number of important pollutants);
cy-gb	grynodiadau llygryddion yn aer yr amgylchedd (er enghraifft, mae Cyfarwyddeb Ansawdd Aer yr Amgylchedd (AAQD) 2008/50/EC yn gosod terfynau ar gyfer crynodiadau yn yr amgylchedd ar gyfer amryw o lygryddion pwysig);

en-gb	annual pollutant emission targets for each Member State, helping to tackle trans-boundary pollution (for example, the EU National Emission Ceilings Directive , along with the United Nations Economic Commission for Europe’s (UNECE)  international  agreement,  the  Convention  on  Long-range Transboundary Air Pollution (‘the Gothenburg Protocol’)); and
cy-gb	targedau allyriadau llygryddion blynyddol ar gyfer pob Aelod-wladwriaeth, gan helpu i fynd i'r afael â llygredd trawsffiniol (er enghraifft, Cyfarwyddeb Terfynau Uchaf Allyriadau Cenedlaethol yr UE, ynghyd â chytundeb rhyngwladol Comisiwn Economaidd Ewrop y Cenhedloedd Unedig (UNECE), y Confensiwn ar Lygredd Aer Trawsffiniol Pellgyrhaeddol (‘Protocol Gothenburg’)); a

en-gb	concentrations of pollutants from specific sources (for example, industrial emissions to air regulated by NRW or a local authority, and car and lorry exhaust pipe emissions).
cy-gb	chrynodiadau llygryddion o ffynonellau penodol (er enghraifft, allyriadau diwydiannol i aer sy'n cael eu rheoleiddio gan CNC neu awdurdod lleol, ac allyriadau o bibellau egsôst ceir a lorïau).

en-gb	The Ambient Air Quality Directive (AAQD) 2008/50/EC sets legally binding limits (termed ‘limit values’) for concentrations of sulphur dioxide, nitrogen dioxide, benzene, carbon monoxide, lead and particulate matter (PM10) .
cy-gb	Mae Cyfarwyddeb Ansawdd Aer yr Amgylchedd (AAQD) 2008/50/EC yn gosod terfynau sy’n rhwymo’n gyfreithiol (a elwir yn ‘werthoedd terfyn’) ar gyfer crynodiadau sylffwr deuocsid, nitrogen deuocsid, bensen, carbon monocsid, plwm a deunydd gronynnol (PM10).

en-gb	The Directive requires that Member States report annually on air quality within zones designated under the Directive.
cy-gb	Mae'r Gyfarwyddeb yn ei gwneud hi’n ofynnol i Aelodwladwriaethau gyflwyno adroddiad blynyddol ar ansawdd aer mewn parthau sydd wedi’u dynodi o dan y Gyfarwyddeb.

en-gb	When limits are exceeded, the Directive requires the publication of air quality plans to set out actions which achieve compliance as soon as possible.
cy-gb	Pan gaiff terfynau eu croesi, mae'r Gyfarwyddeb yn ei gwneud hi’n ofynnol cyhoeddi cynlluniau ansawdd aer i nodi camau gweithredu sy'n sicrhau cydymffurfiaeth cyn gynted â phosibl.

en-gb	The Directive is implemented in Wales through the Air Quality Standards (Wales) Regulations 2010.
cy-gb	Gweithredir y Gyfarwyddeb yng Nghymru trwy Reoliadau Safonau Ansawdd Aer (Cymru) 2010.

en-gb	Wales is divided into 4 zones:
cy-gb	Mae Cymru wedi'i rhannu'n 4 parth:

en-gb	Two urban agglomeration zones (Cardiff and Swansea)
cy-gb	Dau barth crynodrefi (Caerdydd ac Abertawe)

en-gb	Two non-agglomeration zones (North Wales and South Wales)
cy-gb	Dau barth nad ydynt yn grynodrefi (y Gogledd a’r De)

en-gb	The only limit value the UK currently fails to meet is set with respect to annual mean concentrations of nitrogen dioxide (NO2).
cy-gb	Yr unig werth terfyn mae'r DU yn methu â'i fodloni ar hyn o bryd yw'r un a bennwyd ar gyfer crynodiadau cymedrig blynyddol nitrogen deuocsid (NO2).

en-gb	Wales Ambient Air Quality Directive Zones
cy-gb	Parthau Cyfarwyddeb Ansawdd Aer yr Amgylchedd Cymru

en-gb	The National Emission Ceilings Directive (NECD)
cy-gb	Y Gyfarwyddeb Terfynau Uchaf Allyriadau Cenedlaethol (NECD)

en-gb	The UK is a Party to the 1979 Convention on Long-Range Transboundary Air Pollution of the UNECE and the original 1999 Gothenburg Protocol to the Convention which sets emission limits for four air pollutants.
cy-gb	Mae'r DU yn rhan o Gonfensiwn 1979 ar Lygredd Aer Trawsffiniol Pellgyrhaeddol UNECE a Phrotocol Gothenburg gwreiddiol 1999 i'r Confensiwn sy'n pennu terfynau uchaf allyriadau ar gyfer pedwar llygrydd aer.

en-gb	The UK currently meets all EU and international emission reduction commitments.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae’r DU yn cydymffurfio â holl ymrwymiadau’r UE ac ymrwymiadau rhyngwladol ar gyfer lleihau allyriadau.

en-gb	The NECD implements the commitments agreed under the 2012 amendment to the 1999 Gothenburg Protocol.
cy-gb	Mae'r NECD yn gweithredu'r ymrwymiadau y cytunwyd arnynt o dan welliant 2012 i Brotocol Gothenburg 1999.

en-gb	The 2012 amendment was agreed among Parties with a view to further improving the protection of human health and the environment through the establishment of emission reduction commitments for five air pollutants to be achieved by 2020 and updating emission limit values of air pollutants at source.
cy-gb	Cytunwyd ar welliant 2012 ymysg y Partïon gyda'r bwriad o ddiogelu iechyd pobl a'r amgylchedd yn well fyth trwy bennu ymrwymiadau lleihau allyriadau ar gyfer pum llygrydd aer i'w cyflawni erbyn 2020 a diweddaru gwerthoedd terfyn allyriadau llygryddion aer yn y tarddiad.

en-gb	See:
cy-gb	Gweler:

en-gb	https://www.eea.europa.eu/themes/air/national-emission-ceilings(accessed 08/07/2019)
cy-gb	https://www.EEA.europa.eu/themes/air/National-Emission-ceilings(fel ar 08/07/2019)

en-gb	The objective of the NECD is to reduce air pollution and reduce trans-boundary pollution, which is consistent with the Welsh Government’s aim to improve air quality.
cy-gb	Amcan y NECD yw lleihau llygredd aer a lleihau llygredd trawsffiniol, sy'n gyson â nod Llywodraeth Cymru i wella ansawdd aer.

en-gb	The Directive requires overall reductions in UK anthropogenic emissions of five damaging air pollutants:
cy-gb	Mae'r Gyfarwyddeb yn gofyn am ostyngiadau cyffredinol yn allyriadau anthropogenig y DU o bum llygrydd aer niweidiol:

en-gb	NOx, NMVOCs, SO2, NH3 and PM2.5, compared with levels in 2005.
cy-gb	NOx, NMVOCs, SO2, NH3 a PM2.5, o gymharu â lefelau yn 2005.

en-gb	These national emission reduction commitments need to be met in two phases, from 2020 to 2029, with more stringent levels to be met from 2030 onwards.
cy-gb	Mae angen bodloni'r ymrwymiadau cenedlaethol hyn i leihau allyriadau mewn dau gam, o 2020 i 2029, gyda lefelau llymach i'w bodloni o 2030 ymlaen.

en-gb	The more ambitious reduction commitments agreed for 2030 are designed to reduce the health impacts of air pollution by half compared with 2005.
cy-gb	Mae'r ymrwymiadau lleihau mwy uchelgeisiol y cytunwyd arnynt ar gyfer 2030 wedi'u cynllunio i haneru effeithiau llygredd aer ar iechyd o gymharu â 2005.

en-gb	It also ensures that the emission ceilings for 2010 set in the earlier directive (Directive 2001/81/EC), remain applicable for Member States until the end of 2019.The NECD entered into force on 31 December 2016.
cy-gb	Mae’n sicrhau hefyd fod y terfynau uchaf allyriadau ar gyfer 2010 a bennwyd yn y gyfarwyddeb gynharach (Cyfarwyddeb 2001/81/EC) yn dal i fod yn berthnasol i Aelod-wladwriaethau tan ddiwedd 2019. Daeth y NECD i rym ar 31 Rhagfyr 2016.

en-gb	Welsh Government is working in partnership with the other UK countries to manage emissions and transboundary pollution in order to achieve our shared objectives.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio mewn partneriaeth â gwledydd eraill y DU i reoli allyriadau a llygredd trawsffiniol er mwyn cyflawni'r amcanion a rennir gennym.

en-gb	The Welsh Government, in conjunction with UK Government and the other devolved administrations, published its plans and associated evidence in April 2019 to achieve the UK’s future emission reduction commitmentswithin the UK National Air Pollution Control Programme9.
cy-gb	Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru, ar y cyd â Llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig eraill, ei chynlluniau a thystiolaeth gysylltiedig ym mis Ebrill 2019 i gyflawni ymrwymiadau’r DU i leihau allyriadau yn y dyfodol o fewn Rhaglen Rheoli Llygredd Aer Genedlaethol y DU.

en-gb	The ambitious commitments to be met by 2030 aim to reduce the health impacts of air pollution by half compared with 2005.
cy-gb	Mae’r ymrwymiadau uchelgeisiol sydd i’w gwireddu erbyn 2030 yn ceisio haneru effeithiau iechyd llygredd aer o gymharu â lefelau 2005.

en-gb	The table below shows the percentage reductions in emissions required by 2020 and 2030 compared with emissions in 2005.
cy-gb	Mae'r tabl isod yn dangos y gostyngiadau canrannol mewn allyriadau sy'n ofynnol erbyn 2020 a 2030 o gymharu ag allyriadau 2005.

en-gb	UK Emission Reduction Commitments (ERCs) (% reduction from 2005 baselines)
cy-gb	Ymrwymiadau Lleihau Allyriadau (ERCs) y DU (% y gostyngiad o linellau sylfaen 2005)

en-gb	We have assessed a range of measures from all emission sectors to reduce total emissions of pollutants in Wales.
cy-gb	Rydym wedi asesu ystod o fesurau o bob sector allyriadau er mwyn lleihau cyfanswm allyriadau llygryddion yng Nghymru.

en-gb	The table below shows the effectiveness of the measures in reducing total emissions across Wales and, to put them into context, how they compare to a notional Welsh share of the UK ERCs.
cy-gb	Mae'r tabl isod yn dangos pa mor effeithiol yw'r mesurau o ran lleihau cyfanswm yr allyriadau ledled Cymru ac, er mwyn eu rhoi yn eu cyd-destun, sut y maent yn cymharu â chyfran dybiannol Cymru o ERCs y DU.

en-gb	For the purposes of illustration, the notional Welsh share of UK ERCs is based on the application of the same percentage ERCs as set for the UK with 2005 emissions in Wales used as a baseline.
cy-gb	Fel enghraifft, mae cyfran dybiannol Cymru o ERCs y DU yn seiliedig ar ddefnyddio'r un ganran o ERCs a bennwyd ar gyfer y DU, gan ddefnyddio allyriadau 2005 yng Nghymru fel llinell sylfaen.

