en-gb	Section 22(3)(b) inserts a definition of “relevant official” into regulation 26B and excludes from that definition the applicant‟s parent, guardian, spouse or civil partner.
cy-gb	Mae adran 22(3)(b) yn mewnosod diffiniad o swyddog perthnasol yn rheoliad 26B ac yn eithrio rhiant, gwarcheidwad, priod neu bartner sifil yr ymgeisydd o’r diffiniad hwnnw.

en-gb	Section 23 - Register of electors
cy-gb	Adran 23 – Cofrestr etholwyr

en-gb	Section 23 amends section 9 of the 1983 Act.
cy-gb	Mae adran 23 yn diwygio adran 9 o Ddeddf 1983.

en-gb	The amendment provides that, where the register of parliamentary electors and the register of local government electors are combined and includes an entry for a person aged 16 or 17 who is registered only as a local government elector, the entry must give the date on which the person will attain the age of 18.
cy-gb	Mae’r diwygiad yn darparu, lle y caiff y gofrestr etholwyr seneddol a’r gofrestr etholwyr llywodraeth leol eu cyfuno a lle y mae’n cynnwys cofnod ar gyfer person 16 neu 17 oed sydd wedi’i gofrestru fel etholwr llywodraeth leol yn unig, rhaid i’r cofnod nodi’r dyddiad pan fydd y person yn cyrraedd 18 oed.

en-gb	This will have the effect of ensuring that registration officers are alerted to when the elector reaches age 18, and actions may then be taken to ensure the accuracy of the combined register.
cy-gb	Effaith hyn fydd sicrhau y bydd swyddogion cofrestru yn cael eu hysbysu pan fydd yr etholwr yn cyrraedd 18 oed, a gellir cymryd camau wedi hynny i sicrhau cywirdeb y gofrestr gyfunol.

en-gb	Section 24 - Protection of information about persons aged under 16
cy-gb	Adran 24 – Diogelu gwybodaeth am bersonau o dan 16 oed

en-gb	Section 24 prohibits registration officers (and persons assisting them) from publishing, supplying or disclosing a young person‟s information except where they are permitted to do so under this Act.
cy-gb	Mae adran 24 yn gwahardd swyddogion cofrestru (a phersonau sy’n eu cynorthwyo) rhag cyhoeddi, cyflenwi neu ddatgelu gwybodaeth person ifanc ac eithrio lle y caniateir iddynt wneud hynny o dan y Ddeddf hon.

en-gb	“Young person‟s information” is defined for the purposes of sections 24,25 and 26 as any entry in the register of local government electors, or an absent voters record or list relating to persons under the age of 16.
cy-gb	Diffiniad gwybodaeth person ifanc, at ddibenion adrannau 24, 25 a 26, yw unrhyw gofnod yn y gofrestr etholwyr llywodraeth leol, neu gofnod neu restr pleidleiswyr absennol sy'n ymwneud â phersonau o dan 16 oed.

en-gb	Section 25 - Exceptions from prohibitions on disclosure
cy-gb	Adran 25 – Eithriadau i’r gwaharddiad ar ddatgelu

en-gb	Section 25 sets out the circumstances under which a young person‟s information may be disclosed.
cy-gb	Mae adran 25 yn pennu o dan ba amgylchiadau y caniateir datgelu gwybodaeth person ifanc.

en-gb	Section 25(10) also provides that a person to whom a young person‟s information is disclosed under subsection (2) or (6) must not pass on that information to another person, unless the disclosure is for the purposes of those subsections.
cy-gb	Mae adran 25(10) hefyd yn darparu na chaiff person y datgelir gwybodaeth person ifanc iddo o dan is-adran (2) neu (6) drosglwyddo’r wybodaeth honno i berson arall, oni bai bod y datganiad at ddibenion yr is-adrannau hynny.

en-gb	Section 25(11) provides that a person to whom a young person‟s information is disclosed under subsection (2) or (6) commits a summary offence if the person passes on that information in breach of subsection (10).
cy-gb	Mae adran 25(11) yn darparu bod person y datgelir gwybodaeth person ifanc iddo o dan is-adran (2) neu (6) yn cyflawni trosedd ddiannod os yw’r person yn trosglwyddo’r wybodaeth honno’n groes i is-adran (10).

en-gb	Section 26- Further provision for exceptions
cy-gb	Adran 26 – Darpariaeth bellach ar gyfer eithriadau

en-gb	Section 26 sets out the power of the Welsh Ministers to make regulations about the disclosure of a young person‟s information in connection with elections to the Senedd.
cy-gb	Mae adran 26 yn nodi pŵer Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch datgelu gwybodaeth person ifanc mewn cysylltiad ag etholiadau i'r Senedd.

en-gb	Section 26(2) sets out a non- exhaustive list of the kind of provision that may be made in the regulations.
cy-gb	Mae adran 26(2) yn nodi rhestr anghynhwysfawr o’r math o ddarpariaeth y gellir ei gwneud yn y rheoliadau.

en-gb	This includes provision about:
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys darpariaeth ynghylch:

en-gb	- the persons to whom the information may be supplied;
cy-gb	- y personau y caniateir cyflenwi’r wybodaeth iddynt;

en-gb	- the purposes for which the supply of the information may be made;
cy-gb	- at ba ddibenion y caniateir cyflenwi’r wybodaeth;

en-gb	- the restrictions that apply to the recipients of the information, and - the restrictions that apply to the persons who prepare the full register.
cy-gb	- y cyfyngiadau sy’n gymwys i’r rhai sy’n cael y wybodaeth, - y cyfyngiadau sy’n gymwys i’r personau sy’n paratoi’r gofrestr lawn.

en-gb	Section 26(3) allows for regulations to amend or repeal any of the exceptions from prohibition on disclosing young people‟s information set out in Section 24.
cy-gb	Mae adran 26(3) yn caniatáu i reoliadau i ddiwygio neu ddiddymu unrhyw un o'r eithriadau rhag gwaharddiad ar ddatgelu gwybodaeth pobl ifanc a nodir yn adran 24.

en-gb	Subsection (3) also allows regulations to create summary criminal offences about the disclosure of a young person‟s information in connection with elections to the Senedd.
cy-gb	Mae is-adran (3) hefyd yn caniatáu rheoliadau i greu troseddau diannod ynghylch datgelu gwybodaeth person ifanc mewn cysylltiad ag etholiadau i’r Senedd.

en-gb	Section 26(4) requires the Welsh Ministers to consult such persons they consider appropriate before making regulations under this section.
cy-gb	Mae adran 26(4) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â phersonau sy’n briodol, yn eu barn hwy, cyn gwneud rheoliadau o dan yr adran hon.

en-gb	Section 27 – Amendments to the National Assembly for Wales (Representation of the People) Order 2007
cy-gb	Adran 27 – Diwygiadau i Orchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cynrychiolaeth y Bobl) 2007

en-gb	Section 27 inserts a definition of “voting age” into the National Assembly for Wales (Representation of the People) Order 2007, meaning persons aged 16 or over.
cy-gb	Mae adran 27 yn mewnosod diffiniad o oedran pleidleisio yng Ngorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cynrychiolaeth y Bobl) 2007 sy’n golygu personau 16 oed neu drosodd.

en-gb	It amends the definition of “qualifying Commonwealth citizen” and inserts a new definition of “qualifying foreign citizen”.
cy-gb	Mae'n diwygio’r diffiniad o ddinesydd cymhwysol y Gymanwlad ac yn mewnosod diffiniad newydd o ran dinesydd tramor cymhwysol.

en-gb	The Order makes detailed provision about the conduct of Senedd elections, including provision about voting and voters.
cy-gb	Mae’r Gorchymyn yn gwneud darpariaeth fanwl ynghylch cynnal etholiadau’r Senedd, gan gynnwys darpariaeth ynghylch pleidleisio a phleidleiswyr.

en-gb	Section 27(3) allows for qualifying foreign citizens and all persons aged 16 and over to be nominated to act as a proxy voter for Senedd elections.
cy-gb	Mae adran 27(3) yn caniatáu i ddinasyddion tramor cymhwysol a’r holl bersonau 16 oed a throsodd gael eu henwebu i weithredu fel pleidleisiwr drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau’r Senedd.

en-gb	Oversight of administration of elections
cy-gb	Goruchwylio’r gwaith o weinyddu etholiadau

en-gb	Section 28 – Financial and oversight arrangements of the Electoral Commission
cy-gb	Adran 28 – Trefniadau ariannol a goruchwylio'r Comisiwn Etholiadol

en-gb	This section inserts new paragraphs 16A to 16C, 20A and 20B into Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 and makes further amendments to that Schedule as a consequence of the addition of the new paragraphs.
cy-gb	Mae'r adran hon yn mewnosod paragraffau newydd 16A i 16C, 20A ac 20B yn Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 ac yn gwneud rhagor o ddiwygiadau i'r Atodlen honno o ganlyniad i ychwanegu'r paragraffau newydd.

en-gb	New paragraph 16A provides for the funding of the work of the Electoral Commission, so far as it relates to elections to the Senedd and to local government in Wales, and to devolved Welsh referendums, to be payable out of the Welsh Consolidated Fund.
cy-gb	Mae paragraff 16A newydd yn darparu ar gyfer ariannu gwaith y Comisiwn Etholiadol, i'r graddau y mae'n ymwneud ag etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru, ac i refferenda datganoledig Cymru, i fod yn daladwy o Gronfa Gyfunol Cymru.

en-gb	It also requires the committees of the Senedd to include a committee chaired by the Presiding Officer or Deputy Presiding Officer and known as the Llywydd‟s Committee or Pwyllgor y Llywydd.
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i bwyllgorau'r Senedd gynnwys pwyllgor o dan gadeiryddiaeth y Llywydd neu'r Dirprwy Lywydd a’i alw’n Bwyllgor y Llywydd.

en-gb	That Committee, will receive annual estimates of income and expenditure from the Electoral Commission attributable to the Commission‟s work on elections to the Senedd and to local government in Wales and to devolved Welsh referendums.
cy-gb	Bydd y Pwyllgor hwnnw, yn cael amcangyfrifon blynyddol o incwm a gwariant gan y Comisiwn Etholiadol y gellir eu priodoli i waith y Comisiwn ar etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig Cymru.

en-gb	The Llywydd‟s Committee will lay the estimate before the Senedd.
cy-gb	Bydd Pwyllgor y Llywydd yn gosod yr amcangyfrif gerbron y Senedd.

en-gb	Before doing so, the Llywydd‟s Committee must be satisfied that the estimate is consistent with the economical, efficient and effective discharge by the Electoral Commission of its functions as regards its work on elections to the Senedd and to local government in Wales and to devolved Welsh referendums.
cy-gb	Cyn gwneud hynny, rhaid i Bwyllgor y Llywydd fod yn fodlon bod yr amcangyfrif yn gyson â’r Comisiwn Etholiadol yn arfer ei swyddogaethau o ran ei waith ar etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig Cymru mewn modd darbodus, effeithlon ac effeithiol.

en-gb	If it is not so satisfied, the Llywydd‟s Committee must amend the estimate as it considers appropriate before laying it before the Senedd.
cy-gb	Os nad yw’n fodlon yn hynny o beth, rhaid i Bwyllgor y Llywydd ddiwygio’r amcangyfrif cyn ei osod gerbron y Senedd.

en-gb	New paragraph 16B requires the Electoral Commission to set out a five-year plan for its activities as regards elections to the Senedd and to local government in Wales and for devolved Welsh referendums.
cy-gb	Mae paragraff 16B newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol nodi cynllun pum mlynedd ar gyfer ei weithgarwch o ran etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru a refferenda datganoledig Cymru.

en-gb	A plan must be provided when:
cy-gb	Rhaid darparu cynllun:

en-gb	- the very first estimate (under new paragraph 16A) is submitted;
cy-gb	- pan gyflwynir yr amcangyfrif cyntaf oll (o dan baragraff 16A newydd);

en-gb	- an estimate is submitted which relates to the first financial year to begin after the day on which Senedd Cymru meets following an ordinary general election of Members of the Senedd, and - an estimate is submitted and the Llywydd‟s Committee requires the Commission to submit a plan along with it.
cy-gb	- pan gyflwynir amcangyfrif sy'n ymwneud â'r flwyddyn ariannol gyntaf i ddechrau ar ôl y diwrnod pan fydd Senedd Cymru yn cyfarfod yn dilyn etholiad cyffredinol arferol Aelodau'r Senedd, a - phan gyflwynir amcangyfrif ac mae Pwyllgor y Llywydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn gyflwyno cynllun ar y cyd ag ef.

en-gb	That plan must be laid before the Senedd by the Llywydd‟s Committee.
cy-gb	Rhaid i'r cynllun hwnnw gael ei osod gerbron y Senedd gan Bwyllgor y Llywydd.

en-gb	Before doing so, the Llywydd‟s Committee must be satisfied that the plan is consistent with the economical, efficient and effective discharge by the Electoral Commission of its functions regarding its work on elections to the Senedd and to local government in Wales and for devolved Welsh referendums.
cy-gb	Cyn gwneud hynny, rhaid i Bwyllgor y Llywydd fod yn fodlon bod y cynllun yn gyson â’r Comisiwn Etholiadol yn arfer ei swyddogaethau o ran ei waith ar etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig Cymru mewn modd darbodus, effeithlon ac effeithiol.

en-gb	If it is not so satisfied, the Llywydd‟s Committee must make any modifications to the plan that it considers appropriate before laying it before the Senedd.
cy-gb	Os nad yw’n fodlon yn hynny o beth, rhaid i Bwyllgor y Llywydd addasu’r cynllun fel y bo’n briodol, yn ei farn ef, cyn ei osod gerbron y Senedd.

en-gb	New paragraph 16C relates to the functions of the Comptroller and Auditor General (“CAG”) as regards the estimate required by paragraph 16A and the plan required by paragraph 16B.
cy-gb	Mae paragraff 16C newydd yn ymwneud â swyddogaethau'r Rheolwr ac Archwilydd Cyffredinol o ran yr amcangyfrif sy’n ofynnol yn ôl paragraff 16A a'r cynllun sy’n ofynnol yn ôl paragraff 16B.

en-gb	Before the Llywydd‟s Committee considers both the estimate and plan, the CAG must carry out an examination of the economy, efficiency and effectiveness (or any combination of them) with which the Electoral Commission has used its funds in carrying out its functions in paragraph 16A and 16B, and report on that examination to the Llywydd‟s Committee.
cy-gb	Cyn i Bwyllgor y Llywydd ystyried yr amcangyfrif a’r cynllun, rhaid i'r Rheolwr ac Archwilydd Cyffredinol gynnal archwiliad o ran pa mor ddarbodus, effeithlon ac effeithiol (neu unrhyw gyfuniad ohonynt) y mae'r Comisiwn Etholiadol wedi defnyddio ei arian wrth gyflawni ei swyddogaethau ym mharagraffau 16A ac 16B, a chyflwyno adroddiad ar yr archwiliad hwnnw i Bwyllgor y Llywydd.

en-gb	This section also amends paragraph 18 of Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 to require the Auditor General for Wales (“AGW”) to carry out a further examination of the Electoral Commission‟s accounts relating to the Commission‟s activities set out in paragraphs 16A and 16B if requested to do so by the Llywydd‟s Committee.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn diwygio paragraff 18 o Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 i'w gwneud yn ofynnol i Archwilydd Cyffredinol Cymru gynnal archwiliad arall o gyfrifon y Comisiwn Etholiadol sy'n ymwneud â gweithgarwch y Comisiwn a nodir ym mharagraffau 16A ac 16B os bydd Pwyllgor y Llywydd yn gofyn iddo wneud hynny.

en-gb	New paragraph 20A to Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 imposes reporting requirements on both the Electoral Commission and the Llywydd‟s Committee regarding their respective activities set out in paragraphs 16A and 16B.
cy-gb	Mae paragraff 20A newydd i Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 yn gosod gofynion adrodd ar y Comisiwn Etholiadol a Chomisiwn y Llywydd mewn perthynas â'u gweithgarwch a nodir ym mharagraffau 16A ac 16B.

en-gb	Those reports are to be laid before the Senedd.
cy-gb	Mae'r adroddiadau hynny i'w gosod gerbron y Senedd.

en-gb	ELECTORAL COMMISSION:
cy-gb	Y COMISIWN ETHOLIADOL:

en-gb	FURTHER AMENDMENTS
cy-gb	DIWYGIADAU PELLACH

en-gb	This Schedule makes amendments to the Representation of the People Act 1983 (“the 1983 Act”) and to the Political Parties Elections and Referendums Act 2000 (“PPERA”).
cy-gb	Mae'r Atodlen hon yn gwneud diwygiadau i Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 (“Deddf 1983”) ac i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 (“PPERA”).

en-gb	Amendments to the 1983 Act permit the Electoral Commission to make a code of practice in relation to election expenses for local government elections in Wales.
cy-gb	Mae diwygiadau i Ddeddf 1983 yn caniatáu i'r Comisiwn Etholiadol wneud cod ymarfer mewn perthynas â threuliau etholiadol ar gyfer etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Ministers may approve the Code with or without modifications.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo'r Cod gydag addasiadau neu hebddynt.

en-gb	They must then lay the Code, in draft form, before the Senedd.
cy-gb	Yna, rhaid iddynt osod y Cod, ar ffurf drafft, gerbron y Senedd.

en-gb	Within 40 days, the Senedd may make a resolution not to approve the draft Code.
cy-gb	O fewn 40 diwrnod, caiff y Senedd wneud penderfyniad i beidio â chymeradwyo'r Cod drafft.

en-gb	In that event, the Welsh Ministers must take no further steps in relation to it.
cy-gb	Os digwydd hynny, rhaid i Weinidogion Cymru beidio â chymryd rhagor o gamau mewn perthynas ag ef.

en-gb	If no resolution is made, the Welsh Ministers must issue the Code in the form of the draft laid before the Senedd.
cy-gb	Os na wneir penderfyniad, rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi'r Cod ar ffurf y drafft a osodwyd gerbron y Senedd.

en-gb	Schedule 2 also inserts three new sections into PPERA.
cy-gb	Mae Atodlen 2 hefyd yn mewnosod tair adran newydd yn PPERA.

en-gb	New Section 6ZA requires the Electoral Commission to keep under review and report to Welsh Ministers on devolved elections and referendums and the law relating to them.
cy-gb	Mae adran 6ZA newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol barhau i gael ei adolygu a chyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru ar etholiadau a refferenda datganoledig a'r gyfraith sy'n ymwneud â hwy.

en-gb	New Section 6G requires the Electoral Commission to prepare a code of practice on attendance at elections of representatives of the Commission, of accredited observers and of nominated members of accredited organisations.
cy-gb	Mae adran 6G newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol lunio cod ymarfer ar bresenoldeb cynrychiolwyr y Comisiwn, sylwedyddion achrededig ac aelodau enwebedig sefydliadau achrededig mewn etholiadau.

en-gb	This provision relates to elections to the Senedd and to local government elections in Wales.
cy-gb	Mae'r ddarpariaeth hon yn ymwneud ag etholiadau i'r Senedd ac etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	New Section 9AA permits the Electoral Commission to determine and publish standards of performance of (i) electoral registration officers for local government in Wales, (ii) returning officers for elections to the Senedd and (iii) counting officers for local government referendums.
cy-gb	Mae adran 9AA newydd yn caniatáu i'r Comisiwn Etholiadol bennu a chyhoeddi safonau perfformiad (i) swyddogion cofrestru etholiadol ar gyfer llywodraeth leol yng Nghymru, (ii) swyddogion canlyniadau ar gyfer etholiadau i'r Senedd a (iii) swyddogion cyfrif ar gyfer refferenda llywodraeth leol.

en-gb	The Schedule also makes consequential amendments to reflect the provisions set out above.
cy-gb	Mae'r Atodlen hefyd yn gwneud diwygiadau canlyniadol i adlewyrchu’r darpariaethau a nodwyd uchod.

en-gb	DISQUALIFICATION
cy-gb	ANGHYMHWYSO

en-gb	Part 4 of the Act amends the law on disqualification from membership of the Senedd.
cy-gb	Mae Rhan 4 o'r Ddeddf yn diwygio'r gyfraith ar anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o'r Senedd.

en-gb	The provisions in Part 4 reflect some of the recommendations made by the Constitutional and Legislative Affairs Committee of the National Assembly in its report on disqualification in July 2014 - Inquiry into the Disqualification from Membership of the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae'r darpariaethau yn Rhan 4 yn adlewyrchu rhai o'r argymhellion a wnaed gan Bwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol yn ei adroddiad ar anghymhwyso ym mis Gorffennaf 2014 – Ymchwiliad i anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 16(1)(a) and (2) of the 2006 Act currently provide that a person is disqualified from membership of the Senedd if the person is disqualified from being a member of the House of Commons.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae adran 16(1)(a) a (2) o Ddeddf 2006 yn darparu bod person wedi ei anghymhwyso rhag bod yn aelod o'r Senedd os yw'r person wedi'i anghymhwyso rhag bod yn aelod o Dŷ'r Cyffredin.

en-gb	Part 4 of the Act repeals those provisions and inserts new provisions into the 2006 Act which identify all of the grounds of disqualification on the face of the 2006 Act rather than by reference to disqualification from membership of the House of Commons.
cy-gb	Mae Rhan 4 o'r Ddeddf yn diddymu'r darpariaethau hynny ac yn mewnosod darpariaethau newydd yn Neddf 2006 sy'n nodi’r holl resymau dros anghymhwyso ar wyneb Deddf 2006 yn hytrach na thrwy gyfeirio at anghymhwyso person rhag bod yn aelod o Dŷ'r Cyffredin.

en-gb	Part 4 also amends the 2006 Act so that it distinguishes between the circumstances that are a bar to candidature for the Senedd and those offices that are a bar to taking up membership of the Senedd but not to candidature.
cy-gb	Mae Rhan 4 hefyd yn diwygio Deddf 2006 fel ei bod yn gwahaniaethu rhwng yr amgylchiadau sy’n rhwystr rhag ymgeisyddiaeth i’r Senedd a’r swyddi hynny sy’n rhwystr rhag bod yn Aelod o’r Senedd, ond nid rhag ymgeisyddiaeth.

en-gb	The latter are those that are considered could give rise to a conflict of interest with membership of the Senedd, but where the conflicting office can be resigned before taking the oath, or making the affirmation, of allegiance.
cy-gb	Yr olaf yw’r rhai yr ystyrir y gallent arwain at wrthdaro buddiant pe byddai person yn Aelod o’r Senedd ond lle y mae modd ymddiswyddo o’r swydd sy’n achosi’r gwrthdaro cyn tyngu’r llw neu gadarnhau teyrngarwch.

en-gb	The special arrangements already made in relation to Members of Parliament in sections 17A and 17B of the 2006 Act are retained.
cy-gb	Dargedwir y trefniadau arbennig a wnaed eisoes mewn perthynas ag Aelodau Seneddol yn adrannau 17A a 17B o Ddeddf 2006.

en-gb	Those sections allow a person to be a member of both legislatures for a limited period in certain circumstances.
cy-gb	Mae'r adrannau hynny’n caniatáu i berson fod yn aelod o'r ddwy ddeddfwrfa am gyfnod cyfyngedig mewn rhai amgylchiadau.

en-gb	The Act amends the 2006 Act so that special provision is likewise made in relation to members of the House of Lords and members of local authorities in Wales.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diwygio Deddf 2006 fel y gwneir darpariaeth arbennig yn yr un modd mewn perthynas ag Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi ac aelodau o awdurdodau lleol yng Nghymru.

en-gb	These changes will take effect for the purposes of an election for the Senedd at which the poll is held on or after 5 April 2021.
cy-gb	Bydd y newidiadau hyn yn cael effaith at ddibenion etholiad y Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny.

en-gb	Section 29 – Disqualification from being a Member of the Senedd
cy-gb	Adran 29 – Anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o’r Senedd

en-gb	Section 29 amends section 16 of the 2006 Act to create a distinction between disqualification both from being a Member of the Senedd and from being a candidate for election to the Senedd, and disqualification from membership only.
cy-gb	Mae adran 29 yn diwygio adran 16 o Ddeddf 2006 i greu gwahaniaeth rhwng anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o’r Senedd a rhag bod yn ymgeisydd ar gyfer etholiad i'r Senedd, ac anghymhwyso person rhag bod yn Aelod yn unig.

en-gb	It also changes the way in which the 2006 Act sets out the grounds of disqualification.
cy-gb	Mae hefyd yn newid y ffordd y mae Deddf 2006 yn nodi’r rhesymau dros anghymhwyso.

en-gb	Subsection (2) inserts a new subsection (A1) into section 16 of the 2006 Act.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn mewnosod is-adran newydd (A1) yn adran 16 o Ddeddf 2006.

en-gb	It provides that a person is disqualified from being a Member, and from being a candidate to be a Member of the Senedd, if they fall within any of the categories of person specified in Part 1 of new Schedule 1A to the 2006 Act, or hold any of the offices specified in Part 2 of Schedule 1A (inserted by section 29 (7) of the Act).
cy-gb	Mae'n darparu y caiff person ei anghymhwyso rhag bod yn Aelod, a rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o'r Senedd os yw wedi’i gynnwys mewn unrhyw un o'r categorïau person a nodir yn Rhan 1 o Atodlen 1A newydd i Ddeddf 2006 neu’n dal unrhyw un o'r swyddi a nodir yn Rhan 2 o Atodlen 1A (a fewnosodwyd gan adran 29(7) o’r Ddeddf).

en-gb	Subsection (3) amends section 16(1) of the 2006 Act to provide that members of the House of Commons, members of the House of Lords, members of councils of county or county boroughs in Wales, members of the Scottish Parliament, members of the Northern Ireland Assembly, members of the European Parliament and persons listed in any Order in Council made under section 16(1)(b) of the 2006 Act, are disqualified from membership of the Senedd but are not disqualified from being candidates.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn diwygio adran 16(1) o Ddeddf 2006 i ddarparu bod Aelodau o Dŷ’r Cyffredin, Aelodau o Dŷ’r Arglwyddi, aelodau o gynghorau sir neu gynghorau bwrdeistref sirol yng Nghymru, aelodau o Senedd yr Alban, aelodau o Gynulliad Gogledd Iwerddon, Aelodau o Senedd Ewrop a phersonau a restrir mewn unrhyw Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor a wneir o dan adran 16(1)(b) o Ddeddf 2006, wedi’u hanghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd, ond nad ydynt wedi'u hanghymhwyso rhag bod yn ymgeiswyr.

en-gb	Subsection (4) inserts a new subsection (1A) into section 16 of the 2006 Act which makes it clear that members of the Scottish Parliament, members of the Northern Ireland Assembly, members of the European Parliament and persons holding an office specified in an Order in Council are not disqualified if the person resigns the office before taking the oath (or making the corresponding affirmation) as a Member of the Senedd.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn mewnosod is-adran (1A) newydd yn adran 16 o Ddeddf 2006 sy'n ei gwneud yn glir nad yw aelodau o Senedd yr Alban, aelodau o Gynulliad Gogledd Iwerddon, Aelodau o Senedd Ewrop a phersonau sy'n dal swydd a nodir mewn Gorchymyn yn y Cyfrin Gyngor wedi’u hanghymhwyso os yw'r person yn ymddiswyddo cyn tyngu’r llw (neu’r cadarnhad cyfatebol) fel Aelod o'r Senedd.

en-gb	Subsections (3)(c) and (5) remove the current disqualifications that are linked to disqualifications from membership of the House of Commons.
cy-gb	Mae is-adrannau (3)(c) a (5) hefyd yn dileu'r anghymwysiadau presennol sy'n gysylltiedig ag anghymwysiadau rhag bod yn Aelod o Dŷ'r Cyffredin.

en-gb	Section 29 (3)(e) removes paragraphs (c) to (e) from section 16(1) of the 2006 Act.
cy-gb	Mae adran 29 (3)(e) yn dileu paragraffau (c) i (e) o adran 16(1) o Ddeddf 2006.

en-gb	Paragraphs (c) and (d) disqualified the Auditor General for Wales and the Public Services Ombudsman for Wales from membership of the Assembly.
cy-gb	Mae paragraffau (c) a (d) yn anghymhwyso Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru rhag bod yn Aelodau o’r Cynulliad.

en-gb	Paragraph (e) disqualified members of staff of the Assembly.
cy-gb	Mae paragraff (e) yn anghymhwyso aelodau staff y Cynulliad.

en-gb	Section 29 (5) removes the current disqualifications for certain persons (lord-lieutenant, lieutenant or high sheriff) in relation to a particular Senedd constituency or electoral region.
cy-gb	Mae adran 29 (5) yn dileu'r anghymwysiadau presennol ar gyfer rhai personau (Arglwydd Raglaw, Rhaglaw neu Uchel-Siryf) mewn perthynas ag etholaeth neu ranbarth etholiadol Senedd.

en-gb	The disqualifications removed by section 29(3) are retained, but are now included with other disqualifying circumstances in Schedule 1A to the 2006 Act.
cy-gb	Dargedwir yr anghymwysiadau a gafodd eu dileu gan adran 29(3), ond maent wedi’u cynnwys erbyn hyn gydag amgylchiadau eraill sy’n anghymhwyso yn Atodlen 1A i Ddeddf 2006.

en-gb	Schedule 1A provides for the disqualification of persons holding the office of lord-lieutenant, lieutenant or high sheriff for any area in Wales.
cy-gb	Mae Atodlen 1A yn darparu ar gyfer anghymhwyso personau sy'n dal swydd Arglwydd Raglaw, Rhaglaw neu Uchel-Siryf ar gyfer unrhyw ardal yng Nghymru.

en-gb	Subsection (7) introduces the new Schedule 1A.
cy-gb	Mae is-adran (7) yn cyflwyno'r Atodlen 1A newydd.

en-gb	Part 1 of Schedule 1A sets out categories of persons who are disqualified;
cy-gb	Mae Rhan 1 o Atodlen 1A yn nodi categorïau o bersonau sydd wedi'u hanghymhwyso;

en-gb	Part 2 sets out disqualifying offices.
cy-gb	mae Rhan 2 yn nodi swyddi sy'n anghymwyso.

en-gb	In each case, they disqualify persons from being candidates as well as Members of the Senedd.
cy-gb	Ym mhob achos, maent yn anghymhwyso personau rhag bod yn ymgeiswyr, yn ogystal ag Aelodau o’r Senedd.

en-gb	Section 30 - Exceptions and relief from disqualification
cy-gb	Adran 30 – Eithriadau a rhyddhad rhag anghymhwyso

en-gb	Subsection (2) removes the exception from disqualification for peers and Lords Spiritual (archbishops and bishops).
cy-gb	Mae is-adran (2) yn dileu’r eithriad rhag anghymhwyso i Arglwyddi ac Arglwyddi Ysbrydol (archesgobion ac esgobion).

en-gb	It also removes the exception from disqualification for EU citizens resident in the UK born overseas which is no longer necessary given the repeal of section 16(2) of the 2006 Act.
cy-gb	Mae hefyd yn dileu'r eithriad ar gyfer anghymhwyso rhai o ddinasyddion yr UE sy’n byw yn y DU a anwyd dramor nad oes eu hangen mwyach o ystyried diddymu adran 16(2) o Ddeddf 2006.

en-gb	Equivalent provision is now made in the new Schedule 1A to the 2006 Act.
cy-gb	Erbyn hyn, gwneir darpariaeth gyfatebol yn Atodlen 1A newydd i Ddeddf 2006.

en-gb	Subsection (3) amends section 17(3) of the 2006 Act so that the Senedd is able to grant relief and disregard a person‟s disqualification from membership of the Senedd if they are disqualified by virtue of section 16 (1) of the 2006 Act, but not if the person is also disqualified from being a candidate to be a Member of the Senedd by virtue of section 16(A1).
cy-gb	Mae is-adran (3) yn diwygio adran 17(3) o Ddeddf 2006 fel y caiff y Senedd ddyfarnu rhyddhad a diystyru anghymhwysiad person rhag bod yn Aelod o'r Senedd os caiff ei anghymhwyso yn rhinwedd adran 16(1) o Ddeddf 2006, ond nid os caiff y person ei anghymhwyso hefyd rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o’r Senedd yn rhinwedd adran 16(A1).

