en-gb	Number: 
cy-gb	Rhif: 

en-gb	WG45915 
cy-gb	LC45915 

en-gb	Welsh Government  
cy-gb	Llywodraeth Cymru 

en-gb	Consultation Document  
cy-gb	Dogfen Ymgynghori 

en-gb	Reforming Non-Domestic Rates in Wales  
cy-gb	Diwygio Ardrethi Annomestig yng Nghymru   

en-gb	We are seeking your views in this consultation on reforms to non-domestic rates, creating opportunities to make improvements specifically for Wales to better support the Welsh Government’s ambitions.  
cy-gb	Rydym yn ceisio eich barn yn yr ymgynghoriad hwn ar ddiwygiadau i ardrethi annomestig, gan greu cyfleoedd i wneud gwelliannau sy'n benodol i Gymru er mwyn cefnogi uchelgeisiau Llywodraeth Cymru yn well.

en-gb	Date of issue: 
cy-gb	Dyddiad cyhoeddi: 

en-gb	21 September 2022 
cy-gb	21 Medi 2022 

en-gb	Action required: 
cy-gb	Camau i’w cymryd: 

en-gb	Responses by 14 December 2022  
cy-gb	Ymatebion erbyn 14 Rhagfyr 2022  

en-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael yn Gymraeg hefyd.  
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael yn Saesneg hefyd.   

en-gb	This document is also available in Welsh. 
cy-gb	This document is also available in English.  

en-gb	  © Crown Copyright 
cy-gb	  © Hawlfraint y Goron 

en-gb	How to respond 
cy-gb	Sut i ymateb 

en-gb	Submit your comments by midnight on 14 December 2022, in any of the following ways. 
cy-gb	Dylech gyflwyno eich sylwadau erbyn hanner nos ar 14 Rhagfyr 2022, mewn unrhyw un o'r ffyrdd canlynol.  

en-gb	Complete our online form 
cy-gb	Llenwi ein ffurflen ar-lein 

en-gb	Download, complete our response form and email: 
cy-gb	Lawrlwytho, llenwi ein ffurflen ymateb ac e-bostio i: 

en-gb	LGFR.Consultations@gov.wales
cy-gb	LGFR.Ymgyngoriadau@llyw.cymru

en-gb	Download, complete our response form and post it to: 
cy-gb	Lawrlwytho ein ffurflen ymateb, ei llenwi a'i phostio i: 

en-gb	Non-Domestic Rates Policy Branch 
cy-gb	Y Gangen Polisi Ardrethi Annomestig 

en-gb	Welsh Government 
cy-gb	Llywodraeth Cymru 

en-gb	Cathays Park 
cy-gb	Parc Cathays 

en-gb	Cardiff 
cy-gb	Caerdydd 

en-gb	CF10 3NQ 
cy-gb	CF10 3NQ 

en-gb	Further information and related documents 
cy-gb	Gwybodaeth bellach a dogfennau cysylltiedig 

en-gb	An Easy Read version of this consultation is available here .
cy-gb	Mae fersiwn Hawdd ei Ddarllen o'r ymgynghoriad hwn ar gael yma .

en-gb	Large print, Braille and alternative language versions of this document are available on request. 
cy-gb	Mae fersiynau print mawr, Braille ac iaith amgen o'r ddogfen hon ar gael ar gais. 

en-gb	Contact details 
cy-gb	Manylion cyswllt 

en-gb	For further information: 
cy-gb	Am wybodaeth bellach: 

en-gb	Non-Domestic Rates Policy Branch 
cy-gb	Y Gangen Polisi Ardrethi Annomestig 

en-gb	Welsh Government 
cy-gb	Llywodraeth Cymru 

en-gb	Cathays Park 
cy-gb	Parc Cathays 

en-gb	Cardiff CF10 3NQ 
cy-gb	Caerdydd CF10 3NQ 

en-gb	Email: 
cy-gb	E-bost: 

en-gb	LGFR,Consultations@gov.wales
cy-gb	LGFR,Ymgyngoriadau@llyw.cymru

en-gb	This document is also available in Welsh .
cy-gb	Mae'r ddogfen hon hefyd ar gael yn Saesneg .

en-gb	UK General Data Protection Regulation (UK GDPR) 
cy-gb	Rheoliad Cyffredinol y DU ar Ddiogelu Data (GDPR) 

en-gb	The Welsh Government will be data controller for any personal data you provide as part of your response to the consultation. 
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd y rheolydd data ar gyfer unrhyw ddata personol a ddarperir gennych wrth ichi ymateb i'r ymgynghoriad. 

en-gb	Welsh Ministers have statutory powers they will rely on to process this personal data which will enable them to make informed decisions about how they exercise their public functions. 
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau statudol y byddant yn dibynnu arnynt i brosesu’r data personol hyn a fydd yn eu galluogi i wneud penderfyniadau gwybodus ynghylch sut y maent yn cyflawni eu swyddogaethau cyhoeddus. 

en-gb	Any response you send us will be seen in full by Welsh Government staff dealing with the issues which this consultation is about or planning future consultations. 
cy-gb	Bydd unrhyw ymateb a anfonwch atom yn cael ei weld yn llawn gan staff Llywodraeth Cymru sy'n gweithio ar y materion y mae'r ymgynghoriad hwn yn ymwneud â nhw neu sy’n cynllunio ymgyngoriadau ar gyfer y dyfodol. 

en-gb	Where the Welsh Government undertakes further analysis of consultation responses then this work may be commissioned to be carried out by an accredited third party (e.g. a research organisation or a consultancy company). 
cy-gb	Pan fo Llywodraeth Cymru yn cynnal dadansoddiad pellach o'r ymatebion i ymgynghoriad, gall trydydd parti achrededig (e.e. sefydliad ymchwil neu gwmni ymgynghori) gael ei gomisiynu i wneud y gwaith hwn. 

en-gb	Any such work will only be undertaken under contract. 
cy-gb	Dim ond o dan gontract yr ymgymerir â gwaith o'r fath. 

en-gb	Welsh Government’s standard terms and conditions for such contracts set out strict requirements for the processing and safekeeping of personal data.
cy-gb	Mae telerau ac amodau safonol Llywodraeth Cymru ar gyfer contractau o'r fath yn nodi gofynion caeth ar gyfer prosesu a chadw data personol yn ddiogel. 

en-gb	In order to show that the consultation was carried out properly, the Welsh Government intends to publish a summary of the responses to this document. 
cy-gb	Er mwyn dangos bod yr ymgynghoriad wedi’i gynnal yn briodol, mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyhoeddi crynodeb o'r ymatebion i'r ddogfen hon. 

en-gb	We may also publish responses in full. 
cy-gb	Mae’n bosibl hefyd y byddwn yn cyhoeddi’r ymatebion yn llawn. 

en-gb	Normally, the name and address (or part of the address) of the person or organisation who sent the response are published with the response. 
cy-gb	Fel arfer, bydd enw a chyfeiriad (neu ran o gyfeiriad) yr unigolyn neu'r sefydliad a anfonodd yr ymateb yn cael eu cyhoeddi gyda’r ymateb. 