en-gb	(*) Based on NAEI estimates for 2016 and assuming future emissions do not change except when reduced by measures
cy-gb	(*) Yn seiliedig ar amcangyfrifon NAEI ar gyfer 2016 a gan dybio na fydd allyriadau'r dyfodol yn newid, ac eithrio pan gânt eu lleihau gan fesurau

en-gb	These estimates show that we should be able to meet this notional Welsh share of UK emission ceilings with the measures set out in this document.
cy-gb	Mae'r amcangyfrifon hyn yn dangos y dylem ni allu bodloni cyfran dybiannol Cymru o derfynau uchaf allyriadau’r DU gyda'r mesurau a nodir yn y ddogfen hon.

en-gb	Based on the most costeffective measures, efforts in the industry, transport and domestic sectors are required in order to meet the ceilings in 2025 and 2030.
cy-gb	Yn seiliedig ar y mesurau mwyaf cost-effeithiol, mae angen ymdrechion yn y sectorau diwydiant, trafnidiaeth a domestig er mwyn bodloni'r terfynau uchaf yn 2025 a 2030.

en-gb	Reductions in ammonia are almost entirely associated with efforts in the agriculture sector.
cy-gb	Mae gostyngiadau mewn amonia yn gysylltiedig yn gyfan gwbl bron ag ymdrechion yn y sector amaethyddiaeth.

en-gb	Analysis shows without new actions the UK would be unlikely to meet its emission reduction commitments for PM2.5 and NH3 in 2020 and its commitments for all five pollutants in 2030.
cy-gb	Dengys dadansoddiad na fyddai'r DU yn debygol o gyflawni ei hymrwymiadau i leihau allyriadau ar gyfer PM2.5 ac NH3 yn 2020 a'i hymrwymiadau ar gyfer pob un o'r pum llygrydd yn 2030 heb gamau gweithredu newydd.

en-gb	However, the measures in this plan, together with measures planned across the UK, are likely to help achieve the UK’s emission reduction commitments for all pollutants in 2020 and 2030.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r mesurau yn y cynllun hwn, ynghyd â mesurau arfaethedig ledled y DU, yn debygol o helpu i gyflawni ymrwymiadau lleihau allyriadau'r DU ar gyfer pob llygrydd yn 2020 a 2030.

en-gb	Clean Air Strategy, DEFRA,
cy-gb	Strategaeth Aer Glân, DEFRA,

en-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/77 0715/clean-air-strategy-2019.pdf
cy-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/77 0715/clean-air-strategy-2019.pdf

en-gb	Noise Pollution and Soundscape
cy-gb	Llygredd Sŵn a Seinwedd

en-gb	Airborne environmental noise pollution, meaning unwanted or harmful sound from transport and industry, has been ranked by the WHO as the second biggest environmental contributor to the burden of disease in Europe after ambient air pollution.
cy-gb	Mae llygredd sŵn amgylcheddol a gludir yn yr awyr, sy'n golygu sŵn annymunol neu niweidiol o drafnidiaeth a diwydiant, wedi cael ei raddio gan WHO fel yr ail gyfrannwr amgylcheddol mwyaf at faich clefyd yn Ewrop ar ôl llygredd aer yr amgylchedd.

en-gb	The Defra-led Interdepartmental Group on Costs and Benefits noise subject group has estimated the social cost of road traffic noise in England alone at between £7bn and £10bn per year.
cy-gb	Mae grŵp sŵn y Grŵp Rhyngadrannol ar Gostau a Buddiannau dan arweiniad Defra yn amcangyfrif bod cost gymdeithasol sŵn traffig ffyrdd yn Lloegr yn unig rhwng £7 biliwn a £10 biliwn y flwyddyn.

en-gb	The Welsh Government’s noise maps suggest that the homes of more than 200,000 people across Wales are exposed to road traffic noise levels exceeding the WHO’s night noise guidelines.
cy-gb	Mae mapiau sŵn Llywodraeth Cymru yn awgrymu bod cartrefi mwy na 200,000 o bobl ledled Cymru yn dod i gysylltiad â lefelau sŵn traffig ffyrdd sy'n uwch na chanllawiau sŵn nos WHO.

en-gb	Environmental noise has much in common with air pollution.
cy-gb	Mae gan sŵn amgylcheddol lawer yn gyffredin â llygredd aer.

en-gb	The sources of air and environmental noise pollution tend to be either identical or else closely linked, their transmission pathways are similar, and the most affected receptors are also often the same, typically the people situated closest to the source.
cy-gb	Mae ffynonellau llygredd aer a sŵn amgylcheddol yn tueddu i fod naill ai yn union yr un fath neu fod cysylltiad agos rhyngddynt, mae eu llwybrau trosglwyddo yn debyg ac mae'r derbynyddion yr effeithir arnynt fwyaf yn aml yr un fath hefyd, sef y bobl sydd agosaf at y ffynhonnell gan amlaf.

en-gb	For road traffic travelling at a fixed speed, emissions of both air and noise pollution increase or decrease in proportion to the number of vehicles.
cy-gb	Ar gyfer traffig ffyrdd sy'n teithio ar gyflymder sefydlog, bydd allyriadau llygredd aer a sŵn yn cynyddu neu'n gostwng yn gymesur â nifer y cerbydau.

en-gb	The noisiest and dirtiest vehicles are often the same, as are the quietest and cleanest.
cy-gb	Yr un rhai yw’r cerbydau mwyaf swnllyd a budr yn aml, ac mae’r un peth yn wir am y rhai tawelaf a glanaf.

en-gb	The levels of both air and noise pollution are highest at the road itself and fall off with distance.
cy-gb	Mae lefelau llygredd aer a sŵn ar eu huchaf ar y ffordd ei hun, ac yn gostwng gyda phellter.

en-gb	Buildings and terrain can obstruct or channel both air and noise pollution.
cy-gb	Gall adeiladau a thirwedd rwystro neu sianelu llygredd aer a sŵn.

en-gb	Traffic travelling at very high speeds and congested traffic can result in high levels of both air and noise pollution.
cy-gb	Gall traffig sy'n teithio ar gyflymder uchel iawn a thagfeydd traffig arwain at lefelau uchel o lygredd aer a sŵn.

en-gb	In addition, some adverse health effects have been linked to both air and noise pollution, for example increased risk of cardiovascular disease.
cy-gb	Yn ogystal, mae rhai effeithiau iechyd andwyol yn gysylltiedig â llygredd aer a sŵn, er enghraifft, mwy o risg o glefyd cardiofasgwlaidd.

en-gb	For all these reasons, it makes sense to consider both forms of airborne traffic pollution together.
cy-gb	Am yr holl resymau hyn, mae'n gwneud synnwyr i ystyried y ddau fath o lygredd traffig a gludir yn yr awyr gyda'i gilydd.

en-gb	Pursuing them separately would at best result in duplication of effort and missed opportunities, at worst in the implementation of conflicting policies.
cy-gb	Byddai eu hystyried ar wahân yn arwain at ddyblygu ymdrech a cholli cyfleoedd ar y gorau, ac ar ei waethaf gallai arwain at weithredu polisïau sy'n gwrthdaro.

en-gb	The purpose of air quality management is to improve human health and quality of life.
cy-gb	Diben rheoli ansawdd aer yw gwella iechyd ac ansawdd bywyd pobl.

en-gb	This improvement to health and quality of life will be greater if improved soundscapes are achieved alongside reductions in air pollution.
cy-gb	Bydd y gwelliant hwn i iechyd ac ansawdd bywyd yn fwy os cyflawnir gwell seinweddau ochr yn ochr â gostyngiadau mewn llygredd aer.

en-gb	The Welsh Government Natural Resources Policy (2017) sets out that a mix of actions to address air and noise pollution are needed, both to address pollution from traffic and others sources and to improve the ability of the natural environment to absorb pollutants through tree planting and green infrastructure and to restore sensitive habitats damaged by air pollution.
cy-gb	Mae Polisi Adnoddau Naturiol Llywodraeth Cymru (2017) yn nodi bod angen cymysgedd o gamau i fynd i'r afael â llygredd aer a sŵn, i fynd i'r afael â llygredd o draffig a ffynonellau eraill ac i wella gallu'r amgylchedd naturiol i amsugno llygryddion trwy blannu coed a seilwaith gwyrdd ac i adfer cynefinoedd sensitif sy'n cael eu difrodi gan lygredd aer.

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2019-06/natural-resources-policy.pdf
cy-gb	https://llyw.cymru/sites/default/files/publications/2019-06/polisi-adnoddau-naturiol-cenedlaethol.pdf12https://llyw.cymru/cynllun-gweithredu-swn-seinwedd-2018-i-2023

en-gb	In December 2018, the Welsh Government published its ‘Noise and Soundscape Action Plan 2018-2023’ .
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2018, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei ‘Chynllun Gweithredu Sŵn a Seinwedd 2018-2023’12.

en-gb	This is the Welsh Government’s central noise policy document, and has been produced collaboratively with local authorities and other public bodies.
cy-gb	Dyma ddogfen polisi sŵn ganolog Llywodraeth Cymru, ac fe'i lluniwyd ar y cyd ag awdurdodau lleol a chyrff cyhoeddus eraill.

en-gb	It outlines the Welsh public sector’s strategic policy direction in relation to noise and soundscape management for the next five years.
cy-gb	Mae'n amlinellu cyfeiriad polisi strategol y sector cyhoeddus yng Nghymru mewn perthynas â rheoli sŵn a seinwedd ar gyfer y pum mlynedd nesaf.

en-gb	It has a broader focus than simply clamping down on the decibels, recognising that we also need to create appropriate soundscapes, meaning the right acoustic environment in the right time and place.
cy-gb	Mae ganddo ffocws ehangach na dim ond lleihau’r desibelau, gan gydnabod bod angen i ni hefyd greu seinweddau priodol, sy'n golygu'r amgylchedd acwstig cywir ar yr amser cywir ac yn y lle cywir.

en-gb	Towns and cities should contain a variety of soundscapes appropriate to the land use.
cy-gb	Dylai trefi a dinasoedd gynnwys amrywiaeth o seinweddau sy'n briodol i ddefnydd tir.

en-gb	Key points in the noise and soundscape action plan include the following:
cy-gb	Mae’r pwyntiau allweddol yn y cynllun gweithredu sŵn a seinwedd yn cynnwys y canlynol:

en-gb	The Welsh Government expects public bodies subject to the Well-being of Future Generations Act to follow the five ways of working contained in that Act when managing noise and soundscapes.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i gyrff cyhoeddus sy'n ddarostyngedig i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol ddilyn y pum ffordd o weithio yn y Ddeddf honno wrth reoli sŵn a seinweddau.

en-gb	By defining environmental noise as airborne pollution within our Clean Air Programme, we will create and pursue any opportunities to further align noise/soundscape and air quality policy and regulation in Wales over the course of the next five years, in order to achieve multiple benefits from our actions.
cy-gb	Trwy ddiffinio sŵn amgylcheddol fel llygredd aer o fewn ein Rhaglen Aer Glân, byddwn yn creu ac yn mynd ar drywydd unrhyw gyfleoedd i alinio sŵn/seinwedd a pholisi a rheoleiddiadau ansawdd aer yng Nghymru yn ystod y pum mlynedd nesaf, er mwyn sicrhau manteision lluosog o'n gweithredoedd.