en-gb	Section 31 – Exception from disqualification by virtue of being a Member of Parliament:
cy-gb	Adran 31 – Eithriad rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn Aelod Seneddol:

en-gb	changes to the dates of general elections of Members of the Senedd
cy-gb	newidiadau i ddyddiadau etholiadau cyffredinol Aelodau o'r Senedd

en-gb	Section 17B of the 2006 Act provides an exception from disqualification for an Assembly Member returned as a Member of Parliament within 372 days of the expected day of the next general election of Assembly Members.
cy-gb	Mae adran 17B o Ddeddf 2006 yn darparu eithriad rhag anghymhwyso Aelod Cynulliad a ddychwelir fel Aelod Seneddol o fewn 372 o ddyddiau ar ôl etholiad cyffredinol nesaf Aelodau’r Cynulliad.

en-gb	For the purpose of section 17B of the 2006 Act, the expected day of the next general election of Assembly Members is to be determined by reference to the circumstances at the beginning of the day of the return of the Assembly Member as a Member of Parliament.
cy-gb	At ddiben adran 17B o Ddeddf 2006, mae diwrnod disgwyliedig etholiad cyffredinol nesaf Aelodau'r Cynulliad i'w bennu drwy gyfeirio at yr amgylchiadau ar ddechrau diwrnod dychwelyd yr Aelod Cynulliad fel Aelod Seneddol.

en-gb	This is referred to as “the relevant time”.
cy-gb	Cyfeirir at hyn fel “y cyfnod perthnasol”.

en-gb	Section 31 amends section 17B of the 2006 Act so that it reflects the amendments made by the Wales Act 2017 to sections 3 and 4 of the 2006 Act, specifically in relation to the methods by which the date of an Assembly election may be moved.
cy-gb	Mae adran 31 yn diwygio adran 17B o Ddeddf 2006 fel ei bod yn adlewyrchu'r gwelliannau a wneir gan Ddeddf Cymru 2017 i adrannau 3 a 4 o Ddeddf 2006, yn benodol mewn perthynas â'r dulliau ar gyfer newid y dyddiad pan ellir cynnal etholiad Cynulliad.

en-gb	Section 31 also amends section 17B(4) of the 2006 Act to replace an incorrect reference to „an Order in Council‟ to a proclamation to ensure consistency with section 5 of the 2006 Act as amended by the Wales Act 2017.
cy-gb	Mae adran 31 hefyd yn diwygio adran 17B(4) o Ddeddf 2006 i ddisodli cyfeiriad anghywir at Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor i broclamasiwn er mwyn sicrhau cysondeb ag adran 5 o Ddeddf 2006 fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Cymru 2017.

en-gb	Section 32 - Exception from disqualification by virtue of being a member of the House of Lords
cy-gb	Adran 32 – Eithriad rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn aelod o Dŷ’r Arglwyddi

en-gb	Section 32 inserts a new section 17C into the 2006 Act.
cy-gb	Mae adran 32 yn mewnosod adran 17C newydd i Ddeddf 2006.

en-gb	Members of the House of Lords were previously not disqualified from membership of the Senedd by virtue of section 17(1) of the 2006 Act (repealed by section 30(2) of this Act).
cy-gb	Nid oedd Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi wedi'u hanghymhwyso rhag bod yn Aelodau o’r Senedd o'r blaen yn rhinwedd adran 17(1) o Ddeddf 2006 (a ddiddymir gan adran 30(2) o'r Ddeddf hon).

en-gb	Members of the House of Lords will in future be disqualified under section 16(1)(zb) of the 2006 Act (inserted by section 29(3)(b) of this Act), subject to the exceptions introduced by this section.
cy-gb	Yn y dyfodol, bydd Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi yn cael eu hanghymhwyso o dan adran 16(1)(zb) o Ddeddf 2006 (a fewnosodir gan adran 29(3)(b) o'r Ddeddf hon), yn ddarostyngedig i’r eithriadau a gyflwynir gan yr adran hon.

en-gb	Under section 17(C) (1) of the 2006 Act, members of the House of Lords returned at an election as a Member of the Senedd will not be disqualified during the eight day period following their return.
cy-gb	O dan adran 17(C)(1) o Ddeddf 2006, ni fydd Aelodau o Dŷ’r Arglwyddi a ddychwelir mewn etholiad fel Aelod o’r Senedd yn cael eu hanghymhwyso yn ystod y cyfnod wyth diwrnod ar ôl iddynt gael eu dychwelyd.

en-gb	The eight day „grace period‟ is intended to give newly elected Members sufficient time to make an application for leave of absence from the House of Lords.
cy-gb	Bwriad y 'cyfnod gras' wyth diwrnod yw rhoi digon o amser i Aelodau sydd newydd eu hethol wneud cais am ganiatâd i fod yn absennol o Dŷ'r Arglwyddi.

en-gb	The House of Lords may grant leave of absence to a Member where the Member is temporarily unable to attend sittings of the House and where the Member has a reasonable expectation that he or she will again take part in proceedings of the House in future.
cy-gb	Caiff Tŷ’r Arglwyddi ddyfarnu caniatâd i fod yn absennol i Aelod pan nad yw’r Aelod yn gallu mynd i eisteddiadau’r Tŷ dros dro a phan fo gan yr Aelod ddisgwyliad rhesymol y bydd yn cymryd rhan yn nhrafodion y Tŷ eto yn y dyfodol.

en-gb	New section 17(C)(2) of the 2006 Act will similarly provide that Members of the Senedd who become members of the House of Lords will not be disqualified before the end of the period of eight days beginning with the day the person makes and subscribes the oath (or corresponding affirmation) as required by the Parliamentary Oaths Act 1866.
cy-gb	Bydd adran 17(C)(2) newydd o Ddeddf 2006 yn darparu, yn yr un modd, na fydd Aelodau o'r Senedd sy'n dod yn Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi yn cael eu hanghymhwyso cyn diwedd y cyfnod wyth diwrnod sy’n dechrau gyda'r diwrnod y mae'r person yn tyngu’r llw (neu'r cadarnhad cyfatebol) fel sy'n ofynnol yn ôl Deddf Llwon Seneddol 1866.

en-gb	New section 17(C)(3) of the 2006 Act provides that a person is not disqualified from being a Member of the Senedd if they either have leave of absence from the House of Lords, or have made an application for leave which has not been withdrawn or refused.
cy-gb	Mae adran 17(C)(3) newydd o Ddeddf 2006 yn darparu nad yw person wedi'i anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd os oes ganddo naill ai ganiatâd i fod yn absennol o Dŷ'r Arglwyddi, neu os yw wedi gwneud cais am ganiatâd nad yw wedi’i dynnu'n ôl na’i wrthod.

en-gb	New section 17(C)(4) of the 2006 Act will make it clear that a person who is on leave of absence from the House of Lords immediately before the UK Parliament is dissolved, is not disqualified from membership of the Senedd at any time between dissolution of the old Parliament and ending at the end of the period of eight days beginning with the day of the first meeting of the new Parliament.
cy-gb	Bydd adran 17(C)(4) newydd o Ddeddf 2006 yn ei gwneud yn glir nad yw person sydd â chaniatâd i fod yn absennol o Dŷ'r Arglwyddi yn union cyn i Senedd y DU gael ei diddymu, wedi'i anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd ar unrhyw adeg rhwng diddymu hen Senedd y DU a diwedd y cyfnod wyth diwrnod sy’n dechrau gyda diwrnod cyfarfod cyntaf Senedd newydd y DU.

en-gb	The purpose of this provision is to allow a Member of the House of Lords on leave of absence during one Parliament (and who wishes to continue that absence) sufficient time to renew their leave of absence from the House at the start of the new Parliament.
cy-gb	Diben y ddarpariaeth hon yw rhoi digon o amser i Aelod o Dŷ'r Arglwyddi sydd â chaniatâd i fod yn absennol yn ystod un tymor yn Senedd y DU (ac sydd am barhau i fod yn absennol) adnewyddu ei ganiatâd i fod yn absennol o'r Tŷ ar ddechrau'r tymor newydd yn Senedd y DU.

en-gb	Section 33 – Exceptions from disqualification by virtue of being a member of a county or county borough council
cy-gb	Adran 33 – Eithriadau rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol

en-gb	Section 33 inserts new sections 17D, 17E and 17F into the 2006 Act.
cy-gb	Mae adran 33 yn mewnosod adrannau 17D, 17E a 17F newydd yn Neddf 2006.

en-gb	The sections provide for certain exceptions from disqualification from membership of the Senedd by virtue of being a member of the council of a county or county borough in Wales.
cy-gb	Mae'r adrannau'n darparu ar gyfer rhai eithriadau rhag anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd yn rhinwedd bod yn aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru.

en-gb	New section 17D of the 2006 Act would provide for an exception from disqualification for newly elected Members.
cy-gb	Byddai adran 17D newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad rhag anghymhwyso ar gyfer Aelodau sydd newydd eu hethol.

en-gb	A person returned as a Member at an election of the Senedd would not be disqualified until that person purported to make the oath of allegiance (or corresponding affirmation).
cy-gb	Ni fyddai person a ddychwelir fel Aelod mewn etholiad i’r Senedd yn cael ei anghymhwyso nes i'r person hwnnw honni ei fod yn tyngu’r llw teyrngarwch (neu'r cadarnhad cyfatebol).

en-gb	A Member of the Senedd who is returned as a member of a council of a county or county borough in Wales would also not be disqualified until that person made a declaration of acceptance.
cy-gb	Hefyd, ni fyddai Aelod o'r Senedd a ddychwelir fel aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru yn cael ei anghymhwyso nes i'r person hwnnw wneud datganiad derbyn.

en-gb	New section 17E of the 2006 Act provides for a time limited exception from disqualification if a member of the council of a county or county borough in Wales is returned as a Member of the Senedd;
cy-gb	Mae adran 17E newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad â therfyn amser rhag anghymhwyso os dychwelir aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru fel Aelod o'r Senedd;

en-gb	and the expected day of the next ordinary election of members of the council is within 372 days of the return day.
cy-gb	ac mae diwrnod disgwyliedig etholiad cyffredin nesaf aelodau'r cyngor o fewn 372 o ddiwrnodau i'r diwrnod dychwelyd.

en-gb	Section 17E(2) provides that the „grace period‟ from disqualification will begin on the return day and will end with the fourth day after the day of the next ordinary general election of members of the council.
cy-gb	Mae adran 17E(2) yn darparu y bydd y 'cyfnod gras' rhag anghymhwyso yn dechrau ar y diwrnod dychwelyd ac yn gorffen ar y pedwerydd diwrnod ar ôl diwrnod etholiad cyffredinol arferol nesaf aelodau'r cyngor.

en-gb	The expected date of the next ordinary election is to be determined by reference to the circumstances as at the beginning of the return day.
cy-gb	Mae dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredin nesaf i'w bennu drwy gyfeirio at yr amgylchiadau ar ddechrau'r diwrnod dychwelyd.

en-gb	This is known as “the relevant time”.
cy-gb	Yr enw ar hyn yw “y cyfnod perthnasol”.

en-gb	Section 17E(4) provides that for the purposes of determining the expected date of the next ordinary general election, account is not to be taken of the various powers to change when the election may occur.
cy-gb	Mae adran 17E(4) yn darparu, at ddibenion pennu dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredinol arferol nesaf, na ddylid ystyried yr amrywiol bwerau i newid pryd y gellir cynnal yr etholiad.

en-gb	New section 17F of the 2006 Act provides for a time limited exception from disqualification if a Member of the Senedd was returned as a member of a council of a county or county borough in Wales and the expected day of the next general election to the Senedd is within 372 days of the return day.
cy-gb	Mae adran 17E newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad â therfyn amser rhag anghymhwyso os dychwelir Aelod o'r Senedd fel aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru; ac mae diwrnod disgwyliedig yr etholiad cyffredinol nesaf i’r Senedd o fewn 372 o ddiwrnodau i'r diwrnod dychwelyd.

en-gb	Section 17F(2) provides that the „grace period‟ from disqualification will begin on the return day and will end immediately before the day of the next general election of Members of the Senedd.
cy-gb	Mae adran 17F(2) yn darparu y bydd y 'cyfnod gras' rhag anghymhwyso yn dechrau ar y diwrnod dychwelyd ac yn gorffen yn union cyn diwrnod etholiad cyffredinol nesaf Aelodau o'r Senedd.

en-gb	Where, at the relevant time, section 5(2) or (3) (extraordinary general election) of the 2006 Act applies, section 17F(4) makes various provision as to what the “expected date” will be.
cy-gb	Pan fo adran 5(2) neu (3) (etholiad cyffredinol eithriadol) o Ddeddf 2006 yn gymwys, yn ystod y cyfnod perthnasol, mae adran 17F(4) yn gwneud darpariaeth amrywiol o ran beth y bydd y “dyddiad disgwyliedig”.

en-gb	Section 5 provides a mechanism for an extraordinary general election to take place before the next scheduled ordinary general election in certain circumstances.
cy-gb	Mae adran 5 yn darparu dull i gynnal etholiad cyffredinol eithriadol cyn yr etholiad cyffredinol arferol nesaf a drefnir mewn amgylchiadau penodol.

en-gb	Section 5(2) applies if the Assembly resolves by at least a two-thirds majority that it should be dissolved and section 5(3) applies where the period during which the Assembly is required to nominate a First Minister ends without such a nomination being made.
cy-gb	Mae adran 5(2) yn gymwys os yw'r Cynulliad yn penderfynu, drwy fwyafrif o ddwy ran o dair o leiaf, y dylid ei ddiddymu ac mae adran 5(3) yn gymwys pan fydd y cyfnod y mae'n ofynnol i'r Cynulliad enwebu Prif Weinidog yn dod i ben heb i enwebiad o'r fath gael ei wneud.

en-gb	Section 17F(5) provides that for the purposes of determining the expected date of the next ordinary general election, account is not to be taken of various powers to change when the election may occur.
cy-gb	Mae adran 17F(5) yn darparu, at ddibenion pennu dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredinol arferol nesaf, na ddylid ystyried yr amrywiol bwerau i newid pryd y gellir cynnal yr etholiad.

en-gb	Section 34 – Effect of disqualification
cy-gb	Adran 34 – Effaith anghymhwyso

en-gb	Section 34 amends section 18 of the 2006 Act to insert a new subsection (A1).
cy-gb	Mae adran 34 yn diwygio adran 18 o Ddeddf 2006 i fewnosod is-adran (A1) newydd.

en-gb	That subsection provides that if a person who is disqualified from being a candidate for membership of the Senedd is nominated as a candidate at an election, the nomination is void.
cy-gb	Mae'r is-adran honno'n darparu, os bydd person sydd wedi'i anghymhwyso rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o'r Senedd yn cael ei enwebu fel ymgeisydd mewn etholiad, y bydd yr enwebiad yn ddi-rym.

en-gb	The section also repeals certain provisions in sections 18 and 19 of the 2006 Act which are no longer necessary as a result of section 29 of the Act.
cy-gb	Mae'r adran hefyd yn diddymu rhai darpariaethau yn adrannau 18 a 19 o Ddeddf 2006 nad oes eu hangen mwyach o ganlyniad i adran 29 o'r Ddeddf.

en-gb	The repealed provisions all relate to the possibility of a person being disqualified in relation to a particular Senedd constituency or electoral region.
cy-gb	Mae'r holl ddarpariaethau a ddiddymwyd yn ymwneud â'r posibilrwydd y caiff person ei anghymhwyso mewn perthynas ag etholaeth neu ranbarth etholiadol Senedd.

en-gb	That possibility only arises under section 16(4) of the 2006 Act, which is repealed by section 29(5).
cy-gb	Dim ond o dan adran 16(4) o Ddeddf 2006 sydd wedi’i diddymu gan adran 29(5) y mae'r posibilrwydd hwnnw'n codi.

en-gb	Section 35 - Consequential amendments
cy-gb	Adran 35 – Diwygiadau canlyniadol

en-gb	This section makes consequential amendments to the 2006 Act, the Insolvency Act 1986, the 2009 Measure and the Public Services Ombudsman (Wales) Act 2019.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Ddeddf 2006, Deddf Ansolfedd 1986, Mesur 2009 a Deddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2019.

en-gb	MISCELLANEOUS
cy-gb	AMRYWIOL

en-gb	This Part makes various amendments to the 2006 Act.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn gwneud diwygiadau amrywiol i Ddeddf 2006.

en-gb	It changes the date for the first meeting of the Senedd following an election.
cy-gb	Mae’n newid y dyddiad ar gyfer cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad.

en-gb	It also makes it clear that the Senedd Commission may charge for providing goods or services to the public.
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn glir y caiff Comisiwn y Senedd godi tâl am ddarparu nwyddau neu wasanaethau i’r cyhoedd.

en-gb	It also includes a duty on the Welsh Ministers to prepare and publish a report on the operation of certain provisions of this Act.
cy-gb	Mae hefyd yn cynnwys dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio a chyhoeddi adroddiad ar weithredu rhai o ddarpariaethau'r Ddeddf hon.

en-gb	Section 36 – Timing of first meeting of Senedd after general election
cy-gb	Adran 36 – Amseriad cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad cyffredinol

en-gb	Section 36 extends the deadline for the first meeting of the Senedd following an ordinary or extraordinary general election from 7 to 14 days.
cy-gb	Mae adran 36 yn ymestyn y terfyn amser ar gyfer cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad cyffredinol arferol neu eithriadol o 7 i 14 diwrnod.

en-gb	Section 37 – Powers of Senedd Commission:
cy-gb	Adran 37 – Pwerau Comisiwn y Senedd:

en-gb	provision of goods and services
cy-gb	darparu nwyddau a gwasanaethau

en-gb	Section 37 substitutes paragraph 4 of Schedule 2 to the 2006 Act to make it clear that the Senedd Commission may charge for providing goods or services.
cy-gb	Mae adran 37 yn amnewid paragraff 4 o Atodlen 2 i Ddeddf 2006 i'w gwneud yn glir y caiff Comisiwn y Senedd godi tâl am ddarparu nwyddau neu wasanaethau.

en-gb	Section 38 – Report on extension of right to vote and change to qualification for membership of the Senedd
cy-gb	Adran 38 – Adroddiad ar estyn yr hawl i bleidleisio a newid cymhwystra i fod yn Aelod o'r Senedd

en-gb	Section 38 requires the Welsh Ministers to prepare, publish and lay before the Senedd a report on the operation of the provisions in the Act that:
cy-gb	Mae adran 38 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio adroddiad, ei gyhoeddi a’i osod gerbron y Cynulliad ar weithredu darpariaethau yn y Ddeddf sydd yn:

en-gb	- extend the right to vote in Senedd elections to persons who are aged 16 or 17;
cy-gb	- estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd i bersonau sy'n 16 neu'n 17 oed;

en-gb	- extend the right to vote in Senedd elections to persons who are qualifying foreign citizens;
cy-gb	- estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd i bersonau sy'n ddinasyddion tramor cymhwysol;

en-gb	- allow qualifying foreign citizens to be Members of the Senedd, and - disqualify members of county and county borough councils in Wales from being Members of the Senedd.
cy-gb	- caniatáu i ddinasyddion tramor cymhwysol fod yn Aelodau o'r Senedd, - anghymhwyso aelodau o gynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol yng Nghymru rhag bod yn Aelodau o'r Senedd.

en-gb	The report must be prepared and published within six months of the end of the reporting period.
cy-gb	Rhaid llunio a chyhoeddi'r adroddiad o fewn chwe mis i ddiwedd y cyfnod adrodd.

en-gb	The reporting period is the period of five years from the day of the next Senedd general election which takes place on or after 5 April 2021.
cy-gb	Y cyfnod adrodd yw'r cyfnod pum mlynedd o ddiwrnod etholiad cyffredinol nesaf y Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny.

en-gb	The next Senedd general election is currently scheduled for May 2021.
cy-gb	Ar hyn o bryd, trefnir etholiad cyffredinol nesaf y Senedd ar gyfer mis Mai 2021.

en-gb	GENERAL
cy-gb	CYFFREDINOL

en-gb	Section 42 – Coming into force
cy-gb	Adran 42 – Dod i rym

en-gb	Subsection (1) sets out the provisions of the Act that come into force on the day on which the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn nodi darpariaethau'r Ddeddf a ddaw i rym ar y diwrnod pan gaiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	The provisions that reduce the voting age, extend the vote to qualifying foreign citizens and change the law on disqualification will only have effect from the Senedd general election scheduled for May 2021.
cy-gb	Dim ond o etholiad cyffredinol y Senedd, a drefnir ar gyfer mis Mai 2021, y bydd y darpariaethau sy'n gostwng yr oedran pleidleisio, yn estyn y bleidlais i ddinasyddion tramor cymhwysol ac yn newid y gyfraith ynghylch anghymhwyso yn cael effaith.

en-gb	Similarly, subsection (5) provides that section 36 (timing of the first meeting) will only apply after that election.
cy-gb	Yn yr un modd, mae is-adran (5) yn darparu mai dim ond ar ôl yr etholiad hwnnw y bydd adran 36 (amseriad y cyfarfod cyntaf) yn gymwys.

en-gb	Sections 12 to 26 of the Act which provide for persons aged 16 and 17 years and qualifying foreign citizens to register to vote come into force on 1 June 2020.
cy-gb	Bydd adrannau 12 i 26 o'r Ddeddf sy'n darparu y caiff personau 16 a 17 oed a dinasyddion tramor cymhwysol gofrestru i bleidleisio yn dod i rym ar 1 Mehefin 2020.

en-gb	These provisions only have effect from the Senedd general election scheduled for May 2021.
cy-gb	Dim ond o etholiad cyffredinol y Senedd a drefnir ar gyfer mis Mai 2021 y mae'r darpariaethau hyn yn cael effaith.

en-gb	The provisions that relate to the Electoral Commission (section 28 and Schedule 2) will come into force by way of order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd y darpariaethau sy'n ymwneud â'r Comisiwn Etholiadol (adran 28 ac Atodlen 2) yn dod i rym drwy orchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The provisions that change the name of the institution (Part 2 of the Act, including Schedule 1) will come into force on 6 May 2020.
cy-gb	Bydd y darpariaethau sy’n newid enw’r sefydliad (Rhan 2 o’r Ddeddf, gan gynnwysAtodlen 1) yn dod i rym ar 6 Mai 2020.

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act‟s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales‟ website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar:

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23754
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23754

en-gb	Stage Date
cy-gb	Cyfnod Dyddiad

en-gb	Introduced 12 February 2019 Stage 1 - Debate 10 July 2019 Stage 2 – consideration of amendments 9 October 2019 Stage 3 – consideration of amendments 13 November 2019 Stage 4 - Approved by the Assembly 27 November 2019 Royal Assent 15 January 2020
cy-gb	Cyflwynwyd 12 Chwefror 2019 Cyfnod 1 – Dadl 10 Gorffennaf 2019 Cyfnod 2 – ystyried y gwelliannau 9 Hydref 2019Cyfnod 3 - ystyried y gwelliannau 13 Tachwedd 2019 Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y 27 Tachwedd 2019 Y Cydsyniad Brenhinol 15 Ionawr 2020

en-gb	These notes refer to the Food Hygiene Rating (Wales) Act 2013 (anaw 2)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Sgorio Hylendid Bwyd (Cymru) 2013 (dccc 2)

en-gb	FOOD HYGIENE RATING (WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF SGORIO HYLENDID BWYD (CYMRU) 2013

en-gb	These Explanatory Notes are for the Food Hygiene Rating (Wales) Act 2013 which was passed by the National Assembly for Wales on 22 January 2013 and received Royal Assent on 4 March 2013.
cy-gb	Mae'r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Sgorio Hylendid Bwyd (Cymru) 2013 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 22 Ionawr 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 4 Mawrth 2013.

en-gb	They have been prepared by the Department for Health, Social Services and Children of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe'u lluniwyd gan Adran Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Phlant Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo'r sawl sy'n darllen y Ddeddf.

en-gb	Section 1 provides an overview of the key provisions in the Act.
cy-gb	Mae adran 1 yn rhoi trosolwg o’r darpariaethau allweddol yn y Ddeddf.

en-gb	The Act has 28 sections and one Schedule.
cy-gb	Mae 28 o adrannau ac un Atodlen i'r Ddeddf.

en-gb	Many key expressions in the Act are defined in section 25.
cy-gb	Diffinnir llawer o’r ymadroddion allweddol sydd yn y Ddeddf yn adran 25.

en-gb	Section 2 – Programme of food hygiene inspections
cy-gb	Adran 2 – Rhaglen arolygiadau hylendid bwyd

en-gb	Section 2 requires food authorities in Wales (local authorities and port authorities) to prepare programmes of inspections of food business establishments in their areas in order to assess the hygiene standards of those establishments.
cy-gb	Mae adran 2 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau bwyd yng Nghymru (awdurdodau lleol ac awdurdodau porthladd) lunio rhaglenni arolygiadau o sefydliadau busnes bwyd yn eu hardaloedd er mwyn asesu safonau hylendid y sefydliadau hynny.

en-gb	In preparing a programme of inspections the food authority must have regard to the matters specified by the Food Standards Agency (FSA) and approved by the Welsh Ministers.
cy-gb	Wrth lunio rhaglen arolygiadau, rhaid i'r awdurdod bwyd roi sylw i'r materion a bennir gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) ac a gymeradwyir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The food authority must carry out all inspections of food businesses in its area in accordance with the programme.
cy-gb	Rhaid i'r awdurdod bwyd wneud pob arolygiad o fusnesau bwyd yn ei ardal yn unol â’r rhaglen.

en-gb	The meaning of “food authority”, “food business establishment” and “operator” for the purpose of the Act is set out in section 2(5).
cy-gb	Nodir ystyr “awdurdod bwyd”, “gweithredwr” a “sefydliad busnes bwyd” at ddibenion y Ddeddf yn adran 2(5).

en-gb	The Welsh Ministers may, by regulations, amend the definitions of “food business establishment” and “food authority”.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, ddiwygio’r diffiniadau o “sefydliadau busnes bwyd” ac “awdurdod bwyd”.

en-gb	Section 3 – Food hygiene ratings
cy-gb	Adran 3 – Sgoriau hylendid bwyd

en-gb	Section 3 requires a food authority to assess the food hygiene standards of a food business establishment and produce a food hygiene rating, scored against the rating criteria published by the FSA.
cy-gb	Mae adran 3 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod bwyd asesu safonau hylendid bwyd sefydliad busnes bwyd a llunio sgôr hylendid bwyd, sydd wedi ei chynhyrchu yn erbyn y meini prawf sgorio a gyhoeddir gan yr ASB.

en-gb	The food authority must send to the operator of the establishment:
cy-gb	Rhaid i'r awdurdod bwyd anfon at weithredwr y sefydliad:

en-gb	written notification of its food hygiene rating;
cy-gb	hysbysiad ysgrifenedig o’i sgôr hylendid bwyd;

en-gb	a written statement of the reasons for the rating;
cy-gb	datganiad ysgrifenedig o'r rhesymau dros y sgôr;

en-gb	a food hygiene rating sticker (the form of the sticker is to be prescribed in regulations);
cy-gb	sticer sgôr hylendid bwyd (mae ffurf y sticer i’w rhagnodi mewn rheoliadau);

en-gb	any other information which may be set out in regulations.
cy-gb	unrhyw wybodaeth arall a nodir mewn rheoliadau.

en-gb	7. The notification, statement, sticker and information must be sent within 14 days of the inspection by the food authority.
cy-gb	7. Rhaid anfon yr hysbysiad, y datganiad, y sticer a'r wybodaeth cyn pen 14 o ddiwrnodau ar ôl yr arolygiad gan yr awdurdod bwyd.

en-gb	The rating ceases to be valid if the food business establishment receives notification of a new food hygiene rating, or when there has been a transfer of ownership or closure of the food business establishment.
cy-gb	Mae'r sgôr yn peidio â bod yn ddilys os yw’r sefydliad busnes bwyd yn cael hysbysiad am sgôr hylendid bwyd newydd, neu pan fo perchenogaeth ar y sefydliad busnes bwyd wedi ei throsglwyddo neu fod y sefydliad hwnnw wedi cau.

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations exempting certain categories of establishment from rating.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau sy'n esemptio categorïau penodol o sefydliad rhag cael eu sgorio.

en-gb	Subsection (2) provides the Welsh Ministers with powers to make regulations to enable ratings to be given for assessments carried out before the commencement of the Act.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu pwerau i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i alluogi sgoriau i gael eu rhoi ar gyfer asesiadau a wnaed cyn i'r Ddeddf gael ei chychwyn.

en-gb	For example, the findings of a previous inspection undertaken by the food authority as part of the previous voluntary FSA scheme could be relied upon when the food authority issues a rating under the statutory scheme after the Act is commenced.
cy-gb	Er enghraifft, gellid dibynnu ar ganfyddiadau arolygiad blaenorol a wnaed gan yr awdurdod bwyd, fel rhan o gynllun gwirfoddol blaenorol yr ASB, pan fo'r awdurdod bwyd yn dyroddi sgôr o dan y cynllun statudol ar ôl i'r Ddeddf gael ei chychwyn.

en-gb	Section 4 – Rating criteria
cy-gb	Adran 4 – Y meini prawf sgorio

en-gb	This section requires the rating criteria (published by the FSA under section 14(1)(c)) to include a system to score a food business establishment’s hygiene standards.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i'r meini prawf sgorio (a gyhoeddir gan yr ASB o dan adran 14(1)(c)) gynnwys system i sgorio safonau hylendid sefydliad busnes bwyd.

en-gb	Section 5 – Right of appeal
cy-gb	Adran 5 – Yr hawl i apelio

en-gb	Section 5 establishes the procedure for an operator of a food business establishment to appeal against a rating given to the establishment, and the grounds upon which such an appeal may be made.
cy-gb	Mae adran 5 yn sefydlu'r weithdrefn i weithredwr sefydliad busnes bwyd ei dilyn i apelio yn erbyn sgôr a roddwyd i'r sefydliad, a'r seiliau y caniateir i apêl o’r fath gael ei gwneud arnynt.

en-gb	The Welsh Ministers anticipate guidance on appeals being included in guidance to be issued by them under section 23.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn rhag-weld y caiff canllawiau ar apelau eu cynnwys mewn canllawiau a ddyroddir ganddynt o dan adran 23.

en-gb	The operator has 21 days to appeal, from the date the rating notification is received.
cy-gb	Mae gan y gweithredwr 21 o ddiwrnodau i apelio, o'r dyddiad y derbynnir yr hysbysiad am y sgôr.

en-gb	A food authority must determine the appeal (and a further inspection can be carried out in order to consider the appeal), and send the operator notification of its decision.
cy-gb	Rhaid i awdurdod bwyd benderfynu'r apêl (a chaniateir i arolygiad pellach gael ei wneud er mwyn ystyried yr apêl), ac anfon at y gweithredwr hysbysiad am ei benderfyniad.

en-gb	The appeal must be conducted by an authorised officer who was not involved in the assessment of the food hygiene rating that is being appealed.
cy-gb	Cynhelir yr apêl gan swyddog awdurdodedig nad oedd yn gysylltiedig â’r gwaith o asesu’r sgôr hylendid bwyd sy’n destun yr apêl.

en-gb	Appeals must be decided within 21 days of being received by the food authority.
cy-gb	Rhaid penderfynu ar apelau cyn pen 21 o ddiwrnodau ar ôl i'r awdurdod bwyd eu derbyn.

en-gb	If, on the basis of appeal, the food authority decides to change the rating, a new rating sticker must be sent to the operator at the same time as the food authority notifies the operator of its decision.
cy-gb	Os yw'r awdurdod bwyd, ar sail apêl, yn penderfynu newid y sgôr, rhaid anfon sticer sgôr newydd at y gweithredwr ar yr un pryd ag y mae’r awdurdod bwyd yn hysbysu'r gweithredwr am ei benderfyniad.

