en-gb	Cymraeg 2050:
cy-gb	Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh speakers
cy-gb	Miliwn o siaradwyr

en-gb	Annual report 2023–24
cy-gb	Adroddiad blynyddol 2023–24

en-gb	A million Welsh speakers, Annual report 2023–24
cy-gb	Miliwn o siaradwyr, Adroddiad blynyddol 2023–24

en-gb	Audience
cy-gb	Cynulleidfa

en-gb	Welsh Government departments; public bodies in Wales; third sector organisations in Wales; private sector companies in Wales; education institutions in Wales; organisations working to increase the use of Welsh; organisations working with families, children and young people, and communities; and other interested parties.
cy-gb	Adrannau Llywodraeth Cymru; cyrff cyhoeddus yng Nghymru; cyrff y trydydd sector yng Nghymru; cwmnïau y sector preifat yng Nghymru; sefydliadau addysgol yng Nghymru; sefydliadau sy’n gweithio i gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg; sefydliadau sy’n gweithio gyda theuluoedd, plant a phobl ifanc, a chymunedau; a phartïon eraill â diddordeb.

en-gb	Overview
cy-gb	Trosolwg

en-gb	In order to fulfil the requirements of the Government of Wales Act 2006, Cymraeg 2050:
cy-gb	Er mwyn cyflawni gofynion Deddf Llywodraeth Cymru 2006, lansiwyd Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh speakers was launched in July 2017, when the previous strategy came to an end.
cy-gb	Miliwn o siaradwyr ym mis Gorffennaf 2017, wedi i’r strategaeth flaenorol dynnu i’w therfyn.

en-gb	The Government of Wales Act 2006 requires an annual report to be published to monitor progress against the Welsh Language Strategy.
cy-gb	Mae’n ofynnol o dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 i gyhoeddi adroddiad blynyddol i fonitro cynnydd yn erbyn Strategaeth y Gymraeg.

en-gb	Further information
cy-gb	Rhagor o wybodaeth

en-gb	Enquiries about this document should be directed to:
cy-gb	Dylid cyfeirio ymholiadau am y ddogfen hon at:

en-gb	Cymraeg 2050 Division
cy-gb	Is-adran Cymraeg 2050

en-gb	Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	Cathays Park
cy-gb	Parc Cathays

en-gb	Cardiff CF10 3NQ e-mail:
cy-gb	Caerdydd CF10 3NQ e-bost:

en-gb	Cymraeg2050@gov.wales
cy-gb	Cymraeg2050@llyw.cymru

en-gb	@Cymraeg
cy-gb	@Cymraeg

en-gb	Facebook/Cymraeg
cy-gb	Facebook/Cymraeg

en-gb	Additional copies
cy-gb	Copïau ychwanegol

en-gb	This document is available on the Welsh Government website at  www.gov.wales/welsh-language
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru yn www.llyw.cymru/y-gymraeg

en-gb	Related documents
cy-gb	Dogfennau cysylltiedig

en-gb	Welsh Language (Wales) Measure 2011; Cymraeg 2050:
cy-gb	Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011; Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh  speakers (2017); Cymraeg 2050:
cy-gb	Miliwn o siaradwyr (2017); Cymraeg 2050:

en-gb	Work programme 2021 to 2026 (2021); Technical report:
cy-gb	Rhaglen waith 2021 i 2026 (2021); Adroddiad technegol:

en-gb	Projection and trajectory for the number of Welsh speakers aged three and over, 2011 to 2050 (2017)
cy-gb	Amcanestyniad a thaflwybr nifer y siaradwyr Cymraeg tair oed a throsodd,  2011–2050 (2017)

en-gb	Contents
cy-gb	Cynnwys

en-gb	Cabinet Secretary's Foreword 1
cy-gb	Rhagair yr Ysgrifennydd Cabinet 1

en-gb	Context – Cymraeg 2050 3
cy-gb	Cyd-destun – Cymraeg 2050 3

en-gb	Theme 1:
cy-gb	Thema 1:

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers 4
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg 4

en-gb	Increasing the use of Welsh 32
cy-gb	Cynyddu defnydd o’r Gymraeg  32

en-gb	Creating favourable conditions – infrastructure and context 43
cy-gb	Creu amodau ffafriol – seilwaith a chyd-destun 43

en-gb	Conclusion 64
cy-gb	Casgliad 64

en-gb	Cabinet Secretary's Foreword
cy-gb	Rhagair yr Ysgrifennydd Cabinet

en-gb	We present our annual report on our Welsh language strategy, Cymraeg 2050:
cy-gb	Dyma gyflwyno ein hadroddiad blynyddol ar ein strategaeth iaith, Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh speakers, for the 2023-24 financial year.
cy-gb	Miliwn o siaradwyr, ar gyfer blwyddyn ariannol 2023-24.

en-gb	This report looks back at our progress during the year in implementing Cymraeg 2050 in the context of our 2021-26 Work Programme, our Programme for Government, the Co-operation Agreement with Plaid Cymru and our commitments in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Mae’r adroddiad hwn yn edrych yn ôl ar ein cynnydd yn ystod y flwyddyn wrth weithredu Cymraeg 2050 yng nghyd-destun ein Rhaglen Waith ar gyfer 2021-26, ein Rhaglen Lywodraethu, y Cytundeb Cydweithio â Phlaid Cymru a’n hymrwymiadau yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	Here are some of the year's highlights:
cy-gb	Dyma rai o uchafbwyntiau’r flwyddyn:

en-gb	Completing the consultation on the Welsh Language and Education Bill and publishing a report summarising the responses to that consultation.
cy-gb	Gorffen ymgynghori ar Fil y Gymraeg ac Addysg a chyhoeddi adroddiad yn crynhoi’r ymatebion i’r ymgynghoriad hwnnw.

en-gb	Each local authority submitting its first annual review report on the Welsh in Education Strategic Plans (which came into operation in September 2022).
cy-gb	Pob awdurdod lleol yn cyflwyno ei adroddiad adolygu blynyddol cyntaf ar y Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg (a ddaeth yn weithredol ym mis Medi 2022).

en-gb	Continuing to invest in late immersion provision.
cy-gb	Parhau i fuddsoddi mewn darpariaeth trochi hwyr.

en-gb	The number of people learning Welsh with the National Centre for Learning Welsh continuing to increase.
cy-gb	Nifer y bobl sy’n dysgu Cymraeg gyda’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn parhau i gynyddu.

en-gb	Adnodd company launched to lead on developing bilingual resources for the Curriculum for Wales.
cy-gb	Lansio cwmni Adnodd i arwain ar ddatblygu adnoddau dwyieithog ar gyfer y Cwricwlwm i Gymru.

en-gb	Publishing a new Framework for the Welsh Language Charter.
cy-gb	Cyhoeddi Fframwaith newydd ar gyfer y Siarter Iaith.

en-gb	Welsh language standards for water companies coming into force.
cy-gb	Safonau’r Gymraeg i’r cwmnïau dŵr yn dod i rym.

en-gb	Publishing the Commission for Welsh-speaking Communities Position Paper.
cy-gb	Cyhoeddi Papur Safbwynt y Comisiwn Cymunedau Cymraeg.

en-gb	Launching the Cultural Ambassadors scheme.
cy-gb	Lansio cynllun y Llysgenhadon Diwylliannol.

en-gb	Publishing the Welsh Linguistic Infrastructure Policy.
cy-gb	Cyhoeddi Polisi Seilwaith Ieithyddol y Gymraeg.

en-gb	Publishing a final report on our Welsh Language Technology Action Plan.
cy-gb	Cyhoeddi adroddiad terfynol ar ein Cynllun Gweithredu Technoleg Cymraeg.

en-gb	Continuing to support communities with a high density of Welsh speakers through the Perthyn programme.
cy-gb	Parhau i gefnogi cymunedau â dwysedd uchel o siaradwyr Cymraeg drwy raglen Perthyn.

en-gb	Through the British-Irish Council, publishing a collection of poems in all indigenous, minority and lesser-used languages to mark a quarter of a century since the Belfast/Good Friday Agreement.
cy-gb	Drwy’r Cyngor Prydeinig-Gwyddelig, cyhoeddi casgliad o gerddi yn yr holl ieithoedd brodorol, lleiafrifol a llai eu defnydd i nodi chwarter canrif ers Cytundeb Belfast/Gwener y Groglith.

en-gb	Continuing to implement our joint work plan with the Office for National Statistics to try to better understand the differences between data sources relating to the Welsh language.
cy-gb	Parhau i weithredu ein cynllun gwaith ar y cyd â’r Swyddfa Ystadegau Gwladol i geisio deall mwy am y gwahaniaethau rhwng ffynonellau data am y Gymraeg.

en-gb	This report reflects the progress that has been made across the three themes of Cymraeg 2050, namely increasing the number of Welsh speakers, increasing the use of Welsh and creating favourable conditions for the language to flourish.
cy-gb	Mae’r adroddiad hwn yn adlewyrchu’r cynnydd sydd wedi’i wneud ar draws tair thema Cymraeg 2050, sef cynyddu nifer y siaradwyr, cynyddu defnydd o’r Gymraeg a chreu amodau ffafriol i’r iaith ffynnu.

en-gb	I am proud of the progress that has been made in Welsh schools, and that our late immersion provision is going from strength to strength across Wales.
cy-gb	Rydw i’n falch o’r cynnydd sydd wedi’i wneud mewn ysgolion Cymraeg a bod ein darpariaeth trochi hwyr yn mynd o nerth i nerth ledled Cymru.

en-gb	The Welsh Language Charter continues to develop in our schools, and the increase we are seeing in the number of adults learning Welsh with the National Centre for Learning Welsh is encouraging.
cy-gb	Mae Siarter Iaith yn dal i ddatblygu yn ein hysgolion a’r cynnydd a welwn yn nifer yr oedolion sy’n dysgu Cymraeg gyda’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn galonogol.

en-gb	We must thank all our partners for their tireless work throughout the year – the mentrau iaith (Welsh language initiatives) hosting festivals, large and small, and all the other Welsh-medium community activities organised.
cy-gb	Rhaid diolch i’n holl bartneriaid am eu gwaith diflino gydol y flwyddyn – y mentrau iaith yn cynnal gwyliau bach a mawr a’r holl weithgareddau cymunedol cyfrwng Cymraeg eraill a drefnwyd.

en-gb	We must give special mention to the successful Llŷn and Eifionydd Eisteddfod and the Urdd Eisteddfod in Carmarthenshire.
cy-gb	Rhaid sôn yn benodol am Eisteddfod lwyddiannus Llŷn ac Eifionydd ac Eisteddfod yr Urdd Sir Gâr.

en-gb	We continue to lead in language technology and are laying foundations with our linguistic infrastructure policy.
cy-gb	Rydym yn parhau i arwain ym maes technoleg iaith ac yn gosod sylfeini gyda’n polisi seilwaith ieithyddol.

en-gb	The collaboration in relation to the economy, through ARFOR, the Welsh Language Communities Housing Plan, and the work of the Commission for Welsh-speaking Communities is vital as we implement Cymraeg 2050.
cy-gb	Mae’r cydweithio ym maes yr economi, drwy ARFOR, y Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg a gwaith y Comisiwn Cymunedau Cymraeg yn hollbwysig wrth i ni weithredu Cymraeg 2050.

en-gb	The More than just words scheme also reminds us of the importance of developing Welsh language skills in our workplaces, particularly in the health sector.
cy-gb	Mae cynllun Mwy na geiriau hefyd yn ein hatgoffa o bwysigrwydd datblygu sgiliau iaith Gymraeg yn ein gweithleoedd, yn enwedig ym maes iechyd.

en-gb	In closing, I must emphasise that the Welsh language belongs to everyone in Wales – the people who are able to speak it confidently, those who are learning the language, and those who speak only a few words.
cy-gb	Wrth gloi, rhaid pwysleisio mai ein gweledigaeth yw bod y Gymraeg yn perthyn i bawb yng Nghymru – y bobl sy’n gallu ei siarad yn hyderus, y rhai sy’n dysgu’r iaith a’r rhai sy’n siarad ychydig eiriau yn unig.

en-gb	Together, we can place the Welsh language on a strong footing for the future, and I look forward to continuing to work alongside our partners in Wales and beyond on this important task.
cy-gb	Drwy weithio gyda’n gilydd, mae modd gosod sylfaen gadarn i’r Gymraeg ar gyfer y dyfodol ac edrychaf ymlaen at barhau i gydweithio â’n partneriaid yng Nghymru a thu hwnt gyda’r gwaith pwysig hwn.

en-gb	28 NOVEMBER 2024
cy-gb	28 TACHWEDD 2024

en-gb	Mark Drakeford MS
cy-gb	Mark Drakeford AS

en-gb	Cabinet Secretary for Finance and Welsh Language
cy-gb	Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a’r Gymraeg

en-gb	Context – Cymraeg 2050
cy-gb	Cyd-destun – Cymraeg 2050

en-gb	A million Welsh speakers is our Welsh language strategy.
cy-gb	Miliwn o siaradwyr yw ein strategaeth iaith Gymraeg.

en-gb	It has two main targets:
cy-gb	Mae ganddi ddau brif darged sef:

en-gb	The number of Welsh speakers to reach 1 million by 2050.
cy-gb	Nifer y siaradwyr Cymraeg i gyrraedd 1 miliwn erbyn 2050.

en-gb	The percentage of the population that speak Welsh daily and can speak more than just a few words of Welsh, to increase from 10% (in 2013-15) to at least 20% by 2050.
cy-gb	Canran y boblogaeth sy’n siarad Cymraeg bob dydd, ac sy’n gallu siarad mwy nag ychydig eiriau o Gymraeg, i gynyddu o 10% (yn 2013-15) i o leiaf 20% erbyn 2050.

en-gb	At the end of each financial year, Welsh Ministers (under Section 78 of the Government of Wales Act 2006) must publish a report outlining progress on our language strategy during the financial year.
cy-gb	Ar ôl pob blwyddyn ariannol, mae’n rhaid i Weinidogion Cymru (o dan Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006) gyhoeddi adroddiad ar sut y cafodd y strategaeth iaith ei rhoi ar waith yn ystod y flwyddyn ariannol honno.

en-gb	This document reports on the 2023-24 financial year, and includes details of our progress under the three themes of the Cymraeg 2050 strategy:
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn adrodd ar flwyddyn ariannol 2023-24 ac yn cynnwys manylion ar ein cynnydd o dan dair thema strategaeth Cymraeg 2050:

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg

en-gb	Increasing the use of Welsh
cy-gb	Cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg

en-gb	Creating favourable conditions – infrastructure and context
cy-gb	Creu amodau ffafriol – seilwaith a chyd-destun

en-gb	The second Cymraeg 2050 5-year Work Programme (for 2021-26) was introduced at the start of this government.
cy-gb	Cyflwynwyd ail Raglen Waith 5 mlynedd Cymraeg 2050 (ar gyfer 2021-26) ar ddechrau’r llywodraeth hon.

en-gb	This report outlines our progress against that programme, along with our commitments in the Programme for Government and in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Mae’r adroddiad hwn yn adrodd ar ein cynnydd yn erbyn y rhaglen honno, ein hymrwymiadau yn ein Rhaglen Lywodraethu ac yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	The current situation – how many people can speak Welsh?
cy-gb	Y sefyllfa gyfredol – faint o bobl sy’n gallu siarad Cymraeg?

en-gb	The census is the key source used to measure the number of Welsh speakers in Wales.
cy-gb	Y cyfrifiad yw’r ffynhonnell allweddol sy’n cael ei ddefnyddio i fesur nifer y  siaradwyr Cymraeg yng Nghymru.

en-gb	The 2021 Census stated that 538,300 people, or 17.8% of the population aged three years or older were able to speak Welsh in Wales.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2021 yn nodi bod 538,300 o bobl tair oed neu hŷn yng Nghymru yn gallu siarad Cymraeg, neu 17.8% o’r boblogaeth.

en-gb	However, the Annual Population Survey provides results more often, every quarter, and is therefore a useful source for looking at trends in the ability of the population in relation to the Welsh language between censuses.
cy-gb	Ond gan fod yr Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn darparu canlyniadau amlach, a hynny bob chwarter, mae’n ffynhonnell ddefnyddiol er mwyn edrych ar dueddiadau yng ngallu’r boblogaeth yn y Gymraeg rhwng cyfrifiadau.

en-gb	According to the Annual Population Survey, 862,700 people, or 28.0% of the population aged three years or older, were able to speak Welsh in the year ending 31 March 2024.
cy-gb	Yn ôl yr Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth, roedd 862,700 o bobl tair oed neu hŷn yn gallu siarad Cymraeg yn y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2024, neu 28.0% o’r boblogaeth.

en-gb	Annual Population Survey figures vary slightly from year to year and tend to be much higher than census figures.
cy-gb	Mae ffigurau’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn amrywio ychydig o flwyddyn i flwyddyn ac yn dueddol o fod yn uwch o lawer na ffigurau’r cyfrifiad.

en-gb	Recent findings of the survey indicate a decline and it is difficult to know for certain what lies behind the data.
cy-gb	Mae tueddiadau diweddar yr Arolwg yn dangos cwymp ac mae’n anodd gwybod i sicrwydd beth sy’n gyfrifol am hynny.

en-gb	This reduction should be interpreted with caution as there has been a change in the way in which the survey is conducted recently, and also as the Office for Statistics Regulation has agreed that the accredited official status of the statistics should be temporarily withheld as a result of the increasing uncertainty about estimates derived from the source.
cy-gb	Dylid dehongli’r gostyngiad hwn gyda gofal gan fod newid wedi bod yn y modd y cynhelir yr arolwg yn ddiweddar, a hefyd gan fod y Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau wedi cytuno y dylid atal statws ystadegau swyddogol achrededig yr ystadegau dros dro o ganlyniad i'r ansicrwydd cynyddol ynghylch amcangyfrifon sy'n deillio o'r ffynhonnell.

en-gb	In April 2023, we published a joint work plan with the Office for National Statistics
cy-gb	Ym mis Ebrill 2023, fe wnaethom gyhoeddi cynllun gwaith ar y cyd â’r Swyddfa

en-gb	(ONS), detailing further work we will undertake in order to improve our understanding of the differences between data sources relating to the Welsh language.
cy-gb	Ystadegau Gwladol (yr ONS) sy’n manylu ar waith pellach y byddwn yn ymgymryd ag ef i wella ein dealltwriaeth o’r gwahaniaethau sy’n bodoli rhwng gwahanol ffynonellau data am y Gymraeg.

en-gb	A key part of this work was linking 2021 Census data to the Labour Force Survey data, which forms the basis of the Annual Population Survey, through the Integrated Data Service.
cy-gb	Rhan allweddol o’r gwaith hwn oedd cysylltu data Cyfrifiad 2021 â data o’r Arolwg o’r Llafurlu, sy’n sail i'r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth, drwy’r Gwasanaeth Data Integredig.

en-gb	The findings of this innovative data linking project, the first project to use the Integrated Data Service, were published in October 2023.
cy-gb	Cafodd canfyddiadau y prosiect cysylltu data arloesol hwn, y prosiect cyntaf i ddefnyddio’r Gwasanaeth Data Integredig, ei gyhoeddi ym mis Hydref 2023.

en-gb	To summarise some of the key findings:
cy-gb	I grynhoi rhai o’r prif ganfyddiadau:

en-gb	Around two in five (39.9%) of the people who recorded that they could speak Welsh in the Labour Force Survey or in the 2021 Census recorded that they could not do so in the other source.
cy-gb	Roedd tua dau o bob pump (39.9%) o'r bobl a gofnododd eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn yr Arolwg o'r Llafurlu neu yng Nghyfrifiad 2021 wedi cofnodi nad oeddent yn gallu gwneud hynny yn y ffynhonnell arall.

en-gb	More people said they were able to speak Welsh in the Labour Force Survey and that they were unable to speak Welsh in the 2021 Census than vice versa.
cy-gb	Dywedodd mwy o bobl eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn yr Arolwg o'r Llafurlu ac nad oeddent yn gallu siarad Cymraeg yn Nghyfrifiad 2021 na'r gwrthwyneb.

en-gb	Of the people who said they were able to speak Welsh in the Labour Force Survey or the 2021 Census, it was the following groups that tended to agree across both sources most often: those 65 years old or over; those living in North-west Wales; those born in Wales; and those with a Welsh national identity.
cy-gb	O'r bobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn yr Arolwg o'r Llafurlu neu Gyfrifiad 2021, y grwpiau canlynol oedd yn tueddu i gytuno ar draws y ddwy ffynhonnell fwyaf aml: pobl 65 oed neu hŷn; pobl sy'n byw yn y gogledd-orllewin; pobl a anwyd yng Nghymru; a phobl â hunaniaeth genedlaethol Gymreig.

en-gb	Of the people who said they were able to speak Welsh in the Labour Force Survey or the 2021 Census, it was the following groups that tended to disagree across both sources most often: those younger than 25 years old; those living in South-east and North-east Wales; those born elsewhere in the UK; and those without a Welsh national identity.
cy-gb	O'r bobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn yr Arolwg o'r Llafurlu neu Gyfrifiad 2021, y grwpiau canlynol oedd yn tueddu i anghytuno ar draws y ddwy ffynhonnell fwyaf aml: pobl iau na 25 oed; pobl sy'n byw yn y de-ddwyrain a'r gogledd-ddwyrain; pobl a anwyd mewn mannau eraill o'r DU; a phobl heb hunaniaeth genedlaethol Gymreig.

en-gb	Of the people who agreed they were able to speak Welsh in both sources, more than two-thirds (68.6%) reported speaking Welsh every day.
cy-gb	O'r bobl oedd yn cytuno y gallent siarad Cymraeg ar y ddwy ffynhonnell, nododd dros ddwy ran o dair (68.6%) eu bod yn siarad Cymraeg bob dydd.

en-gb	Of the people who said they were able to speak Welsh in the Labour Force Survey, but not in the 2021 Census, only around a quarter (24.8%) said they spoke Welsh every day.
cy-gb	O'r bobl a ddywedodd eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn yr Arolwg o'r Llafurlu ond nid yng Nghyfrifiad 2021, dim ond tua chwarter (24.8%) oedd yn dweud eu bod yn siarad Cymraeg bob dydd.

en-gb	The work plan also outlines how we will try to understand not only how these data sources differ, but why.
cy-gb	Mae’r cynllun gwaith hefyd yn amlinellu sut y byddwn yn ceisio deall nid yn unig sut y mae’r ffynonellau data hyn yn wahanol, ond pam.

en-gb	This includes investigating why the differences between the data sources change over time by considering in more detail aspects of survey methods and survey design.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys ymchwilio pam mae’r gwahaniaethau rhwng y ffynonellau data yn newid dros amser drwy ystyried yn fanylach agweddau ar ddulliau arolygu a dyluniad arolygiadau.

en-gb	We will continue to work closely with colleagues at the Office for National Statistics on these projects over the coming months.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio yn agos gyda chydweithwyr yn y Swyddfa Ystadegau Gwladol ar y prosiectau hyn dros y misoedd nesaf.

en-gb	Language transmission in the family
cy-gb	Trosglwyddo’r iaith o fewn y teulu

en-gb	Cymraeg 2050 notes our vision to “see an increase in language transmission in the family, early introduction of Welsh to every child...”
cy-gb	Mae Cymraeg 2050 yn nodi’n hawydd i “weld cynnydd yn yr arfer o drosglwyddo’r iaith o fewn y teulu, yr arfer o gyflwyno’r Gymraeg yn gynnar i bob plentyn...”.

en-gb	We have continued to implement our National Policy on Welsh Language Transmission and Use in Families, published in January 2021.
cy-gb	Rydym wedi parhau i weithredu’n Polisi Cenedlaethol ar Drosglwyddo’r Gymraeg a’i Defnydd mewn Teuluoedd a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2021.

en-gb	The policy focuses on:
cy-gb	Mae’r polisi yn canolbwyntio ar:

en-gb	Inspiring children and young people to speak Welsh with their children in the future.
cy-gb	Ysbrydoli plant a phobl ifanc i siarad Cymraeg gyda’u plant nhw yn y dyfodol.

en-gb	Rekindling people’s Welsh language skills who may not have used their Welsh since leaving school, or who are lacking in confidence, to speak Welsh with their own children.
cy-gb	Ailgynnau sgiliau Cymraeg pobl a allai fod heb ddefnyddio’r Gymraeg ers gadael yr ysgol, neu sy’n ddi-hyder eu sgiliau iaith, i siarad Cymraeg gyda’u plant eu hunain.

en-gb	Supporting and encouraging use of Welsh within families where not everybody speaks Welsh.
cy-gb	Cefnogi ac annog y defnydd o’r Gymraeg mewn teuluoedd lle nad yw pawb yn siarad Cymraeg.

en-gb	Supporting Welsh-speaking families to speak Welsh with their children.
cy-gb	Cefnogi teuluoedd Cymraeg eu hiaith i siarad Cymraeg gyda’u plant.

en-gb	This year, our work has mainly focused on looking at what interventions could drive or increase the use of Welsh among parents who have Welsh language skills, but do not necessarily use those skills with their children.
cy-gb	Eleni, mae’n gwaith wedi canolbwyntio’n bennaf ar edrych ar ba ymyraethau a all sbarduno neu gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg rhwng rhieni sy’n meddu ar sgiliau Cymraeg ond nad ydynt, o reidrwydd, yn defnyddio’r sgiliau hynny gyda’u plant.

en-gb	This work is based on the behavioural sciences, and includes:
cy-gb	Mae’r gwaith hwn yn seiliedig ar y gwyddorau ymddygiadol ac yn cynnwys:

en-gb	Examining the documentation sent to prospective and new parents to see if it can be a means of incentivising them to use Welsh with their children.
cy-gb	Archwilio’r ddogfennaeth sy’n cael ei hanfon at ddarpar rieni a rhieni newydd er mwyn gweld a all eu sbarduno i ddefnyddio’r Gymraeg gyda’u plant.

en-gb	Looking at whether toys can initially support parents or increase the use of Welsh with their children.
cy-gb	Edrych a all teganau gefnogi rhieni i ddechrau neu gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg gyda’u plant.

en-gb	How to access suitable Welsh language music for parents to sing with their children, and considering whether this would incentivise further use of Welsh between them.
cy-gb	Sut yn union i gael gafael ar gerddoriaeth Gymraeg addas i rieni ganu gyda’u plant ac ystyried a fyddai hyn yn sbarduno rhagor o ddefnydd o’r Gymraeg rhyngddynt.

en-gb	We fund a national Cymraeg for Kids scheme to support parents to use Welsh with their children, and to choose Welsh-medium childcare and education.
cy-gb	Rydym yn ariannu cynllun cenedlaethol Cymraeg i Blant i gefnogi rhieni i ddefnyddio Cymraeg gyda’u plant, ac i ddewis gofal plant ac addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The scheme is seen as an important step on the journey towards Welsh-medium education, with a number of local authorities recognising the programme's contribution in their Welsh in Education Strategic Plans (WESPs).
cy-gb	Mae’r cynllun yn cael ei ystyried yn gam pwysig ar y daith tuag at addysg Gymraeg gyda nifer o’r awdurdodau lleol yn cydnabod cyfraniad y rhaglen yn eu Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg (CSCA).

en-gb	Through a series of free sessions for parents and their children, a network of Cymraeg for Kids officers therefore continue to support families to introduce and use Welsh at home, pass the Welsh language on to their children, and support children's linguistic, social and educational development.
cy-gb	Drwy gyfrwng cyfres o sesiynau am ddim i rieni a’u plant, mae rhwydwaith o swyddogion Cymraeg i Blant felly’n parhau i gefnogi teuluoedd i gyflwyno a defnyddio’r Gymraeg gartref, trosglwyddo’r Gymraeg i’w plant, a chefnogi datblygiad ieithyddol, cymdeithasol ac addysgol plant.

en-gb	During 2023-24, 3,503 virtual and in-person sessions were held, with 26,945 parents and 27,312 children supported.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, cynhaliwyd 3,503 o sesiynau rhithiol ac wyneb yn wyneb gyda 26,945 o rieni a 27,312 o blant yn cael eu cefnogi.

en-gb	Language transmission data was discussed in last year's annual report.
cy-gb	Cafodd data trosglwyddo iaith ei drafod yn adroddiad blynyddol y llynedd.

en-gb	However, in May 2024, we published a subsequent statistical headline that includes further analysis of Welsh transmission rates by gender of partner or parent from the 2021 Census.
cy-gb	Ond ym mis Mai 2024, fe wnaethom gyhoeddi pennawd ystadegol dilynol sy’n cynnwys dadansoddiad pellach o gyfraddau trosglwyddo’r Gymraeg yn ôl rhyw y partner neu’r rhiant o Gyfrifiad 2021.

en-gb	The Welsh transmission rate for couple households where only one partner could speak Welsh was higher where the Welsh-speaking partner was female (45%) rather than male (34%).
cy-gb	Roedd cyfradd trosglwyddo’r Gymraeg ar gyfer aelwydydd cwpl lle'r oedd un partner yn unig yn gallu siarad Cymraeg yn uwch lle'r oedd y partner Cymraeg ei iaith yn fenyw (45%) yn hytrach na gwryw (34%).

en-gb	This is consistent with the pattern observed in the 2011 Census.
cy-gb	Mae hyn yn gyson â’r patrwm a welwyd yng Nghyfrifiad 2011.

en-gb	However, there was no difference between the rate of Welsh transmission for single mother households and single father households where the parent was the only adult who could speak Welsh (53% for both).
cy-gb	Fodd bynnag, nid oedd gwahaniaeth rhwng cyfradd trosglwyddo’r Gymraeg ar gyfer aelwydydd mam unigol ac aelwydydd tad unigol lle mai'r rhiant oedd yr unig oedolyn a allai siarad Cymraeg (53% ill dau).

en-gb	We will continue to analyse language transmission data, including data collected through the National Survey for Wales.
cy-gb	Byddwn ni’n parhau i ddadansoddi data trosglwyddo iaith, gan gynnwys data a gesglir drwy Arolwg Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Welsh speakers aged 16 or over with children were asked several relevant new questions as part of National Survey for Wales 2022-23.
cy-gb	Holwyd sawl cwestiwn newydd perthnasol i siaradwyr Cymraeg 16 oed neu'n hŷn sydd â phlant fel rhan o Arolwg Cenedlaethol Cymru 2022-23.

en-gb	Following a pause in the survey work in 2023-24, these questions will be asked again in 2024-25.
cy-gb	Yn dilyn saib i'r arolwg yn 2023-24, bydd y cwestiynau hyn yn cael eu holi eto yn 2024-25.

en-gb	This data will support us as we continue to implement our National Policy on Welsh Language Transmission and Use in Families.
cy-gb	Bydd y data hwn yn ein cefnogi wrth i ni barhau i weithredu’n Polisi Cenedlaethol ar Drosglwyddo’r Gymraeg a’i Defnydd mewn Teuluoedd.

en-gb	The early years
cy-gb	Y blynyddoedd cynnar

en-gb	Expanding and Supporting Provision
cy-gb	Ehangu a Chefnogi Darpariaeth

en-gb	Our programme to expand the early years provision, Set up and Succeed (SaS), is a response to the Cymraeg 2050 objective to expand provision through the medium of Welsh in the early years as an entry point into Welsh-medium education.
cy-gb	Mae ein rhaglen i ehangu darpariaeth y blynyddoedd cynnar, Sefydlu a Symud (SaS), yn ymateb i nod Cymraeg 2050 i ehangu darpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar fel pwynt mynediad i addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The programme is administered by Mudiad Meithrin and 2023-24 was the sixth year of the programme.
cy-gb	Caiff y rhaglen ei gweinyddu gan Mudiad Meithrin a 2023-24 oedd chweched blwyddyn y rhaglen.

en-gb	During 2023/24, 21 provisions were supported through the SaS programme – of which 13 are new provisions and 8 are provisions that have received support for expansion.
cy-gb	Yn ystod 2023/24, cefnogwyd 21 darpariaeth drwy raglen SaS – y mae 13 ohonynt yn ddarpariaethau newydd ac 8 yn ddarpariaethau sydd wedi derbyn cymorth i ehangu.

en-gb	The programme also contributes to the local authorities' Welsh in Education Strategic Plan targets and has contributed to a commitment made in the Cooperation Agreement to expand the Flying Start programme.
cy-gb	Mae'r rhaglen hefyd yn cyfrannu at dargedau Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg (CSCA) yr awdurdodau lleol ac wedi cyfrannu at ymrwymiad a wnaed yn y Cytundeb Cydweithio i ehangu rhaglen Dechrau'n Deg.

en-gb	In terms of expanding Flying Start, 14 of the 21 provisions supported through SaS offered Flying Start.
cy-gb	O ran ehangu Dechrau’n Deg, roedd 14 o’r 21 darpariaeth a gefnogwyd drwy SaS yn cynnig Dechrau’n Deg.

en-gb	Data from the expansion programme shows that over 1,000 children have taken advantage of Flying Start Welsh-medium childcare provision to date.
cy-gb	Mae data o’r rhaglen ehangu yn dangos fod dros 1,000 o blant wedi manteisio ar ddarpariaeth gofal plant cyfrwng Cymraeg Dechrau’n Deg hyd yma.

en-gb	Chart 2 below shows a slight decrease in the number of children attending Cylchoedd Meithrin (nursery groups) from 11,198 in 2021/22 to 11,076 in 2022/23.
cy-gb	Mae Siart 2 isod yn dangos gostyngiad bach yn nifer y plant a fynychodd Gylchoedd Meithrin o 11,198 yn 2021/22 i 11,076 yn 2022/23.

en-gb	This decrease should be interpreted within the wider context of the general decrease in the number of 0 to 4 year olds in Wales over recent years.
cy-gb	Dylid dehongli’r gostyngiad hwn yng nghyd-destun y gostyngiad cyffredinol yn nifer y plant 0 i 4 oed yng Nghymru dros y blynyddoedd diweddar.

en-gb	The total sum of weekly care hours provided by Cylchoedd Meithrin has seen an annual increase over the past 8 years, with 8,554 care hours provided during 2022/23 compared to 8,331 in 2021/22.
cy-gb	Mae cyfanswm yr oriau gofal wythnosol a ddarperir gan y Cylchoedd Meithrin wedi gweld cynnydd blynyddol dros yr 8 mlynedd ddiwethaf gyda 8,554 o oriau gofal yn ystod 2022/23 i’w gymharu â 8,331 yn 2021/22.

en-gb	This increase over the years reflects the fact that more Cylchoedd are providing full day care rather than sessional care.
cy-gb	Mae’r cynnydd hwn dros y blynyddoedd yn adlewyrchu fod mwy o Gylchoedd yn darparu gofal dydd llawn yn hytrach na gofal sesiynol.