en-gb	If you do not want your name or address published, please tell us this in writing when you send your response. 
cy-gb	Os nad ydych yn dymuno i’ch enw a’ch cyfeiriad gael eu cyhoeddi, rhowch wybod inni yn ysgrifenedig wrth anfon eich ymateb. 

en-gb	We will then redact them before publishing. 
cy-gb	Byddwn wedyn yn cuddio’ch manylion cyn cyhoeddi’ch ymateb. 

en-gb	You should also be aware of our responsibilities under Freedom of Information legislation. 
cy-gb	Dylech hefyd fod yn ymwybodol o'n cyfrifoldebau o dan ddeddfwriaeth Rhyddid Gwybodaeth. 

en-gb	If your details are published as part of the consultation response then these published reports will be retained indefinitely. 
cy-gb	Os caiff eich manylion eu cyhoeddi fel rhan o'r ymateb i'r ymgynghoriad, caiff yr adroddiadau cyhoeddedig hyn eu cadw am gyfnod amhenodol. 

en-gb	Any of your data held otherwise by Welsh Government will be kept for no more than three years. 
cy-gb	Ni fydd gweddill eich data a gedwir fel arall gan Lywodraeth Cymru yn cael eu cadw am fwy na thair blynedd. 

en-gb	Your rights 
cy-gb	Eich hawliau 

en-gb	Under the data protection legislation, you have the right: 
cy-gb	O dan y ddeddfwriaeth diogelu data, mae gennych yr hawl: 

en-gb	to be informed of the personal data held about you and to access it 
cy-gb	i wybod am y data personol a gedwir amdanoch chi a'u gweld 

en-gb	to require us to rectify inaccuracies in that data 
cy-gb	i’w gwneud yn ofynnol inni gywiro gwallau yn y data hynny 

en-gb	to (in certain circumstances) object to or restrict processing 
cy-gb	(o dan amgylchiadau penodol) i wrthwynebu prosesu neu gyfyngu ar brosesu 

en-gb	for (in certain circumstances) your data to be ‘erased’ 
cy-gb	(o dan rai amgylchiadau) i'ch data gael eu ‘dileu’ 

en-gb	to (in certain circumstances) data portability •  
cy-gb	(o dan rai amgylchiadau) i gludadwyedd data 

en-gb	 to lodge a complaint with the Information Commissioner’s Office (ICO) who is our independent regulator for data protection.
cy-gb	i wneud cwyn i Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth, sef ein rheoleiddiwr annibynnol ar gyfer diogelu data. 

en-gb	For further details about the information the Welsh Government holds and its use, or if you want to exercise your rights under the UK GDPR, please see contact details below: 
cy-gb	I gael rhagor o fanylion am yr wybodaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei chadw ac am y defnydd a wneir ohoni, neu os ydych am arfer eich hawliau o dan Reoliad Cyffredinol y DU ar Ddiogelu Data gweler y manylion cyswllt isod:

en-gb	Data Protection Officer:  The contact details for the Information Welsh Government  Commissioner’s Office are:  
cy-gb	Swyddog Diogelu Data  Dyma fanylion cyswllt Swyddfa'r Llywodraeth Cymru  Comisiynydd Gwybodaeth:  

en-gb	Cathays Park  Wycliffe House 
cy-gb	Parc Cathays  Wycliffe House 

en-gb	CARDIFF  Water Lane CF10 3NQ  Wilmslow 
cy-gb	CAERDYDD  Water Lane CF10 3NQ  Wilmslow 

en-gb	e-mail:  Data.ProtectionOfficer@gov.wales  Cheshire SK9 5AF 
cy-gb	e-bost: Data.ProtectionOfficer@llwy.cymru Cheshire SK9 5AF 

en-gb	  Tel: 
cy-gb	  Tel: 

en-gb	01625 545 745 or  
cy-gb	01625 545 745 neu  

en-gb	0303 123 1113 
cy-gb	0303 123 1113 

en-gb	Website: 
cy-gb	Gwefan: 

en-gb	https://ico.org.uk/
cy-gb	https://ico.org.uk/

en-gb	Contents 
cy-gb	Cynnwys 

en-gb	Reforming non-domestic rates in Wales 
cy-gb	Diwygio ardrethi annomestig yng Nghymru  

en-gb	Our Programme for Government sets out our ambitions for a greener economy and a fairer, more equal society. 
cy-gb	Mae ein Rhaglen Lywodraethu yn nodi ein huchelgeisiau ar gyfer economi wyrddach a chymdeithas decach, fwy cyfartal. 

en-gb	Our plans for the economy of Wales are set out in our  Economic Action Plan and Economic Resilience and Reconstruction Mission and build on developing a foundational economy which reflects the values of social partnership and fair work.  
cy-gb	Mae ein cynlluniau ar gyfer economi Cymru wedi'u nodi yn ein Cynllun Gweithredu ar yr Economi a'n Cenhadaeth i Gryfhau ac Ailadeiladu'r Economi  ac maent yn seiliedig ar ddatblygu economi sylfaenol sy'n adlewyrchu gwerthoedd partneriaeth gymdeithasol a gwaith teg.  

en-gb	Allied to this, the Welsh Government is committed to making the case for clear and stable tax devolution and to reforming both local taxes in Wales – non-domestic rating (NDR) and council tax – as key contributors to funding essential public services. 
cy-gb	Yn gysylltiedig â hyn, mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i gyflwyno'r achos o blaid proses glir a sefydlog ar gyfer datganoli trethi ac i ddiwygio'r ddwy dreth leol yng Nghymru – ardrethu annomestig a'r dreth gyngor – fel cyfranwyr allweddol at y broses o ariannu gwasanaethau cyhoeddus hanfodol. 

en-gb	We will improve both systems to support the delivery of many of the policy goals in our Programme for Government. 
cy-gb	Byddwn yn gwella'r ddwy system er mwyn helpu i gyflawni llawer o'r nodau polisi yn ein Rhaglen Lywodraethu. 

en-gb	This consultation sets out our proposals for reforms to the NDR system in Wales and is a partner to the Fairer Council Tax consultation we issued in July. 
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn nodi ein cynigion ar gyfer diwygio'r system ardrethi annomestig yng Nghymru ac mae'n bartner i'r ymgynghoriad Treth Gyngor Decach a gyhoeddwyd gennym ym mis Gorffennaf.  

en-gb	Alongside the benefits of a more effective and policy-driven local taxation system for Wales as a whole, our proposals will result in a more responsive and efficient system for ratepayers, which is designed to reflect the economic and social conditions long into the future. 
cy-gb	Ynghyd â buddiannau system trethiant lleol fwy effeithiol wedi'i llywio gan bolisi i Gymru gyfan, bydd ein cynigion yn arwain at system fwy ymatebol ac effeithlon i dalwyr ardrethi, wedi'i chynllunio i adlewyrchu'r amodau economaidd a chymdeithasol ymhell i'r dyfodol. 

en-gb	We also want to ensure that ratepayers make a fair contribution and clamp down further on instances of avoidance.  
cy-gb	Rydym hefyd am sicrhau bod talwyr ardrethi yn gwneud cyfraniad teg ac am wneud mwy o waith i atal achosion o osgoi talu.  