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations providing for an appeal to be determined by a person other than the food authority.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n darparu bod apêl yn cael ei phenderfynu gan berson ac eithrio’r awdurdod bwyd.

en-gb	Section 6 – Notification and publication of food hygiene ratings
cy-gb	Adran 6 – Hysbysu am sgoriau hylendid bwyd a'u cyhoeddi

en-gb	Section 6 requires a food authority to inform the FSA of the ratings that it has awarded to food business establishments in its area, and sets out timescales within which this must be done.
cy-gb	Mae adran 6 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod bwyd hysbysu'r ASB am y sgoriau y mae wedi eu rhoi i sefydliadau busnes bwyd yn ei ardal, ac mae'n nodi terfynau amser erbyn pryd y mae’n rhaid gwneud hyn.

en-gb	The FSA must then publish those ratings on its website.
cy-gb	Yna, rhaid i'r ASB gyhoeddi'r sgoriau hynny ar ei gwefan.

en-gb	Subsection (2) provides the Welsh Ministers with power to make regulations to require a food authority to provide the FSA with further information when informing the FSA of ratings.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i’w gwneud yn ofynnol i awdurdod bwyd roi gwybodaeth bellach i’r ASB wrth ei hysbysu o sgoriau.

en-gb	Subsection (3) provides the Welsh Ministers with power to make regulations to require the FSA to publish additional information on its website.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn rhoi p*er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i’w gwneud yn ofynnol i’r ASB gyhoeddi gwybodaeth ychwanegol ar ei gwefan.

en-gb	Section 7 – Requirement to display food hygiene rating stickers
cy-gb	Adran 7 – Y gofyniad i arddangos sticeri sgôr hylendid bwyd

en-gb	Section 7 provides that when the operator of a food business establishment has received notification of its rating from the food authority, the operator has 21 days within which they must display the sticker at the food establishment.
cy-gb	Mae adran 7 yn darparu bod yn rhaid i weithredwr sefydliad busnes bwyd, pan fydd wedi cael hysbysiad am ei sgôr gan yr awdurdod bwyd, arddangos y sticer yn y sefydliad bwyd o fewn 21 o ddiwrnodau.

en-gb	This 21-day period provides the operator with the opportunity to appeal against the rating.
cy-gb	Mae'r cyfnod hwn o 21 o ddiwrnodau yn rhoi cyfle i'r gweithredwr apelio yn erbyn y sgôr.

en-gb	If the operator appeals, the obligation to display the rating does not apply until the operator receives notification of the outcome of the appeal.
cy-gb	Os bydd y gweithredwr yn apelio, ni fydd y rhwymedigaeth i arddangos y sgôr yn gymwys hyd nes y bydd y gweithredwr yn cael hysbysiad am ganlyniad yr apêl.

en-gb	The Welsh Ministers will prescribe, in regulations, the location and manner in which the sticker must be displayed;
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn rhagnodi, mewn rheoliadau, y man lle y mae'n rhaid arddangos y sticer a'r modd y mae'n rhaid ei arddangos;

en-gb	regulations may also prescribe the proper location and manner for displaying a sticker at different types of establishment.
cy-gb	caiff rheoliadau hefyd ragnodi'r man a'r modd priodol ar gyfer arddangos sticer mewn gwahanol fathau o sefydliad.

en-gb	The sticker ceases to be valid when the rating to which it relates ceases to be valid (see paragraph 8 above).
cy-gb	Bydd y sticer yn peidio â bod yn ddilys pan fydd y sgôr y mae'n ymwneud â hi yn peidio â bod yn ddilys (gweler paragraff 8 uchod).

en-gb	When a sticker ceases to be valid the operator must remove the sticker from display and destroy it, unless instructed not to destroy it by a food authority.
cy-gb	Pan fydd sticer yn peidio â bod yn ddilys, rhaid i'r gweithredwr ei dynnu o'r man lle y mae'n cael ei arddangos a'i ddistrywio, oni chaiff ei gyfarwyddo i beidio â’i ddistrywio gan awdurdod bwyd.

en-gb	Section 8 – Requests for information about food hygiene ratings
cy-gb	Adran 8 – Ceisiadau am wybodaeth am sgoriau hylendid bwyd

en-gb	This section requires a food business operator and employees at a food business establishment who deal with customers to respond to requests from members of the public for verbal confirmation of the establishment’s food hygiene rating.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i weithredwr busnes bwyd a chyflogeion mewn sefydliad busnes bwyd sy’n delio â chwsmeriaid ymateb i geisiadau gan y cyhoedd am gadarnhad o sgôr hylendid bwyd y sefydliad ar lafar.

en-gb	The operator must ensure that the employees are aware of the rating so that they can respond to requests.
cy-gb	Rhaid i’r gweithredwr sicrhau bod y cyflogeion yn ymwybodol o’r sgôr er mwyn iddynt allu ymateb i geisiadau.

en-gb	Section 9 - Offences
cy-gb	Adran 9 – Troseddau

en-gb	Section 9 creates criminal offences relating to the proper display and retention of stickers and failure to respond to requests for verbal confirmation of ratings.
cy-gb	Mae adran 9 yn creu trosedd o ran arddangos a chadw sticeri’n gywir ac o ran methiant i ymateb i geisiadau am gadarnhad o’r sgoriau ar lafar.

en-gb	These offences apply to food business operators and are all subject to a reasonable excuse defence.
cy-gb	Mae’r troseddau hyn yn gymwys i weithredwyr busnesau bwyd ac maent oll yn ddarostyngedig i amddiffyniad esgus rhesymol.

en-gb	This section also makes it an offence for anyone to intentionally alter, deface, or tamper with a sticker, except where the sticker is invalid and is to be destroyed in accordance with section 7(6).
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn drosedd i unrhyw un, yn fwriadol, newid, difwyno neu ymyrryd â sticer, ac eithrio pan fo’r sticer yn annilys ac y dylai gael ei ddistrywio yn unol ag adran 7(6).

en-gb	There is no reasonable excuse defence in relation to these offences.
cy-gb	Nid oes amddiffyniad esgus rhesymol mewn perthynas â’r troseddau hyn.

en-gb	Section 10 – Promoting food hygiene ratings
cy-gb	Adran 10 – Hyrwyddo sgoriau hylendid bwyd

en-gb	Section 10 provides the Welsh Ministers with power to make regulations to require an operator of a food business establishment (or a person acting on the operator’s behalf) to promote the establishment’s food hygiene rating.
cy-gb	Mae adran 10 yn rhoi p*er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i’w gwneud yn ofynnol i weithredwr sefydliad busnes bwyd (neu berson sy’n gweithredu ar ran y gweithredwr) roi cyhoeddusrwydd i sgôr hylendid bwyd y sefydliad.

en-gb	The regulations may prescribe how the operator must publicise their establishment’s rating electronically and in material promoting the food provided by the establishment.
cy-gb	Caiff y rheoliadau ragnodi sut y mae’n rhaid i’r gweithredwr hyrwyddo sgôr ei sefydliad yn electronig ac mewn deunydd sy’n hyrwyddo’r bwyd y mae’r sefydliad yn ei ddarparu.

en-gb	The regulations may also make different provision for different types of establishment, create an offence, impose a penalty or allow for enforcement of the requirement.
cy-gb	Hefyd, caiff y rheoliadau wneud darpariaeth wahanol ar gyfergwahanol fathau o sefydliad, creu trosedd, gosod cosb neu ganiatáu ar gyfer gorfodi’r gofyniad.

en-gb	Section 11 – Right to reply
cy-gb	Adran 11 – Yr hawl i ateb

en-gb	Section 11 requires a food authority to give the operator of a food business establishment the opportunity to comment (in writing) to the food authority on the establishment’s rating.
cy-gb	Mae adran 11 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod bwyd roi cyfle i weithredwr sefydliad busnes bwyd gyflwyno sylwadau (yn ysgrifenedig) ar sgôr y sefydliad i'r awdurdod bwyd.

en-gb	Any comments received by the food authority under thissection must be forwarded to the FSA, who may publish the comments on their website with the food business establishment’s rating.
cy-gb	Rhaid anfon unrhyw sylwadau a gaiff yr awdurdod bwyd o dan yr adran hon ymlaen at yr ASB, a gaiff gyhoeddi'r sylwadau ar ei gwefan ynghyd â sgôr y sefydliad busnes bwyd.

en-gb	Section 12 – Food hygiene re-ratings
cy-gb	Adran 12 – Ailsgoriadau hylendid bwyd

en-gb	This section enables the operator of a food business establishment to request the food authority to carry out a re-rating assessment for the purpose of considering whether to change a rating.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi gweithredwr sefydliad busnes bwyd i ofyn i'r awdurdod bwyd wneud asesiad ailsgorio er mwyn ystyried a ddylid newid sgôr.

en-gb	If the conditions set out in this section are met, (including the requirement that the operator has paid the reasonable costs of the re-rating) the food authority must carry out an inspection no later than three months after the food authority received the request.
cy-gb	Os bodlonir yr amodau a nodir yn yr adran hon, (gan gynnwys y gofyniad bod y gweithredwr wedi talu costau rhesymol yr ailsgoriad), rhaid i'r awdurdod bwyd wneud arolygiad heb fod yn hwyrach na thri mis ar ôl i'r awdurdod bwyd gael y cais.

en-gb	If the re-rating results in a change to the rating, the food authority must issue the revised rating to the operator within 14 days.
cy-gb	Os bydd yr ailsgoriad yn arwain at newid i'r sgôr, rhaid i'r awdurdod bwyd ddyroddi'r sgôr ddiwygiedig i'r gweithredwr cyn pen 14 o ddiwrnodau.

en-gb	Alternatively where no revised rating is to be issued, the operator must be notified of that within 14 days of the completion of the inspection.
cy-gb	Fel arall, pan nad oes sgôr ddiwygiedig i'w dyroddi, rhaid hysbysu'r gweithredwr cyn pen 14 o ddiwrnodau ar ôl i'r arolygiad gael ei gwblhau.

en-gb	The right of appeal and of reply apply to any new food hygiene rating, and any unaltered rating.
cy-gb	Mae'r hawl i apelio a'r hawl i ateb yn gymwys i unrhyw sgôr hylendid bwyd newydd, ac unrhyw sgôr sydd heb ei newid.

en-gb	Section 14 – Duties of Food Standards Agency
cy-gb	Adran 14 – Dyletswyddau’r Asiantaeth Safonau Bwyd

en-gb	Section 14 sets out the general duties of the FSA in relation to the food hygiene rating scheme, which includes publishing the rating criteria (established under section 3), reviewing the operation of the food hygiene rating scheme established under this Act, and the operation of the appeals system (established under section 5), and promoting the scheme to food business establishments and consumers in Wales.
cy-gb	Mae adran 14 yn nodi dyletswyddau cyffredinol yr ASB mewn perthynas â'r cynllun sgorio hylendid bwyd, sy’n cynnwys cyhoeddi’r meini prawf sgorio (sydd wedi eu sefydlu o dan adran 3), adolygu gweithrediad y cynllun sgorio hylendid bwyd sydd wedi ei sefydlu o dan y Ddeddf hon, a gweithrediad y system apelau (sydd wedi ei sefydlu o dan adran 5) a hyrwyddo’r cynllun ymhlith sefydliadau busnes bwyd a chwsmeriaid yng Nghymru.

en-gb	A copy of the report(s) prepared by the FSA on the operation of scheme and the appeals system must be laid before the National Assembly for Wales, and sent to the Welsh Ministers.
cy-gb	Rhaid rhoi copi o’r adroddiad(au) a baratowyd gan yr ASB ar weithrediad y cynllun a’r system apelau gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru ac anfon copi at Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 15 – Other powers and responsibilities of food authorities
cy-gb	Adran 15 – Pwerau a chyfrifoldebau eraill awdurdodau bwyd

en-gb	Section 15 provides that when a food authority registers, or receives an application for approval from a new food business establishment, it must send information (to be prescribed by the Welsh Ministers in regulations) to the operator within 14 days.
cy-gb	Mae adran 15 yn darparu bod yn rhaid i awdurdod bwyd, pan fydd yn cofrestru neu'n cael cais am gymeradwyaeth gan sefydliad busnes bwyd newydd, anfon gwybodaeth (sydd i'w rhagnodi gan Weinidogion Cymru mewn rheoliadau) at y gweithredwr cyn pen 14 o ddiwrnodau.

en-gb	(Food hygiene legislation requires most food business establishments to register with their food authority, but some businesses have to obtain approval from their food authority).
cy-gb	(Mae deddfwriaeth hylendid bwyd yn ei gwneud yn ofynnol i'r rhan fwyaf o sefydliadau busnes bwyd gofrestru gyda'u hawdurdod bwyd, ond rhaid i rai busnesau gael cymeradwyaeth gan eu hawdurdod bwyd).

en-gb	The section also provides that the food authority must have regard to recommendations made by the FSA and guidance issued by the Welsh Ministers and must make arrangements to enforce the obligations under the Act on food business establishments in its area.
cy-gb	Mae'r adran hefyd yn darparu bod yn rhaid i'r awdurdod bwyd roi sylw i argymhellion a wneir gan yr ASB a chanllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru a bod yn rhaid iddo wneud trefniadau i orfodi'r rhwymedigaethau o dan yDdeddf ar sefydliadau busnes bwyd yn ei ardal.

en-gb	The food authority must review the operation of the scheme in its area to ensure that the rating criteria are assessed fairly and consistently and assist the FSA in any evaluation of the scheme undertaken by the FSA (for example under section 14).
cy-gb	Rhaid i’r awdurdod bwyd adolygu gweithrediad y cynllun yn ei ardal er mwyn sicrhau bod y meini prawf sgorio yn cael eu hasesu'n deg ac yn gyson a chynorthwyo'r ASB mewn unrhyw werthusiad o'r cynllun a wneir gan yr ASB (er enghraifft o dan adran 14).

en-gb	Section 16 – Other responsibilities of operators of food business establishments
cy-gb	Adran 16 – Cyfrifoldebau eraill gweithredwyr sefydliadau busnes bwyd

en-gb	Section 16 requires an operator of a food business establishment to provide information and all reasonable assistance to the food authority to enable it to produce a food hygiene rating for the establishment and to exercise its other functions under the legislation.
cy-gb	Mae adran 16 yn ei gwneud yn ofynnol i weithredwr sefydliad busnes bwyd ddarparu gwybodaeth a phob cymorth rhesymol i'r awdurdod bwyd i'w alluogi i lunio sgôr hylendid bwyd ar gyfer y sefydliad ac arfer ei swyddogaethau eraill o dan y ddeddfwriaeth.

en-gb	Section 17 – Power of entry
cy-gb	Adran 17 – Pŵer mynediad

en-gb	Section 17 provides an authorised officer of a food authority, on production of written authority, with power of entry to a food business establishment for specified purposes to do with the Act.
cy-gb	Mae adran 17 yn darparu i swyddog awdurdodedig i awdurdod bwyd, ar ôl iddo ddangos awdurdod ysgrifenedig, b*er i fynd i mewn i sefydliad busnes bwyd at ddibenion penodedig sy'n ymwneud â'r Ddeddf.

en-gb	Section 19 – Offences by bodies corporate
cy-gb	Adran 19 – Troseddau gan gyrff corfforaethol

en-gb	Section 19 provides that where a body corporate (such as a company, or any other body incorporated by statute) commits an offence under this Act, a director, manager or secretary of that body (or anyone purporting to act in any such capacity) will also be guilty of an offence in circumstances where they are found to be personally culpable.
cy-gb	Mae adran 19 yn darparu, pan fydd corff corfforaethol (megis cwmni, neu unrhyw gorff arall a gorfforir drwy statud) yn cyflawni trosedd o dan y Ddeddf hon, y bydd cyfarwyddwr, rheolwr neu ysgrifennydd y corff hwnnw (neu unrhyw un sy’n honni ei fod yn gweithredu mewn rôl o’r fath) hefyd yn euog o drosedd mewn amgylchiadau pan geir eu bod yn bersonol feius.

en-gb	Section 20 – Penalties
cy-gb	Adran 20 – Cosbau

en-gb	Section 20 provides that offences under this Act are triable in the Magistrates Court and punishable by a fine not exceeding level 3 on the standard scale (currently £1,000).
cy-gb	Mae adran 20 yn darparu bod troseddau o dan y Ddeddf hon yn rhai y gellir eu rhoi ar brawf yn y Llys Ynadon a’u cosbi drwy ddirwy heb fod yn uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol (£1,000 ar hyn o bryd).

en-gb	Section 21 – Fixed penalties
cy-gb	Adran 21 – Cosbau penodedig

en-gb	Section 21 enables an authorised officer of a food authority to issue a fixed penalty notice (FPN) to a person they have reason to believe has committed an offence under the Act.
cy-gb	Mae adran 21 yn galluogi swyddog awdurdodedig i awdurdod bwyd i ddyroddi hysbysiad cosb benodedig (HCB) i berson y mae ganddo reswm i gredu ei fod wedi cyflawni trosedd o dan y Ddeddf.

en-gb	An authorised officer may offer that person the opportunity to discharge any liability to conviction for the offence by payment of a fixed penalty.
cy-gb	Caiff swyddog awdurdodedig gynnig cyfle i'r person hwnnw fodloni unrhyw atebolrwydd i gollfarn am y drosedd drwy dalu cosb benodedig.

en-gb	If the fixed penalty is not paid, the food authority retains the power to prosecute.
cy-gb	Os na thelir y gosb benodedig, bydd yr awdurdod bwyd yn cadw'r p*er i erlyn.

en-gb	This section also introduces Schedule 1.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn cyflwyno Atodlen 1.

en-gb	Part 1 of Schedule 1 sets out the procedure for fixed penalty notices and the level of fixed penalties payable in respect of an offence under the Act.
cy-gb	Mae Rhan 1 o Atodlen 1 yn nodi’r weithdrefn ar gyfer hysbysiadau cosb benodedig a lefelau cosbau penodedig sy’n daladwy mewn cysylltiad â throsedd o dan y Ddeddf.

en-gb	Paragraphs 1 and 2 provide that the FPN should be £200 to be paid in 28 days, with a discounted penalty of £150 if the FPN is paid within 14 days.
cy-gb	Mae paragraffau 1 a 2 yn darparu y dylai’r hysbysiad cosb benodedig fod yn £200 i’w dalu o fewn 28 niwrnod, gyda chosb ddisgownt o £150 os telir yr hysbysiad cosb benodedig o fewn 14 diwrnod.

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations to prescribe a different amount for the penalty or the discounted penalty.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau i ragnodi swm gwahanol ar gyfer y gosb neu’r gosb ddisgownt.

en-gb	Part 2 of Schedule 1 makes provision in relation to the form and content of fixed penalty notices.
cy-gb	Mae rhan 2 o Atodlen 1 yn gwneud darpariaeth o ran ffurf a chynnwys hysbysiadau cosb benodedig.

en-gb	Section 23 – Guidance
cy-gb	Adran 23 – Canllawiau

en-gb	Section 23 gives the Welsh Ministers power to issue guidance to food authorities and the FSA in relation to the exercise of their functions under the Act.
cy-gb	Mae adran 23 yn rhoi p*er i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau bwyd a’r ASB mewn perthynas ag arfer eu swyddogaethau o dan y Ddeddf.

en-gb	The food authority and the FSA must have regard to this guidance.
cy-gb	Rhaid i'r awdurdod bwyd a’r ASB roi sylw i'r canllawiau hyn.

en-gb	This section defines terms used in the Act and also confirms that reference to a food hygiene sticker in the Act includes reference to more than one sticker (where the context requires).
cy-gb	Mae’r adran hon yn diffinio’r termau a ddefnyddir yn y Ddeddf ac mae hefyd yn cadarnhau bod cyfeiriad at sticer hylendid bwyd yn y Ddeddf yn cynnwys cyfeiriad at fwy nag un sticer (pan fo hynny’n ofynnol gan y cyd-destun).

en-gb	44.  The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir dod o hyd i Gofnod y Trafodion a gwybodaeth bellach ar hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cymru yn:

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3812
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3812

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cam 2 Y Pwyllgor Craffu - ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 Y Cyfarfod Llawn - ystyried ygwelliannau

en-gb	Active Travel (Wales) Act 2013
cy-gb	Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013

en-gb	Explanatory Notes
cy-gb	Nodiadau Esboniadol

en-gb	These notes refer to the Active Travel (Wales) Act 2013 (anaw 7) which received Royal Assent on 4 November 2013
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 (dccc 7) a dderbyniodd Gydsyniad Brenhinol ar 4 Tachwedd 2013

en-gb	ACTIVE TRAVEL (WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF TEITHIO LLESOL (CYMRU) 2013

en-gb	These Explanatory Notes are for the Active Travel (Wales) Act 2013 which was passed by the National Assembly for Wales on 1 October 2013 and received Royal Assent on 4 November 2013.
cy-gb	Mae'r Nodiadau Esboniadol hyn yn ymwneud â Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 1 Hydref 2013 ac a dderbyniodd Gydsyniad Brenhinol ar 4 Tachwedd 2013.

en-gb	They have been prepared by the Department for Economy, Science and Transport of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Maent wedi cael eu llunio gan Adran yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth Llywodraeth Cymru i helpu'r sawl sy'n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â'r Ddeddf, ac nid ydynt yn rhan ohoni.

en-gb	The Explanatory Notes are not, and are not meant to be, a comprehensive description of the Act.
cy-gb	Nid yw'r Nodiadau Esboniadol yn ddisgrifiad cynhwysfawr o'r Ddeddf ac ni fwriedir iddynt fod felly.

en-gb	Where a section or part of a section is self-explanatory, no further explanation or comment is provided.
cy-gb	Pan fo adran neu ran o adran yn ei hesbonio ei hun, ni roddwyd esboniad na sylw pellach.

en-gb	The powers to make the Act are contained in Part 4 of, and Schedule 7 to, the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae'r pwerau i wneud y Ddeddf i'w cael yn Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 ac Atodlen 7 iddi.

en-gb	The National Assembly for Wales has legislative competence to make provision for and in connection with the Active Travel (Wales) Act 2013 by virtue of Schedule 7, subject 10 (highways and transport).
cy-gb	Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gymhwysedd deddfwriaethol i wneud darpariaethau ar gyfer Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013, ac mewn cysylltiad â hi, yn rhinwedd Atodlen 7, pwnc 10 (priffyrdd a thrafnidiaeth).

en-gb	A reference to a local authority in these Explanatory Notes is a reference to a county council or a county borough council.
cy-gb	Mae cyfeiriad at awdurdod lleol yn y Nodiadau Esboniadol hyn yn gyfeiriad at gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol.

en-gb	Section 2 – Meaning of “active travel route” and “related facilities”
cy-gb	Adran 2 – Ystyr “llwybr teithio llesol” a “cyfleusterau cysylltiedig”

en-gb	Section 2 sets out the meaning of an active travel route and of related facilities.
cy-gb	Mae adran 2 yn nodi ystyr llwybr teithio llesol a chyfleusterau cysylltiedig.

en-gb	An active travel route for the purposes of the Act must be within a designated locality in a local authority area.
cy-gb	At ddibenion y Ddeddf rhaid i lwybr teithio llesol fod o fewn man ddynodedig mewn ardal awdurdod lleol.

en-gb	Designated localities (such as towns and cities) will be specified by direction of the Welsh Ministers.
cy-gb	Pennir mannau dynodedig (megis trefi a dinasoedd) drwy gyfarwyddyd Gweinidogion Cymru.

en-gb	It will be for local authorities to determine which routes within those localities are appropriate to be regarded as active travel routes.
cy-gb	Awdurdodau lleol sydd i benderfynu pa lwybrau yn y mannau hynny y mae’n briodol eu hystyried yn llwybrau teithio llesol.

en-gb	An active travel route comprising a highway may be a highway used by motorised vehicles or it may be another type of highway such as a footpath, cycle track or bridleway.
cy-gb	Caiff llwybr teithio llesol sy'n cynnwys priffordd fod yn briffordd a ddefnyddir gan gerbydau modur neu caiff fod yn fath arall o briffordd megis llwybr troed, llwybr beiciau neu lwybr ceffylau.

en-gb	It may also be a route not comprising a highway where the landowner allows the public to have access.
cy-gb	Caiff hefyd fod yn llwybr nad yw'n cynnwys priffordd lle y mae'r tirfeddiannwr yn caniatáu i'r cyhoedd fynd.

en-gb	However, private roads where the public are not allowed access are not capable of being active travel routes.
cy-gb	Fodd bynnag, ni all ffyrdd preifat lle na chaniateir i'r cyhoedd fynd fod yn llwybrau teithio llesol.

en-gb	For the purpose of the Act, “walkers and cyclists” means people who walk, people who use pedal cycles (including electronic bicycles/e-bikes but excluding motorised cycles) and people who use mobility aids (including motorised wheelchairs and mobility scooters).
cy-gb	At ddiben y Ddeddf, ystyr “cerddwyr a beicwyr” yw pobl sy’n cerdded, pobl sy’n defnyddio beiciau pedal (gan gynnwys beiciau electronig/e-feiciau ond ac eithrio beiciau modur) a phobl sy’n defnyddio cymhorthion symudedd (gan gynnwys cadeiriau olwyn modur a sgwteri symudedd).

en-gb	Localities within which active travel routes are to be situated will be designated by direction of the Welsh Ministers.
cy-gb	Dynodir mannau lle caiff llwybrau teithio llesol eu lleoli drwy gyfarwyddyd Gweinidogion Cymru.

en-gb	They may specify a locality by name.
cy-gb	Cânt bennu man yn ôl enw.

en-gb	They may also specify a description of localities with reference to criteria, including those listed in subsection (5).
cy-gb	Cânt hefyd roi disgrifiad o'r mannau drwy gyfeirio at feini prawf, gan gynnwys y rhai a restrir yn is-adran (5).

en-gb	They may for example designate towns with a population greater than a specified amount, settlements within a certain radius of such towns, or areas with a population density greater than a specified number of people per km2.
cy-gb	Gallent, er enghraifft, ddynodi trefi â phoblogaeth sy'n fwy na nifer benodedig, aneddiadau o fewn radiws penodol i drefi o'r fath, neu ardaloedd â dwysedd poblogaeth sy'n fwy na nifer benodedig o bobl y km2.

en-gb	Subsection (6) requires a local authority to consider whether potential travel routes are suitable for active travel.
cy-gb	Mae is-adran (6) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol ystyried a yw llwybrau teithio posibl yn addas ar gyfer teithio llesol.

en-gb	In doing so, a local authority should consider whether the route facilitates the making of active travel journeys and whether the location, nature and condition of the route makes it suitable for safe use.
cy-gb	Wrth wneud hynny, dylai awdurdod lleol ystyried a yw'r llwybr yn hwyluso gwneud teithiau teithio llesol ac a yw lleoliad, natur a chyflwr y llwybr yn ei wneud yn addas i’w ddefnyddio yn ddiogel.

en-gb	The Welsh Ministers intend to issue guidance under this subsection, to which local authorities must have regard.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu dyroddi canllawiau o dan yr is-adran hon, y mae’n rhaid i awdurdodau lleol roi sylw iddynt.

en-gb	Subsection (7) sets out what is meant by an active travel journey.
cy-gb	Mae is-adran (7) yn nodi beth a olygir gan daith teithio llesol.

en-gb	For the purpose of the Act, an active travel journey is a journey made to work or education or to access health, leisure or other services or facilities.
cy-gb	At ddiben y Ddeddf, taith teithio llesol yw taith a wneir i weithle neu sefydliad addysgol, neu er mwyn defnyddio gwasanaethau neu gyfleusterau iechyd neu hamdden neu wasanaethau neu gyfleusterau eraill.

en-gb	Subsection (8) sets out what is meant by related facilities in relation to active travel.
cy-gb	Mae is-adran (8) yn nodi ystyr cyfleusterau cysylltiedig mewn perthynas â theithio llesol.

en-gb	These might for example include shelters and storage for cycles and toilets and washing facilities, as long as they are available for use by walkers and cyclists.
cy-gb	Gallai'r cyfleusterau hyn gynnwys, er enghraifft, gyfleusterau sy'n rhoi lloches a chyfleusterau i storio beiciau, a thoiledau a chyfleusterau ymolchi, ar yr amod eu bod ar gael i'w defnyddio gan gerddwyr a beicwyr.

en-gb	The Welsh Ministers intend to issue guidance on related facilities under subsection (9).
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu dyroddi canllawiau ar gyfleusterau cysylltiedig o dan is-adran (9).

en-gb	Section 3 – Existing routes maps
cy-gb	Adran 3 – Mapiau llwybrau presennol

en-gb	Every local authority must prepare a map showing the existing active travel routes and related facilities in their area.
cy-gb	Rhaid i bob awdurdod lleol lunio map sy'n dangos y llwybrau teithio llesol presennol a'r cyfleusterau cysylltiedig yn ei ardal.

en-gb	Local authorities will be required to consult on these maps, which will then need to be approved by the Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i awdurdodau lleol ymgynghori ar y mapiau hyn, y bydd wedyn angen i Weinidogion Cymru eu cymeradwyo.

en-gb	The Welsh Ministers intend to issue guidance under this subsection, which might include how the routes are depicted, the form of the maps and the process that must be undertaken to prepare and consult on the maps.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu dyroddi canllawiau o dan yr is-adran hon, a allai gynnwys sut y caiff y llwybrau eu dangos ar y mapiau, ffurf y mapiau a'r broses y mae’n rhaid ei chyflawni i lunio'r mapiau ac ymgynghori arnynt.

en-gb	Local authorities must submit their existing routes maps to the Welsh Ministers for approval within one year of the commencement of section 3, or by a later date where this is specified by a direction of the Welsh Ministers.
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol gyflwyno eu mapiau llwybrau presennol i Weinidogion Cymru i'w cymeradwyo o fewn un flwyddyn i gychwyn adran 3, neu erbyn dyddiad diweddarach pan fo hyn wedi ei bennu drwy gyfarwyddyd gan Weinidogion Cymru.

en-gb	At the same time as submitting their existing routes maps, local authorities will be required to also submit a statement detailing any active travel routes that have been included on the maps that do not meet standards specified in guidance and explaining why it is considered appropriate to nevertheless regard these routes as active travel routes.
cy-gb	Ar yr un adeg â chyflwyno eu mapiau llwybrau presennol, bydd hefyd yn ofynnol i awdurdodau lleol gyflwyno datganiad yn rhoi manylion unrhyw lwybrau teithio llesol sydd wedi cael eu cynnwys ar y mapiau nad ydynt yn bodloni safonau a bennwyd yn y canllawiau ac yn egluro pam, er hynny, yr ystyrir y llwybrau hyn yn llwybrau teithio llesol priodol.

en-gb	If the Welsh Ministers do not approve the maps, they may direct the local authorities to revise them and resubmit them by a date specified in the direction.
cy-gb	Os nad yw Gweinidogion Cymru yn cymeradwyo'r mapiau, cânt gyfarwyddo'r awdurdodau lleol i'w diwygio a'u hailgyflwyno erbyn dyddiad a bennir yn y cyfarwyddyd.

en-gb	If the maps are still not to the required standard, this process can be repeated.
cy-gb	Os nad yw'r mapiau yn cyrraedd y safon ofynnol o hyd, gellir ailadrodd y broses hon.

en-gb	In approving the maps, the Welsh Ministers will be considering whether the local authority has mapped the routes and related facilities in accordance with their guidance and whether the local authority has consulted in line with such guidance.
cy-gb	Wrth gymeradwyo'r mapiau, bydd Gweinidogion Cymru yn ystyried a yw'r awdurdod lleol wedi mapio'r llwybrau a'r cyfleusterau cysylltiedig yn unol â'u canllawiau, a pha un a ydynt wedi ymgynghori yn unol â chanllawiau o'r fath.

en-gb	The Welsh Ministers will also consider the content of any statement and explanation.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru hefyd yn ystyried cynnwys unrhyw ddatganiad ac eglurhad.

en-gb	Local authorities must update and submit the maps to the Welsh Ministers for approval each time they submit their integrated network maps.
cy-gb	Rhaid i'r awdurdodau lleol ddiweddaru'r mapiau a'u cyflwyno i Weinidogion Cymru i'w cymeradwyo bob tro y maent yn cyflwyno eu mapiau rhwydwaith integredig.

