en-gb	Sections 82 to 85 make provision in relation to various matters which concern land drainage.
cy-gb	Mae adrannau 82 i 85 yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â materion amrywiol sy’n ymwneud â draenio tir.

en-gb	Sections 82-84 concern Internal Drainage Boards (IDBs) and their funding.
cy-gb	Mae adrannau 82-84 yn ymwneud â byrddau draenio mewnol a’r modd y cânt eu cyllido.

en-gb	IDBs are established to exercise functions relating to the drainage of land in their districts.
cy-gb	Sefydlir y byrddau hyn er mwyn arfer swyddogaethau sy’n gysylltiedig â draenio tir yn eu hardaloedd.

en-gb	Recent changes have transferred all IDB functions in Wales to NRW.
cy-gb	Yn sgil newidiadau diweddar trosglwyddwyd holl swyddogaethau’r byrddau draenio mewnol yng Nghymru i CNC.

en-gb	Section 82 concerns the publication of notices in relation to internal drainage boards (IDBs).
cy-gb	Mae adran 82 yn ymwneud â chyhoeddi hysbysiadau mewn perthynas â byrddau draenio mewnol.

en-gb	Section 83 makes provision in relation to the way in which nonagricultural land is valued for the purposes of the apportionment of drainage expenses in the context of drainage rates.
cy-gb	Mae adran 83 yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â’r ffordd y caiff tir anamaethyddol ei brisio er mwyn dosrannau costau draenio yng nghyd-destun ardrethi draenio.

en-gb	Section 84 concerns appeals against special levies.
cy-gb	Mae adran 84 yn ymwneud ag apelau yn erbyn ardollau arbennig.

en-gb	Section 85 concerns the Welsh Ministers’ powers to act to ensure compliance with orders of the Agricultural Land Tribunal (ALT) in relation to cleansing ditches.
cy-gb	Mae adran 85 yn ymwneud â phwerau Gweinidogion Cymru i sicrhau y cydymffurfir â gorchmynion y Tribiwnlys Tir Amaethyddol mewn perthynas â glanhau ffosydd.

en-gb	Section 82 – Repeal of requirements to publish in local newspapers etc.
cy-gb	Adran 82 – Diddymu gofynion i gyhoeddi mewn papurau newydd lleol etc.

en-gb	This section repeals provisions of the Land Drainage Act 1991 (LDA 1991) which specify the way in which notices relating to Internal Drainage Boards (IDBs) must be published.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diddymu darpariaethau Deddf Draenio Tir 1991 sy’n pennu ar ba ffurf y mae’n rhaid cyhoeddi hysbysiadau sy’n ymwneud â byrddau draenio mewnol.

en-gb	The current provisions require notices to be published in one or more local newspapers.
cy-gb	Mae’r darpariaethau presennol yn ei gwneud yn ofynnol i hysbysiadau gael eu cyhoeddi mewn un papur newydd lleol neu ragor.

en-gb	The notices to which the requirements apply deal with matters such as alterations to internal drainage districts and the making of byelaws.
cy-gb	Mae’r hysbysiadau y mae’r gofynion yn gymwys iddynt yn ymdrin â materion megis addasu ardaloedd draenio mewnol a gwneud is-ddeddfau.

en-gb	The changes will not remove the obligation to publish notices, but will mean that publication in a local newspaper is no longer required.
cy-gb	Ni fydd y newidiadau yn cael gwared ar y rhwymedigaeth i gyhoeddi hysbysiadau, ond byddant yn golygu na fydd yn ofynnol cyhoeddi mewn papur newydd lleol mwyach.

en-gb	This will provide for more flexible advertising arrangements and allow the IDBs and NRW to choose the most appropriate mechanism for distribution of notices, including electronic methods.
cy-gb	Bydd hynny’n darparu ar gyfer trefniadau hysbysebu mwy hyblyg ac yn caniatáu i’r byrddau draenio mewnol ac CNC ddewis y dull mwyaf priodol o ddosbarthu hysbysiadau, gan gynnwys dulliau electronig.

en-gb	Section 83 - Valuation of non-agricultural land for apportionment of drainage expenses
cy-gb	Adran 83 – Prisio tir anamaethyddol er mwyn dosrannu costau draenio

en-gb	The expenses of an IDB that are not covered by grant funding are met partly by drainage rates payable by occupiers of agricultural land in its district, and partly by special levies issued to relevant local authorities (who must include the levies in their Council Tax budgets).
cy-gb	Caiff costau bwrdd draenio mewnol nad ydynt yn cael eu diwallu gan gyllid grant eu diwallu yn rhannol gan ardrethi draenio y mae meddianwyr tir amaethyddol yn yr ardal yn eu talu, ac yn rhannol gan ardollau arbennig a godir ar yr awdurdodau lleol perthnasol (a rhaid iddynt hwy gynnwys yr ardollau yn eu cyllidebau Treth Gyngor).

en-gb	The proportions of an IDB’s expenditure that are met from drainage rates and special levies are determined by comparing the total value of the agricultural land in its district with the total value of the nonagricultural land.
cy-gb	Pennir y gyfran o wariant bwrdd draenio mewnol a ddiwellir o’r ardrethi draenio a’r ardollau arbennig drwy gymharu cyfanswm gwerth y tir amaethyddol yn ei ardal â chyfanswm gwerth y tir anamaethyddol.

en-gb	For agricultural land, Chapter 2 of Part 4 of the LDA 1991 sets out the valuation methodology that must be used for these purposes.
cy-gb	O ran tir amaethyddol, mae Pennod 2 o Ran 4 o Ddeddf Draenio Tir 1991 yn nodi’r dull prisio y mae’n rhaid ei ddefnyddio at y dibenion hyn.

en-gb	For non-agricultural land, section 37(5) provides that if the land was included on a rating or valuation list in 1990 its value is to be calculated by reference to the value shown on that list.
cy-gb	O ran tir anamaethyddol, mae adran 37(5) yn darparu, os cafodd y tir ei gynnwys ar restr ardrethu neu restr brisio ym 1990, bod ei werth i’w gyfrifo drwy gyfeirio at y gwerth a nodir ar y rhestr honno.

en-gb	Section 37(5) is out of date and some of the lists to which it refers are no longer available.
cy-gb	Nid yw adran 37(5) yn gyfredol bellach, ac nid yw rhai o’r rhestrau y mae’n cyfeirio atynt ar gael erbyn hyn.

en-gb	Section 83 of the Act amends section 37 to replace subsection (5) with new provisions for Wales about the valuation of non-agricultural land.
cy-gb	Mae adran 83 o’r Ddeddf yn diwygio adran 37 er mwyn rhoi darpariaethau newydd ar gyfer Cymru mewn perthynas â phrisio tir anamaethyddol yn lle is-adran (5).

en-gb	They provide the Welsh Ministers with powers to bring forward regulations to set out new arrangements for determining the value of non-agricultural land used in the calculation of drainage rates and special levies.
cy-gb	Maent yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru gyflwyno rheoliadau sy’n nodi trefniadau newydd ar gyfer pennu gwerth tir anamaethyddol a ddefnyddir i gyfrifo ardrethi draenio ac ardollau arbennig.

en-gb	Section 84 – Power to make provision for appeals against special levies
cy-gb	Adran 84 – Pŵer i wneud darpariaeth ar gyfer apelau yn erbyn ardollau arbennig

en-gb	As a result of the transfer of IDB functions in Wales to NRW (in April 2015), NRW will raise special levies on local authorities to pay for part of these functions.
cy-gb	O ganlyniad i drosglwyddo swyddogaethau’r byrddau draenio mewnol yng Nghymru i CNC (ym mis Ebrill 2015), bydd CNC yn codi ardollau arbennig ar awdurdodau lleol er mwyn talu am ran o’r swyddogaethau hynny.

en-gb	These levies were previously raised by IDBs, where local authority appointed members comprised a majority of the board who set the levy.
cy-gb	Yn y gorffennol y byrddau draenio mewnol oedd yn codi’r ardollau hyn, ac aelodau a benodwyd gan awdurdodau lleol oedd mwyafrif aelodau’r bwrdd a oedd yn gosod yr ardoll.

en-gb	This provision amends section 75 of the Local Government Finance Act 1988 to enable the Welsh Ministers to put in place a mechanism for appeals by local authorities in the event that they believe the NRW levy is unreasonable.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth hon yn diwygio adran 75 o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1988 er mwyn galluogi Gweinidogion Cymru i sefydlu trefn ar gyfer apelau gan awdurdodau lleol os ydynt o’r farn bod ardoll CNC yn afresymol.

en-gb	The appeal would be to the Welsh Ministers in relation to special levies issued by NRW to meet expenses incurred in the exercise of functions relating to land drainage.
cy-gb	Byddai’r apêl yn mynd at Weinidogion Cymru mewn perthynas ag ardollau arbennig a godwyd gan CNC er mwyn talu costau yr aed iddynt wrth arfer swyddogaethau sy’n ymwneud â draenio tir.

en-gb	Section 85 Power of entry:
cy-gb	Adran 85 – Pŵer mynediad:

en-gb	compliance with order for cleansing ditches etc.
cy-gb	cydymffurfio â gorchymyn i lanhau ffosydd etc.

en-gb	Section 85 of the Act inserts in section 29 of the LDA 1991 subsection (1A) which confers a power of entry on the Welsh Ministers or persons authorised by them.
cy-gb	Mae adran 85 o’r Ddeddf yn mewnosod is-adran (1A) yn adran 29 o Ddeddf Draenio Tir 1991, sy’n rhoi p*er mynediad i Weinidogion Cymru neu bersonau a awdurdodir ganddynt.

en-gb	Section 28 of the LDA 1991 provides that the Agricultural Land Tribunal (ALT) may grant an order to require a land owner or occupier (the respondent) to carry out work on his or her land to improve land drainage on a neighbour’s land.
cy-gb	Mae adran 28 o Ddeddf Draenio Tir 1991 yn darparu y caiff y Tribiwnlys Tir Amaethyddol roi gorchymyn i’w gwneud yn ofynnol i berchennog neu feddiannwr tir (yr ymatebydd) wneud gwaith ar ei dir er mwyn gwella draeniad ar dir cymydog.

en-gb	If the respondent fails to comply with the order, the Welsh Ministers or drainage body authorised by them, may rely on the power under section 29 to enter land to carry out the work required by the order and may recover the cost of doing so.
cy-gb	Os yw’r ymatebydd yn methu â chydymffurfio â’r gorchymyn caiff Gweinidogion Cymru, neu gorff draenio a awdurdodir ganddynt, ddibynnu ar y p*er o dan adran 29 i gael mynediad i dir er mwyn gwneud y gwaith sy’n ofynnol gan y gorchymyn, a chânt adennill y gost o wneud hynny.

en-gb	Section 29(1A) confers a power on the Welsh Ministers or any person authorised by them to enter any land where it is necessary to do so to inspect whether an order has been complied with.
cy-gb	Mae adran 29(1A) yn rhoi’r p*er i Weinidogion Cymru neu unrhyw berson a awdurdodir ganddynt i gael mynediad i unrhyw dir pan fo’n angenrheidiol gwneud hynny er mwyn gweld a gydymffurfiwyd â gorchymyn.

en-gb	The power may only be exercised after three months of the date of the order (or any longer period specified in the order) and where the Welsh Ministers have reasonable grounds for believing that the order has not been complied with.
cy-gb	Ni chaniateir arfer y p*er oni bai bod tri mis wedi mynd heibio ers dyddiad y gorchymyn (neu unrhyw gyfnod hirach a bennir yn y gorchymyn) ac os oes gan Weinidogion Cymru sail resymol dros gredu na chydymffurfiwyd â’r gorchymyn.

en-gb	Section 29(3), (4) and (5) of the LDA 1991 apply in relation to the power in section 29(1A).
cy-gb	Mae adran 29(3), (4) a (5) o Ddeddf 1991 yn gymwys mewn perthynas â’r p*er yn adran 29(1A).

en-gb	Section 29(3) makes provision about the taking of other persons and equipment on to the land and securing against trespassers;
cy-gb	Mae adran 29(3) yn gwneud darpariaeth ynghylch dod â phersonau eraill a chyfarpar ar y tir a gwarchod yn erbyn tresmaswyr;

en-gb	section 29(4) provides that the person entering the land must give no less than seven days’ notice to the occupier;
cy-gb	mae adran 29(4) yn darparu bod rhaid i’r person sy’n cael mynediad i’r tir roi dim llai na saith niwrnod o rybudd i’r meddiannwr;

en-gb	and section 29(5) makes provision for compensation if the person exercising the power causes anyone else to sustain any injury.
cy-gb	ac mae adran 29(5) yn gwneud darpariaeth ar gyfer digolledu os yw’r person sy’n arfer y p*er yn achosi i unrhyw un arall gael unrhyw anaf.

en-gb	Section 85(2) has the effect of applying section 29(1A) to any order made under section 28, including those made before this provision comes into force.
cy-gb	Effaith adran 85(2) yw cymhwyso adran 29(1A) i unrhyw orchmynion a wneir o dan adran 28, gan gynnwys y rhai hynny a wnaed cyn i’r ddarpariaeth hon ddod i rym.

en-gb	The power would usually be exercised where the person who has the benefit of an ALT order complains to the Welsh Government that their land continues to suffer from poor drainage because the respondent has not complied with the order.
cy-gb	Fel arfer, byddai’r p*er yn cael ei arfer pan fo’r person sy’n cael budd o orchymyn y Tribiwnlys Tir Amaethyddol yn cwyno i Lywodraeth Cymru fod ei dir yn parhau i ddioddef o ganlyniad i ddraeniad gwael am nad yw’r Ymatebydd wedi cydymffurfio â’r gorchymyn.

en-gb	Section 86 – Byelaws made by the Natural Resources Body for Wales
cy-gb	Adran 86 – Is-ddeddfau a wneir gan Gorff Adnoddau Naturiol Cymru

en-gb	The Local Government Byelaws (Wales) Act 2012 changes the procedures for making byelaws in Wales and enables certain byelaws to be enforced by fixed penalty notices.
cy-gb	Mae Deddf Is-ddeddfau Llywodraeth Leol (Cymru) 2012 yn newid y gweithdrefnau ar gyfer gwneud is-ddeddfau yng Nghymru ac yn galluogi gorfodi is-ddeddfau penodol drwy hysbysiadau cosbau penodedig.

en-gb	It applies to byelaws made by local authorities and a number of other public bodies, including the Countryside Council for Wales (CCW).
cy-gb	Mae’n gymwys i is-ddeddfau a wneir gan awdurdodau lleol a nifer o gyrff cyhoeddus eraill, gan gynnwys Cyngor Cefn Gwlad Cymru.

en-gb	With effect from 1 April 2013, the Natural Resources Body for Wales (Functions) Order 2013 abolished CCW and transferred its functions to NRW.
cy-gb	Diddymwyd Cyngor Cefn Gwlad Cymru gan Orchymyn Corff Adnoddau Naturiol Cymru (Swyddogaethau) 2013 a throsglwyddwyd ei swyddogaethau i CNC. Roedd hynny’n cael effaith o 1 Ebrill 2013.

en-gb	As a result, the references to CCW in the 2012 Act need to be amended to refer to NRW.
cy-gb	O ganlyniad, mae angen diwygio’r cyfeiriadau at Gyngor Cefn Gwlad Cymru yn Neddf 2012 er mwyn cyfeirio at CNC.

en-gb	Those amendments are set out in Part 4 of Schedule 2 to the Act, which is introduced by section 86.
cy-gb	Nodir y diwygiadau hynny yn Rhan 4 o Atodlen 2 i’r Ddeddf, a gyflwynir gan adran 86.

en-gb	Part 8 – General
cy-gb	Rhan 8 – Cyffredinol

en-gb	This Part includes provisions relating to the interpretation, coming into force and short title of the Act.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn cynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â dehongli’r Ddeddf, dod â’r Ddeddf i rym a’i henw byr.

en-gb	This section sets out some key terms referred to in the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi rhai o’r termau allweddol y cyfeirir atynt yn y Ddeddf.

en-gb	In particular, the definition of “Wales” is as in section 158(1) of the Government of Wales Act 2006 which defines it as including the sea adjacent to Wales out as far as the seaward boundary of the territorial sea – i.e. that it goes out to twelve nautical miles.
cy-gb	Yn benodol, mae’r diffiniad o “Cymru” yr un fath â’r diffiniad o “Wales” yn adran 158(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, ac mae’r diffiniad hwnnw’n cynnwys y môr sy’n gyfagos i Gymru cyn belled â ffin tua’r môr y môr tiriogaethol – hynny yw mae’n ymestyn am ddeuddeg milltir forol.

en-gb	It does not include the Welsh zone which is also defined in section 158(1).
cy-gb	Nid yw’n cynnwys parth Cymru a ddiffinnir hefyd yn adran 158(1).

en-gb	Section 88 provides that Part 8 of the Act comes into force on the day that the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Mae adran 88 yn darparu y bydd Rhan 8 o’r Ddeddf yn dod i rym ar y diwrnod y caiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Some provisions come into force at the end of two months after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Daw rhai darpariaethau i rym ar ddiwedd y ddau fis ar ôl i’r Ddeddf gael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	These are:
cy-gb	Y darpariaethau hynny yw:

en-gb	Part 1 (sustainable management of natural resources), Part 2 (climate change), Part 5 (fisheries for shellfish), section 83 (repeal of publication requirements), section 84 (appeals against special drainage levies), section 85 (power of entry) and section 86 (byelaws).
cy-gb	Rhan 1 (rheoli cynaliadwy ar adnoddau naturiol), Rhan 2 (newid yn yr hinsawdd), Rhan 5 (pysgodfeydd ar gyfer pysgod cregyn), adran 83 (diddymu gofynion i gyhoeddi), adran 84 (apelau yn erbyn ardollau draenio arbennig), adran 85 (p*er mynediad) ac adran 86 (is-ddeddfau).

en-gb	Other provisions of the Act will come into force when the Welsh Ministers bring them into force by order.
cy-gb	Daw darpariaethau eraill yn y Ddeddf i rym pan fydd Gweinidogion Cymru yn dod â hwy i rym drwy orchymyn.

en-gb	Part 3 (charges for carrier bags), Part 4 (collection and disposal of waste), Part 6 (marine licensing), and section 82 (flood and coastal erosion committee).
cy-gb	Rhan 3 (codi taliadau am fagiau siopa), Rhan 4 (casglu a gwaredu gwastraff), Rhan 6 (trwyddedu morol), ac adran 82 (pwyllgor llifogydd ac erydu arfordirol).

en-gb	Schedule 1 – Charges for Carrier Bags:
cy-gb	Atodlen 1 – Codi Taliadau am Fagiau Siopa:

en-gb	This Schedule is introduced by section 61.
cy-gb	Cyflwynir yr Atodlen hon gan adran 61.

en-gb	Paragraph 1 provides that the carrier bag regulations may make provision that a person who breaches the regulations may be liable to civil sanctions.
cy-gb	Mae paragraff 1 yn darparu y caiff y rheoliadau bagiau siopa wneud darpariaeth y gallai person sy’n torri’r rheoliadau fod yn agored i sancsiynau sifil.

en-gb	Subparagraph (3) provides that civil sanctions may take the form of fixed monetary penalties (defined in paragraph 2(3)) and discretionary requirements (defined in paragraph 4(3)).
cy-gb	Mae is-baragraff (3) yn darparu y caiff sancsiynau sifil fod ar ffurf cosbau ariannol penodedig (a ddiffinnir ym mharagraff 2(3)) a gofynion yn ôl disgresiwn (a ddiffinnir ym mharagraff 4(3)).

en-gb	Fixed Monetary Penalties
cy-gb	Cosbau ariannol penodedig

en-gb	Paragraph 2 provides that the carrier bag regulations may give an administrator a power to impose a fixed monetary penalty not exceeding £5,000 on any person who breaches the regulations.
cy-gb	Mae paragraff 2 yn darparu y caiff rheoliadau bagiau siopa roi’r p*er i weinyddwr osod cosb ariannol benodedig nad yw’n fwy na £5,000 ar unrhyw berson sy’n torri’r rheoliadau.

en-gb	Notices imposing fixed monetary penalties may only be issued in cases where the administrator is satisfied on the balance of probabilities that a breach of the regulations has occurred.
cy-gb	Dim ond mewn achosion pan fo’r gweinyddwr wedi ei fodloni yn ôl pwysau tebygolrwydd bod y rheoliadau wedi eu torri y caniateir rhoi hysbysiadau sy’n gosod cosbau ariannol penodedig.

en-gb	Fixed Monetary Penalties:
cy-gb	Cosbau ariannol penodedig:

en-gb	Procedure
cy-gb	y weithdrefn

en-gb	Paragraph 3 provides that where administrators have the power to issue fixed monetary penalty notices the regulations must set out the procedure as prescribed in this paragraph.
cy-gb	Mae paragraff 3 yn darparu, pan fo gan weinyddwyr y p*er i roi hysbysiadau cosbau ariannol penodedig, fod yn rhaid i’r rheoliadau nodi’r weithdrefn fel y’i nodir yn y paragraff hwn.

en-gb	Sub-paragraph (1)(a) provides that before the administrator can impose a penalty they must first issue a 'notice of intent'.
cy-gb	Mae is-baragraff (1)(a) yn darparu bod rhaid i weinyddwr roi ‘hysbysiad o fwriad’ yn gyntaf cyn y gall osod cosb.

en-gb	The notice must offer the person served the opportunity to either pay the penalty or make representations or objections within a specified time which in both cases must be no more than 28 days of when the notice was received (see sub-paragraphs (2)(e) and (f)).
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad roi’r cyfle i’r person sy’n ei gael dalu’r gosb neu wneud sylwadau neu wrthwynebiadau o fewn cyfnod penodedig, na ddylai fod yn fwy na 28 o ddiwrnodau yn y ddau achos, i’r diwrnod y cafwyd yr hysbysiad (gweler is-baragraffau (2)(e) ac (f)).

en-gb	The notice must include the information as set out in sub-paragraphs (2)(a) to (f).
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad gynnwys yr wybodaeth a nodir yn is-baragraffau (2)(a) i (f).

en-gb	Under sub-paragraph (1)(b) the person served may discharge liability for the penalty by making a payment which may be less than or equal to the amount of the penalty.
cy-gb	O dan is-baragraff (1)(b) caiff y person y rhoddir hysbysiad iddo ryddhau ei hun rhag atebolrwydd am y gosb drwy wneud taliad a gaiff fod yn llai na swm y gosb neu’n gyfwerth ag ef.

en-gb	This would allow the administrator to offer a discount for early payment.
cy-gb	Byddai hynny’n caniatáu i’r gweinyddwr gynnig gostyngiad am dalu’n gynnar.

en-gb	If a payment is made no further action will be taken.
cy-gb	Os gwneir taliad ni fydd unrhyw gamau pellach yn cael eu cymryd.

en-gb	Under sub-paragraph (1)(c) the person served may make written representations and objections against the penalty.
cy-gb	O dan is-baragraff (1)(c) caiff y person y rhoddir hysbysiad iddo wneud sylwadau a gwrthwynebiadau ysgrifenedig yn erbyn y gosb.

en-gb	At the end of the specified time period, the administrator, having considered the representations or objections decides whether they impose the fixed monetary penalty.
cy-gb	Ar ddiwedd y cyfnod penodedig mae’r gweinyddwr yn penderfynu, ar ôl ystyried y sylwadau neu’r gwrthwynebiadau, a yw am osod y gosb ariannol benodedig ai peidio.

en-gb	If they are still of the view that the penalty is due they may issue a “final notice”.
cy-gb	Os yw’n parhau i fod o’r farn bod cosb yn ddyledus caiff roi “hysbysiad terfynol”.

en-gb	The final notice must include the information in sub-paragraphs (4)(a) to (f).
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad terfynol gynnwys yr wybodaeth yn is-baragraffau (4)(a) i (f).

en-gb	If they decide to withdraw the penalty notice then under paragraph 3(3) they must explain why they have decided not to impose the penalty.
cy-gb	Os yw’n penderfynu tynnu’r hysbysiad cosb yn ôl yna o dan baragraff 3(3) rhaid iddo egluro pam ei fod wedi penderfynu peidio â gosod y gosb.

en-gb	Sub-paragraph (5) sets out the circumstances in which a person served may appeal against a final notice. (See paragraph 10 for appeal procedure.)
cy-gb	Mae is-baragraff (5) yn nodi’r amgylchiadau hynny pan gaiff person y rhoddir hysbysiad iddo apelio yn erbyn hysbysiad terfynol (gweler paragraff 10 am y weithdrefn apelau).

en-gb	Discretionary Requirements
cy-gb	Gofynion yn ôl disgresiwn

en-gb	Paragraph 4 provides that the regulations may give an administrator the power to impose, by notice, one or more requirements ("discretionary requirements") on a person.
cy-gb	Mae paragraff 4 yn darparu y caiff y rheoliadau roi’r pŵer i weinyddwr osod, drwy hysbysiad, un gofyniad neu ragor (“gofynion yn ôl disgresiwn”) ar berson.

en-gb	“Discretionary requirements” are defined in sub-paragraph (3) as:
cy-gb	Diffinnir “gofynion yn ôl disgresiwn” yn is-baragraff (3) fel:

en-gb	the payment of a monetary penalty of an amount that the administrator will determine (“variable monetary penalty”);
cy-gb	talu cosb ariannol o swm y caiff y gweinyddwr benderfynu arno (“cosb ariannol amrywiadwy”);

en-gb	to take such steps as may be specified by an administrator within such time period as the administrator may specify to ensure that the incident of non-compliance does not continue or recur (“non-monetary discretionary requirement”).
cy-gb	cymryd y camau hynny y caiff gweinyddwr eu pennu o fewn y cyfnod hwnnw y caiff gweinyddwr ei bennu er mwyn sicrhau nad yw’r achos o beidio â chydymffurfio yn parhau neu’n digwydd eto (“gofyniad yn ôl disgresiwn nad yw’n un ariannol”).

en-gb	Sub-paragraph (2) specifies the standard of proof that must be applied by the administrators when deciding whether there has been a breach of the regulations.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn pennu safon y prawf y mae’r rhaid i’r gweinyddwyr ei gymhwyso wrth benderfynu a yw’r rheoliadau wedi eu torri.

en-gb	Under sub-paragraph (5) the regulations must provide that variable monetary penalties are capped to a maximum amount to be specified in, or determined in accordance with, the regulations.
cy-gb	O dan is-baragraff (5) rhaid i’r rheoliadau ddarparu bod terfyn yn cael ei osod ar gosbau ariannol amrywiadwy, sef uchafswm a bennir yn y rheoliadau, neu a benderfynir yn unol â hwy.

en-gb	Discretionary requirements:
cy-gb	Gofynion yn ôl disgresiwn:

en-gb	Paragraph 5 provides for the procedure that must be set out in regulations and followed by the administrator when imposing any discretionary requirement.
cy-gb	Mae paragraff 5 yn darparu ar gyfer y weithdrefn y mae’n rhaid ei nodi mewn rheoliadau ac y mae’n rhaid i’r gweinyddwr ei dilyn wrth osod unrhyw ofyniad yn ôl disgresiwn.

en-gb	An administrator must serve a notice on the person of their intention to impose a discretionary requirement.
cy-gb	Rhaid i weinyddwr roi hysbysiad i’r person o’i fwriad i osod gofyniad yn ôl disgresiwn.

en-gb	The notice must state the time within which the person served may make representations and objections about the proposed sanction.
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad nodi o fewn pa gyfnod y caiff person y rhoddir hysbysiad iddo wneud sylwadau a gwrthwynebiadau ynghylch y sancsiwn arfaethedig.

en-gb	The regulations may not provide for the time period to be any less than 28 days.
cy-gb	Ni chaniateir i’r rheoliadau ddarparu ar gyfer cyfnod o ddim llai na 28 o ddiwrnodau.

en-gb	Sub-paragraph (c) provides that after the end of the specified time for making representations and objections, the administrator must decide whether to impose, withdraw or vary the discretionary requirement or replace it with a different discretionary requirement.
cy-gb	Mae is-baragraff (c) yn darparu bod rhaid i’r gweinyddwr, ar ôl diwedd y cyfnod a bennir ar gyfer gwneud sylwadau a gwrthwynebiadau, benderfynu a yw am osod, tynnu’n ôl neu addasu’r gofyniad yn ôl disgresiwn neu osod gofyniad yn ôl disgresiwn arall yn ei le.

en-gb	When imposing a discretionary requirement an administrator must serve a final notice.
cy-gb	Pan fo’n gosod gofyniad yn ôl disgresiwn rhaid i weinyddwr gyflwyno hysbysiad terfynol.

en-gb	The final notice must contain the information set out in sub-paragraph (4), including the fact that the person's right of appeal against the sanction.
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad terfynol gynnwys yr wybodaeth a nodir yn is-adran (4), gan gynnwys y ffaith bod gan y person yr hawl i apelio yn erbyn y sancsiwn.

en-gb	Sub-paragraph (5) sets out the minimum grounds for appeal against the discretionary requirement that must be available.
cy-gb	Mae is-baragraff (5) yn nodi ar ba sail y gellir apelio yn erbyn y gofyniad yn ôl disgresiwn, fan lleiaf.

en-gb	enforcement
cy-gb	gorfodi

en-gb	Paragraph 6 provides that where a person does not comply with a non-monetary discretionary requirement, the regulations may give an administrator power to impose a monetary penalty.
cy-gb	Mae paragraff 6 yn darparu, pan nad yw person yn cydymffurfio â gofyniad yn ôl disgresiwn nad yw’n un ariannol, y caiff y rheoliadau roi’r pŵer i weinyddwr osod cosb ariannol.

en-gb	Non-compliance penalties are not available in cases where a person has failed to pay a variable monetary penalty.
cy-gb	Nid yw cosbau am beidio â chydymffurfio ar gael mewn achosion pan fo person wedi methu â thalu cosb ariannol amrywiadwy.

en-gb	Sub-paragraph (2) provides that the regulations may either specify the amount of the noncompliance penalty or that the amount may be determined in accordance with the regulations.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn darparu y caiff y rheoliadau naill ai bennu swm y gosb am beidio â chydymffurfio neu y caniateir penderfynu’r swm yn unol â’r rheoliadau.

en-gb	Alternatively, sub-paragraph (3) provides that the regulations may specify a maximum penalty that an administrator may impose or the maximum amount as determined in accordance with the regulations.
cy-gb	Ar y llaw arall, mae is-baragraff (3) yn darparu y caiff y rheoliadau bennu uchafswm y gosb y caiff gweinyddwr ei gosod neu’r uchafswm fel y’i penderfynir yn unol â’r rheoliadau.

en-gb	Subparagraph (5) provides that the regulations must state the grounds on which a non-compliance penalty may be appealed against which grounds are set out in (a) to (c).
cy-gb	Mae is-baragraff (5) yn darparu bod rhaid i’r rheoliadau nodi ar ba seiliau y caniateir apelio yn erbyn cosb am beidio â chydymffurfio, a nodir y seiliau hyn yn (a) i (c).

en-gb	Combination of sanctions
cy-gb	Cyfuniad o sancsiynau

en-gb	Paragraph 7 restricts the circumstances in which carrier bag regulations may give an administrator powers to impose both types of civil sanction (i.e. fixed monetary penalties and discretionary requirements) in relation to the same kind of breach of the regulations.
cy-gb	Mae paragraff 7 yn cyfyngu ar yr amgylchiadau pan gaiff rheoliadau bagiau siopa roi pwerau i weinyddwr osod y ddau fath o sancsiwn sifil (h.y. cosbau ariannol penodedig a gofynion yn ôl disgresiwn) mewn perthynas â’r un math o doriad o’r rheoliadau.

en-gb	In particular, if the regulations do confer those powers, they must ensure that the administrator may not serve a notice of intent to impose one kind of civil sanction on a person if it has already imposed the other kind of civil sanction on the person for the same breach.
cy-gb	Yn benodol, os yw’r rheoliadau’n rhoi’r pwerau hynny, rhaid iddynt sicrhau na chaiff y gweinyddwr roi hysbysiad o fwriad i osod un math o gosb sifil ar berson os yw eisoes wedi gosod y math arall o gosb sifil ar y person am yr un toriad.

en-gb	Monetary Penalties
cy-gb	Cosbau ariannol

en-gb	Paragraph 8 provides that where the regulations provide for civil sanctions to be imposed they may also make provision as set out in sub-paragraph (1)(a) to (c).
cy-gb	Mae paragraff 8 yn darparu, pan fo’r rheoliadau’n darparu ar gyfer gosod sancsiynau sifil, y cânt hefyd wneud darpariaeth fel a nodir yn is-baragraff (a) i (c).

en-gb	They may include discounts for early payment or for the payment of interest or other financial penalty for late payment of the original penalty.
cy-gb	Cânt gynnwys disgowntiau am dalu’n gynnar neu ddarpariaeth ar gyfer talu llog neu gosb ariannol arall am dalu’r gosb wreiddiol yn hwyr.

en-gb	Sub-paragraph (1)(b) provides that the total amount of any late payment penalty must not exceed the total amount of the penalty imposed.
cy-gb	Mae is-baragraff (1)(b) yn darparu na chaiff cyfanswm unrhyw gosb am dalu’n hwyr fod yn fwy na chyfanswm y gosb a osodwyd.