en-gb	We will build upon the new air quality and soundscape content of Planning Policy Wales as we take forward Wales’ first statutory National Development Framework and produce further guidance on air and soundscape quality to assist local planning authorities in Wales.
cy-gb	Byddwn yn adeiladu ar gynnwys ansawdd aer a seinwedd newydd Polisi Cynllunio Cymru wrth i ni fwrw ymlaen â Fframwaith Datblygu Cenedlaethol statudol cyntaf Cymru a chynhyrchu canllawiau pellach ar ansawdd aer a seinwedd i gynorthwyo awdurdodau cynllunio lleol yng Nghymru.

en-gb	In particular, we will conduct a detailed review of TAN11:
cy-gb	Yn benodol, byddwn yn cynnal adolygiad manwl o TAN11:

en-gb	Noise with a view to replacing it with a new TAN addressing air quality and soundscape.
cy-gb	Sŵn gyda’r nod o’i ddisodli gyda TAN newydd sy’n mynd i'r afael ag ansawdd aer a seinwedd.

en-gb	Domestic Legislation
cy-gb	Deddfwriaeth Ddomestig

en-gb	Welsh Government has responsibility for air quality policy in Wales and works collaboratively with the UK Government to achieve our statutory objectives.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am bolisi ansawdd aer yng Nghymru ac mae'n cydweithio â Llywodraeth y DU i gyflawni ein hamcanion statudol.

en-gb	Welsh Government’s ability to take action in relation to air quality is limited to taking steps that fall within the scope of the matters within the devolved competence of the Welsh Ministers and the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae gallu Llywodraeth Cymru i weithredu mewn perthynas ag ansawdd aer wedi'i gyfyngu i gamau sy'n dod o fewn cwmpas y materion sydd o fewn cymhwysedd datganoledig Gweinidogion Cymru a Chynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Under the Environment Act 1995, local authorities tackle air quality issues at a local scale through the Local Air Quality Management process (LAQM).
cy-gb	O dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995, mae awdurdodau lleol yn mynd i'r afael â materion ansawdd aer ar raddfa leol trwy'r broses Rheoli Ansawdd Aer Lleol (LAQM).

en-gb	LAQM requires local authorities to review and assess air quality, producing action plans where air quality is found to be at risk of exceeding pollutant objectives.
cy-gb	Mae LAQM yn ei gwneud hi’n ofynnol i awdurdodau lleol adolygu ac asesu ansawdd aer, gan gynhyrchu cynlluniau gweithredu os oes risg na fydd ansawdd aer yn bodloni amcanion llygryddion.

en-gb	Assessment of air quality is focused on locations where members of the public are regularly present and where there is exposure to the pollutant in question over the timescale for which the air quality objective is defined.
cy-gb	Mae asesu ansawdd aer yn canolbwyntio ar leoliadau lle mae aelodau'r cyhoedd yn bresennol yn rheolaidd a lle gallant ddod i gysylltiad â'r llygrydd dan sylw dros y raddfa amser y diffinnir yr amcan ansawdd aer ar ei chyfer.

en-gb	Local Authorities have powers to regulate industry, domestic emissions and management of traffic (parking, access restriction, signalling and infrastructure etc.).
cy-gb	Mae gan Awdurdodau Lleol bwerau i reoleiddio diwydiant, allyriadau domestig a rheoli traffig (parcio, cyfyngu ar fynediad, signalau a seilwaith ac ati.).

en-gb	They are legally obliged to demonstrate they are doing everything reasonably possible to work towards the legal objective values.
cy-gb	Mae rhwymedigaeth gyfreithiol arnynt i ddangos eu bod yn gwneud popeth sy'n rhesymol bosibl i weithio tuag at y gwerthoedd gwrthrychol cyfreithiol.

en-gb	Welsh Ministers also have a wide range of powers under the Act in relation to the setting of air quality standards and objectives, conferring powers on local authorities to help achieve the standards and objectives, prohibiting certain pollutant emission activities (including vehicle access restriction), provision in relation to charging and enforcement and requiring local authorities to undertake further monitoring.
cy-gb	Yn ogystal, mae gan Weinidogion Cymru ystod eang o bwerau o dan y Ddeddf mewn perthynas â phennu safonau ac amcanion ansawdd aer, gan roi pwerau i awdurdodau lleol helpu i gyflawni'r safonau a'r amcanion, gwahardd rhai gweithgareddau sy’n allyrru llygryddion (gan gynnwys cyfyngu mynediad ar gyfer cerbydau), darpariaeth mewn perthynas â chodi tâl a gorfodi a'i gwneud hi’n ofynnol i awdurdodau lleol ymgymryd â gwaith monitro pellach.

en-gb	Separate to this, local authorities have duties to investigate nuisance smoke, fumes, odours and dust complaints made by members of the public.
cy-gb	Ar wahân i hyn, mae gan awdurdodau lleol ddyletswyddau i ymchwilio i gwynion ynghylch mwg sy’n niwsans, mygdarth, arogleuon a llwch a wneir gan aelodau'r cyhoedd.

en-gb	Welsh Ministers have a range of powers to restrict, prohibit or control polluting activities and the emissions of pollutants.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru ystod o bwerau i gyfyngu, gwahardd neu reoli gweithgareddau llygru ac allyriadau llygryddion.

en-gb	Many of these powers are exercised by other public bodies e.g.
cy-gb	Mae llawer o'r pwerau hyn yn cael eu harfer gan gyrff cyhoeddus eraill e.e.

en-gb	NRW and local authorities.
cy-gb	CNC ac awdurdodau lleol.

en-gb	Examples include:
cy-gb	Mae enghreifftiau'n cynnwys:

en-gb	The Pollution Prevention and Control Act 1999, with powers to prohibit activities otherwise than in accordance with an environmental permit.
cy-gb	Deddf Atal a Rheoli Llygredd 1999, gyda phwerau i wahardd gweithgareddau ac eithrio yn unol â thrwydded amgylcheddol.

en-gb	The power is exercisable in relation to any activity capable of causing environmental pollution or otherwise preventing or controlling emissions capable of causing pollution.
cy-gb	Gellir arfer y pŵer mewn perthynas ag unrhyw weithgarwch a all achosi llygredd amgylcheddol neu er mwyn atal neu reoli allyriadau sy'n gallu achosi llygredd.

en-gb	Where a permit is required, permit conditions that can be imposed can include conditions relating to limits for emissions to air.
cy-gb	Pan fo angen trwydded, gall yr amodau y gellir eu gosod ar y drwydded gynnwys amodau sy'n ymwneud â therfynau ar gyfer allyriadau i’r aer.

en-gb	The Clean Air Act (CAA) was originally introduced to address air pollution from smog caused by widespread burning of coal for residential heating and by industry in order to reduce pollution from smoke, grit, dust and fumes.
cy-gb	Cyflwynwyd y Ddeddf Aer Glân (CAA) yn wreiddiol i fynd i'r afael â llygredd aer o fwrllwch a achoswyd wrth i lawer o lo gael ei losgi er mwyn gwresogi cartrefi a chan ddiwydiant er mwyn lleihau llygredd o fwg, graean, llwch a mygdarth.

en-gb	The Clean Air Act (CAA) 1993 covers Wales, England and Scotland; there is separate legislation for Northern Ireland.
cy-gb	Mae Deddf Aer Glân (CAA) 1993 yn cwmpasu Cymru, Lloegr a'r Alban; mae deddfwriaeth ar wahân ar gyfer Gogledd Iwerddon.

en-gb	The CAA deals with the designation (by local authorities) of ‘smoke control areas’ i.e. areas within which emission of ‘smoke… from a chimney of any building’ is a criminal offence unless the emission is from an ‘authorised fuel’ or an ‘exempted class of fireplace.
cy-gb	Mae'r CAA yn ymdrin â dynodi (gan awdurdodau lleol) ‘ardaloedd rheoli mwg’ h.y. ardaloedd lle mae allyrru mwg o simnai unrhyw adeilad yn drosedd oni bai bod yr allyriad yn dod o danwydd awdurdodedig neu fath o le tân sydd wedi’i eithrio.

en-gb	The legislation targets smoke emission from chimneys and premises, smoke emissions from non-residential furnaces, and domestic combustion of fuels.
cy-gb	Mae'r ddeddfwriaeth yn targedu allyriadau mwg o simneiau ac eiddo, allyriadau mwg o ffwrneisi dibreswyl a hylosgi tanwyddau mewn cartrefi.

en-gb	Welsh Ministers have powers to authorise the fuels, and exempt the classes of fireplace, which can be used in smoke control areas.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau i awdurdodi'r tanwyddau, ac eithrio’r mathau o le tân, y gellir eu defnyddio mewn ardaloedd rheoli mwg.

en-gb	Welsh Ministers also have powers under this Act to direct a local authority to measure and record levels of air pollution.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau hefyd o dan y Ddeddf hon i gyfarwyddo awdurdod lleol i fesur a chofnodi lefelau llygredd aer.

en-gb	The Environmental Protection Act 1990 – Section 140 – power to prohibit the use, supply or storage of substances for the protection of public and environmental health.
cy-gb	Deddf Diogelu'r Amgylchedd 1990 – Adran 140 – pŵer i wahardd defnyddio, cyflenwi neu storio sylweddau er mwyn diogelu iechyd y cyhoedd a'r amgylchedd.

en-gb	This power has recently been used by the Welsh Ministers in relation to ‘microbeads’.
cy-gb	Mae'r pŵer hwn wedi'i ddefnyddio'n ddiweddar gan Weinidogion Cymru mewn perthynas â ‘microbelenni’.

en-gb	In relation to air quality, it could potentially be used to restrict the supply of substances such as wet wood for domestic combustion (which is associated with high emissions of fine particulate matter), for example.
cy-gb	O ran ansawdd aer, mae'n bosibl y gellid ei ddefnyddio i gyfyngu ar y cyflenwad o sylweddau megis coed gwlyb ar gyfer hylosgi domestig (sy'n gysylltiedig ag allyriadau uchel o ddeunydd gronynnol mân), er enghraifft.

en-gb	The Environment (Wales) Act 2016 sets out the approach for the sustainable management of natural resources in Wales, which will help to mitigate for and adapt to the impacts of climate change.
cy-gb	Mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 yn nodi'r dull o reoli adnoddau naturiol yng Nghymru mewn ffordd gynaliadwy, a fydd yn helpu i liniaru effeithiau'r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddynt.

en-gb	The Act draws on the United Nations Convention on Biological Diversity Ecosystem Approach.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn tynnu ar Ddull Rheoli ar Lefel yr Ecosystem Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Amrywiaeth Fiolegol.

en-gb	The Act also builds on theWell-being of Future Generations (Wales) Act and Planning Act (Wales) 2015, putting in place a modern legislative approach that recognises that our water, land, air and sea are all interlinked and our economy, society and environment are all interdependent.
cy-gb	Mae'r Ddeddf hefyd yn adeiladu ar Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Deddf Cynllunio (Cymru) 2015, gan roi dull deddfwriaethol modern ar waith sy'n cydnabod bod ein dŵr, tir, aer a môr i gyd yn gydgysylltiedig a bod ein heconomi, ein cymdeithas a'n hamgylchedd i gyd yn dibynnu ar ei gilydd.

en-gb	It sets out the requirements to manage, use and enhance Wales’ natural resources to deliver lasting, sustainable economic, social and environmental benefits.
cy-gb	Mae'n nodi'r gofynion ar gyfer rheoli, defnyddio a gwella adnoddau naturiol Cymru er mwyn sicrhau manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cynaliadwy a pharhaol.

en-gb	This approach also enables resilience of ecosystems to be considered as part of the decision making process for activities from the outset.
cy-gb	Mae'r dull hwn yn golygu hefyd y gellir ystyried cydnerthedd ecosystemau fel rhan o'r broses o wneud penderfyniadau ar gyfer gweithgareddau o'r cychwyn cyntaf.

en-gb	The Welsh Government’s overall commitment to biodiversity is set out in the Nature Recovery Action Plan (NRAP), which states our ambition to reverse the decline in biodiversity, and our commitment to halting the loss of biodiversity.
cy-gb	Mae ymrwymiad cyffredinol Llywodraeth Cymru i fioamrywiaeth wedi'i nodi yn y Cynllun Gweithredu Adfer Natur (NRAP) , sy'n nodi ein huchelgais i wrthdroi'r dirywiad mewn bioamrywiaeth, a'n hymrwymiad i atal colli bioamrywiaeth.

en-gb	Nature Recovery Plan, Welsh Government 2015.
cy-gb	Cynllun Gweithredu Adfer Natur, Llywodraeth Cymru 2015.