en-gb	This will mean that on the first occasion the maps will need to be re-submitted within two years, and from then onwards the maps will need to be re-submitted every three years.
cy-gb	Bydd hyn yn golygu y bydd angen i’r mapiau gael eu hail-gyflwyno o fewn dwy flynedd, ar yr achlysur cyntaf, ac o hynny ymlaen bydd angen i’r mapiau gael eu hail-gyflwyno bob tair blynedd.

en-gb	However, local authorities are free to update and revise the maps between submissions without the approval of the Welsh Ministers.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r awdurdodau lleol yn rhydd i ddiweddaru a diwygio'r mapiau rhwng y cyfnodau cyflwyno heb gymeradwyaeth Gweinidogion Cymru.

en-gb	The Welsh Ministers will issue guidance on the maps to support the local authorities in completing this task.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn dyroddi canllawiau ar y mapiau i helpu'r awdurdodau lleol i gyflawni'r dasg hon.

en-gb	Section 4 – Integrated network maps
cy-gb	Adran 4 – Mapiau rhwydwaith integredig

en-gb	Local authorities will have to prepare a second map, which will show the new and improved active travel routes and facilities that they consider are necessary for the purpose of developing or enhancing an integrated network.
cy-gb	Bydd yn rhaid i awdurdodau lleol lunio ail fap, a fydd yn dangos y llwybrau a’r cyfleusterau teithio llesol newydd a gwell y maent yn eu hystyried yn angenrheidiol er mwyn datblygu neu wella rhwydwaith integredig.

en-gb	This will be a forward looking map which will show how the existing network could be advanced in future years.
cy-gb	Map sy'n edrych ymlaen fydd hwn a bydd yn dangos sut y gallai'r rhwydwaith presennol gael ei ddatblygu yn y dyfodol.

en-gb	The period to which the map is to relate will be included in guidance to be given by the Welsh Ministers under section 4.
cy-gb	Caiff y cyfnod y mae'r map i ymwneud ag ef ei gynnwys mewn canllawiau i'w rhoi gan Weinidogion Cymru o dan adran 4.

en-gb	The same arrangements for Ministerial approval, revision of the maps and guidance will apply to the integrated network maps as apply to the existing routes maps.
cy-gb	Bydd yr un trefniadau ar gyfer cymeradwyo’r mapiau gan Weinidogion, eu diwygio a dyroddi canllawiau arnynt yn gymwys i'r mapiau rhwydwaith integredig ag sy'n gymwys i'r mapiau llwybrau presennol.

en-gb	However, there will be no requirement for the submission of a statement and explanation, and the integrated network maps will be required to be resubmitted every three years.
cy-gb	Fodd bynnag, ni fydd yn ofynnol cyflwyno datganiad ac eglurhad a bydd yn ofynnol i’r mapiau rhwydwaith integredig gael eu hail-gyflwyno bob tair blynedd.

en-gb	Section 5 – Publication etc. of maps
cy-gb	Adran 5 – Cyhoeddi etc mapiau

en-gb	Section 5 sets out the publication requirements in respect of the maps.
cy-gb	Mae adran 5 yn nodi'r gofynion cyhoeddi mewn cysylltiad â'r mapiau.

en-gb	Local authorities will be required to publish the maps and make them available free or at cost price on request.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i awdurdodau lleol gyhoeddi'r mapiau a sicrhau eu bod ar gael yn rhad ac am ddim neu am bris cost ar gais.

en-gb	They will also be required to circulate the maps amongst people who they consider appropriate and bring the maps to public attention via notices.
cy-gb	Bydd hefyd yn ofynnol iddynt gylchredeg y mapiau ymhlith y bobl sy'n briodol yn eu barn hwy a dwyn y mapiau i sylw'r cyhoedd drwy hysbysiadau.

en-gb	The Welsh Ministers will issue guidance to local authorities to support them in determining what is appropriate for the circulation of their maps.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn dyroddi canllawiau i awdurdodau lleol i'w helpu i benderfynu ar yr hyn sy'n briodol o ran cylchredeg eu mapiau.

en-gb	Section 6 – Developing transport policies with regard to integrated network map
cy-gb	Adran 6 – Datblygu polisïau trafnidiaeth gan roi sylw i fap rhwydwaith integredig

en-gb	Local authorities are required to produce local transport plans under the Transport Act 2000.
cy-gb	Mae'n ofynnol i awdurdodau lleol lunio cynlluniau trafnidiaeth lleol o dan Ddeddf Trafnidiaeth 2000.

en-gb	These are currently prepared jointly by local authorities on a regional basis.
cy-gb	Ar hyn o bryd, caiff y rhain eu llunio ar y cyd gan awdurdodau lleol yn rhanbarthol.

en-gb	These plans set out the local transport policies for the region, including policies for the implementation in the region of the Wales Transport Strategy prepared by the Welsh Ministers pursuant to section 2(1) of the Transport (Wales) Act 2006.
cy-gb	Mae'r cynlluniau hyn yn nodi'r polisïau trafnidiaeth lleol ar gyfer y rhanbarth, gan gynnwys y polisïau i weithredu Strategaeth Drafnidiaeth Cymru yn y rhanbarth. Lluniwyd y strategaeth honno gan Weinidogion Cymru yn unol ag adran 2(1) o Ddeddf Trafnidiaeth (Cymru) 2006.

en-gb	Section 6 requires that local authorities must have regard to their integrated network maps in developing policies forming the basis of local transport plans.
cy-gb	Mae adran 6 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol roi sylw i'w mapiau rhwydwaith integredig wrth ddatblygu polisïau sy'n sail i gynlluniau trafnidiaeth lleol.

en-gb	They will not be required to deliver all of the schemes within the maps, recognising that these are reliant on other factors, including statutory processes.
cy-gb	Ni fydd yn ofynnol iddynt gyflawni'r holl gynlluniau yn y mapiau, gan gydnabod bod y rhain yn dibynnu ar ffactorau eraill, gan gynnwys prosesau statudol.

en-gb	However, the policies and plans in the local transport plans will need to be set out in such a way as to facilitate the delivery of the routes and facilities in the integrated network maps.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen i'r polisïau a'r cynlluniau yn y cynlluniau trafnidiaeth lleol gael eu nodi mewn ffordd sy'n hwyluso'r broses o ddarparu'r llwybrau a'r cyfleusterau yn y mapiau rhwydwaith integredig.

en-gb	Section 7 – Securing continuous improvement in active travel routes
cy-gb	Adran 7 – Sicrhau gwelliant parhaus i lwybrau teithio llesol

en-gb	Local authorities will be required in every year to secure new active travel routes and related facilities together with improvements to the existing routes and facilities for active travel.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i awdurdodau lleol ym mhob blwyddyn sicrhau llwybrau teithio llesol a chyfleusterau cysylltiedig newydd ynghyd â gwelliannau i‘r llwybrau a'u cyfleusterau presennol ar gyfer teithio llesol.

en-gb	This means that local authorities will be expected to make year on year improvements to their routes and facilities by expanding the amount that is available and by upgrading existing provision.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y disgwylir i awdurdodau lleol wneud gwelliannau o flwyddyn i flwyddyn i'w llwybrau a'u cyfleusterau, drwy gynyddu faint o lwybrau a chyfleusterau sydd ar gael a thrwy uwchraddio'r ddarpariaeth bresennol.

en-gb	The Welsh Ministers will issue guidance to support local authorities in carrying out this duty.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn dyroddi canllawiau i helpu awdurdodau lleol i gyflawni'r ddyletswydd hon.

en-gb	Local authorities will also be required to make a report to the Welsh Ministers setting out the costs that they have incurred in each financial year in performing their duty under this section.
cy-gb	Bydd hefyd yn ofynnol i awdurdodau lleol wneud adroddiad i Weinidogion Cymru yn pennu’r costau a dynnwyd ganddynt ym mhob blwyddyn ariannol wrth gyflawni eu dyletswydd o dan yr adran hon.

en-gb	Section 8 – Reports by Welsh Ministers on active travel
cy-gb	Adran 8 – Adroddiadau gan Weinidogion Cymru ar deithio llesol

en-gb	The Welsh Ministers will be required under this section to make and publish annual reports on the extent to which walkers and cyclists make active travel journeys in Wales.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i Weinidogion Cymru o dan yr adran hon lunio a chyhoeddi adroddiadau blynyddol i ddangos i ba raddau y mae cerddwyr a beicwyr yn gwneud teithiau llesol yng Nghymru.

en-gb	Section 9 – Provision for walkers and cyclists in exercise of certain functions
cy-gb	Adran 9 – Darparu ar gyfer cerddwyr a beicwyr wrth arfer swyddogaethau penodol

en-gb	Section 9(1) requires the Welsh Ministers and local authorities to take reasonable steps to enhance provision for walkers and cyclists when exercising certain functions under the Highways Act 1980, where it is practicable to do so.
cy-gb	Mae adran 9(1) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ac awdurdodau lleol gymryd camau rhesymol i wella’r ddarpariaeth ar gyfer cerddwyr a beicwyr wrth arfer swyddogaethau penodol o dan Ddeddf Priffyrdd 1980, pan fo’n ymarferol gwneud hynny.

en-gb	Functions where the duty will apply include the construction, maintenance, or improvement of roads.
cy-gb	Mae’r swyddogaethau pan fo’r ddyletswydd yn gymwys yn cynnwys adeiladu, cynnal a chadw neu wella ffyrdd.

en-gb	Section 9(2) further requires the Welsh Ministers and local authorities to have regard to the needs of walkers and cyclists in the exercise of their functions under certain other highways legislation e.g. traffic regulation under the Road Traffic Regulation Act 1984.
cy-gb	Mae adran 9(2) hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ac awdurdodau lleol roi sylw i anghenion cerddwyr a beicwyr wrth arfer eu swyddogaethau o dan deddfwriaeth benodol arall yn ymwneud â phriffyrdd ee rheoleiddio traffig o dan Ddeddf Rheoleiddio Traffig Ffyrdd 1984.

en-gb	Section 10 – Duty to exercise functions to promote active travel
cy-gb	Adran 10 – Dyletswydd i arfer swyddogaethau i hyrwyddo teithio llesol

en-gb	This section requires the Welsh Ministers and local authorities to exercise their functions under the Act in a manner designed to promote active travel journeys and secure new and improved active travel routes and services.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ac awdurdodau lleol arfer eu swyddogaethau o dan y Ddeddf mewn modd sy’n hyrwyddo teithiau teithio llesol a sicrhau llwybrau a gwasanaethau teithio llesol newydd a gwell.

en-gb	A report must be prepared by each local authority specifying what it has done in each financial year in the performance of this duty.
cy-gb	Rhaid i bob awdurdod lleol lunio adroddiad yn nodi beth y mae wedi ei wneud ym mhob blwyddyn ariannol o ran cyflawni’r ddyletswydd hon.

en-gb	Section 11 – Review of operation of Act
cy-gb	Adran 11 – Adolygu gweithrediad y ddeddf

en-gb	Section 11 requires the Welsh Ministers to review the Act within five years of the deadline for the first submission of the integrated network maps.
cy-gb	Mae adran 11 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adolygu’r Ddeddf o fewn pum mlynedd i’r terfyn amser ar gyfer cyflwyno’r mapiau rhwydwaith integredig am y tro cyntaf.

en-gb	This review should assess the success of the Act in creating new and improving existing routes and facilities.
cy-gb	Dylai’r adolygiad hwn asesu llwyddiant y Ddeddf wrth greu llwybrau a chyfleusterau newydd a gwella’r rhai presennol.

en-gb	Section 12 – Directions and guidance
cy-gb	Adran 12 – Cyfarwyddiadau a chanllawiau

en-gb	The Welsh Ministers will issue guidance to support the delivery of the Act.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn dyroddi canllawiau i ategu'r broses o roi'r Ddeddf ar waith.

en-gb	They will also be making a direction to specify which settlements are to be covered by the Act.
cy-gb	Byddant hefyd yn gwneud cyfarwyddyd i bennu pa aneddiadau sydd i'w cwmpasu gan y Ddeddf.

en-gb	They may also need to make directions regarding the existing routes maps or the integrated network maps, if the maps submitted to the Welsh Ministers are not of sufficient standard.
cy-gb	Efallai y bydd angen iddynt hefyd wneud cyfarwyddiadau ynghylch y mapiau llwybrau presennol neu'r mapiau rhwydwaith integredig, os nad yw'r mapiau a gyflwynir i Weinidogion Cymru yn cyrraedd y safon ofynnol.

en-gb	The Welsh Ministers may make changes to the guidance and directions or revoke them.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud newidiadau i'r canllawiau a'r cyfarwyddiadau neu eu dirymu.

en-gb	The provisions in the Act surrounding the maps, the development of local transport plan policies, the continuous improvement duty, the provision for walkers and cyclists in highway construction and improvement and guidance about disabled walkers and cyclists will come into force following a commencement order.
cy-gb	Bydd y darpariaethau yn y Ddeddf ynghylch y mapiau, datblygu polisïau cynlluniau trafnidiaeth lleol, y ddyletswydd i wella'n barhaus, y ddarpariaeth ar gyfer cerddwyr a beicwyr wrth adeiladu a gwella priffyrdd a'r canllawiau ynghylch cerddwyr a beicwyr anabl yn dod i rym yn dilyn gorchymyn cychwyn.

en-gb	This is to reflect to amount of time it will require for each local authority to prepare their maps.
cy-gb	Diben hyn yw adlewyrchu faint o amser y bydd ei angen ar bob awdurdod lleol i lunio ei fapiau.

en-gb	The other provisions will come into force once the Act has received Royal Assent.
cy-gb	Bydd y darpariaethau eraill yn dod i rym unwaith y bydd y Ddeddf wedi cael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r tabl canlynol yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cam o’r broses o basio’r Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir gweld Cofnod y Trafodion a gwybodaeth bellach am y broses o basio’r Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn:

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5750
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5750

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cam 2 Y Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cam 3 Cyfarfod llawn – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 Approved by the Assembly
cy-gb	Cam 4 Cymeradwywyd gan y Cynulliad

en-gb	Published by TSO (The Stationery Office) and available from:
cy-gb	Cyhoeddwyd gan TSO (Y Llyfrfa) ac ar gael o:

en-gb	Mail, Telephone, Fax & E-mail
cy-gb	Post, Ffôn, Ffacs ac E-bost

en-gb	PO Box 29, Norwich NR3 1GN
cy-gb	Blwch Post 29, Norwich, NR3 1GN

en-gb	General enquiries:
cy-gb	Ymholiadau cyffredinol

en-gb	Order through the Parliamentary Hotline Lo-call 0845 7 023474
cy-gb	Archebu trwy Linell Seneddol ar Lo-Call 0845 7 023474

en-gb	Fax orders: 0870 600 5533
cy-gb	Archebion ffacs:0870 600 5533

en-gb	Email: customer.services@tso.co.uk
cy-gb	E-bost: customer.services@tso.co.uk

en-gb	Textphone:
cy-gb	Ffôn Testun:

en-gb	The Houses of Parliament Shop
cy-gb	Y Llyfrfa

en-gb	12 Bridge Street, Parliament Square
cy-gb	12 Bridge Street, Parliament Square,

en-gb	London SW1A 2JX
cy-gb	Llundain SW1A 2JX

en-gb	Telephone orders/General enquiries:
cy-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol:

en-gb	Fax orders:
cy-gb	Archebion ffacs:

en-gb	Internet:
cy-gb	Rhyngrwyd:

en-gb	TSO@Blackwell and other Accredited Agents
cy-gb	TSO@Blackwell ac Asiantau Achrededig eraill

en-gb	These notes refer to the Human Transplantation (Wales) Act 2013 (anaw 5)
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 (dccc 5)

en-gb	HUMAN TRANSPLANTATION (WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF TRAWSBLANNU DYNOL (CYMRU) 2013

en-gb	These Explanatory Notes are for the Human Transplantation (Wales) Act 2013, which was passed by the National Assembly for Wales on 2 July 2013 and received Royal Assent on 10 September 2013.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013, a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 2 Gorffennaf 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2013.

en-gb	They have been prepared by the Department for Health and Social Services of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	BACKGROUND AND SUMMARY
cy-gb	CEFNDIR A CHRYNODEB

en-gb	Prior to the coming into force of the Human Transplantation (Wales) Act 2013 all statutory provisions on consent for the use of bodies and relevant materials were set out in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act), which applies to Wales, England and Northern Ireland.
cy-gb	Cyn i Ddeddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 ddod i rym, nodwyd pob darpariaeth statudol ynghylch cydsynio i ddefnyddio cyrff a deunyddiau perthnasol yn Neddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004), sy’n gymwys i Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.

en-gb	The 2004 Act authorises certain activities, including the removal and use of organs and tissues, for a number of purposes that are set out in Schedule 1 to that Act.
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn awdurdodi gweithgareddau penodol, gan gynnwys tynnu a defnyddio organau a meinweoedd, at nifer o ddibenion sydd wedi eu nodi yn Atodlen 1 i’r Ddeddf honno.

en-gb	One of these is use for the purpose of transplantation.
cy-gb	Un o’r rhain yw defnydd at ddiben trawsblannu.

en-gb	Under the 2004 Act “appropriate consent” is required for the use of organs and tissues for the purposes listed in the Schedule.
cy-gb	O dan Ddeddf 2004, mae cydsyniad priodol (“appropriate consent”) yn ofynnol er mwyn defnyddio organau a meinweoedd at y dibenion a restrir yn yr Atodlen.

en-gb	The meaning of appropriate consent differs depending on whether the relevant material is obtained from an adult or child, but the overarching principle is that the consent must be given expressly.
cy-gb	Mae ystyr cydsyniad priodol yn amrywio gan ddibynnu ar b’un a yw’r deunydd perthnasol yn cael ei dynnu o oedolyn neu blentyn, ond yr egwyddor gyffredin yw bod rhaid i’r cydsyniad gael ei roi yn ddatganedig.

en-gb	The purpose of the Human Transplantation (Wales) Act 2013 is to change the way in which consent is to be given to organ and tissue donation in Wales, for the purposes of transplantation.
cy-gb	Diben Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 yw newid y ffordd y mae cydsyniad i gael ei roi o ran rhoi organau a meinweoedd yng Nghymru, at ddibenion trawsblannu.

en-gb	The Act provides that, in the absence of express provision in relation to consent, consent will be deemed to have been given in most cases.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn darparu, yn absenoldeb darpariaeth ddatganedig mewn perthynas â chydsynio, yr ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi yn y rhan fwyaf o achosion.

en-gb	This means that, after death, a person’s consent will be deemed to have been given unless they had expressed a wish for or against donation.
cy-gb	Mae hyn yn golygu, ar ôl i berson farw, yr ystyrir ei fod wedi cydsynio, os nad oedd wedi datgan dymuniad o blaid neu yn erbyn rhoi organau a meinweoedd.

en-gb	However, deemed consent does not apply to the under 18s, people who have not lived in Wales for at least 12 months before they died, and people who lack capacity to understand that consent could be deemed in the absence of express action being taken.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw cydsyniad a ystyrir yn gymwys i bobl ifanc o dan 18 oed, i bobl nad ydynt wedi bod yn byw yng Nghymru am gyfnod o 12 mis o leiaf yn union cyn marw, nac i bobl nad yw’r galluedd ganddynt i ddeall y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi, yn absenoldeb camau datganedig.

en-gb	In addition, in practice people who cannot be identified or whose next of kin cannot be found will not be subject to deemed consent, since it would not be possible to check whether the person satisfied key criteria including residency.
cy-gb	Yn ogystal, yn ymarferol, ni fydd pobl na ellir eu hadnabod neu na ellir dod o hyd i’w perthynas agosaf yn ddarostyngedig i gydsyniad a ystyrir, gan na fyddai’n bosibl cadarnhau a oedd y person yn bodloni meini prawf allweddol gan gynnwys preswyliad.

en-gb	The Act therefore creates a default position where adults are considered (deemed) to have given their consent unless they object.
cy-gb	Mae’r Ddeddf felly’n creu sefyllfa ddiofyn pan ystyrir bod oedolion wedi rhoi eu cydsyniad oni bai eu bod yn gwrthwynebu.

en-gb	However, consent will not be deemed where a relative or friend of long standing objects on the basis they knew that the deceased would not have consented to their organs and tissues being donated for the purpose of transplantation.
cy-gb	Fodd bynnag, nid ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi pan fo perthynas neu gyfaill ers amser maith yn gwrthwynebu’r cydsyniad ar sail y ffaith ei fod yn gwybod na fyddai’r ymadawedig wedi cydsynio i roi ei organau a’i feinweoedd at ddiben trawsblannu.

en-gb	This is what is often referred to as a “soft opt-out system” for organ and tissue donation.
cy-gb	Gelwir hyn yn aml yn “system feddal o optio allan” ar gyfer rhoi organau a meinweoedd.

en-gb	The notion of “appropriate consent” from the 2004 Act is therefore replaced by two concepts, “express consent”, (which replicates “appropriate consent”) and “deemed consent”.
cy-gb	Felly, caiff y cysyniad o gydsyniad priodol a geir yn Neddf 2004 ei ddisodli gan ddau gydsyniad, sef “cydsyniad datganedig”, (sy’n atgynhyrchu cydsyniad priodol), a “cydsyniad a ystyrir”.

en-gb	There are several exceptions to deemed consent, including children, those who are not ordinarily resident in Wales and those who lack capacity to understand the notion of deemed consent.
cy-gb	Mae sawl eithriad i gydsyniad a ystyrir, gan gynnwys plant, y rheini nad ydynt yn preswylio fel arfer yng Nghymru a’r rheini nad yw’r galluedd ganddynt i ddeall y cysyniad o gydsyniad a ystyrir.

en-gb	Where deemed consent will not apply, the Act generally restates the meaning of the concept of appropriate consent set out in the 2004 Act.
cy-gb	Pan na fydd cydsyniad a ystyrir yn gymwys, mae’r Ddeddf, yn gyffredinol, yn ailddatgan ystyr y cysyniad o gydsyniad priodol fel a nodir yn Neddf 2004.

en-gb	This means the status quo will remain for a person who dies in Wales but who is not subject to deemed consent.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd y sefyllfa bresennol yn parhau i fod yn gymwys i berson sy’n marw yng Nghymru ond nad yw’n ddarostyngedig i gydsyniad a ystyrir.

en-gb	In summary, therefore, with the exception of deemed consent applying in Wales, the system of express consent in England, Northern Ireland (and in certain cases in Wales) remains the same.
cy-gb	I grynhoi, felly, mae’r system o gydsyniad datganedig yn Lloegr, yng Ngogledd Iwerddon (ac mewn rhai achosion yng Nghymru) yn aros yr un peth, ac eithrio bod cydsyniad a ystyrir yn gymwys yng Nghymru.

en-gb	TERRITORIAL APPLICATION
cy-gb	CYMHWYSIAD TIRIOGAETHOL

en-gb	The Welsh legislation applies in relation to consent where a transplantation activity takes place in Wales.
cy-gb	Mae deddfwriaeth Cymru yn gymwys mewn perthynas â chydsyniad pan gyflawnir gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru.

en-gb	The 2004 Act applies in all cases relating to consent for the purposes of transplantation where the activity takes place in England or Northern Ireland.
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn gymwys i bob achos sy’n ymwneud â chydsyniad at ddibenion trawsblannu pan gyflawnir y gweithgaredd yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	The Act sets out in one place the main provisions relating to consent for transplantation activities in Wales.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn nodi mewn un ddogfen y prif ddarpariaethau sy’n ymwneud â chydsyniad ar gyfer gweithgareddau trawsblannu yng Nghymru.

en-gb	As a result, the Act restates certain sections of the 2004 Act directly related to consent for the purposes of transplantation.
cy-gb	O ganlyniad, mae’r Ddeddf yn ailddatgan rhai adrannau o Ddeddf 2004 sy’n ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad at ddibenion trawsblannu.

en-gb	However, in order to maintain an effective cross-border regime in terms of the operation of the UK-wide organ transplantation programme, there is an inevitable interplay with the 2004 Act.
cy-gb	Fodd bynnag, er mwyn cynnal trefn drawsffiniol effeithiol yn nhermau gweithredu rhaglen trawsblannu organau ledled y DU, mae’n anochel y bydd cyswllt â Deddf 2004.

en-gb	Certain other provisions of the 2004 Act not directly related to consent but applicable to transplantation, have not been restated but continue to apply in Wales.
cy-gb	Nid yw rhai darpariaethau eraill yn Neddf 2004 nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad ond sy’n gymwys i drawsblannu, wedi eu hailddatgan ond maent yn parhau i fod yn gymwys yng Nghymru.

en-gb	These include provisions relating to the Human Tissue Authority and sections 8 (restriction of activities in relation to donated material), 33 (restriction on transplants involving a live donor) and 34 (information about transplant operations) of the 2004 Act.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â’r Awdurdod Meinweoedd Dynol ac adrannau 8 (cyfyngu ar weithgareddau mewn perthynas â deunydd wedi ei roi), 33 (cyfyngu ar drawsblaniadau sy’n ymwneud â rhoddwyr byw) a 34 (gwybodaeth am lawdriniaethau trawsblannu) yn Neddf 2004.

en-gb	It is intended to sign post readers to relevant sections.
cy-gb	Bwriedir iddi dynnu sylw’r darllenwyr at adrannau perthnasol.

en-gb	Duty of the Welsh Ministers to promote transplantation
cy-gb	Dyletswydd Gweinidogion Cymru i hyrwyddo trawsblannu

en-gb	Although subsection (1) is partly general in its application (promoting transplantation as a means of improving health), it also contains an important specific duty on Welsh Ministers to educate those resident in Wales (and potentially those likely to become resident) about the circumstances in which consent can be deemed.
cy-gb	Er bod is-adran (1) yn rhannol gyffredinol o ran ei chymhwysiad (hyrwyddo trawsblannu fel modd i wella iechyd), mae hefyd yn cynnwys dyletswydd benodol bwysig ar Weinidogion Cymru i addysgu’r bobl hynny sy’n preswylio yng Nghymru (ac o bosibl y bobl hynny sy’n debygol o ddod i breswylio yng Nghymru) ynghylch yr amgylchiadau lle y gellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi.

en-gb	This is important because inaction amounts, in effect, to consent.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig am fod anweithred, mewn gwirionedd, yn gyfystyr â rhoi cydsyniad.

en-gb	This provision is not expressly confined to Wales (as a geographical concept) due to there being a need for flexibility in relation to where promotional and educational activity takes place.
cy-gb	Nid yw’r ddarpariaeth hon wedi ei chyfyngu’n ddatganedig i Gymru (fel cysyniad daearyddol) am fod angen bod yn hyblyg mewn perthynas ag ymhle y bydd gweithgareddau hyrwyddo ac addysgu yn digwydd.

en-gb	This subsection also includes a duty on the Welsh Ministers to ensure Local Health Boards in Wales have the requisite resources in place in terms of staff with the specialist skills and competencies required to facilitate transplantation.
cy-gb	Mae’r is-adran hon hefyd yn cynnwys dyletswydd ar Weinidogion Cymru i sicrhau bod gan y Byrddau Iechyd Lleol yng Nghymru yr adnoddau angenrheidiol yn nhermau staff sydd â’r sgiliau a’r cymwyseddau arbenigol sy’n ofynnol i hwyluso trawsblannu.

en-gb	However, the duty does not require the Welsh Ministers to provide any specific level of “ring-fenced” funding to Local Health Boards.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r ddyletswydd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ddarparu unrhyw lefel benodol o arian sydd “wedi ei neilltuo” i Fyrddau Iechyd Lleol.

en-gb	Subsection (2) clarifies that the Welsh Ministers’ duty under subsection (1) includes carrying out annual communications activities to educate people in Wales about the system introduced by the legislation.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn egluro bod dyletswydd Gweinidogion Cymru o dan is-adran (1) yn cynnwys cynnal gweithgareddau cyfathrebu blynyddol i addysgu pobl yng Nghymru am y system a gyflwynwyd gan y ddeddfwriaeth.

en-gb	Subsection (3) provides that the Welsh Ministers must also report annually to the National Assembly on the tasks undertaken to fulfil the duty under subsection (1).
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru hefyd adrodd yn flynyddol i’r Cynulliad Cenedlaethol ar y tasgau a gyflawnwyd i gyflawni’r ddyletswydd o dan is-adran (1).

en-gb	This applies only for the first five years after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Dim ond am y pum mlynedd gyntaf ar ôl i’r Ddeddf gael y Cydsyniad Brenhinol y mae hyn yn gymwys.

en-gb	Authorisation of transplantation activities
cy-gb	Awdurdodi gweithgareddau trawsblannu

en-gb	This is the key provision which provides that consent is required in order to carry out a transplantation activity.
cy-gb	Hon yw’r ddarpariaeth allweddol sy’n darparu bod cydsyniad yn ofynnol er mwyn cyflawni gweithgaredd trawsblannu.

en-gb	It introduces the concepts of deemed and express consent.
cy-gb	Mae’n cyflwyno’r cysyniadau o gydsyniad a ystyrir a chydsyniad datganedig.

en-gb	It also sets out the transplantation activities to which the consent applies.
cy-gb	Mae hefyd yn nodi’r gweithgareddau trawsblannu y mae’r cydsyniad yn gymwys iddynt.

en-gb	It follows a similar structure to the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) in that certain activities are lawful if done with consent, with the means by which consent is given in various circumstances following in subsequent sections.
cy-gb	Mae’n dilyn strwythur tebyg i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) gan fod gweithgareddau penodol yn gyfreithlon os cânt eu gwneud â chydsyniad, ac mae’r modd y mae cydsyniad wedi ei roi mewn amrywiol amgylchiadau yn cael ei nodi mewn adrannau dilynol.

en-gb	This section provides that certain activities undertaken for the purpose of transplantation are lawful if done with, either express consent or deemed consent.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod gweithgareddau penodol yr ymgymerir â hwy at ddiben trawsblannu yn gyfreithlon os oes naill ai cydsyniad datganedig neu gydsyniad a ystyrir wedi ei roi ar eu cyfer.

en-gb	The subsequent sections (4, 5, 6 and 9) set out what is meant by express and deemed consent where the person to whom the consent relates is an adult, an excepted adult (i.e. an adult to whom deemed consent cannot apply), a child or a living adult who lacks capacity.
cy-gb	Mae’r adrannau dilynol (4, 5, 6 a 9) yn nodi’r hyn y mae cydsyniad datganedig a chydsyniad a ystyrir yn ei olygu pan fo’r person y mae’r cydsyniad yn ymwneud ag ef yn oedolyn, yn oedolyn a eithrir (h.y. oedolyn na all cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys iddo), yn blentyn neu’n oedolyn byw nad yw’r galluedd ganddo i gydsynio.

en-gb	15. The activities themselves are again based on those contained in section 1 of the 2004 Act.
cy-gb	15. Mae’r gweithgareddau eu hunain unwaith eto wedi eu seilio ar y rheini yn adran 1 o Ddeddf 2004.

en-gb	16. Subsection (3) makes the storage and use of relevant material lawful where organs and tissues have been imported into Wales from outside Wales.
cy-gb	16. Mae is-adran (3) yn ei gwneud yn gyfreithlon storio a defnyddio deunydd perthnasol pan fo organau a meinweoedd wedi cael eu mewnforio i Gymru o’r tu allan i Gymru.

en-gb	In such cases consent is not required, meaning that all that a person using organs need be satisfied about is that the organ has been imported.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, nid yw cydsyniad yn ofynnol, sy’n golygu mai’r unig beth y mae angen i bersonau sy’n defnyddio organau fod wedi eu bodloni yn ei gylch yw bod yr organ wedi ei mewnforio.

en-gb	This replicates the position under the 2004 Act where an organ has come into England, Wales or Northern Ireland from elsewhere (for example from Scotland).
cy-gb	Mae hyn yn atgynhyrchu’r sefyllfa o dan Ddeddf 2004 pan fo organ wedi dod i Gymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon o rywle arall (er enghraifft o’r Alban).

en-gb	Consent: adults
cy-gb	Cydsynio: oedolion

en-gb	17. This section introduces the concept of deemed consent.
cy-gb	17. Mae’r adran hon yn cyflwyno’r cysyniad o gydsyniad a ystyrir.