en-gb	Under sub-paragraph (1)(c) the regulations may include provisions to enforce the penalties.
cy-gb	O dan is-baragraff (1)(c) caiff y rheoliadau gynnwys darpariaethau ar gyfergorfodi’r cosbau.

en-gb	Provision under sub-paragraph (1)(c) may enable an administrator to recover a penalty or other payment as may be specified in the regulations under sub-paragraph (1)(b) as a civil debt through the civil courts.
cy-gb	Caiff darpariaeth o dan is-baragraff (1)(c)alluogi gweinyddwr i adennill cosb neu daliad arall y caniateir ei bennu yn y rheoliadau o dan is-baragraff (1)(b) fel dyled sifil drwy’r llysoedd sifil.

en-gb	The regulations may also create a more streamlined process of recovery by treating the penalty as if it were payable under a court order.
cy-gb	Caiff y rheoliadau hefyd greu proses adennill symlach drwy drin y gosb fel petai’n daladwy o dan orchymyn llys.

en-gb	Costs Recovery
cy-gb	Adennill costau

en-gb	Paragraph 9 provides that regulations may confer powers on the administrator to recover their costs, by notice, from a person on whom a discretionary requirement is imposed.
cy-gb	Mae paragraff 9 yn darparu y caiff rheoliadau roi pwerau i’r gweinyddwr adennill costau, drwy hysbysiad, gan berson y gosodir gofyniad yn ôl disgresiwn arno.

en-gb	Sub-paragraph (2) provides that the costs may include investigation costs, administration costs and the costs of obtaining expert (including legal) advice.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn darparu y caiff y costau gynnwys costau ymchwilio, costau gweinyddu a chostau cael cyngor arbenigol (gan gynnwys cyngor cyfreithiol).

en-gb	Under sub-paragraph (3) where a costs notice is served the administrator may be required to give a detailed breakdown of the costs they are seeking to recover and that person served is not liable for any costs unnecessarily incurred.
cy-gb	O dan is-baragraff (3) pan gyflwynir hysbysiad ynghylch costau gallai fod yn ofynnol i’r gweinyddwr roi dadansoddiad manwl o’r costau y mae’n ceisio eu hadennill, ac nid yw’r person y cyflwynir hysbysiad iddo yn atebol i dalu unrhyw gostau yr aed iddynt yn ddiangen.

en-gb	Sub-paragraph (4) provides that the provision made by the regulations for the payment of the administrator’s costs may include provision for the recovery of interest and late payment penalties under paragraph 8.
cy-gb	Mae is-baragraff (4) yn darparu y caiff y ddarpariaeth ar gyfer talu costau’r gweinyddwr a wneir gan y rheoliadau gynnwys darpariaeth ar gyfer adennill llog a chosbau am dalu’n hwyr o dan baragraff 8.

en-gb	Sub-paragraph 3(d) provides for a right of appeal against the decision of the administrator regarding payment of costs.
cy-gb	Mae is-baragraff 3(d) yn darparu ar gyfer hawl i apelio yn erbyn penderfyniad y gweinyddwr o ran talu costau.

en-gb	Appeal
cy-gb	Apelau

en-gb	Paragraph 10 contains certain procedural provisions for appeals from civil penalties.
cy-gb	Mae paragraff 10 yn cynnwys rhai darpariaethau gweithdrefnol ar gyfer apelau yn erbyn cosbau sifil.

en-gb	In particular, it provides that the regulations must provide for appeals to be made to the First-tier Tribunal (established under the Tribunals, Courts and Enforcement Act 2007 (c.15)) or another tribunal created under an enactment.
cy-gb	Mae’n darparu’n benodol bod rhaid i’r rheoliadau ddarparu bod yr apelau i’w gwneud i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf (a sefydlwyd o dan Ddeddf Tribiwnlysoedd, Llysoedd a Gorfodaeth 2007 (p.15)), neu dribiwnlys arall a grëir o dan ddeddfiad, wrando’r apêl.

en-gb	Regulation 21 of the 2010 Regulations provides for appeals against civil sanctions to be made to the First-tier Tribunal.
cy-gb	Mae rheoliad 21 o Reoliadau 2010 yn darparu bod apelau yn erbyn sancsiynau sifil i’w cyflwyno i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf.

en-gb	Publicity for imposition of civil sanctions
cy-gb	Cyhoeddusrwydd ar gyfer gosod sancsiynau sifil

en-gb	Paragraph 11 provides that the regulations may confer a power on an administrator to issue a publicity notice to a person on whom a civil sanction has been imposed.
cy-gb	Mae paragraff 11 yn darparu y caiff y rheoliadau roi’r p*er i weinyddwr roi hysbysiad cyhoeddusrwydd i berson y gosodwyd sancsiwn sifil arno.

en-gb	Such a notice would require the recipient to publicise, at their own cost, that a sanction has been imposed, as well as such other information as may be specified in the regulations.
cy-gb	Byddai hysbysiad o’r fath yn ei gwneud yn ofynnol i’r derbynnydd roi cyhoeddusrwydd i’r ffaith y gosodwyd sancsiwn, yn ogystal â’r wybodaeth arall honno y caniateir ei phennu yn y rheoliadau, a thalu am hynny ei hun.

en-gb	If the person fails to publish the notice as required, the regulations may provide for the administrator to publish the notice and to recover the costs from the person to whom the notice relates.
cy-gb	Os yw’r person yn methu â chyhoeddi’r hysbysiad yn ôl y gofyn, caiff y rheoliadau ddarparu i’r gweinyddwr gyhoeddi’r hysbysiad ac adennill y costau oddi wrth y person y mae’r hysbysiad yn ymwneud ag ef.

en-gb	Persons liable to civil sanctions
cy-gb	Personau sy’n atebol i sancsiynau sifil

en-gb	Paragraph 12 provides that the regulations may make provision for officers of a body corporate and partners of a partnership to be liable to civil sanctions.
cy-gb	Mae paragraff 12 yn darparu y caiff y rheoliadau wneud darpariaeth i swyddogion corff corfforaethol a phartneriaid o fewn partneriaeth fod yn atebol i sancsiynau sifil.

en-gb	Guidance about use of powers to impose civil sanctions and recover costs
cy-gb	Canllawiau ynghylch defnyddio pwerau i osod sancsiynau sifil ac adennill costau

en-gb	Paragraph 13 provides that where an administrator is to have the power to impose civil sanctions, there is to be a corresponding duty on the administrator to publish guidance containing certain information about how it will use its civil sanction powers, including details about fixed monetary penalties and discretionary requirements such as:
cy-gb	Mae paragraff 13 yn darparu, pan fo gweinyddwr i gael y p*er i osod sancsiynau sifil, bod dyletswydd gyfatebol i fod ar y gweinyddwr i gyhoeddi canllawiau sy’n cynnwys gwybodaeth benodol ynghylch sut y bydd yn defnyddio ei bwerau sancsiynau sifil, gan gynnwys manylion ynghylch cosbau ariannol penodedig a gofynion yn ôl disgresiwn megis:

en-gb	when they are likely to be imposed, how fixed and variable monetary penalties will be determined, how liability for penalties may be discharged and the effect of a discharge on rights of appeal.
cy-gb	pryd y maent yn debygol o gael eu gosod, sut y penderfynir ar gosbau penodedig ac amrywiadwy, sut y gellir cael rhyddhad rhag atebolrwydd ac effaith rhyddhad ar hawliau i apelio.

en-gb	Publication of enforcement action
cy-gb	Cyhoeddi camau gorfodi

en-gb	Paragraph 14 provides that regulations providing for civil sanctions must secure the publication of reports by the administrator on the use of civil sanctions.
cy-gb	Mae paragraff 14 yn darparu bod rhaid i reoliadau sy’n darparu ar gyfer sancsiynau sifil sicrhau bod y gweinyddwr yn cyhoeddi adroddiadau ar y defnydd o sancsiynau sifil.

en-gb	Compliance with regulatory principles
cy-gb	Cydymffurfio ag egwyddorion rheoleiddio

en-gb	Paragraph 15 provides that civil sanction powers may not be conferred on an administrator in regulations unless the Welsh Ministers are satisfied that the administrator will comply with principles of better regulation as set out in paragraphs (a) and (b).
cy-gb	Mae paragraff 15 yn darparu na chaniateir i bwerau sancsiynau sifil gael eu rhoi i weinyddwr mewn rheoliadau oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bydd y gweinyddwr yn cydymffurfio â’r egwyddorion gwell rheoleiddio a nodir ym mharagraffau (a) a (b).

en-gb	Paragraph 16 requires the Welsh Ministers to review the operation of the civil sanction provisions set out in regulations.
cy-gb	Mae paragraff 16 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adolygu’r modd y mae’r darpariaethau sancsiynau sifil a nodir yn y rheoliadau yn gweithredu.

en-gb	The first review must take place as soon as practicable after 1 October 2017 and subsequent reviews must take place as soon as practicable after the end of three years beginning with the date on which the previous review took place.
cy-gb	Rhaid cynnal yr adolygiad cyntaf cyn gynted ag y bo’n ymarferol bosibl ar ôl 1 Hydref 2017, a rhaid cynnal adolygiadau dilynol cyn gynted ag y bo’n ymarferol bosibl ar ôl diwedd y cyfnod o dair blynedd sy’n dechrau â’r dyddiad y cynhaliwyd yr adolygiad blaenorol.

en-gb	This section also requires the Welsh Ministers to publish the results of the review and lay it before the National Assembly.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi canlyniadau’r adolygiad a’i osod gerbron y Cynulliad Cenedlaethol.

en-gb	Suspension
cy-gb	Atal dros dro

en-gb	Paragraph 17 provides the Welsh Ministers with the power to suspend an administrator’s powers to impose civil sanctions in certain circumstances by issuing a direction to the administrator.
cy-gb	Mae paragraff 17 yn rhoi’r p*er i Weinidogion Cymru atal dros dro bwerau gweinyddwr i osod sancsiynau sifil o dan amgylchiadau penodol drwy roi cyfarwyddyd i’r gweinyddwr.

en-gb	Such directions may be revoked by the Welsh Ministers.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddirymu cyfarwyddydau o’r fath.

en-gb	Before issuing a direction, the Welsh Ministers must consult the administrator and such other persons as they consider appropriate.
cy-gb	Cyn rhoi cyfarwyddyd, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r gweinyddwr a’r personau eraill hynny sy’n briodol yn eu barn hwy.

en-gb	Any directions issued must be laid before the National Assembly for Wales and bought to the attention of those that are likely to be affected by it.
cy-gb	Rhaid i unrhyw gyfarwyddydau a roddir gael eu gosod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’u dwyn i sylw’r rheini y maent yn debygol o effeithio arnynt.

en-gb	Payment of penalties into Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Talu cosbau i Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	Paragraph 18 provides for money received from penalties to go to the Welsh Consolidated Fund established under section 117 of the Government of Wales Act 2006, into which is paid public money allocated to the devolved institutions in Wales by the UK Government and also that received from other sources.
cy-gb	Mae paragraff 18 yn darparu i arian a dderbynnir o gosbau fynd i Gronfa Gyfunol Cymru a sefydlwyd o dan adran 117 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006. I’r gronfa hon y telir arian cyhoeddus a ddyrennir i’r sefydliadau datganoledig yng Nghymru gan Lywodraeth y DU ynghyd ag arian a dderbynnir o ffynonellau eraill.

en-gb	Sustainable management of natural resources
cy-gb	Rheoli cynaliadwy ar adnoddau naturiol

en-gb	Part 1 of Schedule 2 makes a number of amendments and repeals in relation to Part 1 of the Act.
cy-gb	Mae Rhan 1 o Atodlen 2 yn gwneud nifer o ddiwygiadau a diddymiadau mewn perthynas â Rhan 1 o’r Ddeddf.

en-gb	Paragraphs 1 to 5 make a number of amendments as a consequence of sections 16 and 23 of the Act.
cy-gb	Mae paragraffau 1 i 5 yn gwneud nifer o ddiwygiadau o ganlyniad i adrannau 16 a 23 o’r Ddeddf.

en-gb	Amendments are made to the National Parks and Access to the Countryside Act 1949 (1949 Act), Countryside Act 1968 (1968 Act) and Wildlife and Countryside Act 1981 as a result of section 16 of the Act.
cy-gb	Mae diwygiadau yn cael eu gwneud i Ddeddf Parciau Cenedlaethol a Mynediad i Gefn Gwlad 1949 (Deddf 1949), Deddf Cefn Gwlad 1968 (Deddf 1968) a Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981, o ganlyniad i adran 16 o’r Ddeddf.

en-gb	These amendments have the effect of removing NRW’s powers to make land management agreements under these Acts, as those powers are now replaced by the power in section 16 of the Act.
cy-gb	Effaith y diwygiadau hyn yw tynnu ymaith b*er CNC i wneud cytundebau rheoli tir o dan y Deddfau hyn, gan fod y pwerau hynny yn cael eu disodli yn awr gan y p*er yn adran 16 o’r Ddeddf.

en-gb	Paragraphs 1 to 5 of Schedule 2 also amend various provisions that refer to agreements made under the previous powers in the 1949 Act, 1968 Act and 1981 Act so that they refer instead to land management agreements made under section 16 the Act.
cy-gb	Mae paragraffau 1 i 5 o Atodlen 2 hefyd yn diwygio darpariaethau amrywiol sy’n cyfeirio at gytundebau a wneir o dan y pwerau blaenorol yn Neddf 1949, Deddf 1968 a Deddf 1981 fel eu bod yn cyfeirio yn lle hynny at gytundebau rheoli tir a wneir o dan adran 16 o’r Ddeddf.

en-gb	Paragraph 2(2) repeals section 4 of the 1968 Act, removing NRW’s power to conduct experimental projects or schemes.
cy-gb	Mae paragraff 2(2) yn diddymu adran 4 o Ddeddf 1968, er mwyn tynnu ymaith b*er CNC i gynnal prosiectau neu gynlluniau arbrofol.

en-gb	A broader power to conduct experimental schemes is now provided by section 23 of the Act, which substitutes Article 10C of the Natural Resources Body for Wales (Establishment) Order 2012.
cy-gb	Darperir p*er ehangach i gynnal cynlluniau arbrofol erbyn hyn gan adran 23 o’r Ddeddf, sy’n rhoi adran newydd yn lle Adran 10C o Orchymyn Corff Adnoddau Naturiol Cymru (Sefydlu) 2012.

en-gb	Paragraphs 6 to 9 make amendments to a number of Acts to create a link with relevant provisions in Part 1 of the Act.
cy-gb	Mae paragraffau 6 i 9 yn diwygio nifer o Ddeddfau er mwyn cysylltu â darpariaethau perthnasol yn Rhan 1 o’r Ddeddf.

en-gb	Paragraph 6 amends the Environment Act 1995 to ensure that National Park authorities are required to have regard to the most recent state of natural resources report and any relevant area statement(s) when publishing, adopting or reviewing management plans under section 66 of that Act.
cy-gb	Mae paragraff 6 yn diwygio Deddf yr Amgylchedd 1995 er mwyn sicrhau ei bod yn ofynnol i awdurdodau’r Parciau Cenedlaethol roi sylw i’r adroddiad diweddaraf ar gyflwr adnoddau naturiol ac unrhyw ddatganiad(au) ardal perthnasol wrth gyhoeddi, mabwysiadu neu adolygu cynlluniau rheoli o dan adran 66 o’r Ddeddf honno.

en-gb	Paragraph 7 amends the Countryside and Rights of Way Act 2000 to ensure that in publishing, adopting or reviewing a management plan under section 89 of that Act, the relevant local authority or conservation board must have regard to the most recent stage of natural resources report and any area statement relevant to the area of outstanding natural beauty as appropriate.
cy-gb	Mae paragraff 7 yn diwygio Deddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy 2000 er mwyn sicrhau bod rhaid i’r awdurdod lleol neu’r bwrdd cadwraeth perthnasol, wrth gyhoeddi, mabwysiadu neu adolygu cynllun rheoli o dan adran 89 o’r Ddeddf honno, roi sylw i’r adroddiad diweddaraf ar gyflwr adnoddau naturiol ac unrhyw ddatganiad ardal sy’n berthnasol i’r ardal o harddwch naturiol eithriadol, fel y bo’n briodol.

en-gb	Paragraph 8 amends the Planning and Compulsory Purchase Act 2004, to ensure that the national natural resources policy is taken into account in the preparation of the National Development Framework and that in the preparation of Local Development Plans (LDP) regard must be had to any areas statements relevant to that LDP.
cy-gb	Mae paragraff 8 yn diwygio Deddf Cynllunio a Phrynu Gorfodol 2004, er mwyn sicrhau bod rhaid ystyried y polisi adnoddau naturiol cenedlaethol wrth lunio’r Fframwaith Datblygu Cenedlaethol ac, wrth lunio Cynlluniau Datblygu Lleol, bod rhaid rhoi sylw i unrhyw ddatganiadau ardal sy’n berthnasol i’r Cynllun Datblygu Lleol hwnnw.

en-gb	Paragraph 9 amends the duty in section 40 of the NERC Act 2006 for public authorities to have regard to biodiversity, so that it applies only in relation to HMRC, and in relation to other public bodies when they are exercising functions in relation to England.
cy-gb	Mae paragraff 9 yn diwygio’r ddyletswydd yn adran 40 o Ddeddf yr Amgylchedd Naturiol a Chymunedau Gwledig 2006 i awdurdodau cyhoeddus roi sylw i fioamrywiaeth, fel ei fod yn berthnasol yn unig i Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi, ac mewn perthynas â chyrff cyhoeddus eraill pan fônt yn arfer swyddogaethau mewn perthynas â Lloegr.

en-gb	Section 6 of the Act will apply instead where public authorities other than HMRC are exercising functions in relation to Wales.
cy-gb	Bydd adran 6 o’r Ddeddf yn gymwys, yn lle hynny, pan fo awdurdodau cyhoeddus ac eithrio Cyllid a Thollau ei Mawrhydi yn arfer swyddogaethau mewn perthynas â Chymru.

en-gb	Sub-paragraph (3) repeals section 42 of the NERC Act 2006 which requires the Welsh Ministers to prepare and publish a list of living organisms and habitats of principal importance for biodiversity in Wales.
cy-gb	Mae is-baragraff (3) yn diddymu adran 42 o Ddeddf yr Amgylchedd Naturiol a Chymunedau Gwledig 2006, sy’n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru baratoi a chyhoeddi rhestr o’r organeddau byw a’r cynefinoedd sydd o’r pwysigrwydd pennaf ar gyfer bioamrywiaeth yng Nghymru.

en-gb	The requirement is now provided for by section 7 of the Act.
cy-gb	Darperir ar gyfer y gofyniad hwn bellach gan adran 7 o’r Ddeddf.

en-gb	A number of further amendments are made to Schedule 11 of the NERC Act 2006 in sub-paragraph (4).
cy-gb	Mae amryw o ddiwygiadau eraill yn cael eu gwneud i Atodlen 11 i Ddeddf yr Amgylchedd Naturiol a Chymunedau Gwledig 2006 yn is-baragraff (4).

en-gb	Paragraph 10 inserts a new paragraph into section 36(1) of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Mae paragraff 10 yn mewnosod paragraff newydd i adran 36(1) o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	The new paragraph will require Public Service Boards in preparing a local well-being assessment to take into account an area statement or statements published under section 10 of this Act, which relate to any part of a local authority’s area.
cy-gb	Bydd y paragraff newydd yn ei gwneud yn ofynnol i’r Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus, wrth baratoi asesiad llesiant lleol, ystyried datganiad neu ddatganiadau ardal a gyhoeddir o dan adran 10 o’r Ddeddf hon, sy’n ymwneud ag unrhyw ran o ardal awdurdod lleol.

en-gb	Sub-paragraph (2) updates the definition of UN Sustainable Development Goals in the 2015 Act.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn diweddaru’r diffiniad o Nodau Datblygu Cynaliadwy y Cenhedloedd Unedig yn Neddf 2015.

en-gb	Paragraph 11 repeals paragraph 29 of Schedule 2 to the Planning (Wales) Act.
cy-gb	Mae paragraff 11 yn diddymu paragraff 29 o Atodlen 2 i Ddeddf Cynllunio (Cymru).

en-gb	Paragraph 29 amended the definition of a public authority in section 40 of the NERC Act 2006.
cy-gb	Roedd paragraff 29 yn diwygio’r diffiniad o awdurdod cyhoeddus yn adran 40 o Ddeddf yr Amgylchedd Naturiol a Chymunedau Gwledig 2006.

en-gb	Section 6 of the Act repeals section 40 of the NERC Act 2006 in relation to the functions of public authorities in relation to Wales and therefore paragraph 29 has no effect.
cy-gb	Mae adran 6 o’r Ddeddf yn diddymu adran 40 o’r Ddeddf honno, o ran swyddogaethau awdurdodau cyhoeddus mewn perthynas â Chymru, felly nid yw paragraff 29 yn cael unrhyw effaith.

en-gb	Charges for carrier bags
cy-gb	Codi taliadau am fagiau siopa

en-gb	Paragraphs 10 and 11 of Schedule 2 make consequential amendments to the Climate Change Act 2008 and the Waste (Wales) Measure 2010 which have the effect of disapplying, in relation to Wales, the provisions about single use carrier bags in Schedule 6 of the 2008 Act.
cy-gb	Mae paragraffau 10 ac 11 o Atodlen 2 yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Ddeddf Newid yn yr Hinsawdd 2008 a Mesur Gwastraff (Cymru) 2010, sy’n cael yr effaith o ddatgymhwyso, mewn perthynas â Chymru, y darpariaethau ynghylch bagiau siopa untro yn Atodlen 6 o Ddeddf 2008.

en-gb	Collection and disposal of waste
cy-gb	Casglu a gwaredu gwastraff

en-gb	In Part 3 of Schedule 2, paragraph 14 makes consequential amendments to the Environmental Protection Act 1990, as a result of the insertion of a new section 45AA.
cy-gb	Yn Rhan 3 o Atodlen 2, mae paragraff 14 yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990, o ganlyniad i fewnosod adran 45AA newydd.

en-gb	Sub-paragraph (2) has the effect of making section 45A of that Act applicable to England only, and sub-paragraph (3) repeals section 45B.
cy-gb	Effaith is-baragraff (2) yw gwneud adran 45A o’r Ddeddf honno yn gymwys i Loegr yn unig, ac mae is-baragraff (3) yn diddymu adran 45B.

en-gb	Paragraph 15 repeals section 2 of the Household Waste Recycling Act 2003, which inserted section 45B into the Environmental Protection Act 1990.
cy-gb	Mae paragraff 15 yn diddymu adran 2 o Ddeddf Ailgylchu Gwastraff Cartrefi 2003, a oedd yn mewnosod adran 45B i Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990.

en-gb	Paragraph 16 repeals a transitional provision in Schedule 11 of the Government of Wales Act 2006, relating to section 45B of the Environmental Protection Act 1990.
cy-gb	Mae paragraff 16 yn diddymu darpariaeth drosiannol yn Atodlen 11 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, sy’n ymwneud ag adran 45B o Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990.

en-gb	Paragraph 17 makes consequential amendments to the Waste (Wales) Measure 2010, as a result of the insertion of a new section 9A of the Measure.
cy-gb	Mae paragraff 17 yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Fesur Gwastraff (Cymru) 2010, o ganlyniad i fewnosod adran 9A newydd o’r Mesur.

en-gb	Flood and coastal erosion committee
cy-gb	Pwyllgor llifogydd ac erydu arfordirol

en-gb	Section 82(3) and Part 4 of Schedule 2 makes minor and consequential amendments to update legislation which contains references to Regional Flood and Coastal Committees in Wales.
cy-gb	Mae adran 82(3) a Rhan 4 o Atodlen 2 yn gwneud mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol i ddiweddaru deddfwriaeth sy’n cynnwys cyfeiriadau at Bwyllgorau Llifogydd ac Arfordirol Rhanbarthol yng Nghymru.

en-gb	The amendments reflect the abolition of Flood Risk Management Wales (the regional flood and coastal committee for Wales) and its replacement by the Flood and Coastal Erosion Committee.
cy-gb	Mae’r diwygiadau’n adlewyrchu’r ffaith bod Rheoli Perygl Llifogydd Cymru (y pwyllgor llifogydd ac arfordirol rhanbarthol ar gyfer Cymru) wedi ei ddiddymu ac wedi’i ddisodli gan y Pwyllgor Llifogydd ac Erydu Arfordirol.

en-gb	Byelaws
cy-gb	Is-ddeddfau

en-gb	In Part 4 of Schedule 2, paragraphs 26 and 27 make amendments to the National Parks and Access to the Countryside Act 1949 and the Countryside Act 1968, both of which contain provisions relating to CCW’s byelaw making functions.
cy-gb	Yn Rhan 4 o Atodlen 2, mae paragraffau 26 a 27 yn gwneud diwygiadau i Ddeddf Parciau Cenedlaethol a Mynediad i Gefn Gwlad 1949 a Deddf Cefn Gwlad 1968. Mae’r ddwy Ddeddf hon yn cynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â swyddogaethau CNC o ran gwneud is-ddeddfau.

en-gb	In Part 4 of Schedule 2, paragraph 28 makes a number of amendments to the Local Government Byelaws (Wales) Act 2012 that removes all references to CCW and replaces them with references to NRW.
cy-gb	Yn Rhan 4 o Atodlen 2, mae paragraff 28 yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Ddeddf Is-ddeddfau Llywodraeth Leol (Cymru) 2012 er mwyn cael gwared ar yr holl gyfeiriadau at Gyngor Cefn Gwlad Cymru a rhoi cyfeiriadau at CNC yn eu lle.

en-gb	Sub-paragraph 2 does so in the section defining which bodies are legislative authorities and have powers to make byelaws for the purposes of the Act.
cy-gb	Mae is-baragraff 2 yn gwneud hynny yn yr adran sy’n diffinio pa gyrff sy’n awdurdodau deddfwriaethol ac sydd â’r pŵer i wneud is-ddeddfau at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	Subparagraphs 3 and 4 do so in sections dealing with the procedures and formalities for making byelaws.
cy-gb	Mae is-baragraffau 3 a 4 yn gwneud hynny mewn adrannau sy’n ymwneud â’r gweithdrefnau a’r trefniadau ffurfiol ar gyfer gwneud is-ddeddfau.

en-gb	Sub-paragraph 5 repeals paragraph 11 of Schedule 2 to the Act, in relation to the Wildlife and Countryside Act 1981.
cy-gb	Mae is-baragraff 5 yn diddymu paragraff 11 o Atodlen 2 i’r Ddeddf mewn perthynas â Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981.

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=12572
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=12572

en-gb	11 May 2015
cy-gb	1 Mai 2015

en-gb	Stage 1 - Debate
cy-gb	Cyfnod 1 — Dadl

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu — Ystyried y gwelliannau

en-gb	26 November 2016
cy-gb	26 Tachwedd 2015

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn — Ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 — Cymeradwywyd gan y Cynulliad

en-gb	These notes refer to the Historic Environment (Wales) Act 2016 (anaw 4)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 (dccc 4)

en-gb	HISTORIC ENVIRONMENT (WALES) ACT 2016
cy-gb	DEDDF YR AMGYLCHEDD HANESYDDOL (CYMRU) 2016

en-gb	These Explanatory Notes are for the Historic Environment (Wales) Act 2016, which was passed by the National Assembly for Wales on 9 February 2016 and received Royal Assent on 21 March 2016.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 9 Chwefror 2016 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 21 Mawrth 2016.

en-gb	They have been prepared by the Welsh Government’s Historic Environment Service (Cadw), in order to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Wasanaeth Amgylchedd Hanesyddol Llywodraeth Cymru (Cadw), er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	SUMMARY
cy-gb	CRYNODEB

en-gb	The Historic Environment (Wales) Act augments the existing systems for the protection and sustainable management of the Welsh historic environment.
cy-gb	Mae Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) yn ehangu’r systemau presennol ar gyfer gwarchod amgylchedd hanesyddol Cymru a’i reoli’n gynaliadwy.

en-gb	In broad terms, the Act:
cy-gb	Yn fras, mae’r Ddeddf:

en-gb	creates new measures for the protection of listed buildings and scheduled monuments;
cy-gb	yn creu mesurau newydd ar gyfer gwarchod adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig;

en-gb	enhances existing mechanisms for the sustainable management of the historic environment;
cy-gb	yn gwella’r mecanweithiau presennol ar gyfer rheoli’r amgylchedd hanesyddol yn gynaliadwy;

en-gb	and introduces greater transparency and accountability into decisions taken on the historic environment.
cy-gb	ac yn cyflwyno mwy o dryloywder ac atebolrwydd o ran y penderfyniadau a wneir ynghylch yr amgylchedd hanesyddol.

en-gb	The Act contains provisions that:
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cynnwys darpariaethau sy’n:

en-gb	require the Welsh Ministers to consult with owners before designating historic assets through scheduling and listing, and establish a mechanism to review designation decisions;
cy-gb	ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â pherchenogion cyn dynodi asedau hanesyddol drwy gofrestru a rhestru, a sefydlu mecanwaith i adolygu penderfyniadau dynodi;

en-gb	allow the Welsh Ministers to put an immediate halt to unauthorised works to scheduled monuments and make it easier for action to be taken against those who have damaged or destroyed monuments;
cy-gb	caniatáu i Weinidogion Cymru roi terfyn ar unwaith ar waith anawdurdodedig i henebion cofrestredig a’i gwneud yn haws i gamau gael eu cymryd yn erbyn y rhai hynny sydd wedi difrodi neu ddinistrio henebion;

en-gb	enable authorities to act quickly if a listed building is under threat from unauthorised works and give them greater flexibility in dealing with listed buildings that require urgent works to protect them from further decay;
cy-gb	galluogi awdurdodau i weithredu’n gyflym os yw adeilad rhestredig o dan fygythiad o waith anawdurdodedig ac yn rhoi mwy o hyblygrwydd iddynt o ran delio ag adeiladau rhestredig y mae angen gwneud gwaith ar frys arnynt er mwyn eu gwarchod rhag dirywio ymhellach;

en-gb	allow the Welsh Ministers to make provision in regulations about further steps that local authorities or the Welsh Ministers may take to secure the proper preservation of listed buildings in Wales that have fallen into disrepair;
cy-gb	caniatáu i Weinidogion Cymru wneud darpariaeth mewn rheoliadau ynghylch camau pellach y caniateir i awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru eu cymryd i sicrhau bod adeiladau rhestredig yng Nghymru sydd wedi mynd i gyflwr gwael yn cael eu diogelu’n briodol;

en-gb	make it easier for owners or developers to create sustainable new uses for unlisted historic buildings by relaxing the conditions for applications for certificates of immunity from listing;
cy-gb	ei gwneud yn haws i berchenogion neu ddatblygwyr greu defnydd newydd cynaliadwy o adeiladau hanesyddol sydd heb eu rhestru drwy lacio’r amodau i geisiadau am dystysgrifau imiwnedd rhag rhestru;

en-gb	allow owners of historic assets to negotiate heritage partnership agreements with consenting authorities for a period of years, eliminating the need for repeated applications for consent for similar works and encouraging more consistent and coherent management of the buildings or monuments;
cy-gb	caniatáu i berchenogion asedau hanesyddol drafod cytundebau partneriaeth dreftadaeth ag awdurdodau cydsynio am gyfnod o flynyddoedd, gan gael gwared ar yr angen i ymgeisio am gydsyniad i wneud gwaith tebyg dro ar ôl tro ac annog rheolaeth fwy cyson a chydlynol o’r adeiladau neu’r henebion;

en-gb	require the Welsh Ministers to compile and maintain a register of historic parks and gardens;
cy-gb	ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio a chynnal cofrestr o barciau a gerddi hanesyddol;

en-gb	require the Welsh Ministers to compile and keep up to date historic environment records for the whole of Wales, which provide detailed information and advice on the historic environment to local authorities and the public;
cy-gb	ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio cofnodion amgylchedd hanesyddol ar gyfer Cymru gyfan, sy’n darparu gwybodaeth a chyngor manwl i awdurdodau lleol a’r cyhoedd ar yr amgylchedd hanesyddol, a chadw’r cofnodion hynny yn gyfredol;

en-gb	require the Welsh Ministers to compile and maintain a list of historic place names in Wales;
cy-gb	ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio a chynnal rhestr o enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru;

en-gb	establish an independent panel to advise on historic environment policy and strategy at a national level in Wales.
cy-gb	sefydlu panel annibynnol i gynghori ar bolisi a strategaeth yr amgylchedd hanesyddol yn genedlaethol yng Nghymru.

en-gb	LEGAL BACKGROUND
cy-gb	Y CEFNDIR CYFREITHIOL

en-gb	The Historic Environment (Wales) Act amends two principal pieces of legislation relating to the protection of the historic environment:
cy-gb	Mae Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) yn diwygio dau brif ddarn o ddeddfwriaeth sy’n ymwneud â gwarchod yr amgylchedd hanesyddol:

en-gb	the Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979 and the Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990.
cy-gb	Deddf Henebion Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 a Deddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990.

en-gb	The Act also introduces new stand-alone provisions relating to a list of historic place names, historic environment records and an advisory panel for the historic environment in Wales.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn cyflwyno darpariaethau annibynnol newydd sy’n ymwneud â rhestr o enwau lleoedd hanesyddol, cofnodion amgylchedd hanesyddol a phanel cynghori ar amgylchedd hanesyddol Cymru.