en-gb	We are launching this consultation at a time when the cost-of-living crisis is already affecting businesses across Wales and their employees, through the rising prices of goods, services and energy costs. 
cy-gb	Rydym yn lansio'r ymgynghoriad hwn ar adeg pan fo'r argyfwng costau byw eisoes yn effeithio ar fusnesau a'u cyflogeion ledled Cymru, o ganlyniad i'r cynnydd mewn prisiau nwyddau, gwasanaethau a chostau ynni. 

en-gb	These challenges will remain at the forefront of our considerations, although the changes outlined in this document will need time to implement and take effect. 
cy-gb	Bydd yr heriau hyn yn parhau yn rhan flaenllaw o'n hystyriaethau, er y bydd angen amser i weithredu'r newidiadau a amlinellir yn y ddogfen hon a'u rhoi ar waith.  

en-gb	Our ambition is for a renewed non-domestic rates system for Wales. 
cy-gb	Ein huchelgais yw cyflwyno system ardrethi annomestig newydd i Gymru. 

en-gb	A system which:  
cy-gb	System sy'n gwneud y canlynol:  

en-gb	Better reflects the nature of the economy in Wales, and keeps pace with changes. 
cy-gb	Yn adlewyrchu natur yr economi yng Nghymru yn well, ac yn ystyried newidiadau.  

en-gb	Allows decisions to be made and accounted for in Wales, nurturing the sectors and businesses we wish to see grow. 
cy-gb	Yn caniatáu i benderfyniadau gael eu gwneud yng Nghymru ac i Gymru fod yn atebol am y penderfyniadau hynny, gan feithrin y sectorau a'r busnesau rydym am iddynt dyfu.  

en-gb	Means ratepayers contribute fairly to the services they receive. 
cy-gb	Yn golygu bod talwyr ardrethi yn gwneud cyfraniad teg at y gwasanaethau a gânt.  

en-gb	Funds services that businesses and their employees rely on. 
cy-gb	Yn ariannu gwasanaethau y mae busnesau a'u cyflogeion yn dibynnu arnynt.  

en-gb	Connects businesses and organisations with communities. 
cy-gb	Yn cysylltu busnesau a sefydliadau â chymunedau.  

en-gb	We want to hear your views.  
cy-gb	Rydym am glywed eich barn.

en-gb	The purpose of non-domestic rates 
cy-gb	Diben ardrethi annomestig 

en-gb	For more than 30 years, NDR has been an important part of the way we fund public services. 
cy-gb	Am fwy na 30 mlynedd, bu ardrethi annomestig yn rhan bwysig o'r ffordd rydym yn ariannu gwasanaethau cyhoeddus. 

en-gb	All the revenue generated from NDR in Wales – over £1 billion every year – is distributed to local government to help fund the vital local services that we all use and pays for around 10% of their total cost. 
cy-gb	Caiff yr holl refeniw a gynhyrchir gan ardrethi annomestig yng Nghymru – dros £1 biliwn bob blwyddyn – ei ddosbarthu i lywodraeth leol er mwyn helpu i ariannu'r gwasanaethau lleol hanfodol y mae pob un ohonom yn eu defnyddio ac mae'n talu am dua 10% o gyfanswm cost y gwasanaethau hynny. 

en-gb	These services include many which are essential for businesses and organisations to operate effectively and sustainably in Wales – educating the workforce, providing local infrastructure, enabling the conditions for enterprise, innovation and growth, delivering the transport systems to get people to work, and supporting childcare for working families. 
cy-gb	Mae'r gwasanaethau hyn yn cynnwys llawer o wasanaethau sy'n hanfodol er mwyn i fusnesau a sefydliadau weithredu mewn ffordd effeithiol a chynaliadwy yng Nghymru – addysgu'r gweithlu, darparu seilwaith lleol, galluogi'r amodau ar gyfer menter, arloesedd a thwf, darparu'r systemau trafnidiaeth i gludo pobl i'r gwaith, a chefnogi gofal plant i deuluoedd sy'n gweithio. 

en-gb	Businesses also benefit from good public services more generally, for example, employees, clients and consumers with access to education, prosperous and safe communities, and attractive and diverse local environments. 
cy-gb	Mae busnesau hefyd yn cael budd o wasanaethau cyhoeddus da yn fwy cyffredinol, er enghraifft cyflogeion, cleientiaid a defnyddwyr â mynediad at addysg, cymunedau llewyrchus a diogel, ac amgylcheddau lleol deniadol ac amrywiol.  

en-gb	Securing a fair and sustainable local tax contribution from businesses and ratepayers has always been a challenging balance to achieve, and the Welsh Government recognises the need to regularly review and adapt local taxation policy to meet existing and emerging challenges.  
cy-gb	Mae sicrhau cyfraniad treth lleol teg a chynaliadwy gan fusnesau a thalwyr ardrethi wedi bod yn gydbwysedd anodd i'w gyflawni erioed, ac mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr angen i adolygu polisi trethiant lleol yn rheolaidd a'i addasu i ymateb i heriau sy'n bodoli eisoes a heriau sy'n dod i'r amlwg.  

en-gb	The legal framework which established the NDR system in 1988 predates devolution, yet it provides the basis for most of the powers of the Welsh Government (or its predecessors) to make changes to policy. 
cy-gb	Mae'r fframwaith cyfreithiol a sefydlodd y system ardrethi annomestig yn 1988 yn dyddio o'r cyfnod cyn datganoli, ond dyma yw sail y rhan fwyaf o bwerau Llywodraeth Cymru (neu ei rhagflaenwyr). 

en-gb	These policy-making powers have been applied from the point of devolution in 1999. 
cy-gb	Cymhwyswyd y pwerau gwneud polisi hyn ers datganoli yn 1999. 

en-gb	However, the financial separation of NDR happened later, in 2015. 
cy-gb	Fodd bynnag, rhannwyd ardrethi annomestig o safbwynt ariannol yn ddiweddarach, yn 2015. 

en-gb	It was at this point that the Welsh Government became fiscally accountable for all the revenue raised through NDR, carrying the budgetary risks related to fluctuations on an annual basis.  
cy-gb	Dyma pryd y daeth Llywodraeth Cymru yn atebol ar sail gyllidol am yr holl refeniw a gaiff ei godi drwy ardrethi annomestig, gan dderbyn y risgiau cyllidebol sy'n gysylltiedig ag amrywiadau blynyddol.  

en-gb	Since 2015, we have made numerous improvements aligned to our specific policy goals. 
cy-gb	Ers 2015, rydym wedi gwneud nifer o welliannau sy'n gysylltiedig â'n nodau polisi penodol. 

en-gb	This consultation launches a renewed approach, proposing changes which will enable the Welsh Government to continue crafting a system to support our priorities.  
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn lansio dull gweithredu newydd, gan gynnig newidiadau a fydd yn galluogi Llywodraeth Cymru i barhau i greu system i gefnogi ein blaenoriaethau.  

en-gb	There remain some constraints on our scope to design a system which is customised to the needs of Wales. 
cy-gb	Mae rhai cyfyngiadau o hyd o ran ein gallu i ddylunio system wedi'i theilwra'n benodol at anghenion Cymru. 