en-gb	Deemed consent is the default position in all cases apart from excepted adults (see section 5) and children (see section 6).
cy-gb	Cydsyniad a ystyrir yw’r sefyllfa ddiofyn ymhob achos ar wahân i oedolion a eithrir (gweler adran 5) a phlant (gweler adran 6).

en-gb	18. Where deemed consent can apply, there are three possible exceptions to its application.
cy-gb	18. Pan all cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys, mae tri eithriad posibl i’w gymhwysiad.

en-gb	Exception 1:
cy-gb	Eithriad 1:

en-gb	19. Table 1 sets out the cases when consent must be provided expressly, and by whom:
cy-gb	19. Mae Tabl 1 yn nodi’r achosion pan fo rhaid i gydsyniad gael ei roi’n ddatganedig, a chan bwy:

en-gb	where the adult is alive it is the adult who must give consent meaning that deemed consent can never apply when an adult is alive.
cy-gb	pan fo’r oedolyn yn fyw, yr oedolyn sydd i roi cydsyniad sy’n golygu na all cydsyniad a ystyrir byth fod yn gymwys pan fo oedolyn yn fyw.

en-gb	However, section 9 applies in cases where a living person lacks capacity to give consent;
cy-gb	Fodd bynnag, mae adran 9 yn gymwys mewn achosion pan na fo gan berson byw y galluedd i roi cydsyniad;

en-gb	where the adult has died but a decision of his or hers whether or not to consent to transplantation was in force immediately before death – in such cases that decision prevails;
cy-gb	pan fo’r oedolyn wedi marw ond roedd ei benderfyniad o ran cydsynio i drawsblannu ai peidio mewn grym yn union cyn iddo farw – mewn achosion o’r fath y penderfyniad hwnnw sy’n drech;

en-gb	the adult has died, no decision of his or hers is in force, but the adult has appointed another person or persons to take the decision under section 8 of the Act.
cy-gb	mae’r oedolyn wedi marw, nid oes unrhyw benderfyniad ganddo mewn grym, ond mae’r oedolyn wedi penodi person arall neu bersonau eraill i wneud y penderfyniad o dan adran 8 o’r Ddeddf.

en-gb	If someone is able to give consent under the appointment, they make the decision;
cy-gb	Os yw rhywun yn gallu rhoi cydsyniad o dan y penodiad, y person hwnnw sy’n gwneud y penderfyniad;

en-gb	the adult has died, no decision of his or hers is in force, and they appointed another person or persons to take the decision under section 8 of the Act.
cy-gb	mae’r oedolyn wedi marw, nid oes unrhyw benderfyniad ganddo mewn grym, ac mae wedi penodi person arall neu bersonau eraill i wneud y penderfyniad o dan adran 8 o’r Ddeddf.

en-gb	If no-one is able to give consent under the appointment, the decision on consent falls to qualifying relatives in ranked order, as in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act).
cy-gb	Os nad oes neb yn gallu rhoi’r cydsyniad o dan y penodiad, y perthnasau cymhwysol yn ôl eu trefn benodol fydd yn penderfynu ar y cydsyniad, yn unol â Deddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004).

en-gb	For an explanation of “qualifying relationship”, see paragraph 32 below and section 19.
cy-gb	Am esboniad o “perthynas gymhwysol”, gweler paragraff 32 isod ac adran 19.

en-gb	20. The factual concepts behind consent are the same in this Welsh Act as is the case in the 2004 Act and reflect an intentional interplay between the two pieces of legislation.
cy-gb	20. Mae’r cysyniadau ffeithiol y tu ôl i gydsynio yr un peth yn y Ddeddf Gymreig hon ag yn Neddf 2004 ac maent yn adlewyrchu’r cyswllt bwriadol sydd rhwng y ddau ddarn o ddeddfwriaeth.

en-gb	For example, the factual question of whether there is “a decision of a person to consent, or not to consent, to a [transplantation] activity .... in force immediately before his or her death” is the same whether the legal framework is the Welsh legislation or the 2004 Act.
cy-gb	Er enghraifft, mae’r cwestiwn ffeithiol ynghylch p’un a oes “penderfyniad gan berson i gydsynio, neu i beidio â chydsynio, i’r gweithgaredd [trawsblannu] .... mewn grym yn union cyn iddo farw” yr un peth p’un ai deddfwriaeth Cymru neu Ddeddf 2004 yw’r fframwaith cyfreithiol.

en-gb	In this way, the two pieces of legislation are intended to sit side by side each other.
cy-gb	Yn hynny o beth, bwriedir i’r ddau ddarn o ddeddfwriaeth eistedd ochr yn ochr â’i gilydd.

en-gb	21. If a person is alive and normally lives, for example, in England and takes part in a transplantation activity in Wales, as a matter of law the Welsh Act applies.
cy-gb	21. Os yw person yn fyw ac fel arfer yn byw, er enghraifft, yn Lloegr ac yn ymgymryd â gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru, fel mater cyfreithiol, bydd y Ddeddf Gymreig yn gymwys.

en-gb	However the effect is the same, i.e. that person’s consent is required, as if the 2004 Act applied.
cy-gb	Fodd bynnag mae’r effaith yr un peth, h.y. mae angen cydsyniad y person hwnnw, â phe bai Deddf 2004 yn gymwys.

en-gb	22. If a person who normally lives in Wales dies in England, his or her consent cannot be deemed to have been given to a transplantation activity that takes place in England.
cy-gb	22. Os yw person sydd fel arfer yn byw yng Nghymru yn marw yn Lloegr, ni ellir ystyried ei fod wedi cydsynio i weithgaredd trawsblannu a gynhelir yn Lloegr.

en-gb	The 2004 Act would apply and therefore a person in a qualifying relationship would decide in the absence of express consent.
cy-gb	Byddai Deddf 2004 yn gymwys ac felly, cyfrifoldeb person mewn perthynas gymhwysol fyddai gwneud penderfyniad yn absenoldeb cydsyniad datganedig.

en-gb	This result is achieved in two ways.
cy-gb	Cyflawnir hyn mewn dwy ffordd.

en-gb	The first is that the 2004 Act continues to apply where the transplantation activity takes place in England or Northern Ireland.
cy-gb	Y ffordd gyntaf yw bod Deddf 2004 yn parhau i fod yn gymwys pan fo’r gweithgaredd trawsblannu yn cael ei gynnal yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	Secondly under that Act the question of fact relating to whether a decision of the deceased relating to consent (in practice being on the Organ Donor Register) was in force when he or she died is the same.
cy-gb	Yn ail o dan y Ddeddf honno yr un cwestiwn ffeithiol sydd, yn ymwneud ag a oedd penderfyniad yr ymadawedig ynghylch cydsyniad (yn ymarferol, bod ei enw ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau) mewn grym pan fu farw.

en-gb	23. Appointments of representatives nominated to take the decision relating to consent after death made under either the 2004 Act or the Welsh legislation are recognised in a cross border situation.
cy-gb	23. Caiff penodiadau cynrychiolwyr a enwebir i wneud penderfyniad mewn perthynas â chydsynio ar ôl marwolaeth a wneir o dan Ddeddf 2004, neu ddeddfwriaeth Cymru eu cydnabod mewn sefyllfa drawsffiniol.

en-gb	This is done by a provision in both pieces of legislation (section 8(11) of this Act and new section 4(11) of the 2004 Act, to be inserted by an order made by the Secretary of State pursuant to section 150 of the Government of Wales Act 2006) by which appointments made under one Act can be treated as having been made under the other.
cy-gb	Gwneir hyn drwy ddarpariaeth yn y ddau ddarn o ddeddfwriaeth (adran 8(11) o’r Ddeddf hon ac adran 4(11), sef adran newydd, o Ddeddf 2004 sydd i’w mewnosod drwy orchymyn a wneir gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn rhinwedd adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006) sy’n golygu y gellir trin penodiadau a wneir o dan y naill Ddeddf yn benodiadau a wneir o dan y llall.

en-gb	24. Subsection (4) sets out that a relative or friend can object to consent being deemed on the basis that they knew the deceased wished to object to donation.
cy-gb	24. Mae is-adran (4) yn nodi y gall perthynas neu gyfaill wrthwynebu i ystyried bod cydsyniad wedi ei roi ar sail y ffaith ei fod yn gwybod bod yr ymadawedig yn dymuno gwrthwynebu rhoi organau.

en-gb	Such an objection can be made by any relative or friend of long standing of the deceased.
cy-gb	Gall gwrthwynebiad o’r fath gael ei wneud gan unrhyw berthynas neu gyfaill ers amser maith i’r ymadawedig.

en-gb	The person making an objection does not have to be a qualifying relative as defined in section 19 of the Act.
cy-gb	Nid oes rhaid i’r person sy’n gwrthwynebu fod yn berthynas cymhwysol fel y’i diffinnir yn adran 19 o’r Ddeddf.

en-gb	However, any objection must be based on the known views of the deceased and not on the views of the relative or friend.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid i unrhyw wrthwynebiad fod yn seiliedig ar farn hysbys yr ymadawedig ac nid ar farn y perthynas neu’r cyfaill.

en-gb	25. An objection must therefore-
cy-gb	25. Felly, rhaid i wrthwynebiad-

en-gb	be provided by a relative or friend of long standing who knew the views of the deceased in relation to consent for transplantation activities, and
cy-gb	cael ei ddarparu gan berthynas neu gyfaill ers amser maith a oedd yn gwybod beth oedd barn yr ymadawedig ynglŷn â chydsynio i weithgareddau trawsblannu, a

en-gb	be based on information provided about the deceased’s wishes that indicates that the deceased would not have consented to transplantation activities.
cy-gb	bod yn seiliedig ar wybodaeth a ddarparwyd am ddymuniadau’r ymadawedig sy’n dynodi na fyddai’r ymadawedig wedi cydsynio i weithgareddau trawsblannu.

en-gb	It should lead a reasonable person to conclude that the person objecting did indeed know the most recent views of the deceased.
cy-gb	Dylai hyn arwain person rhesymol i gasglu bod y person sy’n gwrthwynebu yn gwybod am ddymuniadau diweddaraf yr ymadawedig.

en-gb	26. Consent cannot be deemed where the transplantation activity involves "excluded relevant material".
cy-gb	26. Ni ellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi pan fo’r gweithgaredd trawsblannu yn cynnwys “deunydd perthnasol a eithrir”.

en-gb	Consent in relation to such material is dealt with in section 7.
cy-gb	Ymdrinnir â chydsyniad mewn perthynas â deunydd o’r fath yn adran 7.

en-gb	Consent: excepted adults
cy-gb	Cydsynio: oedolion a eithrir

en-gb	27. This section sets out the meaning of consent in relation to a transplantation activity for excepted adults, that is
cy-gb	27. Mae’r adran hon yn nodi ystyr cydsyniad mewn perthynas â gweithgaredd trawsblannu ar gyfer oedolion a eithrir, hynny yw

en-gb	A deceased adult who has not been ordinarily resident in Wales for a period of least 12 months immediately before death;
cy-gb	Oedolyn ymadawedig nad yw wedi bod yn preswylio fel arfer yng Nghymru am gyfnod o 12 mis o leiaf yn union cyn iddo farw;

en-gb	A deceased adult who lacked capacity for a significant period before death to understand that consent is deemed in the absence of express consent.
cy-gb	Oedolyn ymadawedig nad oedd ganddo’r galluedd am gyfnod sylweddol cyn iddo farw i ddeall yr ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi yn absenoldeb cydsyniad datganedig.

en-gb	28. In the case of an excepted adult, express consent will always be required and deemed consent does not apply.
cy-gb	28. Yn achos oedolyn a eithrir, bydd angen cydsyniad datganedig bob amser ac nid yw cydsyniad a ystyrir yn gymwys.

en-gb	This section replicates the existing legal position under the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) and requires either the express consent of the individual, the express consent of a qualifying relative or the express consent of an appointed representative.
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu’r sefyllfa gyfreithiol bresennol o dan Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) ac yn ei gwneud yn ofynnol cael naill ai cydsyniad datganedig yr unigolyn, cydsyniad datganedig perthynas cymhwysol neu gydsyniad datganedig y cynrychiolydd penodedig.

en-gb	It applies to deceased donation only, and not living donation.
cy-gb	Dim ond i roddwyr marw, ac nid i roddwyr byw, y mae’n gymwys.

en-gb	29. A qualifying relationship is defined in the interpretation section (see section 19).
cy-gb	29. Caiff perthynas gymhwysol ei diffinio yn yr adran ddehongli (gweler adran 19).

en-gb	The ranking of the list of qualifying relations is as set out in section 27(4) of the 2004 Act.
cy-gb	Mae’r rhestr o berthnasau cymhwysol wedi ei rhancio yn unol â’r hyn a nodir yn adran 27(4) o Ddeddf 2004.

en-gb	30. The term “ordinarily resident” is not defined, but it has been the subject of extensive case law.
cy-gb	30. Nid yw’r term “preswylio fel arfer” wedi ei ddiffinio ond mae wedi bod yn destun cyfraith achosion helaeth.

en-gb	Ordinarily resident is primarily a question of degree and fact and suggests some habit of life.
cy-gb	Yn anad dim mae’n fater o raddau a ffeithiau ac mae’n awgrymu rhyw arferiad bywyd.

en-gb	It is to be contrasted with extraordinary, occasional or temporary residence.
cy-gb	Mae i’w gyferbynnu â phreswylio anarferol, achlysurol neu dros dro.

en-gb	The concept means a person’s abode in a particular place or country which has been adopted voluntarily and for settled purpose and part of the regular order of life for the time being, whether or short or long duration.
cy-gb	Mae’r cysyniad yn golygu preswylfa person mewn lle neu wlad arbennig y mae wedi ei mabwysiadu’n wirfoddol at ddiben sefydlog ac sy’n rhan o drefn reolaidd bywyd am y tro, am gyfnod hir neu fyr.

en-gb	A settled purpose could include education, business, employment, health or family.
cy-gb	Gallai diben sefydlog gynnwys addysg, busnes, cyflogaeth, iechyd neu’r teulu.

en-gb	All that is necessary is that the purpose of living in a place has a sufficient degree of continuity to be properly described as settled, and apart from accidental or temporary absences.
cy-gb	Y cyfan sy’n angenrheidiol yw bod parhad digonol yn sail i ddiben byw mewn lle er mwyn iddo gael ei ddisgrifio’n sefydlog, ac ar wahân i absenoldebau damweiniol neu dros dro.

en-gb	31. In terms of a person who lacked capacity to understand that consent could be deemed, the exact duration that a person must have lacked capacity has not been specified.
cy-gb	31. Yn nhermau person nad oedd ganddo’r galluedd i ddeall y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi, nid yw’r union gyfnod y mae’n rhaid iddo fod heb y galluedd i gydsynio wedi ei bennu.

en-gb	The period must, however, be significant.
cy-gb	Rhaid i’r cyfnod, fodd bynnag, fod yn sylweddol.

en-gb	If a person had capacity for a prolonged period not long before they died then consent should be deemed.
cy-gb	Os oedd gan berson y galluedd am gyfnod estynedig hyd at bwynt diweddar cyn iddo farw, yna dylid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi.

en-gb	It is important to note that the capacity issue here (lacking capacity to understand that consent can be deemed) is slightly different to the capacity issue in section 9 (and in section 6 of the 2004 Act).
cy-gb	Mae’n bwysig nodi bod y mater o ran galluedd yma (diffyg galluedd i ddeall y gellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi) ychydig yn wahanol i’r mater o ran galluedd yn adran 9 (ac yn adran 6 o Ddeddf 2004).

en-gb	Under this section if no express provision (the cases in Table 2, including appointed representatives able to act) is made, then the decision regarding consent is taken by a qualifying relative.
cy-gb	O dan yr adran hon os nad oes darpariaeth ddatganedig (yr achosion yn Nhabl 2, gan gynnwys cynrychiolwyr penodedig sy'n gallu gweithredu), yn cael ei gwneud, yna perthynas cymhwysol sy'n gwneud y penderfyniad mewn perthynas â chydsyniad.

en-gb	This is the same as the position under the 2004 Act.
cy-gb	Mae hyn yr un peth â’r sefyllfa o dan Ddeddf 2004.

en-gb	Qualifying relatives are defined in this Act (see section 19) but the ranking given to them (i.e. which relative takes the decision) is (still) done under the 2004 Act.
cy-gb	Mae perthnasau cymhwysol wedi eu diffinio yn y Ddeddf hon (gweler adran 19) ond y mae’r rhanc a roddir iddynt (h.y. pa berthynas sy’n gwneud y penderfyniad) yn cael ei wneud (o hyd) o dan Ddeddf 2004.

en-gb	Under section 26 of the 2004 Act the Human Tissue Authority must issue a code of practice for the purpose of “giving practical guidance” and “laying down the standards expected” in carrying on activities with bodies and organs (including transplantation).
cy-gb	O dan adran 26 o Ddeddf 2004 rhaid i’r Awdurdod Meinweoedd Dynol ddyroddi cod ymarfer at ddiben rhoi canllawiau ymarferol a gosod y safonau a ddisgwylir wrth gyflawni gweithgareddau gyda chyrff ac organau (gan gynnwys trawsblannu).

en-gb	Section 26(3) of the 2004 Act includes a specific provision to say that the Code must deal with the issue of consent.
cy-gb	Mae adran 26(3) o Ddeddf 2004 yn cynnwys darpariaeth benodol i ddweud bod rhaid i’r Cod ymdrin â chydsyniad.

en-gb	Section 27 goes on to provide that the Code must “include provision to the effect” set out in subsections (4) to (8), which includes ranking and other related practical matters, though the Authority may by virtue of subsection (3) include provision of different effect in “exceptional cases”.
cy-gb	Mae adran 27 yn darparu bod rhaid i’r cod gynnwys darpariaeth at yr effaith a nodir yn is-adrannau (4) i (8), sy’n cynnwys rhancio a materion ymarferol cysylltiedig eraill, er y caiff yr Awdurdod yn rhinwedd is-adran (3) gynnwys darpariaeth ag effaith wahanol mewn achosion eithriadol.

en-gb	These 2004 Act provisions will continue to apply in Wales in respect of express consent given by qualifying relatives, but the Code of Practice will make clear that relatives and friends of long standing will not be ranked for the purposes of information provided under section 4(4)(b) of this Act.
cy-gb	Bydd y darpariaethau hyn yn Neddf 2004 yn parhau i fod yn gymwys yng Nghymru mewn cysylltiad â chydsyniad datganedig a roddir gan berthnasau cymhwysol, ond bydd y Cod Ymarfer yn ei gwneud yn glir na fydd perthnasau a chyfeillion ers amser maith yn cael eu rhancio at ddibenion gwybodaeth a ddarperir o dan adran 4(4)(b) o’r Ddeddf hon.

en-gb	See section 15 for more detail on the Code of Practice.
cy-gb	Gweler adran 15 am ragor o fanylion ynghylch y Cod Ymarfer.

en-gb	As to the cross border effect, this section is intended to work such that if somebody who ordinarily lives in England or elsewhere dies in Wales, and therefore the transplantation activity is done in Wales, the legal position is the same as if they had died in England.
cy-gb	O ran yr effaith drawsffiniol, bwriedir i’r adran hon olygu, os yw rhywun sydd fel arfer yn byw yn Lloegr neu rywle arall yn marw yng Nghymru, ac felly cyflawnir y gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru, fod y sefyllfa gyfreithiol yr un peth â phe bai wedi marw yn Lloegr.

en-gb	This position is achieved as the question of fact relating to whether a decision of the deceased relating to consent (in practice being on the Organ Donor Register) was in force when he or she died is the same.
cy-gb	Deuir i’r casgliad hwn oherwydd yr un cwestiwn o ffaith sydd, sef a oedd penderfyniad yr ymadawedig mewn perthynas â chydsynio (yn ymarferol, bod ei enw ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau) mewn grym pan fu farw.

en-gb	As in section 4, this section does not cover consent for transplantation activities involving excluded material which is dealt with in section 7.
cy-gb	Fel yn adran 4, nid yw’r adran hon yn cwmpasu cydsyniad i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir, yr ymdrinnir ag ef yn adran 7.

en-gb	Consent: children
cy-gb	Cydsynio: plant

en-gb	Section 6 sets out the arrangements that apply to children and young people aged under 18 who die in Wales.
cy-gb	Mae adran 6 yn nodi’r trefniadau sy’n gymwys i blant a phobl ifanc o dan 18 oed sy’n marw yng Nghymru.

en-gb	These restate the provisions in section 2 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act), except that under this Act children and young people are able to appoint one or more representatives to take a decision on consent, in the same way as adults.
cy-gb	Mae’r rhain yn ailddatgan y darpariaethau yn adran 2 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004), ac eithrio bod plant a phobl ifanc, o dan y Ddeddf hon, yn gallu penodi un neu ragor o gynrychiolwyr i wneud penderfyniad ar gydsyniad, yn yr un modd ag oedolion.

en-gb	For children and young people, either their own express consent will apply, or if that has not been given (and they have not appointed a representative able to act), the consent of a person with parental responsibility will apply.
cy-gb	Ar gyfer plant a phobl ifanc, bydd naill ai eu cydsyniad datganedig eu hunain yn gymwys, neu os nad yw hynny wedi ei roi (ac nid ydynt wedi penodi cynrychiolydd sy’n gallu gweithredu), bydd cydsyniad person sydd â chyfrifoldeb rhiant yn gymwys.

en-gb	Where no such person exists then the consent of a person standing in a ranked qualifying relationship to them, as provided for in section 27(4) of the 2004 Act, must be given.
cy-gb	Pan na fo person o’r fath yn bodoli yna rhaid cael cydsyniad person sydd mewn perthynas gymhwysol wedi ei rhancio â hwy, fel y darparwyd ar ei gyfer yn adran 27(4) o Ddeddf 2004.

en-gb	Where children make any decision on consent, the decision is effective only if they are competent to take such a decision.
cy-gb	Pan fo plant yn gwneud unrhyw benderfyniad ar gydsyniad, dim ond os ydynt yn gymwys i wneud penderfyniad o’r fath y mae’r penderfyniad yn effeithiol.

en-gb	In the interpretation section (section 19(2)) competence is defined in this context as meaning where it would appear to a reasonable person that the child has sufficient understanding to make an informed decision.
cy-gb	Yn yr adran ddehongli (adran 19(2)) mae cymhwysedd wedi ei ddiffinio yn y cyd-destun hwn i olygu achos pan fyddai’n ymddangos i berson rhesymol bod gan y plentyn ddigon o ddealltwriaeth i wneud penderfyniad ar sail gwybodaeth.

en-gb	This test of competence also applies to consent to transplantation activities involving excluded materials (see section 7) and to a child appointing representatives to take the decision on consent after the child’s death (see section 8).
cy-gb	Mae’r prawf hwn o gymhwysedd hefyd yn gymwys i gydsyniad i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir (gweler adran 7) ac i blentyn sy’n penodi cynrychiolwyr i wneud y penderfyniad ar gydsyniad ar ôl i’r plentyn farw (gweler adran 8).

en-gb	Consent: transplantation activities involving excluded material
cy-gb	Cydsynio: gweithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir

en-gb	This section provides that Welsh Ministers may make regulations specifying “excluded relevant material” and sets out that express consent is required in relation to transplantation involving any such specified material.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n pennu “deunydd perthnasol a eithrir” ac sy’n nodi bod cydsyniad datganedig yn ofynnol mewn perthynas â thrawsblannu sy’n ymwneud ag unrhyw ddeunydd penodedig o’r fath.

en-gb	It gives as possible examples of such material the transplantation of composite tissues or other forms of transplantation that would be considered novel at the time the regulations are made.
cy-gb	Mae’n rhoi fel enghreifftiau posibl o ddeunydd o’r fath drawsblannu meinweoedd cyfansawdd neu fathau eraill o drawsblannu a ystyrid yn newydd ar adeg gwneud y rheoliadau.

en-gb	Faces and limbs are examples of “composite tissues”.
cy-gb	Mae wynebau ac aelodau yn enghreifftiau o “meinweoedd cyfansawdd”.

en-gb	However, since these are examples, regulations need not include them or may specify that other forms of material are to be excluded.
cy-gb	Fodd bynnag, gan mai enghreifftiau yw’r rhain, nid oes angen i reoliadau eu cynnwys neu cânt bennu bod mathau eraill o ddeunydd i’w heithrio.

en-gb	Consent for transplantation activities involving excluded material cannot be deemed.
cy-gb	Ni ellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir.

en-gb	Where consent is required under this section, in the case of adults, consent may be given by the person themselves or an appointed representative able to act, or otherwise consent may be given by a qualifying relative.
cy-gb	Pan fo cydsyniad yn ofynnol o dan yr adran hon, yn achos oedolion, caiff y person ei hun, neu gynrychiolydd penodedig sy’n gallu gweithredu, roi cydsyniad, neu fel arall caiff perthynas cymhwysol roi cydsyniad.

en-gb	In the case of children, consent may be given by the child themselves if competent to do so, or an appointed representative able to act, or otherwise consent may be given by a person with parental responsibility.
cy-gb	Yn achos plant, caiff y plentyn ei hun roi cydsyniad os yw’n gymwys i wneud hynny, neu gynrychiolydd penodedig sy’n gallu gweithredu, neu fel arall caiff person sydd â chyfrifoldeb rhiant roi cydsyniad.

en-gb	If there is no person with parental responsibility, the decision on consent in these cases would be taken by a qualifying relative.
cy-gb	Os nad oes neb â chyfrifoldeb rhiant, perthynas cymhwysol a fyddai’n gwneud y penderfyniad ar gydsyniad yn yr achosion hyn.

en-gb	Appointed representatives
cy-gb	Cynrychiolwyr penodedig

en-gb	This section provides that a person may appoint a representative or representatives to give consent to any of the activities set out in section 3.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y caiff person benodi cynrychiolydd neu gynrychiolwyr i roi cydsyniad i unrhyw un neu ragor o’r gweithgareddau a nodir yn adran 3.

en-gb	This section replicates section 4 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) but with three differences.
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu adran 4 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) ond mae tri pheth yn wahanol.

en-gb	Firstly the Welsh legislation recognises an appointment made under the 2004 Act.
cy-gb	Yn gyntaf mae deddfwriaeth Cymru yn cydnabod penodiad a wneir o dan Ddeddf 2004.

en-gb	The second is that it is Welsh Ministers who will hold the power to prescribe in regulations that persons of a particular description cannot act under an appointment in relation to somebody who dies in Wales (the equivalent power in the 2004 Act is held by the Secretary of State).
cy-gb	Yr ail beth yw mai Gweinidogion Cymru fydd â’r p*er i ragnodi mewn rheoliadau na all personau o ddisgrifiad penodol weithredu o dan benodiad mewn perthynas â rhywun sy’n marw yng Nghymru (yr Ysgrifennydd Gwladol sydd â’r p*er cyfatebol yn Neddf 2004).

en-gb	Finally, by use of the word “person”, this section recognises that in Wales a child may also appoint a representative.
cy-gb	Yn olaf, drwy ddefnyddio’r gair “person”, mae’r adran hon yn cydnabod, yng Nghymru, y caiff plentyn benodi cynrychiolydd hefyd.

en-gb	An appointment made under this Act will be recognised by the 2004 Act (once relevant amendments have been made to that Act by the Secretary of State pursuant to section 150 of the Government of Wales Act 2006) and similarly an appointment made under the 2004 Act is recognised by this Act.
cy-gb	Bydd penodiad a wneir o dan y Ddeddf hon yn cael ei gydnabod gan Ddeddf 2004 (cyn gynted ag y bydd diwygiadau perthnasol wedi eu gwneud i’r Ddeddf honno gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn unol ag adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006), ac yn yr un modd, mae penodiad a wneir o dan Ddeddf 2004 yn cael ei gydnabod gan y Ddeddf hon.

en-gb	It does not therefore matter whether the activity would take place in England, Wales or Northern Ireland.
cy-gb	Nid yw o bwys felly p’un a fyddai’r gweithgarwch yn digwydd yng Nghymru, yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	Section 8(12) specifies that if it is not reasonably practicable to communicate with an appointed representative, in time for consent to be acted on, then the appointed representative is treated as not able to give consent.
cy-gb	Mae adran 8(12) yn pennu, os nad yw’n rhesymol ymarferol cyfathrebu â chynrychiolydd penodedig mewn da bryd i allu gweithredu ar gydsyniad, y trinnir y cynrychiolydd penodedig fel pe na bai’n gallu rhoi cydsyniad.

en-gb	In these circumstances the decision on consent would pass to qualifying relatives.
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hyn byddai’r penderfyniad ynghylch cydsyniad yn trosglwyddo i’r perthnasau cymhwysol.

en-gb	Activities involving material from (living) adults who lack capacity to consent
cy-gb	Gweithgareddau sy’n ymwneud â deunydd o oedolion (byw) nad yw’r galluedd ganddynt i gydsynio

en-gb	This section applies where a living adult lacks capacity to consent to donation and no decision is in force.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gymwys pan na fo gan oedolyn byw y galluedd i gydsynio i roi ei organau a’i feinweoedd a phan na fo unrhyw benderfyniad mewn grym.

en-gb	This section has the same effect as section 6 of the Human Tissue Act 2004, except that the power to prescribe in regulations when deemed consent can apply is held by the Welsh Ministers as regards a transplantation activity in Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cael yr un effaith ag adran 6 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004, ac eithrio mai gan Weinidogion Cymru y mae’r p*er i ragnodi mewn rheoliadau pryd y gall cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys, mewn perthynas â gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru.

en-gb	This power could be used to prescribe that consent could only be deemed if it is in the best interests of the living adult.
cy-gb	Gallai’r p*er hwn gael ei ddefnyddio i ragnodi mai dim ond pan fydd hynny er lles pennaf yr oedolyn byw y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi.

en-gb	For example, it could be in the best interests of the person who lacks capacity to donate relevant material to a close relative.
cy-gb	Er enghraifft, gallai fod er lles pennaf y person nad oes ganddo’r galluedd i gydsynio i roi deunydd perthnasol i berthynas agos.

en-gb	Deemed consent in this context is different from the deemed consent provisions set out in section 4, which relate to deceased donors.
cy-gb	Mae cydsyniad a ystyrir yn y cyd-destun hwn yn wahanol i ddarpariaethau cydsyniad a ystyrir a nodir yn adran 4, sy’n ymwneud â rhoddwyr ymadawedig.

en-gb	However, the basic premise of taking action without the express consent of the individual is the same.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r cysyniad sylfaenol o gymryd camau heb gydsyniad datganedig yr unigolyn yr un peth.

en-gb	Prohibition of activities without consent
cy-gb	Gwahardd gweithgareddau heb gydsyniad

en-gb	This section makes it a criminal offence in Wales to undertake the transplantation activities set out in section 3 without consent.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod person yn cyflawni trosedd yng Nghymru os yw’n ymgymryd â’r gweithgareddau trawsblannu a nodir yn adran 3 heb gydsyniad.

en-gb	A person has a valid excuse, however, if the person concerned reasonably believed that consent was in place.
cy-gb	Mae gan berson esgus dilys, fodd bynnag, os oedd y person o dan sylw yn credu’n rhesymol fod cydsyniad wedi ei roi.

en-gb	This is the main enforcement provision of the Act and is based on section 5 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act).
cy-gb	Dyma’r brif ddarpariaeth orfodi yn y Ddeddf ac mae wedi ei seilio ar adran 5 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004).

en-gb	As the provision is built on a slightly different foundation than the 2004 Act (there being no exact equivalent of “appropriate consent” in the Act) there is a need to expressly exclude other provisions in the Act which make transplantation activities lawful without consent.
cy-gb	Gan fod y ddarpariaeth wedi ei seilio ar sylfaen ychydig yn wahanol i Ddeddf 2004 (gan nad oes term sy’n hollol gyfatebol i gydsyniad priodol yn y Ddeddf) mae angen eithrio’n ddatganedig ddarpariaethau eraill yn y Ddeddf sy’n gwneud gweithgareddau trawsblannu yn gyfreithlon heb gydsyniad.

en-gb	This explains the reference to section 3(3) and section 13(1).
cy-gb	Mae hyn yn esbonio’r cyfeiriad at adran 3(3) ac adran 13(1).