en-gb	The Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979 provides for the designation and protection of scheduled monuments of national importance by the Welsh Ministers and makes it an offence to carry out works which affect a scheduled monument without the Welsh Ministers’ consent.
cy-gb	Mae Deddf Henebion Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 yn darparu ar gyfer dynodi a gwarchod henebion cofrestredig o bwys cenedlaethol gan Weinidogion Cymru ac yn ei gwneud yn drosedd i wneud gwaith sy’n effeithio ar heneb gofrestredig heb gydsyniad Gweinidogion Cymru.

en-gb	In addition, the Act gives the Welsh Ministers and local authorities power to designate areas of archaeological importance and provides protection for those areas.
cy-gb	Yn ogystal, mae’r Ddeddf yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru ac awdurdodau lleol i ddynodi ardaloedd o bwys archaeolegol ac yn darparu gwarchodaeth ar gyfer yr ardaloedd hynny.

en-gb	The Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990 gives the Welsh Ministers powers to designate listed buildings of special architectural or historic interest.
cy-gb	Mae Deddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990 yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru i ddynodi adeiladau rhestredig o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig.

en-gb	It also sets out a procedure for obtaining consent to carry out works which affect the character of listed buildings, establishes offences for unauthorised works and furnishes mechanisms for enforcement action.
cy-gb	Mae hefyd yn nodi’r weithdrefn ar gyfer cael cydsyniad i wneud gwaith sy’n effeithio ar gymeriad adeiladau rhestredig, sy’n sefydlu troseddau ar gyfer gwaith anawdurdodedig ac sy’n rhoi’r mecanweithiau ar gyfer cymryd camau gorfodi.

en-gb	In addition, the Act places a responsibility on local planning authorities to designate areas of special architectural or historic interest as ”conservation areas” and review them periodically.
cy-gb	Yn ogystal, mae’r Ddeddf yn rhoi cyfrifoldeb ar awdurdodau cynllunio lleol i ddynodi ardaloedd o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig yn “ardaloedd cadwraeth” a’u hadolygu o dro i dro.

en-gb	PART 1:
cy-gb	RHAN 1:

en-gb	Section 1 of the Historic Environment (Wales) Act provides an overview of the provisions in the Act.
cy-gb	Mae adran 1 o Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) yn darparu trosolwg o’r darpariaethau yn y Ddeddf.

en-gb	The Act amends the Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979 and the Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diwygio Deddf Henebion Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 a Deddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990.

en-gb	ANCIENT MONUMENTS ETC
cy-gb	HENEBION HYNAFOL ETC

en-gb	Section 2 provides an overview of the provisions within this Part of the Act, which makes amendments to the Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979 (“the 1979 Act”).
cy-gb	Mae adran 2 yn darparu trosolwg o’r darpariaethau yn y Rhan hon o’r Ddeddf, sy’n gwneud diwygiadau i Ddeddf Henebion Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 (“Deddf 1979”).

en-gb	Section 3 – Amendments relating to the Schedule
cy-gb	Adran 3 – Diwygiadau sy’n ymwneud â’r Gofrestr

en-gb	Section 3(1) inserts new sections 1AA to 1AE into the 1979 Act.
cy-gb	Mae adran 3(1) yn mewnosod adrannau newydd 1AA i 1AE yn Neddf 1979.

en-gb	These place a requirement on the Welsh Ministers to consult on certain amendments to the schedule of monuments (“the Schedule”);
cy-gb	Mae’r adrannau hyn yn gosod gofyniad ar Weinidogion Cymru i ymgynghori ar ddiwygiadau penodol i’r gofrestr o henebion (“y Gofrestr”);

en-gb	introduce interim protection for monuments pending decisions on certain amendments relating to the Schedule;
cy-gb	yn cyflwyno gwarchodaeth interim ar gyfer henebion wrth aros am benderfyniadau ynghylch diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr;

en-gb	and provide for the review of decisions on certain amendments relating to the Schedule.
cy-gb	ac yn darparu ar gyfer adolygu penderfyniadau ynghylch diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr.

en-gb	1AA Duty to consult on certain amendments relating to the Schedule
cy-gb	1AA Dyletswydd i ymgynghori ar ddiwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr

en-gb	New section 1AA places a requirement on the Welsh Ministers to consult on proposals to include a monument in the Schedule, exclude a monument from the Schedule or make a material amendment relating to an entry in the Schedule.
cy-gb	Mae adran newydd 1AA yn gosod gofyniad ar Weinidogion Cymru i ymgynghori ar gynigion i gynnwys heneb yn y Gofrestr, i eithrio heneb o’r Gofrestr neu i wneud diwygiad perthnasol sy’n ymwneud â chofnod yn y Gofrestr.

en-gb	A Schedule entry contains only the name of the monument, but is accompanied by a map identifying the exact extent of the monument that is protected.
cy-gb	Dim ond enw’r heneb sydd mewn cofnod yn y Gofrestr, ond mae map sy’n dangos union hyd a lled yr heneb sy’n cael ei gwarchod yn dod gyda’r cofnod.

en-gb	Section 1AA(5) defines a ”material amendment” as one that adds to or reduces the area shown for the monument on such a map.
cy-gb	Mae adran 1AA(5) yn diffinio diwygiad perthnasol (“material amendment”) fel un sy’n ychwanegu at yr ardal a ddangosir, neu sy’n lleihau’r ardal a ddangosir, ar gyfer yr heneb ar fap o’r fath.

en-gb	If it is proposed to increase or reduce the area shown for a monument on the map, the Welsh Ministers must consult on the change.
cy-gb	Os bwriedir cynyddu neu leihau’r ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar y map, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori ar y newid.

en-gb	The Welsh Ministers must carry out the consultation by serving notice of the proposal on the appropriate persons, as defined in section 1AA(3).
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru gynnal yr ymgynghoriad drwy gyflwyno hysbysiad o’r cynnig i’r personau priodol, fel y’u diffinnir yn adran 1AA(3).

en-gb	Section 1AA(6) provides regulation-making powers to allow the Welsh Ministers to add further appropriate persons to the list in subsection (3) and make any consequential amendments to the Act that may be necessary as a result.
cy-gb	Mae adran 1AA(6) yn darparu pwerau gwneud rheoliadau i ganiatáu i Weinidogion Cymru ychwanegu personau priodol pellach at y rhestr yn is-adran (3) a gwneud unrhyw ddiwygiadau canlyniadol i’r Ddeddf a all fod yn angenrheidiol o ganlyniad i hynny.

en-gb	Section 1AA(4) requires the notice to include specific information, including:
cy-gb	Mae adran 1AA(4) yn ei gwneud yn ofynnol i’r hysbysiad gynnwys gwybodaeth benodol, gan gynnwys:

en-gb	the date by which the appropriate persons must make their written representations about the proposed scheduling (which must be at least 28 days from the date that the notice is served);
cy-gb	y dyddiad erbyn pryd y mae rhaid i’r personau priodol gyflwyno eu sylwadau ysgrifenedig ynghylch y cofrestru arfaethedig (rhaid i’r dyddiad fod o leiaf 28 o ddiwrnodau o’r dyddiad y cyflwynir yr hysbysiad);

en-gb	an explanation that interim protection will apply where the proposal is to include a monument in the Schedule, or to make a material amendment in relation to an entry in the Schedule which would increase the area of land that is scheduled.
cy-gb	esboniad sy’n nodi y bydd gwarchodaeth interim yn gymwys pan fo’r cynnig i gynnwys heneb yn y Gofrestr, neu i wneud diwygiad perthnasol mewn perthynas â chofnod yn y Gofrestr a fyddai’n cynyddu’r ardal o dir sydd wedi ei chofrestru.

en-gb	The monument will then be protected as though it were scheduled in accordance with the proposal until a further notice is served on the owner, occupier and local authority.
cy-gb	Caiff yr heneb ei gwarchod felly fel pe bai wedi ei chofrestru yn unol â’r cynnig hyd nes y cyflwynir hysbysiad pellach i’r perchennog, y meddiannydd a’r awdurdod lleol.

en-gb	Any unauthorised works to the monument in the meantime will be a criminal offence;
cy-gb	Yn y cyfamser, bydd unrhyw waith anawdurdodedig i’r heneb yn drosedd;

en-gb	the date that the interim protection takes effect, which may be the same date as that on which the notice of consultation is served on the appropriate persons (under section 1AA(2)).
cy-gb	y dyddiad y mae’r warchodaeth interim yn cymryd effaith, y caniateir iddo fod yr un dyddiad â dyddiad cyflwyno’r hysbysiad ymgynghori i’r personau priodol (o dan adran 1AA(2)).

en-gb	14.Section 56 of the 1979 Act sets out how documents may be served under the Act, and its provisions apply to the delivery of notices to the appropriate persons under new section 1AA.
cy-gb	14.Mae adran 56 o Ddeddf 1979 yn nodi sut y caniateir i ddogfennau gael eu cyflwyno o dan y Ddeddf, ac mae ei darpariaethau yn gymwys i ddosbarthu hysbysiadau i’r personau priodol o dan adran newydd 1AA.

en-gb	1AB Interim protection pending decisions on certain amendments relating to the Schedule
cy-gb	1AB Gwarchodaeth interim wrth aros am benderfyniadau ynghylch diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr

en-gb	New section 1AB makes provision for monuments and areas of land to be given interim protection pending the decision of the Welsh Ministers on the making of certain amendments relating to the Schedule.
cy-gb	Mae adran newydd 1AB yn gwneud darpariaeth i henebion ac ardaloedd o dir gael gwarchodaeth interim wrth aros am benderfyniad Gweinidogion Cymru ynghylch gwneud diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr.

en-gb	While a monument is being considered and consulted upon for scheduling, it needs to be protected from destruction, alterations or damage that may compromise its significance.
cy-gb	Tra bo heneb yn cael ei hystyried a thra bo’r ymgynghoriad ynghylch ei chofrestru yn mynd rhagddo, mae angen iddi gael ei gwarchod rhag cael ei dinistrio, ei newid neu ei difrodi mewn modd a fydd yn peryglu ei harwyddocâd o bosibl.

en-gb	Similarly, if the Welsh Ministers are considering an addition to the area of a scheduled monument, that land will need to be protected so that its significance cannot be compromised before a decision is made.
cy-gb	Yn yr un modd, os yw Gweinidogion Cymru yn ystyried ychwanegu at ardal heneb gofrestredig, bydd angen gwarchod y tir hwnnw fel nad yw arwyddocâd y tir hwnnw yn gallu cael ei beryglu cyn i benderfyniad gael ei wneud.

en-gb	17.Section 1AB(1) specifies that interim protection will apply where the Welsh Ministers have served a notice of a proposal either to include a monument in the Schedule, or to make a material amendment that increases the area shown for a monument on a map that accompanies the monument’s entry in the Schedule.
cy-gb	17.Mae adran 1AB(1) yn pennu y bydd gwarchodaeth interim yn gymwys pan fo Gweinidogion Cymru wedi cyflwyno hysbysiad o gynnig naill ai i gynnwys heneb yn y Gofrestr, neu i wneud diwygiad perthnasol sy’n cynyddu’r ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar fap sy’n dod gyda chofnod yr heneb yn y Gofrestr.

en-gb	Section 1AB(2) sets out the date from which the interim protection will apply.
cy-gb	Mae adran 1AB(2) yn nodi o ba ddyddiad y bydd y warchodaeth interim yn gymwys.

en-gb	The provisions of the 1979 Act have effect from that date as though the monument were in the Schedule, or as though the amendment to the map were made.
cy-gb	Mae darpariaethau Deddf 1979 yn cael effaith o’r dyddiad hwnnw fel pe bai’r heneb yn y Gofrestr, neu fel pe bai’r diwygiad i’r map wedi ei wneud.

en-gb	Section 1AB(4) and (5) makes provision for interim protection to cease when the Welsh Ministers:
cy-gb	Mae adran 1AB(4) a (5) yn gwneud darpariaeth i warchodaeth interim beidio â bod mwyach pan fydd Gweinidogion Cymru:

en-gb	include the monument in the Schedule;
cy-gb	yn cynnwys yr heneb yn y Gofrestr;

en-gb	serve notice on the owner, occupier and local authority that the monument will not be included on the Schedule;
cy-gb	yn cyflwyno hysbysiad i’r perchennog, y meddiannydd a’r awdurdod lleol i’w hysbysu na fydd yr heneb yn cael ei chynnwys ar y Gofrestr;

en-gb	make a material amendment that increases the area shown for the monument on a map that accompanies the monument’s entry in the Schedule;
cy-gb	yn gwneud diwygiad perthnasol sy’n cynyddu’r ardal a ddangosir ar gyfer yr heneb ar fap sy’n dod gyda chofnod yr heneb yn y Gofrestr;

en-gb	serve notice on the owner, occupier and local authority that a material amendment of that kind will not be made.
cy-gb	yn cyflwyno hysbysiad i’r perchennog, y meddiannydd a’r awdurdod lleol i’w hysbysu na fydd diwygiad perthnasol o’r math hwnnw yn cael ei wneud.

en-gb	Section 1AB(6) requires the Welsh Ministers to publish electronically a list of all monuments in relation to which interim protection has effect, and to provide a copy of any notice served under section 1AA(2) on request.
cy-gb	Mae adran 1AB(6) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi’n electronig restr o’r holl henebion y mae gwarchodaeth interim yn cael effaith mewn perthynas â hwy, a darparu copi o unrhyw hysbysiad a gyflwynir o dan adran 1AA(2) ar gais.

en-gb	1AC Provisions applicable on lapse of interim protection
cy-gb	1AC Darpariaethau sy’n gymwys ar ddarfodiad gwarchodaeth interim

en-gb	New section 1AC introduces Schedule A1 into the 1979 Act.
cy-gb	Mae adran newydd 1AC yn cyflwyno Atodlen A1 i Ddeddf 1979.

en-gb	The Schedule contains provisions which apply where interim protection ceases to have effect as a result of the Welsh Ministers’ decision not to include a monument in the Schedule or not to make a material amendment that increases the area shown for a monument on a map that accompanies the monument’s entry in the Schedule.
cy-gb	Mae’r Atodlen yn cynnwys darpariaethau sy’n gymwys pan fo gwarchodaeth interim yn peidio â chael effaith mwyach o ganlyniad i benderfyniad Gweinidogion Cymru i beidio â chynnwys heneb yn y Gofrestr neu i beidio â gwneud diwygiad perthnasol sy’n cynyddu’r ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar fap sy’n dod gyda chofnod yr heneb yn y Gofrestr.

en-gb	1AD Compensation for loss or damage caused by interim protection
cy-gb	1AD Digollediad am golled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim

en-gb	New section 1AD makes provision for compensation to be paid for loss or damage caused by interim protection if the Welsh Ministers decide not to include a monument in the Schedule or not to make a material amendment that increases the area shown for a monument on a map that accompanies the monument’s entry in the Schedule.
cy-gb	Mae adran newydd 1AD yn gwneud darpariaeth i ddigollediad gael ei dalu am golled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim os yw Gweinidogion Cymru yn penderfynu peidio â chynnwys heneb yn y Gofrestr neu beidio â gwneud diwygiad perthnasol sy’n cynyddu’r ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar fap sy’n dod gyda chofnod yr heneb yn y Gofrestr.

en-gb	1AE Review of decisions on certain amendments relating to the Schedule
cy-gb	1AE Adolygu penderfyniadau ynghylch diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr

en-gb	New section 1AE contains provision for the review of the Welsh Ministers’ decisions to make certain amendments relating to the Schedule.
cy-gb	Mae adran newydd 1AE yn cynnwys darpariaeth ar gyfer adolygu penderfyniadau Gweinidogion Cymru i wneud diwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr.

en-gb	The amendments in question are those that include a monument in the Schedule, or that add to the area shown for a monument on a map that accompanies the monument’s entry in the Schedule.
cy-gb	Y diwygiadau o dan sylw yw’r rhai hynny sy’n cynnwys heneb yn y Gofrestr, neu sy’n ychwanegu at yr ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar fap sy’n dod gyda cofnod yr heneb yn y Gofrestr.

en-gb	Where such an amendment is made, section 1AE(2) requires the Welsh Ministers to serve a notice on the owner and occupier (if the owner is not the occupier) informing them that the monument has been included in the Schedule, or that an amendment has been made that adds to the area shown for the monument, and that an application may be made to the Welsh Ministers requesting a review of the decision.
cy-gb	Pan wneir diwygiad o’r fath, mae adran 1AE(2) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyflwyno hysbysiad i’r perchennog a’r meddiannydd (os nad y perchennog yw’r meddiannydd) sy’n eu hysbysu bod yr heneb wedi ei chynnwys yn y Gofrestr, neu fod diwygiad wedi ei wneud sy’n ychwanegu at yr ardal a ddangosir ar gyfer yr heneb, ac y caniateir i gais gael ei wneud i Weinidogion Cymru i ofyn i’r penderfyniad gael ei adolygu.

en-gb	Section 1AE(3) requires the Welsh Ministers to undertake a review on request and to give effect to their decision on the review by amending the Schedule or map appropriately.
cy-gb	Mae adran 1AE(3) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgymryd ag adolygiad ar gais a rhoi effaith i’w penderfyniad ynghylch yr adolygiad drwy ddiwygio’r Gofrestr neu’r map yn briodol.

en-gb	Section 1AE(4) specifies that a review decision can only be challenged in the High Court by way of section 55 of the 1979 Act (proceedings for questioning validity of certain orders).
cy-gb	Mae adran 1AE(4) yn pennu mai dim ond drwy adran 55 o Ddeddf 1979 (achosion ar gyfer cwestiynu dilysrwydd gorchmynion penodol) y caniateir i benderfyniad ynghylch adolygiad gael ei herio yn yr Uchel Lys.

en-gb	The only permitted grounds for a challenge under section 55 are that the decision was not within the powers of the 1979 Act or that relevant requirements had not been complied with.
cy-gb	Yr unig seiliau a ganiateir ar gyfer herio’r penderfyniad o dan adran 55 yw nad oedd y penderfyniad o fewn pwerau Deddf 1979 neu na chydymffurfiwyd â’r gofynion perthnasol.

en-gb	Section 1AE(5) requires the Welsh Ministers to carry out the review by means of a local inquiry, a hearing or written representations.
cy-gb	Mae adran 1AE(5) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gynnal yr adolygiad drwy ymchwiliad lleol, gwrandawiad neu sylwadau ysgrifenedig.

en-gb	The Welsh Ministers may decide which procedure is the most appropriate.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru benderfynu pa weithdrefn sydd fwyaf priodol.

en-gb	28.Section 1AE(6) requires the Welsh Ministers to make regulations setting out:
cy-gb	28.Mae adran 1AE(6) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n nodi:

en-gb	the grounds on which a review may be requested, the information that must be provided in connection with an application for a review, the form and manner of an application for a review, and the period within which an application must be made.
cy-gb	y seiliau y caniateir gofyn am adolygiad arnynt, yr wybodaeth y mae rhaid ei darparu mewn cysylltiad â chais am adolygiad, ffurf a dull cais am adolygiad, a’r cyfnod y mae rhaid gwneud cais ynddo.

en-gb	Section 1AE(7) enables the Welsh Ministers to make further provision in regulations in connection with reviews, including provision about costs.
cy-gb	Mae adran 1AE(7) yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud darpariaeth bellach mewn rheoliadau mewn cysylltiad ag adolygiadau, gan gynnwys darpariaeth ynghylch costau.

en-gb	Section 1AE(9) introduces Schedule A2 into the 1979 Act which allows the Welsh Ministers to appoint a person to make decisions on reviews.
cy-gb	Mae adran 1AE(9) yn cyflwyno Atodlen A2 i Ddeddf 1979 sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru benodi person i wneud penderfyniadau ynghylch adolygiadau.

en-gb	Section 3(2) inserts new section 2(6A) into the 1979 Act, which provides a defence for a person who is accused of carrying out unauthorised works to a monument on which interim protection has been conferred.
cy-gb	Mae adran 3(2) yn mewnosod adran newydd 2(6A) yn Neddf 1979, sy’n darparu amddiffyniad i berson sydd wedi ei gyhuddo o wneud gwaith anawdurdodedig i heneb y rhoddwyd gwarchodaeth interim iddi.

en-gb	The defence applies where the accused can prove that he or she did not know, and could not reasonably have been expected to know, that interim protection had been conferred on the monument.
cy-gb	Mae’r amddiffyniad yn gymwys pan fo’r cyhuddedig yn gallu profi nad oedd yn gwybod, ac na ellid bod wedi disgwyl yn rhesymol iddo wybod, fod gwarchodaeth interim wedi ei rhoi i’r heneb.

en-gb	If such a defence is raised, the prosecution will have to prove that, if an interim protection notice should have been served on the accused under section 1AA(2), it had been served.
cy-gb	Os codir amddiffyniad o’r fath, bydd rhaid i’r erlyniad brofi, pe dylai hysbysiad gwarchod interim fod wedi ei gyflwyno i’r cyhuddedig o dan adran 1AA(2), ei fod wedi ei gyflwyno.

en-gb	Section 4 – Amendments relating to the Schedule:
cy-gb	Adran 4 – Diwygiadau sy’n ymwneud â’r Gofrestr:

en-gb	consequential provision
cy-gb	darpariaeth ganlyniadol

en-gb	Section 4 makes consequential amendments to the 1979 Act as a result of introducing the consultation, interim protection and review provisions.
cy-gb	Mae adran 4 yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Ddeddf 1979 o ganlyniad i gyflwyno’r darpariaethau o ran ymgynghori, gwarchodaeth interim ac adolygu.

en-gb	Section 4(1) inserts new subsection (5A) into section 1 of the 1979 Act (schedule of monuments), signposting the new provisions about consultation by the Welsh Ministers on proposals to include a monument in the Schedule, exclude a monument from the Schedule or make a material amendment in relation to the Schedule.
cy-gb	Mae adran 4(1) yn mewnosod is-adran newydd (5A) yn adran 1 o Ddeddf 1979 (cofrestr o henebion), sy’n cyfeirio at y darpariaethau newydd ynghylch ymgynghori gan Weinidogion Cymru ar gynigion i gynnwys heneb yn y Gofrestr, i eithrio heneb o’r Gofrestr neu i wneud diwygiad perthnasol mewn perthynas â’r Gofrestr.

en-gb	Section 4(2) inserts new subsections (6B) and (6C) into section 1 of the 1979 Act.
cy-gb	Mae adran 4(2) yn mewnosod is-adrannau newydd (6B) a (6C) yn adran 1 o Ddeddf 1979.

en-gb	Section 1(6B) requires the Welsh Ministers to inform the owner and the occupier of a monument, and the local authority in whose area the monument is situated, where an amendment has been made to the area shown for the monument on the scheduling map, and to send them a copy of the amended map.
cy-gb	Mae adran 1(6B) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru hysbysu perchennog a meddiannydd heneb, a’r awdurdod lleol y mae’r heneb yn ei ardal, pan fo diwygiad wedi ei wneud i’r ardal a ddangosir ar gyfer yr heneb ar y map cofrestru, ac anfon copi o’r map diwygiedig atynt.

en-gb	Section 1(6C) signposts provisions about additional information that needs to be provided to owners and/or occupiers when certain amendments are made in relation to the Schedule, namely information about the right to request a review of the decision to make the amendment.
cy-gb	Mae adran 1(6C) yn cyfeirio at ddarpariaethau ynghylch yr wybodaeth ychwanegol y mae angen ei darparu i berchenogion a/neu feddianwyr pan wneir diwygiadau penodol mewn perthynas â’r Gofrestr, sef gwybodaeth ynghylch yr hawl i ofyn am adolygiad o’r penderfyniad i wneud y diwygiad.

en-gb	Section 4(3) applies section 27 of the 1979 Act, which sets out the manner in which compensation for the depreciation of the value of an interest in land is to be assessed, to the compensation payable under section 1AD for loss or damage caused by interim protection.
cy-gb	Mae adran 4(3) yn cymhwyso adran 27 o Ddeddf 1979, sy’n nodi’r modd y mae digollediad ar gyfer y dibrisiant yng ngwerth buddiant mewn tir i gael ei asesu, i’r digollediad sy’n daladwy o dan adran 1AD am golled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim.

en-gb	Section 4(4) applies subsection (3) of section 51 of the 1979 Act (ecclesiastical property) to any compensation for loss or damage caused by interim protection for a monument on land that is ecclesiastical property.
cy-gb	Mae adran 4(4) yn cymhwyso is-adran (3) o adran 51 o Ddeddf 1979 (eiddo eglwysig) i unrhyw ddigollediad am golled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim ar gyfer heneb ar dir sy’n eiddo eglwysig.

en-gb	“Ecclesiastical property”, in this context, means land belonging to the Church of England, and the effect of the provision is to require any such compensation to be paid to the Diocesan Board of Finance for the diocese in which the land is situated.
cy-gb	Ystyr “eiddo eglwysig”, yn y cyd-destun hwn, yw tir sy’n eiddo i Eglwys Loegr, ac effaith y ddarpariaeth yw ei gwneud yn ofynnol i unrhyw ddigollediad o’r fath gael ei dalu i’r Bwrdd Cyllid Esgobaethol ar gyfer yr esgobaeth lle y mae’r heneb.

en-gb	Section 4(5) applies section 55 of the 1979 Act (proceedings for questioning validity of certain orders) to a review decision under section 1AE, so that a decision taken by the Welsh Ministers on a review may only be referred to the High Court on certain grounds.
cy-gb	Mae adran 4(5) yn cymhwyso adran 55 o Ddeddf 1979 (achosion ar gyfer cwestiynu dilysrwydd gorchmynion penodol) i benderfyniad ynghylch adolygiad o dan adran 1AE, fel mai dim ond ar seiliau penodol y caniateir i benderfyniad a wneir gan Weinidogion Cymru ynghylch adolygiad gael ei gyfeirio at yr Uchel Lys.

en-gb	Section 5 – Simplification of process
cy-gb	Adran 5 – Symleiddio’r broses

en-gb	Section 5(1) inserts new subsections (5A) and (5B) into section 2 of the 1979 Act (control of works affecting scheduled monuments) and section 5(2) inserts paragraph 1(3) into Part 1 of Schedule 1 to that Act (applications for scheduled monument consent).
cy-gb	Mae adran 5(1) yn mewnosod is-adrannau newydd (5A) a (5B) yn adran 2 o Ddeddf 1979 (rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig) ac mae adran 5(2) yn mewnosod paragraff 1(3) yn Rhan 1 o Atodlen 1 i’r Ddeddf honno (ceisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig).

en-gb	The new provisions enable regulations to be made to simplify the process by which scheduled monument consent is applied for and granted.
cy-gb	Mae’r darpariaethau newydd yn galluogi i reoliadau gael eu gwneud i symleiddio’r broses ar gyfer gwneud cais am gydsyniad heneb gofrestredig a’i roi.

en-gb	Section 2 of the 1979 Act states that scheduled monument consent is required for:
cy-gb	Mae adran 2 o Ddeddf 1979 yn nodi ei bod yn ofynnol cael cydsyniad heneb gofrestredig ar gyfer:

en-gb	any works resulting in damage to or demolition of a scheduled monument,
cy-gb	unrhyw waith sy’n arwain at ddifrodi heneb gofrestredig neu ei dymchwel,

en-gb	any works to remove or repair such a monument or part of it or any alterations or additions to it, and
cy-gb	unrhyw waith i symud neu i atgyweirio heneb o’r fath neu ran ohoni neu unrhyw newidiadau iddi neu ychwanegiadau ati, ac

en-gb	any flooding or tipping operations on land in, on or under which there is a scheduled monument.
cy-gb	unrhyw lifogydd neu weithrediadau tipio ar y tir, yn y tir neu o dan y tir lle y mae heneb gofrestredig.

en-gb	New section 2(5A) and (5B) allows the Welsh Ministers to make regulations on the form and content of scheduled monument consent and removes the requirement that consent must be granted in writing.
cy-gb	Mae adran newydd 2(5A) a (5B) yn caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ar ffurf a chynnwys cydsyniad heneb gofrestredig ac yn dileu’r gofyniad bod rhaid i gydsyniad gael ei roi yn ysgrifenedig.

en-gb	Regulations made under paragraph 1(1) of Part 1 of Schedule 1 to the 1979 Act set out the form and manner in which applications for scheduled monument consent are to be made.
cy-gb	Mae rheoliadau a wneir o dan baragraff 1(1) o Ran 1 o Atodlen 1 i Ddeddf 1979 yn nodi’r ffurf a’r dull y mae ceisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig i gael eu gwneud.

en-gb	42.New paragraph 1(3) of Part 1 of Schedule 1 enables regulations to be made by the Welsh Ministers to allow applications for scheduled monument consent to be made in other ways.
cy-gb	42. Mae paragraff newydd 1(3) o Ran 1 o Atodlen 1 yn galluogi i reoliadau gael eu gwneud gan Weinidogion Cymru er mwyn caniatáu i geisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig gael eu gwneud mewn ffyrdd eraill.

en-gb	Those regulations may give the Welsh Ministers discretion to decide on the application procedure that may be appropriate.
cy-gb	Caniateir i’r rheoliadau hynny roi’r disgresiwn i Weinidogion Cymru i benderfynu ar y weithdrefn a all fod yn briodol ar gyfer gwneud cais.

en-gb	A significant proportion of scheduled monument consent applications involve straightforward proposals, for example the like-for-like replacement of a stile, or the simple repair of erosion scars.
cy-gb	Mae cyfran helaeth o geisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig yn cynnwys cynigion syml, er enghraifft gosod camfa newydd sy’n cyfateb yn union i’r gamfa wreiddiol, neu wneud gwaith atgyweirio syml i greithiau erydu.

en-gb	These regulation-making powers will enable the Welsh Ministers to introduce simplified scheduled monument consent procedures for straightforward proposals for unobtrusive minor works.
cy-gb	Bydd y pwerau hyn i wneud rheoliadau yn galluogi Gweinidogion Cymru i gyflwyno gweithdrefnau symlach ar gyfer cael cydsyniad heneb gofrestredig ar gyfer cynigion syml am fân waith nad yw’n amlwg.

en-gb	For instance, elements of the process, such as the submission of a written application or the applicant’s acceptance of an interim decision, could be omitted in cases where both the Welsh Ministers and the applicant are content to employ a simplified procedure.
cy-gb	Gellid gwneud hyn, er enghraifft, drwy hepgor elfennau o’r broses, megis cyflwyno cais ysgrifenedig neu fod yr ymgeisydd yn derbyn penderfyniad interim, pan fo Gweinidogion Cymru a’r ymgeisydd yn fodlon defnyddio gweithdrefn symlach.

en-gb	Section 6 – Grant of consent for unauthorised works
cy-gb	Adran 6 – Rhoi cydsyniad i waith anawdurdodedig

en-gb	Section 6 inserts new subsections (3A) and (3B) into section 2 of the 1979 Act (control of works affecting scheduled monuments).
cy-gb	Mae adran 6 yn mewnosod is-adrannau newydd (3A) a (3B) yn adran 2 o Ddeddf 1979 (rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig).

en-gb	These provisions allow scheduled monument consent to be granted for works already executed.
cy-gb	Mae’r darpariaethau hyn yn caniatáu i gydsyniad heneb gofrestredig gael ei roi ar gyfer gwaith sydd eisoes wedi ei wneud.

en-gb	Section 2 of the 1979 Act makes it an offence to carry out specified works to a scheduled monument unless they are authorised under Part I of that Act, including by the grant of written scheduled monument consent by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adran 2 o Ddeddf 1979 yn ei gwneud yn drosedd i wneud gwaith penodedig i heneb gofrestredig oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi awdurdodi’r gwaith o dan Ran 1 o’r Ddeddf honno, gan gynnwys drwy roi cydsyniad heneb gofrestredig ysgrifenedig.

en-gb	In certain circumstances, it may be better to retain unauthorised works to a monument than to require their reversal, particularly if reversal could lead to further damage.
cy-gb	O dan amgylchiadau penodol, gall fod yn well cadw gwaith anawdurdodedig a wnaed i heneb yn hytrach na’i gwneud yn ofynnol i’r gwaith hwnnw gael ei wrthdroi, yn enwedig pe gallai gwrthdroi’r gwaith arwain at wneud rhagor o ddifrod.

en-gb	For instance, works to remove the foundations constructed for a building or to reinstate a track could lead to further ground disturbance.
cy-gb	Er enghraifft, gallai gwaith i ddileu’r sylfeini a godid ar gyfer adeilad neu waith i ailosod trac arwain at aflonyddu’r tir ymhellach.

en-gb	The grant of scheduled monument consent to authorise works already carried out and to control, through conditions, their completion would resolve uncertainties about the lawfulness of retaining the works and eliminate the prospect of future prosecution or other sanctions.
cy-gb	Byddai rhoi cydsyniad heneb gofrestredig i awdurdodi gwaith sydd eisoes wedi ei wneud ac i reoli, drwy amodau, fod y gwaith hwnnw yn cael ei gwblhau yn ateb ansicrwydd ynghylch pa mor gyfreithlon yw cadw’r gwaith ac yn dileu’r posibilrwydd o erlyniad neu sancsiynau eraill yn y dyfodol.