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2019-05/nature-recovery-action-plan-2015.pdf accessed 26/09/2019
cy-gb	https://llyw.cymru/sites/default/files/publications/2019-05/cynllun-gweithredu-adfer-natur-2015.pdffel ar 26/09/2019

en-gb	The Active Travel (Wales) Act 2013 requires local authorities to continuously improve facilities and routes for pedestrians and cyclists and to prepare maps identifying current and potential future routes for their use.
cy-gb	Mae Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 yn ei gwneud hi’n ofynnol i awdurdodau lleol wella cyfleusterau a llwybrau ar gyfer cerddwyr a beicwyr yn barhaus, a pharatoi mapiau sy'n nodi'r llwybrau presennol a llwybrau posibl i'w defnyddio yn y dyfodol.

en-gb	The Act also requires new road schemes (including road improvement schemes) to consider the needs of pedestrians and cyclists at design stage.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn ei gwneud hi’n ofynnol hefyd i gynlluniau ffyrdd newydd (gan gynnwys cynlluniau gwella ffyrdd) ystyried anghenion cerddwyr a beicwyr yn y cam dylunio.

en-gb	Under The Road Traffic (Vehicle Emissions) (Fixed Penalty) (Wales) Regulations 2003, local authorities can stop the commission of statutory idling offences and issue fixed penalty notices in respect of such offences.
cy-gb	O dan Reoliadau Traffig Ffyrdd (Allyriadau Cerbydau) (Cosbau Penodedig) (Cymru) 2003, gall awdurdodau lleol atal comisiynu troseddau statudol mewn perthynas â gadael i injan droi’n segur a chyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig mewn perthynas â'r troseddau hynny.

en-gb	How the Clean Air Plan for Wales will deliver Welsh Government Priorities and Principles
cy-gb	Sut bydd y Cynllun Aer Glân i Gymru yn cyflawni Blaenoriaethau ac Egwyddorion Llywodraeth Cymru

en-gb	Supporting delivery of our well-being goals
cy-gb	Cefnogi'r gwaith o gyflawni ein nodau llesiant

en-gb	This plan is set within the context of our obligations under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 (WFG) sustainable development principle, which places a duty on all public bodies in Wales to consider how their actions might impact in the long term, and how they will alleviate problems of poverty, health inequalities and climate change.
cy-gb	Gosodir y cynllun hwn yng nghyd-destun ein rhwymedigaethau o dan egwyddor datblygu cynaliadwy Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, sy'n gosod dyletswydd ar bob corff cyhoeddus yng Nghymru i ystyried pa effaith y gallai eu gweithredoedd ei chael yn y tymor hir, a sut byddant yn lliniaru problemau tlodi, anghydraddoldebau iechyd a'r newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Natural Resources Policy
cy-gb	Polisi Adnoddau Naturiol

en-gb	This plan also supports the implementation of Wales’ natural resources policy.
cy-gb	Mae’r cynllun hwn yn cefnogi’r gwaith o weithredu polisi adnoddau naturiol Cymru.

en-gb	Part 1 of the Environment (Wales) Act 2016 sets out the ‘sustainable management of natural resources’ – an approach to managing Wales’ natural resources and ecosystems to ensure that the benefits they provide for our social, economic, environmental and cultural well-being are available now and for future generations.
cy-gb	Mae Rhan 1 o Bolisi Adnoddau Naturiol Gweinidog Cymru yn amlinellu’r blaenoriaethau cenedlaethol ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy.

en-gb	The national priorities are the key ways in which Wales’ natural resources contribute across all the well-being goals.
cy-gb	Y blaenoriaethau cenedlaethol yw’r ffyrdd allweddol y mae adnoddau naturiol Cymru yn cyfrannu ar draws yr holl nodau llesiant.

en-gb	They have been developed to both address the challenges to our natural resources and realise the opportunities from them.
cy-gb	Fe’u datblygwyd i fynd i’r afael â’r heriau sy’n wynebu ein hadnoddau naturiol ac i wireddu’r cyfleoedd sy’n deillio ohonynt.

en-gb	The national priorities are:
cy-gb	Dyma’r blaenoriaethau cenedlaethol:

en-gb	Natural Resources Policy -https://gov.wales/docs/desh/publications/170821-natural-resourcespolicy-en.PDF
cy-gb	Polisi Adnoddau Naturiolhttps://llyw.cymru/sites/default/files/publications/2019-06/polisi-adnoddaunaturiol-cenedlaethol.pdf

en-gb	Natural Resources Wales Area Statements -https://naturalresources.wales/about-us/areastatements/?lang=enA
cy-gb	Datganiadau Ardal Cyfoeth Naturiol Cymru - https://naturalresources.wales/about-us/areastatements/?lang=cy

en-gb	Delivering nature-based solutions.
cy-gb	Dod o hyd i atebion seiliedig ar natur.

en-gb	Increasing resource efficiency and renewable energy.
cy-gb	Cynyddu ynni adnewyddadwy a dulliau o ddefnyddio adnoddau’n fwy effeithlon.

en-gb	Taking a place based approach.
cy-gb	Mabwysiadu dull sy’n seiliedig ar leoedd.

en-gb	The policy sets a key challenge of improving air and noise quality and recognises a mix of actions to address air and noise pollution are needed, both to address pollution from traffic and others sources, to improve the ability of the natural environment to absorb pollutants through tree planting and green infrastructure and to restore sensitive habitats damaged by air pollution.
cy-gb	Mae’r polisi’n gosod her allweddol o wella ansawdd aer a sŵn ac yn cydnabod bod angen cymysgedd o gamau gweithredu i fynd i’r afael â llygredd aer a sŵn, i fynd i’r afael â llygredd o draffig ac o ffynonellau eraill, i wella gallu’r amgylchedd naturiol i amsugno llygryddion trwy blannu coed a seilwaith gwyrdd ac i adfer cynefinoedd sensitif a niweidiwyd gan lygredd aer.

en-gb	Nature based solutions to improving air and noise quality such as tree planting and green infrastructure also have a huge potential for enabling wider benefits which contribute across all the well-being goals.
cy-gb	Mae gan atebion seiliedig ar natur ar gyfer gwella ansawdd aer a sŵn megis plannu coed a seilwaith gwyrdd botensial enfawr o ran galluogi manteision ehangach sy’n cyfrannu ar draws yr holl nodau llesiant.

en-gb	As well as the opportunities set out in the table below, these benefits include supporting climate mitigation and adaptation, tackling flood risk and supporting wider public health issues such as improved physical and mental health.
cy-gb	Ynghyd â’r cyfleoedd a amlinellir yn y tabl isod, mae’r manteision hyn yn cynnwys cynorthwyo gyda lliniaru newid yn yr hinsawdd ac addasu iddo, mynd i’r afael â pherygl llifogydd a chefnogi materion iechyd y cyhoeddus ehangach megis gwell iechyd corfforol a meddyliol.

en-gb	Natural Resources Wales’ area statements will support place based approaches linked to the challenges, opportunities and national priorities in the Natural Resources Policy.
cy-gb	Bydd datganiadau ardal Cyfoeth Naturiol Cymru yn cefnogi dulliau seiliedig ar le sy’n gysylltiedig â’r heriau, y cyfleoedd a’r blaenoriaethau cenedlaethol yn y Polisi Adnoddau Naturiol.

en-gb	They are a series of products which translate the national priorities into the action that can be taken across Wales.
cy-gb	Maent yn gyfres o gynhyrchion sy’n troi’r blaenoriaethau cenedlaethol yn gamau y gellir eu cymryd ledled Cymru.

en-gb	They set out a local evidence base for the sustainable management of natural resources, including in relation to air quality, and identify the opportunities where working together can help us deliver the national priorities, build ecosystem resilience and make the most of the benefits Wales’ natural resources and ecosystems provide for Well-being.
cy-gb	Maent yn gosod sail dystiolaeth leol ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy, gan gynnwys mewn perthynas ag ansawdd aer, ac yn nodi’r cyfleoedd lle gall gweithio gyda’n gilydd ein helpu i gyflawni’r blaenoriaethau cenedlaethol, meithrin cydnerthedd ecosystemau a manteisio’n llawn ar y buddiannau mae adnoddau naturiol ac ecosystemau Cymru yn eu darparu ar gyfer Llesiant.

en-gb	Local Development Plans, Public Service Board Well-being Assessments, National Park and AONB plans must have regard to this evidence.
cy-gb	Rhaid i Gynlluniau Datblygu Lleol, Asesiadau Llesiant Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus a chynlluniau Parciau Cenedlaethol ac AHNE ystyried y dystiolaeth hon.

en-gb	Public bodies must provide Natural Resources Wales with information it requires for both the State of Natural Resources Report and Area Statements.
cy-gb	Rhaid i gyrff cyhoeddus ddarparu’r wybodaeth sydd ei hangen ar Cyfoeth Naturiol Cymru ar gyfer yr Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol a’r Datganiadau Ardal.

en-gb	Natural Resources Wales can also ask public bodies to assist in addressing the priorities, risks and opportunities for the sustainable management of natural resources identified in Area Statements.
cy-gb	Gall Cyfoeth Naturiol Cymru ofyn i gyrff cyhoeddus helpu i fynd i’r afael â’r blaenoriaethau, y risgiau a’r cyfleoedd ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy a nodir yn y Datganiadau Ardal hefyd.

en-gb	To deliver the Natural Resources Policy, the priorities are being embedded into policy and plans across Welsh Government.
cy-gb	I gyflawni’r Polisi Adnoddau Naturiol, mae’r blaenoriaethau yn cael eu hymgorffori mewn polisïau a chynlluniau ledled Llywodraeth Cymru.

en-gb	In this context, the Plan contributes to the delivery of the policy and the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 Act goals, primarily toward achieving a healthier
cy-gb	Yn y cyd-destun hwn, mae'r Cynllun yn cyfrannu at gyflawni’r polisi a nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, yn bennaf i gyflawni Cymru iachach a Chymru gydnerth, ac mae’n dangos ein hymrwymiad i fod yn Gymru sy'n gyfrifol ar lefel fyd-eang.

en-gb	Wales and a resilient Wales, and demonstrates our commitment to being a globally responsible Wales.
cy-gb	Bydd datblygu ein gwybodaeth, ein sgiliau a'n galluoedd i fynd i'r afael ag ansawdd aer a lleihau allyriadau niweidiol yn cyfrannu at fod yn Gymru lewyrchus.