en-gb	The porosity of our border with England and the case for some consistency for businesses and other ratepayers, the limits on our devolved powers to design and raise new taxes, the scale of the operational functions, and the prescriptive nature of the existing legislation still limit the autonomy of Ministers to design solutions which are tailored for Wales.  
cy-gb	Mae mandylled ein ffin â Lloegr a'r achos o blaid rhywfaint o gysondeb i fusnesau a thalwyr ardrethi eraill, y cyfyngiadau ar ein pwerau datganoledig i ddylunio a chodi trethi newydd, graddfa'r swyddogaethau gweithredol, a natur ragnodol y ddeddfwriaeth sy'n bodoli eisoes yn dal i gyfyngu ar ymreolaeth Gweinidogion wrth ddylunio atebion wedi'u teilwra i Gymru.  

en-gb	The work outlined in this consultation focuses on modernising the existing system to ensure it is as efficient and effective as possible, and better fitted to our policy ambitions for Wales. 
cy-gb	Mae'r gwaith a amlinellir yn yr ymgynghoriad hwn yn canolbwyntio ar foderneiddio'r system bresennol er mwyn sicrhau ei bod mor effeithlon ac effeithiol â phosibl, ac yn fwy addas ar gyfer ein huchelgeisiau polisi i Gymru. 

en-gb	This work will take place in parallel with further work on alternative approaches to raising local revenues, such as taxation systems based on land value.  
cy-gb	Bydd y gwaith hwn yn digwydd ar y cyd â gwaith arall ar ddulliau amgen yn hytrach na chodi refeniw lleol, fel systemau trethiant yn seiliedig ar werth tir.  

en-gb	How the NDR system operates
cy-gb	Sut mae'r system ardrethi annomestig yn gweithredu

en-gb	The current local taxation system operates on the basis of hereditaments (units of property with a valuation assessment) being defined as domestic or non-domestic. 
cy-gb	Mae'r system trethiant lleol presennol yn gweithredu ar sail hereditamentau (unedau eiddo ag asesiad prisio) sy'n cael eu diffinio'n rhai domestig neu annomestig. 

en-gb	Domestic hereditaments are subject to council tax. 
cy-gb	Mae hereditamentau domestig yn destun treth gyngor. 

en-gb	Non-domestic rates are levied on owners or occupiers of non-domestic hereditaments, a term which has a meaning far broader than a traditional bricks and mortar building. 
cy-gb	Codir ardrethi annomestig ar berchenogion neu feddianwyr hereditamentau annomestig, sef term ag iddo ystyr llawer ehangach nag adeilad brics a morter traddodiadol. 

en-gb	The rating list includes hereditaments such as major transport and utilities infrastructure (eg airports, telecommunications networks, infrastructure for gas, electricity and water supply). 
cy-gb	Mae'r rhestr ardrethu yn cynnwys hereditamentau megis seilwaith trafnidiaeth a chyfleustodau mawr, e.e. meysydd awyr, rhwydweithiau telathrebu, seilwaith ar gyfer cyflenwi nwy, trydan a dŵr). 

en-gb	Not all ratepayers are businesses, and certainly not all businesses require a commercial property from which to operate. 
cy-gb	Nid busnes yw pob talwr ardrethi ac yn sicr nid oes angen eiddo masnachol ar bob busnes i weithredu. 

en-gb	There is sometimes limited awareness of where NDR revenue goes and what it pays for. 
cy-gb	Weithiau, ceir ymwybyddiaeth gyfyngedig o ran ble yr aiff refeniw ardrethi annomestig ac am beth y mae'n talu. 

en-gb	NDR contributes towards the cost of essential local services being delivered right across Wales: 
cy-gb	Mae ardrethi annomestig yn cyfrannu at gost gwasanaethau lleol hanfodol sy'n cael eu darparu ledled Cymru: 

en-gb	keeping schools open, our loved ones cared for and our communities thriving. 
cy-gb	gan gadw ysgolion ar agor, sicrhau y gofelir am anwyliaid a galluogi ein cymunedau i ffynnu. 

en-gb	There are hundreds of local services part-funded through NDR, not just those of councils, but police and fire services too. 
cy-gb	Mae cannoedd o wasanaethau lleol a ariennir yn rhannol drwy ardrethi annomestig, nid dim ond gwasanaethau cynghorau, ond gwasanaethau'r heddlu a gwasanaethau tân hefyd. 

en-gb	All NDR revenue collected is distributed to local authorities and police forces, and is spent on the key services outlined in Figure 1. 
cy-gb	Caiff yr holl refeniw ardrethi annomestig a gesglir ei ddosbarthu i awdurdodau lleol a heddluoedd, a chaiff ei wario ar y gwasanaethau allweddol a amlinellir yn Ffigur 1.  

en-gb	Figure 1: 
cy-gb	Ffigur 1: 

en-gb	Proportion of council spending on services 
cy-gb	Cyfran gwariant cynghorau ar wasanaethau 

en-gb	The NDR tax-base contributes over £1 billion each year towards the £10 billion it costs to fund the services in Figure 1. 
cy-gb	Mae'r sylfaen drethu ardrethi annomestig yn cyfrannu dros £1 biliwn bob blwyddyn tuag at y £10 biliwn y mae'n ei gostio i ariannu'r gwasanaethau yn Ffigur 1. 

en-gb	It has over 120,000 hereditaments in four main categories of properties: 
cy-gb	Mae ganddi dros 120,000 o hereditamentau o fewn pedwar prif gategori eiddo: 

en-gb	industrial, shops, offices and ‘other’ properties (which represents a wide variety of smaller sectors) (Figure 2). 
cy-gb	diwydiannol, siopau, swyddfeydd ac eiddo ‘arall’ (sy'n cynrychioli amrywiaeth eang o sectorau llai) (Ffigur 2). 

en-gb	Figure 2: 
cy-gb	Ffigur 2: 

en-gb	Main categories of properties in the NDR tax-base 
cy-gb	Prif gategorïau eiddo yn y sylfaen drethu ardrethi annomestig  

en-gb	When we look at the rateable values of these properties, the majority fall into the lower part of the range, with over half having a rateable value below £6,000 (Figure 3). 
cy-gb	O edrych ar werthoedd ardrethol yr eiddo hyn, mae'r mwyafrif o fewn rhan isaf yr ystod, gyda thros eu hanner â gwerth ardrethol islaw £6,000 (Ffigur 3). 

en-gb	This is an important feature of NDR in Wales which continually defines the policy choices we make. 
cy-gb	Mae hyn yn nodwedd bwysig o ardrethi annomestig yng Nghymru ac mae'n diffinio'r dewisiadau polisi a wnawn yn barhaus.  

en-gb	Figure 3: 
cy-gb	Ffigur 3: 

en-gb	Distribution of hereditaments by rateable value 
cy-gb	Dosbarthiad hereditamentau yn ôl gwerth ardrethol  

en-gb	Benefits of the current system
cy-gb	Buddiannau'r system bresennol

en-gb	There are many benefits to the existing system that we might need to preserve in future arrangements. 
cy-gb	Mae gan y system bresennol lawer o fuddiannau y gallai fod angen i ni eu gwarchod fel rhan o drefniadau yn y dyfodol. 