en-gb	Subsection (5) specifies the meaning of the consent that is required.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn pennu ystyr y cydsyniad sy’n ofynnol.

en-gb	This is a question of fact and includes consent given or obtained before the coming into force of this Act.
cy-gb	Mae hyn yn gwestiwn o ffaith ac mae’n cynnwys cydsyniad a roddir neu a geir cyn i’r Ddeddf hon ddod i rym.

en-gb	Offences by bodies corporate
cy-gb	Troseddau gan gyrff corfforaethol

en-gb	This section is based on a similar provision in section 49 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon wedi ei seilio ar ddarpariaeth debyg yn adran 49 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	This relates to the criminal offences that can be committed under this Act and replicates the effect of section 50 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ymwneud â’r troseddau y gellir eu cyflawni o dan y Ddeddf hon ac mae’n atgynhyrchu effaith adran 50 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	Preservation for transplantation
cy-gb	Preserfio deunydd at ei drawsblannu

en-gb	This section replicates the effect of section 43 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act).
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu effaith adran 43 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004).

en-gb	This section makes it lawful to retain the body of a deceased person and preserve organs in the body which may be suitable for transplantation, while the issue of consent (whether express or deemed) to the use of organs is resolved.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn gyfreithlon cadw corff person ymadawedig a phreserfio organau o’r corff a all fod yn addas ar gyfer eu trawsblannu, tra bo’r mater o gydsyniad (p’un ai cydsyniad datganedig neu gydsyniad a ystyrir) i ddefnyddio organau’n cael ei ddatrys.

en-gb	The actions taken for preservation must involve the minimum steps necessary and the least invasive procedures.
cy-gb	Rhaid i’r camau a gymerir ar gyfer preserfio gynnwys y lleiafswm o gamau angenrheidiol a’r dulliau lleiaf mewnwthiol.

en-gb	Whilst this is not directly related to consent it is inherent to how the system works before it is established whether consent exists and has therefore been restated in this Act.
cy-gb	Er nad yw hyn yn ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad mae’n gynhenid i sut y mae’r system yn gweithio cyn cadarnhau a yw cydsyniad yn bodoli ac mae felly wedi ei ailddatgan yn y Ddeddf hon.

en-gb	An amendment has been made to the corresponding section 43 of the 2004 Act to make clear which provision applies (i.e. the one in this Act).
cy-gb	Mae’r adran gyfatebol yn Neddf 2004, sef adran 43, wedi ei diwygio i’w gwneud yn glir pa ddarpariaeth sy’n gymwys (h.y. yr un yn y Ddeddf hon).

en-gb	Coroners
cy-gb	Crwneriaid

en-gb	In order to maintain the current legal position regarding coroners, this section exempts from the requirements of the Act anything done for the purposes of the functions of a coroner, or under his authority.
cy-gb	Er mwyn cynnal y sefyllfa gyfreithiol gyfredol o ran crwneriaid, mae’r adran hon yn esemptio o ofynion y Ddeddf unrhyw beth a wneir at ddibenion swyddogaethau crwner, neu o dan ei awdurdod.

en-gb	This section provides that before acting on authority under section 3 or section 13, if a body or relevant material is or may be required for the purposes of the functions of the coroner, the coroner’s consent is required.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod angen cydsyniad y crwner cyn gweithredu ar awdurdod o dan adran 3 neu adran 13, os oes angen neu y gall fod angen corff neu ddeunydd perthnasol at ddibenion swyddogaethau’r crwner.

en-gb	This section replicates the effect of section 11 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu effaith adran 11 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	- Codes of practice
cy-gb	Codau ymarfer

en-gb	The Human Tissue Authority (the Authority) is required to issue a code of practice which includes practical guidance and standards.
cy-gb	Mae’n ofynnol i’r Awdurdod Meinweoedd Dynol (yr Awdurdod) ddyroddi cod ymarfer sy’n cynnwys canllawiau a safonau ymarferol.

en-gb	The provisions relating to the Code of Practice set out in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) have not been replicated or restated in the Act as there is only one Authority and one Code.
cy-gb	Nid yw’r darpariaethau sy’n ymwneud â’r Cod Ymarfer a nodir yn Neddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) wedi eu hatgynhyrchu nac eu hailddatgan yn y Ddeddf gan mai dim ond un Awdurdod ac un Cod sydd.

en-gb	This section therefore amends the 2004 Act to reflect the Welsh legislation.
cy-gb	Mae’r adran hon felly’n diwygio Deddf 2004 i adlewyrchu deddfwriaeth Cymru.

en-gb	This includes a power for Welsh Ministers to amend by statutory instrument the ranking of those in a qualifying relationship to the deceased and a requirement for the Code to give guidance on how a relative or friend of the deceased can object to deemed consent on the basis of the deceased’s wishes (see section 4).
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys pŵer i Weinidogion Cymru ddiwygio drwy offeryn statudol ranc y rhai hynny sydd mewn perthynas gymhwysol â’r ymadawedig, a gofyniad bod y Cod yn rhoi canllawiau ar sut y gall perthynas neu gyfaill i’r ymadawedig wrthwynebu cydsyniad a ystyrir ar sail dymuniadau’r ymadawedig (gweler adran 4).

en-gb	The amendments to the 2004 Act also mean that the Authority may not issue a code which relates to activities caught by the Welsh legislation unless a draft has been approved by both Welsh Ministers and the National Assembly for Wales (the latter subject to affirmative resolution).
cy-gb	Mae’r diwygiadau i Ddeddf 2004 hefyd yn golygu na chaiff yr Awdurdod ddyroddi cod sy’n ymwneud â gweithgareddau sy’n dod o dan ddeddfwriaeth Cymru oni bai bod drafft wedi ei gymeradwyo gan Weinidogion Cymru a chan Gynulliad Cenedlaethol Cymru (yn ddarostyngedig i benderfyniad cadarnhaol gan y Cynulliad Cenedlaethol).

en-gb	Consequential and incidental amendments to the Human Tissue Act 2004
cy-gb	Diwygiadau canlyniadol a chysylltiedig i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004

en-gb	This section makes a number of amendments to the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) which are consequential or incidental to this Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) sy’n ganlyniadol i’r Ddeddf hon neu’n gysylltiedig â hi.

en-gb	As a consequence section 1(1) of the 2004 Act will no longer apply to consent for transplantation activities carried out in Wales.
cy-gb	O ganlyniad, ni fydd adran 1(1) o Ddeddf 2004 yn gymwys mwyach i gydsyniad ar gyfer gweithgareddau trawsblannu a gyflawnir yng Nghymru.

en-gb	Other amendments disapply sections of the 2004 Act which have been restated for Wales in this Act, for example, sections 6 (adults who lack capacity), and section 43 (preservation for transplantation).
cy-gb	Mae diwygiadau eraill yn datgymhwyso adrannau o Ddeddf 2004 sydd wedi eu hailddatgan ar gyfer Cymru yn y Ddeddf hon, er enghraifft, adran 6 (oedolion nad yw’r galluedd ganddynt i gydsynio), ac adran 43 (preserfio deunydd at ei drawsblannu).

en-gb	Amendments are also made so that the general functions of the Human Tissue Authority (the Authority) and its annual report take account of this Act.
cy-gb	Mae diwygiadau hefyd wedi eu gwneud er mwyn i’r Ddeddf hon gael ei hystyried gan swyddogaethau cyffredinol yr Awdurdod Meinweoedd Dynol (yr Awdurdod) a’i adroddiad blynyddol.

en-gb	The Authority's powers of inspection, entry, search and seizure are also amended so as to incorporate situations covered by the Act.
cy-gb	Mae pwerau arolygu, mynd i mewn, chwilio ac ymafael yr Awdurdod hefyd wedi eu diwygio er mwyn ymgorffori sefyllfaoedd sydd wedi eu cynnwys yn y Ddeddf.

en-gb	The effect of Schedule 11 to the Government of Wales Act 2006 was to change references to the “National Assembly for Wales” to ““Welsh Ministers”.
cy-gb	Effaith Atodlen 11 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 oedd newid y cyfeiriadau at “Cynulliad Cenedlaethol Cymru” i “Gweinidogion Cymru”.

en-gb	This section actually amends the text of 2004 Act to make this change, so as to assist the reader.
cy-gb	Mae’r adran hon mewn gwirionedd yn diwygio testun Deddf 2004 i wneud y newid hwn, er lles y darllenydd.

en-gb	New requirements for Welsh Ministers to lay documents before the National Assembly for Wales have also been added to reflect the new constitutional arrangement post the Government of Wales Act 2006 (so that they replicate the provisions for the Northern Ireland Assembly and the UK Parliament).
cy-gb	Mae gofynion newydd i Weinidogion Cymru osod dogfennau gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru hefyd wedi eu hychwanegu i adlewyrchu’r trefniadau cyfansoddiadol newydd yn dilyn Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (fel eu bod yn atgynhyrchu’r darpariaethau ar gyfer Cynulliad Gogledd Iwerddon a Senedd y DU).

en-gb	Consequential amendment to the Wills Act 1837
cy-gb	Diwygiad canlyniadol i Ddeddf Ewyllysiau 1837

en-gb	This section amends the Wills Act 1837 to reflect this Act (in the same way as the Human Tissue Act 2004 is reflected) in cases where someone makes provision for an appointed representative in a will.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diwygio Deddf Ewyllysiau 1837 i adlewyrchu’r Ddeddf hon (yn yr un modd ag y mae Deddf Meinweoedd Dynol 2004 wedi ei hadlewyrchu) mewn achosion pan fo rhywun yn gwneud darpariaeth ar gyfer cynrychiolydd penodedig mewn ewyllys.

en-gb	Relevant material
cy-gb	Deunydd perthnasol

en-gb	This section defines what is meant by the material removed from the body for the purpose of transplantation.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diffinio’r hyn a olygir gan y deunydd a dynnir o’r corff at ddiben trawsblannu.

en-gb	The definition is the same as that in section 53 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r diffiniad yr un peth â’r un hynny yn adran 53 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	A definition of qualifying relationship is included in addition to the reference to the ranking of those relationships in section 27(4) of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cynnwys diffiniad o berthynas gymhwysol yn ogystal â’r cyfeiriad at ranc y perthnasoedd hynny yn adran 27(4) o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	The 2004 Act defines the term (at section 54(9)) as well as giving the different relationships that form the definition a ranking through section 27(4) and the Code of Practice issued by the Human Tissue Authority.
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn diffinio’r term (yn adran 54(9)) yn ogystal â rhancio’r gwahanol berthnasoedd sy’n ffurfio’r diffiniad, drwy adran 27(4) a’r Cod Ymarfer a ddyroddir gan yr Awdurdod Meinweoedd Dynol.

en-gb	Relatives and friends of long standing will not be ranked for the purposes of section 4(4)(b) of this Act (information that can prevent deemed consent), but qualifying relations will be ranked for all other purposes.
cy-gb	Ni chaiff perthnasau a chyfeillion ers amser maith eu rhancio at ddibenion adran 4(4)(b) o’r Ddeddf hon (gwybodaeth a all atal cydsyniad a ystyrir), ond bydd perthnasoedd cymhwysol yn cael eu rhancio at bob diben arall.

en-gb	In the definition of "qualifying relationship", the reference to a "child" is a reference to the relationship of that person to the deceased and, therefore, means the son or daughter of the deceased (no matter what that person's age).
cy-gb	Yn y diffiniad o “perthynas gymhwysol”, mae’r cyfeiriad at “plentyn“ yn gyfeiriad at berthynas y person hwnnw i’r ymadawedig ac, felly, mae’n golygu mab neu ferch yr ymadawedig (ni waeth beth fo oedran y person hwnnw).

en-gb	Similarly, there is no age restriction in relation to a “grandchild”.
cy-gb	Yn yr un modd, nid oes cyfyngiad oedran mewn perthynas â “ŵyr/wyres”.

en-gb	Orders and regulations
cy-gb	Gorchmynion a rheoliadau

en-gb	This section provides for the procedure that will be used for making subordinate legislation under this Act (except for commencement orders).
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu ar gyfer y weithdrefn a ddefnyddir ar gyfer gwneud is-ddeddfwriaeth o dan y Ddeddf hon (ac eithrio gorchmynion cychwyn).

en-gb	This means that subordinate legislation may not be made unless Welsh Ministers have carried out a public consultation, and a draft has been laid before and approved by the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae hyn yn golygu na chaniateir i is-ddeddfwriaeth gael ei gwneud oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi cynnal ymgynghoriad cyhoeddus, a bod drafft wedi ei osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru ac wedi ei gymeradwyo ganddo.

en-gb	Commencement
cy-gb	Cychwyn

en-gb	This section deals with the commencement of this Act once it has received Royal Assent.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ymdrin â chychwyn y Ddeddf hon ar ôl iddi gael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Section 2, which places a duty on Welsh Ministers to promote and provide information about transplantation, will be commenced on Royal Assent, as will Sections 1 (Overview); 21 (Commencement) and 22 (Short Title).
cy-gb	Bydd adran 2, sy’n gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i hyrwyddo trawsblannu a darparu gwybodaeth amdano, yn cychwyn pan fydd y Bil hwn yn cael y Cydsyniad Brenhinol, a bydd adran 1 (Trosolwg); adran 21 (Cychwyn) ac adran 22 (Enw byr) yn cychwyn yr un pryd.

en-gb	The remaining provisions will be commenced no sooner than two years following Royal Assent.
cy-gb	Ni fydd y darpariaethau sydd ar ôl yn cael eu cychwyn yn gynt na dwy flynedd ar ôl y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Short title
cy-gb	Enw byr

en-gb	The short title of the Act is the Human Transplantation (Wales) Act 2013.
cy-gb	Enw byr y Ddeddf yw Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	COFNOD Y TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5178
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5178

en-gb	These notes refer to the Trade Union (Wales) Act 2017 (c.4) which received Royal Assent on 07 September 2017
cy-gb	These notes refer to the Deddf Yr Undebau Llafur (Cymru) 2017 (c.4)

en-gb	TRADE UNION (WALES) ACT 2017
cy-gb	DEDDF YR UNDEBAU LLAFUR (CYMRU) 2017

en-gb	These Explanatory Notes are for the Trade Union (Wales) Act 2017 which was passed by the National Assembly for Wales on 18 July 2017 and received Royal Assent on 07 September 2017.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf yr Undebau Llafur (Cymru) 2017 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 18 Gorffennaf 2017 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 07 Medi 2017.

en-gb	They have been prepared by the Education and Public Services Group of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Gr#p Addysg a Gwasanaethau Cyhoeddus Llywodraeth Cymru i gynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan ohono.

en-gb	Where a section of the Act is self-explanatory and does not seem to require any further explanation or comment, none is given.
cy-gb	Pan fo adran o’r Ddeddf yn hunanesboniadol ac nid oes angen unrhyw esboniad neu sylw pellach, nis rhoddir.

en-gb	OVERVIEW OF THE ACT
cy-gb	TROSOLWG O’R DDEDDF

en-gb	The Trade Union Act 2016 (c.15) (“the 2016 Act”) inserts provisions in the Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act 1992 (c.52) (“the 1992 Act”).
cy-gb	Mae Deddf yr Undebau Llafur 2016 (Trade Union Act 2016 (c. 15)) (“Deddf 2016”) yn mewnosod darpariaethau yn Neddf yr Undebau Llafur a Chysylltiadau Llafur (Cydgrynhoi) 1992 (Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act 1992 (c. 52)) (“Deddf 1992”).

en-gb	This Act amends the provisions of the 1992 Act inserted by sections 3, 13, 14 and 15 of the 2016 Act so as to disapply them in so far as they relate to certain public services provided by devolved Welsh public authorities, or relate more generally to the operations of such authorities.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hon yn diwygio darpariaethau Deddf 1992 a fewnosodwyd gan adrannau 3, 13, 14 a 15 o Ddeddf 2016 er mwyn eu datgymhwyso i’r graddau y maent yn ymwneud â gwasanaethau cyhoeddus penodol a ddarperir gan awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig, neu’n ymwneud yn fwy cyffredinol â gweithrediadau awdurdodau o’r fath.

en-gb	The Act also prohibits devolved Welsh public authorities from using workers supplied by an employment business (commonly referred to as agency workers), to cover the duties of staff engaged in official industrial action.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn gwahardd awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig rhag defnyddio gweithwyr a gyflenwir gan fusnes cyflogaeth (a elwir yn gyffredin yn weithwyr asiantaeth), i gyflawni dyletswyddau staff sy’n cymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol swyddogol.

en-gb	During the passage through the United Kingdom Parliament of the Bill that became the 2016 Act the National Assembly for Wales considered and opposed a Legislative Consent Motion, withholding consent for the UK Government to legislate on clauses pertaining to Welsh public authorities.
cy-gb	Yn ystod hynt y Bil a ddaeth yn Ddeddf 2016 drwy Senedd y Deyrnas Unedig, ystyriodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru Gynnig Cydsyniad Deddfwriaethol, a’i wrthwynebu, gan atal cydsyniad i Lywodraeth y DU ddeddfu ar gymalau sy’n ymwneud ag awdurdodau cyhoeddus Cymreig.

en-gb	The provisions for which the National Assembly withheld consent related to an overall support threshold for ‘important public services’, facility time and check-off arrangements.
cy-gb	Roedd y darpariaethau y gwnaeth y Cynulliad Cenedlaethol atal cydsyniad ar eu cyfer yn ymwneud â throthwy cefnogaeth cyffredinol ar gyfer ‘gwasanaethau cyhoeddus pwysig’, amser cyfleuster a threfniadau ar gyfer didynnu taliadau tanysgrifio i undebau drwy’r gyflogres.

en-gb	The Trade Union (Wales) Act 2017 disapplies sections 3, 13, 14 and 15 of the 2016 Act as they apply to public services in Wales.
cy-gb	Mae Deddf yr Undebau Llafur (Cymru) 2017 yn datgymhwyso adrannau 3, 13, 14 a 15 o Ddeddf 2016 fel y maent yn gymwys i wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	The purpose is to remove provisions that the Welsh Government considers contrary to its social partnership approach to managing the public sector so as to protect the continued delivery of public services in Wales.
cy-gb	Y diben yw dileu’r darpariaethau y mae Llywodraeth Cymru yn ystyried eu bod yn groes i’w dull o weithredu ar sail partneriaethau cymdeithasol wrth reoli’r sector cyhoeddus, er mwyn parhau i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	Social partnership involves the Welsh Government and devolved Welsh public authorities, and civil servants and employees of those bodies, working collaboratively to deliver public services.
cy-gb	Mae’r dull partneriaethau cymdeithasol yn golygu bod Llywodraeth Cymru ac awdurdodau datganoledig Cymreig, a gweision sifil a gweithwyr y cyrff hynny, yn gweithio ar y cyd i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	The Welsh Government considers that the effect of the Trade Union Act 2016 will affect its social partnership approach lead to more confrontational relationships between employers and employees, and ultimately undermine public service delivery.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ystyried y bydd effaith Deddf yr Undebau Llafur 2016 yn un a fydd yn effeithio ar ei dull partneriaethau cymdeithasol, yn arwain at berthnasau mwy gwrthdrawiadol rhwng cyflogwyr a gweithwyr, ac yn tanseilio’r ffordd y bydd gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu darparu yn y pen draw.

en-gb	The success of the social partnership model relies on an appropriate balance in the relationships between the partners and particularly between trade unions and employers.
cy-gb	Mae llwyddiant y model o weithredu ar sail partneriaethau cymdeithasol yn dibynnu ar gydbwysedd priodol yn y perthnasau rhwng y partneriaid ac yn benodol rhwng undebau llafur a chyflogwyr.

en-gb	The Act prohibits devolved Welsh public authorities from using agency workers to cover the duties of staff engaged in official industrial action.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn gwahardd awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig rhag defnyddio gweithwyr asiantaeth i gyflawni dyletswyddau staff sy’n cymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol swyddogol.

en-gb	The intention is to protect the social partnership model of providing public services from practices that could undermine industrial relations.
cy-gb	Y bwriad yw diogelu’r model partneriaethau cymdeithasol o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus rhag arferion a allai danseilio perthnasau diwydiannol.

en-gb	LEGAL BACKGROUND
cy-gb	CEFNDIR DEDDFWRIAETHOL

en-gb	The chief legislation on trade unions and employers’ association is in the Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act 1992 (c.52).
cy-gb	Mae’r brif ddeddfwriaeth ar undebau llafur a chymdeithasau cyflogwyr wedi ei chynnwys yn Neddf yr Undebau Llafur a Chysylltiadau Llafur (Cydgrynhoi) 1992 (Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act 1992 (c. 52)).

en-gb	Historically trade unions were treated as illegal and contrary to public interest.
cy-gb	Yn hanesyddol, roedd undebau llafur yn cael eu trin fel cyrff anghyfreithlon nad oeddynt er budd y cyhoedd.

en-gb	At common law a worker who engaged in industrial action was considered to be in breach of his or her employment contract.
cy-gb	O dan y gyfraith gyffredin, ystyriwyd bod gweithiwr a oedd yn ymwneud â gweithredu diwydiannol yn euog o dorri ei gytundeb cyflogaeth.

en-gb	A trade union inducing industrial action was committing an actionable tort contrary to the doctrine on restraint of trade.
cy-gb	Roedd undeb llafur a oedd yn cymell gweithredu diwydiannol yn cyflawni camwedd y gellir dwyn achos yn ei gylch sy’n groes i’r athrawiaeth ar lesteirio masnach.

en-gb	Trade union reforms between the 1800s and 1900s introduced legislation which conferred certain “statutory immunities” and overrode the established common law position.
cy-gb	Yn sgil diwygiadau undebau llafur rhwng yr 1800au a’r 1900au, cyflwynwyd deddfwriaeth a oedd yn rhoi “imiwneddau statudol” penodol ac a oedd yn drech na statws sefydledig y gyfraith gyffredin.

en-gb	That legislation was consolidated in the 1992 Act which defines trade unions and sets out the framework (including legal rights and duties) under which they may operate including the circumstances in which industrial action may be undertaken.
cy-gb	Cafodd y ddeddfwriaeth honno ei chydgrynhoi yn Neddf 1992 sy’n diffinio undebau llafur ac sy’n nodi’r fframwaith (gan gynnwys hawliau cyfreithiol a dyletswyddau cyfreithiol) y cânt weithredu oddi tano gan gynnwys ym mha amgylchiadau y caniateir ymgymryd â gweithredu diwydiannol.

en-gb	The 2016 Act amends the 1992 Act to make provisions (among other things) about the balloting requirements for official industrial action and inserts provisions about facility time in the public sector and the circumstances in which trade unions subscriptions may be deducted by public sector employers from their worker’s wages.
cy-gb	Mae Deddf 2016 yn diwygio Deddf 1992 i wneud darpariaethau (ymhlith pethau eraill) ynghylch y gofynion pleidleisio ar gyfer gweithredu diwydiannol swyddogol ac yn mewnosod darpariaethau ynghylch amser cyfleuster yn y sector cyhoeddus a’r amgylchiadau pan ganiateir i gyflogwyr y sector cyhoeddus ddidynnu taliadau tanysgrifio i undeb llafur o gyflog eu gweithwyr.

en-gb	This Act disapplies those provisions in so far as they relate to public services provided by devolved Welsh public authorities, or relate more generally to the operations of such authorities.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hon yn datgymhwyso’r darpariaethau hynny i’r graddau y maent yn ymwneud â gwasanaethau cyhoeddus a ddarperir gan awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig, neu’n ymwneud yn fwy cyffredinol â gweithrediadau awdurdodau o’r fath.

en-gb	Section 1 – Amendments to the Trade Union and Labour Relations (Consolidation) Act 1992
cy-gb	Adran 1 - Diwygiadau i Ddeddf yr Undebau Llafur a Chysylltiadau Llafur (Cydgrynhoi) 1992

en-gb	Removing restrictions on deduction of union subscriptions from wages in the public sector
cy-gb	Dileu cyfyngiadau ar ddidynnu taliadau tanysgrifio i undeb llafur o gyflogau yn y sector cyhoeddus

en-gb	Section 1(2) provides that section 116B of the 1992 Act (inserted by section 15 of the 2016 Act), which restricts the circumstances in which union subscriptions may be deducted from the wages of workers in the public sector, does not apply to devolved Welsh public authorities.
cy-gb	Mae adran 1(2) yn darparu nad yw adran 116B o Ddeddf 1992 (a fewnosodwyd gan adran 15 o Ddeddf 2016), sy’n cyfyngu ar yr amgylchiadau pan ganiateir didynnu taliadau tanysgrifio i undeb llafur o gyflogau gweithwyr yn y sector cyhoeddus, yn gymwys i awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig.

en-gb	Some employers deduct trade union subscription from the wages of their workers (referred to as “check off”).
cy-gb	Mae rhai cyflogwyr yn didynnu tâl tanysgrifio i undeb llafur o gyflogau eu gweithwyr (cyfeirir at hyn fel didynnu taliadau tanysgrifio i undebau drwy’r gyflogres).

en-gb	Section 116B imposes restrictions so that such deductions may not be made unless workers have the option to pay their union subscriptions by other means, and arrangements have been made for the union to make reasonable payments to the employer in respect of the making of the deductions.
cy-gb	Mae adran 116B yn gosod cyfyngiadau fel na chaniateir didyniadau o’r fath oni bai bod gan weithwyr yr opsiwn i dalu eu taliadau tanysgrifio i undeb drwy gyfrwng arall, a bod trefniadau wedi eu gwneud i’r undeb wneud taliadau rhesymol i’r cyflogwr o ran gwneud y didyniadau.

en-gb	Disapplies regulations about facility time to Welsh public authorities
cy-gb	Datgymhwyso rheoliadau ynghylch amser cyfleuster i awdurdodau cyhoeddus Cymreig

en-gb	Section 1(3)provides that sections 172A and 172B of the 1992 Act (as inserted by sections 13 and 14 of the 2016 Act) do not apply to devolved Welsh public authorities.
cy-gb	Maeadran 1(3)yn darparu nad yw adrannau 172A a 172B o Ddeddf 1992 (fel y’u mewnosodwyd gan adrannau 13 a 14 o Ddeddf 2016) yn gymwys i awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig.

en-gb	Sections 168 to 172 of the 1992 Act make provision about “facility time”, which is time off permitted by employees for the purpose of carrying out trade union duties.
cy-gb	Mae adrannau 168 i 172 o Ddeddf 1992 yn gwneud darpariaeth ynghylch “amser cyfleuster”, sy’n amser i ffwrdd a ganiateir gan weithwyr at ddiben cyflawni dyletswyddau undebau llafur.

en-gb	Sections 13 and 14 of the 2016 Act inserted sections 172A and 172B which confer powers on a Minister of the Crown to make regulations about facility time.
cy-gb	Mewnosodwyd adrannau 172A a 172B, sy’n rhoi pwerau i Weinidog y Goron wneud rheoliadau ynghylch amser cyfleuster, gan adrannau 13 a 14 o Ddeddf 2016.

en-gb	Regulations made under section 172A may require public sector employers to publish information about on the amount of facility time allowed.
cy-gb	Caiff rheoliadau a wneir o dan adran 172A ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr y sector cyhoeddus gyhoeddi gwybodaeth am faint o amser cyfleuster a ganiateir.

en-gb	Section 172B provides that where a Minister of the Crown considers it appropriate to do so, and having regard to matters in section 172B(1), he or she may make regulations to cap the percentage of the employers’ total pay bill spent on paying union officials for facility time and to restrict the rights of union officials to facility time by amending provisions in section 172B(4).
cy-gb	Mae adran 172B yn darparu y caiff Gweinidog y Goron, pan fo’n ystyried ei bod yn briodol, ac wrth roi sylw i faterion yn adran 172B(1), wneud rheoliadau i gapio’r ganran o gyfanswm bil tâl y cyflogwyr sy’n cael ei wario ar dalu swyddogion undebau am amser cyfleuster ac i gyfyngu ar hawliau swyddogion undebau i amser cyfleuster drwy ddiwygio darpariaethau yn adran 172B(4).

en-gb	Regulations under section 172B may only be made three years after the first regulations under section 172A come into force.
cy-gb	Ni chaniateir gwneud rheoliadau o dan adran 172B oni fo’n dair blynedd ers i’r rheoliadau cyntaf o dan adran 172A ddod i rym.

en-gb	Disapplies 40% ballot threshold for important public services in relation to Welsh public services
cy-gb	Datgymhwyso’r trothwy o gefnogaeth 40% o’r aelodau ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus pwysig mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus Cymreig

en-gb	Section 219 of the 1992 Act provides that certain actions taken in contemplation or furtherance of a trade dispute are protected in that they are not actionable in tort.
cy-gb	Mae adran 219 o Ddeddf 1992 yn darparu bod camau penodol a gymerir wrth ystyried neu fwrw ymlaen ag anghydfod masnachol wedi eu diogelu gan na ellir dwyn achos o gamwedd yn eu cylch.

en-gb	Section 1(4) provides that regulations made by the Secretary of State which define “important public services” for the purpose of section 226 of the 1992 Act may not include services provided by devolved Welsh public authorities.
cy-gb	Mae adran 1(4) yn darparu na chaiff rheoliadau a wneir gan yr Ysgrifennydd Gwladol sy’n diffinio “gwasanaethau cyhoeddus pwysig” at ddiben adran 226 o Ddeddf 1992 gynnwys gwasanaethau a ddarperir gan awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig.

en-gb	Section 226 sets out the requirements which must be met before industrial action may be taken by a trade union in such a way as to attract the immunity under section 219.
cy-gb	Mae adran 226 yn nodi’r gofynion y mae’n rhaid eu bodloni cyn y caiff undeb llafur ymgymryd â gweithredu diwydiannol yn y fath fodd fel ei fod yn denu imiwnedd o dan adran 219.

en-gb	This includes a requirement that there must be a ballot of the union’s members.
cy-gb	Mae hynny’n cynnwys gofyniad bod yn rhaid cynnal pleidlais o aelodau’r undeb.

en-gb	At least 50% (a simply majority) of those who vote in the ballot must vote in support of taking industrial action.
cy-gb	Rhaid i o leiaf 50% (mwyafrif syml) o’r rheini sy’n pleidleisio fod o blaid gweithredu diwydiannol.

en-gb	The 2016 Act amended section 226 to include further requirements that must be met before the statutory immunity in section 219 applies.
cy-gb	Mae Deddf 2016 yn diwygio adran 226 i gynnwys gofynion pellach y mae’n rhaid eu bodloni cyn bod yr imiwnedd statudol yn adran 219 yn gymwys.

en-gb	Section 226(2)(iia) (inserted by section 2 of the 2016 Act) provides that at least 50% (a simple majority) of those entitled to vote must vote;
cy-gb	Mae adran 226(2)(iia) (a fewnosodwyd gan adran 2 o Ddeddf 2016) yn darparu bod yn rhaid i o leiaf 50% (mwyafrif syml) o’r rheini sydd â’r hawl i bleidleisio fwrw pleidlais;

en-gb	and section 226(2B) (inserted by section 3 of the 2016 Act) provides that, where those entitled to vote are engaged in providing important public services, at least 40%of them must vote in support of taking industrial action.
cy-gb	a phan fo’r rheini sydd â’r hawl i bleidleisio yn ymwneud â darparu gwasanaethau cyhoeddus pwysig, mae adran 226(2B) (a fewnosodwyd gan adran 3 o Ddeddf 2016) yn darparu bod yn rhaid i o leiaf 40% ohonynt bleidleisio o blaid gweithredu diwydiannol.

en-gb	Section 226, therefore, now requires that at least 50% of all members entitled to vote must exercise their right to vote, and at least 50% of those who vote must vote in support of taking action.
cy-gb	Felly, mae adran 226 yn ei gwneud yn ofynnol bellach fod yn rhaid i o leiaf 50% o’r holl aelodau sydd â’r hawl i bleidleisio arfer eu hawl i bleidleisio, a bod yn rhaid i o leiaf 50% o’r rheini sy’n pleidleisio fwrw pleidlais o blaid gweithredu.