en-gb	Section 7 – Offence of false information on application
cy-gb	Adran 7 – Y drosedd o roi gwybodaeth anwir ar gais

en-gb	Paragraph 2(1) of Part 1 of Schedule 1 to the 1979 Act (applications for scheduled monument consent) allows the Welsh Ministers to refuse to entertain an application for scheduled monument consent unless it is accompanied by a specified certificate.
cy-gb	Mae paragraff 2(1) o Ran 1 o Atodlen 1 i Ddeddf 1979 (ceisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig) yn caniatáu i Weinidogion Cymru wrthod ystyried cais am gydsyniad heneb gofrestredig oni bai bod tystysgrif benodedig yn dod gyda’r cais.

en-gb	Paragraph 2(2) gives the Welsh Ministers power to make regulations regarding the form of such certificates and the further particulars that they must contain.
cy-gb	Mae paragraff 2(2) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch ffurf tystysgrifau o’r fath a’r manylion pellach y mae rhaid eu cynnwys arnynt.

en-gb	Paragraph 2(4) makes it an offence to issue a certificate that purports to comply with the requirements of paragraph 2 of Part 1 of Schedule 1, but which contains a statement which is false or misleading in a significant detail.
cy-gb	Mae paragraff 2(4) yn ei gwneud yn drosedd i ddyroddi tystysgrif sy’n honni cydymffurfio â gofynion paragraff 2 o Ran 1 o Atodlen 1, ond sy’n cynnwys datganiad anwir neu gamarweiniol o ran manylyn arwyddocaol.

en-gb	Section 7 amends paragraph 2(4) to make it an offence, in addition, to issue a certificate that purports to comply with any requirements contained in regulations made by the Welsh Ministers under paragraph 2 of Part 1 of Schedule 1, but which contains a statement that is false or misleading in a significant detail.
cy-gb	Mae adran 7 yn diwygio paragraff 2(4) er mwyn ei gwneud yn drosedd, yn ogystal, i ddyroddi tystysgrif sy’n honni cydymffurfio ag unrhyw ofynion sydd wedi eu cynnwys mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru o dan baragraff 2 o Ran 1 o Atodlen 1, ond sy’n cynnwys datganiad anwir neu gamarweiniol o ran manylyn arwyddocaol.

en-gb	Section 8 – Refusal of repeat applications etc
cy-gb	Adran 8 – Gwrthod ceisiadau a ailadroddir etc

en-gb	Section 8 inserts new paragraph 2B into Part 1 of Schedule 1 to the 1979 Act (applications for scheduled monument consent), which enables the Welsh Ministers to decline to consider a scheduled monument consent application where:
cy-gb	Mae adran 8 yn mewnosod paragraff newydd 2B yn Rhan 1 o Atodlen 1 i Ddeddf 1979 (ceisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig), sy’n galluogi Gweinidogion Cymru i wrthod ystyried cais am gydsyniad heneb gofrestredig:

en-gb	the application is similar to an application made within the previous two years and the Welsh Ministers consider that there has been no significant change in any material consideration since the similar application was refused;
cy-gb	pan fo’r cais yn debyg i gais a wnaed o fewn y ddwy flynedd flaenorol a bod Gweinidogion Cymru o’r farn na fu unrhyw newid sylweddol mewn unrhyw ystyriaeth berthnasol ers i’r cais tebyg gael ei wrthod;

en-gb	the application is made while a similar application is under consideration by the Welsh Ministers.
cy-gb	pan wneir y cais tra bo cais tebyg yn cael ei ystyried gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 9 – Procedure for determining applications
cy-gb	Adran 9 – Y weithdrefn ar gyfer penderfynu ar geisiadau

en-gb	Section 9 introduces new procedures for determining scheduled monument consent applications.
cy-gb	Mae adran 9 yn cyflwyno gweithdrefnau newydd ar gyfer penderfynu ar geisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig.

en-gb	Section 9(1) restricts the application of paragraph 3 in Part 1 of Schedule 1 of the 1979 Act (applications for scheduled monument consent) to scheduled monuments in England.
cy-gb	Mae adran 9(1) yn cyfyngu ar gymhwysiad paragraff 3 yn Rhan 1 o Atodlen 1 o Ddeddf 1979 (ceisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig) i henebion cofrestredig yn Lloegr.

en-gb	Section 9(2) inserts paragraph 3A into Part 1 of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 9(2) yn mewnosod paragraff 3A yn Rhan 1 o Atodlen 1.

en-gb	This paragraph applies to applications for scheduled monument consent to carry out works to scheduled monuments in Wales.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gymwys i geisiadau am gydsyniad heneb gofrestredig i gwneud gwaith ar henebion cofrestredig yng Nghymru.

en-gb	Paragraph 3A sets out that, before determining whether or not to grant scheduled monument consent, the Welsh Ministers may hold a public local inquiry or give persons an opportunity to appear before and be heard by a person appointed by the Welsh Ministers or to make representations to such a person.
cy-gb	Mae paragraff 3A yn nodi y caiff Gweinidogion Cymru, cyn penderfynu pa un ai i roi cydsyniad heneb gofrestredig ai peidio, gynnal ymchwiliad lleol cyhoeddus neu roi cyfle i bersonau i ymddangos gerbron person a benodir gan Weinidogion Cymru a chael gwrandawiad ganddo neu i gyflwyno sylwadau i berson o’r fath.

en-gb	Paragraph 3A(4) obliges the Welsh Ministers to take account of any representations made with respect to an application and to consider any report made by a person appointed to hold an inquiry or hearing or receive representations.
cy-gb	Mae paragraff 3A(4) yn gorfodi Gweinidogion Cymru i roi ystyriaeth i unrhyw sylwadau a gyflwynir mewn cysylltiad â chais ac i ystyried unrhyw adroddiad a wneir gan berson a benodir i gynnal ymchwiliad neu wrandawiad neu i gael sylwadau.

en-gb	Paragraph 3A(5) requires the Welsh Ministers to serve notice of their decision on the applicant and on every person who has made representations about the scheduled monument consent application.
cy-gb	Mae paragraff 3A(5) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyflwyno hysbysiad o’u penderfyniad i’r ymgeisydd ac i bob person sydd wedi cyflwyno sylwadau ynghylch y cais am gydsyniad heneb gofrestredig.

en-gb	Section 10 – Compensation for refusal of scheduled monument consent
cy-gb	Adran 10 – Digollediad am wrthod cydsyniad heneb gofrestredig

en-gb	Section 10 amends section 7 of the 1979 Act, which requires compensation to be paid in certain circumstances if an applicant for scheduled monument consent suffers loss or damage as a result of its refusal or its grant subject to conditions.
cy-gb	Mae adran 10 yn diwygio adran 7 o Ddeddf 1979, sy’n ei gwneud yn ofynnol i ymgeisydd am gydsyniad heneb gofrestredig gael ei ddigolledu o dan amgylchiadau penodol os yw’n dioddef colled neu ddifrod o ganlyniad i wrthod y cydsyniad hwnnw neu ei roi yn ddarostyngedig i amodau.

en-gb	The section restricts the application of section 7(4) of the 1979 Act to England and inserts new subsection (4A).
cy-gb	Mae’r adran yn cyfyngu cymhwysiad adran 7(4) o Ddeddf 1979 i Loegr ac yn mewnosod is-adran newydd (4A).

en-gb	The new subsection sets out that in Wales no compensation will be payable if the works for which scheduled monument consent was sought would or might result in the total or partial demolition of a monument, unless those works would only have entailed operations directly related or incidental to the use of the monument’s site for purposes specified in regulations made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r is-adran newydd yn nodi na fydd unrhyw ddigollediad yn daladwy yng Nghymru pe bai’r gwaith y ceisiwyd cydsyniad heneb gofrestredig ar ei gyfer yn arwain, neu y gallai arwain, at ddymchwel heneb yn gyfan gwbl neu’n rhannol, oni bai mai dim ond gweithrediadau a oedd yn ymwneud yn uniongyrchol, neu a oedd yn gysylltiedig, â’r defnydd o safle’r heneb at ddibenion a bennir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru y byddai’r gwaith wedi eu cynnwys.

en-gb	Section 11 – Heritage partnership agreements
cy-gb	Adran 11 – Cytundebau partneriaeth dreftadaeth

en-gb	Section 11 inserts new sections 9ZA and 9ZB into the 1979 Act which make provision for heritage partnership agreements in Wales.
cy-gb	Mae adran 11 yn mewnosod adrannau newydd 9ZA a 9ZB yn Neddf 1979 sy’n gwneud darpariaeth ar gyfer cytundebau partneriaeth dreftadaeth yng Nghymru.

en-gb	In broad terms, heritage partnership agreements are agreements between the Welsh Ministers and the owners of scheduled monuments which may grant scheduled monument consent for a programme of specified works, negating the need to apply for separate consent for each set of works.
cy-gb	Yn fras, cytundebau rhwng Gweinidogion Cymru a pherchenogion henebion cofrestredig yw cytundebau partneriaeth dreftadaeth y caniateir iddynt roi cydsyniad heneb gofrestredig ar gyfer rhaglen o waith, gan gael gwared ar yr angen i wneud cais am gydsyniad ar wahân ar gyfer pob cyfres o waith.

en-gb	9ZA Heritage partnership agreement
cy-gb	9ZA Cytundeb partneriaeth dreftadaeth

en-gb	Section 9ZA(1) sets out that the parties to an agreement must include the Welsh Ministers and the owner of a scheduled monument or of land adjoining or in the vicinity of a scheduled monument.
cy-gb	Mae adran 9ZA(1) yn nodi bod rhaid i’r partïon i gytundeb gynnwys Gweinidogion Cymru a pherchennog heneb gofrestredig neu dir sy’n cydffinio â heneb gofrestredig neu dir sydd yng nghyffiniau heneb gofrestredig.

en-gb	Section 9ZA(2) allows additional persons to be parties to an agreement, including any person with an interest in the asset, such as a community group, or any person involved in the management of the asset, such as a site manager.
cy-gb	Mae adran 9ZA(2) yn caniatáu i bersonau ychwanegol fod yn bartïon i gytundeb, gan gynnwys unrhyw berson a chanddo fuddiant yn yr ased, megis grŵp cymunedol, neu unrhyw berson sy’n ymwneud â rheoli’r ased, megis rheolwr safle.

en-gb	A heritage partnership agreement may grant scheduled monument consent for specified works for the purpose of:
cy-gb	Caiff cytundeb partneriaeth dreftadaeth roi cydsyniad heneb gofrestredig ar gyfer gwaith penodedig at ddiben:

en-gb	removing or repairing the scheduled monument, or
cy-gb	symud yr heneb gofrestredig ymaith neu ei hatgyweirio, neu

en-gb	making any alterations or additions to the monument.
cy-gb	gwneud unrhyw newidiadau i’r heneb neu ychwanegiadau ati.

en-gb	An agreement may also specify any conditions attached to that consent.
cy-gb	Caiff cytundeb hefyd bennu unrhyw amodau sydd ynghlwm wrth y cydsyniad hwnnw.

en-gb	A heritage partnership agreement may not grant scheduled monument consent for works that result in the demolition or destruction of, or any damage to, a scheduled monument (section 2(2)(a) of the 1979 Act) or for any flooding or tipping operations on land in, on or under which there is a scheduled monument (section 2(2)(c) of the 1979 Act).
cy-gb	Ni chaiff cytundeb partneriaeth dreftadaeth roi cydsyniad heneb gofrestredig ar gyfer gwaith sy’n arwain at ddymchwel neu ddinistrio heneb gofrestredig neu wneud unrhyw ddifrod iddi (adran 2(2)(a) o Ddeddf 1979) nac ychwaith ar gyfer unrhyw lifogydd neu weithrediadau tipio ar y tir, yn y tir neu o dan y tir lle y mae heneb gofrestredig (adran 2(2)(c) o Ddeddf 1979).

en-gb	Section 9ZA(4) sets out the range of additional matters for which a heritage partnership agreement may make provision, including the specification of works that the parties agree would not require scheduled monument consent.
cy-gb	Mae adran 9ZA(4) yn nodi’r ystod o faterion ychwanegol y caiff cytundeb partneriaeth dreftadaeth wneud darpariaeth ar eu cyfer, gan gynnwys y fanyleb o waith y mae’r partïon yn cytuno na fyddai cydsyniad heneb gofrestredig yn ofynnol ar ei gyfer.

en-gb	64. Section 9ZA(6) and (7) defines ”owner” for the purpose of heritage partnership agreements and allows the Welsh Ministers to enter into an agreement with any one or more of the owners of a scheduled monument that is in multiple ownership, without having to enter into an agreement with all such owners.
cy-gb	64.Mae adran 9ZA(6) a (7) yn diffinio perchennog (“owner”) at ddiben cytundebau partneriaeth dreftadaeth ac yn caniatáu i Weinidogion Cymru ymrwymo i gytundeb ag unrhyw un neu ragor o berchenogion heneb gofrestredig sydd o dan amlberchenogaeth, heb orfod ymrwymo i gytundeb â phob un o’r perchenogion hynny.

en-gb	9ZB Heritage partnership agreement:
cy-gb	9ZB Cytundeb partneriaeth dreftadaeth:

en-gb	supplemental
cy-gb	atodol

en-gb	New section 9ZB makes supplemental provision in relation to heritage partnership agreements.
cy-gb	Mae adran newydd 9ZB yn gwneud darpariaeth atodol mewn perthynas â chytundebau partneriaeth dreftadaeth.

en-gb	Section 9ZB(1) specifies that such agreements must be in writing and must make provision for review, termination and variation by the parties.
cy-gb	Mae adran 9ZB(1) yn pennu bod rhaid i gytundebau o’r fath fod yn ysgrifenedig a rhaid iddynt wneud darpariaeth ar gyfer adolygu, terfynu ac amrywio’r cytundebau gan y partïon.

en-gb	Section 9ZB(2) makes it clear that more than one scheduled monument can be the subject of an agreement, provided that in each case the Welsh Ministers and the owner are parties to the agreement.
cy-gb	Mae adran 9ZB(2) yn ei gwneud yn glir y gall mwy nag un heneb gofrestredig fod yn destun cytundeb, ar yr amod bod Gweinidogion Cymru a’r perchennog yn bartïon i’r cytundeb ym mhob achos.

en-gb	Section 9ZB(3) places a duty upon the Welsh Ministers to make regulations to provide for:
cy-gb	Mae adran 9ZB(3) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau i ddarparu ar gyfer:

en-gb	the consultation and publicity required for the creation or variation of a heritage partnership agreement;
cy-gb	yr ymgynghori a’r cyhoeddusrwydd y mae eu hangen ar gyfer creu neu amrywio cytundeb partneriaeth dreftadaeth;

en-gb	terms that must be included in a heritage partnership agreement;
cy-gb	telerau y mae rhaid eu cynnwys mewn cytundeb partneriaeth dreftadaeth;

en-gb	and the termination of a heritage partnership agreement or any provision thereof.
cy-gb	a therfynu cytundeb partneriaeth dreftadaeth neu unrhyw ddarpariaeth ohono.

en-gb	Section 9ZB(4) and (5) specifies the persons who must be consulted under the consultation arrangements for the creation or variation of a heritage partnership agreement.
cy-gb	Mae adran 9ZB(4) a (5) yn pennu’r personau y mae rhaid ymgynghori â hwy o dan y trefniadau ymgynghori ar gyfer creu neu amrywio cytundeb partneriaeth dreftadaeth.

en-gb	The consultation arrangements differ for a heritage partnership agreement that covers a scheduled monument and for one that covers land adjoining or in the vicinity of a scheduled monument.
cy-gb	Mae’r trefniadau ymgynghori yn wahanol ar gyfer cytundeb partneriaeth dreftadaeth sy’n cynnwys heneb gofrestredig ac ar gyfer cytundeb partneriaeth dreftadaeth sy’n cynnwys tir sy’n cydffinio â heneb gofrestredig neu dir sydd yng nghyffiniau heneb gofrestredig.

en-gb	Section 9ZB(6) provides that the regulations made by the Welsh Ministers enabling the termination by order of a heritage partnership agreement can contain supplementary, incidental, transitory, transitional or saving provision.
cy-gb	Mae adran 9ZB(6) yn darparu y gall y rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru sy’n galluogi i gytundeb partneriaeth dreftadaeth gael ei therfynu drwy orchymyn gynnwys darpariaeth atodol, gysylltiedig, ddarfodol, drosiannol neu arbed.

en-gb	Section 9ZB(7) allows the regulations to disapply, apply or reproduce, with or without modification, any provisions of the 1979 Act for the purpose of heritage partnership agreements.
cy-gb	Mae adran 9ZB(7) yn caniatáu i’r rheoliadau ddatgymhwyso, cymhwyso neu atgynhyrchu, gydag addasiadau neu hebddynt, unrhyw ddarpariaethau o Ddeddf 1979 at ddiben cytundebau partneriaeth dreftadaeth.

en-gb	Section 9ZB(8) provides that heritage partnership agreements will only be binding on parties to those agreements.
cy-gb	Mae adran 9ZB(8) yn darparu na fydd cytundebau partneriaeth dreftadaeth ond yn rhwymo’r partïon i’r cytundebau hynny.

en-gb	Future owners of the scheduled monument will not be bound by a heritage partnership agreement, nor will they be able to benefit from any scheduled monument consent granted by the agreement.
cy-gb	Ni fydd perchenogion yr heneb gofrestredig yn y dyfodol yn cael eu rhwymo gan gytundeb partneriaeth dreftadaeth, nac ychwaith yn gallu manteisio ar unrhyw gydsyniad heneb gofrestredig a roddir gan y cytundeb.

en-gb	Section 12 – Enforcement notices
cy-gb	Adran 12 – Hysbysiadau gorfodi

en-gb	Section 12 inserts new sections 9ZC to 9ZH into the 1979 Act, which allow the Welsh Ministers to issue scheduled monument enforcement notices.
cy-gb	Mae adran 12 yn mewnosod adrannau newydd 9ZC i 9ZH yn Neddf 1979, sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru ddyroddi hysbysiadau gorfodi heneb gofrestredig.

en-gb	9ZC Scheduled monument enforcement notice
cy-gb	9ZC Hysbysiad gorfodi heneb gofrestredig

en-gb	Section 9ZC(1) and (2) allows the Welsh Ministers to serve enforcement notices in respect of unauthorised works that have been carried out, or are being carried out, to a scheduled monument or to land in, on or under which there is a scheduled monument.
cy-gb	Mae adran 9ZC(1) a (2) yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyflwyno hysbysiadau gorfodi mewn cysylltiad â gwaith anawdurdodedig sydd wedi ei wneud, neu sy’n cael ei wneud, i heneb gofrestredig neu ar dir y mae heneb gofrestredig ynddo, arno neu odano.

en-gb	In considering whether to issue an enforcement notice, the Welsh Ministers must have regard to the effects of the works on the monument as one of national importance.
cy-gb	Wrth ystyried pa un ai i ddyroddi hysbysiad gorfodi, rhaid i Weinidogion Cymru roi sylw i effeithiau’r gwaith ar yr heneb sydd o bwys cenedlaethol.

en-gb	Section 9ZC(3) requires the enforcement notice to specify the alleged contravention and the works that are to cease and/or the steps that the Welsh Ministers require to be taken.
cy-gb	Mae adran 9ZC(3) yn ei gwneud yn ofynnol i’r hysbysiad gorfodi bennu’r toriad honedig a’r gwaith sydd i ddod i ben a/neu’r camau y mae Gweinidogion Cymru yn ei gwneud yn ofynnol eu bod yn cael eu cymryd.

en-gb	These may be steps to restore the monument or land to its former state.
cy-gb	Gall y camau hyn fod yn gamau i adfer yr heneb i’w chyflwr blaenorol neu’r tir i’w gyflwr blaenorol.

en-gb	If the Welsh Ministers consider that the restoration of the monument or land to its former state is not practicable or desirable, the enforcement notice may specify the steps required to alleviate the effect of the unauthorised works.
cy-gb	Os yw Gweinidogion Cymru o’r farn nad yw’r gwaith o adfer yr heneb i’w chyflwr blaenorol neu’r tir i’w gyflwr blaenorol yn ymarferol neu’n ddymunol, caiff yr hysbysiad gorfodi bennu’r camau sy’n ofynnol i leddfu effaith y gwaith anawdurdodedig.

en-gb	If scheduled monument consent for the works has been granted, an enforcement notice may also specify the steps required for bringing the monument or land to the state it would have been in if the conditions of the scheduled monument consent had been complied with.
cy-gb	Os rhoddwyd caniatâd heneb gofrestredig ar gyfer y gwaith, caiff hysbysiad gorfodi hefyd bennu’r camau sy’n ofynnol er mwyn sicrhau yr adferir yr heneb, neu’r tir, i’r cyflwr y byddai’r heneb neu’r tir wedi bod ynddo pe bai’r gwaith wedi cydymffurfio ag amodau’r cydsyniad heneb gofrestredig.

en-gb	The enforcement notice must also set the period within which the Welsh Ministers require the works to cease and the period within which any steps required by the notice must be carried out.
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad gorfodi hefyd nodi’r cyfnod y mae Gweinidogion Cymru yn ei gwneud yn ofynnol i’r gwaith ddod i ben ynddo a’r cyfnod ar gyfer cymryd unrhyw gamau sy’n ofynnol gan yr hysbysiad.

en-gb	Given that a range of works of differing urgency may be required, section 9ZC(6) allows the notice to specify different periods for compliance for different works or steps.
cy-gb	O ystyried y gall fod angen gwneud ystod o waith sy’n amrywio o ran pa mor frys ydyw, mae adran 9ZC(6) yn caniatáu i’r hysbysiad bennu cyfnodau cydymffurfio gwahanol ar gyfer gwaith neu gamau gwahanol.

en-gb	For example, the notice may require immediate archaeological investigation followed by the subsequent production of a report.
cy-gb	Er enghraifft, caiff yr hysbysiad ei gwneud yn ofynnol i ymchwiliad archaeolegol gael ei gynnal ar unwaith gydag adroddiad yn dilyn.

en-gb	9ZD Scheduled monument enforcement notice:
cy-gb	9ZD Hysbysiad gorfodi heneb gofrestredig:

en-gb	supplementary provision
cy-gb	darpariaeth atodol

en-gb	Section 9ZD(1) specifies on whom a copy of the scheduled monument enforcement notice must be served.
cy-gb	Mae adran 9ZD(1) yn pennu i bwy y mae rhaid cyflwyno copi o’r hysbysiad gorfodi heneb gofrestredig.

en-gb	Section 56 of the 1979 Act (service of documents) applies to the service of the notice.
cy-gb	Mae adran 56 o Ddeddf 1979 (cyflwyno dogfennau) yn gymwys i gyflwyno’r hysbysiad.

en-gb	Section 9ZD(2) states that the Welsh Ministers may withdraw an enforcement notice and, if necessary, issue another.
cy-gb	Mae adran 9ZD(2) yn nodi y caiff Gweinidogion Cymru dynnu hysbysiad gorfodi yn ôl a dyroddi un arall, os bydd angen.

en-gb	Section 9ZD(3) also enables the Welsh Ministers to amend the requirements imposed by an enforcement notice, for example by extending the deadline for compliance.
cy-gb	Mae adran 9ZD(3) hefyd yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio’r gofynion a osodir gan hysbysiad gorfodi, er enghraifft drwy estyn y dyddiad cau ar gyfer cydymffurfio.

en-gb	However, the Welsh Ministers cannot amend an enforcement notice to impose more onerous requirements;
cy-gb	Fodd bynnag, ni all Gweinidogion Cymru ddiwygio hysbysiad gorfodi er mwyn gosod gofynion mwy beichus;

en-gb	if they wish to impose such requirements, they will need to withdraw the notice and issue a new notice.
cy-gb	os ydynt yn dymuno gosod gofynion o’r fath, bydd angen iddynt dynnu’r hysbysiad yn ôl a dyroddi hysbysiad newydd.

en-gb	Section 9ZD(5) requires the Welsh Ministers to publish a list of enforcement notices that have been issued and are still in effect, as well as to provide a copy of a notice on request.
cy-gb	Mae adran 9ZD(5) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi rhestr o hysbysiadau gorfodi sydd wedi eu dyroddi ac sy’n parhau i fod mewn effaith, ynghyd â darparu copi o hysbysiad ar gais.

en-gb	appeal
cy-gb	apêl

en-gb	This section sets out the process and grounds for appeal against an enforcement notice.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r broses a’r seiliau ar gyfer apelio yn erbyn hysbysiad gorfodi.

en-gb	A person on whom an enforcement notice has been served under section 9ZD(1), or any other person with an interest in the monument or land in question, may challenge the notice by appeal to a magistrates’ court.
cy-gb	Caiff person y mae hysbysiad gorfodi wedi ei gyflwyno iddo o dan adran 9ZD(1), neu unrhyw berson arall a chanddo fuddiant yn yr heneb neu’r tir o dan sylw, herio’r hysbysiad drwy apelio i lys ynadon.

en-gb	The grounds for appeal are set out in section 9ZE(3).
cy-gb	Mae’r seiliau dros apelio wedi eu nodi yn adran 9ZE(3).

en-gb	The appeal must be made before the date on which the notice takes effect under section 9ZC(3)(a).
cy-gb	Rhaid gwneud yr apêl cyn y dyddiad y mae’r hysbysiad yn cymryd effaith o dan adran 9ZC(3)(a).

en-gb	Once an appeal has been lodged, the enforcement notice has no effect until the appeal is withdrawn or finally determined.
cy-gb	Unwaith y bydd apêl wedi ei chyflwyno, nid oes gan yr hysbysiad gorfodi unrhyw effaith hyd nes y tynnir yr apêl yn ôl neu hyd nes y penderfynir arni’n derfynol.

en-gb	81. Section 9ZE(6) allows an enforcement notice to be upheld even if it has not been served in accordance with section 9ZD, provided that no one with an interest in the monument or land is substantially prejudiced by the failure.
cy-gb	81.Mae adran 9ZE(6) yn caniatáu i hysbysiad gorfodi gael ei gadarnhau hyd yn oed os nad yw wedi ei gyflwyno yn unol ag adran 9ZD, ar yr amod nad yw’r methiant wedi cael effaith andwyol sylweddol ar unrhyw un a chanddo fuddiant yn yr heneb neu’r tir.

en-gb	power of entry
cy-gb	pŵer mynediad

en-gb	Section 9ZF(1) gives a person authorised in writing by the Welsh Ministers the power:
cy-gb	Mae adran 9ZF(1) yn rhoi pŵer i berson a awdurdodir yn ysgrifenedig gan Weinidogion Cymru:

en-gb	to enter land at a reasonable time to ascertain whether an enforcement notice should be served;
cy-gb	i gael mynediad i dir ar adeg resymol i ganfod a ddylid cyflwyno hysbysiad gorfodi;

en-gb	to secure an enforcement notice to the monument or to some object on the site of the monument or on the land (if the usual or last known place of abode of the owner or occupier cannot be found);
cy-gb	i osod hysbysiad gorfodi ar yr heneb neu ar ryw wrthrych ar safle’r heneb neu ar y tir (os na ellir dod o hyd i fan preswylio hysbys arferol neu ddiwethaf y perchennog neu’r meddiannydd);

en-gb	and to ascertain whether an enforcement notice has been complied with.
cy-gb	ac i ganfod a gydymffurfiwyd â hysbysiad gorfodi.

en-gb	Section 9ZF(2) allows a person authorised by the Welsh Ministers to enter the land at a reasonable time to undertake any works required by the notice if the works have not been carried out within the period for compliance stated in the notice.
cy-gb	Mae adran 9ZF(2) yn caniatáu i berson a awdurdodir gan Weinidogion Cymru gael mynediad i’r tir ar adeg resymol i ymgymryd ag unrhyw waith sy’n ofynnol gan yr hysbysiad os na wnaed y gwaith o fewn y cyfnod ar gyfer cydymffurfio a nodir yn yr hysbysiad.

en-gb	It also provides for the recovery of expenses incurred in carrying out such works from the owner or lessee of the monument or land.
cy-gb	Mae hefyd yn darparu ar gyfer adennill treuliau yr aed iddynt wrth wneud gwaith o’r fath oddi wrth berchennog neu lesddeiliad yr heneb neu’r tir.

en-gb	Section 9ZF(3) limits the recovery of costs from owners receiving rent as a trustee for another person to the amount of money the trustee has or has had in their hands on behalf of the beneficiary.
cy-gb	Mae adran 9ZF(3) yn cyfyngu ar adennill costau oddi wrth berchenogion sy’n cael rhent fel ymddiriedolwr i berson arall i’r swm o arian sydd gan yr ymddiriedolwr neu y mae wedi ei gael yn ei ddwylo ar ran y buddiolwr.

en-gb	If an occupier of a monument prevents an owner from undertaking works required by an enforcement notice, section 9ZF(4) permits the owner to apply to a magistrates’ court for a warrant authorising entry to the land and the execution of the works.
cy-gb	Os yw meddiannydd heneb yn atal perchennog rhag ymgymryd â’r gwaith sy’n ofynnol gan hysbysiad gorfodi, mae adran 9ZF(4) yn caniatáu i’r perchennog wneud cais i lys ynadon am warant sy’n ei awdurdodi i gael mynediad i’r tir a chyflawni’r gwaith.

en-gb	9ZG Failure to comply with scheduled monument enforcement notice
cy-gb	9ZG Methiant i gydymffurfio â hysbysiad gorfodi heneb gofrestredig

en-gb	Section 9ZG provides that, where an enforcement notice has not been complied with within the period specified, the owner of the monument or land is in breach of the notice and is guilty of an offence.
cy-gb	Mae adran 9ZG yn darparu, pan na chydymffurfiwyd â hysbysiad gorfodi o fewn y cyfnod a bennir, fod perchennog yr heneb neu’r tir wedi torri’r hysbysiad ac yn euog o drosedd.

en-gb	A person may be convicted of more than one offence in relation to the same enforcement notice if the breach continues.
cy-gb	Caniateir i berson gael ei euogfarnu o fwy nag un drosedd mewn perthynas â’r un hysbysiad gorfodi os yw’n parhau i dorri’r hysbysiad.

en-gb	Section 9ZG(5) and (6) sets out the defences to the offence, and section 9ZG(7) makes provision for the imposition of financial penalties on summary conviction or on conviction on indictment.
cy-gb	Mae adran 9ZG(5) a (6) yn nodi’r amddiffyniadau ar gyfer y drosedd, ac mae adran 9ZG(7) yn gwneud darpariaeth ar gyfer gosod cosbau ariannol ar euogfarn ddiannod neu ar euogfarn ar dditiad.

en-gb	Section 9ZG(8) states that the courts are to have regard to any financial benefit the person convicted may have received or be likely to receive as a result of the offence when determining the amount of any fine to be imposed.
cy-gb	Mae adran 9ZG(8) yn datgan bod y llysoedd i roi sylw i unrhyw fudd ariannol y gall y person a euogfarnwyd fod wedi ei gael neu’n debygol o’i gael o ganlyniad i’r drosedd wrth benderfynu ar swm unrhyw ddirwy sydd i gael ei gosod.

en-gb	9ZH Effect of scheduled monument consent on notice
cy-gb	9ZH Effaith cydsyniad heneb gofrestredig ar hysbysiad

en-gb	Section 9ZH applies where a scheduled monument enforcement notice has been issued, and scheduled monument consent is then granted under new section 2(3A) of the 1979 Act for the retention of works (see section 6 above).
cy-gb	Mae adran 9ZH yn gymwys pan fo hysbysiad gorfodi heneb gofrestredig wedi ei ddyroddi, ac yna rhoddir cydsyniad heneb gofrestredig o dan adran newydd 2(3A) o Ddeddf 1979 ar gyfer cadw’r gwaith (gweler adran 6 uchod).

en-gb	In those circumstances, the enforcement notice will no longer have effect in so far as it requires:
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hynny, ni fydd yr hysbysiad gorfodi bellach yn cael effaith i’r graddau y mae’n ei gwneud yn ofynnol:

en-gb	the cessation of such works;
cy-gb	i waith o’r fath ddod i ben;

en-gb	steps in which the works are not retained;
cy-gb	i gamau gael eu cymryd pan nad yw’r gwaith a wnaed yn cael ei gadw;

en-gb	or steps to comply with any condition attached to a previous scheduled monument consent.
cy-gb	neu i gamau gael eu cymryd i gydymffurfio ag unrhyw amod sydd ynghlwm wrth gydsyniad heneb gofrestredig blaenorol.

en-gb	Section 12(2) amends subsection 3 of section 46 of the 1979 Act, which provides for compensation for damage arising from the exercise of certain powers under the Act, so that it will apply in cases of damage arising from the exercise of the new power of entry conferred by section 9ZF.
cy-gb	Mae adran 12(2) yn diwygio is-adran 3 o adran 46 o Ddeddf 1979, sy’n darparu ar gyfer digollediad am ddifrod sy’n deillio o arfer pwerau penodol o dan y Ddeddf, fel y bydd yn gymwys mewn achosion o ddifrod sy’n deillio o arfer y pŵer mynediad newydd a roddir gan adran 9ZF.