en-gb	The NDR system:  
cy-gb	Y system ardrethi annomestig:  

en-gb	has a proportional tax rate and is (largely) a naturally buoyant and reliable revenue stream for local services; 
cy-gb	mae ei chyfradd dreth yn un gyfrannol ac (ar y cyfan) mae'n ffrwd refeniw ddibynadwy sy'n parhau i godi lefelau da o refeniw yn naturiol ar gyfer gwasanaethau lleol; 

en-gb	operates as a national pool which distributes the yield amongst councils to allow for the high variance in tax-raising ability, ensuring broad equity;  
cy-gb	mae'n gweithredu fel cronfa genedlaethol sy'n dosbarthu'r swm a godir ymhlith cynghorau er mwyn caniatáu ar gyfer yr amrywiant mawr yn y gallu i godi trethi, gan sicrhau tegwch cyffredinol;  

en-gb	is able to flex to provide significant support for those less able to meet their liability obligations, such as occupiers of smaller properties and certain sectors during difficult economic periods; 
cy-gb	mae'n gallu bod yn hyblyg er mwyn rhoi cymorth sylweddol i'r rhai sy'n llai abl i fodloni eu rhwymedigaethau, megis meddianwyr eiddo bach a rhai sectorau yn ystod cyfnodau economaidd anodd;  

en-gb	strengthens local relationships between councils and business communities, maintaining local knowledge of the business landscape and enabling linkages to the wider economic policies of councils; 
cy-gb	mae'n cryfhau cydberthnasau lleol rhwng cynghorau a chymunedau busnes, gan gynnal gwybodaeth leol o'r dirwedd fusnes a hwyluso'r ffordd i greu cysylltiadau â pholisïau economaidd ehangach cynghorau; 

en-gb	is a highly efficient local tax which consistently achieves over 97% collection rates year-on-year, with low administrative costs (less than 1% of yield);  
cy-gb	mae'n dreth leol hynod effeithlon sy'n cyflawni cyfraddau casglu o fwy na 97% yn gyson o un flwyddyn i'r llall, gyda chostau gweinyddu isel (llai nag 1% o'r swm a godir);  

en-gb	has demonstrated longevity and is harder to avoid than other types of tax; and   
cy-gb	mae'n hirhoedlog ac yn fwy anodd i'w hosgoi na mathau eraill o dreth;    

en-gb	is a key administrative function of councils, providing high quality public sector jobs dispersed across the country. 
cy-gb	mae'n un o swyddogaethau gweinyddol allweddol cynghorau, gan ddarparu swyddi o safon uchel yn y sector cyhoeddus ym mhob rhan o'r wlad. 

en-gb	The current system has stood the test of time, and it has provided local government with a stable and reliable revenue source, however, it has its limitations. 
cy-gb	Mae'r system bresennol wedi gwrthsefyll prawf amser, ac wedi rhoi ffynhonnell refeniw sefydlog a dibynadwy i lywodraeth leol. Ond mae ganddi ei chyfyngiadau. 

en-gb	It is difficult to adapt to respond to changes in the economy and it was not designed specifically to suit the economy and priorities of Wales. 
cy-gb	Mae'n anodd addasu i ymateb i newidiadau yn yr economi ac ni chafodd ei chynllunio'n benodol ar gyfer economi a blaenoriaethau Cymru. 

en-gb	The opportunity to move away from the existing approach in its entirety is not achievable in the short-term, but the Welsh Government is committed to exploring alternative, longer-term, options.  
cy-gb	Nid yw'n bosibl symud o'r dull presennol yn llwyr yn y tymor byr, ond mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i ystyried opsiynau amgen tymor hwy.  

en-gb	The need for reform
cy-gb	Yr angen i ddiwygio

en-gb	On 29 March 2022, the Minister for Finance and Local Government made a statement setting out the Welsh Government’s plans for the reform of NDR during the current Senedd term. 
cy-gb	Ar 29 Mawrth 2022, gwnaeth y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol ddatganiad yn nodi cynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer diwygio ardrethi annomestig yn ystod tymor y Senedd gyfredol. 

en-gb	This built on the Reforming Local Government Finance for Wales: 
cy-gb	Mae hyn yn seiliedig ar yr adroddiad Diwygio Cyllid Llywodraeth Leol yng Nghymru: 

en-gb	Summary of Findings that was published at the end of the previous Senedd term.  
cy-gb	Crynodeb o'r Canfyddiadau a gyhoeddwyd ar ddiwedd tymor y Senedd flaenorol.  

en-gb	The NDR tax-base is unique to Wales. 
cy-gb	Mae'r sylfaen dreth ardrethi annomestig yn unigryw i Gymru. 

en-gb	Our immediate aim is to maintain the benefits of the existing local tax, whilst delivering changes that will improve the overall system and meet emerging, potentially Wales-specific, challenges. 
cy-gb	Ein nod uniongyrchol yw cynnal buddiannau'r dreth leol bresennol, ond gan gyflawni newidiadau a fydd yn gwella'r system gyffredinol ac yn ymateb i heriau sy'n dod i'r amlwg a allai fod yn benodol i Gymru.  

en-gb	The Welsh Government’s Programme for Government sets out the ambition for a fairer, greener and stronger Wales. 
cy-gb	Mae Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru yn nodi'r uchelgais i sicrhau Cymru decach, wyrddach a chryfach. 

en-gb	These principles form the basis for any potential changes to the NDR system. 
cy-gb	Mae'r egwyddorion hyn yn sail i unrhyw newidiadau posibl i'r system ardrethi annomestig. 

en-gb	There is also a clear commitment to stabilise tax devolution and legislate where possible to ensure decisions are taken and scrutinised in Wales, rather than in the UK Parliament. 
cy-gb	Ceir ymrwymiad clir hefyd i sefydlogi'r broses o ddatganoli treth ac i ddeddfu lle y bo'n bosibl er mwyn sicrhau y caiff penderfyniadau eu gwneud ac y creffir arnynt yng Nghymru, yn hytrach nag yn Senedd y DU. 

en-gb	The Welsh Government currently has a number of levers available to change the way the NDR system operates, but the range and flexibility of these levers is limited through legislative opportunities and operational constraints. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae nifer o ddulliau ysgogi ar gael i Lywodraeth Cymru i newid y ffordd y mae'r system ardrethi annomestig yn gweithredu, ond caiff ystod a hyblygrwydd y dulliau ysgogi hyn eu cyfyngu oherwydd cyfleoedd deddfwriaethol a chyfyngiadau gweithredol. 

en-gb	The reform agenda seeks to address these limitations, providing the Welsh Government with opportunities to adapt and renew the system for Wales, specifically designing components to reflect our tax-base. 
cy-gb	Mae'r agenda ddiwygio yn ceisio ymdrin â'r cyfyngiadau hyn, gan gynnig cyfleoedd i Lywodraeth Cymru addasu ac adnewyddu'r system i Gymru, gan fwrw ati'n benodol i ddylunio elfennau sy'n adlewyrchu ein sylfaen drethu.  

en-gb	A key feature of the NDR system in Wales is the role of the Valuation Office Agency (VOA). 
cy-gb	Un o nodweddion allweddol y system ardrethi annomestig yng Nghymru yw rôl Asiantaeth y Swyddfa Brisio. 