en-gb	Developing our knowledge, skills and capabilities in addressing air quality and reducing harmful emissions will contribute to being a prosperous Wales.
cy-gb	Gallwn ddangos Cymru o gymunedau cydlynus trwy'r ffordd rydym yn mynd i'r afael â newid ar lefelau personol, cymdogaeth a

en-gb	We can demonstrate a Wales of cohesive communities through the way in which we address change at personal, neighbourhood and spatial levels, and through our communities of interest (e.g. agricultural, business and industrial, cultural, historical and sporting, educational, environmental, technological, age-related) across Wales and the wider world.
cy-gb	gofodol, a thrwy ein cymunedau buddiant (e.e. amaethyddiaeth, busnes a diwydiannol, diwylliannol, hanesyddol a chwaraeon, addysgol, amgylcheddol, technolegol, cysylltiedig ag oedran) ledled Cymru a'r byd ehangach.

en-gb	Welsh Government, its public sector partners and stakeholders work together to address air quality using an integrated approach to deliver long-term sustainability and improvement.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru, ei phartneriaid yn y sector cyhoeddus a rhanddeiliaid yn gweithio gyda'i gilydd i fynd i'r afael ag ansawdd aer gan ddefnyddio dull integredig i sicrhau cynaliadwyedd a gwelliannau hirdymor.

en-gb	Under the WFG Act, we have established average population exposure to nitrogen dioxide as one of the Welsh Government National Indicators used to measure progress towards well-being goals in Wales.
cy-gb	O dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol, rydym wedi nodi cysylltiad cyfartalog y boblogaeth â nitrogen deuocsid yn un o Ddangosyddion Cenedlaethol Llywodraeth Cymru i fesur cynnydd tuag at nodau llesiant yng Nghymru.

en-gb	Regulations made under the Act require public services boards to consider air quality when carrying out their statutory assessments of local well-being.
cy-gb	Mae Rheoliadau a wneir o dan y Ddeddf yn ei gwneud hi’n ofynnol i fyrddau gwasanaethau cyhoeddus ystyried ansawdd aer wrth gynnal eu hasesiadau statudol o lesiant lleol.

en-gb	Well-being Goals and air quality
cy-gb	Nodau Llesiant ac ansawdd aer

en-gb	Goal  Description  Impacts  Clean Air Plan contribution
cy-gb	Nod  Disgrifiad  Effeithiau  Cyfraniad y Cynllun Aer Glân

en-gb	An innovative, productive and low carbon society which recognises the limits of the global environment and therefore uses resources efficiently and proportionately (including acting on climate change); and which develops a skilled and well-educated population in an economy which generates wealth and provides employment opportunities, allowing people to take advantage of the wealth generated through securing decent work.
cy-gb	Cymdeithas arloesol, gynhyrchiol, carbon isel sy’n cydnabod y terfynau sydd ar yr amgylchedd byd-eang ac sydd, o ganlyniad, yn defnyddio adnoddau mewn modd effeithlon a chymesur (gan gynnwys gweithredu ar newid yn yr hinsawdd); ac sy’n datblygu poblogaeth fedrus ac addysgedig mewn economi sy’n cynhyrchu cyfoeth ac yn cynnig cyfleoedd cyflogaeth, gan ganiatáu i bobl fanteisio ar y cyfoeth a gynhyrchir drwy gael gafael ar waith addas.

en-gb	Impacts on businesses, competition and employment, productivity
cy-gb	Effaith ar fusnesau, cystadleuaeth a chyflogaeth, cynhyrchiant

en-gb	Effects of exposure to air pollution on health.
cy-gb	Effeithiau cysylltiad â llygredd aer ar iechyd.

en-gb	Action taken to improve air quality will support economic growth in Wales.
cy-gb	Bydd y camau a gymerir i wella ansawdd aer yn cefnogi twf economaidd yng Nghymru.

en-gb	Wales is dependent on a productive workforce and attractive places for businesses to invest.
cy-gb	Mae Cymru'n ddibynnol ar weithlu cynhyrchiol a lleoedd deniadol i fusnesau fuddsoddi ynddynt.

en-gb	A healthy workforce and clean environment would contribute to prosperity through a productive workforce.
cy-gb	Byddai gweithlu iach ac amgylchedd glân yn cyfrannu at lewyrch drwy sicrhau gweithlu cynhyrchiol.

en-gb	Improvements in health reduce medical and health costs.
cy-gb	Mae gwelliannau iechyd yn lleihau costau meddygol ac iechyd.

en-gb	Positive employment impacts would also arise for those companies that manufacture and install abatement technologies in the UK.
cy-gb	Byddai effeithiau cadarnhaol o ran cyflogaeth hefyd i'r cwmnïau hynny sy'n cynhyrchu ac yn gosod technolegau lleihau llygredd yn y DU.

en-gb	Costs required to ensure the reductions in air pollution will affect a wide range of sectors.
cy-gb	Bydd y costau sy'n ofynnol i sicrhau lleihad mewn llygredd aer yn effeithio ar ystod eang o sectorau.

en-gb	We will take action to manage any potential adverse impacts on employment, competition and small and mediumsized enterprises (SMEs).
cy-gb	Byddwn yn cymryd camau i reoli unrhyw effeithiau andwyol posibl ar gyflogaeth, cystadleuaeth a busnesau bach a chanolig (BBaCh).

en-gb	A nation which maintains and enhances a bio-diverse natural environment with healthy functioning ecosystems that support social, economic and ecological resilience and the capacity to adapt to change (for example, climate change).
cy-gb	Cenedl sy’n cynnal ac yn gwella amgylchedd naturiol bioamrywiol gydag ecosystemau iach gweithredol sy’n cynnal cydnerthedd cymdeithasol, economaidd ac ecolegol ynghyd â’r gallu i addasu i newid (er enghraifft newid yn yr hinsawdd).

en-gb	Impacts on air quality, greenhouse gas emissions and effects of pollution on biodiversity and natural habitats
cy-gb	Effeithiau ar ansawdd aer, allyriadau nwyon  tŷ gwydr ac effeithiau llygredd ar fioamrywiaeth a chynefinoedd naturiol

en-gb	Emission reduction from transport, industry and other sectors has a direct and significant positive impact locally, regionally and nationally on the Welsh environment and ecosystem functioning.
cy-gb	Mae lleihau allyriadau o drafnidiaeth, diwydiant a sectorau eraill yn cael effaith gadarnhaol uniongyrchol a sylweddol yn lleol, yn rhanbarthol ac yn genedlaethol ar amgylchedd Cymru a gweithrediad ecosystemau.

en-gb	The aims of the decarbonisation programme will have a direct effect on air quality and vice versa.
cy-gb	Bydd nodau'r rhaglen datgarboneiddio'n cael effaith uniongyrchol ar ansawdd aer ac i'r gwrthwyneb.

en-gb	Acting on climate change not only reduces emissions and builds resilience but also ensures the Wales we live in has clean air and water, liveable places, productive farmland, energy security and green jobs.
cy-gb	Nid yn unig mae gweithredu ar newid yn yr hinsawdd yn lleihau allyriadau ac yn meithrin cydnerthedd ond mae hefyd yn sicrhau bod gan y Gymru rydym yn byw ynddi aer a dŵr glân, lleoedd y gellir byw ynddynt, tir ffermio cynhyrchiol, sicrwydd ynni a swyddi gwyrdd.

en-gb	A society in which people’s physical and mental well-being is maximised and in which choices and behaviours that benefit future health are understood
cy-gb	Cymdeithas lle mae llesiant corfforol a meddyliol pobl cystal â phosibl a lle deellir dewisiadau ac ymddygiadau sydd o fudd i iechyd yn y dyfodol

en-gb	Impacts on human health
cy-gb	Effeithiau ar iechyd pobl

en-gb	Poor air quality can have a disproportionate impact on the health and well-being of children, older, poor and vulnerable people.
cy-gb	Bydd lleihau llygredd aer yn cael effaith uniongyrchol a sylweddol ar wella iechyd a lles pawb.

en-gb	Reduction of air pollution will have a direct and significant impact on improving human health and welfare for everyone.
cy-gb	Gall ansawdd aer gwael gael effaith anghymesur ar iechyd a lles plant, pobl hŷn, pobl dlawd a phobl agored i niwed.

en-gb	A society that enables people to fulfil their potential no matter what their background or
cy-gb	Cymdeithas sy’n galluogi pobl i gyflawni eu potensial ni waeth beth fo’u cefndir neu eu hamgylchiadau (gan gynnwys eu cefndir a’u hamgylchiadau cymdeithasoleconomaidd).

en-gb	Impacts of air quality actions on equality
cy-gb	Effeithiau camau gweithredu ansawdd aer ar gydraddoldeb

en-gb	All people who live in and visit Wales will benefit from air quality improvements, no matter what their background or circumstances are.
cy-gb	Bydd pawb sy'n byw yng Nghymru ac yn ymweld â Chymru yn elwa ar welliannau mewn ansawdd aer, waeth beth yw eu cefndir neu eu hamgylchiadau.

en-gb	Tackling impacts of poor air quality and improving air quality and human health will have a positive impact on promoting equality in Wales, especially where improvements coincide with deprived areas with high pollution.
cy-gb	Bydd mynd i'r afael ag effeithiau ansawdd aer gwael a gwella ansawdd aer ac iechyd pobl yn cael effaith gadarnhaol ar hyrwyddo cydraddoldeb yng Nghymru, yn enwedig lle mae gwelliannau'n digwydd mewn ardaloedd difreintiedig sydd â lefelau llygredd uchel.

en-gb	Attractive, viable, safe and well-connected communities
cy-gb	atyniadol, hyfyw a diogel sydd â chysylltiadau da.

en-gb	air quality Impacts on communities
cy-gb	Effeithiau ansawdd aer ar gymunedau

en-gb	Actions to improve air quality which are led by or co-produced with local communities will carry greater impact and be better integrated with other actions to improve the quality of life, health and well-being, the environment and opportunities for prosperity.
cy-gb	Cadarnhaol (anuniongyrchol) / Niwtral – Bydd camau i wella ansawdd aer sy'n cael eu harwain neu eu cyd-gynhyrchu gan gymunedau lleol yn cael mwy o effaith ac yn cael eu hintegreiddio'n well â chamau gweithredu eraill i wella ansawdd bywyd, iechyd a llesiant, yr amgylchedd a chyfleoedd ar gyfer ffyniant.

en-gb	Improved air quality in deprived communities would contribute to better quality of life and community cohesion.
cy-gb	Byddai gwell ansawdd aer mewn cymunedau difreintiedig yn cyfrannu at ansawdd bywyd gwell a chydlyniant cymunedol gwell.

en-gb	A Wales of vibrant culture and thriving Welsh language
cy-gb	Cymru â diwylliant bywiog lle mae'r Gymraeg yn ffynnu

en-gb	A society that promotes and protects culture, heritage and the Welsh language, and which encourages people to participate in the arts, sports and recreation.
cy-gb	Cymdeithas sy’n hyrwyddo ac yn gwarchod diwylliant, treftadaeth a’r Gymraeg ac sy’n annog pobl i gyfranogi yn y celfyddydau, a chwaraeon a gweithgareddau hamdden.

en-gb	Impacts on health, environment, culture and population
cy-gb	Effeithiau ar iechyd, yr amgylchedd, diwylliant a phoblogaeth

en-gb	Action to support individuals, businesses and Government to understand, value and identify with the importance of improving air quality in Wales, will empower everyone to play their own role in supporting reductions in air pollution.
cy-gb	Bydd gweithredu i gefnogi unigolion, busnesau a Llywodraeth i ddeall, gwerthfawrogi ac uniaethu â phwysigrwydd gwella ansawdd aer yng Nghymru yn grymuso pawb i chwarae eu rhan eu hunain yn y gwaith o gefnogi gostyngiadau mewn llygredd aer.