en-gb	Section 13 – Temporary stop notices
cy-gb	Adran 13 – Hysbysiadau stop dros dro

en-gb	Section 13 inserts new sections 9ZI to 9ZL into the 1979 Act to allow a temporary stop notice to be issued where it appears that unauthorised works have been or are being carried out to scheduled monuments.
cy-gb	Mae adran 13 yn mewnosod adrannau newydd 9ZI i 9ZL yn Neddf 1979 er mwyn caniatáu i hysbysiad stop dros dro gael ei ddyroddi pan fo’n ymddangos bod gwaith anawdurdodedig wedi ei wneud neu’n cael ei wneud i henebion cofrestredig.

en-gb	A temporary stop notice will allow the Welsh Ministers to require an immediate halt to unauthorised works before a scheduled monument suffers further damage or destruction.
cy-gb	Bydd hysbysiad stop dros dro yn caniatáu i Weinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i waith anawdurdodedig ddod i ben ar unwaith cyn i heneb gofrestredig gael ei dinistrio neu ei difrodi ymhellach.

en-gb	It will also provide a period of time to allow the Welsh Ministers to assess the situation and to put in place arrangements for informal resolution, enforcement or prosecution.
cy-gb	Bydd hefyd yn darparu cyfnod o amser er mwyn caniatáu i Weinidogion Cymru asesu’r sefyllfa a rhoi trefniadau yn eu lle ar gyfer datrys y mater yn anffurfiol, gorfodi neu erlyn.

en-gb	9ZI Temporary stop notice
cy-gb	9ZI Hysbysiad stop dros dro

en-gb	Section 9ZI(1) and (2) gives the Welsh Ministers the power to issue a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 9ZI(1) a (2) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i ddyroddi hysbysiad stop dros dro.

en-gb	A temporary stop notice may be issued where any works have been, or are being, executed to a scheduled monument or to land in, on or under which a monument is situated if it appears to the Welsh Ministers that the works are unauthorised or fail to comply with a condition attached to a scheduled monument consent and the Welsh Ministers consider it expedient to stop the works immediately, having regard to the effect of the works on the monument as one of national importance.
cy-gb	Caniateir i hysbysiad stop dros dro gael ei ddyroddi pan fydd unrhyw waith wedi ei wneud, neu’n cael ei wneud, i heneb gofrestredig neu ar dir y mae heneb arno, ynddo neu odano, os ymddengys i Weinidogion Cymru nad yw’r gwaith wedi ei awdurdodi neu fod y gwaith yn methu â chydymffurfio ag amod sydd ynghlwm wrth gydsyniad heneb gofrestredig a bod Gweinidogion Cymru o’r farn bod rhoi terfyn ar y gwaith ar unwaith yn hwylus, gan roi sylw i effaith y gwaith ar yr heneb sydd o bwys cenedlaethol.

en-gb	Section 9ZI(3) states that a temporary stop notice must:
cy-gb	Mae adran 9ZI(3) yn datgan bod rhaid i hysbysiad stop dros dro:

en-gb	be in writing, specify the works that are to stop, explain why the notice has been issued, and state that contravention of the notice is an offence.
cy-gb	bod yn ysgrifenedig, pennu’r gwaith sydd i ddod i ben, esbonio pam y dyroddwyd yr hysbysiad, a datgan bod torri’r hysbysiad yn drosedd.

en-gb	Section 9ZI(4) and (5) sets out the arrangements for bringing a temporary stop notice to public attention.
cy-gb	Mae adran 9ZI(4) a (5) yn nodi’r trefniadau ar gyfer dwyn hysbysiad stop dros dro i sylw’r cyhoedd.

en-gb	It must be displayed on the monument, or nearby if display on the monument might cause damage, and specify the date on which it is first displayed.
cy-gb	Rhaid iddo gael ei arddangos ar yr heneb, neu gerllaw’r heneb pe gallai arddangos yr hysbysiad ar yr heneb achosi difrod i’r heneb a phennu’r dyddiad y caiff yr hysbysiad ei arddangos am y tro cyntaf.

en-gb	The temporary stop notice takes effect on that date.
cy-gb	Mae’r hysbysiad stop dros dro yn cymryd effaith ar y dyddiad hwnnw.

en-gb	In addition, the Welsh Ministers may serve the temporary stop notice on any person who appears to the Welsh Ministers to be carrying out the works or causing them to be carried out, or on any person who has an interest in the monument or land.
cy-gb	Yn ogystal, caiff Gweinidogion Cymru gyflwyno’r hysbysiad stop dros dro i unrhyw berson sy’n ymddangos i Weinidogion Cymru ei fod yn gwneud y gwaith neu’n peri i’r gwaith gael ei wneud, neu i unrhyw berson a chanddo fuddiant yn yr heneb neu’r tir.

en-gb	Section 9ZI(7) states that the temporary stop notice ceases to have effect after a period of 28 days, or any shorter period that is specified in the notice.
cy-gb	Mae adran 9ZI(7) yn datgan bod yr hysbysiad stop dros dro yn peidio â chael effaith ar ôl cyfnod o 28 o ddiwrnodau, neu unrhyw gyfnod byrrach a bennir yn yr hysbysiad.

en-gb	Section 9ZI(8) allows the Welsh Ministers to withdraw the temporary stop notice before the end of the 28-day period (or any shorter period specified).
cy-gb	Mae adran 9ZI(8) yn caniatáu i Weinidogion Cymru dynnu’r hysbysiad stop dros dro yn ôl cyn diwedd y cyfnod o 28 o ddiwrnodau (neu unrhyw gyfnod byrrach a bennir).

en-gb	Section 9ZI(9) prohibits the issue of a further temporary stop notice in relation to the same works unless the Welsh Ministers have taken some other enforcement action in relation to the contravention, such as the service of an enforcement notice or the obtaining of an injunction under section 9ZM.
cy-gb	Mae adran 9ZI(9) yn gwahardd dyroddi hysbysiad stop dros dro arall mewn perthynas â’r un gwaith oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi cymryd rhyw gamau gorfodi eraill mewn perthynas â thorri’r hysbysiad, megis cyflwyno hysbysiad gorfodi neu gael gwaharddeb o dan adran 9ZM.

en-gb	9ZJ Temporary stop notice:
cy-gb	9ZJ Hysbysiad stop dros dro:

en-gb	Section 9ZJ allows the Welsh Ministers to authorise a person in writing to enter land to ascertain whether a temporary stop notice should be served, to display a notice, to determine if a notice has been complied with, and to consider a claim for compensation.
cy-gb	Mae adran 9ZJ yn caniatáu i Weinidogion Cymru awdurdodi person yn ysgrifenedig i gael mynediad i dir i ganfod a ddylid cyflwyno hysbysiad stop dros dro, i arddangos hysbysiad, i benderfynu a gydymffurfiwyd â hysbysiad, ac i ystyried hawliad am ddigollediad.

en-gb	The authorised person may only enter the land at a reasonable time and does not require the explicit permission of the owner to do so.
cy-gb	Dim ond ar adeg resymol y caiff person awdurdodedig gael mynediad i’r tir ac nid oes angen caniatâd penodol y perchennog i wneud hynny.

en-gb	offence
cy-gb	trosedd

en-gb	Section 9ZK(1) and (2) sets out the circumstances in which a person is guilty of an offence for contravening a temporary stop notice and allows a person to be convicted of different offences by reference to different days or periods.
cy-gb	Mae adran 9ZK(1) a (2) yn nodi’r amgylchiadau pan fydd person yn euog o drosedd am dorri hysbysiad stop dros dro ac yn caniatáu i berson gael ei euogfarnu o droseddau gwahanol drwy gyfeirio at ddiwrnodau neu gyfnodau gwahanol.

en-gb	It will be possible, therefore, for a person to be convicted for more than one offence in relation to a temporary stop notice if it is breached repeatedly.
cy-gb	Felly, bydd yn bosibl i berson gael ei euogfarnu o fwy nag un drosedd mewn perthynas â hysbysiad stop dros dro os ceir sawl achos o dorri’r hysbysiad.

en-gb	Section 9ZK(3) and (4) sets out the defences to an offence under this section.
cy-gb	Mae adran 9ZK(3) a (4) yn nodi’r amddiffyniadau i drosedd o dan yr adran hon.

en-gb	Section 9ZK(5) provides that the penalty for the offence of contravening a temporary stop notice is an unlimited fine.
cy-gb	Mae adran 9ZK(5) yn darparu mai’r gosb am y drosedd o dorri hysbysiad stop dros dro yw dirwy ddiderfyn.

en-gb	Since deliberate damage to a monument may be prompted by the prospect of financial gain, the courts are to have regard to any financial benefit the person convicted may have received or be likely to receive as a result of the offence when determining the amount of any fine to be imposed.
cy-gb	Gan fod difrodi heneb yn fwriadol yn gallu cael ei ysgogi gan y posibilrwydd o gael mantais ariannol, mae’r llysoedd i roi sylw i unrhyw fudd ariannol y gall y person a euogfarnir fod wedi ei gael neu’n debygol o’i gael o ganlyniad i’r drosedd wrth benderfynu ar swm unrhyw ddirwy sydd i gael ei gosod.

en-gb	compensation
cy-gb	digollediad

en-gb	Section 9ZL(1) and (2) sets out the compensation entitlement in respect of any loss or damage which can be directly attributed to the effect of a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 9ZL(1) a (2) yn nodi’r hawl i ddigollediad mewn cysylltiad ag unrhyw golled neu ddifrod y gellir ei briodoli’n uniongyrchol i effaith hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Compensation is only available in particular circumstances.
cy-gb	Dim ond o dan amgylchiadau penodol y mae digollediad ar gael.

en-gb	It may be claimed if the works specified in a temporary stop notice do not contravene subsections (1) or (6) of section 2 of the 1979 Act (control of works affecting scheduled monuments) because scheduled monument consent is not required or has been granted on or before the date the notice is first displayed.
cy-gb	Caniateir ei hawlio os nad yw’r gwaith a bennir mewn hysbysiad stop dros dro yn mynd yn groes i is-adrannau (1) neu (6) o adran 2 o Ddeddf 1979 (rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig) oherwydd nad yw cydsyniad heneb gofrestredig yn ofynnol neu oherwydd bod cydsyniad heneb gofrestredig wedi ei roi ar y dyddiad, neu cyn y dyddiad, y caiff yr hysbysiad ei arddangos am y tro cyntaf.

en-gb	It may also be claimed if the Welsh Ministers withdraw the temporary stop notice other than following the grant of scheduled monument consent authorising the works, because, for example, it is discovered that the works were not unauthorised and that the notice should not have been displayed.
cy-gb	Caniateir iddo hefyd gael ei hawlio os yw Gweinidogion Cymru yn tynnu’r hysbysiad stop dros dro yn ôl ac eithrio ar ôl rhoi cydsyniad heneb gofrestredig sy’n awdurdodi’r gwaith, oherwydd, er enghraifft, y canfyddir nad oedd y gwaith wedi ei awdurdodi ac na ddylai’r hysbysiad fod wedi ei arddangos.

en-gb	Section 9ZL(4) specifies that no compensation will be payable for loss or damage if the claimant was required to provide information regarding the ownership of interests in the land in question under section 57 of the 1979 Act and the loss or damage could have been avoided if the claimant had provided that information or had otherwise cooperated with the Welsh Ministers when responding to the temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 9ZL(4) yn pennu na fydd unrhyw ddigollediad yn daladwy am golled neu ddifrod os oedd yn ofynnol i’r hawlydd ddarparu gwybodaeth ynghylch perchenogaeth buddiannau yn y tir o dan sylw o dan adran 57 o Ddeddf 1979 a gellid bod wedi osgoi’r golled neu’r difrod pe bai’r hawlydd wedi darparu’r wybodaeth honno neu pe bai wedi cydweithredu fel arall â Gweinidogion Cymru wrth ymateb i’r hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 13(2) applies section 27 of the 1979 Act, which makes provision about compensation payable in respect of loss or damage consisting of depreciation of the value of an interest in land, to the compensation payable under section 9ZL for loss or damage attributable to the effect of a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 13(2) yn cymhwyso adran 27 o Ddeddf 1979, sy’n gwneud darpariaeth ynghylch digollediad sy’n daladwy mewn cysylltiad â cholled neu ddifrod sy’n cynnwys dibrisiant yng ngwerth buddiant mewn tir, i’r digollediad sy’n daladwy o dan adran 9ZL am golled neu ddifrod y gellir ei briodoli i effaith hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 13(3) amends section 44 of the 1979 Act, which contains supplementary provisions with respect to powers of entry, to remove the requirement to give 24 hours’ notice prior to the use of the power of entry to ascertain whether a temporary stop notice should be served, to display a notice or to ascertain compliance with a notice.
cy-gb	Mae adran 13(3) yn diwygio adran 44 o Ddeddf 1979, sy’n cynnwys darpariaethau atodol mewn cysylltiad â phwerau mynediad, er mwyn dileu’r gofyniad i roi rhybudd o 24 awr cyn defnyddio’r p*er mynediad i ganfod a ddylid cyflwyno hysbysiad stop dros dro, i arddangos hysbysiad neu i ganfod a gydymffurfiwyd â hysbysiad.

en-gb	104.Section 13(4) amends subsection (3) of section 46 of the 1979 Act, which provides for compensation for damage arising from the exercise of certain powers under the Act, so that it will apply in cases of damage arising from the exercise of the new power of entry conferred by section 9ZJ.
cy-gb	104.Mae adran 13(4) yn diwygio is-adran (3) o adran 46 o Ddeddf 1979, sy’n darparu ar gyfer digollediad am ddifrod sy’n deillio o arfer pwerau penodol o dan y Ddeddf, fel y bydd yn gymwys mewn achosion o ddifrod sy’n deillio o arfer y p*er mynediad newydd a roddir gan adran 9ZJ.

en-gb	Section 13(5) applies section 51 of the 1979 Act (ecclesiastical property) to any compensation paid as a result of the service of a temporary stop notice which relates to a scheduled monument on land that is ecclesiastical property.
cy-gb	Mae adran 13(5) yn cymhwyso adran 51 o Ddeddf 1979 (eiddo eglwysig) i unrhyw ddigollediad a delir o ganlyniad i gyflwyno hysbysiad stop dros dro sy’n ymwneud â heneb gofrestredig ar dir sy’n eiddo eglwysig.

en-gb	Section 14 – Injunctions
cy-gb	Adran 14 – Gwaharddebau

en-gb	Section 14 inserts new section 9ZM into the 1979 Act, which permits the Welsh Ministers to apply to the High Court or the county court for an injunction if they consider it necessary or expedient to restrain an actual or apprehended contravention of subsections (1) or (6) of section 2 of the 1979 Act (control of works affecting scheduled monuments).
cy-gb	Mae adran 14 yn mewnosod adran newydd 9ZM yn Neddf 1979, sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru wneud cais i’r Uchel Lys neu i’r llys sirol am waharddeb os ydynt o’r farn ei bod yn briodol neu’n hwylus atal toriad gwirioneddol neu doriad dealledig o is-adrannau (1) neu (6) o adran 2 o Ddeddf 1979 (rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig).

en-gb	Section 15 – Control of works affecting scheduled monuments
cy-gb	Adran 15 – Rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig

en-gb	Section 15 inserts new section 2(8A) into the 1979 Act to modify one of the defences to the offence of carrying out unauthorised works to a scheduled monument.
cy-gb	Mae adran 15 yn mewnosod adran newydd 2(8A) yn Neddf 1979 i addasu un o’r amddiffyniadau i’r drosedd o wneud gwaith anawdurdodedig i heneb gofrestredig.

en-gb	Section 2 of the 1979 Act provides for the control of works affecting scheduled monuments through the requirement for scheduled monument consent and is supported, in subsections (1) and (6), by criminal offences.
cy-gb	Mae adran 2 o Ddeddf 1979 yn darparu ar gyfer rheoli gwaith sy’n effeithio ar henebion cofrestredig drwy ei gwneud yn ofynnol i gael cydsyniad heneb gofrestredig a chefnogir hynny, yn is-adrannau (1) a (6), gan droseddau.

en-gb	Under section 2(8), it is a defence to some of those offences for the accused to prove, on the balance of probabilities, that he or she did not know and had no reason to believe that the monument was within the area affected by the works, or that the monument was scheduled.
cy-gb	O dan adran 2(8), mae’n amddiffyniad i rai o’r troseddau hynny i’r cyhuddedig brofi, yn ôl pwysau tebygolrwydd, nad oedd yn gwybod ac nad oedd ganddo reswm dros gredu bod yr heneb yn yr ardal yr oedd y gwaith yn effeithio arni, neu fod yr heneb wedi ei chofrestru.

en-gb	Section 15 disapplies the section 2(8) defence in relation to Wales and replaces it with the new defence in section 2(8A).
cy-gb	Mae adran 15 yn datgymhwyso amddiffyniad adran 2(8) o ran Cymru ac yn rhoi yn ei le yr amddiffyniad newydd yn adran 2(8A).

en-gb	This new defence requires a person accused of executing, causing or permitting unauthorised works in relation to a scheduled monument in Wales to prove, in addition, that he or she took all reasonable steps to find out whether the area affected by the works contained a scheduled monument.
cy-gb	Mae’r amddiffyniad newydd hwn yn ei gwneud yn ofynnol i berson sydd wedi ei gyhuddo o wneud gwaith anawdurdodedig, neu achosi neu ganiatáu gwaith o’r fath, mewn perthynas â heneb gofrestredig yng Nghymru brofi, hefyd, iddo gymryd pob cam rhesymol i ganfod a oedd heneb gofrestredig yn yr ardal yr oedd y gwaith yn effeithio arni.

en-gb	Such steps might include, for example, checking Cadw’s publicly accessible online information on the location and extent of a scheduled monument.
cy-gb	Gallai camau o’r fath gynnwys, er enghraifft, edrych ar wybodaeth sydd ar gael ar-lein ar gyfer y cyhoedd gan Cadw ynghylch lleoliad a rhychwant heneb gofrestredig.

en-gb	Section 16 – Damaging certain ancient monuments
cy-gb	Adran 16 – Difrodi henebion hynafol penodol

en-gb	Section 16 amends section 28 of the 1979 Act (offence of damaging certain ancient monuments) by inserting a new subsection (1A), which modifies the offence of destroying or damaging a protected monument.
cy-gb	Mae adran 16 yn diwygio adran 28 o Ddeddf 1979 (y drosedd o ddifrodi henebion hynafol penodol) drwy fewnosod is-adran newydd (1A), sy’n addasu’r drosedd o ddinistrio neu ddifrodi heneb warchodedig.

en-gb	A “protected monument” is a monument which is:
cy-gb	Mae heneb warchodedig (“protected monument”):

en-gb	i.
cy-gb	i.

en-gb	a scheduled monument, or
cy-gb	yn heneb gofrestredig, neu

en-gb	ii.a monument under the ownership or guardianship of the Welsh Ministers or a local authority by virtue of the 1979 Act.
cy-gb	ii.yn heneb o dan berchenogaeth neu warchodaeth Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol yn rhinwedd Deddf 1979.

en-gb	Under section 28(1), a person who without lawful excuse destroys or damages any protected monument, knowing that it is protected and intending to destroy or damage the monument, or being reckless as to whether the monument would be destroyed or damaged, is guilty of an offence.
cy-gb	O dan adran 28(1), mae person sy’n dinistrio neu’n difrodi unrhyw heneb warchodedig heb esgus cyfreithlon, gan wybod ei bod yn heneb warchodedig ac sy’n bwriadu dinistrio neu ddifrodi’r heneb, neu sy’n ddi-hid o ran a fyddai’r heneb yn cael ei dinistrio neu ei difrodi, yn euog o drosedd.

en-gb	No offence will be committed if the person did not know that the monument was a protected monument.
cy-gb	Ni fydd person yn troseddu os nad oedd yn gwybod bod yr heneb yn heneb warchodedig.

en-gb	Section 16 disapplies the section 28(1) offence in relation to Wales and replaces it with the new offence in section 28(1A).
cy-gb	Mae adran 16 yn datgymhwyso trosedd adran 28(1) o ran Cymru ac yn rhoi yn ei lle y drosedd newydd yn adran 28(1A).

en-gb	Under the new offence, a person who destroys or damages a protected monument without lawful excuse is guilty of an offence if the person knew or ought reasonably to have known that it was a protected monument and intended to damage the monument or was reckless as to whether it would be damaged or destroyed.
cy-gb	O dan y drosedd newydd, mae person sy’n dinistrio neu’n difrodi heneb warchodedig heb esgus cyfreithlon yn euog o drosedd os oedd y person yn gwybod neu os yw’n rhesymol y dylai’r person fod wedi gwybod bod yr heneb yn heneb warchodedig ac yn bwriadu difrodi’r heneb neu’n ddi-hid o ran a fyddai’r heneb yn cael ei difrodi neu ei dinistrio.

en-gb	Section 17 – Restrictions on use of metal detectors
cy-gb	Adran 17 – Cyfyngiadau ar y defnydd o ddatgelyddion metel

en-gb	Under section 42 of the 1979 Act (restrictions on use of metal detectors) it is an offence to use a metal detector in a protected place in Wales without the written consent of the Welsh Ministers.
cy-gb	O dan adran 42 o Ddeddf 1979 (cyfyngiadau ar y defnydd o ddatgelyddion metel) mae’n drosedd i ddefnyddio datgelydd metel mewn man gwarchodedig yng Nghymru heb gydsyniad ysgrifenedig Gweinidogion Cymru.

en-gb	A “protected place” is a place which is:
cy-gb	Mae man gwarchodedig (“protected place”) yn fan:

en-gb	the site of a scheduled monument or a monument which is under the ownership or guardianship of the Welsh Ministers or a local authority by virtue of the 1979 Act, or
cy-gb	sy’n safle heneb gofrestredig neu heneb sydd o dan berchenogaeth neu warchodaeth Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol yn rhinwedd Deddf 1979, neu

en-gb	ii.
cy-gb	ii.

en-gb	situated in an area of archaeological importance.
cy-gb	sydd mewn ardal o bwys archaeolegol.

en-gb	Under section 42(7), it is a defence for the accused to prove that he or she had taken all reasonable precautions to find out whether the place where the metal detector was used was protected and did not believe that it was.
cy-gb	O dan adran 42(7), mae’n amddiffyniad i’r cyhuddedig brofi ei fod wedi cymryd yr holl ragofalon rhesymol i ganfod a oedd y man lle y defnyddiwyd y datgelydd metel yn fan gwarchodedig a’i fod yn credu nad oedd y man hwnnw yn fan gwarchodedig.

en-gb	This defence places responsibility on the accused to show that appropriate precautions were taken, but does not test whether the accused’s belief that the site was not protected was a reasonable belief.
cy-gb	Mae’r amddiffyniad hwn yn gosod cyfrifoldeb ar y cyhuddedig i ddangos bod y rhagofalon priodol wedi eu cymryd, ond nid yw’n profi a oedd cred y cyhuddedig, sef nad oedd y safle yn safle gwarchodedig, yn gred resymol.

en-gb	Section 17 disapplies the section 42(7) defence in relation to Wales and replaces it with the new defence in section 42(8), which requires the accused to prove that all reasonable steps had been taken to find out whether the place in which the metal detector was used was a protected place, and that he or she did not know, and had no reason to believe, that it was a protected place.
cy-gb	Mae adran 17 yn datgymhwyso amddiffyniad adran 42(7) o ran Cymru ac yn rhoi yn ei le yr amddiffyniad newydd yn adran 42(8), sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r cyhuddedig brofi bod pob cam rhesymol wedi ei gymryd i ganfod a oedd y man lle y defnyddiwyd y datgelydd metel yn fan gwarchodedig, ac nad oedd yn gwybod bod y man yn fan gwarchodedig, ac nad oedd reswm ganddo dros gredu hynny.

en-gb	Section 18 – Register of historic parks and gardens
cy-gb	Adran 18 – Cofrestr o barciau a gerddi hanesyddol

en-gb	Section 18(1) inserts a new section 41A into Part 3 of the 1979 Act, which places a duty on the Welsh Ministers to compile and maintain a register of historic parks and gardens of special historic interest.
cy-gb	Mae adran 18(1) yn mewnosod adran newydd 41A yn Rhan 3 o Ddeddf 1979, sy’n gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio a chynnal cofrestr o barciau a gerddi hanesyddol o ddiddordeb hanesyddol arbennig.

en-gb	This register supersedes the non-statutory register of parks and gardens which was previously compiled by the Welsh Government.
cy-gb	Mae’r gofrestr hon yn cymryd lle’r gofrestr anstatudol o barciau a gerddi hanesyddol a luniwyd o’r blaen gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	41A Register of historic parks and gardens in Wales
cy-gb	41A Cofrestr o barciau a gerddi hanesyddol yng Nghymru

en-gb	The definition of historic parks and gardens is included in section 41A(1) and (2).
cy-gb	Mae’r diffiniad o barciau a gerddi hanesyddol wedi ei gynnwys yn adran 41A(1) a (2).

en-gb	It includes parks, gardens, designed ornamental landscapes, places of recreation and other designed grounds, which could include, for example, cemeteries.
cy-gb	Mae’n cynnwys parciau, gerddi, tirweddau addurnol sydd wedi eu dylunio, mannau hamdden a thiroedd eraill sydd wedi eu dylunio, a allai gynnwys, er enghraifft, mynwentydd.

en-gb	In identifying parks and gardens of special historic interest, the Welsh Ministers are required by subsection (2) to decide whether to include land adjacent or contiguous to the grounds being registered, or any building or water on or adjacent or contiguous to those grounds.
cy-gb	Wrth nodi parciau a gerddi o ddiddordeb hanesyddol arbennig, mae is-adran (2) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru benderfynu pa un ai i gynnwys tir sy’n gyfagos i’r tiroedd sy’n cael eu cofrestru neu’n gyffiniol â hwy, neu unrhyw adeilad neu dd*r ar y tiroedd hynny neu’n gyfagos iddynt neu’n gyffiniol â hwy.

en-gb	This will allow the exercise of professional judgement in the definition of the most logical boundary line.
cy-gb	Bydd hyn yn caniatáu i farn broffesiynol gael ei harfer wrth ddiffinio’r ffin sydd fwyaf rhesymegol.

en-gb	For example, a grand splayed entrance to a driveway, which is outside the walls of an estate but clearly part of the design, could be included in a register entry.
cy-gb	Er enghraifft, gellid cynnwys mewn cofnod yn y gofrestr fynedfa eang a chrand i dramwyfa, sydd y tu allan i furiau ystad ond sy’n amlwg yn rhan o’r dyluniad.

en-gb	Alternatively, a modern greenhouse or stable block could be excluded from an entry.
cy-gb	Fel arall, gellid eithrio bloc o stablau neu dŷ gwydr modern o gofnod.

en-gb	Section 41A(3) and (4) provides the Welsh Ministers with the power to add, remove or amend entries to the register, but when doing so they must inform the owner, the occupier and the relevant local authority or National Park authority.
cy-gb	Mae adran 41A(3) a (4) yn darparu’r p*er i Weinidogion Cymru i ychwanegu, dileu neu ddiwygio cofnodion yn y gofrestr, ond wrth wneud hynny rhaid iddynt hysbysu’r perchennog, y meddiannydd a’r awdurdod lleol neu’r awdurdod Parc Cenedlaethol perthnasol.

en-gb	Section 56 of the 1979 Act (service of documents) applies to any notification under subsection (4).
cy-gb	Mae adran 56 o Ddeddf 1979 (cyflwyno dogfennau) yn gymwys i unrhyw hysbysiad o dan is-adran (4).

en-gb	Section 41A(6) requires the Welsh Ministers to publish the up-to-date register.
cy-gb	Mae adran 41A(6) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi’r gofrestr gyfredol.

en-gb	The register will be supported by a publicly accessible, map-based, online record on which all nationally designated and registered historic assets will be depicted.
cy-gb	Cefnogir y gofrestr gan gofnod ar-lein ar gyfer y cyhoedd sy’n seiliedig ar fapiau, lle y caiff yr holl asedau hanesyddol sydd wedi eu dynodi a’u cofrestru’n genedlaethol eu dangos.

en-gb	Section 18(2) amends section 50 of the 1979 Act (application to Crown land) to allow parks and gardens of special historic interest on Crown land to be included on the register of historic parks and gardens in Wales.
cy-gb	Mae adran 18(2) yn diwygio adran 50 o Ddeddf 1979 (cymhwyso i dir y Goron) er mwyn caniatáu i barciau a gerddi o ddiddordeb hanesyddol arbennig ar dir y Goron gael eu cynnwys ar y gofrestr o barciau a gerddi hanesyddol yng Nghymru.

en-gb	Section 19 – Land believed to contain an ancient monument:
cy-gb	Adran 19 – Tir y credir bod heneb hynafol arno:

en-gb	Section 19 inserts new section 26(4) into the 1979 Act to relax the requirement upon a person authorised by the Welsh Ministers to obtain consent before exercising the power of entry to carry out excavations.
cy-gb	Mae adran 19 yn mewnosod adran newydd 26(4) yn Neddf 1979 er mwyn llacio’r gofyniad ar berson a awdurdodir gan Weinidogion Cymru i gael cydsyniad cyn arfer y p*er mynediad i gynnal cloddiadau.

en-gb	Section 26(1) of the 1979 Act provides the Welsh Ministers with a power to authorise entry to any land where they know or have reason to believe there is an ancient monument (which may be, but need not be, a scheduled monument) for the purpose of inspecting the land to record matters of archaeological or historical interest.
cy-gb	Mae adran 26(1) o Ddeddf 1979 yn darparu p*er i Weinidogion Cymru i awdurdodi mynediad i unrhyw dir lle y maent yn gwybod, neu y mae ganddynt reswm dros gredu, fod heneb hynafol (a all fod, ond nid oes rhaid iddi fod, yn heneb gofrestredig) at ddiben arolygu’r tir i gofnodi materion o ddiddordeb archaeolegol neu hanesyddol.

en-gb	Section 26(2) allows a person exercising the power of entry to carry out excavations in the land for the purposes of archaeological investigation.
cy-gb	Mae adran 26(2) yn caniatáu i berson sy’n arfer y p*er mynediad i gynnal cloddiadau yn y tir at ddibenion ymchwiliad archaeolegol.

en-gb	But the power to carry out excavations is limited in section 26(3) by the requirement for the consent of the owner prior to any excavation.
cy-gb	Ond mae’r p*er i gynnal cloddiadau wedi ei gyfyngu yn adran 26(3) gan y gofyniad i gael cydsyniad y perchennog cyn unrhyw gloddiad.

en-gb	New section 26(4) restricts the application of section 26(3) and enables a person authorised by the Welsh Ministers to enter land to undertake archaeological excavations without the consent of the landowner if an ancient monument is known, or believed, to be at risk of imminent damage or destruction.
cy-gb	Mae adran newydd 26(4) yn cyfyngu ar gymhwysiad adran 26(3) ac yn galluogi person a awdurdodir gan Weinidogion Cymru i gael mynediad i dir i ymgymryd â chloddiadau archaeolegol heb gydsyniad y tirfeddiannwr os gwyddys, neu os credir, bod heneb hynafol mewn perygl o ddifrod neu ddinistr sydd ar fin digwydd.

en-gb	Such circumstances could arise as a result of unauthorised works or natural damage, for instance, damage caused by coastal erosion that leaves archaeological remains exposed or vulnerable.
cy-gb	Gallai amgylchiadau o’r fath godi o ganlyniad i waith anawdurdodedig, neu ddifrod naturiol, er enghraifft, difrod a achosir gan erydiad arfordirol sy’n datguddio olion archaeolegol neu’n eu gwneud yn fregus.

en-gb	Section 20 – Monuments in territorial waters
cy-gb	Adran 20 – Henebion mewn dyfroedd tiriogaethol

en-gb	Section 20 amends section 53 of the 1979 Act (monuments in territorial waters) to clarify the circumstances in which a monument in territorial waters is to be treated as being in Wales for the purposes of the Act.
cy-gb	Mae adran 20 yn diwygio adran 53 o Ddeddf 1979 (henebion mewn dyfroedd tiriogaethol) i egluro’r amgylchiadau pan fydd heneb mewn dyfroedd tiriogaethol i gael ei thrin fel pe bai yng Nghymru at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	New subsection (2B) states that a monument in territorial waters is not to be treated as being in Wales unless it is situated in Wales as defined in section 158 of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae is-adran newydd (2B) yn datgan nad yw heneb mewn dyfroedd tiriogaethol i gael ei thrin fel pe bai yng Nghymru oni bai ei bod yng Nghymru fel y diffinnir “Wales” yn adran 158 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	This definition of Wales includes the sea adjacent to Wales out as far as the seaward boundary of the territorial sea.
cy-gb	Mae’r diffiniad hwn o Gymru yn cynnwys y môr sy’n gyfagos i Gymru mor bell â ffin tua’r môr y môr tiriogaethol.

en-gb	Section 21 – Service of documents by electronic communication
cy-gb	Adran 21 – Cyflwyno dogfennau drwy gyfathrebiadau electronig

en-gb	Section 56 of the 1979 Act makes provision for the service of a document by:
cy-gb	Mae adran 56 o Ddeddf 1979 yn gwneud darpariaeth ar gyfer cyflwyno dogfen drwy:

en-gb	delivering it to the person on whom it is to be served;
cy-gb	ei dosbarthu i’r person y mae i gael ei chyflwyno iddo;

en-gb	leaving it at the usual or last known place of abode of that person;
cy-gb	ei gadael ym mhreswylfa arferol y person hwnnw neu yn ei breswylfa hysbys ddiwethaf;

en-gb	sending it in a pre-paid registered letter or by recorded delivery;
cy-gb	ei hanfon mewn llythyr cofrestredig rhagdaledig neu drwy ddosbarthiad cofnodedig;

en-gb	affixing it to the monument or to some object on the site of the monument, when the usual or last known address of the person cannot be found.
cy-gb	ei rhoi ar yr heneb neu ar ryw wrthrych ar safle’r heneb, pan na ellir dod o hyd i gyfeiriad arferol neu gyfeiriad hysbys diwethaf y person.