en-gb	The percentage of children transferring to Welsh-medium education has remained relatively stable, at 87% for 2022/23, and we are hopeful that the trend of progress seen before the COVID-19 period will be seen again in due course.
cy-gb	Mae canran y plant sy’n trosglwyddo i addysg Gymraeg wedi aros yn gymharol sefydlog, sef 87% ar gyfer 2022/23, ac rydym yn obeithiol y bydd y tueddiad o gynnydd a welwyd cyn y cyfnod COVID-19 yn cael ei weld eto maes law.

en-gb	2023/24 data will be available by the end of 2024, and we will include a further update in the next Cymraeg 2050 annual report.
cy-gb	Bydd data 2023/24 ar gael cyn diwedd 2024 a’r bwriad yw cynnwys diweddariad pellach yn adroddiad blynyddol nesaf Cymraeg 2050.

en-gb	During 2023-24, work has continued to support childcare providers to strengthen and expand their Welsh-medium services.
cy-gb	Mae’r gwaith o gefnogi darparwyr gofal plant i gryfhau ac ymestyn eu gwasanaethau cyfrwng Cymraeg wedi parhau yn ystod 2023-24.

en-gb	Through our work with Mudiad Meithrin, we have:
cy-gb	Drwy ein gwaith gyda Mudiad Meithrin, rydym wedi:

en-gb	Continued to work towards the target of supporting 60 new provisions in areas of need across Wales during the term of the current Senedd through the provision extension programme, Set up and Succeed.
cy-gb	Parhau i weithio tuag at y targed i gefnogi 60 darpariaeth newydd mewn ardaloedd o angen ledled Cymru yn ystod cyfnod y Senedd presennol drwy raglen ymestyn darpariaeth, Sefydlu a Symud (SaS).

en-gb	Offered training to practitioners and volunteers from Cylchoedd Meithrin across Wales through the Continuous Professional Development programme, Academi.
cy-gb	Cynnig hyfforddiant i ymarferwyr a gwirfoddolwyr o Gylchoedd Meithrin ledled Cymru drwy raglen Datblygiad Proffesiynol Parhaus, Academi.

en-gb	Continued to offer training opportunities to increase the number of Welshmedium childcare practitioners through Mudiad Meithrin's Cam wrth Gam and Cam wrth Gam Ysgolion (schools) Training Scheme.
cy-gb	Parhau i gynnig cyfleoedd hyfforddiant i gynyddu nifer yr ymarferwyr gofal plant cyfrwng Cymraeg drwy Gynllun Hyfforddiant Cam wrth Gam a Cam wrth Gam Ysgolion Mudiad Meithrin.

en-gb	Continued to support parents and their young children through the Cymraeg for Kids programme.
cy-gb	Parhau i gefnogi rhieni a’u plant ifanc drwy raglen Cymraeg i Blant.

en-gb	Continued to strengthen the link between Mudiad Meithrin and local authorities in light of the new requirements of the Welsh in Education Strategic Plans and the expansion of the Flying Start programme.
cy-gb	Parhau i gryfhau’r cyswllt rhwng y Mudiad ac awdurdodau lleol yn sgil gofynion newydd y Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg ac ehangiad rhaglen Dechrau’n Deg.

en-gb	Continued to work with other providers and partners to increase the proportion of children moving on from early years provision to Welshmedium schools.
cy-gb	Parhau i gydweithio â darparwyr a phartneriaid eraill er mwyn cynyddu cyfran y plant sy’n trosglwyddo o ddarpariaeth blynyddoedd cynnar i ysgolion cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Extended the reach of the 'Croesi’r Bont' training programme, which focuses on language acquisition and immersion and equipping practitioners with specialist skills for use with children from non-Welsh-speaking homes.
cy-gb	Ymestyn cyrhaeddiad rhaglen hyfforddiant ‘Croesi’r Bont’, sy’n ffocysu ar gaffael iaith a throchi ac arfogi ymarferwyr â sgiliau arbenigol i’w defnyddio gyda phlant o gartrefi di-Gymraeg.

en-gb	We continued to work with the Cwlwm childcare consortium to take forward our key Programme for Government commitments including the expansion of Welshmedium activities.
cy-gb	Parhawyd â'r gwaith gyda chonsortiwm gofal plant Cwlwm i fwrw ymlaen â'n hymrwymiadau allweddol yn y Rhaglen Lywodraethu, gan gynnwys ehangu gweithgareddau cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Cwlwm received £1,890,000 from Welsh Government during 2023-24, of which £190,000 was provided specifically to support work to increase Welsh-medium childcare provision in line with Cymraeg 2050 requirements.
cy-gb	Cafodd Cwlwm £1,890,000 gan Lywodraeth Cymru yn ystod 2023-24, a darparwyd £190,000 ohono’n benodol i gefnogi gwaith i gynyddu darpariaeth gofal plant cyfrwng Cymraeg, yn unol â gofynion Cymraeg 2050.

en-gb	In addition to this, further Welsh Government funding of £1,706,000 was allocated to Cwlwm to support the delivery of the commitments in the Programme for Government and the former Co-operation Agreement as they related to the expansion of Welsh-medium activities.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, dyrannodd Llywodraeth Cymru £1,706,000 arall i Cwlwm i gefnogi eu gwaith i weithredu ymrwymiadau'r Rhaglen Lywodraethu a'r Cytundeb Cydweithio gynt, mewn perthynas ag ehangu gweithgareddau cyfrwng Cymraeg.

en-gb	This included funding to support the provision of additional recruits to undertake level 3 and level 5 Welsh-medium childcare qualifications.
cy-gb	Roedd hyn yn cynnwys cyllid tuag at recriwtio unigolion ychwanegol i ymgymryd â chymwysterau gofal plant cyfrwng Cymraeg lefel 3 a lefel 5.

en-gb	Funding has already been secured to continue this activity up to 2026 and discussions are ongoing to come up with a longer-term funding model.
cy-gb	Mae cyllid eisoes wedi'i sicrhau i barhau â'r gwaith hwn hyd at 2026, ac mae'r trafodaethau’n parhau ynghylch model cyllid tymor hirach.

en-gb	Discussions are also taking place to continue to fund the other activities in support of expanding Welsh-medium provision.
cy-gb	Mae yna drafod hefyd ynghylch parhau i gyllido'r gweithgareddau eraill sy’n cefnogi gwaith i ehangu darpariaeth cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The results of the research into the Childcare Sufficiency Assessments (CSA) and suggestions for their future development were published in March 2024.
cy-gb	Cyhoeddwyd canlyniadau'r gwaith ymchwil i'r Asesiadau o Ddigonolrwydd Gofal Plant, ac awgrymiadau ar gyfer eu datblygu i'r dyfodol, ym mis Mawrth 2024.

en-gb	The recommendations from the research are currently being considered.
cy-gb	Mae'r argymhellion a luniwyd ar sail yr ymchwil yn cael eu hystyried ar hyn o bryd.

en-gb	We will focus on information that addresses the alignment between the CSAs and the Welsh in Education Strategic Plans (WESPs), and consider what more can be done to ensure that these reports complement and support each other.
cy-gb	Byddwn yn canolbwyntio ar wybodaeth sy'n ymwneud ag alinio'r Asesiadau o Ddigonolrwydd Gofal Plant â’r Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg, a beth arall y gellir ei wneud i sicrhau bod yr adroddiadau hyn yn ategu ac yn cefnogi ei gilydd.

en-gb	In December 2023, approximately 11,800 children used the Childcare Offer for Wales.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2023, manteisiodd tua 11,800 o blant ar y Cynnig Gofal Plant yng Nghymru.

en-gb	Around 15% of these did so in a Welsh-medium setting.
cy-gb	Roedd tua 15% o'r rhain mewn lleoliad cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Care Inspectorate Wales data from 2023 suggests that of approximately 1,900 providers registered to deliver the Offer, 18% use Welsh as their main language of operation.
cy-gb	Mae data Arolygiaeth Gofal Cymru yn 2023 yn awgrymu, o ryw 1,900 o ddarparwyr a gofrestrwyd i weithredu'r Cynnig, fod 18% yn defnyddio'r Gymraeg fel eu prif iaith waith.

en-gb	Workforce
cy-gb	Y Gweithlu

en-gb	We have undertaken a review of childminding in Wales in order to better understand the needs of this part of the sector, and we have commissioned a wider mapping exercise of the childcare and play workforce.
cy-gb	Rydym wedi cynnal adolygiad o faes gwarchod plant yng Nghymru er mwyn deall anghenion y rhan hon o'r sector yn well, ac rydym wedi comisiynu ymarfer mapio ehangach o'r gweithlu gofal plant a chwarae.

en-gb	The mapping work began during 2022-23 and the Phase 1 and 2 reports have now been published.
cy-gb	Dechreuodd y gwaith mapio hwnnw yn ystod 2022-23 ac mae adroddiadau Cam 1 a 2 bellach wedi eu cyhoeddi.

en-gb	We will consider the findings of the exercise to inform our future programmes to extend provision.
cy-gb	Byddwn yn ystyried canfyddiadau’r ymarfer er mwyn llywio ein rhaglenni ymestyn darpariaeth yn y dyfodol.

en-gb	In terms of training, during 2023-24, 2,311 practitioners and volunteers from Cylchoedd Meithrin across Wales received training in 177 sessions through the Continuous Professional Development programme, Academi.
cy-gb	O ran hyfforddiant, yn ystod 2023-24, derbyniodd 2,311 o ymarferwyr a gwirfoddolwyr o Gylchoedd Meithrin ledled Cymru hyfforddiant mewn 177 sesiwn drwy raglen Datblygiad Proffesiynol Parhaus, Academi.

en-gb	In addition, during the reporting year, 107 Level 3 learners and 29 Level 5 learners began their course through Mudiad Meithrin's Cam wrth Gam Training Scheme.
cy-gb	Yn ogystal, yn ystod y flwyddyn adrodd, cychwynnodd 107 o ddysgwyr Lefel 3 a 29 o ddysgwyr Lefel 5 eu cwrs drwy Gynllun Hyfforddiant Cam wrth Gam Mudiad Meithrin.

en-gb	Also, 90 pupils from 15 secondary schools followed a Cam wrth Gam Ysgolion (schools) course.
cy-gb	Yn ogystal, dilynodd 90 o ddisgyblion o 15 ysgol uwchradd gwrs Cam wrth Gam Ysgolion.

en-gb	Working with the Cwlwm consortium over the past year, childcare practitioners received opportunities to develop their Welsh language skills for use at work, through the National Centre for Learning Welsh’s Camau programme.
cy-gb	Drwy gydweithio â chonsortiwm Cwlwm dros y flwyddyn ddiwethaf, rhoddwyd cyfleoedd i ymarferwyr gofal plant ddatblygu sgiliau Cymraeg ar gyfer eu gwaith, a hynny drwy raglen Camau y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

en-gb	Over 500 practitioners have therefore received training specifically tailored to the needs of the childcare and early years education sector.
cy-gb	Drwy hyn, cafodd dros 500 o ymarferwyr hyfforddiant wedi ei deilwra’n arbennig i anghenion y sector gofal plant ac addysg blynyddoedd cynnar.

en-gb	Statutory education
cy-gb	Addysg statudol

en-gb	Our schools are key to creating the Welsh speakers of the future, and the Welsh Language and Education (Wales) Bill sets out a clear aspiration to close the gap between learning outcomes across the different language categories – so that every child, no matter which school they attend, becomes an independent and confident speaker.
cy-gb	Mae ein hysgolion yn allweddol i greu siaradwyr Cymraeg y dyfodol ac mae Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) yn gosod dyhead clir i gau’r bwlch rhwng deilliannau dysgu ar draws y gwahanol gategorïau iaith – fel bod pob plentyn, waeth pa ysgol fydd yn ei fynychu, yn dod yn siaradwr annibynnol a hyderus.

en-gb	We report on our progress against the education targets, indicators and commitments of Cymraeg 2050 in this section.
cy-gb	Rydym yn adrodd ar ein cynnydd yn erbyn targedau, dangosyddion ac ymrwymiadau addysg Cymraeg 2050 yn yr adran hon.

en-gb	The Welsh Language and Education (Wales) Bill
cy-gb	Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru)

en-gb	A consultation on a White Paper outlining our policy proposals for the Bill was held between 27 March and 16 June 2023.
cy-gb	Cynhaliwyd ymgynghoriad ar Bapur Gwyn yn amlinellu yn ein cynigion polisi ar gyfer y Bil rhwng 27 Mawrth a 16 Mehefin 2023.

en-gb	On 21 February 2024, a report was published, summarising the responses to that consultation, together with the individual responses.
cy-gb	Ar 21 Chwefror 2024, cyhoeddwyd adroddiad yn crynhoi’r ymatebion i’r ymgynghoriad hwnnw, ynghyd â’r ymatebion unigol.

en-gb	The report showed that there was general support for the ambition and objectives outlined in the White Paper.
cy-gb	Roedd yr adroddiad yn dangos bod cefnogaeth gyffredinol i’r uchelgais a’r amcanion a oedd wedi’u hamlinellu yn y Papur Gwyn.

en-gb	Based on that support, the Minister for Education and Welsh Language announced his intention to proceed with introducing a Bill.
cy-gb	Ar sail y gefnogaeth honno, cyhoeddodd Gweinidog y Gymraeg ac Addysg ei fwriad i fwrw ati i gyflwyno Bil.

en-gb	The focus of the work at the end of this reporting period was gathering further information on the costs and impacts of our proposals.
cy-gb	Ffocws y gwaith ar ddiwedd y cyfnod adrodd hwn oedd casglu gwybodaeth bellach am gostau ac effeithiau ein cynigion.

en-gb	This element is a crucial part of the scrutiny of the Bill.
cy-gb	Mae’r elfen hon yn rhan hollbwysig o’r broses o graffu ar y Bil.

en-gb	The Welsh Language and Education (Wales) Bill was laid before the Senedd on 15 July 2024 and is now at Stage 1 of the Senedd scrutiny process.
cy-gb	Cyflwynwyd Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) gerbron y Senedd ar 15 Gorffennaf 2024 ac mae bellach yng Nghyfnod 1 y broses graffu yn y Senedd.

en-gb	The main aim of the Bill is to ensure, by 2050, that all pupils are independent and confident Welsh language users, at least, by the time they reach the end of compulsory school age.
cy-gb	Prif nod y Bil yw sicrhau, erbyn 2050, bod pob disgybl yn cyrraedd diwedd oedran ysgol gorfodol yn ddefnyddwyr Cymraeg annibynnol a hyderus, o leiaf.

en-gb	In particular, that all pupils develop oral skills, equivalent to level B2 at least, of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR).
cy-gb	Yn benodol, bod pob disgybl yn cyrraedd sgiliau llafar sydd gyfystyr â lefel B2 o leiaf o’r Fframwaith Cyfeirio Cyffredin Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd (CEFR).

en-gb	Welsh within the curriculum
cy-gb	Y Gymraeg yn y cwricwlwm

en-gb	Welsh is a part of Curriculum for Wales' Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae’r Gymraeg yn rhan o Faes Dysgu a Phrofiad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu y Cwricwlwm i Gymru.

en-gb	The language will continue to be a mandatory subject for all 3-16 year old learners, with flexibility for schools to decide the best way of ensuring the progression of learners in Welsh.
cy-gb	Mae’r iaith yn parhau’n bwnc gorfodol i bob dysgwr 3-16 oed, gyda hyblygrwydd i ysgolion benderfynu ar y ffordd orau o sicrhau bod eu dysgwyr yn gwneud cynnydd yn y Gymraeg.

en-gb	Progression in each Area of Learning and Experience is based on the concept of a learning continuum.
cy-gb	Mae cynnydd ym mhob Maes Dysgu a Phrofiad yn seiliedig ar gysyniad o gontinwwm dysgu.

en-gb	In terms of Welsh, this means that each pupil develops from having little or no language, to making progress to become a learner that uses the language confidently and successfully.
cy-gb	Yn achos y Gymraeg, mae hyn yn golygu bod pob disgybl yn datblygu o fod yn ddi-iaith, neu gyda dim ond ychydig iaith, ac yn gwneud cynnydd tuag at fod yn ddysgwr sy’n defnyddio’r iaith yn hyderus ac yn llwyddiannus.

en-gb	Welsh language learning and teaching is supported in English-medium schools and settings through a Welsh Language Framework.
cy-gb	Cefnogir dysgu ac addysgu Cymraeg mewn ysgolion a lleoliadau cyfrwng Saesneg drwy Fframwaith Iaith Gymraeg.

en-gb	It underlines how the language is an integral part of the Curriculum for Wales and sets out the statutory requirements for the Welsh language, as well as identifying the experiences, knowledge, and skills that make up the curriculum.
cy-gb	Mae’n tanlinellu sut mae’r iaith yn rhan annatod o’r Cwricwlwm i Gymru ac yn nodi’r gofynion statudol ar gyfer y Gymraeg, yn ogystal â nodi’r profiadau, gwybodaeth, a’r sgiliau sy’n rhan o’r cwricwlwm.

en-gb	The new framework was developed by teachers for teachers.
cy-gb	Datblygwyd y fframwaith newydd gan athrawon ar gyfer athrawon.

en-gb	It is designed to help schools develop their understanding of what should be learned, as well as their understanding of progress in Welsh language learning.
cy-gb	Fe’i cynlluniwyd i helpu ysgolion i ddatblygu eu dealltwriaeth o beth i’w ddysgu, yn ogystal â’u dealltwriaeth o gynnydd mewn dysgu Cymraeg.

en-gb	Schools can use it as they design their curriculum and assessment to help identify the knowledge, skills and experiences that will be central to it all.
cy-gb	Gall ysgolion ei ddefnyddio wrth iddynt gynllunio eu cwricwlwm a’u hasesiad i helpu i nodi’r wybodaeth, y sgiliau, y profiadau a’r gwarediadau a fydd yn ganolog i’r cyfan.

en-gb	Projects such as the Welsh Government-funded Ein Llais Ni, developed jointly by GwE and Bangor University, and delivered across North Wales in Welsh-medium schools, have contributed to the promotion of oracy skills in Welsh.
cy-gb	Mae prosiectau fel Ein Llais Ni a ariennir gan Lywodraeth Cymru a ddatblygwyd ar y cyd gan GwE a Phrifysgol Bangor ac a gyflwynir ledled Gogledd Cymru mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg wedi cyfrannu at y gwaith o hybu sgiliau llafaredd yn y Gymraeg.

en-gb	The project has now been shared across Wales and adapted for English-medium schools.
cy-gb	Mae’r prosiect bellach wedi’i rannu ledled Cymru ac wedi’i addasu ar gyfer ysgolion cyfrwng Saesneg.

en-gb	To ensure Wales’ qualifications are not only suitable to meet the evolving needs of learners and employers, but also appropriately reflect the Curriculum for Wales, Qualifications Wales have been reviewing and reforming the General Qualifications available to learners aged 14-16.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod cymwysterau Cymru nid yn unig yn addas i ddiwallu anghenion sy’n esblygu ymhlith dysgwyr a chyflogwyr, ond hefyd i adlewyrchu’r Cwricwlwm i Gymru yn briodol, mae Cymwysterau Cymru wedi bod yn adolygu a diwygio’r Cymwysterau Cyffredinol sydd ar gael i ddysgwyr 14-16 oed.

en-gb	We continue to work closely with Qualifications Wales as they progress this reform programme.
cy-gb	Rydym yn parhau i weithio’n agos gyda Chymwysterau Cymru wrth iddynt fwrw ymlaen â’r rhaglen ddiwygio hon.

en-gb	Welsh in Education Strategic Plans (WESPs)
cy-gb	Y Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg (CSCA)

en-gb	The Welsh in Education Strategic Plans have been in operation since September 2022, and outline how local authorities intend to improve the planning of Welsh in education in their areas over the next 10 years, based on a target aligned with Cymraeg 2050.
cy-gb	Mae’r Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg wedi bod yn weithredol ers mis Medi 2022, ac maent yn amlinellu sut y mae awdurdodau lleol yn bwriadu gwella’r modd y caiff y Gymraeg mewn addysg ei chynllunio yn eu hardaloedd dros y 10 mlynedd nesaf, a hynny’n seiliedig ar darged sy’n cyd-fynd â Cymraeg 2050.

en-gb	Each local authority submitted its first annual review report to the Welsh Government in July 2023.
cy-gb	Cyflwynodd pob awdurdod lleol ei adroddiad adolygu blynyddol cyntaf i Lywodraeth Cymru ym mis Gorffennaf 2023.

en-gb	The reports showed that there was an increase in the percentage of Year 1 learners studying primarily through Welsh in eleven local authorities, a decrease in ten counties, with one county having maintained its percentage since 2022-23.
cy-gb	Dangosodd yr adroddiadau bod cynnydd yn y ganran o ddysgwyr Blwyddyn 1 sy’n astudio yn bennaf drwy’r  Gymraeg mewn un ar ddeg awdurdod lleol, gostyngiad mewn deg sir gydag un sir wedi cynnal y ganran ers 2022-23.

en-gb	We see that, during 2023-24, local authorities have focussed on strengthening their internal and external operating and accountability structures to ensure the effective implementation of their WESPs.
cy-gb	Gwelwn fod awdurdodau lleol wedi rhoi sylw yn ystod 2023-24 i gryfhau eu strwythurau gweithredu ac atebolrwydd mewnol ac allanol er mwyn sicrhau y caiff eu CSCA eu gweithredu’n effeithiol.

en-gb	This includes reviewing the county education forums, establishing thematic sub-groups, which encompass early years, Additional Learning Needs (ALN), and the workforce, as well as agreeing new arrangements for the monitoring and reporting of progress against their WESP targets and commitments.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys adolygu’r fforymau addysg sirol, sefydlu is-grwpiau thematig yn cynnwys blynyddoedd cynnar, Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY), a’r gweithlu, yn ogystal â chytuno ar drefniadau newydd i fonitro ac adrodd ar gynnydd yn erbyn eu targedau ac ymrwymiadau CSCA.

en-gb	The areas prioritised by the majority of local authorities during 2023-24 were the expansion of Welsh-medium childcare settings, specifically Flying Start settings; making progress on capital plans, including ensuring alignment between the 9year capital programme and their WESPs; and undertaking reviews of their Welshmedium provisions for learners with Additional Learning Needs (ALN), as required under section 63 of the ALN Act.
cy-gb	Y meysydd a gafodd eu blaenoriaethu gan y mwyafrif o awdurdodau lleol yn ystod 2023-24 oedd ehangu lleoliadau gofal plant cyfrwng Cymraeg, yn benodol lleoliadau Dechrau’n Deg; gwneud cynnydd ar gynlluniau cyfalaf gan gynnwys sicrhau aliniad rhwng y rhaglen gyfalaf 9 mlynedd a’u CSCA; a chynnal adolygiadau o’u darpariaethau cyfrwng Cymraeg ar gyfer dysgwyr gydag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY), fel sy’n ofynnol o dan adran 63 o’r Ddeddf ADY.

en-gb	Progress has been made in three important areas within the WESPs, namely school categorisation, provision for latecomers and the capital programme.
cy-gb	Mae cynnydd wedi’i wneud mewn tri maes pwysig o fewn y CSCA sef categoreiddio ysgolion, y ddarpariaeth ar gyfer hwyrddyfodiaid a’r rhaglen gyfalaf.

en-gb	Further information on these areas is provided below.
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am y meysydd hyn isod.

en-gb	There are commitments in the WESPs to increase Welsh-medium provision and change the school category of over forty schools across Wales during the WESPs' lifetime.
cy-gb	Mae ymrwymiadau yn y CSCA i gynyddu darpariaeth cyfrwng Cymraeg a newid categori ysgol dros ddeugain o ysgolion ar draws Cymru yn ystod oes y CSCA.

en-gb	During 2023-24, a consultation process to change the language category of 6 schools in Ceredigion and Powys has been underway.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, mae proses ymgynghori i newid categori iaith 6 ysgol yng Ngheredigion a Phowys wedi bod ar waith.

en-gb	Late immersion provision is a central part of the WESP, and more information about the programme can be found below.
cy-gb	Mae darpariaeth trochi hwyr yn rhan ganolog o’r CSCA a cheir rhagor o wybodaeth am y rhaglen isod.

en-gb	There are commitments in the WESPs to open 23 new Welsh schools and expand 25 that already exist.
cy-gb	Mae ymrwymiadau yn y CSCA i agor 23 ysgol Gymraeg newydd ac ehangu 25 sy’n bodoli eisoes.

en-gb	School categorisation
cy-gb	Categoreiddio ysgolion

en-gb	By working in partnership with local authorities, we have managed to assign a language category for all relevant schools in Wales, of which there are 1,415.
cy-gb	Drwy weithio mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, rydym wedi llwyddo i bennu categori iaith i bob ysgol berthnasol yng Nghymru sef 1,415.

en-gb	This will set important infrastructure for the Welsh Language and Education (Wales) Bill in the future.
cy-gb	Bydd hyn yn gosod seilwaith bwysig ar gyfer Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) yn y dyfodol.

en-gb	Changes to the PLASC (Pupil Level Annual School Census) arrangements to include the new categories were completed in the autumn term of 2023.
cy-gb	Cafodd y gwaith o wneud newidiadau i drefniadau’r CYBLD (Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol Lefel Disgybl) er mwyn cynnwys y categorïau newydd ei orffen yn ystod  tymor yr hydref 2023.

en-gb	PLASC 2024 was completed by schools between January and March 2024, and information on the new school categories has been available since the end of the summer term this year.
cy-gb	Cafodd CYBLD 2024 ei gwblhau gan ysgolion rhwng mis Ionawr a Mawrth 2024 ac mae’r wybodaeth am gategorïau newydd yr ysgolion ar gael ers diwedd tymor yr haf eleni.

en-gb	We have established a national strategic group with eight local authorities that prioritise the categorisation policy in order to build on the work that has taken place since the new guidance was published in 2021.
cy-gb	Rydyn ni wedi sefydlu grŵp strategol cenedlaethol gydag wyth awdurdod lleol sy’n blaenoriaethu’r polisi categoreiddio er mwyn adeiladu ar y gwaith sydd wedi digwydd ers cyhoeddi’r canllawiau newydd yn 2021.

en-gb	The group shares good practice, experiences and challenges, and receives continuous further support and guidance on practical issues relating to the categorisation policy.
cy-gb	Mae’r grŵp yn rhannu arferion da, profiadau a heriau, ac yn cael cefnogaeth ac arweiniad pellach barhaus ar faterion ymarferol yn ymwneud â’r polisi categoreiddio.

en-gb	A workshop was held during the reporting period with the remaining local authorities who currently have Welsh or English-medium only schools in their areas.
cy-gb	Cynhaliwyd gweithdy yn ystod y cyfnod adrodd gyda gweddill yr awdurdodau lleol sydd ag ysgolion cyfrwng Cymraeg neu gyfrwng Saesneg yn unig ar hyn o bryd yn eu hardaloedd.

en-gb	We discussed how to introduce more Welsh during the school day, particularly in the English-medium schools and settings, to support them to start planning growth.
cy-gb	Trafodwyd sut i gyflwyno rhagor o Gymraeg yn ystod y diwrnod ysgol, yn enwedig yn yr ysgolion a'r lleoliadau cyfrwng Saesneg, er mwyn eu cynorthwyo i ddechrau cynllunio twf.

en-gb	Provision for latecomers
cy-gb	Y ddarpariaeth ar gyfer hwyrddyfodiaid

en-gb	The Cymraeg 2050 Work Programme for 2021-2026 and the Programme for Government include our commitment to expand the late immersion programme, to ensure that every newcomer to the language has access to a Welsh-medium education when they need it and wherever they are on their learning journey.
cy-gb	Mae Rhaglen Waith Cymraeg 2050 ar gyfer 2021-2026 a’r Rhaglen Lywodraethu yn cynnwys ein hymrwymiad i ehangu’r rhaglen trochi hwyr i sicrhau bod pob newydd-ddyfodiad i’r iaith yn gallu cael addysg cyfrwng Cymraeg pan fydd ei angen a ble bynnag y mae ar ei daith ddysgu.

en-gb	We continue to offer funding to support late immersion provision in all local authorities in Wales.
cy-gb	Rydym yn parhau i gynnig cyllid i gefnogi darpariaeth trochi hwyr ym mhob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	The funding will continue to support provisions already established (centres or units) or will lead to establishing new late immersion provisions, in order to enable more learners to become bilingual speakers.
cy-gb	Bydd y cyllid yn parhau i gefnogi darpariaethau sydd eisoes wedi'u sefydlu (canolfannau neu unedau) neu’n arwain at allu sefydlu darpariaethau trochi hwyr newydd er mwyn galluogi mwy o ddysgwyr i ddod yn siaradwyr dwyieithog.

en-gb	This is a great opportunity for all local authorities and their partners to expand their Welsh-medium late immersion provision in their schools and immersion centres.
cy-gb	Mae hyn yn gyfle gwych i bob awdurdod lleol a’u partneriaid ehangu eu darpariaethau trochi hwyr cyfrwng Cymraeg yn eu hysgolion a’u canolfannau trochi.

en-gb	The late immersion grant continues to support over 60 specialist staff across Wales.
cy-gb	Mae’r grant trochi hwyr yn parhau i gefnogi dros 60 o weithlu arbenigol ledled Cymru.

en-gb	As a result of our investment in this area, over 890 learners received late immersion support during 2023-24.
cy-gb	O ganlyniad i'n buddsoddiad yn y maes hwn, cafodd dros 890 o ddysgwyr gefnogaeth trochi hwyr yn ystod 2023-24.

en-gb	Indeed, since the grant was established in 2021, over 1,700 latecomers have benefited from the provision and an additional 1,200 learners have received intensive refresher support.
cy-gb	Yn wir, ers sefydlu’r grant yn 2021, mae dros 1,700 o hwyrddyfodiaid wedi elwa o’r ddarpariaeth a 1,200 o ddysgwyr ychwanegol wedi derbyn cefnogaeth gloywi dwys.

en-gb	A new Language Centre was opened at Ysgol Gymraeg Gilfach Fargoed, Caerphilly, known as Canolfan Gwenllïan, in September 2023.
cy-gb	Agorwyd Canolfan Iaith newydd yn Ysgol Gymraeg Gilfach Fargoed, Caerffili sef Canolfan Gwenllïan ym mis Medi 2023.

en-gb	We have also seen an increase in the number of learners attending the language centres in the Swansea, Blaenau Gwent and Vale of Glamorgan areas, with some counties such as Wrexham further expanding their provision.
cy-gb	Rydym hefyd wedi gweld cynnydd yn nifer y dysgwyr sy’n mynychu’r canolfannau iaith yn ardaloedd Abertawe, Blaenau Gwent a Bro Morgannwg gyda rhai siroedd fel Wrecsam yn ehangu’u darpariaeth ymhellach.

en-gb	As part of our commitment in the Cymraeg 2050 Work Programme for 2021-26, we have established a network to support immersion education through the medium of Welsh.
cy-gb	Fel rhan o’n hymrwymiad yn Rhaglen Waith Cymraeg 2050 ar gyfer 2021-26, rydym wedi sefydlu rhwydwaith i gefnogi addysg drochi drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	The sessions are going from strength to strength, and two meetings were held during the year, with over 40 late immersion practitioners and local authority officers from across Wales in attendance, to share best practice.
cy-gb	Mae’r sesiynau’n mynd o nerth i nerth a chynhaliwyd dau gyfarfod yn ystod y flwyddyn gyda dros 40 o ymarferwyr trochi hwyr a swyddogion awdurdod lleol o bob cwr o Gymru’n bresennol i rannu arferion gorau.

en-gb	Capital funding
cy-gb	Cyllid cyfalaf

en-gb	Since establishing the Welsh Medium Education Capital Grant in 2018, we have invested over £128m in Welsh-medium capital projects across Wales.
cy-gb	Ers sefydlu’r Grant Cyfalaf Addysg Cyfrwng Cymraeg yn 2018, rydym wedi buddsoddi dros £128m mewn prosiectau cyfalaf cyfrwng Cymraeg ledled Cymru.

en-gb	The funding supports local authorities to fulfil their commitments in their Welsh in Education Strategic Plans by investing to improve provision, expand or establish new Welshmedium schools.
cy-gb	Mae’r cyllid yn cefnogi awdurdodau lleol i wireddu eu hymrwymiadau yn eu Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg (CSCA) drwy fuddsoddi er mwyn gwella darpariaeth, ehangu neu sefydlu ysgolion cyfrwng Cymraeg newydd.

en-gb	The capital projects we will fund will make a significant contribution to Welsh-medium education across Wales whilst also promoting the Welsh language locally.
cy-gb	Bydd y prosiectau cyfalaf y byddwn yn eu hariannu yn gwneud cyfraniad sylweddol i addysg Gymraeg ledled Cymru gan hefyd hybu’r iaith Gymraeg yn lleol.

en-gb	Since the beginning of the 10-year WESPs, Band B investment and the Welsh Medium Education Capital Grant have supported 39 projects to increase Welshmedium provision across Wales.
cy-gb	Ers dechrau’r CSCA 10 mlynedd, mae buddsoddiad Band B a’r Grant Cyfalaf Addysg Cyfrwng Cymraeg wedi cefnogi 39 o brosiectau i gynyddu darpariaeth cyfrwng Cymraeg ar draws Cymru.

en-gb	14 new schools have opened or have been relocated to increase their capacity to accept more learners.
cy-gb	Mae 14 o ysgolion newydd wedi agor neu wedi’u hail-leoli i gynyddu eu capasiti i dderbyn mwy o ddysgwyr.

en-gb	25 projects to expand Welsh-medium provision have also been completed, including some childcare projects, e.g. two childcare units in Ynys Môn and two Cylchoedd Meithrin on the sites of Welsh-medium schools in Conwy.
cy-gb	Mae 25 o brosiectau i ehangu darpariaeth cyfrwng Cymraeg wedi’u cwblhau hefyd gan gynnwys rhai prosiectau gofal plant e.e. dwy uned gofal plant ym Môn a dau gylch meithrin ar safle ysgolion cyfrwng Cymraeg yng Nghonwy.

en-gb	During 2023-24, two new primary schools were opened:
cy-gb	Yn ystod 2023-24, agorwyd dwy ysgol gynradd newydd:

en-gb	Ysgol Gynradd Gymraeg Tregeles, NPT
cy-gb	Ysgol Gynradd Gymraeg Tregeles, CNPT

en-gb	Ysgol Gynradd Groes-wen Primary School, Cardiff.
cy-gb	Ysgol Gynradd Groes-wen, Caerdydd.

en-gb	New expended buildings were provided:
cy-gb	Darparwyd adeiladau newydd wedi’u hehangu:

en-gb	Ysgol Gynradd Gymraeg y Trallwng, Powys
cy-gb	Ysgol Gynradd Gymraeg y Trallwng, Powys

en-gb	Ysgol Cwm Gwyddon, Caerphilly
cy-gb	Ysgol Cwm Gwyddon, Caerffili

en-gb	Ysgol Sant Baruc, Vale of Glamorgan.
cy-gb	Ysgol Sant Baruc, Bro Morgannwg.