en-gb	We are committed to having air quality, which enables the people of Wales and visitors to enjoy and promote a wide range of recreation activities across Wales.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gael ansawdd aer sy'n galluogi pobl Cymru ac ymwelwyr i fwynhau a hyrwyddo amrywiaeth eang o weithgareddau hamdden ledled Cymru.

en-gb	Improved health would provide further opportunities for people to participate in sports and recreational activities.
cy-gb	Byddai gwell iechyd yn rhoi mwy o gyfleoedd i bobl gymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgareddau hamdden.

en-gb	Protection of natural ecosystems and biodiversity would enhance the cultural capital of Wales and provide outdoor activities.
cy-gb	Byddai diogelu ecosystemau naturiol a bioamrywiaeth yn gwella cyfalaf diwylliannol Cymru ac yn darparu gweithgareddau awyr agored.

en-gb	We expect, and will actively encourage, promote and facilitate, the use of the Welsh language through education and services as set out in ‘Cymraeg 2050:
cy-gb	Rydym yn disgwyl, a byddwn yn mynd ati i annog, hybu a hwyluso, y defnydd o'r Gymraeg drwy addysg a gwasanaethau fel y nodir yn ‘Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh speakers.
cy-gb	miliwn o siaradwyr Cymraeg.

en-gb	We will ensure equal standards of services in both English and Welsh.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau gwasanaethau o safon gyfartal yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	As we implement the Clean Air Plan, we will foster a Welsh identity which is distinctive.
cy-gb	Wrth i ni weithredu'r Cynllun Aer Glân, byddwn yn meithrin hunaniaeth Gymreig unigryw.

en-gb	A globally responsible Wales
cy-gb	Cymru sy'n gyfrifol ar lefel fydeang

en-gb	A nation which, when doing anything to improve the economic, social, environmental and cultural well-being of Wales, takes account of whether doing such a thing may make a positive contribution to global well-being.
cy-gb	Cenedl sydd, wrth iddi wneud unrhyw beth i wella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru, yn ystyried a allai gwneud peth o’r fath gyfrannu’n gadarnhaol at lesiant byd-eang.

en-gb	Goal 7 recognises that in an inter-connected world what we do to make Wales a sustainable nation can have positive and adverse impacts outside of Wales.
cy-gb	Mae nod 7 yn cydnabod, yn y byd cydgysylltiedig sydd ohoni, bod yr hyn a wnawn i sicrhau bod Cymru yn genedl gynaliadwy yn gallu

en-gb	Air pollution is major global environmental problem affecting everyone.
cy-gb	Mae llygredd aer yn broblem amgylcheddol fyd-eang fawr sy'n effeithio ar bawb.

en-gb	Air pollution does not stop at or respect national and international borders.
cy-gb	Nid yw llygredd aer yn parchu nac yn stopio wrth ffiniau cenedlaethol a rhyngwladol.

en-gb	We will take strong positive action on air quality in Wales to meet our national and international ethical and legal obligations.
cy-gb	Byddwn yn cymryd camau cadarnhaol cryf ar ansawdd aer yng Nghymru i fodloni ein rhwymedigaethau moesegol a chyfreithiol cenedlaethol a rhyngwladol.

en-gb	Actions to improve air quality will be closely aligned with action on decarbonisation.
cy-gb	Bydd camau i wella ansawdd aer yn cyd-fynd yn agos â gweithredu ar ddatgarboneiddio.

en-gb	Improved air quality would directly contribute to environmental wellbeing in Wales.
cy-gb	Byddai gwell ansawdd aer yn cyfrannu'n uniongyrchol at lesiant amgylcheddol yng Nghymru.

en-gb	Protection of ecosystems in NATURA 2000 sites and Sites of Special Scientific Interest (SSSIs) is an international contribution to maintaining biodiversity.
cy-gb	Mae diogelu ecosystemau mewn safleoedd NATURA 2000 a Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) yn gyfraniad rhyngwladol at gynnal bioamrywiaeth.

en-gb	Compliance with the national emission ceilings is a contribution to international progress in reducing transboundary air pollution outside Wales, with reciprocal benefits from emission reduction outside Wales, including in the rest of the UK.
cy-gb	Mae cydymffurfio â'r terfynau allyriadau cenedlaethol yn cyfrannu at gynnydd rhyngwladol o ran lleihau llygredd aer trawsffiniol y tu allan i Gymru, gyda manteision cyfatebol o ganlyniad i leihau allyriadau y tu allan i Gymru, gan gynnwys yng ngweddill y DU.

en-gb	The Act describes Five Ways of Working toward achieving sustainable development.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn disgrifio Pum Ffordd o Weithio tuag at gyflawni datblygu cynaliadwy.

en-gb	The Plan aims to deliver in line with the Act’s Five Ways of Working by:
cy-gb	Nod y Cynllun yw cyflawni yn unol â Phum Ffordd o Weithio'r Ddeddf drwy:

en-gb	Taking preventative action to reduce the impacts of air pollution on public health and the natural environment, by adopting preventative approaches where we can, and developing successful early actions whilst devising long term solutions.
cy-gb	Cymryd camau ataliol i leihau effeithiau llygredd aer ar iechyd y cyhoedd a'r amgylchedd naturiol, trwy fabwysiadu dulliau ataliol lle bynnag y gallwn, a datblygu camau gweithredu cynnar llwyddiannus tra'n bod yn dyfeisio atebion hirdymor.

en-gb	Establishing long-term targets and sustainable actions to
cy-gb	Sefydlu targedau hirdymor a chamau cynaliadwy i sicrhau

en-gb	Improving air quality for future generations
cy-gb	Gwella ansawdd aer ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol

en-gb	Welsh Government recognises there are unique issues around children’s exposure to air pollutants.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod problemau unigryw yn ymwneud â phlant yn dod i gysylltiad â llygryddion aer.

en-gb	Poor air can affect children’s physical and cognitive development.
cy-gb	Gall aer gwael effeithio ar ddatblygiad corfforol a gwybyddol plant.

en-gb	Long term health issues can prevent children from attending school which can in turn damage a child’s future prospects.
cy-gb	Gall materion iechyd hirdymor atal plant rhag mynychu'r ysgol, a gall hynny, yn ei dro, niweidio rhagolygon plentyn i’r dyfodol.

en-gb	Long term health issues can persist well into adulthood.
cy-gb	Gall problemau iechyd hirdymor barhau hyd nes y bydd y plant yn oedolion.

en-gb	This Plan takes account of the United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC) and the unique issues around children’s exposure to air pollutants.
cy-gb	Mae'r Cynllun hwn yn ystyried Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn (UNCRC) a'r materion unigryw sy'n ymwneud â chysylltiad plant â llygryddion aer.

en-gb	A Summary of the UN Convention on the Rights of the Child, https://www.unicef.org.uk/wpcontent/uploads/2010/05/UNCRC_summary-1.pdf
cy-gb	Crynodeb o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn, https://www.unicef.org.uk/wpcontent/uploads/2010/05/UNCRC_summary-1.pdf

en-gb	The aim of the United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC) is to give children the best chance of a healthy, equal, free life.
cy-gb	Nod Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn (UNCRC) yw rhoi'r cyfle gorau i blant gael bywyd iach, cyfartal a rhydd.

en-gb	Both the UNCRC and Well-being of Future Generations (Wales) Act aim to ensure governments and public bodies consider the long-term effects of their action or inaction, with a view to mitigate and prevent problems such as poverty, climate change, poor health, inequality.
cy-gb	Mae UNCRC a Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) yn ceisio sicrhau bod llywodraethau a chyrff cyhoeddus yn ystyried effeithiau hirdymor eu camau gweithredu neu eu diffyg gweithredu, gyda’r nod o liniaru ac atal problemau megis tlodi, y newid yn yr hinsawdd, iechyd gwael, anghydraddoldeb.

en-gb	Under Article 3, we will ensure the best interests of the child are a key consideration in terms of implementation of this Plan.
cy-gb	O dan Erthygl 3, byddwn yn sicrhau bod buddiannau gorau'r plentyn yn ystyriaeth allweddol wrth weithredu'r Cynllun hwn.

en-gb	Ensuring good air quality supports achievement of Article 6, in ensuring the inherent right to life.
cy-gb	Mae sicrhau ansawdd aer da yn helpu i gyflawni Erthygl 6, o ran sicrhau’r hawl gynhenid i fywyd.

en-gb	The Plan supports delivery of Articles 12 and 17.
cy-gb	Mae’r Cynllun yn cefnogi cyflawni Erthyglau 12 ac 17.

en-gb	We will educate future generations of young people about the air pollution challenges we face and the impacts on their health and our environment.
cy-gb	Byddwn yn addysgu cenedlaethau’r dyfodol o bobl ifanc ynghylch yr heriau llygredd aer rydym yn eu hwynebu a’u heffeithiau ar eu hiechyd a’n hamgylchedd.

en-gb	We will also empower them with the tools and information they need to be part of the solution.
cy-gb	Byddwn hefyd yn darparu’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arnynt i fod yn rhan o’r ateb.

en-gb	With respect to Article 24, the Plan aims to reduce the impact of poor air quality on children’s health.
cy-gb	O ran Erthygl 24, mae'r Cynllun yn ceisio lleihau effaith ansawdd aer gwael ar iechyd plant.

en-gb	This will have the associated effect of releasing resources currently used to resolve those health impacts to other areas of children’s health care.
cy-gb	Bydd hyn yn cael yr effaith gysylltiedig o ryddhau adnoddau a ddefnyddir ar hyn o bryd i ddatrys yr effeithiau iechyd hynny i feysydd eraill o’r maes gofal iechyd plant.

en-gb	In terms of Article 27, the Plan will maximise the right to health by reducing air pollution and the associated risks to children’s health.
cy-gb	O ran Erthygl 27, bydd y Cynllun yn sicrhau’r hawl i iechyd trwy leihau llygredd aer a'r risgiau cysylltiedig i iechyd plant.

en-gb	All available evidence indicates improvements in air quality lead to better health outcomes for children and young people, which in turn will have a positive impact on the availability of resources to support policies and programmes, through a reduction in expenditure on health interventions associated with poor air quality.
cy-gb	Mae'r holl dystiolaeth sydd ar gael yn dangos bod gwelliannau mewn ansawdd aer yn arwain at ganlyniadau iechyd gwell i blant a phobl ifanc a fydd, yn eu tro, yn cael effaith gadarnhaol ar argaeledd adnoddau i gefnogi polisïau a rhaglenni, trwy leihau gwariant ar ymyriadau iechyd sy'n gysylltiedig ag ansawdd aer gwael.

en-gb	In relation to Article 31, the Plan will contribute to delivering greater access to active travel, and the results of its actions will result in people having the opportunity for outdoor recreation, increasing access to sport and leisure.
cy-gb	Mewn perthynas ag Erthygl 31, bydd y Cynllun yn cyfrannu at sicrhau gwell mynediad at deithio llesol, a bydd canlyniadau ei gweithredoedd yn rhoi cyfle i bobl hamddena yn yr awyr agored, gan gynyddu mynediad at chwaraeon a gweithgareddau hamdden.

en-gb	Children have important roles as agents of change in the development and implementation of policy.
cy-gb	Mae gan blant rolau pwysig fel asiantau newid wrth ddatblygu a gweithredu polisi.