en-gb	As an example, where 1000 union members are affected by the dispute, this means that at least 500 members must vote and at least 251 must vote in support of taking action.
cy-gb	Er enghraifft, pan fo’r anghydfod yn effeithio ar 1000 o aelodau undeb, mae hynny’n golygu bod yn rhaid i o leiaf 500 o aelodau bleidleisio a bod yn rhaid i o leiaf 251 ohonynt bleidleisio o blaid gweithredu.

en-gb	Section 226(2B) imposes a further requirement where the members are engaged in providing important public services which are as defined in regulations made under section 226(2D) by the Secretary of State.
cy-gb	Mae adran 226(2B) yn gosod gofyniad pellach pan fo aelodau yn ymwneud â darparu gwasanaethau cyhoeddus pwysig sydd wedi eu diffinio mewn rheoliadau a wneir o dan adran 226(2D) gan yr Ysgrifennydd Gwladol.

en-gb	At least 40% of those members entitled to vote must vote in support of taking industrial action.
cy-gb	Rhaid i o leiaf 40% o’r aelodau hynny sydd â’r hawl i bleidleisio fwrw pleidlais o blaid gweithredu diwydiannol.

en-gb	In the above example, at least 400 members would need to vote in support for the statutory immunity in section 219 to apply.
cy-gb	O ran yr enghraifft uchod, byddai angen i o leiaf 400 o aelodau bleidleisio o blaid gweithredu i’r imiwnedd statudol yn adran 219 fod yn gymwys.

en-gb	Section 226(2)(iia) applies in relation to Wales but section 1(2) of the Act provides that subsections 226(2B) to (2F) do not apply to devolved Welsh authorities.
cy-gb	Mae adran 226(2)(iia) yn gymwys o ran Cymru ond mae adran 1(2) o’r Ddeddf yn darparu nad yw is-adrannau 226(2B) i (2F) yn gymwys i awdurdodau datganoledig Cymreig.

en-gb	Definition of devolved Welsh authorities
cy-gb	Diffiniad o awdurdodau datganoledig Cymreig

en-gb	Section 1(5)defines the Welsh public authorities to which the Act applies by reference to the definition of “a devolved Welsh authority” in section 157A of the Government of Wales Act 2006 (inserted by section 4 of the Wales Act 2017).
cy-gb	Mae adran 1(5) yn diffinio’r awdurdodau cyhoeddus Cymreig y mae’r Ddeddf yn gymwys iddynt drwy gyfeirio at y diffiniad o “devolved Welsh authority” yn adran 157A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (a fewnosodwyd gan adran 4 o Ddeddf Cymru 2017).

en-gb	In that section a “devolved Welsh authority” means a public authority specified in Schedule 9A to the Government of Wales Act 2006 or that exercises functions that (a) are only exercisable in relation to Wales and (b) are wholly or mainly functions that do not relate to reserved matters.
cy-gb	Yn yr adran honno, ystyr “devolved Welsh authority” yw awdurdod cyhoeddus a bennir yn Atodlen 9A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 neu sy’n arfer swyddogaethau sydd (a) yn arferadwy o ran Cymru yn unig a (b) yn swyddogaethau nad ydynt yn ymwneud yn gyfan gwbl neu’n bennaf â materion a gedwir yn ôl.

en-gb	Schedule 9A may be amended by Order in Council approved by Parliament and the National Assembly for Wales.
cy-gb	Caniateir i Atodlen 9A gael ei diwygio gan Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor a gymeradwyir gan y Senedd a Chynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 2 – Prohibition on using temporary workers to cover industrial action
cy-gb	Adran 2 – Gwaharddiad ar ddefnyddio gweithwyr dros dro i gymryd lle staff yn ystod gweithredu diwydiannol

en-gb	Section 2 prohibits devolved Welsh public authorities from hiring a worker supplied by an employment business (commonly known as “agency workers”) to cover the normal duties of a member of its staff undertaking industrial action, or a member of staff who is covering the duties of the worker taking industrial action.
cy-gb	Mae adran 2 yn gwahardd awdurdodau cyhoeddus datganoledig Cymreig rhag cyflogi gweithiwr a gyflenwir gan fusnes cyflogaeth (a elwir yn gyffredin yn “weithwyr asiantaeth”) i gyflawni dyletswyddau arferol aelod o’i staff sy’n cymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol, neu aelod o staff sy’n cyflawni dyletswyddau’r gweithiwr sy’n cymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol.

en-gb	The industrial action in question must be “official” – a notion that is defined by reference to section 237 of the 1992 Act.
cy-gb	Rhaid i’r gweithredu diwydiannol dan sylw fod yn “swyddogol” – sef cysyniad a ddiffinnir drwy gyfeirio at adran 237 o Ddeddf 1992.

en-gb	This provision does not affect existing law on the conduct of employment businesses set out in the Employment Agencies Act 1973 or the Conduct of Employment Agencies and Employment Businesses Regulations 2003 (S.I.
cy-gb	Nid yw’r ddarpariaeth hon yn effeithio ar y gyfraith bresennol o ran ymddygiad busnesau cyflogaeth a nodir yn Neddf Asiantaethau Cyflogi 1973 neu Reoliadau Ymddygiad Asiantaethau Cyflogi a Busnesau Cyflogaeth 2003 (O.S.

en-gb	2003/3319) made under section 5 of that Act.
cy-gb	2003/3319) a wnaed o dan adran 5 o’r Ddeddf honno.

en-gb	(Regulation 7 of the 2003 Regulations prohibits employment businesses from supplying workers to cover industrial action).
cy-gb	(Mae Rheoliad 7 o Reoliadau 2003 yn gwahardd busnesau cyflogaeth rhag cyflenwi gweithwyr yn lle staff sy’n cymryd rhan mewn gweithredu diwydiannol).

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?

en-gb	IId=16591&Opt=0
cy-gb	IId=16591&Opt=0

en-gb	Stage Date Introduced 16 January 2017 Stage 1 - Debate 9 May 2017 Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments 15 June 2017 Stage 3 Plenary - consideration of amendments 11 July 2017 Stage 4 Approved by the Assembly 18 July 2017 Royal Assent 7 September 2017
cy-gb	Cyfnod Dyddiad Cyflwynwyd 16 Ionawr 2017 Cyfnod 1 – Dadl 9 Mai 2017 Cyfnod 2 – Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau 15 Mehefin 2017 Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau 11 Gorffennaf 2017 Cyfnod 4 – Cymeradwywyd gan y Cynulliad 18 Gorffennaf 2017 Y Cydsyniad Brenhinol 7 Medi 2017

en-gb	These notes refer to the Nurse Staffing Levels (Wales) Act 2016 (anaw 5)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Lefelau Staff Nyrsio (Cymru) 2016 (dccc 5)

en-gb	NURSE STAFFING LEVELS (WALES) ACT 2016
cy-gb	DEDDF LEFELAU STAFF NYRSIO (CYMRU) 2016

en-gb	These Explanatory Notes are for the Nurse Staffing Levels (Wales) Act 2016 (“the Act”) which was passed by the National Assembly for Wales on 10 February 2016 and received Royal Assent on 21 March 2016.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Lefelau Staff Nyrsio (Cymru) 2016 (fly Ddeddf”) a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 10 Chwefror 2016 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 21 Mawrth 2016.

en-gb	They have been prepared by the Health and Social Services Group of the Welsh Government on behalf of Kirsty Williams AM, the Member in Charge of the Act, to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Grŵp Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru ar ran Kirsty Williams AC, yr Aelod sy’n Gyfrifol am y Ddeddf, er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	They do not form part of the Act.
cy-gb	Nid ydynt yn ffurfio rhan o’r Ddeddf.

en-gb	The Notes need to be read in conjunction with the Act.
cy-gb	Mae angen darllen y Nodiadau ar y cyd â’r Ddeddf.

en-gb	They are not, and are not meant to be, a comprehensive description of the Act.
cy-gb	Nid ydynt yn ddisgrifiad cynhwysfawr o’r Ddeddf, ac ni fwriedir iddynt fod felly.

en-gb	Where a section or part of a section does not seem to require any explanation or comment, none is given.
cy-gb	Os ymddengys nad oes angen unrhyw esboniad neu sylw ar adran neu ran o adran, nis rhoddir.

en-gb	Detailed background information about the rationale for this Act is available in the Explanatory Memorandum (published in 2014) and the revised Explanatory Memorandum (published in 2015) which accompanied the Bill during its passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae gwybodaeth gefndir fanwl ynghylch y rhesymeg dros y Ddeddf hon ar gael yn y Memorandwm Esboniadol (a gyhoeddwyd yn 2014) a’r Memorandwm Esboniadol diwygiedig (a gyhoeddwyd yn 2015) a oedd yn mynd gyda’r Bil yn ystod ei hynt drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	They are available on the National Assembly for Wales website.
cy-gb	Maent ar gael ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Bill was prompted by concerns which arose from failings in nursing care in the UK.
cy-gb	Ysgogwyd y Bil gan bryderon a oedd yn deillio o fethiannau mewn gofal nyrsio yn y DU.

en-gb	In England, they were highlighted in a series of reports:
cy-gb	Yn Lloegr fe’u hamlygwyd mewn cyfres o adroddiadau:

en-gb	the Report of the Mid Staffordshire NHS Foundation Trust public inquiry (commonly known as the Francis report);
cy-gb	Report of the Mid Staffordshire NHS Foundation Trust public inquiry (a adwaenir yn gyffredin fel adroddiad Francis);

en-gb	the Review into the quality of care and treatment provided by 14 hospital trusts in England:
cy-gb	Review into the quality of care and treatment provided by 14 hospital trusts inEngland:

en-gb	overview report (commonly known as the Keogh review);
cy-gb	overview report (a adwaenir yn gyffredin fel adolygiad Keogh);

en-gb	A promise to learn – a commitment to act (commonly known as the Berwick review).
cy-gb	A promise to learn – a commitment to act (a adwaenir yn gyffredin fel adolygiad Berwick).

en-gb	5.In Wales, the Trusted to Care report identified concerns about the way staffing levels were determined in the Princess of Wales Hospital and Neath Port Talbot Hospital.
cy-gb	5.Yng Nghymru, nododd yr adroddiad Ymddiried mewn Gofal bryderon ynghylch y ffordd y penderfynwyd ar lefelau staffio yn Ysbyty Tywysoges Cymru ac Ysbyty Castell-nedd Port Talbot.

en-gb	The Act introduces a general, overarching duty on Local Health Boards and NHS Trusts in Wales, when considering how many nurses are required to meet all reasonable requirements, to have regard to the importance of providing sufficient nurses to allow nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cyflwyno dyletswydd hollgyffredinol ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru, wrth ystyried faint o nyrsys y mae eu hangen i fodloni’r holl ofynion rhesymol, i roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	This overarching duty applies when Local Health Boards and NHS Trusts are providing nursing services themselves and when they are securing the provision of nursing services from third parties.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd hollgyffredinol hon yn gymwys pan fydd Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yn darparu gwasanaethau nyrsio eu hunain a phan fyddant yn sicrhau bod gwasanaethau nyrsio yn cael eu darparu gan drydydd partïon.

en-gb	The Act also places a duty on Local Health Boards and NHS Trusts to calculate nurse staffing levels in adult acute medical in-patient wards and adult acute surgical inpatient wards;
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn gosod dyletswydd ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG i gyfrifo lefelau staff nyrsio ar wardiau meddygol acíwt i gleifion mewnol sy’n oedolion ac ar wardiau llawfeddygol acíwt i gleifion mewnol sy’n oedolion;

en-gb	to take all reasonable steps to maintain the staffing level that has been calculated on these wards and to make arrangements for informing patients of the nurse staffing level.
cy-gb	i gymryd pob cam rhesymol i gynnal y lefel staffio sydd wedi ei chyfrifo ar y wardiau hyn ac i wneud trefniadau ar gyfer hysbysu cleifion am y lefel staff nyrsio.

en-gb	The Act contains a regulation-making power which enables the Welsh Ministers to make regulations to extend the duty to calculate nurse staffing levels to additional settings.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cynnwys pŵer i wneud rheoliadau sy’n galluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau er mwyn estyn y ddyletswydd i gyfrifo lefelau staff nyrsio i leoliadau ychwanegol.

en-gb	Such regulations are subject to the affirmative resolution procedure.
cy-gb	Mae rheoliadau o’r fath yn ddarostyngedig i’r weithdrefn penderfyniad cadarnhaol.

en-gb	The Act also specifies the method that must be used to calculate nurse staffing levels.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn pennu’r dull y mae rhaid ei ddefnyddio i gyfrifo lefelau staff nyrsio.

en-gb	The Act places a duty on the Welsh Ministers to issue statutory guidance about the duty to calculate nurse staffing levels and the method of calculation.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i ddyroddi canllawiau statudol ynghylch y ddyletswydd i gyfrifo lefelau staff nyrsio a’r dull o gyfrifo’rlefelau hynny.

en-gb	It places a duty on Local Health Boards and NHS Trusts to have regard to that guidance.
cy-gb	Mae’n gosod dyletswydd ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG i roi sylw i’r canllawiau hynny.

en-gb	In addition, each Local Health Board and NHS Trust to which the duty to calculate nurse staffing levels applies must submit a nurse staffing levels report to the Welsh Ministers every three years.
cy-gb	Yn ychwanegol, rhaid i bob Bwrdd Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaeth GIG y mae’r ddyletswydd i gyfrifo lefelau staff nyrsio yn gymwys iddynt gyflwyno adroddiad ar lefelau staff nyrsio i Weinidogion Cymru bob tair blynedd.

en-gb	The Welsh Ministers’ duties under the Act are to:
cy-gb	Dyletswyddau Gweinidogion Cymru o dan y Ddeddf yw:

en-gb	issue guidance about the duty to calculate and the method of calculation of nurse staffing levels;
cy-gb	dyroddi canllawiau ynghylch y ddyletswydd i gyfrifo a’r dull o gyfrifo lefelau staff nyrsio;

en-gb	prepare and publish a summary of the nurse staffing levels reports provided by Local Health Boards and NHS Trusts for a given reporting period;
cy-gb	llunio a chyhoeddi crynodeb o adroddiadau ar lefelau staff nyrsio a ddarperir gan Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG ar gyfer cyfnod adrodd penodol;

en-gb	lay the nurse staffing levels reports submitted to them by Local Health Boards and NHS Trusts before the National Assembly for Wales.
cy-gb	gosod yr adroddiadau ar lefelau staff nyrsio a gyflwynir iddynt gan Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	10.The Welsh Ministers may make regulations to extend the duties to calculate and maintain nurse staffing levels, and to report to the Welsh Ministers, to additional clinical settings.
cy-gb	10.Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau er mwyn estyn y dyletswyddau i gyfrifo a chynnal lefelau staff nyrsio, ac i adrodd wrth Weinidogion Cymru, i leoliadau clinigol ychwanegol.

en-gb	These notes refer to the Nurse Staffing Levels (Wales) Act 2016 (anaw 5) which received Royal Assent on 21 March 2016
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Lefelau Staff Nyrsio (Cymru) 2016 (dccc 5) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 21 Mawrth 2016

en-gb	11.Local Health Boards and NHS Trusts in Wales must:
cy-gb	11.Rhaid i Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru:

en-gb	when deciding on the extent of nursing services that are necessary to meet all reasonable requirements, have regard to the importance of providing sufficient nurses to care for patients sensitively;
cy-gb	wrth benderfynu ar rychwant y gwasanaethau nyrsio y mae eu hangen er mwyn bodloni’r holl ofynion rhesymol, roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif;

en-gb	calculate and take steps to maintain nurse staffing levels in adult acute surgical and medical in patient wards, using prescribed methods;
cy-gb	cyfrifo a chymryd camau i gynnal lefelau staff nyrsio ar wardiau llawfeddygol a meddygol acíwt i gleifion mewnol sy’n oedolion, gan ddefnyddio dulliau rhagnodedig;

en-gb	have regard to guidance about the duty to calculate nurse staffing levels and the method of calculation of nurse staffing levels issued by the Welsh Ministers;
cy-gb	rhoi sylw i ganllawiau ynghylch y ddyletswydd i gyfrifo lefelau staff nyrsio a’r dull o gyfrifo lefelau staff nyrsio a ddyroddir gan Weinidogion Cymru;

en-gb	provide reports about their nurse staffing levels.
cy-gb	darparu adroddiadau ar eu lefelau staff nyrsio.

en-gb	There is a glossary at the end of these Notes which explains some of the specialist terms used in these Notes.
cy-gb	Mae geirfa ar ddiwedd y Nodiadau hyn sy’n esbonio rhai o’r termau arbenigol a ddefnyddir yn y Nodiadau hyn.

en-gb	Section 1 – Nurse Staffing Levels
cy-gb	Adran 1 – Lefelau Staff Nyrsio

en-gb	Section 1(1) inserts new sections 25A to 25E into the National Health Service (Wales) Act 20061.
cy-gb	Mae adran 1(1) yn mewnosod adrannau newydd 25A i 25E yn Neddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 20061.

en-gb	The new sections are inserted into Part 2 (health service bodies), in Chapter 4 (miscellaneous), before section 26.
cy-gb	Mae’r adrannau newydd wedi eu mewnosod yn Rhan 2 (cyrff y gwasanaeth iechyd), ym Mhennod 4 (amrywiol), cyn adran 26.

en-gb	Section 25A Duty to have regard to providing sufficient nurses
cy-gb	Adran 25A Dyletswydd i roi sylw i ddarparu digon o nyrsys

en-gb	Section 25A introduces a new duty on Local Health Boards and NHS Trusts in Wales that provide nursing services.
cy-gb	Mae adran 25A yn cyflwyno dyletswydd newydd ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru sy’n darparu gwasanaethau nyrsio.

en-gb	Subsection (1) of section 25A provides that the duty in subsection (2) applies where a Local Health Board is considering the extent of provision of nursing services for its area necessary to meet all reasonable requirements.
cy-gb	Mae is-adran (1) o adran 25A yn darparu bod y ddyletswydd yn is-adran (2) yn gymwys pan fo Bwrdd Iechyd Lleol yn ystyried rhychwant y ddarpariaeth o wasanaethau nyrsio y mae ei hangen yn ei ardal i fodloni’r holl ofynion rhesymol.

en-gb	Subsection (2) of section 25A places an overarching duty on a Local Health Board to have regard to the importance of providing sufficient nurses to allow nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Mae is-adran (2) o adran 25A yn gosod dyletswydd hollgyffredinol ar Fwrdd Iechyd Lleol i roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	This applies when it is providing the nursing services itself.
cy-gb	Mae’n gymwys pan fydd yn darparu’r gwasanaethau nyrsio ei hun.

en-gb	When securing the provision of nursing services from a third party, a Local Health Board must have regard to the importance of ensuring that the provider has sufficient nurses to allow the nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Pan fydd Bwrdd Iechyd Lleol yn sicrhau bod gwasanaethau nyrsio yn cael eu darparu gan drydydd parti, rhaid iddo roi sylw i’r pwysigrwydd o sicrhau bod gan y darparwr ddigon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	Subsection (3) of section 25A provides that where an NHS Trust in Wales provides nursing services, it must provide those services to such extent as it considers necessary to meet all reasonable requirements.
cy-gb	Mae is-adran (3) o adran 25A yn darparu, pan fo Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru yn darparu gwasanaethau nyrsio, fod rhaid iddi ddarparu’r gwasanaethau hynny i’r graddau y mae’n ystyried ei bod yn angenrheidiol er mwyn bodloni’r holl ofynion rhesymol.

en-gb	1 2006 c.42.
cy-gb	1 2006 p. 42.

en-gb	Subsection (4) of section 25A applies when an NHS Trust in Wales is considering the extent of provision of nursing services.
cy-gb	Mae is-adran (4) o adran 25A yn gymwys pan fydd Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru yn ystyried rhychwant y ddarpariaeth o wasanaethau nyrsio.

en-gb	In accordance with subsection (4) an NHS Trust in Wales has an overarching duty to have regard to the importance of providing sufficient nurses to allow nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Yn unol ag is-adran (4) mae gan Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru ddyletswydd hollgyffredinol i roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	When an NHS Trust in Wales is securing the provision of nursing services from a third party, it must have regard to the importance of ensuring that the provider has sufficient nurses to allow the nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Pan fydd Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru yn sicrhau bod gwasanaethau nyrsio yn cael eu darparu gan drydydd parti, rhaid iddi roi sylw i’r pwysigrwydd o sicrhau bod gan y darparwr ddigon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	This overarching duty placed upon Local Health Boards and NHS Trusts in Wales - to have regard to the importance of providing sufficient nurses to allow nurses time to care for patients sensitively - applies whenever a Local Health Board or NHS Trust in Wales provides nursing services itself and when it commissions or funds care from any third party provider, in Wales or elsewhere.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd hollgyffredinol hon a osodir ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru i roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif yn gymwys pa bryd bynnag y bydd Bwrdd Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru yn darparu gwasanaethau nyrsio ei hun a phan fydd yn comisiynu neu’n cyllido gofal gan unrhyw ddarparwr trydydd parti, yng Nghymru neu mewn man arall.

en-gb	It therefore, applies, for example, when Local Health Boards and NHS Trusts are considering the provision of care within hospitals which they own and manage;
cy-gb	Mae’n gymwys, felly, er enghraifft, pan fydd Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yn ystyried y ddarpariaeth o ofal o fewn ysbytai y maent yn berchen arnynt ac yn eu rheoli;

en-gb	when they are commissioning and/or directly providing continuing care;
cy-gb	pan fyddant yn comisiynu a/neu’n darparu gofal parhaus yn uniongyrchol;

en-gb	and when they commission nursing services for their residents from a provider in England.
cy-gb	a phan fyddant yn comisiynu gwasanaethau nyrsio ar gyfer eu trigolion oddi wrth ddarparwr yn Lloegr.

en-gb	In practice, it is envisaged that when Local Health Boards or NHS Trusts in Wales are securing the provision of services (i.e. commissioning services) they will, during the contracting process, consider the patient outcomes which may be affected by the nurse staffing levels on the wards on which the relevant patients will be receiving care.
cy-gb	Yn ymarferol, rhagwelir, pan fydd Byrddau Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru yn sicrhau bod gwasanaethau yn cael eu darparu (h.y. comisiynu gwasanaethau), y byddant, yn ystod y broses gontractio, ystyried y canlyniadau i gleifion y gall y lefelau staff nyrsio ar y wardiau lle y bydd y cleifion perthnasol yn derbyn gofal effeithio arnynt.

en-gb	This is one way in which Local Health Boards and NHS Trusts might demonstrate that they have had regard to the importance of ensuring that third party providers from whom they are securing the provision of services have a sufficient number of nurses to allow the nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Dyma un ffordd y gallai Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG ddangos eu bod wedi rhoi sylw i’r pwysigrwydd o sicrhau bod gan ddarparwyr trydydd parti y maent yn sicrhau’r ddarpariaeth o wasanaethau oddi wrthynt nifer digonol o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	Subsection (5) of section 25A provides that a Local Health Board or NHS Trust in Wales must (among other things) undertake workforce planning when having regard to the importance of providing sufficient nurses to allow nurses time to care for patients sensitively.
cy-gb	Mae is-adran (5) o adran 25A yn darparu bod rhaid i Fwrdd Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru (ymhlith pethau eraill) ymgymryd â chynllunio’r gweithlu wrth roi sylw i’r pwysigrwydd o ddarparu digon o nyrsys er mwyn rhoi amser i nyrsys i ofalu am gleifion mewn modd sensitif.

en-gb	Workforce planning includes planning the recruitment, retention, education and training of registered nurses.
cy-gb	Mae cynllunio’r gweithlu yn cynnwys cynllunio ar gyfer recriwtio, cadw, addysgu a hyfforddi nyrsys cofrestredig.

en-gb	It is considered that workforce planning is of fundamental importance to the success of the underlying policy objectives of the Act.
cy-gb	Ystyrir bod cynllunio’r gweithlu o bwys sylfaenol i lwyddiant yr amcanion polisi sydd wrth wraidd y Ddeddf.

en-gb	Workforce planning is a process to ensure the right number of people with the right skills are employed in the right place at the right time in order to deliver an organisation’s short- and long-term objectives.
cy-gb	Mae cynllunio’r gweithlu yn broses i sicrhau bod y nifer cywir o bobl sydd â’r sgiliau cywir yn cael eu cyflogi yn y lle cywir ar yr adeg gywir er mwyn cyflawni amcanion byrdymor a hirdymor y sefydliad.

en-gb	It constitutes a range of activities which may include succession planning;
cy-gb	Mae’n golygu ystod o weithgareddau a all gynnwys cynllunio ar gyfer olyniaeth;

en-gb	labour demand and supply forecasting;
cy-gb	rhagweld y galw a’r cyflenwad o ran llafur;

en-gb	recruitment and retention planning;
cy-gb	cynllunio recriwtio a chadw;

en-gb	skills audit gap analysis;
cy-gb	dadansoddi’r bylchau yn dilyn archwiliad sgiliau;

en-gb	job design and risk management.
cy-gb	cynllunio swyddi a rheoli risg.

en-gb	See also subsection 25D(3).
cy-gb	Gweler hefyd is-adran 25D(3).

en-gb	Section 25B Duty to calculate and take steps to maintain nurse staffing levels
cy-gb	Adran 25B Dyletswydd i gyfrifo a chymryd camau i gynnal lefelau staff nyrsio

en-gb	Section 25B introduces a duty for Local Health Boards and NHS Trusts in Wales (where applicable) to calculate and take steps to maintain nurse staffing levels and to inform patients of the level.
cy-gb	Mae adran 25B yn cyflwyno dyletswydd ar Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru (pan fo hynny’n gymwys) i gyfrifo a chymryd camau i gynnal lefelau staff nyrsio ac i hysbysu cleifion am y lefel honno.

en-gb	This duty applies to the clinical settings specified in subsection (3) of section 25B only.
cy-gb	Dim ond i’r lleoliadau clinigol a bennir yn is-adran (3) o adran 25B y mae’r ddyletswydd hon yn gymwys.

en-gb	Subsection 25B(1) provides that where a Local Health Board or NHS Trust in Wales provides nursing services in a clinical setting to which this section applies, it must designate a person or a description of person, known as the “designated person”.
cy-gb	Mae is-adran 25B(1) yn darparu, pan fo Bwrdd Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru yn darparu gwasanaethau nyrsio mewn lleoliad clinigol y mae’r adran hon yn gymwys iddo, fod rhaid iddo ddynodi person neu ddisgrifiad o berson, a adwaenir fel y “person dynodedig”.

en-gb	The designated person must calculate the number of nurses appropriate to provide care to patients that meets all reasonable requirements in that situation.
cy-gb	Rhaid i’r person dynodedig gyfrifo nifer y nyrsys sy’n briodol i ddarparu gofal i gleifion sy’n bodloni’r holl ofynion rhesymol yn y sefyllfa honno.

en-gb	This is called the “nurse staffing level”.
cy-gb	Dyma’r “lefel staff nyrsio”.

en-gb	Local Health Boards and NHS Trusts in Wales must then take all reasonable steps to maintain that level and make arrangements to inform patients of the nurse staffing level.
cy-gb	Rhaid i Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG yng Nghymru gymryd pob cam rhesymol wedyn i gynnal y lefel honno a gwneud trefniadau i hysbysu cleifion am y lefel staff nyrsio.

en-gb	A Local Health Board or NHS Trust might use various methods to inform patients of the nurse staffing level, such as a notice in the ward or information on a hospital website.
cy-gb	Gallai Bwrdd Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaeth GIG ddefnyddio dulliau amrywiol i hysbysu cleifion am y lefel staff nyrsio, megis hysbysiad yn y ward neu wybodaeth ar wefan ysbyty.

en-gb	26.Subsection (2) of section 25B provides that the designated person must calculate the nurse staffing level in accordance with section 25C.
cy-gb	26.Mae is-adran (2) o adran 25B yn darparu bod rhaid i’r person dynodedig gyfrifo’r lefel staff nyrsio yn unol ag adran 25C.

en-gb	Subsections (3)(a) and (b) of section 25B specify the types of clinical settings where the duties to designate a person to calculate a nurse staffing level, take all reasonable steps to maintain it and tell patients about it applied when the Act received Royal Assent.
cy-gb	Mae is-adrannau (3)(a) a (b) o adran 25B yn pennu’r mathau o leoliadau clinigol pan oedd y dyletswyddau i ddynodi person i gyfrifo lefel staff nyrsio, cymryd pob cam rhesymol i gynnal y lefel a dweud wrth gleifion amdani yn gymwys pan gafodd y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	These are adult acute medical in-patient wards and adult acute surgical inpatient wards.
cy-gb	Wardiau meddygol acíwt i gleifion mewnol sy’n oedolion a wardiau llawfeddygol acíwt i gleifion mewnol sy’n oedolion yw’r wardiau hyn.

en-gb	28.Section 25B(3)(c ) gives the Welsh Ministers the power to extend the settings to which the duties under section 25B apply by making regulations.
cy-gb	28.Mae adran 25B(3)(c) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i estyn y lleoliadau y mae’r dyletswyddau o dan adran 25B yn gymwys iddynt drwy wneud rheoliadau.

en-gb	The Welsh Ministers must make any such regulations using the affirmative procedure i.e. the regulations must be formally approved by the National Assembly for Wales before they can be made.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru wneud unrhyw reoliadau o’r fath drwy ddefnyddio’r weithdrefn gadarnhaol h.y. rhaid i’r rheoliadau gael eu cymeradwyo’n ffurfiol gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru cyn y gallant gael eu gwneud.

en-gb	Section 25C Nurse staffing levels:
cy-gb	Adran 25C Lefelau staff nyrsio:

en-gb	method of calculation
cy-gb	y dull o gyfrifo

en-gb	Section 25C sets out the approach that a designated person must take when calculating the nurse staffing level and provides details as to how this may be used.
cy-gb	Mae adran 25C yn nodi’r dull y mae rhaid i berson dynodedig ei ddilyn wrth gyfrifo’r lefel staff nyrsio ac yn darparu manylion ynghylch sut y gellid defnyddio hyn.

en-gb	This method of calculation is commonly known as the “triangulated approach” in the NHS in Wales, because it involves taking into account three different types of information (set out in (1)(a) and (b)).
cy-gb	Adwaenir y dull hwn o gyfrifo yn gyffredin fel y “dull trionglog” yn y GIG yng Nghymru, oherwydd ei fod yn golygu ystyried tri math gwahanol o wybodaeth (a nodir yn (1)(a) a (b)).

en-gb	The first of these is information that, in the professional judgment of the person adopting the approach, is relevant to the nurse staffing level.
cy-gb	Y cyntaf o’r rhain yw gwybodaeth sydd, ym marn broffesiynol y person sy’n mabwysiadu’r dull, yn berthnasol i’r lefel staff nyrsio.

en-gb	This would include things such as the skills, qualifications and experience of the staff, how sick the patients on the ward are and how much care they each need.
cy-gb	Byddai hyn yn cynnwys pethau megis y sgiliau, y cymwysterau a’r profiad sydd gan y staff, pa mor sâl yw’r cleifion ar y ward a faint o ofal y mae ei angen ar bob un ohonynt.

en-gb	The second is an estimated appropriate ratio of nurses to patients that has been generated using an evidence-based workforce planning tool.
cy-gb	Yr ail yw cymhareb briodol a amcangyfrifir o nyrsys i gleifion sydd wedi ei chreu drwy ddefnyddio offeryn cynllunio’r gweithlu ar sail tystiolaeth.

en-gb	Various evidence-based workforce planning tools are available.
cy-gb	Mae amryw o offer cynllunio’r gweithlu ar sail tystiolaeth ar gael.

en-gb	An acuity tool is one type, which records changes in levels of patients’ acuity and dependency (see glossary) over a defined period of time.
cy-gb	Mae offeryn aciwtedd yn un math, sy’n cofnodi newidiadau yn lefelau aciwtedd a dibyniaeth cleifion (gweler yr eirfa) dros gyfnod diffiniedig o amser.

en-gb	It is designed to establish an average staffing requirement over time, in order to help Local Health Boards and NHS Trusts with long-term workforce planning;
cy-gb	Mae wedi ei gynllunio i gadarnhau gofyniad staffio ar gyfartaledd dros amser, er mwyn helpu Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG i gynllunio’r gweithlu yn yr hirdymor;

en-gb	specifically, to help determine how many posts there should be on a ward.
cy-gb	yn benodol, eu helpu i benderfynu faint o swyddi a ddylai fod ar ward.