en-gb	A new seedling school was established:
cy-gb	Sefydlwyd egin ysgol newydd:

en-gb	Ysgol y Gyrnos, Merthyr Tydfil.
cy-gb	Ysgol y Gyrnos, Merthyr Tudful.

en-gb	New extensions were completed:
cy-gb	Cwblhawyd estyniadau newydd:

en-gb	Ysgol Gynradd Chwilog, Gwynedd
cy-gb	Ysgol Gynradd Chwilog, Gwynedd

en-gb	Ysgol Pennant, Powys
cy-gb	Ysgol Pennant, Powys

en-gb	Ysgol Gynradd Aberteifi, Ceredigion
cy-gb	Ysgol Gynradd Aberteifi, Ceredigion

en-gb	Ysgol Uwchradd Aberteifi, Ceredigion
cy-gb	Ysgol Uwchradd Aberteifi, Ceredigion

en-gb	Ysgol Gymraeg Cwm Derwen, Caerphilly
cy-gb	Ysgol Gymraeg Cwm Derwen, Caerffili

en-gb	Ysgol Gymraeg Bro Allta, Caerphilly
cy-gb	Ysgol Gymraeg Bro Allta, Caerffili

en-gb	Ysgol Gyfun Gymraeg Rhydywaun, RhCT.
cy-gb	Ysgol Gyfun Gymraeg Rhydywaun, RCT.

en-gb	The delivery of the next phase of the Sustainable Communities for Learning Programme is designed to go hand in hand with the delivery of the 10-year Welsh in Education Strategic Plans, and to ensure that the local authorities' draft plans for the 9-year Rolling Programme reflect the WESP requirements and targets.
cy-gb	Mae cyflwyno cam nesaf y Rhaglen Cymunedau Dysgu Cynaliadwy wedi'i gynllunio i fynd law yn llaw â chyflwyno'r Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg 10 mlynedd ac i sicrhau bod cynlluniau drafft yr awdurdodau lleol ar gyfer y Rhaglen Dreigl 9 mlynedd yn adlewyrchu gofynion a thargedau y CSCA.

en-gb	Each local authority has submitted a revised capital investment plan for the next 9 years.
cy-gb	Mae pob awdurdod lleol wedi cyflwyno cynllun buddsoddi cyfalaf diwygiedig ar gyfer y 9 mlynedd nesaf.

en-gb	Proportion of learners in Welsh-medium education
cy-gb	Cyfran y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	One of the key aims of Cymraeg 2050 is to increase the number of pupils studying through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae cynyddu nifer y disgyblion sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg yn un o amcanion allweddol Cymraeg 2050.

en-gb	Originally, we used teacher assessments to monitor educational trends and as a baseline for further analysis of the data.
cy-gb	Yn wreiddiol, roeddem yn defnyddio asesiadau athrawon i fonitro tueddiadau addysgol ac fel llinell sylfaen ar gyfer dadansoddi’r data ymhellach.

en-gb	However, the National Data Collection for 2020 was cancelled due to the pandemic.
cy-gb	Ond, canslwyd Casgliad Data Cenedlaethol 2020 oherwydd y pandemig.

en-gb	Recognising that this impacts the annual data flow, in this report we have therefore used the percentage of learners who learn Welsh as a first language, based on the Pupil Level Annual School Census, in order to develop a broad picture of the situation in the absence of the usual data.
cy-gb	Wrth gydnabod bod hyn yn amharu ar lif data blynyddol, yn yr adroddiad hwn felly, rydym yn defnyddio canran y dysgwyr lle mae’r Gymraeg yn cael ei haddysgu iddynt fel iaith gyntaf, gan ddefnyddio’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (CYBLD) er mwyn cael braslun o’r sefyllfa yn absenoldeb y data arferol.

en-gb	Chart 3 below includes both sources in order to show consistency in the data, and to show our progress against this target.
cy-gb	Mae Siart 3 isod yn cynnwys y ddwy ffynhonnell er mwyn dangos cysondeb yn y data, ac i ddangos ein cynnydd yn erbyn y targed hwn.

en-gb	The most recent PLASC data (2024), published in July this year, shows a small decrease in reception class learners studying through the medium of Welsh, from 23.8% in 2022/23 to 23.6% in 2023/24.
cy-gb	Mae data diweddaraf CYBLD (2024), a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf eleni yn dangos gostyngiad bach o ran dysgwyr oedran Dosbarth Derbyn sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg, o 23.8% yn 202/23 i 23.6% yn 2023/24.

en-gb	It is important to note, however, that the data is incomplete for learners in reception classes as it is not a statutory requirement for schools to report on the language medium of education in relation to learners younger than five years old at the start of the academic year.
cy-gb	Mae’n bwysig nodi fodd bynnag nad yw’r data ar gyfer dysgwyr dosbarth derbyn yn gyflawn gan nad yw’n statudol i ysgolion adrodd ar gyfrwng addysg dysgwyr sy’n iau na phum mlwydd oed ar ddechrau’r flwyddyn academaidd.

en-gb	The data shows a small increase in Year 1 learners studying through the medium of Welsh, from 23.4% in 2022/23 to 24.3% in 2023/24.
cy-gb	Mae’r data yn dangos cynnydd bach o ran dysgwyr Blwyddyn 1 sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg, o 23.4% yn 2022/23 i 24.3% yn 2023/24.

en-gb	In the Cymraeg 2050 Work Programme for 2021-26, we have committed to increasing the percentage of Year 1 learners taught in Welsh to 26% by 2026.
cy-gb	Yn Rhaglen Waith Cymraeg 2050 ar gyfer 2021-26, rydym wedi ymrwymo i gynyddu canran y dysgwyr Blwyddyn 1 sy’n cael eu haddysgu yn Gymraeg i 26% erbyn 2026.

en-gb	Table 1 below shows that in 2011/12, there were 7,300 Year 2 learners (aged seven) learning Welsh as a first language, and 7,660 learners by 2023/24.
cy-gb	Mae Tabl 1 isod yn dangos, yn 2011/12, roedd 7,300 o ddysgwyr Blwyddyn 2 (saith oed) yn dysgu Cymraeg fel iaith gyntaf, gyda 7,660 erbyn 2023/24.

en-gb	The 360 additional children correspond to 12 new classes of 30 children.
cy-gb	Mae’r 360 yn fwy o ddysgwyr gyfystyr â 12 o ddosbarthiadau newydd o 30 o blant.

en-gb	The percentage of Year 2 learners studying Welsh as a first language has also increased from 22.2% in 2011/12 to 23.2% in 2023/24.
cy-gb	Mae canran y dysgwyr Blwyddyn 2 sydd yn astudio’r Gymraeg fel iaith gyntaf hefyd wedi cynyddu o 22.2% yn 2011/12 i 23.2% yn 2023/24.

en-gb	We have also seen an increase in the percentage of Year 7 learners studying through the medium of Welsh from 19.3% in 2022/23 to 19.8% in 2023/24, equating to around 130 more learners.
cy-gb	Rydym hefyd wedi gweld cynnydd yng nghanran dysgwyr Blwyddyn 7 sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg o 19.3% yn 2022/23 i 19.8% yn 2023/24, sy’n cyfateb i oddeutu 130 yn mwy o ddysgwyr.

en-gb	We also monitor the proportion of Year 9 learners (usually aged 14) assessed in Welsh (first language).
cy-gb	Rydym hefyd yn monitro cyfran y dysgwyr Blwyddyn 9 (14 oed fel arfer) sy’n cael eu hasesu yn y Gymraeg (iaith gyntaf).

en-gb	This proportion has increased over time from 17.0% in 2011/12 to 19.6% by 2023/24 – see Chart 4 below.
cy-gb	Mae'r gyfran hon wedi cynyddu dros amser o 17.0% yn 2011/12 i 19.6% erbyn 2023/24 – gweler Siart 4 isod.

en-gb	Again, as teacher assessments have not been available for the end of Key Stage 2 (end of primary school) or for the end of Key Stage 3 (Year 9 of secondary school) in a consistent manner, we are using the percentage of learners studying Welsh as a first language, using Pupil Level Annual School Census data.
cy-gb	Unwaith eto, gan nad oes asesiadau athrawon wedi bod ar gael ar gyfer diwedd Cyfnod Allweddol 2 (oedran gorffen yr ysgol gynradd) nac ar gyfer diwedd Cyfnod Allweddol 3 (Blwyddyn 9 yr ysgol uwchradd) yn gyson, rydym yn defnyddio canran y dysgwyr sy’n astudio’r Gymraeg fel iaith gyntaf, gan ddefnyddio data’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (CYBLD).

en-gb	As with Chart 3 above, Chart 4 below also includes both sources side by side in order to show the overall consistency of the data.
cy-gb	Fel ag yn achos Siart 3 uchod, mae Siart 4 isod hefyd yn cynnwys y ddwy ffynhonnell ochr yn ochr er mwyn dangos cysondeb cyffredinol y data.

en-gb	Chart 4 above shows that, according to the 2023/24 academic year school census, 21.8% of learners at the end of primary school and 19.6% of Year 9 learners in secondary schools learn Welsh as a first language.
cy-gb	Mae Siart 4 uchod yn dangos, yn ôl cyfrifiad ysgolion blwyddyn academaidd 2023/24, bod 21.8% o ddysgwyr ar ddiwedd ysgol gynradd a 19.6% o ddysgwyr Blwyddyn 9 mewn ysgol uwchradd yn dysgu Cymraeg fel iaith gyntaf.

en-gb	These percentages have increased slightly since 2011/12.
cy-gb	Mae’r canrannau hyn wedi cynyddu ychydig ers 2011/12.

en-gb	However, the percentage learning Welsh as a first language in Key Stage 3 continues to be lower than the percentage in Key Stage 2 three years previously (for example, comparing Key Stage 2 in 2020/21 with Key Stage 3 in 2023/24).
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r ganran sy’n dysgu Cymraeg fel iaith gyntaf yng Nghyfnod Allweddol 3 yn parhau i fod yn is na’r ganran yng Nghyfnod Allweddol 2 dair mlynedd ynghynt (er enghraifft, gan gymharu Cyfnod Allweddol 2 yn 2020/21 â Chyfnod Allweddol 3 yn 2023/24).

en-gb	However, local authorities are expected to continue to improve linguistic progression between the primary and secondary sector to ensure that our learners continue to develop their language skills on transition to secondary education, and that the number of learners switching to follow the Welsh second language route at Key Stage 3 is reduced.
cy-gb	Fodd bynnag, mae disgwyl i awdurdodau lleol barhau i wella dilyniant ieithyddol rhwng y cynradd a’r uwchradd i sicrhau bod ein dysgwyr yn parhau i ddatblygu eu sgiliau iaith wrth drosglwyddo i addysg uwchradd, a bod nifer y dysgwyr sy’n newid i ddilyn y llwybr Cymraeg ail iaith yng Nghyfnod Allweddol 3 yn gostwng.

en-gb	The authorities' WESPs is required to set out how they will ensure that learners taught through the medium of Welsh continue to be taught as such when transitioning from one year group to another year group, and to plan accordingly if continuity is of concern.
cy-gb	Mae gofyn i CSCA yr awdurdodau nodi sut y byddant yn sicrhau bod dysgwyr a addysgir yn Gymraeg yn parhau i gael eu haddysgu felly wrth drosglwyddo o un grŵp blwyddyn i grŵp blwyddyn arall, a chynllunio yn unol â hynny os yw’r cyfraddau dilyniant yn destun pryder.

en-gb	We will monitor the progress of local authorities on the implementation of their WESPs on an annual basis.
cy-gb	Byddwn yn monitro cynnydd awdurdodau lleol ar weithrediad eu CSCA yn flynyddol.

en-gb	According to the 2021 Census, 33% of 16-17 year olds were able to speak Welsh.
cy-gb	Yn ôl Cyfrifiad 2021, roedd 33% o bobl ifanc 16-17 oed yn gallu siarad Cymraeg.

en-gb	There has been an increase in the percentage of learners enrolling to sit the Welsh first language and second language (full course) GCSE since 2008/09, as shown in Chart 5 above.
cy-gb	Mae cynnydd wedi bod yng nghanran y dysgwyr sy’n cofrestru ar gyfer TGAU Cymraeg iaith gyntaf ac ail iaith (cwrs llawn) ers 2008/09, fel y gwelir yn Siart 5 uchod.

en-gb	Chart 5 also shows that 82% of Year 11 learners had enrolled to sit a GCSE in Welsh as a first or second language in 2022/23 (19% Welsh first language, and 64% Welsh second language).
cy-gb	Mae Siart 5 hefyd yn dangos bod 82% o ddysgwyr Blwyddyn 11 wedi’u cofrestru i sefyll TGAU Cymraeg iaith gyntaf neu ail iaith yn 2022/23 (19% Cymraeg iaith gyntaf, a 64% Cymraeg ail iaith).

en-gb	This has increased over the past decade from 70% in 2008/09 (14% Welsh first language, and 56% Welsh second language) – note that this percentage includes learners who had signed up for a short second language course.
cy-gb	Mae hyn wedi cynyddu dros y degawd diwethaf o 70% yn 2008/09 (14% Cymraeg iaith gyntaf, a 56% ail iaith) – noder fod y ganran hon yn cynnwys dysgwyr a oedd wedi cofrestru ar gyfer cwrs byr ail iaith.

en-gb	Chart 6 above shows that 84.4% of learners enrolled for the Welsh first language GCSE in 2022/23 were also enrolled for at least two other qualifications through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae Siart 6 uchod yn dangos bod 84.4% o ddysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg iaith gyntaf yn 2022/23 hefyd wedi’u cofrestru ar gyfer o leiaf dau gymhwyster arall drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	68.9% of learners enrolled for the Welsh first language GCSE in 2022/23 were also enrolled for at least five other qualifications through the medium of Welsh.
cy-gb	Roedd 68.9% o’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg iaith gyntaf yn 2022/23 hefyd wedi’u cofrestru ar gyfer o leiaf pum cymhwyster arall drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	This figure has increased substantially since 2015/16 and has long since reached the target of 65% by 2021.
cy-gb	Mae’r ffigur hwn wedi cynyddu cryn dipyn ers 2015/16, ac wedi hen gyrraedd y targed o 65% erbyn 2021.

en-gb	The 2023/24 academic year data will become available by next year, and we will include a further update in our next Cymraeg 2050 annual report.
cy-gb	Bydd data blwyddyn academaidd 2023/24 yn dod ar gael erbyn y flwyddyn nesaf a’r bwriad yw cynnwys diweddariad pellach yn adroddiad blynyddol nesaf Cymraeg 2050.

en-gb	e-sgol
cy-gb	e-sgol

en-gb	Since its launch in 2018, the e-sgol  project has been expanding year on year.
cy-gb	Ers iddo gael ei lansio yn 2018, mae prosiect e-sgol  wedi bod yn ehangu o flwyddyn i flwyddyn.

en-gb	During the 2023/24 academic year, 56 courses (GCSE, AS and A-level) were offered across 42 schools to 584 pupils.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn academaidd 2023/24, cafodd 56 cwrs (TGAU, UG a Safon Uwch) eu cynnig ar draws 42 o ysgolion i 584 o ddisgyblion.

en-gb	 The e-sgol project is based on the Scottish e-sgoil.
cy-gb	 Mae prosiect e-sgol yn seiliedig ar e-sgoil yr Alban.

en-gb	It is a blended learning initiative that provides online teaching and learning opportunities using direct, real-time and interactive approaches.
cy-gb	Mae’n fenter ddysgu gyfunol sy’n darparu cyfleoedd addysgu a dysgu ar-lein gan ddefnyddio dulliau uniongyrchol, dysgu amser real a rhyngweithiol.

en-gb	Using the range of equipment and services available through Hwb, it has allowed students from different schools to access digital teaching opportunities by qualified and experienced teachers.
cy-gb	Gan ddefnyddio’r ystod o offer a gwasanaethau sydd ar gael drwy Hwb, mae’r prosiect wedi galluogi myfyrwyr o wahanol ysgolion i fanteisio ar gyfleoedd addysgu digidol gan athrawon cymwys a phrofiadol.

en-gb	Although participation in the project is voluntary, e-sgol has now expanded to all parts of Wales.
cy-gb	Er bod cymryd rhan yn y prosiect yn wirfoddol, mae e-sgol bellach wedi ehangu i bob rhan o Gymru.

en-gb	A significant number of local authorities continue to refer to e-sgol in their Welsh in Education Strategic Plans, and promotion of the project continues.
cy-gb	Mae nifer sylweddol o’r awdurdodau lleol yn parhau i gyfeirio at e-sgol yn eu Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg ac mae’r gwaith o hyrwyddo’r prosiect yn parhau.

en-gb	In terms of measuring the success of the courses delivered through e-sgol, in August 2023, 15.2% of pupils who studied through e-sgol received an A* in their A-level exams compared to 13% across Wales.
cy-gb	O ran mesur llwyddiant y cyrsiau sy'n cael eu darparu drwy e-sgol, ym mis Awst 2023 cafodd 15.2% o'r disgyblion a astudiodd drwy e-sgol A* yn eu harholiadau Safon Uwch o'i gymharu â 13% ar draws Cymru.

en-gb	In March 2021, the Carlam fast-track courses were introduced under e-sgol.
cy-gb	Ym mis Mawrth 2021, cyflwynwyd y 'Cyrsiau Carlam' dan fantell e-sgol.

en-gb	The courses are a series of free virtual revision sessions through the medium of Welsh and English to support pupils in years 11, 12 and 13 across Wales.
cy-gb	Mae’r cyrsiau yn gyfres o sesiynau adolygu rhithwir am ddim, drwy gyfrwng y Gymraeg a Saesneg i gefnogi disgyblion ym mlynyddoedd 11, 12 a 13 ledled Cymru.

en-gb	Carlam fasttrack revision sessions continue to be offered and the scheme has produced a total of 965 videos of the sessions.
cy-gb	Mae sesiynau adolygu ‘Carlam’ yn parhau i gael eu cynnig ac mae'r cynllun wedi cynhyrchu cyfanswm o 965 fideo o'r sesiynau.

en-gb	The videos are available on the e-sgol website and, to date, have been viewed over 70,000 times.
cy-gb	Mae’r fideos ar gael ar wefan esgol ac hyd yn hyn, maent wedi cael eu gwylio dros 70,000 o weithiau.

en-gb	During 2023-24, e-sgol has expanded provision to the primary sector.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, mae e-sgol wedi ehangu darpariaeth i'r sector cynradd.

en-gb	During the pilot phase, 74 schools signed up for the first live sessions of Cewri Cymru, with 145 teachers accessing the resources.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod peilot, cofrestrodd 74 o ysgolion i sesiwn byw cyntaf ‘Cewri Cymru’ gyda 145 o athrawon yn manteisio ar yr adnoddau.

en-gb	In addition, 27 schools, including 5 special schools, registered for the online E-steddfodau.
cy-gb	Yn ogystal, cofrestrodd 27 ysgol, gan gynnwys 5 ysgol arbennig, ar gyfer yr E-steddfodau ar-lein.

en-gb	Promoting Welsh-medium education
cy-gb	Hyrwyddo Addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	Promoting Welsh-medium education is included as an objective in the Welsh in Education Strategic Plans.
cy-gb	Mae hyrwyddo addysg Gymraeg yn un o amcanion y Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg.

en-gb	We have continued to award funding to Menter Caerffili to employ a Champion for the Promotion of Welsh-Medium Education in the South-east to work with local authorities and other partners to raise the profile and promote the provision of Welsh-medium education across the region.
cy-gb	Rydym wedi parhau i roi cyllid i Fenter Caerffili i gyflogi Pencampwr Hyrwyddo Addysg Cyfrwng Cymraeg yn y De-ddwyrain i weithio gydag awdurdodau lleol a phartneriaid eraill er mwyn codi proffil a hyrwyddo darpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg ar draws y rhanbarth.

en-gb	A Champion was appointed in May 2023, and the main focus has been on establishing a baseline of knowledge about the current situation, and establishing and building effective collaboration networks with local authorities, mentrau iaith and other partners in order to raise the profile and promote the provision of Welsh-medium education across the region.
cy-gb	Cafodd Pencampwr ei benodi ym mis Mai 2023, ac mae’r ffocws pennaf wedi bod ar sefydlu gwaelodlin o wybodaeth am y sefyllfa bresennol, sefydlu ac adeiladu rhwydweithiau cydweithio effeithiol gydag awdurdodau lleol, mentrau iaith a phartneriaid eraill er mwyn codi proffil a hyrwyddo darpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg ar draws y rhanbarth.

en-gb	The first annual conference of this scheme was held in March this year, with a particular focus on celebrating the region's achievements in promoting Welshmedium education.
cy-gb	Cynhaliwyd cynhadledd flynyddol gyntaf y cynllun hwn ym mis Mawrth eleni, gyda ffocws penodol ar ddathlu llwyddiannau’r rhanbarth wrth hyrwyddo addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The day was organised according to the seven WESP outcomes, with an opportunity to hear about good practice across the region in different areas in promoting Welsh-medium education, including upskilling staff, late immersion, Additional Learning Needs, attracting families from minority communities, and collaboration across different sectors including health.
cy-gb	Cafodd y diwrnod ei drefnu yn ôl saith deilliant y CSCA, gyda chyfle i glywed am arferion da ar draws y rhanbarth mewn gwahanol feysydd wrth hyrwyddo addysg cyfrwng Cymraeg, yn cynnwys uwch-sgilio staff, trochi hwyr, Anghenion Dysgu Ychwanegol, denu teuluoedd o gymunedau lleiafrifol, a chydweithio ar draws gwahanol sectorau yn cynnwys y maes iechyd.

en-gb	We have continued to share marketing resources with partners and local authorities across Wales to facilitate the promotion of Welsh-medium education and ensure consistency in our messages.
cy-gb	Parhawyd i rannu adnoddau marchnata gyda phartneriaid ac awdurdodau lleol ledled Cymru er mwyn hwyluso’r broses o hyrwyddo addysg Gymraeg a sicrhau cysondeb yn ein negeseuon.

en-gb	Post-compulsory education
cy-gb	Addysg ôl-orfodol

en-gb	Education and training are at the heart of our vision to develop and sustain the Welsh language.
cy-gb	Mae addysg a hyfforddiant wrth galon ein gweledigaeth i ddatblygu a chynnal y Gymraeg.

en-gb	Therefore, ensuring linguistic continuity from statutory education to all elements of post-16 education and training is vitally important.
cy-gb	Felly, mae sicrhau dilyniant ieithyddol o addysg statudol i bob elfen o addysg a hyfforddiant ôl-16 yn hanfodol bwysig.

en-gb	We are focusing on creating more opportunities for young people to learn and train through the medium of Welsh.
cy-gb	Rydym yn canolbwyntio ar greu mwy o gyfleodd i bobl ifanc ddysgu a hyfforddi drwy'r Gymraeg.

en-gb	We also want to continue to develop an effective system that will be a strong foundation for adults and young people to learn Welsh.
cy-gb	Rydym hefyd am barhau i ddatblygu system effeithiol fel sylfaen gref i oedolion a phobl ifanc gael dysgu Cymraeg.

en-gb	We want to see more students with higher language skills, so they can continue to study Welsh at university to create the next generation of academics, Welsh teachers and a workforce where high level language skills are needed
cy-gb	Rydym hefyd am weld mwy o fyfyrwyr â sgiliau iaith uwch er mwyn iddynt barhau i astudio’r Gymraeg yn y brifysgol i greu’r genhedlaeth nesaf o academyddion, athrawon y Gymraeg a gweithlu lle mae galw am sgiliau iaith lefel uchel.

en-gb	Chart 5 above shows an increase from 70% to 82% of Year 11 learners that have enrolled to take a GCSE in Welsh since 2008/09.
cy-gb	Mae Siart 5 uchod yn dangos bod cynnydd o 70% i 82% o ddysgwyr Blwyddyn 11 wedi’u cofrestru ar gyfer TGAU Cymraeg ers 2008/09.

en-gb	These percentages include pupils enrolling for first language and second language Welsh courses.
cy-gb	Mae’r canrannau hyn yn cynnwys disgyblion sy’n cofrestru ar gyfer cyrsiau Cymraeg iaith ac ail iaith.

en-gb	The increase in the percentage who have enrolled to take a GCSE in Welsh is not transferring to the number taking Welsh at A-level.
cy-gb	Nid yw’r cynnydd yn y ganran sydd wedi cofrestru ar gyfer TGAU Cymraeg yn trosglwyddo i’r nifer sy’n dilyn Cymraeg Safon Uwch.

en-gb	Chart 7 below shows that there has been a decrease of 107 A-level Welsh first language and Welsh second language enrolments from 451 in 2021/22 to 344 in 2022/232.
cy-gb	Mae Siart 7 isod yn dangos y bu gostyngiad o 107 cofrestriad Cymraeg Safon Uwch Cymraeg iaith a Cymraeg ail iaith o 451 yn 2021/22 i 344 yn 2022/232.

en-gb	This is monitored by looking at how many learners have enrolled to take Welsh at A-level as a percentage of those enrolled to take Welsh at GCSE level two years previously.
cy-gb	Rydym yn monitro’r dilyniant hwn drwy edrych ar faint o ddysgwyr sydd wedi cofrestru i astudio Cymraeg Safon Uwch fel canran o’r rhai a wnaeth gofrestru i astudio TGAU Cymraeg ddwy flynedd cyn hynny.

en-gb	The 2023/24 data will be available in due course and we will include a further update in the next annual report.
cy-gb	Bydd data 2023/24 ar gael maes o law a’r bwriad yw cynnwys diweddariad pellach yn yr adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	Chart 7 below is based on data up to 2022/23.
cy-gb	Mae Siart 7 isod yn seiliedig ar ddata hyd at 2022/23.

en-gb	Chart 7 above shows the progression of learners moving from GCSE to A-level.
cy-gb	Mae Siart 7 uchod yn dangos dilyniant dysgwyr yn symud o TGAU i Safon Uwch.

en-gb	By the 2022/23 academic year, 3.2% of learners who had enrolled to take Welsh first language GCSE two years previously were enrolled to take Welsh first language A-level.
cy-gb	Erbyn y flwyddyn academaidd 2022/23, roedd 3.2% o’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg iaith gyntaf ddwy flynedd ynghynt yna wedi cofrestru ar gyfer Safon Uwch Cymraeg iaith gyntaf.

en-gb	It also shows that 0.7% of learners who had enrolled to take Welsh second language GCSE two years previously were enrolled to take Welsh second language A-level.
cy-gb	Mae’n dangos hefyd bod 0.7% o’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg ail iaith ddwy flynedd ynghynt wedi cofrestru ar gyfer Safon Uwch Cymraeg ail iaith.

en-gb	The percentage of those who enrolled to take Welsh at GCSE, who also enrol to study Welsh at A-level (both as a first and second language) continues to fall.
cy-gb	Mae canran y cofrestriadau TGAU Cymraeg sydd hefyd yn cofrestru i wneud Cymraeg Safon Uwch (iaith gyntaf ac ail iaith) yn parhau i ostwng.

en-gb	The numbers studying English and modern foreign languages at A-level have also fallen significantly – it is not unique to Welsh.
cy-gb	Mae’r niferoedd sy’n astudio Safon Uwch mewn Saesneg ac ieithoedd tramor modern hefyd wedi gostwng yn sylweddol – nid yw’n unigryw i’r Gymraeg.

en-gb	The 82% of Year 11 learners referred to in Chart 5 above (enrolled to sit GCSE Welsh first or second language in 2022/23) have not yet finished studying their A-levels.
cy-gb	Noder nad yw’r 82% o ddysgwyr Blwyddyn 11 y cyfeirir atynt yn Siart 5 uchod (a oedd wedi’u cofrestru i sefyll TGAU Cymraeg iaith gyntaf neu ail iaith yn 2022/23) wedi gorffen astudio cyrsiau Safon Uwch eto.

en-gb	We will have to wait for the 2023/24 and 2024/25 data to show the true current position in the numbers moving on from GCSE to A-level.
cy-gb	Bydd rhaid aros nes bydd data casgliad 2023/24 a 2024/25 ar gael i ddangos y gwir sefyllfa ar hyn o bryd yn y niferoedd sy’n trosglwyddo o TGAU i Safon Uwch.

en-gb	However, further work is needed to ensure that pupils follow the most suitable GCSE route for them.
cy-gb	Fodd bynnag, mae angen gwaith pellach i sicrhau bod disgyblion yn dilyn y llwybr TGAU iaith sydd fwyaf addas iddyn nhw.

en-gb	One of the outcomes of the WESPs is that local authorities plan to increase the number studying Welsh at A-level.
cy-gb	Un o ddeilliannau’r CSCA yw bod awdurdodau lleol yn cynllunio i gynyddu’r nifer sy’n astudio’r Gymraeg fel pwnc Safon Uwch.

en-gb	In many areas, the numbers studying Welsh in schools are low, and based on that, schools sometimes cease to offer the subject. e-sgol can often be a solution in such cases as it allows schools to create local clusters to enable more pupils to continue to study Welsh as an A-level subject.
cy-gb	Mewn nifer o ardaloedd, mae’r niferoedd sy’n astudio’r Gymraeg mewn ysgolion yn isel, ac ar sail hynny, mae ysgolion weithiau yn peidio â chynnig y pwnc. Yn aml, gall e-sgol fod yn ateb mewn achosion o’r fath gan ei fod yn caniatáu i ysgolion greu clystyrau lleol i alluogi mwy o ddisgyblion i barhau i astudio Cymraeg fel pwnc Safon Uwch.

en-gb	As part of the WESPs, we will continue to monitor the situation carefully to ensure the subject is available across Wales.
cy-gb	Fel rhan o’r CSCA, byddwn yn parhau i fonitro’r sefyllfa’n ofalus er mwyn sicrhau bod y pwnc ar gael ledled Cymru.

en-gb	We continue to fund the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to develop assets and a brand for running an ongoing campaign to promote Welsh as an A-level subject and to support schools with a low number of learners to maintain the subject.
cy-gb	Rydym yn parhau i ariannu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i ddatblygu asedau a brand ar gyfer rhedeg ymgyrch barhaus i hyrwyddo Cymraeg fel pwnc Safon Uwch ac i gefnogi ysgolion i gynnal y pwnc gyda nifer isel o ddysgwyr.

en-gb	Further education and apprenticeships
cy-gb	Addysg bellach a phrentisiaethau

en-gb	During the reporting year, as a result of the Co-operation Agreement, we continued to invest additional funding to ensure that the Coleg Cymraeg Cenedlaethol increased the proportion of apprenticeships and Welsh-medium further education available.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, yn sgil y Cytundeb Cydweithio, fe wnaethom barhau i fuddsoddi cyllid ychwanegol i sicrhau bod y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn cynyddu’r gyfran o brentisiaethau ac addysg bellach cyfrwng Cymraeg sydd ar gael.

en-gb	Additional funding was also allocated to the National Centre for Learning Welsh to provide free Welsh lessons to 16 to 25-year-olds and to the education workforce.
cy-gb	Rhoddwyd cyllid ychwanegol hefyd i’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i ddarparu gwersi Cymraeg am ddim i bobl ifanc 16 i 25 oed ac i'r gweithlu addysg.

en-gb	An additional £2.825m was provided to the Coleg during 2023-24.
cy-gb	Darparwyd £2.825m ychwanegol i'r Coleg yn ystod 2023-24.

en-gb	This funding was used to support a programme of development grants for further education colleges and apprenticeship providers to develop capacity within Welsh-medium education in priority areas, including childcare, health and social care, sport and leisure, and land-based studies.
cy-gb	Defnyddiwyd y cyllid hwn i gefnogi rhaglen o grantiau datblygu i golegau addysg bellach a darparwyr prentisiaethau ddatblygu capasiti cyfrwng Gymraeg mewn meysydd blaenoriaeth, gan gynnwys gofal plant, iechyd a gofal cymdeithasol, chwaraeon a hamdden, ac astudiaethau ar dir.

en-gb	The funding also supported two Initial Teacher Education projects, including a project to attract undergraduates back to Wales to train to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Defnyddiwyd y cyllid hefyd i gefnogi dau brosiect Addysg Gychwynnol Athrawon, gan gynnwys prosiect i ddenu is-raddedigion yn ôl i Gymru i hyfforddi fel athrawon i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	We are eager to see an increase in Welsh-medium and bilingual provision in the post-16 sector.
cy-gb	Rydym yn awyddus i weld cynnydd yn y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg a dwyieithog yn y sector  ôl-16.

en-gb	Chart 8 below shows the progress made according to provider type.
cy-gb	Mae Siart 8 isod yn dangos y cynnydd a wnaed yn y maes hwn yn ôl y math o ddarparwr.

en-gb	As seen in Chart 8 above, the percentage of learning activities held in Welsh or bilingually in further education institutions and in the work-based learning sector has significantly increased since 2017/18.
cy-gb	Fel y gwelir yn Siart 8 uchod, mae canran y gweithgareddau dysgu sy’n cael eu cynnal yn Gymraeg neu’n ddwyieithog mewn sefydliadau addysg bellach ac yn y sector dysgu seiliedig ar waith wedi cynyddu’n sylweddol ers 2017/18.

en-gb	This increase has been driven primarily by an increase in the number of bilingual activities provided in these sectors, and it is likely that this includes some activities that develop and maintain learners' Welsh language skills.
cy-gb	Mae’r cynnydd hwn wedi’i ysgogi’n bennaf gan gynnydd yn nifer y gweithgareddau dwyieithog a ddarperir yn y sectorau hyn ac mae’n debygol bod hyn yn cynnwys peth gweithgareddau sy’n datblygu a chynnal sgiliau Cymraeg dysgwyr.

en-gb	There has also been a gradual increase in the number of activities taking place in schools over the same period.
cy-gb	Gwelwyd cynnydd graddol hefyd yn nifer y gweithgareddau sy’n cael eu cynnal mewn ysgolion dros yr un cyfnod.

en-gb	Since publishing the Coleg Cymraeg Cenedlaethol's Welsh-Medium Further Education and Apprenticeship Action Plan (December 2018), the Coleg has supported a number of strategic projects, with 71 grants awarded to colleges and 33 grants awarded to apprenticeship providers during the 2023/24 academic year.
cy-gb	Ers cyhoeddi Cynllun Gweithredu Addysg Bellach a Phrentisiaethau Cyfrwng Cymraeg y Coleg Cymraeg Cenedlaethol (Rhagfyr 2018), mae’r Coleg wedi cefnogi nifer o brosiectau strategol gyda 71 grant yn cael eu dyfarnu i golegau a 33 grant i ddarparwyr prentisiaeth yn ystod blwyddyn academaidd 2023/24.