en-gb	Section 21 amends section 56 of the 1979 Act by making provision for the service of documents by electronic means.
cy-gb	Mae adran 21 yn diwygio adran 56 o Ddeddf 1979 drwy wneud darpariaeth ar gyfer cyflwyno dogfennau drwy ddulliau electronig.

en-gb	Section 21(1) inserts new section 56(1)(ca) into the 1979 Act, which allows a document or notice under the Act to be served by electronic means in specified circumstances.
cy-gb	Mae adran 21(1) yn mewnosod adran newydd 56(1)(ca) yn Neddf 1979, sy’n caniatáu i unrhyw ddogfennau neu hysbysiadau o dan y Ddeddf gael eu cyflwyno drwy ddulliau electronig o dan amgylchiadau penodedig.

en-gb	Section 21(2) inserts new section 56(1A) into the 1979 Act, which sets out specific requirements with which documents served electronically must comply.
cy-gb	Mae adran 21(2) yn mewnosod adran newydd 56(1A) yn Neddf 1979, sy’n nodi gofynion penodol y mae rhaid i ddogfennau a gyflwynir yn electronig gydymffurfio â hwy.

en-gb	Section 22 – Meaning of “monument” in the Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979
cy-gb	Adran 22 – Ystyr “monument” yn Neddf Henebion Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979

en-gb	Section 22 amends the definition of a monument in subsection (7) of section 61 of the 1979 Act (interpretation) to include sites that provide evidence of past human activity but are devoid of structures or works.
cy-gb	Mae adran 22 yn diwygio’r diffiniad o heneb (“monument”) yn is-adran (7) o adran 61 o Ddeddf 1979 (dehongli) er mwyn cynnwys safleoedd sy’n darparu tystiolaeth o weithgarwch dynol yn y gorffennol ond lle nad oes adeileddau neu waith.

en-gb	Many important archaeological sites in Wales, particularly those from the distant Palaeolithic and Mesolithic periods, consist of nothing more than artefact scatters or other insubstantial traces of human activity.
cy-gb	Nid yw llawer o’r safleoedd archaeolegol pwysig yng Nghymru, yn enwedig y rhai hynny o gyfnodau Palaeolithig a Mesolithig pell, yn cynnwys dim byd mwy na gwasgariad arteffactau neu olion disylwedd eraill o weithgarwch dynol.

en-gb	New section 61(7)(d) will enable sites of national importance that provide evidence of past human activity to be designated as scheduled monuments by the Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd adran newydd 61(7)(d) yn galluogi i safleoedd o bwys cenedlaethol sy’n darparu tystiolaeth o weithgarwch dynol yn y gorffennol gael eu dynodi’n henebion cofrestredig gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 22(3) applies the Government of Wales Act 2006 definition of “Wales” to allow the scheduling of non-structural sites out as far as the seaward boundary of the territorial sea.
cy-gb	Mae adran 22(3) yn cymhwyso diffiniad Deddf Llywodraeth Cymru 2006 o Gymru (“Wales”) i ganiatáu cofrestru safleoedd lle nad oes adeileddau sydd mor bell â ffin tua’r môr y môr tiriogaethol.

en-gb	LISTED BUILDINGS
cy-gb	ADEILADAU RHESTREDIG

en-gb	Section 23 provides an overview of the provisions within this Part of the Act which make amendments to the Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990 (“the 1990 Act”).
cy-gb	Mae adran 23 yn darparu trosolwg o’r darpariaethau yn y Rhan hon o’r Ddeddf sy’n gwneud diwygiadau i Ddeddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990 (“Deddf 1990”).

en-gb	Section 24 – Amendments relating to the listing of buildings
cy-gb	Adran 24 – Diwygiadau sy’n ymwneud â rhestru adeiladau

en-gb	Section 24 inserts new provisions into the 1990 Act which place a duty on the Welsh Ministers to consult on certain changes to lists, to make arrangements for interim protection pending decisions as to whether to list buildings, and to provide for the review of certain listing decisions.
cy-gb	Mae adran 24 yn mewnosod darpariaethau newydd yn Neddf 1990 sy’n gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i ymgynghori ar newidiadau penodol i restrau, i wneud trefniadau ar gyfer gwarchodaeth interim wrth aros am benderfyniadau o ran pa un ai i restru adeiladau, ac i ddarparu ar gyfer yr adolygiad o benderfyniadau rhestru penodol.

en-gb	Section 1 of the 1990 Act places the Welsh Ministers under a duty to compile lists of buildings of special architectural or historic interest.
cy-gb	Mae adran 1 o Ddeddf 1990 yn rhoi Gweinidogion Cymru o dan ddyletswydd i lunio rhestr o adeiladau o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig.

en-gb	Section 24(1) inserts new sections 2A to 2D into the 1990 Act to make provision about the steps that must be carried out in connection with the listing of buildings.
cy-gb	Mae adran 24(1) yn mewnosod adrannau newydd 2A i 2D yn Neddf 1990 i wneud darpariaeth ynghylch y camau y mae rhaid eu cymryd mewn cysylltiad â rhestru adeiladau.

en-gb	2A Duty to consult on certain changes to lists
cy-gb	2A Dyletswydd i ymgynghori ar newidiadau penodol i restrau

en-gb	If the Welsh Ministers propose to include a building on the list or remove one from the list, new section 2A requires them to consult the appropriate persons, including the owner and occupier of the building, as listed in subsection (3).
cy-gb	Os yw Gweinidogion Cymru yn bwriadu cynnwys adeilad ar y rhestr neu ddileu adeilad o’r rhestr, mae adran newydd 2A yn ei gwneud yn ofynnol iddynt ymgynghori â’r personau priodol, gan gynnwys perchennog a meddiannydd yr adeilad, fel y’u rhestrir yn is-adran (3).

en-gb	Section 2A(5) provides regulation-making powers to allow the Welsh Ministers to add further appropriate persons to the list in subsection (3) and make any consequential amendments to the Act that may be necessary as a result.
cy-gb	Mae adran 2A(5) yn darparu pwerau gwneud rheoliadau i ganiatáu i Weinidogion Cymru ychwanegu personau priodol pellach at y rhestr yn is-adran (3) a gwneud unrhyw ddiwygiadau canlyniadol i’r Ddeddf a all fod yn angenrheidiol o ganlyniad i hynny.

en-gb	The Welsh Ministers must consult the appropriate persons by serving a notice upon them.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r personau priodol drwy gyflwyno hysbysiad iddynt.

en-gb	The notice must give the appropriate persons at least 28 days to respond.
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad roi o leiaf 28 o ddiwrnodau i’r personau priodol ymateb.

en-gb	If the proposal is to include a building in the list, the notice must explain that interim protection applies to the building until notified otherwise and that any unauthorised works to the building in the meantime will constitute a criminal offence.
cy-gb	Os cynnwys adeilad yn y rhestr yw’r cynnig, rhaid i’r hysbysiad esbonio bod gwarchodaeth interim yn gymwys i’r adeilad hyd nes yr hysbysir fel arall ac y bydd unrhyw waith anawdurdodedig a wneir i’r adeilad yn y cyfamser yn drosedd.

en-gb	Section 329 of the Town and Country Planning Act 1990 (service of notices) applies (by virtue of section 89 of the 1990 Act) to the service of notices under new section 2A.
cy-gb	Mae adran 329 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 (cyflwyno hysbysiadau) yn gymwys (yn rhinwedd adran 89 o Ddeddf 1990) i gyflwyno hysbysiadau o dan adran newydd 2A.

en-gb	2B Interim protection pending certain listing decisions
cy-gb	2B Gwarchodaeth interim wrth aros am benderfyniadau rhestru penodol

en-gb	New section 2B makes provision for interim protection for buildings which the Welsh Ministers are proposing to include in the list under section 1 of the 1990 Act.
cy-gb	Mae adran newydd 2B yn gwneud darpariaeth ar gyfer rhoi gwarchodaeth interim i adeiladau y mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu eu cynnwys yn y rhestr o dan adran 1 o Ddeddf 1990.

en-gb	Section 2B(2) sets out that interim protection applies from the beginning of the day specified in the notice served under section 2A, and that all the provisions of the 1990 Act (other than sections 47 to 51 and 59 — provisions relating to compulsory acquisition of listed buildings and certain acts causing or likely to result in damage to listed buildings) have effect from that date as if the building were a listed building.
cy-gb	Mae adran 2B(2) yn nodi bod gwarchodaeth interim yn gymwys o ddechrau’r diwrnod a bennir yn yr hysbysiad a gyflwynir o dan adran 2A, a bod holl ddarpariaethau Deddf 1990 (ac eithrio adrannau 47 i 51 a 59 — darpariaethau sy’n ymwneud â chaffael adeiladau rhestredig yn orfodol a gweithredoedd penodol sy’n achosi difrod i adeiladau rhestredig neu sy’n debygol o arwain at ddifrod i adeiladau rhestredig) yn cael effaith o’r dyddiad hwnnw fel pe bai’r adeilad yn adeilad rhestredig.

en-gb	Section 2B(4) makes provision for the cessation of interim protection following a decision by the Welsh Ministers to list, or not to list, the building.
cy-gb	Mae adran 2B(4) yn gwneud darpariaeth ar gyfer dod â’r warchodaeth interim i ben yn dilyn penderfyniad gan Weinidogion Cymru i restru’r adeilad neu i beidio â rhestru’r adeilad.

en-gb	Section 2B(5) requires the Welsh Ministers to publish electronically a list of all buildings granted interim protection, and to provide a copy of any notice served under section 2A on request.
cy-gb	Mae adran 2B(5) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi’n electronig restr o’r holl adeiladau y rhoddwyd gwarchodaeth interim iddynt, a darparu copi o unrhyw hysbysiad a gyflwynir o dan adran 2A ar gais.

en-gb	New section 2C introduces Schedule 1A into the 1990 Act.
cy-gb	Mae adran newydd 2C yn cyflwyno Atodlen 1A i Ddeddf 1990.

en-gb	The Schedule contains provisions which apply where interim protection ceases to have effect as a result of the Welsh Ministers’ decision not to list a building.
cy-gb	Mae’r Atodlen yn cynnwys darpariaethau sy’n gymwys pan fo gwarchodaeth interim yn peidio â chael effaith o ganlyniad i benderfyniad Gweinidogion Cymru i beidio â rhestru adeilad.

en-gb	2D Review of certain listing decisions
cy-gb	2D Adolygu penderfyniadau rhestru penodol

en-gb	New section 2D makes provision for the review of certain listing decisions.
cy-gb	Mae adran newydd 2D yn gwneud darpariaeth ar gyfer adolygu penderfyniadau rhestru penodol.

en-gb	Section 2D applies where the Welsh Ministers include a building on the list.
cy-gb	Mae adran 2D yn gymwys pan fo Gweinidogion Cymru yn cynnwys adeilad ar y rhestr.

en-gb	Section 2D(2) requires the Welsh Ministers to serve a notice on the owner and occupier of the building informing them that the building has been included in the list and that they may make an application to the Welsh Ministers requesting them to review their decision.
cy-gb	Mae adran 2D(2) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyflwyno hysbysiad i berchennog a meddiannydd yr adeilad sy’n eu hysbysu bod yr adeilad wedi ei gynnwys yn y rhestr ac y caniateir iddynt wneud cais i Weinidogion Cymru gan ofyn iddynt adolygu eu penderfyniad.

en-gb	Section 2D(3) requires the Welsh Ministers to carry out a review if requested to do so, and to make a decision on the review.
cy-gb	Mae adran 2D(3) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gynnal adolygiad os gofynnir iddynt wneud hynny, a gwneud penderfyniad ynghylch yr adolygiad.

en-gb	It also requires them to amend the list if it is necessary to do so to give effect to the final decision.
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn ofynnol iddynt ddiwygio’r rhestr os yw’n angenrheidiol iddynt wneud hynny er mwyn rhoi effaith i’r penderfyniad terfynol.

en-gb	Section 2D(4) prohibits any legal challenge to the validity of a decision made on a review, unless that challenge is brought by means of proceedings in the High Court under sections 62 and 63 of the 1990 Act (validity of instruments, decisions and proceedings).
cy-gb	Mae adran 2D(4) yn gwahardd unrhyw her gyfreithiol i ddilysrwydd penderfyniad a wneir ynghylch adolygiad, oni bai bod yr her wedi ei dwyn drwy achos yn yr Uchel Lys o dan adrannau 62 a 63 o Ddeddf 1990 (dilysrwydd offerynnau, penderfyniadau ac achosion).

en-gb	The decision may only be challenged under sections 62 and 63 on the grounds that the decision was not within the powers of the Act, or that any of the relevant requirements had not been complied with in relation to the decision.
cy-gb	Ni chaiff y penderfyniad ond gael ei herio o dan adrannau 62 a 63 ar y sail nad oedd y penderfyniad o fewn pwerau’r Ddeddf, neu na chydymffurfiwyd ag unrhyw un neu ragor o’r gofynion perthnasol mewn perthynas â’r penderfyniad.

en-gb	Section 2D(6) requires the Welsh Ministers to make regulations about:
cy-gb	Mae adran 2D(6) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynghylch:

en-gb	the grounds on which an application for a review may be made, the form and manner of such an application, the information that must be provided in connection with an application, and the period within which an application must be made.
cy-gb	y seiliau y caniateir gwneud cais am adolygiad arnynt, ffurf a dull cais o’r fath, yr wybodaeth y mae rhaid ei darparu mewn cysylltiad â chais, a’r cyfnod y mae rhaid gwneud cais ynddo.

en-gb	Section 2D(7) enables the Welsh Ministers to make regulations on other procedural matters relating to reviews.
cy-gb	Mae adran 2D(7) yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau ar faterion gweithdrefnol eraill sy’n ymwneud ag adolygiadau.

en-gb	152.Section 2D(8) introduces Schedule 1B into the 1990 Act, which allows the Welsh Ministers to appoint a person to make decisions on reviews.
cy-gb	152.Mae adran 2D(8) yn cyflwyno Atodlen 1B i Ddeddf 1990 sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru benodi person i wneud penderfyniadau ynghylch adolygiadau.

en-gb	Section 24(2) inserts new subsection (3A) into section 9 of the 1990 Act (offences).
cy-gb	Mae adran 24(2) yn mewnosod is-adran newydd (3A) yn adran 9 o Ddeddf 1990 (troseddau).

en-gb	This new subsection provides a defence for a person who is accused of carrying out unauthorised works to a building on which interim protection has been conferred.
cy-gb	Mae’r is-adran newydd hon yn darparu amddiffyniad i berson sydd wedi ei gyhuddo o wneud gwaith anawdurdodedig i adeilad y rhoddwyd gwarchodaeth interim iddo.

en-gb	The defence applies where the person can prove that he or she did not know, and could not reasonably have been expected to know, that interim protection had been conferred on the building.
cy-gb	Mae’r amddiffyniad yn gymwys pan fo’r person yn gallu profi nad oedd yn gwybod, ac na ellid bod wedi disgwyl yn rhesymol iddo wybod, fod gwarchodaeth interim wedi ei rhoi i’r adeilad.

en-gb	If such a defence is raised by a person on whom a notice should have been served under section 2A(2), the prosecution will have to prove that the notice was served.
cy-gb	Os codir amddiffyniad o’r fath gan berson y dylai hysbysiad fod wedi ei gyflwyno iddo o dan adran 2A(2), bydd rhaid i’r erlyniad brofi bod yr hysbysiad wedi ei gyflwyno.

en-gb	Section 24(3) inserts new section 28B into the 1990 Act which makes provision for compensation for loss or damage caused by interim protection if the Welsh Ministers decide not to include a building on the list.
cy-gb	Mae adran 24(3) yn mewnosod adran newydd 28B yn Neddf 1990 sy’n gwneud darpariaeth am ddigollediad ar gyfer colled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim os yw Gweinidogion Cymru yn penderfynu peidio â chynnwys adeilad ar y rhestr.

en-gb	Section 25 – Amendments relating to the temporary listing of buildings
cy-gb	Adran 25 – Diwygiadau sy’n ymwneud â rhestru dros dro

en-gb	Section 25 inserts new section 3A into the 1990 Act to provide temporary protection for unlisted buildings in a manner which takes account of the new provision for interim protection that this Act inserts into the 1990 Act.
cy-gb	Mae adran 25 yn mewnosod adran newydd 3A yn Neddf 1990 i ddarparu gwarchodaeth interim i adeiladau sydd heb eu rhestru mewn modd sy’n ystyried y ddarpariaeth newydd ar gyfer gwarchodaeth interim y mae’r Ddeddf hon yn ei mewnosod yn Neddf 1990.

en-gb	Subsection (1) limits the application of section 3 of the 1990 Act (temporary listing:
cy-gb	Mae is-adran (1) yn cyfyngu ar gymhwysiad adran 3 o Ddeddf 1990 (rhestru dros dro:

en-gb	building preservation notices) to England only.
cy-gb	hysbysiadau diogelu adeiladau) i Loegr yn unig.

en-gb	Subsection (3) inserts new section 3A into the 1990 Act.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn mewnosod adran newydd 3A yn Neddf 1990.

en-gb	This new section applies to buildings in Wales.
cy-gb	Mae’r adran newydd hon yn gymwys i adeiladau yng Nghymru.

en-gb	Section 3A(1) states that if a local planning authority believes that a building that may merit listing because of its special architectural or historic interest is in imminent danger of destruction or alteration that threatens its character as a building of interest, it may serve a building preservation notice.
cy-gb	Mae adran 3A(1) yn datgan os yw awdurdod cynllunio lleol yn credu bod adeilad a all haeddu gael ei restru oherwydd ei ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig mewn perygl sydd ar fin digwydd o gael ei ddinistrio neu ei newid mewn modd sy’n bygwth ei gymeriad fel adeilad o ddiddordeb, caiff gyflwyno hysbysiad diogelu adeilad.

en-gb	Section 3A(3) specifies that a building preservation notice takes effect as soon as it is served on the owner and occupier and remains in force for up to six months, subject to section 3A(4).
cy-gb	Mae adran 3A(3) yn pennu bod hysbysiad diogelu adeilad yn cymryd effaith cyn gynted ag y caiff ei gyflwyno i’r perchennog a’r meddiannydd a’i fod yn parhau mewn grym am hyd at chwe mis, yn ddarostyngedig i adran 3A(4).

en-gb	Section 3A(4) provides that a building preservation notice will cease to have effect if the Welsh Ministers serve a consultation notice under section 2A(2) that triggers interim protection or if they notify the local planning authority in writing that they do not intend to consult under new section 2A on a proposal to include the building in a list.
cy-gb	Mae adran 3A(4) yn darparu y bydd hysbysiad diogelu adeilad yn peidio â chael effaith os yw Gweinidogion Cymru yn cyflwyno hysbysiad ymgynghori o dan adran 2A(2) sy’n sbarduno gwarchodaeth interim neu os ydynt yn hysbysu’r awdurdod cynllunio lleol yn ysgrifenedig nad ydynt yn bwriadu ymgynghori o dan adran newydd 2A ar gynnig i gynnwys yr adeilad mewn rhestr.

en-gb	Section 3A(5) specifies that while the building preservation notice is in force, the provisions of the 1990 Act, with the exception of sections 47 to 51 and section 59 (compulsory acquisition of listed buildings in need of repair and certain acts causing or likely to result in damage to listed buildings), apply.
cy-gb	Mae adran 3A(5) yn pennu, tra bo’r hysbysiad diogelu adeilad mewn grym, fod y darpariaethau yn Neddf 1990, ac eithrio adrannau 47 i 51 ac adran 59 (caffael yn orfodol adeiladau rhestredig y mae angen eu hatgyweirio a gweithredoedd penodol sy’n achosi difrod i adeiladau rhestredig neu sy’n debygol o arwain at ddifrod i adeiladau rhestredig), yn gymwys.

en-gb	Section 3A(6) applies in situations where interim protection supersedes a building preservation notice.
cy-gb	Mae adran 3A(6) yn gymwys mewn sefyllfaoedd pan fo gwarchodaeth interim yn cymryd lle hysbysiad diogelu adeilad.

en-gb	Anything done under section 3A(5) while the building preservation notice was in force — for instance, a grant of listed building consent or the service of a listed building temporary stop notice — is to be treated as done under interim protection by virtue of new section 2B(2).
cy-gb	Mae unrhyw beth a wneir o dan adran 3A(5) tra bo’r hysbysiad diogelu adeilad mewn grym — megis rhoi cydsyniad adeilad rhestredig neu gyflwyno hysbysiad stop dros dro ar adeilad rhestredig — i gael ei drin fel pe bai wedi ei wneud o dan warchodaeth interim yn rhinwedd adran newydd 2B(2).

en-gb	Section 3A(7) and(8) requires the local planning authority to notify the owner and occupier of the building immediately if the Welsh Ministers advise the authority that they do not intend to consult under new section 2A on a proposal to include the building in a list.
cy-gb	Mae adran 3A(7) ac (8) yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod cynllunio lleol hysbysu perchennog a meddiannydd yr adeilad ar unwaith os yw Gweinidogion Cymru yn rhoi gwybod i’r awdurdod nad ydynt yn bwriadu ymgynghori o dan adran newydd 2A ar gynnig i gynnwys yr adeilad mewn rhestr.

en-gb	If such a notification is given, the local planning authority may not serve another building preservation notice on the building for a period of 12 months.
cy-gb	Os rhoddir hysbysiad o’r fath, ni chaiff yr awdurdod cynllunio lleol gyflwyno hysbysiad diogelu adeilad arall ar yr adeilad am gyfnod o 12 mis.

en-gb	Section 25(4) modifies the manner in which compensation for interim protection is calculated in instances where a building preservation notice was in force immediately before interim protection began.
cy-gb	Mae adran 25(4) yn addasu’r modd y cyfrifir digollediad am warchodaeth interim mewn achosion pan oedd hysbysiad diogelu adeilad mewn grym yn union cyn i warchodaeth interim ddechrau.

en-gb	It adds subsections (4) and (5) to new section 28B of the 1990 Act (compensation for loss or damage caused by interim protection) which provide that, for the purposes of compensation, interim protection is to be treated as beginning at the time that the building preservation notice came into force.
cy-gb	Mae’n ychwanegu is-adrannau (4) a (5) i adran newydd 28B o Ddeddf 1990 (digollediad am golled neu ddifrod a achosir gan warchodaeth interim), sy’n darparu, at ddibenion digollediad, fod gwarchodaeth interim i gael ei thrin fel pe bai’n dechrau ar yr adeg y daeth yr hysbysiad diogelu adeilad i rym.

en-gb	Section 25(5) inserts new subsection (1A) into section 29 of the 1990 Act (compensation for loss or damage caused by service of building preservation notice).
cy-gb	Mae adran 25(5) yn mewnosod is-adran newydd (1A) yn adran 29 o Ddeddf 1990 (digollediad am golled neu ddifrod a achosir drwy gyflwyno hysbysiad diogelu adeilad).

en-gb	It specifies that anyone who had an interest in a building at the time that a building preservation notice was served is entitled to compensation from the local planning authority for any loss or damage directly attributable to the effect of the notice if the building preservation notice ceases by virtue of its expiration at the end of six months (section 3A(3)(b)) or the Welsh Ministers’ notification to the local planning authority that they do not intend to consult under new section 2A on a proposal to include the building in a list (section 3A(4)(b)).
cy-gb	Mae’n pennu bod hawl gan unrhyw un a chanddo fuddiant mewn adeilad ar yr adeg y cyflwynwyd hysbysiad diogelu adeilad i gael digollediad oddi wrth yr awdurdod cynllunio lleol am unrhyw golled neu ddifrod y gellir ei briodoli’n uniongyrchol i effaith yr hysbysiad os yw’r hysbysiad diogelu adeilad yn peidio â bod yn rhinwedd y ffaith ei fod yn dod i ben ar ddiwedd chwe mis (adran 3A(3)(b)) neu os yw Gweinidogion Cymru yn hysbysu’r awdurdod cynllunio lleol nad ydynt yn bwriadu ymgynghori o dan adran newydd 2A ar gynnig i gynnwys yr adeilad mewn rhestr (adran 3A(4)(b)).

en-gb	Section 26 – Amendments relating to the listing of buildings:
cy-gb	Adran 26 – Diwygiadau sy’n ymwneud â rhestru adeiladau:

en-gb	Section 26 makes amendments to the 1990 Act in consequence of the introduction of new requirements for consultation, interim protection, the review of listing decisions and the temporary listing of buildings.
cy-gb	Mae adran 26 yn gwneud diwygiadau i Ddeddf 1990 o ganlyniad i gyflwyno gofynion newydd ar gyfer ymgynghori, gwarchodaeth interim, adolygu penderfyniadau rhestru a rhestru adeiladau dros dro.

en-gb	Section 26(3) inserts new subsections (3A) and (3B) into section 2 of the 1990 Act (publication of lists).
cy-gb	Mae adran 26(3) yn mewnosod is-adrannau newydd (3A) a (3B) yn adran 2 o Ddeddf 1990 (cyhoeddi rhestrau).

en-gb	New section 2(3A) requires the Welsh Ministers to inform the local planning authority of their decision to include or remove a building from the list.
cy-gb	Mae adran newydd 2(3A) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru hysbysu’r awdurdod cynllunio lleol am eu penderfyniad i gynnwys adeilad ar y rhestr neu i dynnu adeilad oddi arni.

en-gb	It also requires the Welsh Ministers to inform the owner and occupier if a building has been removed from a list.
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru hysbysu’r perchennog a’r meddiannydd os yw adeilad wedi ei dynnu oddi ar y rhestr.

en-gb	The further steps that the Welsh Ministers must take when they include a building in a list are contained in new section 2D, and new section 2(3B) signposts this provision.
cy-gb	Mae’r camau pellach y mae rhaid i Weinidogion Cymru eu cymryd pan fyddant yn cynnwys adeilad mewn rhestr wedi eu cynnwys yn adran newydd 2D, ac mae adran newydd 2(3B) yn cyfeirio at y ddarpariaeth hon.

en-gb	Section 21(4) of the 1990 Act allows an applicant making an appeal to the Welsh Ministers against a local planning authority’s handling of a listed building consent application for a building in respect of which a building preservation notice is in force to include a claim that the building should not be listed.
cy-gb	Mae adran 21(4) o Ddeddf 1990 yn caniatáu i ymgeisydd sy’n gwneud apêl i Weinidogion Cymru yn erbyn y ffordd y mae awdurdod cynllunio lleol wedi trin cais am gydsyniad adeilad rhestredig ar gyfer adeilad y mae hysbysiad diogelu adeilad mewn grym mewn cysylltiad ag ef gynnwys honiad na ddylai’r adeilad gael ei restru.

en-gb	Section 26(7) of this Act amends that section of the 1990 Act so that an applicant making an appeal against a local planning authority’s handling of a listed building consent application for a building in respect of which interim protection is in force may similarly include a claim that the building should not be listed.
cy-gb	Mae adran 26(7) o’r Ddeddf hon yn diwygio’r adran honno o Ddeddf 1990 fel y caiff ymgeisydd sy’n gwneud apêl yn erbyn y ffordd y mae awdurdod cynllunio lleol wedi trin cais am gydsyniad adeilad rhestredig ar gyfer adeilad y mae gwarchodaeth adeilad mewn grym mewn cysylltiad ag ef yn yr un modd gynnwys honiad na ddylai’r adeilad gael ei restru.

en-gb	Section 26(8) applies section 31 of the 1990 Act, which makes provision about compensation payable in respect of depreciation of the value of an interest in land, to the compensation payable under section 28B of the 1990 Act (inserted by section 24(3) of this Act) for loss or damage attributable to the effect of interim protection.
cy-gb	Mae adran 26(8) yn cymhwyso adran 31 o Ddeddf 1990, sy’n gwneud darpariaeth ynghylch digollediad sy’n daladwy mewn cysylltiad â dibrisiant yng ngwerth buddiant mewn tir, i’r digollediad sy’n daladwy o dan adran 28B o Ddeddf 1990 (a gaiff ei mewnosod gan adran 24(3) o’r Ddeddf hon) am golled neu ddifrod y gellir ei briodoli i effaith gwarchodaeth interim.

en-gb	Section 26(10) adds sections 2B (interim protection pending certain listing decisions) and 3A (temporary listing in Wales:
cy-gb	Mae adran 26(10) yn ychwanegu adrannau 2B (gwarchodaeth interim hyd nes y gwneir penderfyniadau rhestru penodol) a 3A (rhestru dros dro yng Nghymru:

en-gb	building preservation notices) to the list of provisions which do not apply to buildings which are scheduled monuments under the 1979 Act.
cy-gb	hysbysiadau diogelu adeiladau) at y rhestr o ddarpariaethau nad ydynt yn gymwys i adeiladau sy’n henebion cofrestredig o dan Ddeddf 1979.

en-gb	Section 26(11) applies section 62 of the 1990 Act (validity of certain orders and decisions) to a decision on a review under section 2D of that Act (inserted by section 24(1) of this Act), so that a decision of that kind may only be referred to the High Court on certain grounds.
cy-gb	Mae adran 26(11) yn cymhwyso adran 62 o Ddeddf 1990 (dilysrwydd gorchmynion a phenderfyniadau penodol) i benderfyniad ynghylch adolygiad o dan adran 2D o’r Ddeddf honno (a gaiff ei mewnosod gan adran 24(1) o’r Ddeddf hon), fel mai dim ond ar seiliau penodol y caniateir i benderfyniad o’r math hwnnw gael ei gyfeirio at yr Uchel Lys.

en-gb	171.Section 26(12) amends section 82 of the 1990 Act so that the new provisions introduced by this Act relating to consultation, interim protection and review in connection with the designation of listed buildings apply to the land of local planning authorities.
cy-gb	171.Mae adran 26(12) yn diwygio adran 82 o Ddeddf 1990 fel bod y darpariaethau newydd a gyflwynir gan y Ddeddf hon sy’n ymwneud ag ymgynghori, gwarchodaeth interim ac adolygu mewn cysylltiad â dynodi adeiladau rhestredig yn gymwys i dir awdurdodau cynllunio lleol.

en-gb	172. Section 26(13) gives the Valuation Office a right to enter land to survey or estimate its value in connection with a claim for compensation for loss or damage arising from interim protection.
cy-gb	172.Mae adran 26(13) yn rhoi hawl i’r Swyddfa Brisio i gael mynediad i dir i arolygu neu amcangyfrif ei werth mewn cysylltiad â hawliad am ddigollediad am golled neu ddifrod sy’n deillio o warchodaeth interim.

en-gb	Section 27 – Issue of certificate that building not intended to be listed:
cy-gb	Adran 27 – Dyroddi tystysgrif na fwriedir rhestru adeilad:

en-gb	Section 27 inserts new section 6A into the 1990 Act and amends section 6 of that Act (issue of certificate that building not intended to be listed) so that it applies only to buildings in England.
cy-gb	Mae adran 27 yn mewnosod adran newydd 6A yn Neddf 1990 ac yn diwygio adran 6 o’r Ddeddf honno (dyroddi tystysgrif na fwriedir rhestru adeilad) fel nad yw’n gymwys ond i adeiladau yn Lloegr.

en-gb	New section 6A allows a person to apply to the Welsh Ministers for the issue of a certificate of immunity from listing.
cy-gb	Mae adran newydd 6A yn caniatáu i berson wneud cais i Weinidogion Cymru i dystysgrif imiwnedd rhag rhestru gael ei dyroddi.

en-gb	The issue of a certificate of immunity from listing guarantees that a building will not be listed for 5 years from the date of issue and prevents a local planning authority from serving a building preservation notice in relation to the building during the same period.
cy-gb	Mae dyroddi tystysgrif imiwnedd rhag rhestru yn gwarantu na fydd adeilad yn cael ei restru am gyfnod o 5 mlynedd o ddyddiad dyroddi’r dystysgrif ac yn atal awdurdod cynllunio lleol rhag cyflwyno hysbysiad diogelu adeilad mewn perthynas â’r adeilad yn ystod yr un cyfnod.

en-gb	An application for a certificate of immunity from listing may be made under section 6A at any time.
cy-gb	Caniateir i gais am dystysgrif imiwnedd rhag rhestru gael ei wneud o dan adran 6A ar unrhyw adeg.

en-gb	This enables owners and developers to seek guarantees that buildings will be immune from listing without having to incur the cost associated with an application for planning permission, which is a prerequisite for an application for a certificate of immunity from listing under section 6.
cy-gb	Mae hyn yn galluogi perchenogion a datblygwyr i geisio cael gwarantau y bydd gan adeiladau imiwnedd rhag cael eu rhestru heb orfod mynd i’r gost sy’n gysylltiedig â chais am ganiatâd cynllunio, sy’n hanfodol ar gyfer cais am dystysgrif imiwnedd rhag rhestru o dan adran 6.