en-gb	Children must be protected from the effects of poor air quality and they should be empowered with the skills, knowledge and opportunities to enact change themselves.
cy-gb	Rhaid amddiffyn plant rhag effeithiau ansawdd aer gwael a dylid eu grymuso gyda'r sgiliau, y wybodaeth a'r cyfleoedd i wneud newidiadau eu hunain.

en-gb	Children must have the option to make sustainable life choices and be involved in environmental decision-making.
cy-gb	Rhaid i blant gael y dewis i wneud dewisiadau bywyd cynaliadwy a chymryd rhan mewn gwneud penderfyniadau amgylcheddol.

en-gb	Children need to understand how to tackle poor air quality and reduce their exposure to it in order to drive forward change.
cy-gb	Mae angen i blant ddeall sut i fynd i'r afael ag ansawdd aer gwael a lleihau eu cysylltiad ag ef er mwyn sbarduno newid.

en-gb	Only through enhanced education about environmental issues will they be able to do so.
cy-gb	Dim ond trwy gael addysg well am faterion amgylcheddol y byddant yn gallu gwneud hynny.

en-gb	It is our collective responsibility to work to create a healthy environment and ensure actions we take work to the sustainable development principle.
cy-gb	Mae gennym ni i gyd gyfrifoldeb i weithio i greu amgylchedd iach a sicrhau bod unrhyw gamau rydym yn eu cymryd yn cyd-fynd â’r egwyddor datblygu cynaliadwy.

en-gb	Failing to address environmental issues will mean policy makers will always fall short of respecting children’s rights and meeting our well-being goals.
cy-gb	Bydd methu â mynd i'r afael â materion amgylcheddol yn golygu y bydd llunwyr polisi bob amser yn methu â pharchu hawliau plant a chyflawni ein nodau llesiant.

en-gb	We address children’s rights and needs through actions to address the impact of poor air quality on human health (especially vulnerable groups, old and young) and ecosystems by reducing exposure to pollution more widely.
cy-gb	Rydym yn mynd i'r afael â hawliau ac anghenion plant trwy gamau i fynd i'r afael ag effaith ansawdd aer gwael ar iechyd pobl (yn enwedig grwpiau agored i niwed, yn hen ac yn ifanc) ac ecosystemau trwy leihau cysylltiad â llygredd yn ehangach.

en-gb	For example we will enhance the monitoring and assessment of air quality and associated risks in Wales, primarily focusing on sensitive receptor locations to benefit the highest risk areas and the most vulnerable people.
cy-gb	Er enghraifft, byddwn yn gwella'r broses o fonitro ac asesu ansawdd aer a pheryglon cysylltiedig yng Nghymru, gan ganolbwyntio'n bennaf ar leoliadau derbynyddion sensitif i roi budd i'r ardaloedd lle ceir y risg fwyaf a'r bobl sydd fwyaf agored i niwed.

en-gb	We will work with Local Authorities, Public Health Wales and other stakeholders to build on our existing guidance in relation to schools and other sensitive receptor locations, to deliver pollution reductions, and review of the use of anti-idling legislation and enforcement to protect those most vulnerable from harmful transport emissions.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gydag Awdurdodau Lleol, Iechyd Cyhoeddus Cymru a rhanddeiliaid eraill i adeiladu ar ein canllawiau presennol mewn perthynas ag ysgolion a lleoliadau derbynyddion sensitif eraill, er mwyn lleihau llygredd ac adolygu'r defnydd o ddeddfwriaeth a gorfodaeth yn ymwneud â gadael i injan droi yn segur i ddiogelu'r rheini sydd fwyaf agored i niwed rhag allyriadau trafnidiaeth niweidiol.

en-gb	This plan supports delivery of Objectives related to clean air in our national strategy our Prosperity for All.  These are to:
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn helpu i gyflawni Amcanion sy'n ymwneud ag aer glân yn ein strategaeth genedlaethol, Ffyniant i Bawb, sef:

en-gb	Drive sustainable growth and combat climate change, and  Build healthier communities and better environments
cy-gb	 Sbarduno twf cynaliadwy a mynd i'r afael â’r newid yn yr hinsawdd   Creu cymunedau iachach ac amgylcheddau gwell

en-gb	The contribution made by the environment to good health – both mental and physical – cannot be overstated.
cy-gb	Ni ellir gorbwysleisio cyfraniad yr amgylchedd at iechyd da – yn feddyliol ac yn gorfforol.

en-gb	Air and soundscape quality, good housing, access to green spaces and energy efficiency schemes each have a part to play in creating the right conditions for better health, well-being and greater physical activity.
cy-gb	Mae ansawdd aer a seinwedd, tai da, mynediad at fannau gwyrdd a chynlluniau effeithlonrwydd ynni yn cyfrannu at greu'r amodau cywir ar gyfer gwell iechyd, llesiant a mwy o weithgarwch corfforol.

en-gb	This plan identifies how we will reduce emissions and deliver vital improvements in air quality through planning, infrastructure, regulation, our economic contract and health communication measures.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn nodi sut byddwn yn lleihau allyriadau ac yn sicrhau gwelliannau hanfodol mewn ansawdd aer trwy gynllunio, seilwaith, rheoleiddio, ein contract economaidd a mesurau cyfathrebu iechyd.

en-gb	Air Quality and Climate Change
cy-gb	Ansawdd Aer a’r Newid yn yr Hinsawdd

en-gb	Climate change poses an ongoing national and global threat to our health, economy, infrastructure and natural environment.
cy-gb	Mae’r newid yn yr hinsawdd yn peri bygythiad cenedlaethol a byd-eang parhaus i'n hiechyd, ein heconomi, ein seilwaith a'n hamgylchedd naturiol.

en-gb	In recognition of this, in April this year the Welsh Government declared a climate emergency in Wales.
cy-gb	Gan gydnabod hyn, ym mis Ebrill eleni, fe wnaeth Llywodraeth Cymru ddatgan argyfwng hinsawdd yng Nghymru.

en-gb	Greenhouse gases are most active high up in the atmosphere, whereas the most important factor for air quality is the concentration of pollutants nearer the Earth’s surface.
cy-gb	Mae nwyon tŷ gwydr ar eu mwyaf actif i fyny fry yn yr atmosffer, ond y ffactor pwysicaf o ran ansawdd aer yw crynodiad llygryddion yn agosach at wyneb y Ddaear.

en-gb	Air pollutants can have a cooling or a warming effect on the atmosphere.
cy-gb	Mae llygryddion aer yn gallu oeri neu gynhesu’r atmosffer.

en-gb	Air pollutants can also affect the concentrations of greenhouse gases (GHGs) through their impact on ecosystems, for example, nitrogen deposits increasing plant growth and therefore carbon uptake, and ozone having the opposite effect.
cy-gb	Gall llygryddion aer hefyd effeithio ar grynodiadau nwyon tŷ gwydr (GHGs) trwy eu heffaith ar ecosystemau, er enghraifft, dyddodion nitrogen yn cynyddu twf planhigion ac felly'r defnydd o garbon, a'r osôn yn cael yr effaith gyferbyniol.

en-gb	Conversely, changes in the climate can affect air quality.
cy-gb	Ar y llaw arall, gall newidiadau yn yr hinsawdd effeithio ar ansawdd aer.

en-gb	For example, hot summers may lead to a higher frequency of summer pollution episodes, such as smog.
cy-gb	Er enghraifft, gall hafau poeth arwain at fwy o achosion o lygredd yn yr haf, megis mwrllwch.

en-gb	Air Pollution – Action in a Changing Climate -
cy-gb	Llygredd aer – camau mewn hinsawdd sy'n newid-

en-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/69 340/pb13378-air-pollution.pdf
cy-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/69 340/pb13378-air-pollution.pdf

en-gb	Air pollution often originates from the same sources, which contribute to climate change (e.g. vehicles, buildings, domestic combustion, power generation, agriculture and industry).
cy-gb	Yn aml, mae llygredd aer yn tarddu o'r un ffynonellau sy'n cyfrannu at y newid yn yr hinsawdd (e.e. cerbydau, adeiladau, hylosgi domestig, cynhyrchu pŵer, amaethyddiaeth a diwydiant).

en-gb	Actions taken to reduce greenhouse gas emissions can address emissions of air pollutants.
cy-gb	Gall camau a gymerir i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr fynd i'r afael ag allyriadau llygryddion aer.

en-gb	It is important to maximise these synergies whilst minimising the trade-offs16.
cy-gb	Mae'n bwysig manteisio i'r eithaf ar y synergeddau hyn a lleihau'r cyfaddawdu16.

en-gb	This means air quality, decarbonisation and natural resources policies should be closely integrated to achieve complementary outcomes, consistent with the approach introduced in the Well-being of Future Generations Act.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y dylai polisïau ansawdd aer, datgarboneiddio ac adnoddau naturiol gael eu hintegreiddio'n agos i gyflawni canlyniadau cyflenwol, sy'n gyson â'r dull a gyflwynir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol.

en-gb	Tackling climate change and air pollution requires collaborative action across society and sectors.
cy-gb	Er mwyn mynd i'r afael â’r newid yn yr hinsawdd a llygredd aer, rhaid cydweithredu ar draws cymdeithas a sectorau.

en-gb	The Welsh Government is committed to playing a central role in enabling this to happen, securing environmental growth for Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wneud cyfraniad allweddol at y gwaith o alluogi hyn i ddigwydd, gan sicrhau twf amgylcheddol yng Nghymru.

en-gb	Collaborative action on Air Quality and Decarbonisation
cy-gb	Cydweithredu ar Ansawdd Aer a Datgarboneiddio

en-gb	Welsh Government has a Clean Air Programme for managing air pollution and a Decarbonisation Portfolio, which manages Wales’ transition to a low carbon economy, in line with the Welsh Government’s statutory emission reduction framework.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru Raglen Aer Glân ar gyfer rheoli llygredd aer, a Phortffolio Datgarboneiddio sy’n helpu Cymru i newid i economi carbon isel, yn unol â fframwaith lleihau allyriadau statudol Llywodraeth Cymru.

en-gb	Whilst these are two separate programmes of work, we will ensure strong linkages and opportunities between them to deliver our policy aspirations and wider associated benefits, in the most economical way.
cy-gb	Er bod y rhain yn ddwy raglen waith ar wahân, byddwn yn sicrhau cysylltiadau cryf a chyfleoedd rhyngddynt er mwyn cyflawni ein dyheadau polisi a buddion cysylltiedig ehangach, yn y ffordd fwyaf darbodus.

en-gb	We will design policies, which are aligned at a strategic and local level to optimise outcomes.
cy-gb	Byddwn yn cynllunio polisïau sy'n cael eu halinio ar lefel strategol a lleol i sicrhau'r canlyniadau gorau.

en-gb	For example, action to improve air quality and reduce carbon emissions will have many co-benefits relating to improved public health.
cy-gb	Er enghraifft, bydd gweithredu i wella ansawdd aer a lleihau allyriadau carbon yn sicrhau llawer o gyd-fuddiannau sy'n ymwneud â gwella iechyd y cyhoedd.

en-gb	The type of interventions required in different areas may vary.
cy-gb	Gall y math o ymyriadau sydd eu hangen mewn gwahanol ardaloedd amrywio.

en-gb	These could include improvements in domestic energy conservation, improved industrial process efficiency and measures designed to empower individuals to change their behaviour to reduce the impact of their activities on air and the atmosphere.
cy-gb	Gallai'r rhain gynnwys gwelliannau arbed ynni domestig, gwella effeithlonrwydd prosesau diwydiannol a mesurau sy’n ceisio grymuso unigolion i newid eu hymddygiad er mwyn lleihau effaith eu gweithgareddau ar yr aer ac ar yr atmosffer.