en-gb	These projects focused on the priority areas of health and care, childcare, public services, sports and land-based studies, to establish a robust infrastructure for the provision and to increase the number of learners studying through the medium of Welsh and bilingually.
cy-gb	Roedd y prosiectau hyn yn canolbwyntio ar feysydd blaenoriaeth: iechyd a gofal, gofal plant, gwasanaethau cyhoeddus, chwaraeon ac astudiaethau ar dir, er mwyn sefydlu seilwaith cadarn ar gyfer y ddarpariaeth a chynyddu nifer y dysgwyr sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg ac yn ddwyieithog.

en-gb	As a result, 102 members of staff at further education colleges and working with apprenticeship providers were funded during the 2023/24 academic year to support Welsh and bilingual provision at their institutions.
cy-gb	O ganlyniad, cyllidwyd 102 aelod o staff mewn colegau addysg bellach a chyda darparwyr prentisiaethau yn ystod blwyddyn academaidd 2023/24 i gefnogi darpariaeth Cymraeg a dwyieithog yn y sefydliadau hyn.

en-gb	The Learner Ambassador scheme for the post-16 sector is also going from strength to strength.
cy-gb	Mae’r cynllun Llysgenhadon Dysgwyr i’r sector ôl-16 hefyd yn mynd o nerth i nerth.

en-gb	During the 2023/24 academic year, 49 ambassadors promoted Welsh language opportunities among their peers across Wales, supporting providers to build learners' confidence in their Welsh language skills, and to provide opportunities to chat and understand the importance of speaking the language, particularly in the workplace.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn academaidd 2023/24, roedd 49 o lysgenhadon yn hyrwyddo cyfleoedd Cymraeg i'w cyfoedion ledled Cymru, gan gynorthwyo darparwyr i fagu hyder dysgwyr yn eu Cymraeg, ac i gynnig cyfleoedd i sgwrsio a deall pwysigrwydd siarad yr iaith, yn enwedig yn y gweithle.

en-gb	Training for tutors/practitioners is key in expanding provision.
cy-gb	Mae hyfforddiant i diwtoriaid/ymarferwyr yn allweddol wrth fynd ati i ehangu’r ddarpariaeth.

en-gb	During the 2023/24 academic year, over 400 were trained in the post-16 sector.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn academaidd 2023/24, hyfforddwyd dros 400 yn y sector ôl-16.

en-gb	During the same period, 38 members of staff were supported to become more confident in Welsh, and be able to use their Welsh in their everyday work through a National Mentoring Programme for the post-16 sector.
cy-gb	Yn ystod yr un cyfnod, cefnogwyd 38 aelod o staff i godi hyder a’u galluogi i ddefnyddio’r Gymraeg yn eu gwaith bob dydd drwy Raglen Fentora Genedlaethol i'r sector ôl16.

en-gb	In August 2021, the Gwreiddio Scheme for post-16 staff was launched with the aim of fostering a community of staff to increase the level of Welsh-medium provision.
cy-gb	Ym mis Awst 2021, lansiwyd y Cynllun Gwreiddio ar gyfer staff ôl-16 gyda’r bwriad o feithrin cymuned o staff er mwyn cynyddu lefel y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg.

en-gb	By the end of 2023/24, 425 members of staff had enrolled on the scheme.
cy-gb	Ar ddiwedd 2023/24, roedd 425 aelod o staff wedi’u cofrestru ar y cynllun.

en-gb	Higher education
cy-gb	Addysg uwch

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol supports universities to develop Welsh and bilingual modules and courses through grants in conjunction with the institutions, rather than funding lecturer posts, thereby embedding the provision as an integral part of the offer.
cy-gb	Mae’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn cefnogi prifysgolion i ddatblygu modiwlau a chyrsiau yn Gymraeg ac yn ddwyieithog drwy grantiau ar y cyd â’r sefydliadau, yn hytrach nag ariannu swyddi darlithwyr, sy’n gwreiddio’r ddarpariaeth fel rhan annatod o’r arlwy.

en-gb	Welsh-medium provision is now available across 25 subject areas.
cy-gb	Bellach, mae darpariaeth cyfrwng Cymraeg ar gael ar draws 25 maes pwnc.

en-gb	In 2023/24, 54 subject grants and 4 incentive grants were awarded to support provision through the medium of Welsh.
cy-gb	Yn 2023/24, dyfarnwyd 54 grant pynciol a 4 grant sbarduno i gefnogi darpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	10 new research scholarships were awarded in 2023/24 in a range of academic subjects, with 27 research scholarships continuing under the sponsorship of the Coleg.
cy-gb	Dyfarnwyd 10 ysgoloriaeth ymchwil newydd yn 2023/24 mewn ystod o bynciau academaidd, gyda 27 ysgoloriaeth ymchwil yn parhau dan nawdd y Coleg.

en-gb	When the Coleg was established in 2011, 710 members of staff at universities were able to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Pan sefydlwyd y Coleg yn 2011, roedd 710 aelod o staff mewn prifysgolion yn gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	By 2021/22, the figure had risen to 1,065.
cy-gb	Erbyn 2021/22, roedd y ffigwr wedi codi i 1,065.

en-gb	The lecturers are supported through a monthly academic staff training programme which includes face to face training, distance learning and workshops.
cy-gb	Cefnogir y darlithwyr drwy raglen hyfforddiant staff academaidd misol sy’n cynnwys hyfforddi wyneb yn wyneb, dysgu o bell a gweithdai.

en-gb	Data on enrolments of students at Welsh universities who used some Welsh in their education for 2022/23 onwards is not available at the time of publishing this report.
cy-gb	Nid yw data am gofrestriadau gan fyfyrwyr mewn prifysgolion yng Nghymru a oedd yn defnyddio rhywfaint o Gymraeg yn eu haddysg ar gyfer 2022/23 ymlaen ar gael adeg cyhoeddi’r adroddiad hwn.

en-gb	We will include a further update in the next annual report.
cy-gb	Byddwn yn cynnwys diweddariad pellach yn yr adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	Medr, the Commission for Tertiary Education and Research, is now responsible for funding and overseeing post-16 education and research.
cy-gb	Medr, y Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil, sydd bellach yn gyfrifol am ariannu a goruchwylio addysg ac ymchwil ôl-16.

en-gb	The new Commission will have a vital role in expanding the Welsh-medium and bilingual offer in tertiary education.
cy-gb	Bydd gan y Comisiwn newydd rôl hollbwysig i ehangu’r arlwy cyfrwng Cymraeg a dwyieithog ym maes addysg drydyddol.

en-gb	In particular, the Commission will be expected to:
cy-gb	Yn benodol, bydd disgwyl i’r Comisiwn:

en-gb	Plan strategically to promote and increase Welsh-medium tertiary education.
cy-gb	Gynllunio’n strategol i hyrwyddo a chynyddu addysg drydyddol cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Encourage providers to deliver, develop and increase their Welsh-medium tertiary education.
cy-gb	Annog darparwyr i gyflwyno, datblygu a chynyddu eu haddysg drydyddol cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Encourage providers to plan progression routes so that Welsh speakers can continue their learning post-16 and develop their Welsh language skills, and to offer opportunities to use the Welsh language in order to create a bilingual workforce.
cy-gb	Annog darparwyr i gynllunio llwybrau dilyniant fel bod siaradwyr Cymraeg yn gallu parhau â’u dysgu ôl-16 a datblygu eu sgiliau iaith Gymraeg a chynnig cyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg er mwyn creu gweithlu dwyieithog.

en-gb	Monitor the availability and uptake of Welsh-medium learning opportunities and any subjects where the demand for Welsh-medium learning cannot be met at the moment.
cy-gb	Monitro argaeledd a’r nifer sy’n manteisio ar gyfleoedd dysgu cyfrwng Cymraeg, ac unrhyw bynciau lle na ellir diwallu’r galw am ddysgu cyfrwng  Cymraeg ar hyn o bryd.

en-gb	Work effectively and strategically with the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to  achieve the above.
cy-gb	Gweithio’n effeithiol ac yn strategol gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i  gyflawni’r uchod.

en-gb	In establishing the Commission, we bring together responsibility for the strategy, planning and oversight of tertiary education within a single body.
cy-gb	Wrth sefydlu'r Comisiwn, rydym yn dwyn ynghyd gyfrifoldeb am strategaeth, cynllunio a goruchwylio addysg drydyddol o fewn un corff.

en-gb	This will strengthen the framework for planning and funding post-16 provision, ensuring a more coherent approach to developing and maintaining Welsh-medium provision.
cy-gb	Bydd hyn yn cryfhau'r fframwaith ar gyfer cynllunio ac ariannu'r ddarpariaeth ôl-16, gan sicrhau dull mwy cydlynol o ddatblygu a chynnal darpariaeth cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The aim is for the Commission to increase the demand for Welsh tertiary education and to encourage individuals to participate in Welsh-medium education.
cy-gb	Y nod yw i’r Comisiwn gynyddu’r galw am addysg drydyddol Gymraeg ac annog unigolion i gymryd rhan mewn addysg Gymraeg.

en-gb	In June 2023, the Coleg was appointed to advise the Commission on its duties relating to the Welsh language.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2023, penodwyd y Coleg i roi cyngor i'r Comisiwn ar ei ddyletswyddau yn ymwneud â'r Gymraeg.

en-gb	During 2024-25, the Coleg and Commission will work together to establish a strong partnership and framework for offering and receiving advice.
cy-gb	Yn ystod 2024-25, bydd y Coleg a'r Comisiwn yn cydweithio i sefydlu partneriaeth gref a fframwaith ar gyfer cynnig a derbyn cyngor.

en-gb	The Commission will be expected to consider the Coleg's advice when preparing its first strategic plan.
cy-gb	Bydd disgwyl i'r Comisiwn ystyried cyngor y Coleg wrth baratoi ei gynllun strategol cyntaf.

en-gb	Learning Welsh
cy-gb	Dysgu Cymraeg

en-gb	The National Centre for Learning Welsh was established in 2015 to co-ordinate provision and provide direction to the Welsh learning domain.
cy-gb	Sefydlwyd y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol (y Ganolfan) yn 2015 er mwyn cydlynu darpariaeth a chynnig arweiniad i’r maes dysgu Cymraeg.

en-gb	Its aim is to create new Welsh speakers, confident in using their new skills, and therefore contributing to achieving our ambition of a million Welsh speakers by 2050, as well as doubling daily use of the language.
cy-gb	Creu siaradwyr Cymraeg newydd sy’n hyderus yn defnyddio eu sgiliau newydd yw nod y Ganolfan, a thrwy hynny, gyfrannu at wireddu’r uchelgais o gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 a dyblu defnydd dyddiol o’r iaith.

en-gb	Data from the 2022/23 academic year shows that the Centre had 16,905 unique learners during that year.
cy-gb	Mae data blwyddyn academaidd 2022/23 yn dangos bod gan y Ganolfan 16,905 o ddysgwyr unigryw yn ystod y flwyddyn honno.

en-gb	The data also shows that:
cy-gb	Mae’r data hefyd yn dangos y canlynol:

en-gb	The Centre provided 29,485 learning activities during 2022/23.
cy-gb	Mae’r Ganolfan wedi darparu 29,485 o weithgareddau dysgu yn ystod 2022/23.

en-gb	60% of learners were at Entry level (this is the introductory level for beginners).
cy-gb	Mae 60% o ddysgwyr ar lefel Mynediad (dyma’r lefel gychwynnol i ddechreuwyr).

en-gb	16% were at Foundation level and 24% at Intermediate levels and Advanced (including Proficiency level).
cy-gb	Mae 16% ar lefel Sylfaen a 24% ar lefelau Canolradd ac uwch (gan gynnwys Hyfedredd).

en-gb	72% of learners were between the ages of 25 and 64, 15% were older than 65, and 13% were between the ages of 16 and 24.
cy-gb	Mae 72% o’r dysgwyr rhwng 25 a 64 oed, 15% yn hŷn na 65, a 13% rhwng 16-24 mlwydd oed.

en-gb	Since September 2022, the Centre has been implementing the Onwards With Welsh scheme, which offers free Welsh lessons to 16-25 year olds.
cy-gb	Ers mis Medi 2022, bu’r Ganolfan yn gweithredu’r cynllun Ymlaen Gyda’r Dysgu, sy’n cynnig gwersi Cymraeg am ddim i bobl 16-25 oed.

en-gb	The courses are tailored to the ability of individuals, from taster courses or Entry up to Advanced and Proficiency levels.
cy-gb	Mae’r cyrsiau wedi’u teilwra at allu yr unigolion boed yn gyrsiau blasu neu Fynediad hyd at lefelau Uwch a Hyfedredd.

en-gb	Free lessons are also being offered to the education workforce – be they headteachers, teachers or teaching assistants, to support our efforts to increase the workforce able to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae gwersi am ddim hefyd yn cael eu cynnig i’r gweithlu addysg – boed yn benaethiaid, yn athrawon neu’n gynorthwywyr addysgu er mwyn cefnogi ein hymdrechion i gynyddu’r gweithlu a all addysgu drwy gyfwng y Gymraeg.

en-gb	During 2023-24, 1,633 16-25 year olds undertook free Welsh lessons, and 500 of the education sector workforce received free training.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, fe wnaeth 1,633 o bobl ifanc 16-25 oed ymgymryd â gwersi Cymraeg am ddim a 500 o'r gweithlu sector addysg wedi derbyn hyfforddiant am ddim.

en-gb	The Centre is also leading on a project to encourage young Welsh speakers to return from universities to help to teach Welsh in schools.
cy-gb	Mae’r Ganolfan hefyd yn arwain ar brosiect sy’n cymell siaradwyr Cymraeg ifanc i ddychwelyd o brifysgolion i helpu gydag addysgu Cymraeg mewn ysgolion.

en-gb	The second course of its kind was held in July 2023 for 12 undergraduates, to give them a taste of being a Learn Welsh tutor or teacher.
cy-gb	Cynhaliwyd yr ail gwrs o’i fath ym mis Gorffennaf 2023 ar gyfer 12 o is-raddedigion er mwyn rhoi blas iddynt ar ddod yn diwtoriaid Dysgu Cymraeg neu’n athrawon.

en-gb	A further update will be shared in the next annual report.
cy-gb	Caiff diweddariad pellach ei rannu yn yr adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	The Centre's Work Welsh programme provides Learn Welsh courses for the workplace, including online self-study taster courses, tutor courses and intensive residential courses.
cy-gb	Mae rhaglen Cymraeg Gwaith y Ganolfan yn darparu cyrsiau Dysgu Cymraeg i'r gweithle gan gynnwys cyrsiau blasu hunan-astudio ar-lein, cyrsiau gyda thiwtoriaid a chyrsiau preswyl dwys.

en-gb	Further information is provided in section 6 on the Workplace below.
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth yn adran 6, y Gweithle, isod.

en-gb	The education workforce, resources and qualifications
cy-gb	Y gweithlu addysg, adnoddau a chymwysterau

en-gb	Increasing the number of teachers who can teach Welsh or can teach through the medium of Welsh is one of the transformational changes set out in the Cymraeg 2050 strategy.
cy-gb	Mae cynyddu nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu’r Gymraeg neu drwy gyfrwng y Gymraeg yn un o’r newidiadau trawsnewidiol a nodir yn strategaeth Cymraeg 2050.

en-gb	To see a growth in the number of learners in Welsh-medium education, it is necessary to ensure an adequate workforce to educate them, and this can be challenging.
cy-gb	Er mwyn gallu gweld twf yn nifer y disgyblion mewn addysg Gymraeg, mae angen sicrhau gweithlu digonol i’w haddysgu ac mae hyn yn gallu bod yn heriol.

en-gb	In Cymraeg 2050, we have set the following goals by 2031:
cy-gb	Yn Cymraeg 2050, rydym wedi gosod y nodau canlynol erbyn 2031:

en-gb	3,900 primary teachers able to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	3,900 o athrawon cynradd a all addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	4,100 secondary teachers able to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	4,100 o athrawon uwchradd a all addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	The latest data from the Pupil Level Annual School Census for the 2023/24 academic year shows that:
cy-gb	Mae data diweddaraf y Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (CYBLD) ar gyfer blwyddyn academaidd 2023/24, yn dangos bod:

en-gb	2,792 primary teachers are able to teach through the medium of Welsh and 2,549 secondary teachers are able to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	2,792 o athrawon cynradd sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg a 2,549 o athrawon uwchradd sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	These figures show a slight decline from 2022/23 – see Chart 10 below.
cy-gb	Mae’r ffigurau hyn yn dangos gostyngiad bach ers 2022/23 – gweler Siart 10 isod.

en-gb	Attracting a sufficient number of teachers to teach Welsh or through the medium of Welsh remains a challenge.
cy-gb	Mae denu nifer digonol o athrawon i addysgu’r Gymraeg neu drwy gyfrwng y Gymraeg yn parhau’n her.

en-gb	During the reporting year, a number of the steps set out in the Welsh in education workforce plan continued to be implemented, as follows:
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, aethpwyd ati i barhau i weithredu nifer o’r camau a nodir yng Nghynllun y gweithlu Cymraeg mewn addysg fel y ganlyn:

en-gb	16 places have been funded for primary teachers who want to switch to secondary teaching through the Conversion Programme.
cy-gb	Ariannwyd 16 lle i athrawon cynradd sydd am newid i fod yn athrawon uwchradd drwy’r Cynllun Pontio.

en-gb	26 projects were awarded funding through the grant for the development of Welsh-medium workforce capacity for schools, worth over £950,000.
cy-gb	Dyfarnwyd grantiau i 26 o brosiectau trwy’r grant ar gyfer datblygu capasiti’r gweithlu cyfrwng Cymraeg i ysgolion, gwerth dros £950,000.

en-gb	This helps schools develop innovative ways of solving some of their recruitment challenges.
cy-gb	Mae’r grantiau yn helpu ysgolion i ddatblygu ffyrdd arloesol o ddatrys rhai o’u heriau recriwtio.

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol established Cadw Cyswllt which promotes opportunities for students in England to return to Wales to prepare to teach, and a project to mentor undergraduates to consider moving on to become teachers.
cy-gb	Sefydlodd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol Cadw Cyswllt sy’n hyrwyddo cyfleoedd i fyfyrwyr yn Lloegr ddychwelyd i Gymru i baratoi i addysgu a phrosiect i fentora is-raddedigion i ystyried symud ymlaen i fod yn athrawon.

en-gb	81 teachers were awarded a bursary to keep Welsh and Welsh-medium teachers in secondary schools.
cy-gb	Dyfarnwyd bwrsari i gadw athrawon Cymraeg a chyfrwng Cymraeg mewn ysgolion uwchradd i 81 o athrawon.

en-gb	We will monitor whether they continue in the system over the next few years.
cy-gb	Byddwn yn monitro a fyddant yn parhau yn y system dros y blynyddoedd nesaf.

en-gb	We continue to support teachers in English-medium schools, to develop their ability to use and teach Welsh.
cy-gb	Rydym yn parhau i gefnogi athrawon mewn ysgolion cyfrwng Saesneg i ddatblygu eu gallu i ddefnyddio’r Gymraeg ac i’w haddysgu.

en-gb	In February 2023, a national officer started with the National Centre for Learning Welsh, to work with the regional consortia, local authorities and sabbatical scheme providers, to plan and develop a coherent programme for practitioners to learn Welsh.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2023, dechreuodd swyddog cenedlaethol gyda’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i weithio gyda’r consortia rhanbarthol, yr awdurdodau lleol a’r darparwyr cynllun sabothol, i gynllunio a datblygu rhaglen gydlynol i ymarferwyr ddysgu Cymraeg.

en-gb	In line with the commitment in the Welsh in education workforce plan, alongside this report, we have also published an update to the following documents:
cy-gb	Yn unol â’r ymrwymiad yng Nghynllun y gweithlu Cymraeg mewn addysg, ochr yn ochr â’r adroddiad hwn, rydym hefyd wedi cyhoeddi diweddariad i’r dogfennau canlynol:

en-gb	Welsh in education workforce plan: data analysis
cy-gb	Cynllun y gweithlu Cymraeg mewn addysg: dadansoddiad data

en-gb	Welsh in education workforce plan: summary of Welsh in education strategic plans
cy-gb	Cynllun y gweithlu Cymraeg mewn addysg: crynodeb o gynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg

en-gb	The post-16 workforce
cy-gb	Y gweithlu ôl-16

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol is leading on the development of the post-16 workforce and has a number of training schemes in operation to develop the language and pedagogical skills of staff, ranging from those confident in their Welsh skills to staff embarking on their journey to learn Welsh.
cy-gb	Mae'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn arwain ar ddatblygu'r gweithlu ôl-16 ac mae ganddo nifer o gynlluniau hyfforddi ar waith i ddatblygu sgiliau iaith ac addysgeg staff, yn amrywio o'r rhai sy'n hyderus yn eu sgiliau Cymraeg i staff sy'n cychwyn ar eu taith i ddysgu'r Gymraeg.

en-gb	Our funding to the Coleg supports the Coleg's schemes, including the Sgiliaith National Development Programme, the Academic Staff Development Programme, the Gwreiddio Scheme, and they also fund PhD research scholarships that increase the capacity of Higher Education institutions to offer Welsh-medium courses.
cy-gb	Mae ein cyllid i’r Coleg yn cefnogi cynlluniau'r Coleg, gan gynnwys Rhaglen Datblygu Genedlaethol Sgiliaith, y Rhaglen Datblygu Staff Academaidd, Cynllun Gwreiddio, ac maent hefyd yn ariannu ysgoloriaethau ymchwil PhD sy'n cynyddu gallu sefydliadau Addysg uwch i gynnig cyrsiau cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The Coleg provides support for Initial Teacher Education partnerships as well as running two specific projects to develop the confidence of students to teach through the medium of Welsh, and to attract students back to Wales to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae'r Coleg yn darparu cefnogaeth i bartneriaethau Addysg Gychwynnol Athrawon yn ogystal â chynnal dau brosiect penodol i ddatblygu hyder myfyrwyr er mwyn gallu addysgu drwy'r Gymraeg, ac i ddenu myfyrwyr yn ôl i Gymru i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	In addition, the Coleg received additional funding in 2023-24 to run a mentoring scheme to encourage and strengthen the Welsh language skills of students following FE Postgraduate Certificate of Education courses at Welsh universities.
cy-gb	Yn ogystal, derbyniodd y Coleg gyllid ychwanegol yn 2023-24 i redeg cynllun mentora i gryfhau ac annog sgiliau Cymraeg myfyrwyr ar gyrsiau Tystysgrif Addysg i Raddedigion AB ym mhrifysgolion Cymru.

en-gb	Our funding to the National Centre for Learning Welsh supports a range of interventions for the post-16 workforce, including the Work Welsh scheme delivered in conjunction with the Coleg to develop the language skills of tutors and lecturers.
cy-gb	Mae ein cyllid i'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Cenedlaethol yn cefnogi ystod o ymyraethau ar gyfer y gweithlu ôl-16, gan gynnwys y cynllun Cymraeg Gwaith a ddarperir ar y cyd â'r Coleg er mwyn datblygu sgiliau iaith tiwtoriaid a darlithwyr.

en-gb	During 2023-24, 901 employees followed learning courses, with 7 universities and 11 further education colleges committing to the scheme.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, dilynodd 901 o gyflogeion gyrsiau dysgu, gyda 7 prifysgol ac 11 o golegau addysg bellach wedi ymrwymo i’r cynllun.

en-gb	In addition, 212 employees followed the Self-Study course with the help of a tutor.
cy-gb	Hefyd, dilynodd 212 o gyflogeion y cwrs Hunan-Astudio gyda chymorth tiwtor.

en-gb	We also provide an incentive grant for Postgraduate Certificate of Education students to improve their Welsh language teaching and learning skills.
cy-gb	Rydym hefyd yn darparu grant cymhelliant i fyfyrwyr Tystysgrif Addysg i Raddedigion i wella eu sgiliau addysgu a dysgu Cymraeg.

en-gb	Under the scheme, students studying any subject (other than Welsh) can apply for an additional grant of £1,000, and Initial Teacher Education providers have committed to providing opportunities (up to 40 credits) on the course to develop Welsh language skills.
cy-gb	O dan y cynllun, gall myfyrwyr sy'n astudio unrhyw bwnc (ac eithrio'r Gymraeg) wneud cais am grant ychwanegol o £1,000 ac mae darparwyr Addysg Gychwynnol Athrawon wedi ymrwymo i ddarparu cyfleoedd (hyd at 40 credyd) ar y cwrs i ddatblygu sgiliau Cymraeg

en-gb	Educational resources
cy-gb	Adnoddau addysg

en-gb	On 1 April 2023, Adnodd was established to support schools and practitioners to create resources that support their local curriculum as schools introduce the new curriculum.
cy-gb	Ar 1 Ebrill 2023, sefydlwyd corff Adnodd i gefnogi ysgolion ac ymarferwyr i greu adnoddau sy'n cefnogi eu cwricwlwm lleol wrth i ysgolion gyflwyno’r cwricwlwm newydd.

en-gb	It will be a prominent and accessible service that will support teachers, publishers, stakeholders and other organisations to work together to create the most useful resources possible for schools and learners.
cy-gb	Bydd yn wasanaeth amlwg a hygyrch a fydd yn helpu athrawon, cyhoeddwyr, rhanddeiliaid a sefydliadau eraill i gydweithio i greu'r adnoddau mwyaf defnyddiol posibl i ysgolion a dysgwyr.

en-gb	This will help ensure a more strategic approach to commissioning educational resources.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau dull mwy strategol o gomisiynu adnoddau addysgol.

en-gb	New materials will be developed in accordance with the principles and ethos of the new curriculum.
cy-gb	Bydd deunyddiau newydd yn cael eu datblygu yn unol ag egwyddorion ac ethos y cwricwlwm newydd.

en-gb	Teachers and learners will have better access to relevant and suitable resources for the Curriculum for Wales.
cy-gb	Bydd gan athrawon a dysgwyr well mynediad at adnoddau perthnasol ac addas ar gyfer y Cwricwlwm i Gymru.

en-gb	The 2023-24 financial year were very early days for Adnodd as it appointed a Board, Chair and Chief Executive Officer – who took up his role in January 2024.
cy-gb	Roedd blwyddyn ariannol 2023-24 yn ddyddiau cynnar iawn i Adnodd fel corff wrth iddo benodi Bwrdd, Cadeirydd a Phrif Swyddog Gweithredol – a ddechreuodd yn ei rôl ym mis Ionawr 2024.

en-gb	Over time, all existing Welsh Government contracts and grants are expected to transfer to Adnodd.
cy-gb	Gydag amser, disgwylir i holl gontractau a grantiau presennol Llywodraeth Cymru drosglwyddo i Adnodd.

en-gb	However, during the reporting year, the Welsh Government continued this work ensuring that a range of resources were available to support learners.
cy-gb	Ond yn ystod y flwyddyn adrodd, parhaodd Llywodraeth Cymru â’r gwaith hwn gan sicrhau bod amrywiaeth o adnoddau ar gael i gefnogi dysgwyr.

en-gb	Following the success of Mwy o Stori'r Iaith, published by Atebol and Rondo in March 2023, Mwy o Stori'r Iaith Part 2 was funded to expand provision.
cy-gb	Yn dilyn llwyddiant adnodd Mwy o Stori’r Iaith a gyhoeddwyd gan Atebol a Rondo ym mis Mawrth 2023, ariannwyd Mwy o Stori’r Iaith Rhan 2 er mwyn ehangu’r ddarpariaeth.

en-gb	The first part of the project coincides with the television series broadcast on S4C in March 2023, Stori'r Iaith.
cy-gb	Mae rhan gyntaf y prosiect yn cyd-fynd â’r gyfres deledu a ddarllenwyd ar S4C ym mis Mawrth 2023, Stori’r Iaith.

en-gb	We continued the development of resources for learning about the history and contribution of Black, Asian and minority ethnic people.
cy-gb	Parhawyd â’r gwaith o ddatblygu adnoddau ar gyfer dysgu am hanes a chyfraniad Pobl Ddu, Asiaidd ac ethnig leiafrifol.

en-gb	Brethyn Cymru – a digital timeline to accompany bilingual posters sent to all schools in Wales – and Our Welsh History – a website celebrating the wealth of diversity within Welsh history – have been published.
cy-gb	Cyhoeddwyd Brethyn Cymru, sef llinell amser ddigidol i gyd-fynd â phosteri dwyieithog a gafodd eu hanfon at bob ysgol yng Nghymru, a Hanes Cymru Ni, sef gwefan sy’n dathlu cyfoeth amrywiaeth hanes Cymru.

en-gb	Joint work with the Curriculum Division continued on a grant of over £800,000 to the Welsh Books Council.
cy-gb	Parhaodd gwaith ar y cyd ag Is-adran y Cwricwlwm ar grant o dros £800,000 i Gyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	This is a three-year grant (2022-25) to create reading materials for learners between the ages of 3-16 that offer an insight into Wales’ culture, people, and history, as well as the wider world.
cy-gb	Mae’n grant tair blynedd (2022-25) i greu deunyddiau darllen i ddysgwyr 3-16 oed sy’n cynnig mewnwelediad i ddiwylliant, pobl a hanes Cymru yn ogystal â’r byd ehangach.

en-gb	The scheme will support the objectives of the 4 purposes of Curriculum for Wales, support the development of key empathy skills, contribute to emotional and mental well-being, and ignite learners' imagination and creativity.
cy-gb	Bydd y cynllun yn cefnogi amcanion 4 diben Cwricwlwm i Gymru, yn cefnogi datblygiad sgiliau empathi allweddol, yn cyfrannu at les emosiynol a meddyliol ac yn tanio dychymyg a chreadigrwydd dysgwyr.

en-gb	To support GCSE, AS and A-level qualifications, 21 new titles were published in 2023-24 through a grant awarded to the Welsh Joint Education Committee (WJEC) to provide Welsh language versions of textbooks and revision books.
cy-gb	Er mwyn cefnogi cymwysterau TGAU, Uwch Gyfrannol ac Uwch, cyhoeddwyd 21 teitl newydd yn ystod 2023-24 drwy grant a ddarparwyd i Gyd-bwyllgor Addysg Cymru (CBAC), i ddarparu fersiynau Cymraeg o werslyfrau a llyfrau adolygu.

en-gb	We continued to work with the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to identify the need for bilingual digital resources for post-16 students, to be used in blended learning provision, along with resources to support apprenticeships.
cy-gb	Parhaodd y gwaith gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i adnabod yr angen am adnoddau digidol dwyieithog i fyfyrwyr ôl-16 i’w defnyddio ar gyfer darpariaeth dysgu cyfunol, ynghyd ag adnoddau i gefnogi prentisiaethau.

en-gb	Once again this year, RNIB was awarded a grant to create braille, large print and audio resources through the medium of Welsh as part of the development of resources for learners with additional learning needs.
cy-gb	Unwaith eto eleni, dyfarnwyd grant i RNIB i greu adnoddau braille, print bras a sain drwy gyfrwng y Gymraeg fel rhan o’r gwaith i ddatblygu adnoddau ar gyfer dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol.

en-gb	Work also continued on a £272,000 grant awarded to GwE to develop the Ein Llais Ni scheme.
cy-gb	Parhaodd y gwaith hefyd ar grant o £272,000 a ddyfarnwyd i GwE ddatblygu cynllun Ein Llais Ni.

en-gb	This scheme will build learners' self-confidence and well-being, developing them into confident bilingual communicators, and will experiment with strategies (including the use of digital tools) to promote oracy skills in Welsh.
cy-gb	Bydd y cynllun hwn yn meithrin hunan hyder a lles dysgwyr a’u datblygu’n gyfathrebwyr dwyieithog hyderus, yn arbrofi â strategaethau (gan gynnwys defnyddio arfau digidol) er mwyn hyrwyddo sgiliau llafaredd yn y Gymraeg.

en-gb	Increasing the use of Welsh
cy-gb	Cynyddu defnydd o’r Gymraeg

en-gb	The second main target of Cymraeg 2050 is to increase the daily use of our language, and we are working with various partners to create opportunities for that use.
cy-gb	Ail brif darged Cymraeg 2050 yw cynyddu defnydd dyddiol o’n hiaith ac rydym yn gweithio gydag amrywiol bartneriaid i greu cyfleoedd ar gyfer y defnydd hwnnw.

en-gb	We believe that the Welsh language belongs to us all and we want everyone, no matter how much Welsh they have, to feel confident to use it every day.
cy-gb	Rydym ni’n credu bod y Gymraeg yn perthyn i bawb ac rydym ni am i bawb, waeth faint o Gymraeg sydd ganddyn nhw, deimlo’n hyderus i’w defnyddio bob dydd.

en-gb	We discuss this in the section below.
cy-gb	Rydym yn trafod y maes hwn yn yr adran hon.

en-gb	The current situation – how many people can speak Welsh?
cy-gb	Y sefyllfa gyfredol – faint o bobl sy’n siarad Cymraeg?

en-gb	We have set a target to increase the percentage of people aged three or over who speak Welsh daily and who are able to speak more than a few words of our language to at least 20% by 2050, in line with the increase in speakers.
cy-gb	Rydym ni wedi gosod targed i gynyddu canran y bobl tair oed neu’n hŷn sy’n siarad Cymraeg bob dydd, ac sy’n gallu siarad mwy nag ychydig o eiriau o’n hiaith, i o leiaf 20% erbyn 2050 i gyd-fynd â’r twf mewn siaradwyr.

en-gb	This target is also one of the national indicators set out in the Well-being of Future Generations (Wales) Act) 2015.
cy-gb	Mae’r targed hwn hefyd yn un o’r dangosyddion cenedlaethol a nodwyd yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	It is very difficult to measure language use.
cy-gb	Mae’n anodd iawn mesur defnydd iaith.

en-gb	One way of doing this is by conducting occasional language use surveys.
cy-gb	Un ffordd o wneud hynny yw drwy gynnal arolygon defnydd iaith achlysurol.

en-gb	To that end, the most recent Welsh Language Use Survey was conducted in July 2019, but was affected by COVID-19.
cy-gb	I’r perwyl hwnnw, cynhaliwyd yr Arolwg Defnydd Iaith diweddaraf ym mis Gorffennaf 2019, ond effeithiodd COVID-19 ar y gwaith.

en-gb	We provided details on the results of this survey in our previous annual report.
cy-gb	Rydym yn manylu ar ganlyniadau’r arolwg hwn yn ein hadroddiad blynyddol diwethaf.

en-gb	The 2019-20 Welsh Language Use Survey shows that 10% of the population continues to speak Welsh daily and more than a few words.
cy-gb	Mae arolwg defnydd iaith 2019-20 yn dangos bod 10% o’r boblogaeth yn parhau i siarad Cymraeg yn ddyddiol a mwy nag ychydig o eiriau.

en-gb	This therefore means that half of Welsh speakers use their Welsh every day.
cy-gb	Mae hyn felly’n golygu bod hanner siaradwyr Cymraeg yn defnyddio eu Cymraeg bob dydd.