en-gb	The VOA provides a valuation function for both Wales and England, which has resulted in a number of operational constraints and has, at times, limited the Welsh Government’s ability to make changes specifically for Wales. 
cy-gb	Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn darparu swyddogaeth brisio i Gymru a Lloegr, sydd wedi arwain at nifer o gyfyngiadau gweithredol ac, ar brydiau, wedi cyfyngu ar allu Llywodraeth Cymru i wneud newidiadau'n benodol i Gymru. 

en-gb	A significant system transformation project is being undertaken by the VOA which we hope will result in more opportunities for decisions to be made by the Welsh Government in relation to the valuation processes. 
cy-gb	Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio wrthi'n cynnal prosiect sylweddol i drawsnewid ei systemau a gobeithio y bydd hynny'n arwain at fwy o gyfleoedd i Lywodraeth Cymru wneud penderfyniadau mewn perthynas â'r prosesau prisio. 

en-gb	This creates the potential to deliver more meaningful NDR reform for Wales in the future.  
cy-gb	Mae hyn yn creu'r potensial i wneud diwygiadau mwy ystyrlon i ardrethi annomestig yng Nghymru yn y dyfodol.  

en-gb	Alongside the short and medium-term reform proposals outlined in this consultation, the Welsh Government continues to explore the potential for a local land value tax as a replacement for NDR and potentially council tax, building on Bangor University's detailed technical assessment during the previous Senedd term. 
cy-gb	Ochr yn ochr â'r cynigion diwygio tymor byr a thymor canolig a amlinellir yn yr ymgynghoriad hwn, mae Llywodraeth Cymru yn parhau i ystyried y potensial ar gyfer treth gwerth tir leol yn lle ardrethi annomestig ac o bosibl y dreth gyngor, gan adeiladu ar asesiad technegol manwl Prifysgol Bangor yn ystod tymor y Senedd flaenorol. 

en-gb	Over the next four years, further progress will be made to move forward with the findings from that report, drawing on a wide range of expertise to develop a clear understanding of what this could look like and how it could work in practice. 
cy-gb	Yn ystod y pedair blynedd nesaf, gwneir cynnydd pellach i fwrw ati â chanfyddiadau'r adroddiad hwnnw, gan fanteisio ar amrywiaeth eang o arbenigedd i feithrin dealltwriaeth glir o ffurf bosibl newid o'r fath a sut y gallai weithio'n ymarferol. 

en-gb	This analysis will include a potential roadmap to work towards. 
cy-gb	Bydd y dadansoddiad hwn yn cynnwys map ffordd posibl i weithio tuag ato.  

en-gb	The scope of our proposals 
cy-gb	Cwmpas ein cynigion  

en-gb	This is a consultation on a range of proposals which will make essential and positive changes to NDR. 
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn ymwneud ag amrywiaeth o gynigion a fydd yn gwneud newidiadau hanfodol a chadarnhaol i ardrethi annomestig. 

en-gb	These proposals create opportunities to make future improvements specifically for Wales so that the system is more flexible and can be more readily adapted to support the Welsh Government’s ambitions and meet future needs. 
cy-gb	Mae'r cynigion hyn yn creu cyfleoedd i wneud gwelliannau yn y dyfodol yn benodol i Gymru er mwyn sicrhau bod y system yn fwy hyblyg ac y gellir ei haddasu'n haws i gefnogi uchelgeisiau Llywodraeth Cymru a diwallu anghenion yn y dyfodol. 

en-gb	Our proposals include the following. 
cy-gb	Mae ein cynigion yn cynnwys y canlynol.  

en-gb	More frequent revaluation cycles , a change which many stakeholders have been calling for, to ensure that rates valuations more accurately reflect up-to-date market conditions, along with additional measures necessary to support this.  
cy-gb	Cylchoedd ailbrisio mwy rheolaidd, sef newid y mae llawer o randdeiliaid wedi bod yn galw amdano, i mwyn sicrhau bod prisiadau ardrethi yn cynnig adlewyrchiad mwy cywir o amodau cyfredol y farchnad, ynghyd â'r mesurau ychwanegol sydd eu hangen i gefnogi hyn.  

en-gb	Improving the flow of information  between government and ratepayers, taking advantage of modern digital services. 
cy-gb	Gwella'r llif gwybodaeth rhwng y llywodraeth a thalwyr ardrethi, gan fanteisio ar wasanaethau digidol modern.  

en-gb	Providing the Welsh Government with more flexible legislation  to amend reliefs and exemptions in future years. 
cy-gb	Rhoi deddfwriaeth fwy hyblyg  i Lywodraeth Cymru i ddiwygio rhyddhadau ac esemptiadau yn y dyfodol.  

en-gb	A review of reliefs and exemptions  to ensure the arrangements align to our Programme for Government and the available support is targeted in the most effective way. 
cy-gb	Cynnal adolygiad o ryddhadau ac esemptiadau er mwyn sicrhau bod y trefniadau yn gydnaws â'n Rhaglen Lywodraethu ac y caiff y cymorth sydd ar gael ei dargedu yn y ffordd fwyaf effeithiol.  

en-gb	Providing greater scope to vary the multiplier  to help align annual increases with our economic development priorities. 
cy-gb	Rhoi mwy o gyfleoedd i amrywio'r lluosydd  er mwyn helpu i sicrhau bod codiadau blynyddol yn gydnaws â'n blaenoriaethau datblygu economaidd.  

en-gb	Improving the administration of valuation  functions and rating lists  to streamline processes and reduce the burden on government and ratepayers. 
cy-gb	Gwella'r broses o weinyddu swyddogaethau prisio a rhestrau ardrethu er mwyn symleiddio prosesau a lleihau'r baich ar y llywodraeth a thalwyr ardrethi.  

en-gb	Further measures to ensure we can continue tackling rates avoidance . 
cy-gb	Mesurau pellach i sicrhau y gallwn barhau i fynd i'r afael ag achosion o osgoi talu ardrethi.  

en-gb	Some proposals make specific improvements in the short to medium-term, while others relate to policy levers that would enable the Welsh Government to better adapt and customise NDR as conditions change. 
cy-gb	Mae rhai cynigion yn gwneud gwelliannau penodol yn y tymor byr i'r tymor canolig, ac mae eraill yn ymwneud â dulliau ysgogi polisi a fyddai'n galluogi Llywodraeth Cymru i addasu a theilwra ardrethi annomestig yn well wrth i amodau newid. 

en-gb	This consultation also outlines our continued work to explore the scope for more radical reform through  alternative approaches over the longer-term. 
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn hefyd yn nodi ein gwaith parhaus i ystyried cyfleoedd ar gyfer diwygiadau mwy radical drwy ddulliau gweithredu amgen yn y tymor hwy.  

en-gb	We recognise that each nation in the UK is undertaking reforms to its local taxes in various forms. 
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod pob un o wledydd y DU wrthi'n diwygio ei threthi lleol mewn gwahanol ffyrdd. 