en-gb	The third type is nurse-sensitive indicators, which are used to measure the extent to which patients’ well-being is known to be particularly sensitive to the provision of care by a nurse.
cy-gb	Y trydydd math yw dangosyddion sensitif i nyrsys, a ddefnyddir i fesur i ba raddau y gwyddys bod llesiant cleifion yn arbennig o sensitif i’r ddarpariaeth o ofal gan nyrs.

en-gb	They include factors such as the number of falls resulting in harm that have occurred on a ward, patients’ developing pressure ulcers whilst in hospital and errors resulting in harm when administering medicine to patients on a ward.
cy-gb	Maent yn cynnwys ffactorau megis nifer yr achosion o gwympo sydd wedi digwydd ar ward sy’n arwain at niwed, cleifion sydd wedi datblygu wlserau pwyso tra bônt yn yr ysbyty a chamgymeriadau sy’n arwain at niwed wrth roi meddyginiaeth i gleifion ar ward.

en-gb	Subsection 25C(2) allows the designated person to calculate different nurse staffing levels for different times and depending on the conditions in which care is provided.
cy-gb	Mae is-adran 25C(2) yn caniatáu i’r person dynodedig gyfrifo lefelau staff nyrsio gwahanol ar gyfer adegau gwahanol a chan ddibynnu ar yr amodau y darperir gofal ynddynt.

en-gb	This allows for a designated person to calculate a nurse staffing level that takes into consideration the actual number of patients on the ward and the type and level of care that those patients require.
cy-gb	Mae hyn yn caniatáu i berson dynodedig gyfrifo lefel staff nyrsio sy’n ystyried nifer gwirioneddol y cleifion ar y ward a’r math a’r lefel o ofal sy’n ofynnol ar gyfer y cleifion hynny.

en-gb	In arriving at the nurse staffing level, the designated person can take account of the number of healthcare support workers who are providing care to patients under the supervision of a nurse or who are discharging duties delegated to them by a nurse.
cy-gb	Wrth gyfrifo’r lefel staff nyrsio, gall y person dynodedig roi ystyriaeth i nifer y gweithwyr cymorth gofal iechyd sy’n darparu gofal i gleifion o dan oruchwyliaeth nyrs neu sy’n cyflawni dyletswyddau a ddirprwyir iddynt gan nyrs.

en-gb	This is possible as subsection (6)(a) of Section 25A provides that in sections 25A to 25E inclusive, “references to a nurse providing care for patients include the provision of care by a person other than a nurse acting under the supervision of, or discharging duties delegated to the person by, a nurse”.
cy-gb	Mae hyn yn bosibl gan fod is-adran (6)(a) o Adran 25A yn darparu, yn adrannau 25A i 25E yn gynhwysol, fod “references to a nurse providing care for patients include the provision of care by a person other than a nurse acting under the supervision of, or discharging duties delegated to the person by, a nurse”.

en-gb	guidance
cy-gb	canllawiau

en-gb	Section 25D provides that the Welsh Ministers must issue guidance to Local Health Boards and NHS Trusts (where applicable) about the duties under sections 25B and 25C, and that every Local Health Board and NHS Trust to which those sections apply must have regard to the guidance.
cy-gb	Mae adran 25D yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau ynghylch y dyletswyddau o dan adrannau 25B a 25C, a bod rhaid i bob Bwrdd Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaeth GIG y mae’r adrannau hynny’n gymwys iddynt roi sylw i’r canllawiau.

en-gb	Subsection (2) of section 25D sets out a non-exhaustive list of the matters which the guidance may specify should be taken into account by a designated person when exercising their professional judgement.
cy-gb	Mae is-adran (2) o adran 25D yn nodi rhestr nad yw’n hollgynhwysfawr o’r materion y caiff y canllawiau bennu y dylai person dynodedig eu hystyried wrth arfer ei farn broffesiynol.

en-gb	For example, the guidance could set out that it is relevant to consider factors such as whether nurses are newly-qualified or how many years’ general or specialist experience they have (see (2)(a).
cy-gb	Er enghraifft, gallai’r canllawiau nodi ei bod yn berthnasol ystyried ffactorau megis a yw’r nyrsys yn rhai sydd newydd gymhwyso neu faint o flynyddoedd o brofiad cyffredinol neu arbenigol sydd ganddynt (gweler (2)(a)).

en-gb	It could also provide that a designated person should consider the care provided to patients by other health professionals or staff who will be present on a ward and their competencies and experience e.g. physiotherapists, trainee doctors or student nurses.
cy-gb	Gallai hefyd ddarparu y dylai person dynodedig ystyried y gofal a ddarperir i gleifion gan weithwyr iechyd proffesiynol eraill neu staff a fydd yn bresennol ar ward a’u cymwyseddau a’u profiad e.e. ffisiotherapyddion, meddygon dan hyfforddiant neu fyfyrwyr nyrsio.

en-gb	Subsection (3) of section 25D provides that the guidance may also make provision about workforce planning that Local Health Boards and NHS Trusts may undertake in order to enable them to comply with their duties under sections 25B and 25C.
cy-gb	Mae is-adran (3) o adran 25D yn darparu y caiff y canllawiau hefyd wneud darpariaeth ynghylch cynllunio’r gweithlu y caiff Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG ymgymryd ag ef, er mwyn eu galluogi i gydymffurfio â’u dyletswyddau o dan adrannau 25B a 25C.

en-gb	Subsection (4) of section 25D prescribes the persons with whom the Welsh Ministers must consult before issuing guidance.
cy-gb	Mae is-adran (4) o adran 25D yn rhagnodi’r personau y mae rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â hwy cyn dyroddi canllawiau.

en-gb	In essence, the Welsh Ministers must consult with persons and organisations that are likely to be affected by the guidance.
cy-gb	Yn ei hanfod, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â phersonau a sefydliadau y mae’r canllawiau yn debygol o effeithio arnynt.

en-gb	Specifically, they are Local Health Boards and any NHS Trust that is under a duty to have regard to the guidance;
cy-gb	Yn benodol, y personau a’r sefydliadau hyn yw Byrddau Iechyd Lleol ac unrhyw Ymddiriedolaeth GIG sydd o dan ddyletswydd i roi sylw i’r canllawiau;

en-gb	such organisations as appear to the Welsh Ministers to represent the interests of any providers of care homes or providers of independent hospitals in Wales that are likely to be affected by the guidance;
cy-gb	y sefydliadau hynny y mae’n ymddangos i Weinidogion Cymru eu bod yn cynrychioli buddiannau unrhyw ddarparwyr cartrefi gofal neu ddarparwyr ysbytai annibynnol yng Nghymru y mae’r canllawiau yn debygol o effeithio arnynt;

en-gb	organisations that appear to the Welsh Ministers to represent the interests of any other persons (i.e. other than providers of care homes and independent hospitals), which are likely to be affected by the guidance and such other persons likely to be affected by the guidance as the Welsh Ministers consider appropriate.
cy-gb	sefydliadau y mae’n ymddangos i Weinidogion Cymru eu bod yn cynrychioli buddiannau unrhyw bersonau eraill (h.y. ac eithrio darparwyr cartrefi gofal ac ysbytai annibynnol), y mae’r canllawiau yn debygol o effeithio arnynt ac unrhyw bersonau eraill y mae’r canllawiau yn debygol o effeithio arnynt ac y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried eu bod yn briodol.

en-gb	reports
cy-gb	adroddiadau

en-gb	Section 25E details the reporting requirements for the Act.
cy-gb	Mae adran 25E yn nodi’r gofynion adrodd ar gyfer y Ddeddf.

en-gb	Subsection (1) of section 25E provides that Local Health Boards, and any NHS Trust in Wales to which the duty to calculate a nurse staffing level in section 25B applies, must provide a nurse staffing levels report in accordance with the provisions of section 25E.
cy-gb	Mae is-adran (1) o adran 25E yn darparu bod rhaid i Fyrddau Iechyd Lleol, ac unrhyw Ymddiriedolaeth GIG yng Nghymru y mae’r ddyletswydd i gyfrifo lefel staff nyrsio yn adran 25B yn gymwys iddi, ddarparu adroddiad ar lefelau staff nyrsio yn unol â darpariaethau adran 25E.

en-gb	This report can be a discrete report or it may be incorporated in a wider report.
cy-gb	Gall yr adroddiad hwn fod yn adroddiad ar wahân neu gellir ei ymgorffori mewn adroddiad ehangach.

en-gb	Subsection (2) of section 25E provides that a nurse staffing levels report must cover a “reporting period” and lists the three specific types of information which must be covered in such a report namely:
cy-gb	Mae is-adran (2) o adran 25E yn darparu bod rhaid i adroddiad ar lefelau staff nyrsio gwmpasu cyfnod adrodd (“reporting period”) ac mae’n rhestru’r tri math penodol o wybodaeth y mae rhaid eu cwmpasu mewn adroddiad o’r fath sef:

en-gb	(a) the extent to which nurse staffing levels have been maintained;
cy-gb	(a) i ba raddau y mae lefelau staff nyrsio wedi eu cynnal;

en-gb	(b) the impact the Board or Trust considers that not maintaining nurse staffing levels has had on care provided to patients (subsection (2)(b) gives examples of the types of information that might be included under this heading) and (c) any actions taken in response to not maintaining nurse staffing levels.
cy-gb	(b) yr effaith y mae’r Bwrdd neu’r Ymddiriedolaeth yn ystyried bod peidio â chynnal lefelau staff nyrsio wedi ei chael ar y gofal a ddarperir i gleifion (mae is-adran (2)(b) yn rhoi enghreifftiau o’r mathau o wybodaeth a allai gael eu cynnwys o dan y pennawd hwn) ac (c) unrhyw gamau a gymerir mewn ymateb i beidio â chynnal lefelau staff nyrsio.

en-gb	A Local Health Board or NHS Trust may choose to provide additional information in the nurse staffing levels report.
cy-gb	Caiff Bwrdd Iechyd Lleol neu Ymddiriedolaeth GIG ddewis darparu gwybodaeth ychwanegol yn yr adroddiad ar lefelau staff nyrsio.

en-gb	Subsection (3) of section 25E provides that each nurse staffing levels report must be submitted to the Welsh Ministers no later than 30 days after the last day of the reporting period.
cy-gb	Mae is-adran (3) o adran 25E yn darparu bod rhaid cyflwyno pob adroddiad ar lefelau staff nyrsio i Weinidogion Cymru heb fod yn hwyrach na 30 o diwrnodau ar ôl diwrnod olaf y cyfnod adrodd.

en-gb	The reporting period is set in accordance with the provisions of subsection (5).
cy-gb	Mae’r cyfnod adrodd wedi ei osod yn unol â darpariaethau is-adran (5).

en-gb	Subsection (4) of section 25E provides that, after the expiry of each reporting period, the Welsh Ministers must (a) prepare and publish a document summarising the content of the nurse staffing levels reports submitted in respect of that reporting period, and (b) lay each report submitted to them in that period before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae is-adran (4) o adran 25E yn darparu, ar ôl i bob cyfnod adrodd ddod i ben, fod rhaid i Weinidogion Cymru (a) llunio a chyhoeddi dogfen sy’n crynhoi cynnwys yr adroddiadau ar lefelau staff nyrsio a gyflwynir mewn cysylltiad â’r cyfnod adrodd hwnnw, a (b) gosod pob adroddiad a gyflwynir iddynt yn y cyfnod hwnnw gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Laying a report before the National Assembly for Wales means that a copy of the report must be given to the Table Office at the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae gosod adroddiad gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn golygu bod rhaid rhoi copi o’r adroddiad i’r Swyddfa Gyflwyno yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Table Office publishes all documents officially laid before the Assembly on the Laid Documents section of the National Assembly for Wales website, where they can be viewed and downloaded.
cy-gb	Mae’r Swyddfa Gyflwyno yn cyhoeddi pob dogfen a osodir yn swyddogol gerbron y Cynulliad yn yr adran Dogfennau a Osodwyd ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru, lle y gellir eu gweld a’u lawrlwytho.

en-gb	Subsection (5) of section 25E establishes a three-year reporting cycle for the submission of nurse staffing levels reports.
cy-gb	Mae is-adran (5) o adran 25E yn sefydlu cylch adrodd tair blynedd ar gyfer cyflwyno adroddiadau ar lefelau staff nyrsio.

en-gb	The “initial reporting period,” i.e. the first three-year period which must be the subject of a nurse staffing levels report, is the period of three years beginning with the commencement of section 25E.
cy-gb	Y cyfnod adrodd cychwynnol (“initial reporting period”), h.y. y cyfnod cyntaf o dair blynedd y mae rhaid iddo fod yn destun adroddiad ar lefelau staff nyrsio, yw’r cyfnod o dair blynedd sy’n dechrau â chychwyn adran 25E.

en-gb	All subsequent reporting periods run for the period of three years beginning with the day after the last day of the preceding reporting period.
cy-gb	Mae pob cyfnod adrodd dilynol yn rhedeg am y cyfnod o dair blynedd sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y diwrnod olaf yn y cyfnod adrodd blaenorol.

en-gb	It is anticipated that the Welsh Ministers will choose to commence section 25E and so trigger the start of the “initial reporting period” on a date which will align it with existing planning and reporting cycles in the NHS in Wales.
cy-gb	Rhagwelir y bydd Gweinidogion Cymru yn dewis cychwyn adran 25E a thrwy hynny yn sbarduno dechrau’r “cyfnod adrodd cychwynnol” ar ddyddiad a fydd yn ei gysoni â chylchoedd cynllunio ac adrodd presennol yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	Coupled with the requirement in subsection (3) that each report be submitted to the Welsh Ministers no later than 30 days after the last day of the reporting period, Local Health Boards and NHS Trusts (where applicable) will all submit their nurse staffing levels reports for the same three-year period to the same deadline.
cy-gb	Ynghyd â’r gofyniad yn is-adran (3) i bob adroddiad gael ei gyflwyno i Weinidogion Cymru heb fod yn hwyrach na 30 o ddiwrnodau ar ôl diwrnod olaf y cyfnod adrodd, bydd Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau GIG (pan fo’n gymwys) oll yn cyflwyno eu hadroddiadau ar lefelau staff nyrsio ar gyfer yr un cyfnod o dair blynedd yn ôl yr un terfyn amser.

en-gb	Subsection (6) of section 25E defines “Complaints Regulations” for the purposes of this Act.
cy-gb	Mae is-adran (6) o adran 25E yn diffinio Rheoliadau Cwynion (“Complaints Regulations”) at ddibenion y Ddeddf hon.

en-gb	Complaints made in accordance with the Complaints Regulations about care provided to patients by nurses is an example of the information that may be included in a nurse staffing levels report under section 25E(2)(b).
cy-gb	Mae cwynion a wneir yn unol â’r Rheoliadau Cwynion ynghylch gofal a ddarperir i gleifion gan nyrsys yn enghraifft o’r wybodaeth a all gael ei chynnwys mewn adroddiad ar lefelau staff nyrsio o dan adran 25E(2)(b).

en-gb	Section 1(2) of the Act amends section 203(6) of the National Health Service (Wales) Act 2006.
cy-gb	Mae adran 1(2) o’r Ddeddf yn diwygio adran 203(6) o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006.

en-gb	The effect of the amendment is to make regulations under section 25B(3)(c) subject to the affirmative resolution procedure.
cy-gb	Effaith y diwygiad yw gwneud rheoliadau o dan adran 25B(3)(c) yn ddarostyngedig i’r weithdrefn penderfyniad cadarnhaol.

en-gb	52.Section 1(3) of the Act amends section 207 of the National Health Service (Wales) Act 2006 to add “nurse staffing level” to the index of defined expressions in that Act.
cy-gb	52.Mae adran 1(3) o’r Ddeddf yn diwygio adran 207 o Ddeddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006 i ychwanegu “lefel staff nyrsio” at y mynegai o ymadroddion sydd wedi eu diffinio yn y Ddeddf honno.

en-gb	Section 2 provides that the provisions of the Act will come into force on Royal Assent, except for section 1, which will be commenced by order by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adran 2 yn darparu y daw darpariaethau’r Ddeddf i rym pan roddir y Cydsyniad Brenhinol iddi, ac eithrio adran 1, a gaiff ei chychwyn drwy orchymyn gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 1 contains the substantive provisions in the Act.
cy-gb	Mae adran 1 yn cynnwys y darpariaethau sylweddol yn y Ddeddf.

en-gb	It is section 1 that inserts the new sections 25A to 25E into the National Health Service (Wales) Act 2006.
cy-gb	Adran 1 sy’n mewnosod yr adrannau newydd 25A i 25E yn Neddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006.

en-gb	Section 2 gives the Welsh Ministers the flexibility to decide when to commence section 1 by using a commencement order.
cy-gb	Mae adran 2 yn rhoi’r hyblygrwydd i Weinidogion Cymru i benderfynu pa bryd y maent am gychwyn adran 1 drwy ddefnyddio gorchymyn cychwyn.

en-gb	The commencement order may commence different parts of section 1 at different times and for different purposes and make consequential, transitory or savings provisions in connection with the coming into force of a provision of the Act.
cy-gb	Caiff y gorchymyn cychwyn gychwyn rhannau gwahanol o adran 1 ar adegau gwahanol ac at ddibenion gwahanol a gwneud darpariaethau canlyniadol, darfodol neu arbed mewn cysylltiad â dod â darpariaeth yn y Ddeddf i rym.

en-gb	This section establishes the Act’s title as the Nurse Staffing Levels (Wales) Act 2016.
cy-gb	Mae'r adran hon yn cadarnhau mai enw'r Ddeddf yw Deddf Lefelau Staff Nyrsio (Cymru) 2016.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar:

en-gb	http://www.assembly.wales/en/bus-home/bus-
cy-gb	http://www.assembly.wales/cy/bus-home/bus-legislation/Pages/assembly

en-gb	legislation/Pages/assembly acts.aspx.
cy-gb	acts.aspx.

en-gb	56.In these Explanatory Notes, the terms set out in the left-hand column of the table below have the meanings attributed to them in the right-hand column of the table.
cy-gb	56.Yn y Nodiadau Esboniadol hyn, mae gan y termau yng ngholofn chwith y tabl isod yr ystyron a briodolir iddynt yng ngholofn dde’r tabl isod.

en-gb	Term
cy-gb	Term

en-gb	dependency
cy-gb	dibyniaeth

en-gb	The amount of care a patient needs.
cy-gb	Faint o ofal y mae ei angen ar glaf.

en-gb	designated person
cy-gb	person dynodedig

en-gb	A person or description of a person who, for the purposes of the Act, may be designated to calculate the number of nursesappropriatetoprovidecareto patientsthatmeetsall reasonable requirements in that situation.
cy-gb	Person neu ddisgrifiad o berson y caniateir iddo, at ddibenion y Ddeddf, gael ei ddynodi i gyfrifo nifer y nyrsys sy’n briodol i ddarparu gofal i gleifion sy’n bodloni’r holl ofynion rhesymol yn y sefyllfa honno.

en-gb	nurse-sensitive indicator
cy-gb	dangosydd sensitif i nyrsys

en-gb	An indicator which reflects the extent to which patients’ well-being is known to be particularly sensitive to the provision of care by a nurse.
cy-gb	Dangosydd sy’n adlewyrchu i ba raddau y gwyddys bod llesiant cleifion yn arbennig o sensitif i’r ddarpariaeth o ofal gan nyrs.

en-gb	nurse staffing level
cy-gb	lefel staff nyrsio

en-gb	This is the description given by the Act for the number of nurses appropriate to provide care to patients, that meets all reasonable requirements in that situation.
cy-gb	Dyma’r disgrifiad a roddir gan y Ddeddf ar gyfer nifer y nyrsys sy’n briodol i ddarparu gofal i gleifion, sy’n bodloni’r holl ofynion rhesymol yn y sefyllfa honno.

en-gb	nurse
cy-gb	nyrs

en-gb	Means a registered nurse.
cy-gb	Dyma nyrs gofrestredig.

en-gb	In accordance with section 5 and Schedule 1 of the Interpretation Act 19782 registered nurse means a nurse registered in the register maintained under article 5 of the Nursing and Midwifery Order 20013 by virtue of qualifications in nursing or midwifery as the case may be.
cy-gb	Yn unol ag adran 5 o Ddeddf Dehongli 19782 ac Atodlen 1 iddi ystyr nyrs gofrestredig yw nyrs sydd wedi ei chofrestru yn y gofrestr a gynhelir o dan erthygl 5 o Orchymyn Nyrsio a Bydwreigiaeth 20013 yn rhinwedd cymwysterau mewn nyrsio neu fydwreigiaeth yn ôl y digwydd.

en-gb	triangulated approach
cy-gb	dull trionglog

en-gb	A technique for calculating the number of nurses that are to be deployed in a care setting which uses professional judgement, data from a relevant acuity tool, and the levels of nurse-sensitive indicators.
cy-gb	Techneg ar gyfer cyfrifo nifer y nyrsys sydd i gael eu rhoi mewn lleoliad gofal sy’n defnyddio barn broffesiynol, data o offeryn aciwtedd perthnasol, a’r lefelau o ddangosyddion sensitif i nyrsys.

en-gb	DEDDF RHENTU CARTREFI
cy-gb	DEDDF RHENTU CARTREFI

en-gb	(CYMRU) 2016
cy-gb	(CYMRU) 2016

en-gb	RENTING HOMES
cy-gb	RENTING HOMES

en-gb	(WALES) ACT 2016
cy-gb	(WALES) ACT 2016

en-gb	These notes refer to the Renting Homes (Wales) Act 2016 (anaw 1)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 (dccc 1)

en-gb	RENTING HOMES (WALES) ACT 2016
cy-gb	DEDDF RHENTU CARTREFI (CYMRU) 2016

en-gb	These Explanatory Notes are for the Renting Homes (Wales) Act 2016 which was passed by the National Assembly for Wales on 17 November 2015 and received Royal Assent on 18 January 2016.
cy-gb	Nodiadau Esboniadol yw’r rhain ar gyfer Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 17 Tachwedd 2015 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 18 Ionawr 2016.

en-gb	They have been prepared by the Education and Public Services Group of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Lluniwyd y rhain gan Grŵp Addysg a Gwasanaethau Cyhoeddus Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Act provides for most tenancies and licences conferring the right to occupy a dwelling as a home to be one of two kinds of ‘occupation contract’:
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn darparu y bydd y rhan fwyaf o denantiaethau a thrwyddedau sy’n rhoi’r hawl i feddiannu annedd fel cartref yn un o ddau fath o ‘gontract meddiannaeth’:

en-gb	a ‘secure contract’, which is periodic;
cy-gb	‘contract diogel’, sy’n un cyfnodol;

en-gb	or a ‘standard contract’, which can be periodic or of a fixed term.
cy-gb	neu ‘gontract safonol’ a all fod yn un cyfnodol neu’n un am gyfnod penodol.

en-gb	Most previously established statutory tenancies are abolished by the Act, being replaced by the appropriate kind of occupation contract.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diddymu’r rhan fwyaf o’r tenantiaethau statudol a sefydlwyd yn flaenorol, ac yn rhoi’r math priodol o gontract meddiannaeth yn eu lle.

en-gb	The Act also makes provision as to the terms of occupations contracts, and the setting out of those terms in a written statement of the contract.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch telerau contractau meddiannaeth, ac ynghylch nodi’r telerau hynny mewn datganiad ysgrifenedig o’r contract.

en-gb	Tenancies and licences
cy-gb	Tenantiaethau a thrwyddedau

en-gb	Generally, people who live in a home they do not own do so under a tenancy or licence.
cy-gb	Ar y cyfan, mae pobl sy’n byw mewn cartref nad ydynt yn berchen arno yn gwneud hynny o dan denantiaeth neu o dan drwydded.

en-gb	A tenancy is a contract between two or more persons (a tenant or tenants and a landlord) under which the tenant lives in the home.
cy-gb	Mae tenantiaeth yn gontract rhwng dau berson neu ragor (tenant neu denantiaid a landlord) y mae’r tenant yn byw yn y cartref oddi tano.

en-gb	The tenant (and people who live with him or her) does not have to share the dwelling with anyone else, because the tenant has an interest in the land which is subject to the tenancy.
cy-gb	Nid oes raid i’r tenant (na phobl sy’n byw gydag ef) rannu’r annedd ag unrhyw un arall, gan fod gan y tenant fuddiant yn y tir sy’n ddarostyngedig i’r denantiaeth.

en-gb	Rent is payable by the tenant.
cy-gb	Rhaid i’r tenant dalu rhent.

en-gb	A tenancy gives rights to, and imposes obligations on, both the tenant and the landlord.
cy-gb	Mae tenantiaeth yn rhoi hawliau i’r tenant ac i’r landlord, ac yn gosod rhwymedigaethau ar y naill a’r llall hefyd.

en-gb	A licence is also a contract between two or more persons (a licensee or licensees and a landlord).
cy-gb	Mae trwydded hefyd yn gontract rhwng dau berson neu ragor (trwyddedai neu drwyddedeion a landlord).

en-gb	The licensee is allowed to live in the dwelling which is the subject of the licence.
cy-gb	Caiff y trwyddedai fyw yn yr annedd sy’n ddarostyngedig i’r drwydded.

en-gb	A key legal difference between a tenancy and licence is that a licensee does not have an interest in the relevant land, and in practice the main difference between a tenancy and a licence is that a licensee does not have the right to sole occupation of the home.
cy-gb	Un o’r prif wahaniaethau cyfreithiol rhwng tenantiaeth a thrwydded yw nad oes gan drwyddedai fuddiant yn y tir perthnasol, ac yn ymarferol, y prif wahaniaeth rhwng tenantiaeth a thrwydded yw nad oes gan drwyddedai’r hawl i feddiannu’r cartref fel unig feddiannwr.

en-gb	So, for example, a lodger will usually be a licensee.
cy-gb	Felly, er enghraifft, bydd lletywr fel arfer yn drwyddedai.

en-gb	The Act will not change this;
cy-gb	Ni fydd y Ddeddf yn newid hyn;

en-gb	a person who rents a home in Wales will rent it under a tenancy or licence.
cy-gb	bydd person sy’n rhentu cartref yng Nghymru yn gwneud hynny o dan denantiaeth neu o dan drwydded.

en-gb	But in many respects that distinction will be less important in practice, because the Act makes virtually no distinction between tenancies and licences.
cy-gb	Ond ar sawl ystyr, bydd y gwahaniaeth hwnnw’n llai pwysig yn ymarferol, oherwydd nid yw’r Ddeddf yn gwahaniaethu fawr ddim rhwng tenantiaethau a thrwyddedau.

en-gb	The diagram below illustrates how occupation contracts relate to the various kinds of tenancies and licences in existence before they were abolished by the Act.
cy-gb	Mae’r diagram isod yn dangos beth yw’r berthynas rhwng y contractau meddiannaeth a’r gwahanol fathau o denantiaethau a thrwyddedau a oedd yn bodoli cyn iddynt gael eu diddymu gan y Ddeddf.

en-gb	Previous Tenancy Types
cy-gb	Tenantiaethau Blaenorol

en-gb	Assured Tenancies
cy-gb	Tenantiaethau Diogel

en-gb	(Issued by Registered Social Landlords
cy-gb	(Gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig – Deddf

en-gb	(RSLs) – Housing Act 1988)
cy-gb	Tai 1988)

en-gb	Introductory Tenancies
cy-gb	Tenantiaethau Rhagarweiniol

en-gb	(Issued by Local Housing Authorities – Housing Act 1996)
cy-gb	(Gan Awdurdodau Tai Lleol – Deddf Tai 1996)

en-gb	Demoted Tenancies
cy-gb	Tenantiaethau Isradd

en-gb	(Issued by Local Housing Authorities
cy-gb	(Gan Awdurdodau Tai Lleol a

en-gb	and Registered Social Landlords –
cy-gb	Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig –

en-gb	introduced by Anti- Social Behaviour Act
cy-gb	cyflwynwyd gan Ddeddf Ymddygiad Gwrthgymdeithasol

en-gb	Secure Tenancies
cy-gb	Tenantiaethau Diogel

en-gb	(Issued by Local Housing Authorities – Housing Acts 1985 and 1996)
cy-gb	(Gan Awdurdodau Tai Lleol – Deddfau Tai 1985 a 1996)

en-gb	Assured Shorthold Tenancies
cy-gb	Tenantiaethau Byrddaliadol Sicr

en-gb	(Issued by private landlords – Housing Act 1988)
cy-gb	(Gan landlordiaid preifat – Deddf Tai1988)

en-gb	Other Private Tenancies & Licences
cy-gb	Tenantiaethau a Thrwyddedau Preifat Eraill

en-gb	(Issued by private landlords)
cy-gb	(Gan landlordiaid preifat)

en-gb	Figure 1.
cy-gb	Ffigur 1:

en-gb	Renting Homes (Wales) Act 2016- Overview
cy-gb	Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 – Trosolwg

en-gb	Renting Homes
cy-gb	Rhentu Cartrefi

en-gb	Occupation
cy-gb	Meddiannaeth

en-gb	Contracts
cy-gb	Contractau

en-gb	(Housing –
cy-gb	(Tai –

en-gb	Private landlords)
cy-gb	Landlordiaid Preifat)

en-gb	(Introductory Standard
cy-gb	(Contractau Safonol

en-gb	Contracts and
cy-gb	Rhagarweiniol a

en-gb	(Prohibited Conduct
cy-gb	Chontractau Safonol

en-gb	Standard Contracts –
cy-gb	Ymddygiad Cofrestredig –

en-gb	Community Landlords)
cy-gb	Gwaharddedig – Landlordiaid cymunedol

en-gb	(Social housing – Community Landlords)
cy-gb	(Tai Cymdeithasol – Landlordiaid Cymunedol)

en-gb	(Private landlords – power to issue)
cy-gb	(Landlordiaid preifat - y pŵer i’w rhoi)

en-gb	Standard Contracts
cy-gb	(Contractau Safonol

en-gb	Standard Contracts
cy-gb	Chontractau Safonol

en-gb	Secure Contracts
cy-gb	Contractau Diogel

en-gb	Terms, Matters and Model Contracts
cy-gb	Telerau, Materion a Chontractau Enghreifftiol

en-gb	Additional terms (parties’ negotiation)
cy-gb	Telerau ychwanegol (drwy drafod)

en-gb	Supplementary terms (Regulations)
cy-gb	Telerau atodol (Rheoliadau)

en-gb	Fundamental terms
cy-gb	Telerau sylfaenol

en-gb	(Renting Homes (Wales) Act 2016)
cy-gb	(Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016)

en-gb	Key matters (rent / property etc.)
cy-gb	Materion allweddol (rhent / eiddo etc.)

en-gb	Model Contracts
cy-gb	Contractau Enghreifftiol

en-gb	7.In effect, the occupation contract, with all of its rights and obligations, will sit on top of the tenancy or licence with a view to helping the parties to the tenancy or licence to have clarity as to what their rights and obligations are, and what the other party’s rights and obligations are, regardless of the legal basis for the occupation.
cy-gb	7.Bydd y contract meddiannaeth a’r holl hawliau a rhwymedigaethau sy’n perthyn iddo yn gorwedd, i bob pwrpas, ar ben y denantiaeth neu’r drwydded, er mwyn helpu’r partïon i’r denantiaeth neu’r drwydded i ddeall eu hawliau a’u rhwymedigaethau eu hunain, yn ogystal â hawliau a rhwymedigaethau’r parti arall, ni waeth ar ba sail y maent yn meddiannu eu cartref.

en-gb	8.This means that, under the Act, the key questions for a tenant or licensee will be:
cy-gb	8.Golyga hyn mai’r prif gwestiynau ar gyfer tenant neu drwyddedai, o dan y Ddeddf, fydd:

en-gb	a.
cy-gb	a.

en-gb	whether or not they live in their home under an occupation contract, and
cy-gb	pa un a ydynt yn byw yn eu cartref o dan gontract meddiannaeth ai peidio, a

en-gb	b.
cy-gb	b.