en-gb	Section 28 inserts new sections 26L and 26M into the 1990 Act, which make provision for heritage partnership agreements relating to listed buildings.
cy-gb	Mae adran 28 yn mewnosod adrannau newydd 26L a 26M yn Neddf 1990, sy’n gwneud darpariaeth ar gyfer cytundebau partneriaeth dreftadaeth sy’n ymwneud ag adeiladau rhestredig.

en-gb	Owners of complex or multiple historic assets may have to apply for an array of separate consents if they wish to carry out management programmes for their properties.
cy-gb	Gall fod rhaid i berchenogion asedau hanesyddol cymhleth neu sy’n berchen ar fwy nag un ased hanesyddol wneud cais am ystod o gydsyniadau ar wahân os ydynt yn dymuno cyflawni rhaglenni rheoli ar gyfer eu heiddo.

en-gb	In such cases, heritage partnership agreements may provide a more positive approach to the sustainable management of listed buildings and reduce the number of consent applications required.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, caiff cytundebau partneriaeth dreftadaeth ddarparu dull mwy cadarnhaol o weithredu o ran rheoli adeiladau rhestredig yn gynaliadwy a lleihau nifer y ceisiadau am gydsyniad sy’n ofynnol.

en-gb	26L Heritage partnership agreements
cy-gb	26L Cytundebau partneriaeth dreftadaeth

en-gb	The Welsh Ministers or a relevant local planning authority may make a heritage partnership agreement with an owner of a listed building or part of a listed building in Wales, and any persons mentioned in section 26L(2) or (4) may be an additional party to the agreement.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru neu awdurdod cynllunio lleol perthnasol wneud cytundeb partneriaeth dreftadaeth gyda pherchennog adeilad rhestredig neu ran o adeilad rhestredig yng Nghymru, a chaiff unrhyw bersonau a grybwyllir yn adran 26L(2) neu (4) fod yn barti ychwanegol i’r cytundeb.

en-gb	Section 26L(6) and (7) sets out that a heritage partnership agreement may grant listed building consent for specified works under section 8(1) of the 1990 Act and attach conditions to that consent.
cy-gb	Mae adran 26L(6) a (7) yn nodi y caiff cytundeb partneriaeth dreftadaeth roi cydsyniad adeilad rhestredig ar gyfer gwaith penodedig o dan adran 8(1) o Ddeddf 1990 ac atodi amodau wrth y cydsyniad hwnnw.

en-gb	A heritage partnership agreement may not, however, grant consent for the demolition of a listed building or any other permission, such as planning permission.
cy-gb	Ni chaiff cytundeb partneriaeth dreftadaeth, fodd bynnag, roi cydsyniad i ddymchwel adeilad rhestredig neu unrhyw ganiatâd arall, megis caniatâd cynllunio.

en-gb	Section 26L(8) sets out the range of additional matters for which a heritage partnership agreement may make provision, including the specification of works that the parties agree would not affect the character of the listed building and, therefore, do not require listed building consent.
cy-gb	Mae adran 26L(8) yn nodi’r ystod o faterion ychwanegol y caniateir i gytundeb partneriaeth dreftadaeth wneud darpariaeth yn eu cylch, gan gynnwys manyleb o’r gwaith y mae’r partïon yn cytuno nad oes angen cydsyniad adeilad rhestredig ar ei gyfer oherwydd na fyddai’n effeithio ar gymeriad yr adeilad rhestredig.

en-gb	Section 26L(10) defines ”owner” and ”relevant local planning authority” for the purpose of heritage partnership agreements.
cy-gb	Mae adran 26L(10) yn diffinio perchennog (“owner”) ac awdurdod cynllunio lleol perthnasol (“relevant local planning authority”) at ddiben cytundebau partneriaeth treftadaeth.

en-gb	26M Heritage partnership agreements:
cy-gb	26M Cytundebau partneriaeth dreftadaeth:

en-gb	New section 26M makes supplemental provision in relation to heritage partnership agreements.
cy-gb	Mae adran newydd 26M yn gwneud darpariaeth atodol mewn perthynas â chytundebau partneriaeth treftadaeth.

en-gb	Section 26M(1) provides that such agreements must be in writing and make provision for review, termination and variation by the parties.
cy-gb	Mae adran 26M(1) yn darparu bod rhaid i gytundebau o’r fath fod yn ysgrifenedig a rhaid iddynt wneud darpariaeth ar gyfer adolygu, terfynu ac amrywio’r cytundebau gan y partïon.

en-gb	Section 26M(2) allows a heritage partnership agreement to cover more than one listed building, provided that, in each case, a relevant local planning authority (or the Welsh Ministers) and an owner are parties to the agreement.
cy-gb	Mae adran 26M(2) yn caniatáu i gytundeb partneriaeth dreftadaeth gwmpasu mwy nag un adeilad rhestredig, ar yr amod bod awdurdod cynllunio lleol perthnasol (neu Weinidogion Cymru) a pherchennog yn bartïon i’r cytundeb ym mhob achos.

en-gb	For example, a heritage partnership agreement could include all of the listed bridges in the ownership of a local authority.
cy-gb	Er enghraifft, gallai cytundeb partneriaeth dreftadaeth gynnwys pob un o’r pontydd rhestredig y mae awdurdod lleol yn berchen arnynt.

en-gb	Section 26M(3) places a duty upon the Welsh Ministers to make regulations about:
cy-gb	Mae adran 26M(3) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch:

en-gb	the consultation and publicity required in connection with the creation or variation of a heritage partnership agreement;
cy-gb	yr ymgynghori a’r cyhoeddusrwydd y mae eu hangen mewn cysylltiad â chreu neu amrywio cytundeb partneriaeth dreftadaeth;

en-gb	any particular terms that must be included in an agreement;
cy-gb	unrhyw delerau penodol y mae rhaid eu cynnwys mewn cytundeb;

en-gb	and provisions for termination of an agreement or any provision thereof.
cy-gb	a darpariaethau ar gyfer terfynu cytundeb neu unrhyw ddarpariaeth ohono.

en-gb	184. Section 26M(5) allows the Welsh Ministers by regulations to disapply, apply or reproduce, with or without modifications, certain provisions of the 1990 Act for the purpose of heritage partnership agreements.
cy-gb	184.Mae adran 26M(5) yn caniatáu i Weinidogion Cymru drwy reoliadau ddatgymhwyso, cymhwyso neu atgynhyrchu, gydag addasiadau neu hebddynt, ddarpariaethau penodol o Ddeddf 1990 at ddiben cytundebau partneriaeth dreftadaeth.

en-gb	Section 26M(6) provides that heritage partnership agreements will only be binding on the parties to those agreements.
cy-gb	Mae adran 26M(6) yn darparu na fydd cytundebau partneriaeth dreftadaeth ond yn rhwymo’r partïon i’r cytundebau hynny.

en-gb	Future owners and occupiers of those buildings will not be bound by those agreements, nor will they be able to benefit from any listed building consent provided by the agreement.
cy-gb	Ni fydd perchenogion a meddianwyr yr adeiladau hynny yn y dyfodol yn cael eu rhwymo gan y cytundebau hynny, ac ni fyddant ychwaith yn gallu manteisio ar unrhyw gydsyniad adeilad rhestredig a ddarperir gan y cytundeb.

en-gb	Section 29 inserts new sections 44B to 44D into the 1990 Act which make provision to allow temporary stop notices to be issued in relation to listed buildings.
cy-gb	Mae adran 29 yn mewnosod adrannau newydd 44B i 44D yn Neddf 1990 sy’n gwneud darpariaeth i ganiatáu i hysbysiadau stop dros dro gael eu dyroddi mewn perthynas ag adeiladau rhestredig.

en-gb	44B Temporary stop notices
cy-gb	44B Hysbysiadau stop dros dro

en-gb	Unauthorised works often destroy the historic fabric, and can damage the special interest, of listed buildings.
cy-gb	Yn aml mae gwaith anawdurdodedig yn dinistrio adeiladwaith hanesyddol adeiladau rhestredig, ynghyd â difrodi eu diddordeb arbennig.

en-gb	The 1990 Act makes it an offence to carry out unauthorised works to a listed building or fail to comply with the conditions of a listed building consent.
cy-gb	Mae Deddf 1990 yn ei gwneud yn drosedd i wneud gwaith anawdurdodedig i adeilad rhestredig neu i fethu â chydymffurfio ag amodau cydsyniad adeilad rhestredig.

en-gb	The same Act makes provision for the service of a listed building enforcement notice to require the restoration of a listed building after unauthorised works, or steps to alleviate the effects of such works.
cy-gb	Mae’r un Ddeddf yn gwneud darpariaeth ar gyfer cyflwyno hysbysiad gorfodi adeilad rhestredig i’w gwneud yn ofynnol i adeilad rhestredig gael ei adfer ar ôl i waith anawdurdodedig gael ei wneud arno, neu i gamau gael eu cymryd i leddfu effeithiau gwaith o’r fath.

en-gb	A listed building enforcement notice cannot come into effect earlier than 28 days after its service.
cy-gb	Ni chaiff hysbysiad gorfodi adeilad rhestredig ddod yn effeithiol yn gynharach nag 28 o ddiwrnodau ar ôl ei gyflwyno.

en-gb	If an appeal is lodged against it, an enforcement notice will not take effect until the appeal has been determined or withdrawn, unless a court determines otherwise.
cy-gb	Os gwneir apêl yn ei erbyn, ni fydd hysbysiad gorfodi yn cymryd effaith hyd nes y penderfynir ar yr apêl neu hyd nes y tynnir yr apêl yn ôl, oni bai bod llys yn dyfarnu fel arall.

en-gb	A temporary stop notice, by contrast, can bring unauthorised works to an immediate halt, avoiding the risk of further damage to the historic fabric of the building.
cy-gb	Mewn cyferbyniad, gall hysbysiad stop dros dro ddod â gwaith anawdurdodedig i ben ar unwaith, gan osgoi’r risg o ddifrod pellach i adeiladwaith hanesyddol yr adeilad.

en-gb	Sections 44B to 44D provide local planning authorities with a power to serve a temporary stop notice requiring the immediate cessation of unauthorised works for a period of 28 days whilst a solution to the situation is sought.
cy-gb	Mae adrannau 44B i 44D yn darparu pŵer i awdurdodau cynllunio lleol i gyflwyno hysbysiad stop dros dro i’w gwneud yn ofynnol i’r gwaith anawdurdodedig ddod i ben ar unwaith am gyfnod o 28 o ddiwrnodau er mwyn ceisio datrys y sefyllfa.

en-gb	A local planning authority may serve a temporary stop notice if it appears to the authority that works are being or have been carried out to a listed building without consent or in breach of a condition attached to a consent and the authority considers it expedient to stop those works immediately, in consequence of their effect on the character of the building as one of special architectural or historic interest (section 44B(1) and (2)).
cy-gb	Caiff awdurdod cynllunio lleol gyflwyno hysbysiad stop dros dro os ymddengys i’r awdurdod fod gwaith yn cael ei wneud neu wedi ei wneud i adeilad rhestredig heb gydsyniad neu sy’n torri amod sydd ynghlwm wrth gydsyniad ac y mae’r awdurdod yn ystyried ei bod yn hwylus bod y gwaith hwnnw yn dod i ben ar unwaith, o ganlyniad i’w effaith ar gymeriad yr adeilad fel adeilad o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig (adran 44B(1) a (2)).

en-gb	Section 44B(3) requires the notice to be in writing and to specify the works which are to stop, explain why the notice has been issued and state that contravention of the notice is an offence.
cy-gb	Mae adran 44B(3) yn ei gwneud yn ofynnol i’r hysbysiad fod yn ysgrifenedig a’i fod yn pennu’r gwaith sydd i ddod i ben, esbonio pam y dyroddwyd yr hysbysiad a datgan bod torri’r hysbysiad yn drosedd.

en-gb	The works specified in the temporary stop notice need not include all of the works that are underway.
cy-gb	Nid oes angen i’r gwaith a bennir yn yr hysbysiad stop dros dro gynnwys yr holl waith sydd ar y gweill.

en-gb	For example, a local planning authority may wish to stop the alteration or removal of a particular feature, such as a window, which is part of a wider programme of works, but may be satisfied that the remainder of the programme of works has been authorised by listed building consent, or consists of simple repairs that will not affect the character of the building.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd awdurdod cynllunio lleol yn dymuno bod y gwaith o newid neu o ddileu un nodwedd benodol yn dod i ben, megis ffenestr, sy’n rhan o raglen ehangach o waith, ond efallai y bydd wedi ei fodloni bod gweddill y rhaglen waith wedi ei awdurdodi gan gydsyniad adeilad rhestredig neu’n waith atgyweirio syml na fydd yn effeithio ar gymeriad yr adeilad.

en-gb	Section 44B(5) and (6) requires the local planning authority to display a copy of the temporary stop notice on the building and to specify, on the copy, the date on which it first does so.
cy-gb	Mae adran 44B(5) a (6) yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod cynllunio lleol arddangos copi o’r hysbysiad stop dros dro ar yr adeilad a phennu, ar y copi, y dyddiad y mae’n gwneud hynny am y tro cyntaf.

en-gb	The notice takes effect as soon as the copy is first displayed on the building.
cy-gb	Mae’r hysbysiad yn cymryd effaith cyn gynted ag y bo’r copi yn cael ei arddangos am y tro cyntaf ar yr adeilad.

en-gb	Section 44B(7) states that a temporary stop notice ceases to have effect after a period of 28 days, or any shorter period that is specified in the notice.
cy-gb	Mae adran 44B(7) yn datgan bod hysbysiad stop dros dro yn peidio â chael effaith ar ôl cyfnod o 28 o ddiwrnodau, neu unrhyw gyfnod byrrach sydd wedi ei bennu yn yr hysbysiad.

en-gb	Section 44B(8) to (10) states that a local planning authority may withdraw the notice before the end of 28 days (or any shorter period specified).
cy-gb	Mae adran 44B(8) i (10) yn datgan y caiff awdurdod cynllunio lleol dynnu’r hysbysiad yn ôl cyn diwedd y cyfnod o 28 o ddiwrnodau (neu unrhyw gyfnod byrrach a bennir).

en-gb	A further temporary stop notice cannot be issued for the same works unless another enforcement action has been taken in relation to the contravention, for example, the service of a listed building enforcement notice or the obtaining of an injunction under section 44A of the 1990 Act.
cy-gb	Ni ellir dyroddi hysbysiad stop dros dro pellach ar gyfer yr un gwaith oni bai y cymerwyd camau gorfodi eraill mewn perthynas â’r achos o dorri’r hysbysiad, er enghraifft, cyflwyno hysbysiad gorfodi adeilad rhestredig neu gael gwaharddeb o dan adran 44A o Ddeddf 1990.

en-gb	There is no requirement for a temporary stop notice to be accompanied or followed by a listed building enforcement notice or any other enforcement action.
cy-gb	Nid oes unrhyw ofyniad i hysbysiad gorfodi adeilad rhestredig neu unrhyw gam gorfodi arall ddod gyda hysbysiad stop dros dro neu ddilyn hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 44B(11) allows the Welsh Ministers to make regulations that exempt the execution of certain works, or works in certain circumstances, from the effects of a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 44B(11) yn caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n esemptio gwneud gwaith penodol, neu waith o dan amgylchiadau penodol, o effeithiau hysbysiad stop dros dro.

en-gb	This provides some flexibility for the Welsh Ministers to adapt the use of temporary stop notices in light of experience of their use.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi rhywfaint o hyblygrwydd i Weinidogion Cymru i addasu’r defnydd o hysbysiadau stop dros dro yng ngoleuni’r profiad o’u defnyddio.

en-gb	44C Temporary stop notices:
cy-gb	44C Hysbysiadau stop dros dro:

en-gb	New section 44C sets out the circumstances in which a person is guilty of an offence for contravening a temporary stop notice and allows a person to be convicted of different offences by reference to different days or periods.
cy-gb	Mae adran newydd 44C yn nodi’r amgylchiadau pan fydd person yn euog o drosedd am dorri hysbysiad stop dros dro ac yn caniatáu i berson gael ei euogfarnu o droseddau gwahanol drwy gyfeirio at ddiwrnodau neu gyfnodau gwahanol.

en-gb	It will be possible, therefore, for a person to be convicted for more than one offence if a notice is breached repeatedly.
cy-gb	Felly, bydd yn bosibl i berson gael ei euogfarnu o fwy nag un drosedd os ceir sawl achos o dorri hysbysiad.

en-gb	Section 44C(5) and (6) provides that the penalty for the offence of contravening a temporary stop notice is an unlimited fine.
cy-gb	Mae adran 44C(5) a (6) yn darparu mai’r gosb ar gyfer y drosedd o dorri hysbysiad stop dros dro yw dirwy ddiderfyn.

en-gb	Since unauthorised works to a listed building may be prompted by the prospect of financial gain, the courts are to have regard to any financial benefit the person convicted may have received or be likely to receive as a result of the offence when determining the amount of any fine to be imposed.
cy-gb	Gan fod gwaith anawdurdodedig i adeilad rhestredig yn gallu cael ei ysgogi gan y posibilrwydd o gael mantais ariannol, mae’r llysoedd i roi sylw i unrhyw fudd ariannol y gall y person a euogfarnir fod wedi ei gael neu’n debygol o’i gael o ganlyniad i’r drosedd wrth benderfynu ar swm unrhyw ddirwy sydd i gael ei gosod.

en-gb	Section 44D(1) to (3) sets out the compensation entitlement in respect of any loss or damage which can be directly attributed to the effect of a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 44D(1) i (3) yn nodi’r hawl i ddigollediad mewn cysylltiad ag unrhyw golled neu ddifrod y gellir ei briodoli’n uniongyrchol i effaith hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Compensation is only available in particular circumstances.
cy-gb	Ni fydd digollediad ar gael ond o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	It may be claimed if the works specified in a temporary stop notice do not contravene subsections (1) or (2) of section 9 of the 1990 Act (offences) because listed building consent is not required or has been granted on or before the date the notice is first displayed.
cy-gb	Caniateir ei hawlio os nad yw’r gwaith a bennir mewn hysbysiad stop dros dro yn mynd yn groes i is-adrannau (1) neu (2) o adran 9 o Ddeddf 1990 (troseddau) oherwydd nad yw cydsyniad adeilad rhestredig yn ofynnol neu oherwydd bod cydsyniad adeilad rhestredig wedi ei roi ar y dyddiad neu cyn y dyddiad y caiff yr hysbysiad ei arddangos am y tro cyntaf.

en-gb	It may also be claimed if the local planning authority withdraws the temporary stop notice other than following the grant of listed building consent authorising the works, because, for example, it is discovered that the works were not unauthorised and that the notice should not have been displayed.
cy-gb	Caniateir iddo gael ei hawlio hefyd os yw’r awdurdod cynllunio lleol yn tynnu’r hysbysiad stop dros dro yn ôl ac eithrio ar ôl rhoi cydsyniad adeilad rhestredig sy’n awdurdodi’r gwaith oherwydd, er enghraifft, y canfyddir nad oedd y gwaith wedi ei awdurdodi ac na ddylai’r hysbysiad fod wedi ei arddangos.

en-gb	Section 44D(4) specifies that no compensation will be payable for loss or damage that could have been avoided if the claimant had provided information required under the provisions mentioned in section 44D(5) or had otherwise cooperated with the local planning authority when responding to the temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 44D(4) yn pennu na fydd unrhyw ddigollediad yn daladwy am golled neu ddifrod y gellid bod wedi ei osgoi pe bai’r hawlydd wedi darparu’r wybodaeth a oedd yn ofynnol o dan y darpariaethau a grybwyllir yn adran 44D(5) neu pe bai wedi cydweithredu fel arall â’r awdurdod cynllunio lleol wrth ymateb i’r hysbysiad stop dros dro.

en-gb	The provisions mentioned in section 44D(5) are section 16 of the Local Government (Miscellaneous Provisions) Act 1976, which gives local authorities powers to obtain details of persons who have an interest in land, and section 330 of the Town and Country Planning Act 1990, which allows the local planning authority or the Welsh Ministers to require information as to interests in land.
cy-gb	Y darpariaethau a grybwyllir yn adran 44D(5) yw adran 16 o Ddeddf Llywodraeth Leol (Darpariaethau Amrywiol) 1976, sy’n rhoi pwerau i awdurdodau lleol i gael manylion personau a chanddynt fuddiant mewn tir, ac adran 330 o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990, sy’n caniatáu i’r awdurdod cynllunio lleol neu Weinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i wybodaeth gael ei darparu o ran buddiannau mewn tir.

en-gb	Section 29(2) applies section 31 of the 1990 Act, which makes provision about compensation payable in respect of the depreciation of the value of an interest in land, to the compensation payable under section 44D for loss and damage attributable to a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 29(2) yn cymhwyso adran 31 o Ddeddf 1990, sy’n gwneud darpariaeth ynghylch digollediad sy’n daladwy mewn cysylltiad â dibrisiant yng ngwerth buddiant mewn tir, i’r digollediad sy’n daladwy o dan adran 44D am golled neu ddifrod y gellir ei briodoli i hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 29(3) amends section 82A(2) of the 1990 Act (Crown application) so that the provisions which deal with temporary stop notices bind the Crown, except those in section 44C which make it an offence to contravene a temporary stop notice.
cy-gb	Mae adran 29(3) yn diwygio adran 82A(2) o Ddeddf 1990 (cymhwyso i’r Goron) fel bod y darpariaethau sy’n delio â hysbysiadau stop dros dro yn rhwymo’r Goron, ac eithrio’r rhai hynny yn adran 44C sy’n ei gwneud yn drosedd i dorri hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 29(4) amends section 88 of the 1990 Act (rights of entry) to allow local planning authorities to authorise a person in writing to enter land for the purpose of displaying a temporary stop notice, ascertaining whether a notice has been complied with and considering a claim for compensation.
cy-gb	Mae adran 29(4) yn diwygio adran 88 o Ddeddf 1990 (hawliau mynediad) er mwyn caniatáu i awdurdodau cynllunio lleol awdurdodi person yn ysgrifenedig i gael mynediad i dir at ddiben arddangos hysbysiad stop dros dro, canfod a gydymffurfiwyd â hysbysiad ac ystyried cais am ddigollediad.

en-gb	203. Section 29(5) gives the Valuation Office a right to enter land to survey or estimate its value in connection with a claim for compensation arising from the service of a temporary stop notice.
cy-gb	203.Mae adran 29(5) yn rhoi hawl i’r Swyddfa Brisio i gael mynediad i dir i arolygu neu amcangyfrif ei werth mewn cysylltiad â chais am ddigollediad sy’n deillio o gyflwyno hysbysiad stop dros dro.

en-gb	204.Section 29(6) amends section 88B of the 1990 Act by removing the requirement to give 24 hours’ notice prior to the use of powers of entry to display a temporary stop notice or to ascertain compliance with a notice.
cy-gb	204. Mae adran 29(6) yn diwygio adran 88B o Ddeddf 1990 drwy dileu’r gofyniad i roi rhybudd o 24 awr cyn defnyddio pwerau mynediad i arddangos hysbysiad stop dros dro neu i ganfod a gydymffurfiwyd â hysbysiad.

en-gb	Section 29(7) amends Schedule 2 of the 1990 Act (lapse of building preservation notices) so that, on the lapse of a building preservation notice, any temporary stop notice which has been served on the building ceases to have effect.
cy-gb	Mae adran 29(7) yn diwygio Atodlen 2 i Ddeddf 1990 (darfodiad hysbysiadau diogelu adeiladau) fel bod unrhyw hysbysiad stop dros dro a gyflwynwyd ar yr adeilad yn peidio â chael effaith unwaith y bydd hysbysiad diogelu adeilad yn darfod.

en-gb	Section 29(8) amends Schedule 4 of the 1990 Act (exercise of functions by different authorities).
cy-gb	Mae adran 29(8) yn diwygio Atodlen 4 i Ddeddf 1990 (arfer swyddogaethau gan awdurdodau gwahanol).

en-gb	From time to time, the Welsh Ministers may require a local planning authority to submit for approval its proposed arrangements to obtain specialist advice in connection with the payment of compensation arising from the service of a temporary stop notice.
cy-gb	O bryd i’w gilydd caiff Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i awdurdod cynllunio lleol gyflwyno i’w cymeradwyo ei drefniadau arfaethedig i gael cyngor arbenigol mewn cysylltiad â thalu digollediad sy’n deillio o gyflwyno hysbysiad stop dros dro.

en-gb	Section 30 – Urgent works:
cy-gb	Adran 30 – Gwaith brys:

en-gb	extension of scope and recovery of costs
cy-gb	estyn y cwmpas ac adennill costau

en-gb	Section 30 inserts new sections 54(4A), 54(5A) and 55(5A) to (5G) into the 1990 Act.
cy-gb	Mae adran 30 yn mewnosod adrannau newydd 54(4A), 54(5A) a 55(5A) i (5G) yn Neddf 1990.

en-gb	These provisions extend the range of circumstances in which local authorities or the Welsh Ministers may carry out urgent works to preserve a listed building, provide a right of appeal against the Welsh Ministers’ decision as to the expenses that may be recovered in respect of such works, and allow land charges to be created to secure the payment of those expenses.
cy-gb	Mae’r darpariaethau hyn yn estyn yr ystod o amgylchiadau y caiff awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru wneud gwaith brys oddi tanynt i ddiogelu adeilad rhestredig, yn darparu hawl i apelio yn erbyn penderfyniad Gweinidogion Cymru o ran y treuliau y caniateir eu hadennill mewn cysylltiad â gwaith o’r fath, ac yn caniatáu i bridiannau tir gael eu creu i sicrhau bod y treuliau hynny yn cael eu talu.

en-gb	Section 54 of the 1990 Act provides for the execution of urgent works by local authorities to unoccupied listed buildings.
cy-gb	Mae adran 54 o Ddeddf 1990 yn darparu ar gyfer gwneud gwaith brys gan awdurdodau lleol i adeiladau rhestredig nad ydynt wedi eu meddiannu.

en-gb	The powers in section 54 may also be exercised by the Welsh Ministers.
cy-gb	Caniateir i’r pwerau yn adran 54 gael eu harfer gan Weinidogion Cymru hefyd.

en-gb	209. There are restrictions on the circumstances in which urgent works may be carried out under section 54.
cy-gb	209.Mae cyfyngiadau ar yr amgylchiadau y caniateir i waith brys gael ei wneud oddi tanynt o dan adran 54.

en-gb	Section 54(4) of the 1990 Act provides that where a building is occupied, urgent works may be carried out only to those parts of the building that are not in use.
cy-gb	Mae adran 54(4) o Ddeddf 1990 yn darparu, pan fo adeilad wedi ei feddiannu, mai dim ond i’r rhannau hynny o’r adeilad nad ydynt yn cael eu defnyddio y caniateir i waith brys gael ei wneud.

en-gb	Section 30(1) of this Act amends this restriction so that it applies only to buildings in England.
cy-gb	Mae adran 30(1) o’r Ddeddf hon yn diwygio’r cyfyngiad hwn fel ei fod yn gymwys i adeiladau yn Lloegr yn unig.

en-gb	210. New section 54(4A) broadens the circumstances in which urgent works can be undertaken to preserve listed buildings in Wales.
cy-gb	210.Mae adran newydd 54(4A) yn ehangu’r amgylchiadau y caiff gwaith brys gael ei wneud oddi tanynt er mwyn diogelu adeiladau rhestredig yng Nghymru.

en-gb	It enables urgent works to be carried out to any listed building in Wales as long as they do not unreasonably interfere with its residential use.
cy-gb	Mae’n galluogi i waith brys gael ei wneud ar unrhyw adeilad rhestredig yng Nghymru ar yr amod nad yw’n amharu’n afresymol â’r defnydd preswyl a wneir ohono.

en-gb	Section 30(3) inserts new subsection (5A) into section 54 of the 1990 Act, which requires an occupier of a building which is in residential use to be given not less than seven days’ notice of the intention to carry out urgent works to the property.
cy-gb	Mae adran 30(3) yn mewnosod is-adran newydd (5A) yn adran 54 o Ddeddf 1990, sy’n ei gwneud yn ofynnol i feddiannydd adeilad sy’n cael ei ddefnyddio at ddiben preswyl gael dim llai na saith niwrnod o rybudd o’r bwriad i ymgymryd â gwaith brys i’r eiddo.

en-gb	The owner of the building must also be given seven days’ notice of those works, in accordance with section 54(5) of the 1990 Act.
cy-gb	Rhaid rhoi o leiaf saith niwrnod o rybudd o’r gwaith hwnnw i berchennog yr adeilad hefyd, yn unol ag adran 54(5) o Ddeddf 1990.

en-gb	If local authorities or the Welsh Ministers incur expenses in undertaking urgent works to a listed building, they may recover these expenses in accordance with section 55 of the 1990 Act.
cy-gb	Os yw awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru yn mynd i gostau wrth ymgymryd â gwaith brys i adeilad rhestredig, cânt adennill y costau hynny yn unol ag adran 55 o Ddeddf 1990.

en-gb	Section 55 provides that the process of recovery is initiated through the service of a notice on the owner.
cy-gb	Mae adran 55 yn darparu mai drwy gyflwyno hysbysiad i’r perchennog y cychwynnir y broses adennill.

en-gb	The owner may contest the recovery of expenses by making representations to the Welsh Ministers on the grounds set out in section 55(4).
cy-gb	Caiff y perchennog herio’r bwriad i adennill costau drwy gyflwyno sylwadau i Weinidogion Cymru ar y seiliau a nodir yn adran 55(4).

en-gb	The Welsh Ministers determine the amount that is recoverable.
cy-gb	Gweinidogion Cymru sy’n penderfynu ar y swm y gellir ei adennill.

en-gb	Section 30(6) inserts new subsection (5A) into section 55 of the 1990 Act which allows an owner of a listed building, within 28 days of receiving the decision of the Welsh Ministers on the recoverable amount, to appeal that decision to the county court.
cy-gb	Mae adran 30(6) yn mewnosod is-adran newydd (5A) yn adran 55 o Ddeddf 1990 sy’n caniatáu i berchennog adeilad rhestredig, o fewn 28 o ddiwrnodau i gael penderfyniad Gweinidogion Cymru o ran y swm y gellir ei adennill, apelio yn erbyn y penderfyniad hwnnw i’r llys sirol.

en-gb	A local authority may also appeal against the Welsh Ministers’ decision in the same way.
cy-gb	Caiff awdurdod lleol hefyd apelio yn erbyn penderfyniad Gweinidogion Cymru yn yr un modd.

en-gb	Section 30(6) also inserts new subsections (5B) to (5G) into section 55 of the 1990 Act which provide for the expenses incurred in carrying out urgent works to be a charge on the land on which the listed building stands.
cy-gb	Mae adran 30(6) hefyd yn mewnosod is-adrannau newydd (5B) i (5G) yn adran 55 o Ddeddf 1990 sy’n darparu mai pridiant ar y tir lle y mae’r adeilad rhestredig yw’r costau yr aed iddynt wrth wneud gwaith brys.

en-gb	The new subsections also provide for:
cy-gb	Mae’r is-adrannau newydd hefyd yn darparu:

en-gb	the imposition of interest on the sum owed at a rate to be prescribed by order of the Welsh Ministers, the manner in which a land charge takes effect, and the powers and remedies available to the local planning authority under the Law of Property Act 1925 to enforce the charge, including a power to appoint a receiver.
cy-gb	i log gael ei osod ar y swm sy’n ddyledus ar gyfradd sydd i’w rhagnodi drwy orchymyn gan Weinidogion Cymru, y modd y mae pridiant tir yn cymryd effaith, a’r pwerau a’r rhwymedïau sydd ar gael i’r awdurdod cynllunio lleol o dan Ddeddf Cyfraith Eiddo 1925 i orfodi’r pridiant, gan gynnwys pŵer i benodi derbynnydd.

en-gb	Section 31 – Preservation of listed buildings in disrepair
cy-gb	Adran 31 – Diogelu adeiladau rhestredig mewn cyflwr gwael

en-gb	Section 31(1) inserts new section 56A into the 1990 Act, which allows Welsh Ministers to make regulations for local authorities or the Welsh Ministers to take further steps for the proper preservation of listed buildings that have fallen into disrepair.
cy-gb	Mae adran 31(1) yn mewnosod adran newydd 56A yn Neddf 1990, sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau er mwyn i awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru gymryd camau pellach ar gyfer diogelu adeiladau rhestredig sydd mewn cyflwr gwael yn briodol.

en-gb	The regulations may make provision for the service of a preservation notice on the owner of a listed building.
cy-gb	Caiff y rheoliadau wneud darpariaeth ar gyfer cyflwyno hysbysiad diogelu i berchennog adeilad rhestredig.

en-gb	Such a notice may specify the works required to secure the building’s proper preservation and a deadline for the execution of the works.
cy-gb	Caiff hysbysiad o’r fath bennu’r gwaith sy’n ofynnol i sicrhau bod yr adeilad yn cael ei ddiogelu’n briodol a dyddiad cau ar gyfer gwneud y gwaith.

en-gb	The regulations may also make provision for appeals against preservation notices, offences for failure to comply with the notices and appeals in respect of such offences.
cy-gb	Caiff y rheoliadau hefyd wneud darpariaeth am apelau yn erbyn hysbysiadau diogelu, troseddau am fethu â chydymffurfio â’r hysbysiadau ac apelau mewn cysylltiad â throseddau o’r fath.