en-gb	We have published subject summaries about use of Welsh at home and in education, social use of Welsh, and use of Welsh with service providers from the 2019-20 Welsh Language Use Survey.
cy-gb	Rydym wedi cyhoeddi crynodebau pwnc am ddefnydd o’r Gymraeg yn y cartref ac mewn addysg, defnydd cymdeithasol o’r Gymraeg, a defnydd o’r Gymraeg gyda darparwyr gwasanaethau o Arolwg Defnydd Iaith 2019-20.

en-gb	A statistical bulletin on Welsh language use in the workplace was published in September 2023, and further discussion of these statistics can be found in the Workplace section below.
cy-gb	Cafodd bwletin ystadegol am ddefnydd o’r Gymraeg yn y gweithle ei gyhoeddi ym mis Medi 2023, a cheir trafodaeth bellach am yr ystadegau hyn yn adran y Gweithle isod.

en-gb	Although Welsh Language Use Surveys are used to monitor progress towards the target of doubling the daily use of our language, for more regular results, we also use the results of the National Survey for Wales for adults (aged 16 or over).
cy-gb	Er mai arolygon defnydd iaith sy’n cael eu defnyddio i fonitro cynnydd tuag at y targed o ddyblu defnydd dyddiol o’n hiaith, er mwyn cael canlyniadau mwy rheolaidd, rydym hefyd yn defnyddio canlyniadau Arolwg Cenedlaethol Cymru ar gyfer oedolion (16 oed neu hŷn).

en-gb	According to the National Survey for Wales, the percentage of adults aged 16 or over who speak Welsh daily and can speak more than a few words of Welsh has remained fairly stable, very similar to the findings of the Welsh Language Use Survey 2019-20.
cy-gb	Yn ôl Arolwg Cenedlaethol Cymru, mae canran yr oedolion 16 oed neu hŷn sy’n siarad Cymraeg bob dydd ac sy’n gallu siarad mwy nag ychydig eiriau o Gymraeg wedi aros yn eithaf sefydlog, yn debyg iawn i ganfyddiadau Arolwg Defnydd Iaith 2019-20.

en-gb	The National Survey for Wales was not held in 2023-24, but the percentage in 2022-23 was 11%.
cy-gb	Ni chafodd Arolwg Cenedlaethol Cymru ei gynnal yn 2023-24, ond 11% oedd y ganran yn 2022-23.

en-gb	Further information on this is provided in the Social use of Welsh section below.
cy-gb	Ceir mwy o wybodaeth ar hyn yn yr adran Defnydd cymdeithasol o’r Gymraeg, isod.

en-gb	Language use at school – The Welsh Language Charter (Siarter Iaith)
cy-gb	Defnydd iaith yn yr ysgol – y Siarter Iaith

en-gb	The Welsh Language Charter is key in promoting a strong Welsh ethos in schools, and provides various activities to support learners aged 3-18 to enjoy the Welsh language.
cy-gb	Mae’r Siarter Iaith yn allweddol wrth hyrwyddo ethos Cymraeg cryf mewn ysgolion ac yn darparu amrywiol weithgareddau i gefnogi dysgwyr 3-18 oed i fwynhau’r Gymraeg.

en-gb	We want to inspire children and young people to use Welsh in all aspects of their lives, so the Charter encourages all members of the school community to get involved, whether they are members of the school workforce or council, learners and their parents, governors or the wider community.
cy-gb	Rydym am ysbrydoli plant a phobl ifanc i ddefnyddio’r Gymraeg ym mhob agwedd o’u bywydau, felly mae’r Siarter yn annog pob aelod o gymuned yr ysgol i gymryd rhan, boed yn aelodau o weithlu’r ysgol a’r cyngor, yn ddysgwyr a’u rhieni, llywodraethwyr a’r gymuned ehangach.

en-gb	Different versions of the Charter are available for use in primary, secondary and all-age schools, whether Welsh or English-medium or bilingual.
cy-gb	Mae gwahanol fersiynau o’r Siarter ar gael i'w defnyddio mewn ysgolion cynradd, uwchradd ac ysgolion pob oed, boed y rheiny’n ysgolion cyfrwng Cymraeg, Saesneg neu ddwyieithog.

en-gb	In September 2023, following close collaboration with external partners, a new National Framework for the Charter was published to provide focus and clear guidance to those implementing it – be it local co-ordinators in local authorities across Wales, school co-ordinators or the whole workforce of our schools.
cy-gb	Fis Medi 2023, yn dilyn cydweithio agos gyda phartneriaid allanol, cyhoeddwyd Fframwaith Cenedlaethol newydd ar gyfer y Siarter i roi ffocws ac arweiniad clir i'r sawl sy’n ei gweithredu – boed yn gydlynwyr lleol yn yr awdurdodau lleol leled Cymru, yn gydlynwyr mewn ysgolion a’r holl weithlu yn ein hysgolion.

en-gb	During the reporting year, we worked on a new publicity programme for the Welsh Language Charter and created a range of resources suitable for use in schools across Wales.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, buom yn gweithio ar raglen gyhoeddusrwydd newydd i'r Siarter Iaith a chrëwyd ystod o adnoddau i'w defnyddio mewn ysgolion ledled Cymru.

en-gb	New guidance has been commissioned for the implementation of Charter programmes, including Cymraeg Campus.
cy-gb	Comisiynwyd canllawiau o’r newydd ar gyfer gweithredu rhaglenni’r Siarter, gan gynnwys Cymraeg Campus.

en-gb	A short animation explaining the aim and objectives of the programme was commissioned, along with a video to interview those taking part in the Charter across the country discussing its importance in their area.
cy-gb	Comisiynwyd animeiddiad byr yn egluro nod ac amcanion y rhaglen, ynghyd â chomisiynu fideo a fyddai’n cyfweld â chyfranwyr ar draws y wlad i sôn am bwysigrwydd y rhaglen yn eu hardal nhw.

en-gb	New certificates have also been commissioned to be issued to schools that have been awarded a bronze, silver or gold award on their Welsh Language Charter journey.
cy-gb	Mae tystysgrifau newydd hefyd wedi eu comisiynu i’w dosbarthu i ysgolion sydd wedi ennill gwobr efydd, arian neu aur ar eu taith Siarter Iaith.

en-gb	Work is ongoing to develop new friends for beloved characters Seren and Sbarc, who will develop the inclusion and diversity element of the programme.
cy-gb	Mae gwaith yn mynd rhagddo i ddatblygu ffrindiau newydd i gymeriadau hoffus Seren a Sbarc, a fydd yn datblygu elfen gynhwysiant ac amrywiaeth y rhaglen.

en-gb	The workplace
cy-gb	Y gweithle

en-gb	Workplaces are vital spaces in increasing use of Welsh.
cy-gb	Mae gweithleoedd yn ofodau hollbwysig o ran cynyddu defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	They offer people the opportunity to use their Welsh, practise speaking it and develop their confidence and skills.
cy-gb	Maent yn cynnig cyfle i bobl ddefnyddio eu Cymraeg, ymarfer ei siarad a datblygu eu hyder a’u sgiliau.

en-gb	In September 2023, a new analysis of the 2019-20 Welsh Language Use Survey was published which reports on usage and attitudes towards Welsh in the workplace.
cy-gb	Ym mis Medi 2023, cyhoeddwyd dadansoddiad newydd o Arolwg Defnydd Iaith 2019-20 sy’n adrodd ar ddefnydd ac agweddau tuag at y Gymraeg yn y gweithle.

en-gb	This analysis also reported on people's views on the availability of technologies and training opportunities to support the use of Welsh at work.
cy-gb	Roedd y dadansoddiad hwn hefyd yn adrodd ar farn pobl am argaeledd technolegau a chyfleoedd hyfforddi i gynorthwyo'r defnydd o'r Gymraeg yn y gwaith.

en-gb	More than half of Welsh speakers aged 16 or over in work said they spoke Welsh to their colleagues at least sometimes.
cy-gb	Dywedodd dros hanner y siaradwyr Cymraeg 16 oed neu hŷn mewn gwaith eu bod yn siarad Cymraeg â'u cydweithwyr o leiaf weithiau.

en-gb	Just under 1 in 5 always spoke Welsh to colleagues.
cy-gb	Roedd ychydig o dan 1 o bob 5 bob amser yn siarad Cymraeg â chydweithwyr.

en-gb	Older Welsh speakers and Welsh speakers living in the North-west were most likely to report using Welsh in their workplace.
cy-gb	Siaradwyr Cymraeg hŷn a siaradwyr Cymraeg sy’n byw yn y gogledd-orllewin oedd fwyaf tebygol o adrodd eu bod yn defnyddio'r Gymraeg yn eu gweithle.

en-gb	Almost half (46%) of Welsh speakers aged 16 or over in work reported that their employer offered training or support to improve their Welsh (excluding those who replied that they did not know).
cy-gb	Roedd bron i hanner (46%) y siaradwyr Cymraeg 16 oed neu hŷn mewn gwaith wedi nodi bod eu cyflogwr yn cynnig hyfforddiant neu gymorth i wella eu Cymraeg (gan eithrio’r rhai atebodd nad oeddent yn gwybod).

en-gb	Of those who expressed an opinion, almost half (46%) of Welsh speakers said all or almost all of their colleagues were supportive of Welsh, and more than three quarters (76%) considered most or all of their colleagues to be supportive of the language.
cy-gb	O'r rhai fynegodd farn, dywedodd bron i hanner (46%) y siaradwyr Cymraeg fod pob un neu bron pob un o’u cydweithwyr yn gefnogol i'r Gymraeg, ac roedd mwy na thri chwarter (76%) yn ystyried bod y rhan fwyaf neu bob un o'u cydweithwyr yn gefnogol o’r iaith.

en-gb	Over two thirds (69%) of Welsh speakers aged 16 or over who work, but are not self-employed, believed their employer was supportive of the use of Welsh in most formal and informal aspects of the business.
cy-gb	Roedd dros ddwy ran o dair (69%) o siaradwyr Cymraeg 16 oed neu'n hŷn sy’n gweithio ond nad ydynt yn hunangyflogedig, yn credu bod eu cyflogwr yn gefnogol i'r defnydd o'r Gymraeg yn y rhan fwyaf o agweddau ffurfiol ac anffurfiol ar y busnes.

en-gb	13% considered their employer to be supportive of the use of Welsh in informal aspects, but not in formal aspects of the business, while 8% considered their employer was not supportive of the use of Welsh in any aspect of the business.
cy-gb	Roedd 13% o'r farn bod eu cyflogwr yn gefnogol i'r defnydd o'r Gymraeg mewn agweddau anffurfiol ond nid mewn agweddau ffurfiol ar y busnes, tra bod 8% yn ystyried nad oedd eu cyflogwr yn gefnogol i'r defnydd o'r Gymraeg mewn unrhyw agwedd ar y busnes.

en-gb	Work Welsh
cy-gb	Cymraeg Gwaith

en-gb	The National Centre for Learning Welsh’s Work Welsh programme provides courses ranging from online self-study taster courses to intensive learning courses.
cy-gb	Mae rhaglen Cymraeg Gwaith y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn darparu cyrsiau sy’n amrywio o gyrsiau blasu hunan-astudio ar-lein i gyrsiau dysgu dwys.

en-gb	As well as increasing the number of Welsh speakers and Welsh language use, Work Welsh also allows organisations to provide better Welsh language services to their users.
cy-gb	Yn ogystal â chynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg a’r defnydd ohoni, mae Cymraeg Gwaith hefyd yn caniatáu i gyrff ddarparu gwasanaethau Cymraeg gwell i’w defnyddwyr.

en-gb	The reporting year was another successful year for the programme, with 578 employers accessing Work Welsh courses during 2023-24.
cy-gb	Roedd y flwyddyn adrodd yn flwyddyn arall lwyddiannus i’r rhaglen, gyda 578 o gyflogwyr yn manteisio ar gyrsiau Cymraeg Gwaith yn ystod 2023-24.

en-gb	Work Welsh provides courses across a range of levels.
cy-gb	Mae Cymraeg Gwaith yn darparu cyrsiau ar ystod o lefelau.

en-gb	During 2023-24, 6,071 people took self-study taster courses, 954 followed learning courses with a tutor or with tutor support, and 331 took intensive learning courses.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, dilynodd 6,071 o bobl gyrsiau blasu hunan-astudio, 954 gyrsiau dysgu gyda thiwtor neu gyda chefnogaeth tiwtor, a 331 o ddysgwyr gyrsiau dysgu dwys.

en-gb	The sectoral courses proved popular again during 2023-24, with 1,113 taking part in the courses for the further and higher education sectors; 500 in the courses for headteachers and teachers; 610 in the programme for local authorities; 1,514 in the health and care sector programme; and 726 in the Camau programme that has been specifically developed for childcare workers.
cy-gb	Fe brofodd y cyrsiau sectorol yn boblogaidd unwaith eto yn ystod 2023-24, gyda 1,113 yn cymryd rhan yn y cyrsiau i’r sectorau addysg bellach ac uwch; 500 yn y cyrsiau ar gyfer penaethiaid ac athrawon; 610 yn y rhaglen i awdurdodau lleol; 1,514 yn y rhaglen i’r sector iechyd a gofal; a 726 yn y rhaglen Camau, sydd wedi ei datblygu’n benodol ar gyfer gweithwyr gofal plant.

en-gb	Welsh language use in the Welsh Government
cy-gb	Y defnydd o’r Gymraeg yn Llywodraeth Cymru

en-gb	In our internal use of Welsh strategy within the Welsh Government – Cymraeg.
cy-gb	Yn ein strategaeth ar gyfer defnyddio’r Gymraeg yn fewnol yn Llywodraeth Cymru, Cymraeg.

en-gb	It belongs to us all, we set a long-term aim to develop and promote the use of the language in the organisation.
cy-gb	Mae’n perthyn i ni i gyd, rydym yn gosod nod hirdymor i ddatblygu a hyrwyddo defnydd o’r iaith yn y sefydliad.

en-gb	Our aim is that all staff working for the Welsh Government will be able to understand Welsh by 2050, meaning it would become a workplace where it is normal for Welsh and English to be used naturally and interchangeably.
cy-gb	Ein nod yw i’r holl staff sy’n gweithio i Lywodraeth Cymru allu deall Cymraeg erbyn 2050, sy’n golygu y byddai’n dod yn weithle lle mae’n arferol i’r Gymraeg a’r Saesneg gael eu defnyddio’n naturiol ac yn gyfnewidiol.

en-gb	Four themes have been at the core of strategy implementation during the first few years: learning, leadership, recruitment and technology.
cy-gb	Mae pedair thema wedi bod yn greiddiol i weithredu’r strategaeth yn ystod y blynyddoedd cyntaf: dysgu, arweinyddiaeth, recriwtio a thechnoleg.

en-gb	We have increased and expanded our Welsh learning programme, which has led to a more diverse and accessible offer and has attracted more learners to the programme.
cy-gb	Rydym wedi cynyddu ac ehangu ein rhaglen dysgu Cymraeg, sydd wedi arwain at gynnig mwy amrywiol a hygyrch ac sydd wedi denu mwy o ddysgwyr i’r rhaglen.

en-gb	In May 2020, 76 learners were following a formal Welsh language learning programme in the Welsh Government, but by 2024, there was a 740% increase in the number of our Welsh learners in the Government.
cy-gb	Ym mis Mai 2020, roedd 76 o ddysgwyr yn dilyn rhaglen dysgu Cymraeg ffurfiol yn Llywodraeth Cymru, ond erbyn 2024, gwelwyd cynnydd o 740% yn nifer ein dysgwyr Cymraeg yn y Llywodraeth.

en-gb	Our Welsh language learning offer to staff now includes 13 different options:
cy-gb	Mae ein harlwy dysgu Cymraeg i staff yn cynnwys 13 opsiwn gwahanol erbyn hyn:

en-gb	Weekly classes
cy-gb	Dosbarthiadau wythnosol

en-gb	Intensive block course
cy-gb	Cwrs Bloc Dwys

en-gb	Self-study online
cy-gb	Hunan-astudio ar-lein

en-gb	1:1 Learning
cy-gb	Dysgu 1:1

en-gb	Confidence-building
cy-gb	Codi Hyder

en-gb	Gloywi (Proficiency)
cy-gb	Gloywi

en-gb	SaySomethinginWelsh
cy-gb	SaySomethinginWelsh

en-gb	Welsh pronunciation
cy-gb	Ynganu Cymraeg

en-gb	Kick Off Cymraeg
cy-gb	Kick Off Cymraeg

en-gb	Residential courses
cy-gb	Cyrsiau Preswyl

en-gb	Welsh language course on social media
cy-gb	Cwrs Cymraeg ar y cyfryngau cymdeithasol

en-gb	Courtesy level Welsh
cy-gb	Cymraeg Cwrteisi

en-gb	Clwb Cymraeg
cy-gb	Clwb Cymraeg

en-gb	During 2023-24, 9 members of staff achieved the Coleg Cymraeg Cenedlaethol qualification, the Language Skills Certificate, in a pilot to transfer the qualification to the workplace.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, llwyddodd 9 aelod o staff i ennill cymhwyster y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, sef y Dystysgrif Sgiliau Iaith, mewn peilot i drosglwyddo’r cymhwyster i'r gweithle.

en-gb	The 9 were part of a maintaining and tracking programme this year, after gaining the Certificate, to help them put their skills into practice in the workplace.
cy-gb	Bu’r 9 yn rhan o raglen gynhaliaeth a thracio eleni, wedi iddynt ennill y Dystysgrif, i'w cynorthwyo i roi eu sgiliau ar waith yn y gweithle.

en-gb	More generally, support is also provided for our learners to practice their skills regularly through an extensive mentoring programme, Welsh language discussion networks on Microsoft Teams and informal tutor-run practice sessions, the Clwb Cymraeg.
cy-gb	Yn fwy cyffredinol, darperir cefnogaeth i’n dysgwyr hefyd ymarfer eu sgiliau’n gyson drwy raglen fentora helaeth, rhwydweithiau trafod Cymraeg ar Microsoft Teams a sesiynau ymarfer anffurfiol dan ofal tiwtor, y Clwb Cymraeg.

en-gb	We emphasise in our recruitment material that the Welsh language is an asset in Welsh Government, regardless of the role advertised.
cy-gb	Rydym yn pwysleisio yn ein deunydd recriwtio fod y Gymraeg yn ased yn Llywodraeth Cymru waeth beth yw’r rôl sy’n cael ei hysbysebu.

en-gb	An intensive Welsh training programme was introduced to a second cohort of apprentices this year with two weeks of full-time lessons.
cy-gb	Cyflwynwyd rhaglen hyfforddi Cymraeg ddwys i ail gohort o brentisiaid eleni gyda phythefnos o wersi llawn amser.

en-gb	Our focus on our senior leaders also continues, with an induction programme for new entrants into the Senior Civil Service, and guidance on the use of Welsh when chairing meetings.
cy-gb	Mae ein ffocws ar ein huwch-arweinwyr hefyd yn parhau gyda rhaglen gynefino i newydd ddyfodiaid i’r Uwch Wasanaeth Sifil, a chanllawiau ar ddefnyddio’r Gymraeg wrth gadeirio cyfarfodydd.

en-gb	Chart 13 data above shows that 33% of the Welsh Government workforce use Welsh to undertake their work.
cy-gb	Mae data Siart 13 uchod yn dangos fod 33% o weithlu Llywodraeth Cymru yn defnyddio’r Gymraeg i wneud eu gwaith.

en-gb	By achieving our goal of all staff working for the Welsh Government being able to understand Welsh by 2050, we will enable our staff to work in Welsh on a day-to-day basis, and there will be a significant increase in language use as a result.
cy-gb	Drwy gyrraedd ein nod o weld yr holl staff sy’n gweithio i Lywodraeth Cymru yn gallu deall Cymraeg erbyn 2050, byddwn yn galluogi ein staff i weithio yn y Gymraeg o ddydd i ddydd, ac fe fydd yna gynnydd sylweddol yn y defnydd a wneir o’r iaith o ganlyniad i hynny.

en-gb	Leading in a Bilingual Country
cy-gb	Arwain mewn Gwlad Ddwyieithog

en-gb	This is a language in leadership programme, with attendees having an opportunity to discuss their experiences and views on how to operate in the spirit of Cymraeg 2050 in their organisations.
cy-gb	Rhaglen iaith mewn arweinyddiaeth yw hon gyda’r sawl sy’n mynychu’n cael trafod eu profiadau a’u barn am sut i weithredu yn ysbryd Cymraeg 2050 yn eu sefydliadau.

en-gb	The programme addresses areas such as:
cy-gb	Mae’r rhaglen yn mynd i’r afael â meysydd fel:

en-gb	Unconscious bias
cy-gb	Bias isymwybodol

en-gb	Language and power
cy-gb	Iaith a phŵer

en-gb	Language and culture
cy-gb	Iaith a diwylliant

en-gb	Leadership behaviours
cy-gb	Ymddygiadau arweinwyr

en-gb	Vision and values
cy-gb	Gweledigaeth a gwerthoedd

en-gb	It is a joint programme between a company of external experts, the Cymraeg 2050 Division and Academi Wales.
cy-gb	Mae’n rhaglen ar y cyd rhwng cwmni o arbenigwyr allanol, Is-adran Cymraeg 2050 ac Academi Wales.

en-gb	This year, the third cohort finished and we are now preparing a Leading in a Bilingual Country programme which will last 5 years.
cy-gb	Eleni, daeth y trydydd cohort i ben ac rydym bellach yn paratoi rhaglen Arwain mewn Gwlad Ddwyieithog a fydd yn para 5 mlynedd.

en-gb	Services
cy-gb	Gwasanaethau

en-gb	Welsh Language Standards Regulations
cy-gb	Rheoliadau Safonau’r Gymraeg

en-gb	Preparation of standards regulations continued during the reporting year.
cy-gb	Fe wnaeth y gwaith o baratoi rheoliadau safonau barhau yn ystod y flwyddyn adrodd.

en-gb	Regulations to make standards applicable to water companies were approved by the Senedd on 19 September 2023 and came into force on 31 October 2023.
cy-gb	Cafodd Rheoliadau i wneud safonau’n gymwys i gwmnïau dŵr eu cymeradwyo gan y Senedd ar 19 Medi 2023, gan ddod i rym ar 31 Hydref 2023.

en-gb	The Welsh Language Commissioner has begun the process of imposing standards on the relevant bodies.
cy-gb	Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi dechrau’r broses o osod safonau ar y cyrff perthnasol.

en-gb	Preparatory work has also been undertaken to consult on adding more public bodies to the standards regime.
cy-gb	Gwnaed gwaith paratoadol hefyd i gynnal ymgynghoriad ar ychwanegu mwy o gyrff cyhoeddus i’r drefn safonau.

en-gb	The associated consultation has now concluded, and we are currently analysing those responses in the hope of laying statutory instruments before the Senedd in early 2025.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad cysylltiedig wedi dod i ben erbyn hyn, ac rydym wrthi’n dadansoddi’r ymatebion hynny gan obeithio gosod  offerynnau statudol gerbron y Senedd yn gynnar yn 2025.

en-gb	Helo Blod
cy-gb	Helo Blod

en-gb	Helo Blod helps individuals, businesses, charities and third sector organisations to use more Welsh by offering up to 500 words of free translations a month, as well as a Welsh text-checking service.
cy-gb	Mae Helo Blod yn helpu unigolion, busnesau, elusennau a chyrff y trydydd sector i ddefnyddio rhagor o Gymraeg drwy gynnig cyfieithiadau am ddim hyd at 500 gair y mis, yn ogystal â gwasanaeth gwirio testun Cymraeg.

en-gb	It also answers various enquiries from businesses about the Welsh language, provides Work Welsh goods and signposts to sources of support in relevant organisations.
cy-gb	Mae hefyd yn ateb ymholiadau o bob math gan fusnesau am y Gymraeg, yn darparu nwyddau Iaith Gwaith ac yn cyfeirio pobl at ffynonellau cymorth mewn sefydliadau perthnasol.

en-gb	Helo Blod is available by phone, via the website, e-mail, and social media.
cy-gb	Gellir cysylltu â Helo Blod dros y ffôn, drwy’r wefan, e-bost, a’r cyfryngau cymdeithasol.

en-gb	During 2023-24, the Helo Blod service:
cy-gb	Yn ystod 2023-24, fe wnaeth gwasanaeth Helo Blod:

en-gb	Received 3,500 requests for support and translation – 1,655 from businesses, 1,422 from charities and 423 from individuals.
cy-gb	Dderbyn 3,500 o geisiadau cymorth a chyfieithu – 1,655 gan fusnesau, 1,422 gan elusennau a 423 gan unigolion.

en-gb	These included requests to translate signs, posters, text for social media and for websites.
cy-gb	Roedd y rhain yn cynnwys ceisiadau i gyfieithu arwyddion, posteri, testun ar gyfer y cyfryngau cymdeithasol ac ar gyfer gwefannau.

en-gb	Translated 545,051 words from English to Welsh and checked 20,435 Welsh words.
cy-gb	Cyfieithu 545,051 o eiriau o Saesneg i’r Gymraeg a gwirio 20,435 o eiriau Cymraeg.

en-gb	Crossed the milestone of receiving 10,000 requests for support through the website since launching in February 2020.
cy-gb	Croesi’r garreg filltir o dderbyn 10,000 o geisiadau am gymorth drwy’r wefan ers lansio ym mis Chwefror 2020.

en-gb	Viewed 1,788 accounts created by new customers within the period:
cy-gb	Gweld 1,788 o gyfrifon yn cael eu creu gan gwsmeriaid newydd yn y cyfnod:

en-gb	735 on behalf of businesses, 389 on behalf of charities and 664 by individuals.
cy-gb	735 ar ran busnesau, 389 ar ran elusennau a 664 gan unigolion.

en-gb	Cardiff was the area with the largest number in Wales of new accounts created on behalf of businesses and charities (131), with Gwynedd in second place (89) and Powys third (75).
cy-gb	Caerdydd (131) oedd yr ardal yng Nghymru gyda’r nifer fwyaf o gyfrifon newydd yn cael eu creu ar ran busnesau ac elusennau, gyda Gwynedd yn ail (89) a Phowys (75) yn drydydd.

en-gb	158 new accounts were created by businesses and charities outside Wales.
cy-gb	Crëwyd cyfrifon newydd gan 158 o fusnesau ac elusennau y tu allan i Gymru.

en-gb	Staff also promoted the service through partners and other bodies at various events.
cy-gb	Fe aeth staff ati hefyd i hyrwyddo’r gwasanaeth drwy bartneriaid a chyrff eraill mewn amryw ddigwyddiadau.

en-gb	These included Visit Wales' regional roadshows, a presentation to businesses organised by Llwyddo'n Lleol, and a presentation by the Urdd in Welshpool in preparation for the Urdd Eisteddfod in Meifod.
cy-gb	Roedd y rhain yn cynnwys sioeau teithiol rhanbarthol Croeso Cymru, cyflwyniad i fusnesau a drefnwyd gan Llwyddo’n Lleol, a chyflwyniad gan yr Urdd yn y Trallwng wrth baratoi ar gyfer Eisteddfod yr Urdd ym Meifod.

en-gb	More than just words 2022-2027
cy-gb	Mwy na geiriau 2022-27

en-gb	The aim of More than just words, the Welsh Government's plan for strengthening Welsh language services in health and care, is to ensure that organisations recognise that language is an intrinsic part of care, and that Welsh language services are proactively offered to the people who need them.
cy-gb	Bwriad Mwy na geiriau, cynllun Llywodraeth Cymru ar gyfer cryfhau gwasanaethau Cymraeg ym maes iechyd a gofal, yw sicrhau bod sefydliadau yn cydnabod bod iaith yn rhan gynhenid o ofal, a bod gwasanaethau Cymraeg yn cael eu cynnig yn rhagweithiol i’r bobl sydd eu hangen.

en-gb	The new More than just words 2022-27 plan was launched in August 2022.
cy-gb	Lansiwyd cynllun newydd Mwy na geiriau 2022-27 ym mis Awst 2022.

en-gb	The plan is set in the context that the Welsh language belongs to us all and that it should be incorporated into health and social care services across Wales so that individuals receive care that meets their language needs without having to ask for it.
cy-gb	Mae'r cynllun wedi'i osod yn y cyd-destun bod Cymraeg yn perthyn i ni i gyd ac y dylid ei hymgorffori mewn gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ledled Cymru, fel bod unigolion yn derbyn gofal sy'n diwallu eu hanghenion iaith heb orfod gofyn amdano.

en-gb	The first annual report on the plan was published in December 2023 in order to look at its first year (August 2022-August 2023).
cy-gb	Cyhoeddwyd yr adroddiad blynyddol cyntaf ar y cynllun ym mis Rhagfyr 2023 i edrych ar ei flwyddyn gyntaf (Awst 2022-Awst 2023).

en-gb	During the reporting year, senior leaders from across the health and care sector took part in the Leading in a Bilingual Country programme, which works towards embedding the spirit of Cymraeg 2050 in organisational culture and policies.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, cymerodd uwch-arweinwyr o bob rhan o'r sector iechyd a gofal ran yn y rhaglen Arwain mewn Gwlad Ddwyieithog, sy'n gweithio tuag at wreiddio ysbryd Cymraeg 2050 mewn diwylliant a pholisïau sefydliadol.

en-gb	Personal performance objectives were set for NHS board chairs and Directors of Social Services.
cy-gb	Gosodwyd amcanion perfformiad personol ar gyfer cadeiryddion byrddau’r GIG a Chyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol.

en-gb	The aim was for organisations to show how they have led in a way that mainstreams the Welsh language within plans and services.
cy-gb	Nod yr amcanion oedd bod y sefydliadu yn dangos sut maent wedi arwain mewn ffordd sy’n prif-ffrydio’r Gymraeg mewn cynlluniau a gwasanaethau.

en-gb	The Duty of Quality was also introduced, with the statutory guidance recognising the importance of the Welsh language and the More than just words plan.
cy-gb	Cyflwynwyd hefyd y Ddyletswydd Ansawdd, gyda’r canllawiau statudol yn cydnabod pwysigrwydd y Gymraeg a chynllun Mwy na geiriau.

en-gb	Many of the staff working in health and social care are able to speak some Welsh, but lack confidence to use it.
cy-gb	Mae llawer o’r staff sy’n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol yn gallu siarad peth Cymraeg ond heb yr hyder i’w defnyddio.

en-gb	During the year, the National Centre for Learning Welsh developed a learning Welsh programme to support colleagues to gain confidence to use their Welsh.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn, bu’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn datblygu rhaglen dysgu Cymraeg i gefnogi cydweithwyr i ennyn hyder i ddefnyddio’u Cymraeg.

en-gb	To coincide with the compulsory language awareness course, launched last year for the NHS, this year Social Care Wales launched a Welsh language awareness e-learning module to help people working in social care, early years and childcare learn more about Welsh and working bilingually.
cy-gb	I gyd-fynd â’r cwrs ymwybyddiaeth iaith gorfodol, a lansiwyd y llynedd ar gyfer y GIG, eleni lansiodd Gofal Cymdeithasol Cymru fodiwl e-ddysgu ymwybyddiaeth o'r Gymraeg i helpu pobl sy'n gweithio ym maes gofal cymdeithasol, y blynyddoedd cynnar a gofal plant i ddysgu mwy am y Gymraeg a gweithio'n ddwyieithog.

en-gb	Reflecting the important role technology has to play in increasing interaction between patients, service users and professionals, the NHS app, which includes a range of useful features to help the public interact with the NHS, has been made available bilingually.
cy-gb	Gan adlewyrchu’r rhan bwysig sydd gan dechnoleg i’w chwarae o ran cynyddu’r rhyngweithio rhwng cleifion, defnyddwyr gwasanaeth a gweithwyr proffesiynol, sicrhawyd fod ap y GIG, sy’n cynnwys ystod o nodweddion defnyddiol i helpu’r cyhoedd i ryngweithio gyda’r GIG, ar gael yn ddwyieithog.

en-gb	An Advisory Board has been set up to monitor and scrutinise progress with More than just words.
cy-gb	Sefydlwyd Bwrdd Cynghori i fonitro a chraffu ar y cynnydd gyda Mwy na geiriau.

en-gb	The board met with representatives of health and social care groups, with discussions focusing on the need to strengthen Welsh language provision and the active offer.
cy-gb	Cyfarfu’r bwrdd â chynrychiolwyr grwpiau iechyd a gofal cymdeithasol, gyda’r trafodaethau’n canolbwyntio ar yr angen i gryfhau darpariaeth Gymraeg a'r cynnig rhagweithiol.

en-gb	The board is working with Llais to ensure that health and care service users are able to contribute to the work of More than just words.
cy-gb	Mae'r bwrdd yn gweithio gyda Llais i sicrhau bod defnyddwyr gwasanaethau iechyd a gofal yn gallu cyfrannu at waith Mwy na geiriau.

en-gb	In recognition of those who are leading the way in giving consideration to the Welsh language in service delivery, the Welsh language was included in two of the 2024 NHS Award categories – namely Person-Centred Care and Equitable Care.
cy-gb	Er mwyn cydnabod y rheiny sy’n arwain y gad o ran ystyried y Gymraeg wrth ddarparu gwasanaethau, cafodd y Gymraeg ei chynnwys mewn dau o gategorïau Gwobrau’r GIG 2024 – sef Gofal sy’n canolbwyntio ar yr Unigolyn a Gofal Teg.

en-gb	One organisation was shortlisted and the winners will be announced at an awards ceremony in the autumn.
cy-gb	Llwyddodd un sefydliad i gyrraedd y rhestr fer a chyhoeddir yr enillwyr mewn seremoni wobrwyo yn yr hydref.

en-gb	Social use of Welsh
cy-gb	Defnydd cymdeithasol o’r Gymraeg

en-gb	Increasing the social use of Welsh is essential to enable us to reach our target of doubling the daily use of our language.
cy-gb	Mae cynyddu defnydd cymdeithasol o’r Gymraeg yn hanfodol er mwyn cyrraedd ein targed o ddyblu defnydd dyddiol o’n hiaith.

en-gb	As Welsh is not a majority language throughout Wales, plans must be made to create, protect and extend opportunities and spaces where we can use Welsh together.
cy-gb	Gan nad yw’r Gymraeg yn iaith fwyafrifol ledled Cymru, rhaid cynllunio i greu, gwarchod ac ehangu cyfleoedd a gofodau lle gallwn ddefnyddio’n Cymraeg gyda’n gilydd.

en-gb	One type of Welsh language monolingual space where we have increased our engagement is co-operative organisations.
cy-gb	Un math o ofod uniaith Gymraeg yr ydym wedi cynyddu ein hymwneud ag ef yw mudiadau cydweithredol.