en-gb	Given the significant influence of transport emissions, co-benefits could be realised through actions such as reducing the use of road vehicles, promoting ultra-low emission vehicles and renewable sources of electricity, which do not involve combustion.
cy-gb	O ystyried dylanwad sylweddol allyriadau trafnidiaeth, gellid gwireddu cyd-fuddiannau trwy gamau megis lleihau'r defnydd o gerbydau ffordd, hyrwyddo cerbydau allyriadau isel iawn a ffynonellau trydan adnewyddadwy nad ydynt yn cynnwys hylosgi.

en-gb	The Welsh Government is working with the new Centre for Climate Change and Social Transformations to explore piloting behaviour change campaigns and understand how they can inform policy development.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda'r Ganolfan newydd ar gyfer y Newid yn yr Hinsawdd a Thrawsnewidiadau Cymdeithasol i archwilio cynlluniau peilot ar gyfer ymgyrchoedd newid ymddygiad a deall sut gallant lywio'r gwaith o ddatblygu polisïau.

en-gb	We have world-leading legislation in place focusing on the protection of the well-being of future generations, our sustainable development and natural environment.
cy-gb	Mae gennym ddeddfwriaeth heb ei hail ar waith sy'n canolbwyntio ar ddiogelu llesiant cenedlaethau'r dyfodol, ein datblygiad cynaliadwy a'n hamgylchedd naturiol.

en-gb	We will use this legislation to support change in Wales.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r ddeddfwriaeth hon i gefnogi newid yng Nghymru.

en-gb	We will also deliver a Clean Air Act for Wales to build on this legislation, with a focus on delivering air quality improvements.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cyflwyno Deddf Aer Glân i Gymru i adeiladu ar y ddeddfwriaeth hon, gyda ffocws ar sicrhau gwelliannau i ansawdd aer.

en-gb	However, we will also look at opportunities to deliver co-benefits supporting reductions in greenhouse gas emissions.
cy-gb	Fodd bynnag, byddwn yn edrych hefyd ar gyfleoedd i sicrhau cyd-fuddiannau sy’n helpu i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	In March 2019, we published ‘Prosperity for All:
cy-gb	Ym mis Mawrth 2019, cyhoeddon ni ‘Ffyniant i Bawb:

en-gb	A Low Carbon Wales’17.
cy-gb	Cymru Carbon Isel’17.

en-gb	This is our plan for meeting Wales’s first carbon budget.
cy-gb	Dyma ein cynllun ar gyfer cyflawni cyllideb garbon gyntaf Cymru.

en-gb	It demonstrates how we will cut our emissions across a range of sectors and move towards a low carbon economy, bringing opportunities around clean growth for business, as well as wider benefits for people and our environment.
cy-gb	Mae'n dangos sut byddwn yn lleihau ein hallyriadau ar draws ystod o sectorau ac yn symud tuag at economi carbon isel, gan gyflwyno cyfleoedd yn ymwneud â thwf glân i fusnesau, yn ogystal â manteision ehangach i bobl ac i'n hamgylchedd.

en-gb	This Plan identifies the complex links and interrelationship between decarbonisation and improving air quality.
cy-gb	Mae'r Cynllun hwn yn nodi'r cysylltiadau a'r cydgysylltiadau cymhleth rhwng datgarboneiddio a gwella ansawdd aer.

en-gb	17 Prosperity for all:
cy-gb	17 Ffyniant i Bawb:

en-gb	A Low Carbon Wales, Welsh Government.
cy-gb	Cymru Carbon Isel, Llywodraeth Cymru.

en-gb	Cymraeg:
cy-gb	Cymraeg:

en-gb	https://gweddill.gov.wales/topics/environmentcountryside/climatechange/emissions/prosperity-for-alla-low-carbon-wales/?skip=1&lang=cyEnglish:
cy-gb	https://llyw.cymru/cynllun-cyflawni-carbon-iselSaesneg:

en-gb	https://gweddill.gov.wales/topics/environmentcountryside/climatechange/emissions/prosperity-for-alla-low-carbon-wales/?lang=en
cy-gb	https://gov.wales/low-carbon-delivery-plan

en-gb	Scope of the Clean Air Plan for Wales
cy-gb	Cwmpas y Cynllun Aer Glân i Gymru

en-gb	Air pollution affects all parts of life in Wales.
cy-gb	Mae llygredd aer yn effeithio ar bob rhan o fywyd yng Nghymru.

en-gb	Improving air quality requires we address a complex set of interacting situations and conditions.
cy-gb	Er mwyn gwella ansawdd aer, rhaid i ni fynd i'r afael â chyfres gymhleth o sefyllfaoedd ac amodau sy’n rhyngweithio.

en-gb	The aim of the Clean Air Plan for Wales is to improve air quality and in doing so reduce the burden of poor air quality on human health, biodiversity, the natural environment and the economy in Wales, and contribute to improved air quality in the UK and Europe.
cy-gb	Nod y Cynllun Aer Glân i Gymru yw gwella ansawdd aer a, thrwy hynny, leihau baich ansawdd aer gwael ar iechyd pobl, bioamrywiaeth, yr amgylchedd naturiol a'r economi yng Nghymru, a chyfrannu at well ansawdd aer yn y DU ac Ewrop.

en-gb	The Plan supports delivery of the Prosperity for All commitment to reducing emissions and delivering vital improvements in air quality to support healthier communities and better environments.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn helpu i gyflawni’r ymrwymiad yn Ffyniant i Bawb i leihau allyriadau a sicrhau gwelliannau hanfodol mewn ansawdd aer er mwyn cefnogi cymunedau iachach a gwell amgylcheddau.

en-gb	It is the first step to delivering a Clean Air Act for Wales.
cy-gb	Dyma'r cam cyntaf tuag at gyflawni Deddf Aer Glân i Gymru.

en-gb	The Plan includes commitments and actions that will improve air quality and mitigate the causes of a changing climate (and vice versa).
cy-gb	Mae'r Cynllun yn cynnwys ymrwymiadau a chamau a fydd yn gwella ansawdd aer ac yn lliniaru achosion hinsawdd sy’n newid (ac i'r gwrthwyneb).

en-gb	Existing legislation, policies, strategies and guidance create the context in which to identify opportunities for increasing the scope and pace of beneficial intervention, to prioritise the problems to address and determine our personal, family, community and collective roles in responding to them.
cy-gb	Mae deddfwriaeth, polisïau, strategaethau a chanllawiau presennol yn creu'r cyddestun ar gyfer nodi cyfleoedd i gynyddu cwmpas a chyflymder ymyriadau buddiol, i flaenoriaethu'r problemau i fynd i'r afael â nhw a phennu ein rolau personol, teuluol, cymunedol a chyfunol wrth ymateb iddynt.

en-gb	This plan integrates with and complements other Welsh Government policies including plans for planning, de-carbonisation, noise and soundscape management, environment, infrastructure, land use, transport and marine and fisheries.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn yn integreiddio gyda pholisïau eraill Llywodraeth Cymru ac yn eu hategu, gan gynnwys cynlluniau ar gyfer cynllunio, datgarboneiddio, rheoli sŵn a seinwedd, yr amgylchedd, seilwaith, defnydd tir, trafnidiaeth a'r môr a physgodfeydd.

en-gb	A number of these polices have been referenced throughout this document.
cy-gb	Cyfeirir at amryw o'r polisïau hyn drwy’r ddogfen hon.

en-gb	This plan also sets out additional measures and actions to improve air quality and where possible achieve multiple beneficial results.
cy-gb	Mae'r cynllun hwn hefyd yn nodi mesurau a chamau gweithredu ychwanegol i wella ansawdd aer a, lle'n bosibl, sicrhau canlyniadau buddiol lluosog.

en-gb	Annex B of this document lists current Welsh and UK legislation, Regulations, EU legislation, Welsh Government Policies, Guidance and other international agreements linked to this Plan.
cy-gb	Mae Atodiad B yn cynnwys rhestr o ddeddfwriaeth a Rheoliadau Cymru a’r DU, deddfwriaeth yr UE, polisïau Llywodraeth Cymru, Canllawiau a chytundebau rhyngwladol eraill cyfredol sy’n gysylltiedig â’r Cynllun hwn.

en-gb	This Plan demonstrates how we will work with others to deliver air quality improvements across Wales.
cy-gb	Mae'r Cynllun hwn yn dangos sut byddwn yn gweithio gydag eraill i wella ansawdd aer ledled Cymru.

en-gb	We will use an integrated, thematic approach to address broad areas of investigation and impact, where collaborative work across organisations can better address complex problems and build sustainable approaches to action.
cy-gb	Byddwn yn mynd ati mewn ffordd integredig a thematig i fynd i'r afael â meysydd ymchwilio ac effaith eang, lle gall cydweithio ar draws sefydliadau fynd i'r afael â phroblemau cymhleth yn well a datblygu dulliau gweithredu cynaliadwy.

en-gb	Improving air quality to protect the health and well-being of current and future generationsImproving air quality to support our natural environment, ecosystems and biodiversityImproving air quality to support a prosperous WalesImproving air quality to support sustainable places
cy-gb	Gwella ansawdd aer er mwyn diogelu iechyd a llesiant cenedlaethau'r presennol a'r dyfodolGwella ansawdd aer i gefnogi ein hamgylchedd naturiol, ecosystemau a bioamrywiaethGwella ansawdd aer i gefnogi Cymru lewyrchusGwella ansawdd aer i gefnogi mannau cynaliadwy

en-gb	The themes complement each other to create a sustainable approach to improving air quality, summarised as evidence-based key commitments and associated actions.
cy-gb	Mae'r themâu yn ategu ei gilydd i greu dull cynaliadwy o wella ansawdd aer, wedi'u crynhoi fel ymrwymiadau allweddol a chamau gweithredu cysylltiedig sy’n seiliedig ar dystiolaeth.

en-gb	The actions are framed within the current Assembly (to 2021) and next Assembly (2021-26) periods, and the future from 2026 onward.
cy-gb	Mae'r camau gweithredu wedi'u fframio o fewn cyfnodau’r Cynulliad presennol (hyd at 2021) a’r Cynulliad nesaf (2021-26), a'r dyfodol o 2026 ymlaen.

en-gb	The Clean Air Plan for Wales - Thematic Approach
cy-gb	Cynllun Aer Glân i Gymru - Dull Thematig

en-gb	The Clean Air Plan for Wales:
cy-gb	Y Cynllun Aer Glân i Gymru:

en-gb	Health Air, Healthy Wales - Thematic approach and summary of key commitments
cy-gb	Awyr Iach, Cymru Iach – Dull thematig a chrynodeb o’r ymrwymiadau allweddol

en-gb	Improving air quality to protect the health and well-being of current and futuregenerations
cy-gb	Gwella ansawdd aer er mwyn diogelu iechyd a llesiant cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol

en-gb	Improving air quality to support our natural environment, ecosystems and biodiversity
cy-gb	Gwella ansawdd aer i gefnogi ein hamgylchedd naturiol, ecosystemau a bioamrywiaeth

en-gb	Increase our understanding of the effects of airborne (air and noise) pollution on health.
cy-gb	Cynyddu ein dealltwriaeth o effeithiau llygredd (aer a sŵn) a gludir yn yr awyr ar iechyd.