en-gb	As a key delivery function, the VOA, operates on a Wales and England basis, some of our proposals reflect, in essence, those being pursued for England through the UK Government’s Review of Business Rates . 
cy-gb	Fel swyddogaeth gyflawni allweddol, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn gweithredu ledled Cymru a Lloegr, mae rhai o'n cynigion, yn eu hanfod, yn adlewyrchu cynigion sy'n cael eu hystyried ar gyfer Lloegr drwy Adolygiad Ardrethi Busnes  Llywodraeth y DU. 

en-gb	Scotland and Northern Ireland are also moving towards more frequent revaluations.  
cy-gb	Mae'r Alban a Gogledd Iwerddon hefyd yn symud tuag at ailbrisiadau mwy rheolaidd.  

en-gb	Our Summary of Findings  outlined the practical challenges of establishing a new or wholly separate local taxation system for Wales. 
cy-gb	Amlinellodd ein Crynodeb o'r Canfyddiadau  yr heriau ymarferol sy'n gysylltiedig â rhoi system trethiant lleol newydd neu gwbl annibynnol ar waith i Gymru. 

en-gb	We remain open to this as an option in the future but, in the interim, we will make full use of the potential offered by greater and more adaptable operational capability of the VOA, to tailor our NDR system to the needs of Wales. 
cy-gb	Rydym yn parhau'n barod i ystyried hynny fel opsiwn yn y dyfodol ond, yn y cyfamser, byddwn yn manteisio'n llawn ar y potensial a gynigir gan allu gweithredol uwch a pharodrwydd cynyddol Asiantaeth y Swyddfa Brisio i addasu, i deilwra ein system ardrethi annomestig gan ystyried anghenion Cymru. 

en-gb	We also recognise that there may be benefits to some ratepayers in managing improvements to the rating systems across the UK in a planned and joined up way.  
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod y gall fod buddiannau i rai talwyr ardrethi yn sgil rheoli gwelliannau i'r systemau ardrethu ledled y DU mewn ffordd gynlluniedig a chydgysylltiedig.  

en-gb	This consultation does not ask for views on specific changes which may be required ahead of the implementation of the next NDR list, following revaluation on 1 April 2023. 
cy-gb	Nid yw'r ymgynghoriad hwn yn gofyn am sylwadau ar newidiadau penodol y gall fod eu hangen cyn rhoi'r rhestr ardrethi annomestig nesaf ar waith, yn dilyn ailbrisiad a gynhelir ar 1 Ebrill 2023. 

en-gb	Any such changes will be considered separately, as more information on the impact of the revaluation becomes available.   
cy-gb	Caiff unrhyw newidiadau o'r fath eu hystyried ar wahân, wrth i fwy o wybodaeth gael ei rhyddhau am effaith yr ailbrisiad.  

en-gb	Many of the proposals that are the focus of this consultation would require primary legislation to be delivered. 
cy-gb	Er mwyn gweithredu llawer o'r cynigion y mae'r ymgynghoriad hwn yn canolbwyntio arnynt, byddai angen cyflwyno deddfwriaeth sylfaenol. 

en-gb	In a recent statement on the legislative programme, the Welsh Government announced plans to bring forward a local government finance Bill towards the end of 2023. 
cy-gb	Mewn datganiad diweddar ar y rhaglen ddeddfwriaethol, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru gynlluniau i gyflwyno Bil cyllid llywodraeth leol tuag at ddiwedd 2023. 

en-gb	Subject to the outcome of this consultation, the Bill could provide an opportunity to take forward some of these proposals. 
cy-gb	Yn amodol ar ganlyniad yr ymgynghoriad hwn, gallai'r Bil gynnig cyfle i roi rhai o'r cynigion hyn ar waith.  

en-gb	All proposals within this consultation will require a coordinated and cooperative approach between the Welsh Government, the VOA, local government and other stakeholders. 
cy-gb	Bydd pob cynnig sy'n rhan o'r ymgynghoriad hwn yn gofyn am ddull gweithredu cydgysylltiedig a chydweithredol rhwng Llywodraeth Cymru, Asiantaeth y Swyddfa Brisio, llywodraeth leol a rhanddeiliaid eraill. 

en-gb	Changes made through legislation require time to be implemented successfully.  
cy-gb	Mae angen amser er mwyn rhoi newidiadau a wneir drwy ddeddfwriaeth ar waith yn llwyddiannus.  

en-gb	The consultation is open for a 12-week period and will close on 14 December 2022. 
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad ar agor am gyfnod o 12 wythnos a bydd yn cau ar 14 Rhagfyr 2022. 

en-gb	Following the conclusion of this consultation there will be a range of further engagement opportunities about specific aspects of NDR reform. 
cy-gb	Ar ôl i'r ymgynghoriad hwn ddod i ben, bydd amrywiaeth o gyfleoedd ymgysylltu pellach ynghylch agweddau penodol ar ddiwygio ardrethi annomestig.  

en-gb	The consultation applies to Wales only. 
cy-gb	Dim ond i Gymru y mae'r ymgynghoriad yn berthnasol. 

en-gb	Enabling more frequent revaluations 
cy-gb	Galluogi ailbrisiadau mwy rheolaidd  

en-gb	This section seeks views on the Welsh Government’s proposals for more frequent revaluations for NDR, including a range of measures that would be necessary to make this possible. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ceisio barn ar gynigion Llywodraeth Cymru ar gyfer ailbrisiadau mwy rheolaidd ar gyfer ardrethi annomestig, gan gynnwys amrywiaeth o fesurau y byddai eu hangen er mwyn gwneud hynny.  

en-gb	Revaluation cycle
cy-gb	Y cylch ailbrisio

en-gb	Liability for NDR is based on rateable values of the hereditament (a unit of property with a rating assessment) which, broadly speaking, reflect annual rental values. 
cy-gb	Mae atebolrwydd o ran ardrethi annomestig yn seiliedig ar werthoedd ardrethol sydd, yn gyffredinol, yn adlewyrchu gwerthoedd rhentu blynyddol. 

en-gb	There are over 120,000 hereditaments in Wales liable for NDR. 
cy-gb	Mae dros 120,000 o hereditamentau yng Nghymru sy'n agored i dalu ardrethi annomestig. 

en-gb	Rateable values are set independently of the Welsh Government by the Valuation Office Agency (VOA) and appear on non-domestic rating lists. 
cy-gb	Caiff gwerthoedd ardrethol eu pennu'n annibynnol ar Lywodraeth Cymru gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ac maent yn ymddangos ar restrau ardrethu annomestig. 

en-gb	There is a local list for properties in each local authority and a central list for certain types of properties which cross local authority boundaries (eg utilities). 
cy-gb	Mae rhestr leol ar gyfer eiddo ym mhob awdurdod lleol a rhestr ganolog ar gyfer mathau penodol o eiddo sy'n croesi ffiniau awdurdodau lleol (e.e. cyfleustodau). 

en-gb	The process of regularly reassessing rateable values and compiling new NDR lists is known as a revaluation. 
cy-gb	Yr enw ar y broses o ailasesu gwerthoedd ardrethol yn rheolaidd a llunio rhestrau ardrethi annomestig newydd yw ailbrisiad.  

en-gb	The default frequency of revaluations in Wales is currently every five years and the next revaluation will take place on 1 April 2023. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, y cyfnod diofyn ar gyfer cynnal ailbrisiadau yng Nghymru yw bob pum mlynedd a chynhelir yr ailbrisiad nesaf ar 1 Ebrill 2023. 