en-gb	These also, of course, offer employment opportunities and contribute to the economy, and sometimes they fulfil an important social function, all in Welsh.
cy-gb	Mae’r rhain hefyd, wrth gwrs, yn cynnig cyfleoedd gwaith a chyfraniad i’r economi, ac weithiau’n cyflawni swyddogaeth gymdeithasol bwysig, a hyn oll yn Gymraeg.

en-gb	Further details of our work in this area can be found in the Welsh Language Communities Housing Plan section below.
cy-gb	Mae rhagor o fanylion am ein gwaith yn y maes hwn i’w canfod yn yr adran Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg isod.

en-gb	Grants
cy-gb	Grantiau

en-gb	During 2023-24, 43 organisations were allocated grants under the Grant to Promote and Facilitate the Use of Welsh to increase the use of our language at community level and nationally.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, dyrannwyd grantiau i 43 o sefydliadau o dan y Grant i Hybu a Hwyluso Defnydd o’r Gymraeg er mwyn cynyddu’r defnydd o’n hiaith ar lefel gymunedol ac yn genedlaethol.

en-gb	The aim of this funding is to enable organisations to instigate, develop and sustain a wide range of activities, including activities for children and young people, to create a bridge between formal education and using the Welsh language in social situations.
cy-gb	Bwriad y cyllid hwn yw galluogi sefydliadau i ysgogi, datblygu a chynnal amrywiaeth eang o weithgareddau, gan gynnwys gweithgareddau i blant a phobl ifanc er mwyn creu pont rhwng addysg ffurfiol a defnyddio’r Gymraeg yn gymdeithasol.

en-gb	The work of organisations such as the Urdd, the Young Farmers’ Clubs, the mentrau iaith and the National Eisteddfod all offer opportunities for young people aged 11-25 to use Welsh outside school.
cy-gb	Mae gwaith sefydliadau megis yr Urdd, Mudiad y Clybiau Ffermwyr Ifanc, y mentrau iaith a’r Eisteddfod Genedlaethol oll yn cynnig cyfleoedd i bobl ifanc 11-25 oed ddefnyddio’r Gymraeg y tu allan i’r ysgol.

en-gb	Here are some examples:
cy-gb	Dyma rai enghreifftiau:

en-gb	The network of 21 mentrau iaith sustains a wide range of activities across our communities, based on evidence of the need within their areas.
cy-gb	Mae’r rhwydwaith o 21 o fentrau iaith yn cynnal ystod eang o weithgareddau ar draws ein cymunedau, yn seiliedig ar dystiolaeth o’r angen yn eu hardaloedd.

en-gb	During the reporting year, emphasis was placed on empowering communities to develop ideas and activities of their own for the benefit of the Welsh language.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, rhoddwyd pwyslais ar rymuso’r cymunedau i ddatblygu syniadau a gweithgareddau eu hunain er budd y Gymraeg.

en-gb	Tafwyl, Menter Caerdydd's Welsh language festival, was held in the city's Bute Park during the reporting year.
cy-gb	Cynhaliwyd gŵyl Tafwyl, sef gŵyl Gymraeg Menter Caerdydd, ym Mharc Biwt y ddinas yn ystod y flwyddyn adrodd.

en-gb	The festival attracted thousands during the weekend and the fringe events also continue to go from strength to strength.
cy-gb	Llwyddodd yr ŵyl i ddenu miloedd yn ystod y penwythnos, ac mae’r digwyddiadau ymylol hefyd yn parhau i fynd o nerth i nerth.

en-gb	Grants have been allocated to 54 papurau bro (hyper local newspapers) during 2023-24, with a specific aim of trying to reach new audiences, attracting volunteers and publishing digitally.
cy-gb	Dyrannwyd grantiau i 54 o bapurau bro yn ystod 2023-24, gyda nod penodol i geisio cyrraedd cynulleidfaoedd newydd, denu gwirfoddolwyr a cyhoeddi’n ddigidol.

en-gb	Merched y Wawr ran a full and varied programme of activities, with over 60,000 attending across communities in Wales.
cy-gb	Cynhaliodd Merched y Wawr raglen lawn ac amrywiol o weithgareddau, gyda dros 60,000 yn mynychu mewn cymunedau ledled Cymru.

en-gb	Their projects focused on the areas sponsoring our main festivals, e.g Llanymddyfri for the Urdd Eisteddfod, the Dinasoedd project which aimed to bring Country and City together at the Royal Welsh Show, and Llwybrau in Llŷn and Eifionydd for the National Eisteddfod.
cy-gb	Canolbwyntiodd eu prosiectau ar yr ardaloedd a oedd yn noddi ein prif wyliau e.e Llanymddyfri ar gyfer Eisteddfod yr Urdd, prosiect Dinasoedd a oedd â’r nod o ddod a’r Wlad a’r Ddinas yn un yn y Sioe Frenhinol, a Llwybrau yn Llŷn ac Eifionydd ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol.

en-gb	New Welsh speakers
cy-gb	Siaradwyr Cymraeg newydd

en-gb	Through the Cefnogi Dysgwyr (Supporting Learners) scheme, the National Centre for Learning Welsh continues to work with partners in the community to provide opportunities for new Welsh speakers to use their skills.
cy-gb	Drwy’r cynllun Cefnogi Dysgwyr, mae’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn parhau i weithio gyda phartneriaid yn y gymuned i ddarparu cyfleoedd i siaradwyr Cymraeg newydd ddefnyddio’u sgiliau.

en-gb	The Centre continues to co-ordinate the Siarad scheme in order to support learners to use their Welsh with more confident speakers in an informal context.
cy-gb	Mae’r Ganolfan yn parhau i gydlynu’r cynllun Siarad er mwyn cefnogi dysgwyr i ddefnyddio eu Cymraeg gyda siaradwyr mwy hyderus mewn cyd-destun anffurfiol.

en-gb	The aim of the scheme is to build learners’ confidence by providing opportunities for informal conversations.
cy-gb	Nod y cynllun yw magu hyder dysgwyr drwy ddarparu cyfleoedd am sgwrs anffurfiol.

en-gb	The Siarad scheme is growing annually, with over 350 pairs in operation during 2023-24.
cy-gb	Mae'r cynllun Siarad yn tyfu'n flynyddol, gyda dros 350 o barau'n weithredol yn ystod 2023-24.

en-gb	The Centre is also implementing a new scheme called Hapus i Siarad (Happy to Talk), in partnership with the mentrau iaith.
cy-gb	Mae’r Ganolfan hefyd yn gweithredu cynllun newydd o’r enw Hapus i Siarad, mewn partneriaeth â’r mentrau iaith.

en-gb	The aim is to ensure that new speakers have the opportunity to use their Welsh within their communities.
cy-gb	Y nod yw sicrhau bod siaradwyr newydd yn cael cyfle i ddefnyddio’u Cymraeg yn eu cymunedau.

en-gb	The Urdd Eisteddfod
cy-gb	Eisteddfod yr Urdd

en-gb	The 2023 Eisteddfod in Carmarthenshire was another success.
cy-gb	Cafwyd Eisteddfod lwyddiannus eto yn 2023 yn Sir Gaerfyrddin.

en-gb	Building on our previous support to enable the Eisteddfodau to offer free tickets to lower income families, the Minister for Education and Welsh Language announced additional one-off funding worth £150,000 to the Urdd in order to offer free admission to eligible families.
cy-gb	Gan adeiladu ar ein cefnogaeth flaenorol i alluogi’r Eisteddfodau i gynnig tocynnau am ddim i deuluoedd incwm is, cyhoeddodd Gweinidog y Gymraeg ac Addysg gyllid ychwanegol un-tro gwerth £150,000 i’r Urdd i gynnig mynediad am ddim i deuluoedd cymwys.

en-gb	Almost 9,000 tickets were distributed through the scheme, which enabled a number of families to attend the Urdd Eisteddfod for the first time as a result of this extra support.
cy-gb	Dosbarthwyd bron i 9,000 o docynnau drwy’r cynllun, a wnaeth alluogi nifer o deuluoedd i fynychu Eisteddfod yr Urdd am y tro cyntaf yn sgil y gefnogaeth ychwanegol hon.

en-gb	During the 2022 Urdd Eisteddfod, the Minister for Education and Welsh Language announced an investment of £200,000 a year over a five-year period to reestablish the Urdd Youth Theatre.
cy-gb	Yn ystod yr Eisteddfod yr Urdd 2022, cyhoeddodd Gweinidog y Gymraeg ac Addysg fuddsoddiad o £200,000 y flwyddyn dros gyfnod o bum mlynedd i ailsefydlu Theatr Ieuenctid yr Urdd.

en-gb	The following year, in September 2023, the Urdd Youth Theatre, Y Cwmni, staged its first production since relaunching.
cy-gb	Y flwyddyn ganlynol, ym mis Medi 2023, llwyfannodd Y Cwmni, sef Theatr Ieuenctid yr Urdd, ei gynhyrchiad cyntaf ers aillansio.

en-gb	Deffro'r Gwanwyn was a hugely successful production that provided backstage and performance opportunities for a number of talented young people from across the country.
cy-gb	Roedd Deffro’r Gwanwyn yn gynhyrchiad llwyddiannus dros ben a oedd yn rhoi profiad cefn llwyfan a pherfformio i nifer o bobl ifanc dawnus o bob cwr o’r wlad.

en-gb	Urdd Sports
cy-gb	Chwaraeon yr Urdd

en-gb	The Urdd's sports provision reaches thousands of children and young people annually.
cy-gb	Mae darpariaeth chwaraeon yr Urdd yn cyrraedd miloedd o blant a phobl ifanc yn flynyddol.

en-gb	During the reporting year, the Urdd received funding from Sport Wales as well as a contribution as part of their core Cymraeg 2050 grant.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, derbyniodd yr Urdd gyllid gan Chwaraeon Cymru yn ogystal â chyfraniad fel rhan o’u grant craidd Cymraeg 2050.

en-gb	Welsh Government funding gives young people across Wales the opportunity to participate in sport through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae'r cyllid gan Lywodraeth Cymru yn rhoi’r cyfle i bobl ifanc ledled Cymru gymryd rhan mewn chwaraeon drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	The scheme offers extensive opportunities across a range of sports including football, rugby, netball, gymnastics and multi-skill activities.
cy-gb	Mae’r cynllun yn cynnig cyfleoedd helaeth ar draws amrywiol chwaraeon gan gynnwys pêl-droed, rygbi, pêl-rwyd, gymnasteg a gweithgareddau aml-sgiliau.

en-gb	The National Eisteddfod
cy-gb	Yr Eisteddfod Genedlaethol

en-gb	A truly memorable Eisteddfod was held in Boduan, Llŷn and Eifionydd in 2023, with the Welsh language showcased at its best through our unique culture.
cy-gb	Cafwyd Eisteddfod i’w chofio ym Moduan, Llŷn ac Eifionydd yn 2023, gyda’r Gymraeg yn cael ei harddangos ar ei gorau drwy gyfrwng ein diwylliant unigryw.

en-gb	Much like the support for the Urdd Eisteddfod, additional funding was also provided to the National Eisteddfod in order to offer free entry to low-income families in 2023.
cy-gb	Yn debyg iawn i’r gefnogaeth i Eisteddfod yr Urdd, darparwyd cyllid ychwanegol i’r Eisteddfod Genedlaethol hefyd allu cynnig mynediad am ddim i deuluoedd incwm isel yn 2023.

en-gb	We continue to work with the Eisteddfod to ensure that the impact of the festival on the Welsh language and communities begins immediately after the Eisteddfod announces its next location.
cy-gb	Rydym yn parhau i gydweithio â’r Eisteddfod i sicrhau bod effaith yr ŵyl ar y Gymraeg a chymunedau yn cychwyn yn syth wedi i’r Eisteddfod gyhoeddi ei leoliad nesaf.

en-gb	During the busy period of preparation for the Llŷn and Eifionydd Eisteddfod, the Eisteddfod organised several community events in Rhondda Cynon Taf as they prepared to stage an urban Eisteddfod in Pontypridd in August 2024.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod prysur o baratoi at Eisteddfod Llŷn ac Eifionydd, trefnodd yr Eisteddfod sawl digwyddiad cymunedol yn Rhondda Cynon Taf wrth iddynt baratoi i lwyfannu Eisteddfod drefol ym Mhontypridd ym mis Awst 2024.

en-gb	There will be more about this Eisteddfod in the next annual report.
cy-gb	Bydd rhagor am yr eisteddfod hon yn yr adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	Welsh Language Music Day
cy-gb	Dydd Miwsig Cymru

en-gb	Dydd Miwsig Cymru (Welsh Language Music Day) was held for the ninth time on 9 February 2024.
cy-gb	Cynhaliwyd Dydd Miwsig Cymru (DMC) am y nawfed tro ar 9 Chwefror 2024.

en-gb	Since the inception of the campaign, the main aim has been to introduce Welsh music to a new audience.
cy-gb	Ers cychwyn yr ymgyrch, y prif nod yw cyflwyno cerddoriaeth Gymraeg i gynulleidfa newydd.

en-gb	This has evolved to recognising the importance of encouraging community events where people are able to use Welsh.
cy-gb	Mae hyn wedi esblygu i gydnabod pwysigrwydd annog digwyddiadau cymunedol lle gall pobl ddefnyddio’r Gymraeg.

en-gb	Over 30 Welsh language events were held across Wales as part of the campaign, ranging from gigs in community pubs to large gigs in our cities.
cy-gb	Cynhaliwyd dros 30 o ddigwyddiadau Cymraeg ledled Cymru fel rhan o’r ymgyrch, yn amrywio o gigs mewn tafarndai cymunedol i gigs mawr yn ein dinasoedd.

en-gb	By working with the community locations once again, we have secured a cultural legacy for Welsh Language Music Day events within communities, with each of the participating settings confirming that they would be hosting a Welsh language music event again in the future.
cy-gb	Drwy gydweithio â’r lleoliadau cymunedol unwaith eto, rydym wedi sicrhau gwaddol diwylliannol i ddigwyddiadau Dydd Miwsig Cymru yn y cymunedau, gyda phob un o’r lleoliadau a gymerodd ran yn cadarnhau y byddent yn cynnal digwyddiad cerddorol Cymraeg eto yn y dyfodol.

en-gb	The opportunity to work with a professional company to promote the gigs was a valuable experience in terms of event promotion, whilst also passing on valuable skills to the volunteers who run the pubs.
cy-gb	Roedd y cyfle i weithio gyda chwmni proffesiynol i hyrwyddo’r gigs yn brofiad gwerthfawr o safbwynt hyrwyddo digwyddiadau, gan hefyd drosglwyddo sgiliau gwerthfawr i’r gwirfoddolwyr sy’n rhedeg y tafarndai.

en-gb	The campaign proved again to be an opportunity to work with partners over social media and in their workplaces, with Cardiff City Football Club, Welsh Water, Football Association of Wales, Green Man Festival and others taking part.
cy-gb	Profodd yr ymgyrch eto i fod yn gyfle i weithio gyda phartneriaid dros y cyfryngau cymdeithasol ac yn eu gweithleoedd, gyda Chlwb Pêl-droed Dinas Caerdydd, Dŵr Cymru, Cymdeithas Bêl-droed Cymru, Gŵyl Green Man ac eraill yn cymryd rhan.

en-gb	The third theme supports the previous two themes of increasing the number of Welsh speakers and the use of Welsh.
cy-gb	Mae’r drydedd thema yn cefnogi’r ddwy thema flaenorol er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg a’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	This will be achieved by creating favourable conditions and fostering an environment in which our language and its speakers can flourish.
cy-gb	Gwneir hyn drwy greu amodau addas a meithrin amgylchedd lle gall ein hiaith a’i siaradwyr ffynnu.

en-gb	Although we have targets for increasing the number of Welsh speakers and the number using the language, neither one nor the other can be achieved without suitable infrastructure.
cy-gb	Er bod gennym ni dargedau ar gyfer cynyddu nifer y siaradwyr a’r nifer sy’n defnyddio’r Gymraeg, ni chaiff y naill na’r llall eu cyflawni heb seilwaith addas.

en-gb	Community and economy
cy-gb	Y gymuned a’r economi

en-gb	In October 2022, the Welsh Government, as part of the Co-operation Agreement, announced £11m for phase 2 of the ARFOR programme.
cy-gb	Ym mis Hydref 2022, fe wnaeth Llywodraeth Cymru, fel rhan o’r Cytundeb Cydweithio, gyhoeddi £11m ar gyfer cam 2 rhaglen ARFOR.

en-gb	The intention is to build on previous projects and the findings of the independent evaluation of the ARFOR 1 programme as well as add value to economic and linguistic programmes already in place.
cy-gb	Y bwriad yw adeiladu ar brosiectau blaenorol a chanfyddiadau gwerthusiad annibynnol rhaglen ARFOR 1 ynghyd ag ychwanegu gwerth i raglenni economaidd ac ieithyddol sydd eisoes ar waith.

en-gb	The programme operates within the boundaries of the local authorities of Ceredigion, Gwynedd, Carmarthenshire and Ynys Môn.
cy-gb	Mae’r rhaglen yn weithredol o fewn ffiniau awdurdodau lleol Ceredigion, Gwynedd, Sir Gâr ac Ynys Môn.

en-gb	The main aim of ARFOR 2 is to achieve economic prosperity in the Welsh heartlands.
cy-gb	Prif nod ARFOR 2 yw sicrhau ffyniant economaidd yng nghadarnleoedd y Gymraeg.

en-gb	During the reporting period, the following projects were established and implemented:
cy-gb	Yn ystod y cyfnod adrodd, cafodd y prosiectau canlynol eu sefydlu a’u rhoi ar waith:

en-gb	Llwyddo'n Lleol – to create opportunities for young people and families to remain in or return to their communities – supporting them to succeed locally by engaging in enterprise or developing a career and ensuring a livelihood that fulfils their aspirations.
cy-gb	Llwyddo’n Lleol – i greu cyfleoedd i bobl a theuluoedd ifanc aros neu ddychwelyd i’w cymunedau cynhenid – gan eu cefnogi i lwyddo’n lleol drwy fentro neu ddatblygu gyrfa a sicrhau bywoliaeth sydd yn cyflawni eu dyheadau.

en-gb	Cymunedau Mentrus – by creating enterprising communities through supporting commercial and community organisations that aim to preserve and increase wealth locally while taking advantage of the unique qualities and identity of their areas.
cy-gb	Cymunedau Mentrus – drwy fynd ati i greu cymunedau sy’n mentro drwy gefnogi sefydliadau masnachol a chymunedol sy’n anelu at gadw a chynyddu cyfoeth yn lleol gan fanteisio ar hunaniaeth a rhinweddau unigryw eu hardaloedd.

en-gb	ARFOR Challenge Fund – with the aim of encouraging collaborative activity – by establishing a mindset of learning by doing and continuous improvement, learning from an activity within individual areas and then extending it, but tailoring it to local circumstances.
cy-gb	Cronfa Her ARFOR – gyda’r nod o annog cydweithio drwy ddysgu a gwella’n barhaus – drwy sefydlu meddylfryd dysgu drwy wneud a gwella parhaus, dysgu o weithgaredd mewn un ardal ac yna ei ymestyn i ardaloedd eraill ond drwy ei deilwra i amgylchiadau lleol.

en-gb	Bwrlwm ARFOR – by strengthening the identity of communities with a high density of Welsh speakers – by supporting the use and visibility of the Welsh language and encouraging a sense of place and loyalty in the area.
cy-gb	Bwrlwm ARFOR – drwy gryfhau hunaniaeth cymunedau sydd â dwysedd uchel o siaradwyr Cymraeg – drwy gefnogi defnydd a gwelededd y Gymraeg ac annog naws am le a theyrngarwch lleol.

en-gb	Lessons learned – develop the concept of continuously learning lessons, sharing good practice to broaden our understanding of the relationship between the economy and the Welsh language, while improving understanding of the economic interventions that can make a difference to the prosperity of the Welsh language and contribute to the objectives of Cymraeg 2050.
cy-gb	Gwersi a ddysgwyd – datblygu’r cysyniad o ddysgu gwersi’n barhaus gan rannu arfer da er mwyn ehangu ein dealltwriaeth o'r berthynas rhwng yr economi a’r iaith Gymraeg gan ddeall yn well yr ymyraethau economaidd a all wneud gwahaniaeth i ffyniant y Gymraeg a chyfrannu at amcanion Cymraeg 2050.

en-gb	Agriculture
cy-gb	Amaethyddiaeth

en-gb	The Agriculture (Wales) Act received Royal Assent on 17 August 2023 and established a framework of four Sustainable Land Management (SLM) objectives, for the future support and regulation of agriculture in Wales.
cy-gb	Cafodd Deddf Amaethyddiaeth (Cymru) Gydsyniad Brenhinol ar 17 Awst 2023, a sefydlodd fframwaith o bedwar amcan ar gyfer Rheoli Tir yn Gynaliadwy, er mwyn cefnogi a rheoleiddio amaethyddiaeth yng Nghymru i'r dyfodol.

en-gb	One of the Sustainable Land Management objectives is to:
cy-gb	Un o amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy yw:

en-gb	“Conserve and enhance the countryside and cultural resources and promote public access to and engagement with them, and to sustain the Welsh language and promote and facilitate its use”.
cy-gb	"Cadw a gwella cefn gwlad ac adnoddau diwylliannol, a hyrwyddo mynediad y cyhoedd iddynt a’u hymgysylltiad â nhw, a chynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso ei defnydd".

en-gb	This objective recognises the importance of the Welsh language in our agricultural sector.
cy-gb	Mae'r amcan hwn yn cydnabod pwysigrwydd y Gymraeg o fewn ein sector amaethyddol.

en-gb	In addition, pursuant to the provision of support within the Act, one of the listed purposes enables for the provision of support to the sector for the purpose of “sustaining the Welsh language and promoting and facilitating its use”, thereby supporting actions the sector may take towards achieving this purpose.
cy-gb	Yn ogystal, yn unol â'r pŵer i ddarparu cymorth yn y Ddeddf, mae un o'r dibenion rhestredig yn ei gwneud yn bosibl darparu cymorth i'r sector ar gyfer “cynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso ei defnydd”, a thrwy hynny gefnogi camau gweithredu y gall y sector eu cymryd tuag at gyflawni'r diben hwn.

en-gb	The Act places a duty on Welsh Ministers to consider how any future agricultural support best contributes to the Sustainable Land Management objectives.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i ystyried beth yw'r ffordd orau y gall unrhyw gymorth amaethyddol gyfrannu at amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy i'r dyfodol.

en-gb	This includes the implementation of the Sustainable Farming Scheme (SFS).
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys gweithredu'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

en-gb	The Act also includes a duty to set indicators and targets to measure progress towards achieving the Sustainable Land Management objectives, as well as to publish regular impact reports detailing the way in which, and the extent to which, the support has achieved the purposes for which it was provided and how it has contributed to achieving the Sustainable Land Management objectives.
cy-gb	Mae'r Ddeddf hefyd yn cynnwys dyletswydd i nodi dangosyddion a thargedau i fesur cynnydd tuag at gyflawni'r amcanion ar gyfer Rheoli Tir yn Gynaliadwy, yn ogystal â chyhoeddi adroddiadau effaith rheolaidd sy'n manylu ar y ffordd y mae'r cymorth wedi cyflawni'r dibenion y'i darparwyd ar eu cyfer, ac i ba raddau, a sut y mae wedi cyfrannu at yr amcanion ar gyfer Rheoli Tir yn Gynaliadwy.

en-gb	In December 2023 we published the final formal consultation on the SFS, Sustainable Farming Scheme – Keeping farmers farming.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2023, cyhoeddwyd yr ymgynghoriad ffurfiol terfynol ar y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, Y Cynllun Ffermio Cynaliadwy – Cadw ffermwyr i ffermio.

en-gb	The consultation closed on 7 March 2024 and the summary of responses was published in July.
cy-gb	Daeth yr ymgynghoriad i ben ar 7 Mawrth 2024, a chyhoeddwyd crynodeb o'r ymatebion ym mis Gorffennaf.

en-gb	We continue to work with a range of stakeholders to refine and test SFS proposals, before Welsh Ministers can make final implementation decisions.
cy-gb	Rydym yn parhau i weithio gydag ystod o randdeiliaid i fireinio a phrofi cynigion y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, cyn i Weinidogion Cymru wneud penderfyniadau terfynol.

en-gb	The findings will be published in the next Annual Report.
cy-gb	Caiff y canfyddiadau eu cyhoeddi yn yr adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	Welsh Language Communities Housing Plan
cy-gb	Y Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg

en-gb	Our Welsh Language Communities Housing Plan includes a range of interventions aimed at addressing the economic, housing, community development and language planning issues of geographical communities with a high density of Welsh speakers.
cy-gb	Mae ein Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg yn cynnwys ystod o ymyraethau sy’n ceisio mynd i’r afael â materion economaidd, tai, datblygu cymunedol a chynllunio ieithyddol cymunedau daearyddol sydd â dwysedd uchel o siaradwyr Cymraeg.

en-gb	Many of these communities have seen strong demand for properties to be used as second homes, which has raised concerns about affordability and the future of the Welsh language as a thriving community language.
cy-gb	Mae nifer o’r cymunedau hyn wedi gweld galw mawr am eiddo i’w ddefnyddio fel ail gartrefi sydd wedi codi pryderon am fforddiadwyedd a dyfodol y Gymraeg fel iaith gymunedol ffyniannus.

en-gb	Our aim is to empower the Welsh-speaking communities facing numerous social, economic and linguistic challenges to take responsibility and find solutions of their own to issues that threaten the sustainability of Welsh as a living community language.
cy-gb	Ein nod yw grymuso’r cymunedau Cymraeg eu hiaith sy’n wynebu heriau cymdeithasol, economaidd ac ieithyddol niferus i gymryd cyfrifoldeb a chanfod datrysiadau eu hunain i faterion sy’n bygwth cynaladwyedd y Gymraeg fel iaith gymunedol fyw.

en-gb	During the reporting year, the following was achieved through the interventions of the Welsh Language Communities Housing Plan:
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, gwnaed y canlynol drwy ymyraethau’r Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg:

en-gb	Through Perthyn's small grants fund, 27 community groups received support of up to £12,000 to set up co-operatives and community-led housing schemes.
cy-gb	Drwy gronfa grantiau bach Perthyn, rhoddwyd cefnogaeth o hyd at £12,000 i 27 o grwpiau cymunedol i sefydlu mentrau cydweithredol a chynlluniau tai wedi’u harwain gan y gymuned.

en-gb	The aim is to support the local economy, make housing more affordable, as well as ensure local communities are sustainable in the future.
cy-gb	Y nod yw cefnogi'r economi leol, gwneud tai yn fwy fforddiadwy, ynghyd â sicrhau bod cymunedau lleol yn gynaliadwy i’r dyfodol.

en-gb	The Perthyn scheme adds value to the support offered by Social Business Wales and Communities Creating Homes by taking a focused approach to building capacity in communities.
cy-gb	Mae cynllun Perthyn yn cynnig gwerth ychwanegol i’r gefnogaeth sy’n cael ei chynnig gan Busnes Cymdeithasol Cymru a Chymunedau’n Creu Cartrefi drwy fynd ati’n benodol i adeiladu capasiti mewn cymunedau.

en-gb	Funded schemes include the Eagles Enterprise scheme in Llanuwchllyn and the Vale Pub Enterprise in the Aeron Valley – where both communities purchased the local pubs and secured a prosperous future for them.
cy-gb	• Mae’r cynlluniau a ariannwyd yn cynnwys cynllun Menter yr Eagles yn Llanuwchllyn a Menter Tafarn y Vale, Dyffryn Aeron lle llwyddodd y ddwy gymuned i brynu a sicrhau dyfodol llewyrchus i’r tafarndai lleol.

en-gb	The Tŵr initiative in Pwllheli also received funding to purchase the hotel and to start to renovate the iconic building in the town centre.
cy-gb	Cefnogwyd hefyd Fenter y Tŵr ym Mhwllheli sydd wedi prynu'r gwesty ac wedi dechrau adnewyddu'r adeilad eiconig ynghanol y dref.

en-gb	Also funded was the Egni Trefin community energy project, which is developing renewable energy schemes in Trefin, Pembrokeshire.
cy-gb	Ariannwyd hefyd brosiect ynni cymunedol Egni Trefin, sy’n datblygu cynlluniau ynni adnewyddol yn Nhrefin, Sir Benfro.

en-gb	An engagement event was held with the estate agents of the Dwyfor second homes and affordability pilot area.
cy-gb	Cynhaliwyd digwyddiad ymgysylltu gydag arwerthwyr tai ardal beilot fforddiadwyedd ac ail gartrefi Dwyfor.

en-gb	The event was an opportunity to bring together the local estate agents and stakeholders of the pilot to share information about the pilot schemes and the Welsh Language Communities Housing Plan, as well as seek input from the estate agents on these schemes.
cy-gb	Roedd y digwyddiad yn gyfle i ddod ag arwerthwyr tai lleol a rhanddeiliaid y peilot ynghyd i rannu gwybodaeth am gynlluniau'r peilot a’r Cynllun Tai Cymunedau Cymraeg, ynghyd â chael mewnbwn gan yr arwerthwyr i’r cynlluniau hyn.

en-gb	On St David's Day 2024, the then Cabinet Secretary for Economy, Energy and the Welsh Language launched the Cultural Ambassadors Scheme.
cy-gb	Ar Ddydd Gŵyl Dewi 2024, lansiodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi, Ynni a’r Gymraeg y Cynllun Llysgenhadon Diwylliannol.

en-gb	The scheme is a series of modules that promote and raise awareness of our culture, heritage and the Welsh language within our communities and among newcomers.
cy-gb	Mae’r cynllun yn gyfres o fodiwlau sy’n hyrwyddo a chodi ymwybyddiaeth o’n diwylliant, treftadaeth a’r Gymraeg yn gymunedol ac ymysg newydd-ddyfodiad.

en-gb	These modules include the following themes:
cy-gb	Mae’r modiwlau hyn yn cynnwys y themâu canlynol:

en-gb	Early history of the Welsh language
cy-gb	Hanes cynnar y Gymraeg

en-gb	Useful information for newcomers and visitors about the Welsh language
cy-gb	Gwybodaeth ddefnyddiol i newydd-ddyfodiaid ac ymwelwyr am y Gymraeg

en-gb	Welsh-medium education
cy-gb	Addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	The main aim of the course is to build and empower a network of Ambassadors to promote the use of the Welsh language and help people integrate into their new communities.
cy-gb	Prif fwriad y cwrs yw adeiladu a grymuso rhwydwaith o Lysgenhadon i hyrwyddo defnydd o’r Gymraeg a helpu pobl i integreiddio i’w cymunedau newydd.

en-gb	We will further investigate issues related to the protection of Welsh place names, including historical names, topographic names, and property names.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio ymhellach i faterion diogelu enwau lleoedd Cymraeg, gan gynnwys enwau hanesyddol, tirweddol ac enwau tai.

en-gb	See more details in the Place Names section below.
cy-gb	Gweler mwy o fanylion yn adran Enwau Lleoedd isod.

en-gb	Commission for Welsh-speaking Communities
cy-gb	Y Comisiwn Cymunedau Cymraeg

en-gb	In June 2023, the Commission for Welsh-speaking Communities published a Position Paper summarising its initial findings.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2023, cyhoeddodd y Comisiwn Cymunedau Cymraeg Bapur Safbwynt a oedd yn crynhoi ei ganfyddiadau cychwynnol.

en-gb	The aim of the Commission is to make public policy recommendations in order to strengthen Welsh-speaking communities.
cy-gb	Bwriad y Comisiwn yw gwneud argymhellion polisi cyhoeddus gyda’r nod o gryfhau cymunedau Cymraeg.

en-gb	The Commission is chaired by Dr Simon Brooks and consists of ten members representing important policy areas, including the economy, housing, education, local government, community regeneration and language planning.
cy-gb	Mae’r Comisiwn yn cael ei gadeirio gan Dr Simon Brooks ac mae’n cynnwys deg aelod sy’n cynrychioli meysydd polisi pwysig, gan gynnwys yr economi, tai, addysg, llywodraeth leol, adfywio cymunedol a chynllunio ieithyddol.

en-gb	The Commission published its final report and recommendations to the Government in August 2024.
cy-gb	Cyhoeddodd y Comisiwn ei adroddiad terfynol ac argymhellion i Lywodraeth ym mis Awst 2024.

en-gb	Affordability, second homes and the Welsh language
cy-gb	Fforddiadwyedd, ail gartrefi a’r Gymraeg

en-gb	The Programme for Government includes a number of commitments relating to affordability, second homes and the Welsh language, for example:
cy-gb	Mae'r Rhaglen Lywodraethu yn cynnwys nifer o ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â fforddiadwyedd, ail gartrefi a'r Gymraeg, er enghraifft:

en-gb	Build 20,000 new low carbon social homes for rent.
cy-gb	Adeiladu 20,000 o gartrefi cymdeithasol carbon isel newydd i'w rhentu.

en-gb	Publish a White Paper to include proposals for a right to adequate housing including fair rents and new approaches to making homes affordable for those on local incomes.
cy-gb	Cyhoeddi Papur Gwyn sy'n cynnwys cynigion ar gyfer hawl i gartref digonol, gan gynnwys rhenti teg a dulliau newydd o wneud cartrefi yn fforddiadwy i'r rhai sydd ar incwm lleol.

en-gb	Take forward actions to cap the number of second homes, bring more homes into common ownership and licence holiday lets.
cy-gb	Bwrw ymlaen â chamau i osod terfyn ar nifer yr ail gartrefi, dod â rhagor o gartrefi o dan berchnogaeth gyffredin a thrwyddedu llety gwyliau i'w osod.

en-gb	Support cooperative housing, community-led initiatives, and community land trusts.
cy-gb	Cefnogi tai cydweithredol, mentrau a arweinir gan y gymuned, ac ymddiriedolaethau tir cymunedol.

en-gb	Develop further effective tax, planning and housing measures to ensure the interests of local people are protected.
cy-gb	Datblygu mesurau treth, cynllunio a thai effeithiol pellach i sicrhau bod buddiannau pobl leol yn cael eu gwarchod.

en-gb	Significant cross-cutting progress has been made, in line with the Welsh Government's three-pronged approach to second homes and bringing to bear the most comprehensive package of interventions in a UK context.
cy-gb	Mae cynnydd sylweddol wedi'i wneud mewn sawl maes, yn unol â dull triphlyg Llywodraeth Cymru o fynd i'r afael â chwestiwn ail gartrefi, gan weithredu'r pecyn ymyraethau mwyaf cynhwysfawr yng nghyd-destun y DU.

en-gb	The Welsh Government extended powers for local authorities to charge a discretionary premium rate of council tax on second homes and long-term empty properties.
cy-gb	Ehangodd Llywodraeth Cymru bwerau awdurdodau lleol i godi cyfradd bremiwm, yn ôl eu disgresiwn, ar y dreth gyngor ar ail gartrefi ac eiddo sydd wedi bod yn wag am gyfnod hir.