en-gb	New section 56A(3) and(4) allows the regulations under this section to disapply, apply or reproduce, with or without modification, any provisions in the 1990 Act, as well as to amend the 1990 Act, for the purpose of the preservation of listed buildings in disrepair.
cy-gb	Mae adran newydd 56A(3) a (4) yn caniatáu i’r rheoliadau o dan yr adran hon ddatgymhwyso, cymhwyso neu atgynhyrchu, gydag addasiadau neu hebddynt, unrhyw ddarpariaethau yn Neddf 1990, ynghyd â diwygio Deddf 1990, at ddiben diogelu adeiladau rhestredig mewn cyflwr gwael.

en-gb	Section 31(2) amends section 82A of the 1990 Act (application to the Crown) so that provision made under section 56A cannot bind the Crown.
cy-gb	Mae adran 31(2) yn diwygio adran 82A o Ddeddf 1990 (cymhwyso i’r Goron) fel nad yw’r ddarpariaeth a wneir o dan adran 56A yn gallu rhwymo’r Goron.

en-gb	Section 31(3) amends section 88 of the 1990 Act (rights of entry) to allow for the service of preservation notices.
cy-gb	Mae adran 31(3) yn diwygio adran 88 o Ddeddf 1990 (hawliau mynediad) er mwyn caniatáu i hysbysiadau diogelu gael eu cyflwyno.

en-gb	Section 31(4) amends the Regulatory Enforcement and Sanctions Act 2008 to enable civil sanctions to be imposed in respect of offences in regulations made under new section 56A.
cy-gb	Mae adran 31(4) yn diwygio Ddeddf Gorfodi Rheoleiddiol a Sancsiynau 2008 er mwyn galluogi i sancsiynau sifil gael eu gosod mewn cysylltiad â throseddau mewn rheoliadau a wneir o dan adran newydd 56A.

en-gb	The kinds of civil sanctions that may be imposed are those contained in Part 3 of the 2008 Act, for example, fixed monetary penalties, requirements to take specified steps, or stop notices.
cy-gb	Y mathau o sancsiynau sifil y caniateir iddynt gael eu gosod yw’r rhai sydd wedi eu cynnwys yn Rhan 3 o Ddeddf 2008, er enghraifft, cosbau ariannol penodedig, gofynion i gymryd camau penodedig, neu hysbysiadau stop.

en-gb	Section 32 amends section 89(1A) of the 1990 Act, so as to remove the restriction on the service of documents by electronic communication in relation to buildings in Wales, allowing all documents to be served by electronic communications.
cy-gb	Mae adran 32 yn diwygio adran 89(1A) o Ddeddf 1990, er mwyn dileu’r cyfyngiad ar gyflwyno dogfennau drwy gyfathrebiadau electronig mewn perthynas ag adeiladau yng Nghymru, gan ganiatáu i bob dogfen gael ei chyflwyno drwy gyfathrebiadau electronig.

en-gb	Section 33 – Determination of appeals by appointed person:
cy-gb	Adran 33 – Penderfynu ar apelau gan berson a benodir:

en-gb	Section 33 inserts new paragraph 7(3) into Schedule 3 of the 1990 Act (determination of certain appeals by person appointed by Secretary of State).
cy-gb	Mae adran 33 yn mewnosod paragraff newydd 7(3) yn Atodlen 3 i Ddeddf 1990 (penderfynu ar apelau penodol gan berson a benodir gan Weinidogion Cymru).

en-gb	The new paragraph provides that, where the Welsh Ministers appoint a member of staff of the Welsh Government to determine an appeal under Schedule 3, the functions of determining the appeal and of doing anything in connection with the appeal are to be treated as functions of the Welsh Government for the purposes of the Public Services Ombudsman (Wales) Act 2005.
cy-gb	Mae’r paragraff newydd yn darparu, pan fo Gweinidogion Cymru yn penodi aelod o staff Llywodraeth Cymru i benderfynu ar apêl o dan Atodlen 3, fod y swyddogaethau o benderfynu ar yr apêl a’r swyddogaethau o wneud unrhyw beth mewn cysylltiad â’r apêl i gael eu trin fel swyddogaethau Llywodraeth Cymru at ddibenion Deddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2005.

en-gb	This enables the Public Services Ombudsman for Wales to investigate any allegations of maladministration made in relation to the appointed person’s discharge of those functions.
cy-gb	Mae hyn yn galluogi Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru i ymchwilio i unrhyw honiadau o gamweinyddu a wneir mewn perthynas â’r ffordd y mae’r person a benodir yn cyflawni’r swyddogaethau hynny.

en-gb	Section 34 – List of historic place names
cy-gb	Adran 34 – Rhestr o enwau lleoedd hanesyddol

en-gb	Section 34 places a duty on the Welsh Ministers to compile and maintain a list of historic place names in Wales.
cy-gb	Mae adran 34 yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio a chynnal rhestr o enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru.

en-gb	Section 35 – Historic environment records
cy-gb	Adran 35 – Cofnodion amgylchedd hanesyddol

en-gb	Section 35 places a duty on the Welsh Ministers to compile and keep up to date a historic environment record for each local authority area in Wales.
cy-gb	Mae adran 35 yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio cofnod amgylchedd hanesyddol ar gyfer pob ardal awdurdod lleol yng Nghymru a’i gadw’n gyfredol.

en-gb	Historic environment records are critical sources of information for those making decisions about the sustainable management of the historic environment.
cy-gb	Mae cofnodion amgylchedd hanesyddol yn ffynonellau gwybodaeth hollbwysig ar gyfer y rhai hynny sy’n gwneud penderfyniadau ynghylch rheoli’r amgylchedd hanesyddol yn gynaliadwy.

en-gb	That information is an important starting point for management processes, conservation, fieldwork and research, and public engagement and outreach relating to the historic environment.
cy-gb	Mae’r wybodaeth honno yn fan cychwyn pwysig ar gyfer prosesau rheoli, cadwraeth, gwaith maes ac ymchwil, ac ymgysylltu â’r cyhoedd ac allgymorth sy’n ymwneud â’r amgylchedd hanesyddol.

en-gb	It forms the basis for archaeological and other heritage management advice provided to local planning authorities.
cy-gb	Mae’n sail i’r cyngor archaeolegol a’r cyngor rheoli treftadaeth arall a ddarperir i awdurdodau cynllunio lleol.

en-gb	Without such information, the essential advice that informs, for example, the assessment of the impact on the historic environment of development proposals, would be brought into question.
cy-gb	Heb wybodaeth o’r fath, byddai amheuaeth ynghylch y cyngor hanfodol sy’n llywio, er enghraifft, yr asesiad o effaith cynigion datblygu ar yr amgylchedd hanesyddol.

en-gb	Subsection (2) sets out the range of information that must be provided in a historic environment record.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn nodi’r ystod o wybodaeth y mae rhaid ei darparu mewn cofnod amgylchedd hanesyddol.

en-gb	Paragraphs (a) to (d) require details of those historic assets that are statutorily protected or registered under the 1979 or 1990 Acts to be included.
cy-gb	Mae paragraffau (a) i (d) yn ei gwneud yn ofynnol i fanylion yr asedau hanesyddol hynny a warchodir neu a gofrestrir yn statudol o dan Ddeddfau 1979 neu 1990 gael eu cynnwys.

en-gb	Paragraphs (e), (f) and (g) require the inclusion of details of conflict sites, historic landscapes and world heritage sites.
cy-gb	Mae paragraffau (e), (f) ac (g) yn ei gwneud yn ofynnol i fanylion safleoedd gwrthdaro, tirweddau hanesyddol a safleoedd treftadaeth y byd gael eu cynnwys.

en-gb	Paragraph (h) requires the inclusion of details of every other area, site or place considered to be of local historic, archaeological or architectural interest by the local authority or the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae paragraff (h) yn ei gwneud yn ofynnol i fanylion pob ardal, safle neu fan arall yr ystyrir eu bod o ddiddordeb hanesyddol, archaeolegol neu bensaernïol lleol ym marn yr awdurdod lleol neu Weinidogion Cymru gael eu cynnwys.

en-gb	These may include details of historic assets that local communities have identified as being of local significance.
cy-gb	Caiff y rhain gynnwys manylion am asedau hanesyddol y mae cymunedau lleol wedi eu nodi fel rhai sydd o arwyddocâd lleol.

en-gb	Paragraph (i) requires the incorporation of information about the way in which the historic, archaeological or architectural development of an area has contributed to its present character.
cy-gb	Mae paragraff (i) yn ei gwneud yn ofynnol i’r wybodaeth ynghylch y ffordd y mae datblygiad hanesyddol, archaeolegol neu bensaernïol ardal wedi cyfrannu at gymeriad presennol yr ardal gael ei chynnwys.

en-gb	This information may be obtained from ongoing urban and rural characterisation programmes and processes such as conservation area appraisals.
cy-gb	Gellir cael yr wybodaeth hon oddi wrth brosesau a rhaglenni pennu nodweddion ardaloedd trefol a gwledig parhaus megis arfarniadau ardaloedd cadwraeth.

en-gb	These area-based studies explain how the historic environment contributes to the distinctive local/regional character of an area and how this character can be conserved for the future.
cy-gb	Mae’r astudiaethau hyn sy’n seiliedig ar ardal yn esbonio sut y mae’r amgylchedd hanesyddol yn cyfrannu at gymeriad lleol/rhanbarthol nodweddiadol ardal a sut y gellir cadw’r cymeriad hwn at y dyfodol.

en-gb	Paragraph (k) requires historic environment records to provide a means of accessing details of every historic place name in a local planning authority’s area that has been included in the list compiled and maintained by the Welsh Ministers under section 34.
cy-gb	Mae paragraff (k) yn ei gwneud yn ofynnol i gofnodion amgylchedd hanesyddol ddarparu dull o gael mynediad i fanylion pob enw lle hanesyddol mewn ardal awdurdod cynllunio lleol sydd wedi ei gynnwys yn y rhestr a lunnir ac a gynhelir gan Weinidogion Cymru o dan adran 34.

en-gb	Subsections (3) to (8) define the different terms used in subsection (2) to describe what a historic environment record must contain.
cy-gb	Mae is-adrannau (3) i (8) yn diffinio’r termau gwahanol a ddefnyddir yn is-adran (2) i ddisgrifio’r hyn y mae rhaid ei gynnwys mewn cofnod amgylchedd hanesyddol.

en-gb	Subsections (9) and (10) enable the Welsh Ministers to amend, by regulations, the categories of information that must be contained in a historic environment record.
cy-gb	Mae is-adrannau (9) a (10) yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio, drwy reoliadau, y categorïau o wybodaeth y mae rhaid eu cynnwys mewn cofnod amgylchedd hanesyddol.

en-gb	The Welsh Ministers must consult local authorities and any other persons whom they consider appropriate before making the regulations.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori ag awdurdodau lleol ac unrhyw bersonau eraill sy’n briodol yn eu barn hwy cyn gwneud y rheoliadau.

en-gb	Section 36 – Access to historic environment records
cy-gb	Adran 36 – Mynediad i gofnodion amgylchedd hanesyddol

en-gb	Section 36 requires a historic environment record to be a publicly available resource, access to which should be available free of charge.
cy-gb	Mae adran 36 yn ei gwneud yn ofynnol i gofnod amgylchedd hanesyddol fod yn adnodd sydd ar gael i’r cyhoedd, a hynny’n ddi-dâl.

en-gb	The Welsh Ministers must also furnish professional advice and assistance to help users locate and interpret information provided in or accessed by means of a historic environment record.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru hefyd roi cyngor a chynhorthwy proffesiynol er mwyn helpu defnyddwyr i ddod o hyd i wybodaeth sydd wedi ei darparu mewn cofnod amgylchedd hanesyddol neu y ceir mynediad iddi drwy gofnod amgylchedd hanesyddol a dehongli’r wybodaeth honno.

en-gb	Subsection (3) gives the Welsh Ministers the power to impose charges in order to recover the costs of providing certain services associated with historic environment records, for example, the production of reports based on analysis of historic environment record content.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru i godi ffioedd er mwyn adennill y costau o ddarparu gwasanaethau penodol sy’n gysylltiedig â chofnodion amgylchedd hanesyddol, er enghraifft, llunio adroddiadau sy’n seiliedig ar ddadansoddi cynnwys cofnod amgylchedd hanesyddol.

en-gb	No profit will be made from such charges, which will be limited to the costs of providing the service.
cy-gb	Ni wneir unrhyw elw o ganlyniad i godi ffioedd o’r fath, a bydd y ffioedd yn gyfyngedig i’r costau o ddarparu’r gwasanaeth.

en-gb	Section 37 requires the Welsh Ministers to issue guidance to local authorities, National Park authorities and Natural Resources Wales on how they may contribute to the compilation and maintenance of the historic environment records and on the use of the historic environment records in the exercise of their functions.
cy-gb	Mae adran 37 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau lleol, awdurdodau Parciau Cenedlaethol a Chyfoeth Naturiol Cymru o ran sut y cânt gyfrannu at lunio cofnodion amgylchedd hanesyddol a’u cynnal, ac ar y defnydd o’r cofnodion amgylchedd hanesyddol wrth iddynt arfer eu swyddogaethau.

en-gb	Prior to issuing the guidance, the Welsh Ministers must consult with the bodies and any other persons whom the Welsh Ministers consider appropriate.
cy-gb	Cyn dyroddi’r canllawiau, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r cyrff ac unrhyw bersonau eraill sy’n briodol ym marn Gweinidogion Cymru.

en-gb	In addition, the Welsh Ministers must lay the guidance before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Yn ogystal, rhaid i Weinidogion Cymru osod y canllawiau gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 38 – Establishment of Panel and work programme
cy-gb	Adran 38 – Sefydlu Panel a rhaglen waith

en-gb	Section 38 requires the Welsh Ministers to establish the Advisory Panel for the Welsh Historic Environment (“the Panel”).
cy-gb	Mae adran 38 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru sefydlu Panel Cynghori ar Amgylchedd Hanesyddol Cymru (fly Panel”).

en-gb	The purpose of the Panel is to provide expertise and a diversity of perspectives on a broad range of policy and strategy developments and activities relating to the wider historic environment.
cy-gb	Diben y Panel yw darparu arbenigedd ac amrywiaeth o safbwyntiau ar ystod eang o ddatblygiadau a gweithgareddau polisi a strategaeth sy’n ymwneud â’r amgylchedd hanesyddol ehangach.

en-gb	These activities may include:
cy-gb	Caiff y gweithgareddau hyn gynnwys:

en-gb	the gathering, recording and interpretation of information such as research, survey activities and excavation;
cy-gb	casglu, cofnodi a dehongli gwybodaeth megis gwaith ymchwil, gweithgareddau arolygu a chloddiadau;

en-gb	the conservation of the historic environment, including identifying assets of national significance and applying the appropriate legislative protection;
cy-gb	cadw’r amgylchedd hanesyddol, gan gynnwys adnabod asedau sydd o arwyddocâd cenedlaethol a chymhwyso’r warchodaeth ddeddfwriaethol briodol;

en-gb	and public engagement with the historic environment, including active participation and access to historic assets and information.
cy-gb	ac ymgysylltiad y cyhoedd â’r amgylchedd hanesyddol, gan gynnwys cyfranogiad gweithredol a sicrhau bod asedau hanesyddol a gwybodaeth o fewn eu cyrraedd.

en-gb	The Panel may also provide expert advice on the effectiveness and operation of the current statutory protection and management framework for the historic environment of Wales, including periodic advice on potential future improvements in primary and secondary legislation.
cy-gb	Caiff y Panel hefyd roi cyngor arbenigol ar effeithiolrwydd a gweithrediad y fframwaith gwarchod a rheoli statudol presennol ar gyfer amgylchedd hanesyddol Cymru, gan gynnwys cyngor cyfnodol ar welliannau posibl yn y dyfodol i ddeddfwriaeth sylfaenol ac is-ddeddfwriaeth.

en-gb	236.The Panel will be required to prepare a three-year work programme and submit a draft to the Welsh Ministers for approval.
cy-gb	236.Bydd yn ofynnol i’r Panel lunio rhaglen waith tair blynedd a chyflwyno drafft ohoni er mwyn i Weinidogion Cymru ei chymeradwyo.

en-gb	The Welsh Ministers may approve the work programme with or without modifications.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo’r rhaglen waith gydag addasiadau neu hebddynt.

en-gb	The Panel must publish the approved work programme.
cy-gb	Rhaid i’r Panel gyhoeddi’r rhaglen waith a gymeradwywyd.

en-gb	237. The work programme may be reviewed and amended during the three-year period to respond to new issues as they arise.
cy-gb	237.Caniateir i’r rhaglen waith gael ei hadolygu a’i diwygio yn ystod y cyfnod o dair blynedd er mwyn ymateb i faterion newydd wrth iddynt godi.

en-gb	If the amendments are significant, they will need to be agreed by the Welsh Ministers.
cy-gb	Os bydd y diwygiadau yn rhai sylweddol, bydd angen i Weinidogion Cymru gytuno arnynt.

en-gb	The work programme as amended must be published.
cy-gb	Rhaid cyhoeddi’r rhaglen waith fel y’i diwygiwyd.

en-gb	The Panel must, at the end of each financial year, publish a document setting out the matters on which it has provided the Welsh Ministers with advice.
cy-gb	Rhaid i’r Panel, ar ddiwedd pob blwyddyn ariannol, gyhoeddi dogfen sy’n nodi’r materion y mae wedi rhoi cyngor i Weinidogion Cymru arnynt.

en-gb	Section 39 – Constitution etc
cy-gb	Adran 39 – Cyfansoddiad etc

en-gb	Section 39 makes provision about the membership of the Panel and about its legal status.
cy-gb	Mae adran 39 yn gwneud darpariaeth ynghylch aelodaeth y Panel ac ynghylch ei statws cyfreithiol.

en-gb	Section 40 – Regulations and orders
cy-gb	Adran 40 – Rheoliadau a gorchmynion

en-gb	Section 40 makes a number of amendments to the 1979 Act and the 1990 Act in order to clarify the Welsh Ministers’ powers to make regulations and orders under those Acts and the procedures which apply to the making of those regulations and orders.
cy-gb	Mae adran 40 yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Ddeddf 1979 a Deddf 1990 er mwyn egluro pwerau Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau a gorchmynion o dan y Deddfau hynny a’r gweithdrefnau sy’n gymwys i wneud y rheoliadau a’r gorchmynion hynny.

en-gb	The amended provision in section 60 of the 1979 Act (regulations and orders) and section 93 of the 1990 Act (regulations and orders) will apply to the making of regulations under the new provisions inserted into those Acts by this Act.
cy-gb	Bydd y ddarpariaeth ddiwygiedig yn adran 60 o Ddeddf 1979 (rheoliadau a gorchmynion) ac adran 93 o Ddeddf 1990 (rheoliadau a gorchmynion) yn gymwys i wneud rheoliadau o dan y darpariaethau newydd a fewnosodir yn y Deddfau hynny gan y Ddeddf hon.

en-gb	Subsection (2) amends section 60 of the 1979 Act.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn diwygio adran 60 o Ddeddf 1979.

en-gb	It affirms that the power of the Welsh Ministers to make regulations under the Act or an order under sections 3 (grant of scheduled monument consent), 37 (exemptions from offence under section 35) or 61 (interpretation) of the Act is exercisable by statutory instrument.
cy-gb	Mae’n cadarnhau bod pŵer Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau o dan y Ddeddf neu orchymyn o dan adrannau 3 (rhoi cydsyniad heneb gofrestredig), 37 (esemptiadau rhag trosedd o dan adran 35) neu 61 (dehongli) o’r Ddeddf yn arferadwy drwy offeryn statudol.

en-gb	Subsection (2) also requires that any statutory instrument containing regulations under new sections 1AA (duty to consult on certain amendments relating to the Schedule) or 9ZB (heritage partnership agreement) of the 1979 Act must be laid in draft before, and approved by a resolution of, the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae is-adran (2) hefyd yn ei gwneud yn ofynnol bod rhaid i unrhyw offeryn statudol sy’n cynnwys rheoliadau o dan adrannau newydd 1AA (dyletswydd i ymgynghori ar ddiwygiadau penodol sy’n ymwneud â’r Gofrestr) neu 9ZB (cytundeb partneriaeth dreftadaeth) o Ddeddf 1979 gael ei osod ar ffurf ddrafft gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’i gymeradwyo ganddo drwy benderfyniad.

en-gb	Any statutory instrument containing regulations under the 1979 Act that amend or repeal any provision of primary legislation must also be subject to that procedure.
cy-gb	Rhaid i unrhyw offeryn statudol sy’n cynnwys rheoliadau o dan Ddeddf 1979 sy’n diwygio neu’n diddymu unrhyw ddarpariaeth mewn deddfwriaeth sylfaenol hefyd fod yn ddarostyngedig i’r weithdrefn honno.

en-gb	The subsection further provides that any other statutory instruments containing regulations or orders made by the Welsh Ministers under the 1979 Act, except regulations made under section 19 of that Act (public access to monuments under public control), will be subject to annulment by a resolution of the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r is-adran yn darparu ymhellach y bydd unrhyw offerynnau statudol eraill sy’n cynnwys rheoliadau neu orchmynion a wneir gan Weinidogion Cymru o dan Ddeddf 1979, ac eithrio rheoliadau a wneir o dan adran 19 o’r Ddeddf honno (mynediad cyhoeddus i henebion sydd o dan reolaeth gyhoeddus), yn ddarostyngedig i gael eu diddymu drwy benderfyniad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Subsection (3) amends subsection (1) of section 93 of the 1990 Act (regulations and orders) to make it clear that the Welsh Ministers may make regulations under that Act in relation to Wales.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn diwygio is-adran (1) o adran 93 o Ddeddf 1990 (rheoliadau a gorchmynion) er mwyn ei gwneud yn glir y caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau o dan y Ddeddf honno o ran Cymru.

en-gb	Subsections (4) and (5) require any statutory instrument containing regulations under new sections 2A (duty to consult on certain changes to lists), 26M (heritage partnership agreements) or 56A (preservation of listed buildings in disrepair) of the 1990 Act to be laid in draft before, and approved by a resolution of, the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae is-adrannau (4) a (5) yn ei gwneud yn ofynnol i unrhyw offeryn statudol sy’n cynnwys rheoliadau o dan adrannau newydd 2A (dyletswydd i ymgynghori ar newidiadau penodol i restrau) neu 26M (cytundebau partneriaeth dreftadaeth) neu 56A (diogelu adeiladau rhestredig mewn cyflwr gwael) o Ddeddf 1990 gael ei osod ar ffurf ddrafft gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’i gymeradwyo ganddo drwy benderfyniad.

en-gb	Any other regulations under the Act will be subject to annulment by a resolution of the National Assembly for Wales.
cy-gb	Bydd unrhyw reoliadau eraill o dan y Ddeddf yn ddarostyngedig i gael eu diddymu drwy benderfyniad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Subsections (6) and (7) confirm that an order under section 55(5B) of the 1990 Act (interest on outstanding costs of urgent works) is to be made by statutory instrument and shall be subject to annulment by a resolution of the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae is-adrannau (6) a (7) yn cadarnhau bod gorchymyn o dan adran 55(5B) o Ddeddf 1990 (llog ar y costau sy’n weddill ar gyfer gwaith brys) i gael ei wneud drwy offeryn statudol ac y bydd yn ddarostyngedig i gael ei ddiddymu drwy benderfyniad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Subsection (12) requires a statutory instrument containing regulations under section 35(9) (power to vary meaning of “historic environment record”) or section 39(7)(h) (Advisory Panel for Welsh Historic Environment:
cy-gb	Mae is-adran (12) yn ei gwneud yn ofynnol i offeryn statudol sy’n cynnwys rheoliadau o dan adran 35(9) (pŵer i amrywio ystyr “cofnod amgylchedd hanesyddol”) neu adran 39(7)(h) (Y Panel Cynghori ar Amgylchedd Hanesyddol Cymru:

en-gb	disqualification from membership for staff of specified organisations) to be laid in draft before, and approved by a resolution of, the National Assembly for Wales.
cy-gb	anghymhwyso staff sefydliadau penodedig rhag bod yn aelodau) gael ei osod ar ffurf ddrafft gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’i gymeradwyo ganddo drwy benderfyniad.

en-gb	Section 41 sets out the provisions that will come into force on the date of Royal Assent;
cy-gb	Mae adran 41 yn nodi’r darpariaethau a fydd yn dod i rym ar ddyddiad y Cydsyniad Brenhinol;

en-gb	those that will come into force two months after Royal Assent;
cy-gb	y rhai a fydd yn dod i rym ddau fis ar ôl y Cydsyniad Brenhinol;

en-gb	and those that will be brought into force by an order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	a’r rhai a fydd yn cael eu dwyn i rym drwy orchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	This section sets out the Act’s short title.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi enw byr y Ddeddf.

en-gb	Schedule 1 is introduced by section 3(3) of the Act, and inserts Schedule A1 and Schedule A2 into the 1979 Act.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 1 gan adran 3(3) o’r Ddeddf, ac mae’n mewnosod Atodlen A1 ac Atodlen A2 yn Neddf 1979.

en-gb	Schedule A1 Lapse of interim protection
cy-gb	Atodlen A1 Darfodiad gwarchodaeth interim

en-gb	Schedule A1 contains provision which applies where interim protection ceases to
cy-gb	Mae Atodlen A1 yn cynnwys darpariaeth sy’n gymwys pan fo gwarchodaeth interim

en-gb	have effect as a result of a decision by the Welsh Ministers:
cy-gb	yn peidio â chael effaith o ganlyniad i benderfyniad gan Weinidogion Cymru:

en-gb	not to include a monument in the Schedule, or
cy-gb	i beidio â chynnwys heneb yn y Gofrestr, neu

en-gb	not to make a material amendment that increases the area shown for a monument on a map that accompanies its entry in the Schedule.
cy-gb	i beidio â gwneud diwygiad perthnasol sy’n cynyddu’r ardal a ddangosir ar gyfer heneb ar fap sy’n dod gyda’i chofnod yn y Gofrestr.

en-gb	Even after interim protection has lapsed, a person can still be prosecuted for certain offences committed while it was in effect.
cy-gb	Hyd yn oed ar ôl i warchodaeth interim ddarfod, gall person barhau gael ei erlyn am droseddau penodol a wnaed pan oedd ganddi effaith.

en-gb	The Welsh Ministers may also recover expenses incurred in undertaking work under section 9ZF(2) of the 1979 Act following a failure to comply with an enforcement notice which was served while the interim protection had effect.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru hefyd adennill costau yr aed iddynt wrth gyflawni gwaith o dan adran 9ZF(2) o Ddeddf 1979 yn dilyn methiant i gydymffurfio â hysbysiad gorfodi a gyflwynwyd pan oedd gan y warchodaeth interim effaith.

en-gb	However, various other matters done under the 1979 Act cease to have effect on the lapse of interim protection:
cy-gb	Fodd bynnag, mae amrywiaeth o faterion eraill a wneir o dan Ddeddf 1979 yn peidio â chael effaith wrth i warchodaeth interim ddarfod:

en-gb	for example, scheduled monument consent, enforcement notices and temporary stop notices.
cy-gb	er enghraifft, cydsyniad heneb gofrestredig, hysbysiadau gorfodi a hysbysiadau stop dros dro.

en-gb	Schedule A2 Decisions on reviews by person appointed by Welsh Ministers
cy-gb	Atodlen A2 Penderfyniadau ynghylch adolygiadau gan berson a benodir gan Weinidogion Cymru

en-gb	Paragraph 1 of Schedule A2 allows the Welsh Ministers to make regulations setting out the classes of reviews on which decisions are to be made by a person appointed by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae paragraff 1 o Atodlen A2 yn caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n nodi’r dosbarthau ar adolygiadau y mae person a benodir gan Weinidogion Cymru i wneud penderfyniadau arnynt.

en-gb	Paragraph 2 sets out the powers and duties of an appointed person.
cy-gb	Mae paragraff 2 yn nodi pwerau a dyletswyddau person a benodir.

en-gb	The appointed person has the same powers and duties as the Welsh Ministers to carry out the review, to make a decision on the review and to decide on the procedures and conduct of the review and the costs associated with it.
cy-gb	Mae gan y person a benodir yr un pwerau a dyletswyddau â Gweinidogion Cymru i wneud yr adolygiad, i wneud penderfyniad ynghylch yr adolygiad ac i benderfynu ar weithdrefnau’r adolygiad a’r broses o’i gynnal a’r costau sy’n gysylltiedig ag ef.

en-gb	A decision of an appointed person cannot be challenged except by way of section 55 of the 1979 Act (proceedings for questioning validity of certain orders).
cy-gb	Ni ellir herio penderfyniad person a benodir ac eithrio drwy adran 55 o Ddeddf 1979 (achosion ar gyfer cwestiynu dilysrwydd gorchmynion penodol).

en-gb	In addition, an application to the High Court under section 55 cannot be made on the grounds that the decision should have been made by the Welsh Ministers instead of the appointed person, unless the appointed person’s power to make the decision was challenged before the decision on the review was taken.
cy-gb	Yn ogystal, ni ellir gwneud cais i’r Uchel Lys o dan adran 55 ar y sail mai Gweinidogion Cymru a ddylai fod wedi gwneud y penderfyniad yn lle’r person a benodir, oni bai bod pŵer y person a benodir i wneud y penderfyniad wedi ei herio cyn y gwnaed y penderfyniad ynghylch yr adolygiad.

en-gb	Paragraph 3 makes provisions for the Welsh Ministers to revoke an appointed person’s authority and appoint another person to undertake the review.
cy-gb	Mae paragraff 3 yn gwneud darpariaethau i Weinidogion Cymru ddirymu awdurdod person a benodir a phenodi person arall i ymgymryd â’r adolygiad.

en-gb	Paragraph 4 allows an appointed person to appoint an assessor to provide advice on any matters arising at a local inquiry or hearing, or in written representations made in connection with the review.
cy-gb	Mae paragraff 4 yn caniatáu i berson a benodir benodi asesydd i roi cyngor ar unrhyw faterion sy’n codi mewn ymchwiliad lleol neu wrandawiad, neu mewn sylwadau ysgrifenedig a gyflwynir mewn cysylltiad â’r adolygiad.

en-gb	Sub-paragraph (2) applies provisions of the Local Government Act 1972 which allow an appointed person to summon a person to attend and provide evidence at an inquiry.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn cymhwyso darpariaethau Deddf Llywodraeth Leol 1972 sy’n caniatáu i berson a benodir alw person i fod yn bresennol a darparu tystiolaeth mewn ymchwiliad.

en-gb	Refusal to attend will render a person liable, on summary conviction, to a fine not exceeding level 3 on the standard scale, imprisonment for a term not exceeding six months, or both.
cy-gb	Bydd gwrthod cais i fod yn bresennol yn gwneud person yn agored, o’i euogfarnu’n ddiannod, i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol, cyfnod nad yw’n hwy na chwe mis yn y carchar, neu’r ddau.

en-gb	Paragraph 5 allows the Welsh Ministers to direct that anything that should have been done by the appointed person, with the exception of making a decision on a review, may be done instead by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae paragraff 5 yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyfarwyddo y caiff Gweinidogion Cymru wneud unrhyw beth y dylai’r person a benodir fod wedi ei wneud, ac eithrio gwneud penderfyniad ynghylch adolygiad.

en-gb	This enables the Welsh Ministers to direct that matters such as the notification of a review, the circulation of representations or evidence, and the notification of a decision are to be undertaken by them.
cy-gb	Mae hyn yn galluogi Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo mai hwy sydd i ymgymryd â materion megis rhoi hysbysiad am adolygiad, cylchredeg sylwadau neu dystiolaeth a rhoi hysbysiad ynghylch penderfyniad.

en-gb	Paragraph 6 allows an appointed person to delegate to another person anything that would fall to be done by the appointed person except for the conduct of a local inquiry or hearing or the making of a decision on the review.
cy-gb	Mae paragraff 6 yn caniatáu i berson a benodir ddirprwyo i berson arall unrhyw beth y byddai’r person a benodir yn ei wneud ac eithrio cynnal ymchwiliad lleol neu wrandawiad neu wneud penderfyniad ynghylch yr adolygiad.

en-gb	This enables the appointed person to delegate administrative tasks, such as the notification of a review application, the notification of hearing/inquiry timetables and details, and the circulation of statements and representations.
cy-gb	Mae hyn yn galluogi’r person a benodir i ddirprwyo tasgau gweinyddol, megis rhoi hysbysiad ynghylch cais am adolygiad, hysbysu ynghylch amserlenni a manylion gwrandawiad/ymchwiliad, a chylchredeg datganiadau a sylwadau.

en-gb	Paragraph 7 provides that, where the Welsh Ministers appoint a member of staff of the Welsh Government to carry out their functions in relation to a review, those functions are to be treated as functions of the Welsh Government for the purposes of the Public Services Ombudsman (Wales) Act 2005.
cy-gb	Mae paragraff 7 yn darparu, pan fo Gweinidogion Cymru yn penodi aelod o staff Llywodraeth Cymru i gyflawni eu swyddogaethau mewn perthynas ag adolygiad, fod y swyddogaethau hynny i gael eu trin fel swyddogaethau Llywodraeth Cymru at ddibenion Deddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2005.