en-gb	From 1 April 2023, the maximum that local authorities can choose to apply rose from 100% to 300%.
cy-gb	O 1 Ebrill 2023, codwyd yr uchafswm y gall awdurdodau lleol ddewis ei godi o 100% i 300%.

en-gb	From April 2024, seven authorities increased the level of premium and a further seven have introduced premiums for the first time – 18 of 22 local authorities are now charging premiums on either or both types of property.
cy-gb	O fis Ebrill 2024, cynyddodd saith awdurdod lefel eu premiwm, ac mae saith arall wedi cyflwyno premiymau am y tro cyntaf – mae 18 o 22 awdurdod lleol yn codi premiymau erbyn hyn ar y naill fath o eiddo neu'r llall, neu ar y ddau fath.

en-gb	We changed the rules around short-term holiday accommodation – which means that to be liable for non-domestic rates (rather than council tax), short-term holiday lets operators must be available to let for at least 252 days in any 12 month period, and actually let for a minimum of 182 days within that period.
cy-gb	Newidiwyd y rheolau ynghylch llety gwyliau tymor byr, sy'n golygu bod rhaid i’r llety fod ar gael i’w osod am o leiaf 252 o ddiwrnodau mewn unrhyw gyfnod o 12 mis er mwyn talu ardrethi annomestig (yn hytrach na’r dreth gyngor), a’i fod yn cael ei osod am o leiaf 182 o ddiwrnodau yn ystod y cyfnod hwnnw.

en-gb	These changes will ensure that owners make a fair contribution to host communities.
cy-gb	Bydd y newidiadau hyn yn sicrhau bod perchnogion yn gwneud cyfraniad teg i'r gymuned leol.

en-gb	We have also introduced ground-breaking changes to the planning system; these changes established three new planning use classes: primary residence, secondary home and short-term holiday accommodation.
cy-gb	Rydym hefyd wedi cyflwyno newidiadau arloesol i'r system gynllunio; sefydlodd y rhain dri dosbarth defnydd cynllunio newydd: prif gartref, ail gartref a llety gwyliau tymor byr.

en-gb	Local planning authorities, where they have evidence and put in place an Article 4 Direction, can now require property owners to seek planning permission in order to change use between these classes.
cy-gb	Bellach gall awdurdodau cynllunio lleol, lle mae ganddynt dystiolaeth a phan fyddant wedi cyflwyno Cyfarwyddyd Erthygl 4, ei gwneud yn ofynnol i berchnogion eiddo gael caniatâd cynllunio ar gyfer newid defnydd o un dosbarth i'r llall.

en-gb	The Welsh Government is also committed to establishing a statutory registration and licensing scheme for all visitor accommodation providers in Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi ymrwymo i sefydlu cynllun cofrestru a thrwyddedu statudol ar gyfer pob darparwr llety i ymwelwyr yng Nghymru.

en-gb	We have been pleased to encourage affordable housing development in the most rural parts of Wales through our Rural Housing Enabler (RHE) programme.
cy-gb	Rydym wedi bod yn falch i hyrwyddo datblygiadau tai fforddiadwy yn rhannau mwyaf gwledig Cymru drwy ein rhaglen Swyddogion Galluogi Tai Gwledig.

en-gb	Funding is provided to support six RHE programmes across the most rural parts of Wales.
cy-gb	Darperir cyllid i gefnogi chwe rhaglen Swyddogion Galluogi Tai Gwledig ar draws ardaloedd mwyaf gwledig Cymru.

en-gb	RHEs play a vital role in these areas, working with partners to identify local housing need in communities.
cy-gb	Mae'r rhaglenni yn chwarae rôl hollbwysig yn yr ardaloedd hyn, gan weithio gyda phartneriaid i nodi anghenion llety lleol o fewn cymunedau.

en-gb	Affordability and second homes pilot
cy-gb	Peilot ail gartrefi a fforddiadwyedd

en-gb	Working with partners such as Cyngor Gwynedd, Eryri National Park, Grŵp Cynefin and Adra Housing Associations, we have established and integrated a pilot in Dwyfor, Gwynedd.
cy-gb	Gan weithio gyda phartneriaid fel Cyngor Gwynedd, Parc Cenedlaethol Eryri a chymdeithasau tai Adra a Grŵp Cynefin, rydym wedi sefydlu ac integreiddio cynllun peilot yn Nwyfor, Gwynedd.

en-gb	The pilot aims to test a number of interventions and to assess their effectiveness in terms of managing second homes and their effect on affordability.
cy-gb	Nod y peilot yw profi nifer o ymyraethau ac asesu eu heffeithiolrwydd wrth reoli ail gartrefi a’u heffaith ar fforddiadwyedd.

en-gb	We have tailored and are trialling new rules in the pilot for our Homebuy shared equity scheme and have already seen 14 completions in the area; far outstripping the figures prior to the pilot.
cy-gb	Rydym wedi teilwra ac wrthi’n treialu rheolau newydd yn y cynllun peilot ar gyfer cynllun rhannu ecwiti Cymorth Prynu ac mae 14 o gartrefi eisoes wedi eu prynu yn yr ardal, sy'n llawer uwch na'r ffigurau a welwyd cyn y peilot.

en-gb	Cyngor Gwynedd has consulted on applying an Article 4 planning direction.
cy-gb	Mae Cyngor Gwynedd wedi ymgynghori ar ddefnyddio cyfarwyddyd cynllunio Erthygl 4.

en-gb	We have committed financial support for Cyngor Gwynedd’s Article 4 direction in the Dwyfor pilot area so the resource and practical implications of imposing a direction can be independently evaluated and the learning shared on an all-Wales basis.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo cymorth ariannol ar gyfer cyfarwyddyd Erthygl 4 Cyngor Gwynedd yn ardal beilot Dwyfor, fel y gellir gwerthuso'n annibynnol yr adnodd a goblygiadau ymarferol gosod cyfarwyddyd a rhannu'r hyn a ddysgwyd ledled Cymru.

en-gb	Parc Cenedlaethol Eryri has also consulted on a proposed Article 4 direction.
cy-gb	Mae Parc Cenedlaethol Eryri hefyd wedi ymgynghori ar y cynnig ar gyfer cyfarwyddyd Erthygl 4.

en-gb	An independent evaluation will report on the Dwyfor pilot.
cy-gb	Bydd gwerthusiad annibynnol yn rhoi adroddiad ar beilot Dwyfor.

en-gb	Findings will be shared on an ongoing basis until the final report in 2026.
cy-gb	Caiff y canfyddiadau eu rhannu'n barhaus nes cyhoeddi'r adroddiad terfynol yn 2026.

en-gb	The evaluation will consider the effectiveness of the interventions and, throughout, facilitate shared learning and practice with other areas facing similar challenges.
cy-gb	Bydd y gwerthusiad yn ystyried effeithiolrwydd yr ymyraethau ac yn ein hwyluso i rannu arferion da a’r hyn a gaiff ei ddysgu gydag ardaloedd eraill sy'n wynebu heriau tebyg.

en-gb	The Welsh language and equality
cy-gb	Y Gymraeg a chydraddoldeb

en-gb	Just as Cymraeg 2050 is a long-term strategy, the Government has other longterm cross-government social justice strategies.
cy-gb	Yn yr un modd ag y mae strategaeth Cymraeg 2050 yn un hirdymor, mae gan y Llywodraeth strategaethau traws lywodraethol hirdymor ym maes cyfiawnder cymdeithasol hefyd.

en-gb	In collaboration with Cymraeg 2050 partners, the Government has made significant progress in relation to the actions and commitments in our Anti-racist Wales Action Plan and LGBTQ+ Action Plan.
cy-gb	Ar y cyd â phartneriaid Cymraeg 2050, mae’r Llywodraeth wedi gwneud cynnydd sylweddol gyda’r camau gweithredu a’r ymrwymiadau sydd wedi’u cynnwys yn ein Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol a’n Cynllun Gweithredu LHDTC+.

en-gb	Cymraeg 2050 is embedded in the fabric of these equality schemes and they are intended to co-exist and reinforce each other.
cy-gb	Mae Cymraeg 2050 wedi’i wreiddio yng ngwead y cynlluniau cydraddoldeb hyn a’r bwriad yw iddynt gyd-fodoli ac atgyfnerthu ei gilydd.

en-gb	Please see the relevant progress reports for more detailed updates on our work in these areas:
cy-gb	Gweler yr adroddiadau cynnydd perthnasol i weld diweddariadau manylach ar ein gwaith yn y meysydd hyn:

en-gb	Anti-racist Wales Action Plan – A year on / LGBTQ+ Action Plan: progress update.
cy-gb	Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol – Flwyddyn yn ddiweddarach / Cynllun Gweithredu LDHTC+: diweddariad ar gynnydd.

en-gb	Culture and media
cy-gb	Diwylliant a’r cyfryngau

en-gb	We are working across various sectors and policy areas to implement Cymraeg 2050.
cy-gb	Rydym yn gweithio ar draws amrywiol sectorau a meysydd polisi i weithredu Cymraeg 2050.

en-gb	In this respect, all of our sponsored bodies in the culture and sport sector are committed to supporting our target to increase language use and reach a million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Yn hyn o beth, mae pob un o’r cyrff a noddir gennym yn y sector diwylliant a chwaraeon wedi ymrwymo i gefnogi ein targed i gynyddu defnydd iaith a chyrraedd y miliwn erbyn 2050.

en-gb	We want to see and hear the Welsh language widely used in popular culture in all its arts media and in literature, theatre, film and television.
cy-gb	Rydym eisiau gweld a chlywed y Gymraeg yn cael ei defnyddio’n eang mewn diwylliant poblogaidd ym mhob un o’i gyfryngau celfyddydol ac mewn llenyddiaeth, theatr, ffilm a theledu.

en-gb	The use of Welsh by role models such as sportsmen, musicians, actors, and other prominent figures and organisations is a means of raising the status of the Welsh language as a living language.
cy-gb	Mae’r defnydd o’r Gymraeg gan fodelau rôl fel mabolgampwyr, cerddorion, actorion, a ffigurau a sefydliadau amlwg eraill yn fodd i godi statws y Gymraeg fel iaith fyw.

en-gb	The Cymru Wales brand
cy-gb	Brand Cymru Wales

en-gb	The Welsh language is a central part of the Cymru Wales brand and has been used extensively again this year to promote Wales and to attract tourism and investments.
cy-gb	Mae’r Gymraeg yn rhan ganolog o frand Cymru Wales, ac wedi cael ei defnyddio’n helaeth eto eleni i hybu Cymru a denu twristiaeth a buddsoddiadau.

en-gb	In the tourism sector, this includes encouraging businesses to ensure a strong sense of place in their provision, and the use of the Welsh language is central to this.
cy-gb	Yn y sector twristiaeth, mae hyn yn cynnwys annog busnesau i sicrhau naws am le cryf yn eu darpariaeth, ac mae defnyddio’r Gymraeg yn ganolog i hyn.

en-gb	The language has also been central to our main tourism campaigns, Addo, to encourage people to behave responsibly while visiting Wales.
cy-gb	Mae’r Gymraeg hefyd wedi cael ei defnyddio fel un o’n prif ymgyrchoedd twristiaeth, Addo, i annog pobl i fod yn gyfrifol tra’n ymweld â Chymru.

en-gb	Addo asks visitors and residents to make a pledge to Wales, which includes asking people to respect and celebrate our unique language and culture.
cy-gb	Mae Addo yn gofyn i ymwelwyr a phreswylwyr wneud addewid i Gymru, sy’n cynnwys gofyn i bobl barchu a dathlu ein hiaith a’n diwylliant unigryw.

en-gb	We are also leading on the successful St David's Day campaign, which asks people everywhere to do the little things, and promotes the Welsh language and culture around the world.
cy-gb	Rydym hefyd yn arwain ar ymgyrch lwyddiannus Gŵyl Dewi, sy’n gofyn i bobl ym mhob man wneud y pethau bychain, ac sy’n hyrwyddo iaith a diwylliant Cymru ar draws y byd.

en-gb	We have continued to support businesses to reflect the values of the brand in their work.
cy-gb	Rydym yn parhau i gefnogi busnesau i adlewyrchu gwerthoedd y brand yn eu gwaith.

en-gb	We also used the Welsh language in major campaigns to promote Wales.
cy-gb	Fe wnaethom ddefnyddio’r Gymraeg mewn ymgyrchoedd blaenllaw i hyrwyddo Cymru hefyd.

en-gb	During 2023-24, our main campaign was Llwybrau, which encourages people to follow different pathways on their journey in Wales, whether in relation to food, art or adventure.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, ein prif ymgyrch oedd Llwybrau, sy’n annog pobl i ddilyn llwybrau gwahanol ar eu taith yng Nghymru, boed hynny ar lwybr bwyd, celfyddyd neu antur.

en-gb	The word Llwybrau is prominent in all our marketing material, and the main campaign logo sent to stakeholders in the tourism sector for use in their own campaigns leads with the Welsh word.
cy-gb	Mae’r gair Llwybrau yn flaenllaw yn ein holl ddeunydd marchnata, ac mae prif logo’r ymgyrch sy’n cael ei anfon at randdeiliaid yn y sector twristiaeth i’w ddefnyddio ar eu hymgyrchoedd hwythau yn arwain gyda’r gair Cymraeg.

en-gb	We have established partnerships with Welsh record labels to allow us to use Welsh language music in some of the videos we create for our social channels, to give Welsh language music a wider platform, and we are focusing on introducing yet more Welsh generally on our social channels.
cy-gb	Rydym wedi sefydlu partneriaethau gyda labeli recordiau Cymraeg er mwyn ein galluogi i ddefnyddio cerddoriaeth Gymraeg ar rai o’r fideos yr ydym yn eu creu ar gyfer ein sianelau cymdeithasol, i roi llwyfan ehangach i gerddoriaeth Gymraeg, ac rydym yn canolbwyntio ar gyflwyno mwy fyth o Gymraeg yn gyffredinol ar ein sianelau cymdeithasol.

en-gb	We now use mostly Welsh-only place names on our social channels, as well as on our website, putting the English name in brackets if necessary.
cy-gb	Rydym yn defnyddio enwau lleoedd Cymraeg yn unig gan amlaf ar ein sianelau cymdeithasol erbyn hyn, yn ogystal ag ar ein gwefan, gan roi’r enw Saesneg mewn cromfachau os oes angen.

en-gb	We will continue to do more to showcase the Welsh language in our campaigns over the coming years, including on social media and in our marketing campaigns.
cy-gb	Byddwn yn parhau i wneud mwy i roi llwyfan i’r Gymraeg yn ein hymgyrchoedd dros y blynyddoedd nesaf, gan gynnwys ar y cyfryngau cymdeithasol ac yn ein hymgyrchoedd marchnata.

en-gb	In line with the National Events Strategy for Wales’ theme of Authenticity, all events receiving Welsh Government grant funding are encouraged to take a creative and inclusive approach to use of the Welsh language.
cy-gb	Yn unol â thema Dilysrwydd Strategaeth Ddigwyddiadau Genedlaethol Cymru, anogir pob digwyddiad sy'n cael cyllid grant gan Lywodraeth Cymru i ddefnyddio'r Gymraeg mewn ffordd greadigol a chynhwysol.

en-gb	In 2023, many supported events promoted Welsh language and culture through their artistic line-up including Gottwood, Focus Wales, Sŵn and Llais music festivals.
cy-gb	Yn 2023, hyrwyddwyd y Gymraeg a diwylliant Cymru gan lawer o ddigwyddiadau a gafodd eu cefnogi, drwy'r artistiaid a berfformiodd, gan gynnwys gwyliau cerddoriaeth Gottwood, Focus Wales, Sŵn a Llais.

en-gb	Alongside Welsh music artists, Other Voices Aberteifi also featured talks such as ‘Who we are:
cy-gb	Ochr yn ochr ag artistiaid a oedd yn canu yn Gymraeg, cynhaliwyd sgyrsiau pwrpasol gan Lleisiau Eraill Aberteifi, megis 'Who we are:

en-gb	Culture, Identity and Diaspora’ with a panel including the First Minister with Welsh and Irish simultaneous translation available to enable speakers to engage in their chosen language.
cy-gb	Culture, Identity and Diaspora' gyda phanel yn cynnwys Prif Weinidog Cymru, â chyfleuster cyfieithu ar y pryd i'r Gymraeg a'r Wyddeleg fel bod modd i siaradwyr ddefnyddio eu dewis iaith.

en-gb	For the third year, the bespoke Ysbrydoli, Cystadlu, Joio city dressing was implemented at the World Para Triathlon Series events in Swansea showcasing the Welsh language, alongside global brands such as Ironman, to international visitors and competitors, for an extended period.
cy-gb	Am y drydedd flwyddyn, defnyddiwyd thema Ysbrydoli, Cystadlu, Joio yn ninas Abertawe ar gyfer Cyfres Para-Triathlon y Byd, gan arddangos y Gymraeg ochr yn ochr â brandiau byd-eang megis Ironman i ymwelwyr a chystadleuwyr rhyngwladol am gyfnod estynedig.

en-gb	In January 2024, Wales hosted the Wheelchair Fencing World Cup – all signage at the event was bilingual and the world federation adopted a bilingual version of their event logo for this.
cy-gb	Ym mis Ionawr 2024, cynhaliodd Cymru gystadleuaeth Cwpan Byd Ffensio Cadair Olwyn – roedd yr holl arwyddion yn ddwyieithog, a mabwysiadodd ffederasiwn y byd fersiwn ddwyieithog o logo'r digwyddiad.

en-gb	Athlete briefings included some useful Welsh greetings, as did the event website for overseas competitors and visitors.
cy-gb	Roedd sesiynau briffio'r athletwyr yn cynnwys rhai cyfarchion yn Gymraeg, yn ogystal â gwefan y digwyddiad ar gyfer cystadleuwyr ac ymwelwyr o dramor.

en-gb	Amgueddfa Cymru – Museum Wales
cy-gb	Amgueddfa Cymru

en-gb	The Welsh language is an intrinsic part of Welsh heritage and culture – as such, Amgueddfa Cymru has a key role in developing people's knowledge and understanding of the history of the Welsh language and culture, as well as using and celebrating the language in their work.
cy-gb	Mae'r Gymraeg yn rhan gynhenid o dreftadaeth a diwylliant Cymru – o'r herwydd, mae gan Amgueddfa Cymru rôl allweddol o ran datblygu gwybodaeth a dealltwriaeth pobl o hanes yr iaith a diwylliant Cymru, yn ogystal â defnyddio a dathlu'r iaith yn eu gwaith.

en-gb	During 2023-24, the Museum has supported the new Curriculum for Wales, developed activities for schools to normalise and promote the use of Welsh, and incorporated a multilingual approach into its brand voice.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, mae’r Amgueddfa wedi cefnogi’r Cwricwlwm i Gymru newydd, wedi datblygu gweithgareddau i ysgolion i normaleiddio a hyrwyddo'r defnydd o'r Gymraeg ac wedi ymgorffori dull amlieithog yn llais ei brand.

en-gb	One of the highlights of the reporting year was The Lost Words exhibitions which explored the relationship between language and the world, and the power of nature to awaken the imagination.
cy-gb	Un o uchafbwyntiau’r flwyddyn adrodd oedd arddangosfeydd Geiriau Diflanedig a fu’n archwilio’r berthynas rhwng iaith a’r byd, a phŵer natur i ddeffro’r dychymyg.

en-gb	The project was developed with Oriel y Parc Gallery and Yr Ysgwrn, and organised by Compton Verney, with Hamish Hamilton and Penguin Books.
cy-gb	Datblygwyd y cynllun gydag Oriel y Parc a'r Ysgwrn a’i threfnu gan Compton Verney, gyda Hamish Hamilton a Llyfrau Penguin.

en-gb	For the first time ever, Jackie Morris' original artwork was displayed alongside Robert Macfarlane's English poems and Mererid Hopwood's Welsh poems.
cy-gb	Am y tro cyntaf erioed, cafodd gwaith celf gwreiddiol Jackie Morris ei arddangos ochr yn ochr â cherddi Saesneg Robert Macfarlane a cherddi Cymraeg Mererid Hopwood.

en-gb	The project reintroduces words from nature, highlights biodiversity and showcases the work that’s being done to try to stem its decline.
cy-gb	Mae’r prosiect yn ailgyflwyno geiriau o fyd natur, yn tynnu sylw at fioamrywiaeth ac yn arddangos y gwaith a wneir i geisio atal ei dirywiad.

en-gb	Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales
cy-gb	Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru

en-gb	The work on compiling and maintaining the list of historic place names in Wales continues to be a priority project.
cy-gb	Mae'r gwaith ar lunio a chynnal y rhestr o enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru yn parhau i fod yn brosiect sy'n cael blaenoriaeth.

en-gb	The List of Historic Place Names now holds over 700,000 names, from almost 1,400 different sources.
cy-gb	Bellach, mae dros 700,000 o enwau o bron i 1,400 o wahanol ffynonellau ar y Rhestr o Enwau Lleoedd Hanesyddol.

en-gb	The List continues to be drawn upon by local authorities and other relevant planning bodies for the purposes of naming new developments.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol a chyrff cynllunio perthnasol eraill yn dal i droi at y Rhestr wrth enwi datblygiadau newydd.

en-gb	This approach to conserving and protecting community place names was further supported during 2023-24 with various community driven projects such as:
cy-gb	Cefnogwyd y dull hwn o warchod a diogelu enwau lleoedd cymunedol ymhellach yn ystod 2023-24 drwy amrywiol brosiectau cymunedol megis:

en-gb	A new Welsh-Asian Heritage Project:
cy-gb	Lansio Prosiect Treftadaeth Cymreig-Asiaidd newydd:

en-gb	Celebrating and Archiving the Experiences of Ugandan Asians was launched during the 2023 National Eisteddfod.
cy-gb	Dathlu ac Archifo Profiadau Asiaid Uganda yn ystod Eisteddfod Genedlaethol 2023.

en-gb	This project showcases how cultural and religious activities have contributed to the diversity of the built environment in Wales and demonstrates the assimilation and co-operation within local Asian communities to record the stories of Ugandan Asians – particularly those who came to the resettlement camp in Tonfanau, Tywyn, Meirionnydd after being exiled from Uganda in 1972.
cy-gb	Mae'r prosiect hwn yn arddangos sut mae gweithgareddau diwylliannol a chrefyddol wedi cyfrannu at amrywiaeth yr amgylchedd adeiledig yng Nghymru, ac yn dangos y cymhathu a'r cydweithredu sydd wedi digwydd o fewn cymunedau Asiaidd lleol er mwyn cofnodi straeon Asiaid Uganda – yn enwedig y rheiny a ddaeth i wersyll adsefydlu Tonfanau, Tywyn, Meirionnydd ar ôl cael eu halltudio o Uganda ym 1972.

en-gb	Community engagement, which has included a number of Welsh language guided walks and talks ranging from the Angylion y Wawr group to schoolchildren.
cy-gb	Ymgysylltu cymunedol, sydd wedi cynnwys nifer o deithiau tywys a sgyrsiau yn Gymraeg, gan ystod o grwpiau o Angylion y Wawr i blant ysgol.

en-gb	In keeping with the theme of promoting a bilingual Wales, numerous projects were discussed across a variety of media platforms, including the Welsh place names and Pendinas community projects, as well as the Dan Ddirgel Ddaear project discussing the Grade II* Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch site and C20 schools in Wales and C20 buildings more generally.
cy-gb	Yn unol â thema hyrwyddo Cymru ddwyieithog, trafodwyd nifer o brosiectau ar draws amrywiol blatfformau, gan gynnwys prosiectau cymunedol Pendinas ac enwau lleoedd Cymru, yn ogystal â phrosiect Dan Ddirgel Ddaear ynghylch safle Gradd II* Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch, ysgolion Cymdeithas yr 20fed Ganrif (C20) yng Nghymru ac adeiladau C20 yn fwy cyffredinol.

en-gb	The National Library of Wales
cy-gb	Llyfrgell Genedlaethol Cymru

en-gb	The Library's exhibitions offer information that attract interest in the Welsh language and its history by providing an introduction to Welsh history, society and culture.
cy-gb	Mae arddangosfeydd y Llyfrgell yn cynnig gwybodaeth sy’n ennyn diddordeb yn y Gymraeg a'i hanes drwy gynnig cyflwyniad i hanes, cymdeithas a diwylliant Cymru.

en-gb	The Library's volunteering scheme offers volunteering tasks to be undertaken in Welsh, face to face or online, including those suitable for new speakers.
cy-gb	Mae cynllun gwirfoddoli y Llyfrgell yn cynnig tasgau gwirfoddoli yn y Gymraeg wyneb yn wyneb neu ar-lein, gan gynnwys rhai sy’n addas ar gyfer siaradwyr newydd.

en-gb	All Library Education Service activities are available in Welsh, bilingually, or in English with some Welsh content.
cy-gb	Mae holl weithgareddau Gwasanaeth Addysg y Llyfrgell ar gael yn Gymraeg, yn ddwyieithog, neu’n Saesneg gyda pheth cynnwys Cymraeg.

en-gb	When schools request provision through the medium of English, staff will ensure that they introduce Welsh terms, and that the language is heard throughout the session.
cy-gb	Pan fod ysgolion yn gofyn am ddarpariaeth drwy gyfrwng Saesneg, bydd staff yn sicrhau eu bod yn cyflwyno termau Cymraeg, a bod yr iaith i'w chlywed gydol y sesiwn.

en-gb	The Library Education Service offers learning sessions that present the historical, social and cultural context of the Welsh language.
cy-gb	Mae Gwasanaeth Addysg y Llyfrgell yn cynnig sesiynau dysgu sy'n cyflwyno cyddestun hanesyddol, cymdeithasol a diwylliannol yr iaith Gymraeg.

en-gb	These are specifically targeted at people of all ages learning the language.
cy-gb	Mae'r rhain yn cael eu targedu’n benodol at bobl o bob oedran sy’n dysgu'r iaith.

en-gb	They are also an opportunity for pupils to visit a Welsh-speaking workplace and to see Welsh in action as a working language.
cy-gb	Maen nhw hefyd yn gyfle i ddisgyblion ymweld â gweithle Cymraeg a gweld y Gymraeg ar waith fel iaith waith.

en-gb	Some schools where Welsh is a second language have continued to arrange visits to the Library specifically for pupils to practice using the language.
cy-gb	Mae rhai ysgolion ble mae’r Gymraeg yn ail iaith wedi parhau i drefnu ymweliadau â’r Llyfrgell yn benodol er mwyn i ddisgyblion gael ymarfer yr iaith.

en-gb	All of the Library's printed and digital learning resources are available in both Welsh and English.
cy-gb	Mae holl adnoddau dysgu print a digidol y Llyfrgell ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	During 2024, the Library Education Service has published materials in Welsh in support of the Government's Anti-racist Wales Action Plan, including bilingual resources on the battle against Apartheid, and a resource on the Welsh myths of Gypsies and the traditions of traveller and Romany communities.
cy-gb	Yn ystod 2024, mae Gwasanaeth Addysg y Llyfrgell wedi cyhoeddi deunyddiau yn Gymraeg i gefnogi Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol y Llywodraeth, gan gynnwys adnoddau dwyieithog ar y frwydr yn erbyn Apartheid, ac adnodd am chwedlau Cymreig y Sipsiwn a thraddodiadau cymunedau teithwyr a Romani.

en-gb	The Wales Broadcast Archive offers an opportunity to use Welsh in Clip Corners across Wales where individuals can be involved in researching, maintaining lists, selection, rights checking, editing and publishing.
cy-gb	Mae Archif Ddarlledu Cymru yn cynnig cyfle i ddefnyddio’r Gymraeg mewn Corneli Clip ar draws Cymru ble gall unigolion fod yn rhan o waith ymchwilio, cynnal rhestrau, dethol, gwirio hawliau, golygu a chyhoeddi.

en-gb	One example of a project that took place during the reporting year is where volunteers developed skills through training sessions at Carmarthen Library, producing a cartoon at the end.
cy-gb	Un enghraifft o brosiect a ddigwyddodd yn ystod y flwyddyn adrodd yw gwirfoddolwyr yn datblygu sgiliau drwy sesiynau hyfforddi yn Llyfrgell Caerfyrddin, ac yn cynhyrchu cartŵn ar y diwedd.

en-gb	Sport Wales
cy-gb	Chwaraeon Cymru

en-gb	The Welsh language in sport
cy-gb	Y Gymraeg mewn chwaraeon

en-gb	Sport Wales and the Welsh Language Commissioner have continued their partnership to support and encourage national organisations in the sports sector to extend their Welsh language offers.
cy-gb	Mae Chwaraeon Cymru a Chomisiynydd y Gymraeg wedi parhau i weithio mewn partneriaeth i gefnogi ac annog sefydliadau cenedlaethol yn y sector chwaraeon i ymestyn eu darpariaeth mewn perthynas â'r Gymraeg.

en-gb	Sport Wales sees this work as an important part of its Welsh language duties through encouraging the development and promotion of more opportunities to use the Welsh language to play sport.
cy-gb	Mae Chwaraeon Cymru yn ystyried y gwaith hwn yn rhan bwysig o'i ddyletswyddau o ran y Gymraeg drwy annog y broses o ddatblygu a hyrwyddo mwy o gyfleoedd i ddefnyddio'r Gymraeg mewn chwaraeon.

en-gb	The first Welsh National Governing Bodies (NGBs) of sport achieved the Welsh Language Commissioner’s Cynnig Cymraeg recognition in 2023.
cy-gb	Yn 2023, cydnabuwyd Cyrff Llywodraethu Cenedlaethol chwaraeon cyntaf Cymru mewn perthynas â Chynnig Cymraeg Comisiynydd y Gymraeg.

en-gb	Welsh Triathlon and the Welsh Rugby Union both achieved the award to mark their commitment to the Welsh language and to extending their Welsh services.
cy-gb	Rhoddwyd y gydnabyddiaeth i Triathlon Cymru ac Undeb Rygbi Cymru i nodi eu hymrwymiad i'r Gymraeg ac i ehangu eu gwasanaethau Cymraeg.

en-gb	Other NGBs and National Partners are working towards this accreditation and Sport Wales staff use the What Matters process with their partners to track readiness and work in partnership with the Welsh Language Commissioner.
cy-gb	Mae Cyrff Llywodraethu Cenedlaethol a Phartneriaid Cenedlaethol eraill yn gweithio tuag at yr achrediad hwn, ac mae staff Chwaraeon Cymru yn defnyddio proses yr Hyn sy'n Bwysig gyda'u partneriaid i asesu eu parodrwydd gan weithio mewn partneriaeth â Chomisiynydd y Gymraeg.

en-gb	Urdd Gobaith Cymru
cy-gb	Urdd Gobaith Cymru

en-gb	As a key strand of its Welsh language commitment, Sport Wales works in partnership with and invests in the Urdd’s extensive programmes to deliver Welsh language opportunities in sport and recreation.
cy-gb	Fel elfen allweddol o'i ymrwymiad i'r Gymraeg, mae Chwaraeon Cymru yn gweithio mewn partneriaeth â rhaglenni helaeth yr Urdd, gan fuddsoddi ynddynt, i sicrhau cyfleoedd i fwynhau chwaraeon a gweithgareddau hamdden drwy'r Gymraeg.

en-gb	A summary of a some of the Urdd’s achievements in 2023-24 include:
cy-gb	Dyma grynodeb o rywfaint o ddarpariaeth yr Urdd yn ystod 2023-24:

en-gb	Extra-curricular provision of clubs and activity.
cy-gb	Clybiau a gweithgarwch allgyrsiol

en-gb	Community provision through collaboration with several local, regional and national partners across the public, private and third sector.
cy-gb	Darpariaeth gymunedol drwy gydweithio â sawl partner lleol, rhanbarthol a chenedlaethol ar draws y sectorau cyhoeddus a phreifat a'r trydydd sector.

en-gb	Sport specific community clubs; multi-sport clubs; family engagement through sport and physical literacy; #FelMerch – women and girls participation projects; legacy projects – post national events such as rugby 7s delivering community focused projects; targeted projects around diversity, inclusivity and language.
cy-gb	Clybiau cymunedol penodol i chwaraeon; clybiau aml-chwaraeon; ymgysylltu â theuluoedd drwy chwaraeon a llythrennedd corfforol; #FelMerch – prosiectau i fenywod a merched; prosiectau gwaddol– yn dilyn digwyddiadau cenedlaethol, fel rygbi 7 bob ochr yn cynnal prosiectau cymunedol; prosiectau â phwrpas penodol o ran amrywiaeth, cynhwysiant ac iaith.

en-gb	A national provision of holiday activity, inclusive of: multi-sport weekly camps; sport specific camps working on skills development; family engagement – range of activities in leisure centres and parks; #FelMerch forums and activities; partnership projects i.e., Fit, Fed and Fun with the Welsh Rugby Union.
cy-gb	Gweithgarwch gwyliau ar lefel genedlaethol, gan gynnwys: gwersylloedd aml-chwaraeon wythnosol; gwersylloedd chwaraeon penodol sy'n gweithio ar ddatblygu sgiliau; ymgysylltu â theuluoedd – ystod o weithgareddau mewn canolfannau hamdden a pharciau; fforymau a gweithgareddau #FelMerch; prosiectau partneriaeth, h.y. Fit, Fed and Fun gydag Undeb Rygbi Cymru.

en-gb	Collaboration on inclusion projects with Disability Sport Wales and other partners across Wales.
cy-gb	Cydweithio ar brosiectau cynhwysiant gyda Chwaraeon Anabledd Cymru a phartneriaid eraill ledled Cymru.

en-gb	Welsh-medium Learn to Swim provision delivered across Cardiff and the Vale, RCT, and with a focus to further develop provision across Bridgend, Newport and Wrexham.
cy-gb	Darpariaeth dysgu nofio drwy'r Gymraeg ar draws Caerdydd a'r Fro a RhCT, a bwriad i ddatblygu'r ddarpariaeth ymhellach ar draws Pen-y-bont ar Ogwr, Casnewydd a Wrecsam.

en-gb	Competition and events: regional events – primary schools; national and regional events – high schools and colleges; international learning opportunities; Chwarae yn Gymraeg / Rugby World Cup Partnership.
cy-gb	Cystadleuaeth a digwyddiadau: digwyddiadau rhanbarthol – ysgolion cynradd; digwyddiadau cenedlaethol a rhanbarthol – ysgolion uwchradd a cholegau; cyfleoedd dysgu rhyngwladol; Chwarae yn Gymraeg / Partneriaeth Cwpan Rygbi'r Byd.

en-gb	Sport Wales has also supported Mentrau Iaith Cymru to connect with delivery partners to implement a new initiative to support the employability of young people in high density Welsh-speaking areas to deliver sporting opportunities.
cy-gb	Mae Chwaraeon Cymru hefyd wedi cefnogi Mentrau Iaith Cymru i gysylltu â phartneriaid gweithredu er mwyn rhoi menter newydd ar waith i helpu pobl ifanc i fod yn fwy cyflogadwy mewn ardaloedd sydd â dwysedd uchel o siaradwyr Cymraeg i gynnig cyfleoedd chwaraeon.

en-gb	Marketing, communications and digital
cy-gb	Marchnata, cyfathrebu a digidol

en-gb	All of Sport Wales’s public e-communications and media content continue to be produced bilingually, with recent changes making them more appealing to a Welsh-speaking audience, such as formatting changes to make Welsh language content stand out on a variety of devices.
cy-gb	Mae holl e-gyfathrebu cyhoeddus Chwaraeon Cymru a'r deunydd ar ei gyfryngau yn parhau i fod yn ddwyieithog, ac mae newidiadau diweddar yn gwneud y deunydd yn fwy apelgar i gynulleidfa Gymraeg ei hiaith, megis newidiadau fformatio sy'n gwneud testun Cymraeg yn amlwg ar amryw o ddyfeisiau.

en-gb	Any partner newsletters are also produced bilingually.
cy-gb	Caiff unrhyw gylchlythyrau gan bartneriaid hefyd eu llunio'n ddwyieithog.

en-gb	Sport Wales’s Welsh language X and Facebook accounts have seen significant increases in interactions and engagements.
cy-gb	Mae cyfrifon Cymraeg X a Facebook Chwaraeon Cymru wedi gweld cynnydd sylweddol yn y rhyngweithio a'r ymgysylltu arnynt.

en-gb	On social media, Sport Wales integrates Welsh phrases, such as Llongyfarchiadau and Pob Lwc into its English content to encourage others to use the language when celebrating Welsh sport.
cy-gb	Ar y cyfryngau cymdeithasol, mae Chwaraeon Cymru yn integreiddio ymadroddion Cymraeg, megis Llongyfarchiadau a Pob lwc i'w ddeunydd Saesneg er mwyn annog eraill i ddefnyddio'r iaith wrth ddathlu chwaraeon Cymru.

en-gb	Arts Council of Wales
cy-gb	Cyngor Celfyddydau Cymru

en-gb	The Welsh Art Consortium, during their second year, have concentrated on implementation of the 4 identified areas:
cy-gb	Yn ystod ei ail flwyddyn, mae'r Consortiwm Celf Cymraeg wedi canolbwyntio ar weithredu'r 4 maes a nodwyd:

en-gb	Llais y Lle lottery fund targeting individuals to develop creative use and ownership of the Welsh language within communities.
cy-gb	Cronfa loteri Llais y Lle i dargedu unigolion i ddatblygu defnydd creadigol o'r Gymraeg a pherchnogaeth arni o fewn cymunedau.

en-gb	Explore creative translation and strategic needs within the creative sector.
cy-gb	Ymchwilio i anghenion strategol a chyfieithu creadigol y sector creadigol.

en-gb	Develop and pilot Synhwyro’r Iaith resource for the sector.
cy-gb	Datblygu a threialu adnodd Synhwyro'r Iaith ar gyfer y sector.

en-gb	Cymraeg yn y canol, placing the Welsh language at the heart of creative developments.
cy-gb	Cymraeg yn y canol, sy’n rhoi lle canolog i'r Gymraeg mewn datblygiadau creadigol.

en-gb	The first year of Llais y Lle fund had 9 successful applicants and supported the individual development of a further 6.
cy-gb	Llwyddodd 9 i gael cyllid Llais y Lle yn ystod y flwyddyn gyntaf, a chefnogwyd datblygiad 6 unigolyn arall.

en-gb	All projects focused on developing creative use of the Welsh language within communities.
cy-gb	Roedd pob prosiect yn canolbwyntio ar ddatblygu defnydd creadigol o'r Gymraeg o fewn cymunedau.

en-gb	A second year begun in May 2024 with 17 new successful applicants.
cy-gb	Dechreuodd yr ail flwyddyn ym mis Mai 2024, ac roedd 17 ymgeisydd llwyddiannus newydd.

en-gb	Synhwyro’r Iaith (Sensing the Language) is a resource developed by the Arts Council of Wales’ (ACW) Welsh Language Enabler and Consortiwm Cymraeg to provide guidance and ideas to creative practitioners on how to use, include and present Welsh within their creative practice.
cy-gb	Datblygwyd adnodd Synhwyro'r Iaith gan Ysgogwr y Gymraeg Cyngor y Celfyddydau a'r Consortiwm Cymraeg i gynnig canllawiau a syniadau i ymarferwyr creadigol ar sut i ddefnyddio, cynnwys a chyflwyno'r Gymraeg o fewn eu harferion creadigol.

en-gb	Synhwyro’r Iaith has been further developed and piloted with artists form Llais y Lle Pontypridd, 12 higher level learners in Nant Gwrtheyrn, within Creative learning training programmes and is part of a research project by Cardiff University looking at creative methodologies of presenting the Welsh language as a subject in secondary schools in response to the new curriculum.
cy-gb	Mae Synhwyro'r Iaith wedi cael ei ddatblygu a'i dreialu ymhellach gan artistiaid Llais y Lle Pontypridd, 12 dysgwr lefel uwch yn Nant Gwrtheyrn, o fewn rhaglenni hyfforddi dysgu creadigol, ac mae'n rhan o brosiect ymchwil gan Brifysgol Caerdydd sy'n edrych ar fethodolegau creadigol i gyflwyno'r Gymraeg fel pwnc mewn ysgolion uwchradd mewn ymateb i'r cwricwlwm newydd.

en-gb	Cyfieithu creadigol took place in January to explore creative methodologies for simultaneous translation in relevant settings.
cy-gb	Ym mis Ionawr, cynhaliwyd Cyfieithu creadigol i ymchwilio i fethodolegau creadigol i gyfieithu ar y pryd mewn lleoliadau perthnasol.

en-gb	ACW’s Welsh Language Enabler worked with Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru to bring 8 professional and experienced translators together with some consortium members.
cy-gb	Aeth Ysgogwr y Gymraeg Cyngor y Celfyddydau ati i weithio gyda Chymdeithas Cyfieithwyr Cymru i ddod ag 8 o gyfieithwyr proffesiynol a phrofiadol ynghyd gyda rhai o aelodau'r consortiwm.

en-gb	Plans for the next phase are under way, to include BSL in ACW’s understanding and methodologies.
cy-gb	Mae'r cynlluniau ar gyfer y cam nesaf ar y gweill, i gynnwys Iaith Arwyddion Prydain, yn nealltwriaeth a methodolegau Cyngor y Celfyddydau.

en-gb	Media
cy-gb	Y Cyfryngau

en-gb	We have continued to explore opportunities to support the provision of Welsh language broadcasting and media services during the reporting period, recognising the critical role the media plays in supporting our aim of reaching a million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Rydym wedi parhau i ymchwilio i gyfleoedd i gefnogi gwasanaethau darlledu Cymraeg a gwasanaethau'r cyfryngau drwy'r Gymraeg yn ystod y cyfnod adrodd, gan gydnabod y rôl hanfodol y mae'r cyfryngau yn ei chwarae wrth gyrraedd ein nod o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	We have maintained close relationships with S4C and BBC Cymru Wales, including through the framework of our Memorandums of Understanding, noting the contribution of S4C and Radio Cymru's provision in helping to deliver our ambitions to increase the number of Welsh speakers and support opportunities to use and enjoy the language.
cy-gb	Rydym wedi cynnal perthynas agos gydag S4C a BBC Cymru, gan gynnwys drwy fframwaith ein Memoranda o Gydddealltwriaeth, gan nodi cyfraniad darpariaeth S4C a Radio Cymru at gyflawni ein huchelgais i gynyddu'r nifer sy'n siarad Cymraeg a chefnogi cyfleoedd i ddefnyddio a mwynhau'r iaith.

en-gb	Creative Wales has continued to work with S4C and Ffilm Cymru to deliver Welsh film initiatives.
cy-gb	Mae Cymru Greadigol wedi parhau i weithio gydag S4C a Ffilm Cymru ar fentrau ffilmiau Cymraeg.

en-gb	Sinema Cymru, a collaboration between S4C and Creative Wales, and delivered by Ffilm Cymru, is aimed at developing a minimum of three feature films a year, with a view to progressing one for production funding.
cy-gb	Nod Sinema Cymru, menter ar y cyd rhwng S4C a Cymru Greadigol, a weithredir gan Ffilm Cymru, yw datblygu o leiaf dair ffilm nodwedd y flwyddyn, gyda'r bwriad o ddatblygu un ohonynt i gael cyllid i’w gynhyrchu.

en-gb	Sinema Cymru aims to put Welsh language film on the map by fast-tracking independent Welsh language films, which are bold, unconventional, and have the potential to gain international cinema release.
cy-gb	Dymuniad Sinema Cymru yw rhoi ffilmiau Cymraeg ar y map drwy gyflymu'r broses o greu ffilmiau Cymraeg annibynnol sy'n fentrus, yn anghonfensiynol, ac a allai gael eu rhyddhau i sinemâu rhyngwladol.

en-gb	The £280k fund supported four projects with up to £30,000 of development funding in 2023-24, alongside a training package for the upcoming writers and producers.
cy-gb	Cefnogodd y cyllid o £280,000 bedwar prosiect, â hyd at £30,000 o gyllid datblygu yn 2023-24, ochr yn ochr â phecyn hyfforddi ar gyfer darpar-awduron a chynhyrchwyr.

en-gb	Development is currently underway and a minimum of one of these projects will be selected to go into full production with funding from both S4C and Creative Wales.
cy-gb	Mae gwaith datblygu ar y gweill, a chaiff o leiaf un o'r prosiectau hyn eu dewis i gael ei gynhyrchu'n llawn â chyllid gan S4C a Cymru Greadigol.

en-gb	In 2023-24, Creative Wales’ production funding has continued to play an important role supporting the provision of Welsh language broadcast content for the screen.
cy-gb	Yn 2023-24, mae cyllid cynhyrchu Cymru Greadigol wedi parhau i chwarae rôl bwysig wrth gefnogi cynnwys darlledu Cymraeg ar gyfer y sgrîn.

en-gb	Through this mechanism, Creative Wales has supported a number of Welsh language and back-to-back productions, including Hafiach, Minibuds and Cleddau / The One That Got Away.
cy-gb	Drwy'r mecanwaith hwn, mae Cymru Greadigol wedi cefnogi nifer o gynyrchiadau Cymraeg a chefn-wrth-gefn, gan gynnwys Hafiach, Minibuds a Cleddau / The One That Got Away.

en-gb	During this period, Creative Wales has also provided location assistance to Welsh language productions through Wales Screen.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, mae Cymru Greadigol hefyd wedi darparu cymorth gyda lleoliadau i gynyrchiadau Cymraeg drwy Sgrin Cymru.

en-gb	We have continued to raise a range of issues consistently with the UK Government and Ofcom over this period to stress the vital role of effective broadcasting in sustaining and growing the Welsh language.
cy-gb	Rydym wedi parhau i godi amrywiaeth o faterion yn gyson gyda Llywodraeth y DU ac Ofcom yn ystod y cyfnod hwn i bwysleisio rôl hanfodol darlledu effeithiol o ran cynnal a thyfu'r Gymraeg.

en-gb	This has included engagement on proposals set out in the UK Government’s Media Bill, its BBC Funding Model Review and Ofcom’s Future of TV Distribution consultation.
cy-gb	Mae hyn wedi cynnwys ymgysylltu ar gynigion a nodwyd ym Mil Cyfryngau Llywodraeth y DU, ei Hadolygiad o Fodel Cyllido'r BBC, ac ymgynghoriad Ofcom ar Ddosbarthiad Rhaglenni Teledu i'r Dyfodol.

en-gb	This is important in order to ensure that as the shift in the broadcasting landscape from traditional broadcast to more online content continues, the rights of Welsh language speakers are promoted and protected on more digital and online channels as the regulatory framework evolves.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig er mwyn sicrhau, wrth i'r newid yn y dirwedd ddarlledu draddodiadol tuag at fwy o gynnwys ar-lein barhau, bod hawliau siaradwyr Cymraeg yn cael eu hyrwyddo a'u diogelu ar fwy o sianeli digidol ac ar-lein wrth i'r fframwaith rheoleiddio esblygu.

en-gb	In response to the Broadcasting Expert Panel’s A New Future for Broadcasting and Communications in Wales report, the Welsh Government announced the establishment of a Broadcasting and Communications Advisory Body.
cy-gb	Mewn ymateb i adroddiad y Panel Arbenigwyr Darlledu, Dyfodol Newydd ar gyfer Darlledu a Chyfathrebu yng Nghymru, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru fod Corff Cynghori ar Ddarlledu a Chyfathrebu i gael ei sefydlu.

en-gb	The Advisory Body will provide timely advice to the Welsh Government on current broadcasting matters in a rapidly evolving sector, including the provision of Welsh language content, to inform the development of policy to help strengthen the media in Wales.
cy-gb	Bydd y Corff Cynghori yn cynnig cyngor amserol i Lywodraeth Cymru ar faterion darlledu cyfredol mewn sector sy'n esblygu'n gyflym, gan gynnwys darparu deunydd Cymraeg, er mwyn llywio'r gwaith o ddatblygu polisi i gryfhau'r cyfryngau yng Nghymru.

en-gb	Welsh Books Council
cy-gb	Cyngor Llyfrau Cymru

en-gb	During 2023-24, over 183 Welsh language books and 19 printed and digital magazines were supported for adults and children.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, cefnogwyd dros 183 o lyfrau Cymraeg ac 19 o gylchgronau print a digidol i oedolion a phlant.

en-gb	There are now 1,901 Welsh ebooks on Gwales/ffolio.cymru – most being books for children and young people.
cy-gb	Mae 1,901 o e-lyfrau Cymraeg ar Gwales/ffolio.cymru bellach – y rhan fwyaf yn llyfrau plant a phobl ifanc.

en-gb	Publishing an e-book alongside the printed book is now common.
cy-gb	Mae cyhoeddi e-lyfr ochr yn ochr â’r llyfr print yn beth cyffredin erbyn hyn.

en-gb	We continue to provide a grant to Golwg 360 and their online statistics during the reporting year are as follows: monthly average of website visits – approximately 243,000, impressions on Twitter – over 223,000, and engagement with Facebook material – approximately 16,467.
cy-gb	Rydym yn parhau i ddarparu grant i Golwg 360 ac mae eu hystadegau ar-lein yn ystod y flwyddyn adrodd fel a ganlyn: cyfartaledd misol o ymweliadau â’r wefan tua 243,000, yr argraffiadau ar Twitter dros 223,000 ac ymwneud â’r deunydd ar Facebook tua 16,467.

en-gb	Their Instagram presence is fairly new and their reach grew from 1,000 at the start of this reporting year to 5,800 at the end, resulting in an average over the year of 5,577 (peak 14,000 in August).
cy-gb	Mae eu presenoldeb ar Instagram yn weddol newydd a thyfodd eu cyrhaeddiad o 1,000 ar ddechrau’r flwyddyn adrodd hon i 5,800 ar y diwedd gan gyrraedd cyfartaledd dros y flwyddyn o 5,577 (uchafbwynt 14,000 ym mis Awst).

en-gb	Due to Welsh Government investment, Golwg 360 was able to reach out to TikTok, and their followers increased from zero to 792 over a short part of this reporting year.
cy-gb	Golygodd buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru fod Golwg 360 wedi gallu estyn allan i TikTok a chynyddodd eu dilynwyr o ddim i 792 dros ran fechan o’r flwyddyn adrodd hon.

en-gb	Council grants sustained 19 Welsh-language magazines during the year, four of them with one-off funding (Klust, Codi Pais, Chwys and Hanes Byw).
cy-gb	Cynhaliodd grantiau’r Cyngor 19 o gylchgronau Cymraeg yn ystod y flwyddyn, pedwar ohonynt gydag arian unwaith-ac-am-byth (Klust, Codi Pais, Chwys a Hanes Byw).

en-gb	The one-off funding came as a result of the Co-operation Agreement.
cy-gb	Daeth yr arian unwaith-ac-am-byth o ganlyniad i’r Cytundeb Cydweithio.

en-gb	Diversity remained a central topic of the Council's work, particularly diversity in relation to race and ethnicity in the context of the Welsh language.
cy-gb	Roedd amrywiaeth yn parhau’n bwnc canolog i waith y Cyngor yn arbennig felly amrywiaeth o ran hil ac ethnigrwydd yng nghyd-destun y Gymraeg.

en-gb	A second wave of Welsh Government New Audiences funding allowed the Council to fund the publication of books and articles by Welsh speakers from traditionally underrepresented backgrounds.
cy-gb	Caniataodd ail don o arian Cynulleidfaoedd Newydd, Llywodraeth Cymru, i’r Cyngor ariannu cyhoeddi llyfrau ac erthyglau gan siaradwyr Cymraeg o gefndiroedd a dangynrychiolir yn draddodiadol.

en-gb	In addition to Y Bysgodes, Y Delyn Aur was published (which was on the 2024 Book of the Year shortlist).
cy-gb	Yn ogystal ag Y Bysgodes, cyhoeddwyd Y Delyn Aur (a oedd ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2024).

en-gb	A second book by Malachy Edwards has been commissioned and a book by Melanie Owen as well.
cy-gb	Mae ail lyfr gan Malachy Edwards wedi ei gomisiynu a llyfr gan Melanie Owen hefyd.

en-gb	This funding is also available to magazines such as Golwg, Barddas and Barn to continue to commission and work with writers and photographers, to create content by and about people who are normally underrepresented in the Welsh language press.
cy-gb	Mae’r arian hwn hefyd i gylchgronau megis Golwg, Barddas a Barn barhau i gomisiynu a gweithio gydag awduron a ffotograffwyr i greu cynnwys gan ac am bobl sydd fel arfer yn cael eu tangynrychioli yn y wasg Gymraeg.

en-gb	Books for learners have continued to be published – a total of 45 are now available in the Amdani series, and 60,000 have been sold.
cy-gb	Parhawyd i gyhoeddi llyfrau ar gyfer dysgwyr – mae cyfanswm o 45 yng nghyfres Amdani bellach, gyda gwerthiant o 60,000.

en-gb	The Welsh Government’s New Audiences funding enabled them all to be turned into e-books and talking books.
cy-gb	Caniataodd arian Cynulleidfaoedd Newydd Llywodraeth Cymru i’r cyfan gael eu trosi’n e-lyfrau ac yn llyfrau llafar.

en-gb	Materials were provided in Welsh to coincide with the Summer Reading Challenge and World Book Day.
cy-gb	Darparwyd deunyddiau yn Gymraeg i gyd-fynd ag ymgyrch Sialens Ddarllen yr Haf a Diwrnod y Llyfr.

en-gb	3,997 copies of the £1 Welsh book Ffeithiau Ffiaidd y Corff were sold within 6 weeks.
cy-gb	Gwerthwyd 3,997 copi o’r llyfr £1 Cymraeg Ffeithiau Ffiaidd y Corff o fewn 6 wythnos.

en-gb	A Welsh-language story-writing competition was launched in collaboration with Radio Cymru's Al Hughes programme.
cy-gb	Lansiwyd cystadleuaeth ysgrifennu stori Gymraeg ar y cyd gyda rhaglen Al Hughes, Radio Cymru.

en-gb	Wales and the wider world
cy-gb	Cymru a’r byd ehangach

en-gb	We want to show the world that we are a multilingual country that encourages people from all over Wales and beyond to use Welsh.
cy-gb	Rydym am ddangos i’r byd ein bod yn wlad amlieithog sy’n annog pobl o bob cwr o Gymru a thu hwnt i ddefnyddio’r Gymraeg.

en-gb	We celebrate that our language is spoken by people from all walks of life and want to welcome everyone to try to use it.
cy-gb	Rydym yn dathlu bod ein hiaith yn cael ei siarad gan bobl o bob cefndir ac am groesawu pob un i roi cynnig ar ei defnyddio.

en-gb	Refugees and asylum seekers
cy-gb	Ffoaduriaid a cheiswyr lloches

en-gb	The Welcome to All programme has been run by the National Centre for Learning Welsh since January 2023.
cy-gb	Mae rhaglen Croeso i Bawb wedi’i gynnal gan y Ganolfan Dysgu Cymraeg Cenedlaethol ers mis Ionawr 2023.

en-gb	The aim of the programme is to introduce the Welsh language and Wales itself to people for whom English is not their first language or who do not speak much English.
cy-gb	Nod y rhaglen yw cyflwyno’r Gymraeg a Chymru i bobl nad yw’r Saesneg yn iaith gyntaf iddynt neu nad ydynt yn siarad llawer o Saesneg.

en-gb	Different resources are available under the scheme, in a variety of languages and all resources are available free of charge.
cy-gb	Mae gwahanol adnoddau ar gael o dan y cynllun, drwy gyfrwng amryw o ieithoedd ac mae’r adnoddau i gyd ar gael yn rhad ac am ddim.

en-gb	Digital self-study modules are available in Ukrainian, Cantonese, Syrian Arabic, Farsi and Pashto, introducing Welsh people and places, the history of the language, and our arts, legends and sport.
cy-gb	Mae modiwlau hunanastudio digidol ar gael yn Wcreineg, Cantoneg, Arabeg Syria, Farsi a Pashto sy’n cyflwyno pobl a llefydd Cymru, hanes yr iaith, y celfyddydau, chwedlau a chwaraeon.

en-gb	One of the Centre's partners, SaySomethinginWelsh, also offers online Learn  Welsh courses through Syrian Arabic, Pashto, and Dari.
cy-gb	Mae un o bartneriaid y Ganolfan, SaySomethinginWelsh, hefyd yn cynnig cyrsiau Dysgu Cymraeg ar-lein drwy gyfrwng Arabeg Syria, Pashto, a Dari.

en-gb	During the reporting year, the Urdd collaborated with several partners, including the Government to welcome and rehouse families who had fled the war in Ukraine.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, fe wnaeth yr Urdd gydweithio â sawl partner, gan gynnwys y Llywodraeth i groesawu ac ailgartrefu teuluoedd a oedd wedi ffoi o’r rhyfel yn Wcráin.

en-gb	The Welsh language was central to the welcome and contributed greatly to our work to ensure Wales is a Nation of Sanctuary.
cy-gb	Roedd y Gymraeg yn ganolog i’r croeso ac yn cyfrannu’n fawr at ein gwaith i wneud yn siŵr bod Cymru yn Genedl Noddfa.

en-gb	London Welsh School / Ysgol Gymraeg Llundain
cy-gb	Ysgol Gymraeg Llundain

en-gb	During the reporting year, we continued to award an annual grant to Ysgol Gymraeg Llundain.
cy-gb	Yn ystod flwyddyn adrodd, fe wnaethom barhau i ddyfarnu grant blynyddol i Ysgol Gymraeg Llundain.

en-gb	The school promotes the language in London and provides Welsh-medium primary education to the children of the city.
cy-gb	Mae’r ysgol yn hyrwyddo’r Gymraeg yn Llundain ac yn darparu addysg gynradd Gymraeg i blant y ddinas.

en-gb	Many of them return, in due course, to the Welsh-medium education system in Wales.
cy-gb	Mae nifer ohonynt yn dychwelyd, maes o law, i’r system addysg Gymraeg yng Nghymru.

en-gb	Patagonia
cy-gb	Patagonia

en-gb	The Welsh Language Project (WLP) continues to develop the language in Welshspeaking communities in Chubut province, Patagonia, through formal teaching in classes for young people and adults, in the 3 bilingual schools and via informal social activities.
cy-gb	Mae Prosiect yr Iaith Gymraeg yn parhau i ddatblygu'r iaith yng nghymunedau Cymraeg talaith Chubut, Patagonia, drwy wersi ffurfiol i bobl ifanc ac oedolion, yn y tair ysgol ddwyieithog a thrwy weithgareddau cymdeithasol.

en-gb	During 2023-24, there were over 970 registered learners (schools and adult learners) – a rise from 623 in 2020.
cy-gb	Yn ystod 2023-24, roedd dros 970 o ddysgwyr wedi cofrestru (mewn ysgolion ac fel oedolion) – sydd wedi codi o 623 yn 2020.

en-gb	The teachers on placement also delivered a range of community and cultural activities, both within Chubut and through virtual linkages between Chubut and schools and community groups in Wales.
cy-gb	Darparwyd ystod o weithgareddau cymunedol a diwylliannol gan yr athrawon a leolwyd yno, yn Chubut ei hun a thrwy gyswllt rhithiol rhwng Chubut ac ysgolion a grwpiau cymunedol yng Nghymru.

en-gb	A permanent Teaching Co-ordinator from Wales responsible for the quality of the teaching is also based in Patagonia.
cy-gb	Mae Cydlynydd Addysgu parhaol o Gymru sy'n gyfrifol am ansawdd yr addysgu hefyd yn gweithio ym Mhatagonia.

en-gb	The project also supports a network of twenty Welsh-speaking tutors who are based in the region, providing support teaching to the bilingual schools in addition to adult teaching.
cy-gb	Mae'r prosiect yn cefnogi rhwydwaith o ugain o diwtoriaid Cymraeg sy'n gweithio yn yr ardal. Maent yn cynnig cymorth addysgu i'r ysgolion dwyieithog yn ogystal ag mewn gwersi oedolion.

en-gb	Through summer scholarships funded by the National Centre for Learning Welsh, adult learning courses give Patagonian educators opportunities to visit Wales to attend Welsh language courses, ensuring that the project helps maintain teaching standards and the latest methodologies are in place.
cy-gb	Drwy ysgoloriaethau haf a ariennir gan y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol, mae cyrsiau dysgu i oedolion yn rhoi cyfle i addysgwyr Patagonia ymweld â Chymru i fynychu cyrsiau Cymraeg, gan sicrhau bod y prosiect yn helpu i gynnal safonau addysgu, a bod y methedolegau diweddaraf ar waith.

en-gb	Throughout 2023-24, a Wales-based content developer has continued to create digital content for the project on the YouTube channel Gales Con Marian (Welsh with Marian) including sharing vlogs of Wales for learners to see in a Welsh context, which are able to be used both in and out of the classroom, and also by students outside of the catchment area in Chubut.
cy-gb	Drwy gydol 2023-24, mae datblygwr cynnwys yng Nghymru wedi parhau i greu cynnwys digidol ar gyfer y prosiect ar Sianel YouTube Gales Con Marian (Cymraeg gyda Marian), gan gynnwys rhannu blogiau fideo o Gymru i ddysgwyr eu gweld mewn cyd-destun Cymreig, y gellir eu defnyddio yn y dosbarth a'r tu allan, a hefyd gan fyfyrwyr y tu allan i ddalgylch Chubut.

en-gb	The digital resources have been able to attract the interest of people who are new to learning Welsh as well as supporting current and advanced students.
cy-gb	Mae'r deunyddiau digidol wedi gallu denu diddordeb pobl sy'n newydd i ddysgu Cymraeg yn ogystal â chefnogi myfyrwyr cyfredol a myfyrwyr sydd ar lefel uwch.

en-gb	The project has continued to facilitate a range of linked activities and visits in 2023-24.
cy-gb	Mae'r prosiect wedi parhau i hwyluso ystod o weithgareddau cysylltiedig ac ymweliadau yn ystod 2023-24.

en-gb	Pupils and staff visited the area from various Welsh schools, colleges and universities which also included volunteering opportunities.
cy-gb	Ymwelodd disgyblion a staff â'r ardal o amrywiol ysgolion, colegau a phrifysgolion yng Nghymru, ac roedd hyn yn yn cynnwys cyfleoedd gwirfoddoli.

en-gb	Three members of Mudiad Meithrin staff visited to work alongside local teachers and to share best practice in the early years.
cy-gb	Fe wnaeth tri o staff Mudiad Meithrin weithio ochr yn ochr ag athrawon lleol i rannu arferion gorau yn y blynyddoedd cynnar.

en-gb	Ysgol Gymraeg y Gaiman, in Chubut, also took part in the Urdd Eisteddfod by participating online.
cy-gb	Cymerodd Ysgol Gymraeg y Gaiman, Chubut, ran yn Eisteddfod yr Urdd ar-lein hefyd.

en-gb	International Relations
cy-gb	Cysylltiadau Rhyngwladol

en-gb	Officials have continued to place the Welsh language at the heart of our work in implementing the International Strategy for Wales.
cy-gb	Mae swyddogion wedi bod yn parhau i roi lle blaenllaw i’r Gymraeg wrth weithredu’r Strategaeth Ryngwladol i Gymru.

en-gb	This includes sharing good practice and supporting countries with minority languages around the world.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys rhannu arferion da a chefnogi gwledydd a rhanbarthau sydd ag ieithoedd lleiafrifol ledled y byd.

en-gb	The Network to Promote Linguistic Diversity
cy-gb	Rhwydwaith i Hyrwyddo Amrywiaeth Ieithyddol

en-gb	The Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) is a Europe-wide network working in the field of language policy and planning for Constitutional, Regional and Small State Languages throughout Europe.
cy-gb	Mae’r Rhwydwaith i Hyrwyddo Amrywiaeth Ieithyddol (NPLD) yn rhwydwaith Ewrop gyfan sy’n gweithio ym maes polisi a chynllunio ieithyddol ar ran Ieithoedd Cyfansoddiadol, Rhanbarthol a Gwladwriaethol Bach ledled Ewrop.

en-gb	The primary aim of the NPLD is to raise awareness at European level of the importance of linguistic diversity.
cy-gb	Prif nod yr NPLD yw codi ymwybyddiaeth ar lefel Ewropeaidd o bwysigrwydd amrywiaeth ieithyddol.

en-gb	Another aim is to facilitate the exchange of best practice among governments, policy makers, practitioners, researchers and experts from across Europe.
cy-gb	Nod arall yw hwyluso’r broses o gyfnewid arferion gorau ymysg llywodraethau, gwneuthurwyr polisi, ymarferwyr, ymchwilwyr ac arbenigwyr o bob rhan o Ewrop.

en-gb	The Welsh Government remains a full member of the NPLD.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru’n parhau i fod yn aelod llawn o’r NPLD.

en-gb	In June 2023, we presented and discussed our work in terms of behaviour change and language transmission at the NPLD conference.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2023, fe wnaethon ni gyflwyno a thrafod ein gwaith ym maes newid ymddygiad a throsglwyddo iaith i gynhadledd yr NPLD.

en-gb	In November 2023, we contributed to an event organised by the NPLD on equality of services for speakers of the network languages who have disabilities.
cy-gb	Ym mis Tachwedd 2023, fe gyfrannon ni at ddigwyddiad a drefnodd yr NPLD ar gydraddoldeb gwasanaethau i siaradwyr ieithoedd y rhwydwaith a chanddynt anableddau.

en-gb	The British-Irish Council
cy-gb	Y Cyngor Prydeinig-Gwyddelig

en-gb	We continue to chair the British-Irish Council's Indigenous, Minority and LesserUsed Languages work group, and continue to take advantage of this forum to share good practice and expertise with people from different backgrounds.
cy-gb	Rydym yn parhau i gadeirio grŵp gwaith Ieithoedd Brodorol, Lleiafrifol a Llai eu Defnydd y Cyngor Prydeinig-Gwyddelig gan barhau i fanteisio ar y fforwm hwn i rannu arferion da ac arbenigedd gyda phobl o wahanol gefndiroedd.

en-gb	To mark a quarter of a century since the Belfast/Good Friday Agreement during the reporting year, the group developed a collection of poems in all of the BritishIrish Council languages, with English translations.
cy-gb	Er mwyn nodi chwarter canrif ers Cytundeb Belfast/Gwener y Groglith yn ystod y flwyddyn adrodd, datblygodd y grŵp gasgliad o gerddi yn holl ieithoedd y CyngorPrydeinig Gwyddelig, gyda chyfieithiadau Saesneg.

en-gb	This is the first collection of its kind, with the poems inspired by the languages' connection to land and sea.
cy-gb	Dyma’r casgliad cyntaf o’i fath, gyda’r cerddi wedi’u hysbrydoli gan gysylltiad yr ieithoedd â’r tir a’r môr.

en-gb	It was published as a booklet and video, and displayed at Council summits throughout the year.
cy-gb	Fe’i cyhoeddwyd ar ffurf llyfryn a fideo a’i arddangos yn uwch-gynadleddau’r Cyngor gydol y flwyddyn.

en-gb	In June 2023, the group travelled to the Celtic Media Festival in Donegal to foster links with others working in language and minority language media.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2023, teithiodd y grŵp i’r Ŵyl Cyfryngau Celtaidd yn Donegal i feithrin cysylltiadau ag eraill sy’n gweithio ym maes iaith a’r cyfryngau mewn ieithoedd lleiafrifol.

en-gb	The group was part of a panel session on documentaries where there was an opportunity to look at how to use minority languages in different contexts on global platforms.
cy-gb	Roedd y grŵp yn rhan o sesiwn banel ar raglenni dogfen lle bu cyfle i edrych ar sut i ddefnyddio ieithoedd lleiafrifol mewn gwahanol gyd-destunau ar lwyfannau byd-eang.

en-gb	The group's ministerial meeting was held in Jersey in October 2023, where ministers from the member-administrations reviewed the group's work in recent years and approved the next programme of work.
cy-gb	Cynhaliwyd cyfarfod gweinidogol y grŵp yn Jersey ym mis Hydref 2023, lle bu cyfle i weinidogion yr aelod-wladwriaethau graffu ar waith y grŵp dros y blynyddoedd diweddar a chymeradwyo’r rhaglen waith nesaf.

en-gb	The next programme will focus on social use of Welsh (at home, among young people and in workplaces), linguistic infrastructure (for example dictionaries and place names) and culture.
cy-gb	Bydd y rhaglen nesaf yn canolbwyntio ar ddefnydd cymdeithasol o’r Gymraeg (yn y cartref, ymysg pobl ifanc ac mewn gweithleoedd), seilwaith ieithyddol (er enghraifft geiriaduron ac enwau lleoedd) a diwylliant.

en-gb	United Nations International Decade of Indigenous Languages 2022-32
cy-gb	Degawd Rhyngwladol Ieithoedd Brodorol y Cenhedloedd Unedig 2022-32

en-gb	During the reporting year, Welsh Government officials discussed several topics with UNESCO, specifically technology for lesser used languages as part of the United Nations International Decade of Indigenous Languages 2022-32 activity.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, bu swyddogion Llywodraeth Cymru yn trafod sawl pwnc gydag UNESCO, yn benodol technoleg ar gyfer ieithoedd llai fel rhan o weithgarwch Degawd Rhyngwladol Ieithoedd Brodorol y Cenhedloedd Unedig 2022-32.