en-gb	Shorter revaluation cycles are being pursued in all UK nations to improve the fairness of the NDR system and its responsiveness to economic change. 
cy-gb	Mae pob un o wledydd y DU yn ystyried cylchoedd ailbrisio byrrach er mwyn gwella tegwch y system ardrethi annomestig a'i hymatebolrwydd i newidiadau economaidd.  

en-gb	Three-year cycle
cy-gb	Cylch tair blynedd

en-gb	The Welsh Government recognises the case for a more rapid and responsive cycle and the desire among stakeholders for revaluations to occur more frequently than every five years. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr achos o blaid cylch mwy cyflym ac ymatebol a'r awydd ymhlith rhanddeiliaid i gynnal ailbrisiadau yn fwy aml na phob pum mlynedd. 

en-gb	We propose to legislate to increase the frequency to three-yearly. 
cy-gb	Rydym yn cynnig deddfu i gynyddu'r amlder i bob tair blynedd. 

en-gb	This strikes a balance between improving fairness, by ensuring liability responds to economic change, and stability for ratepayers. 
cy-gb	Mae hyn yn sicrhau cydbwysedd rhwng gwella tegwch, erbyn drwy sicrhau bod atebolrwydd yn ymateb i newidiadau economaidd, a sefydlogrwydd i dalwyr ardrethi. 

en-gb	Under this proposal, the next revaluation after 1 April 2023 would take place on 1 April 2026. 
cy-gb	O dan y cynnig hwn, byddai'r ailbrisiad nesaf ar ôl 1 Ebrill 2023 yn cael ei gynnal ar 1 Ebrill 2026.  

en-gb	Changing revaluation dates
cy-gb	Newid dyddiadau ailbrisio

en-gb	Between 1990 and 2010, revaluations took place every five years. 
cy-gb	Rhwng 1990 a 2010, cynhaliwyd ailbrisiadau bob pum mlynedd. 

en-gb	Due to the challenging economic context of the early 2010s, the scheduled 2015 revaluation was postponed to 2017, in Wales and England, to give ratepayers certainty about their liability while the economy recovered. 
cy-gb	Oherwydd cyddestun economaidd heriol dechrau'r 2010au, gohiriwyd yr ailbrisiad y bwriadwyd ei gynnal yn 2015 tan 2017 yng Nghymru a Lloegr, er mwyn rhoi sicrwydd i dalwyr ardrethi am eu hatebolrwydd wrth i'r economi adfer. 

en-gb	Following the 2017 revaluation, a decision was taken to bring the next revaluation forward from 1 April 2022 to 1 April 2021. 
cy-gb	Yn dilyn ailbrisiad 2017, penderfynwyd cynnal yr ailbrisiad nesaf yn gynt, ar 1 Ebrill 2021 yn lle 1 Ebrill 2022. 

en-gb	It was subsequently moved to 1 April 2023 to take account of the impact of the coronavirus pandemic. 
cy-gb	Yn dilyn hynny, fe'i symudwyd i 1 Ebrill 2023 er mwyn ystyried effaith pandemig y coronafeirws. 

en-gb	Some of these changes required primary legislation and were delivered by seeking provisions for Wales in law made by the UK Government. 
cy-gb	Roedd angen deddfwriaeth sylfaenol ar rai o'r newidiadau hyn ac fe'u cyflawnwyd drwy ofyn am ddarpariaethau i Gymru mewn cyfreithiau a wnaed gan Lywodraeth y DU.  

en-gb	The Welsh Government recognises that, in the long-term, there may be an ambition for shorter cycles than the proposed three-yearly frequency. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod, yn yr hir dymor, y gall fod uchelgais ar gyfer cylchoedd byrrach na'r cylchoedd bob tair blynedd a gynigiwyd. 

en-gb	Should this become practically achievable, working with the VOA, we may decide to set an alternative revaluation date or change the cycle frequency in the future. 
cy-gb	Os bydd modd cyflawni hyn yn ymarferol, gan weithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio, mae'n bosibl y byddwn yn penderfynu pennu dyddiad ailbrisio amgen neu newid amlder cylchoedd yn y dyfodol. 

en-gb	Opportunities to implement primary legislation specifically for Wales are more limited than opportunities to make subordinate legislation, such as regulations. 
cy-gb	Mae cyfleoedd i weithredu deddfwriaeth sylfaenol sy'n benodol i Gymru yn fwy cyfyngedig na chyfleoedd i wneud is-ddeddfwriaeth, fel rheoliadau. 

en-gb	This imposes a significant limitation on the ability of the Welsh Government to implement such decisions in the future, particularly where there is a need to respond rapidly to changing economic conditions or where decisions would result in divergence from revaluation cycles adopted elsewhere in the UK. 
cy-gb	Mae hyn yn gosod cryn gyfyngiadau ar allu Llywodraeth Cymru i weithredu penderfyniadau o'r fath yn y dyfodol, yn enwedig pan fydd angen ymateb yn gyflym i amodau economaidd newidiol neu lle byddai penderfyniadau yn arwain at achos o wyro o'r cylchoedd ailbrisio sydd wedi'u mabwysiadu mewn rhannau eraill o'r DU.  

en-gb	The Welsh Government also proposes to remove the need for primary legislation to set an alternative revaluation date or change the default cycle frequency in the future. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn cynnig dileu'r angen ar gyfer deddfwriaeth sylfaenol er mwyn pennu dyddiad ailbrisio amgen neu newid amlder cylchoedd diofyn yn y dyfodol. 

en-gb	Instead, it is proposed that such changes are made possible through regulations, which would be scrutinised in the Senedd. 
cy-gb	Yn hytrach, cynigir y dylai bod modd gwneud newidiadau o'r fath drwy reoliadau, y byddai'r Senedd yn craffu arnynt. 

en-gb	This would provide the Welsh Government with greater practical flexibility to change revaluation dates specifically for Wales in future. 
cy-gb	Byddai hyn yn rhoi hyblygrwydd ymarferol mwy i Lywodraeth Cymru newid dyddiadau ailbrisio yn benodol i Gymru yn y dyfodol.  

en-gb	Antecedent valuation date 
cy-gb	Dyddiad prisio rhagflaenol  

en-gb	Completing a revaluation of all hereditaments is a resource intensive, complex and time-consuming task for the VOA. 
cy-gb	Mae cwblhau ailbrisiad o'r holl hereditamentau yn dasg gymhleth a llafurus i Asiantaeth y Swyddfa Brisio ac mae angen adnoddau sylweddol. 

en-gb	For this reason, and to ensure that ratepayers are taxed on a consistent basis, rateable values are based on valuation evidence at a given point in time, known as an Antecedent Valuation Date (AVD), prior to the revaluation being implemented. 
cy-gb	Am y rheswm hwn, ac er mwyn sicrhau y caiff talwyr ardrethi eu trethu'n gyson, mae gwerthoedd ardrethol yn seiliedig ar dystiolaeth brisio ar adeg benodol mewn amser, sef y Dyddiad Prisio Rhagflaenol, cyn gweithredu'r ailbrisiad. 

en-gb	The AVD has always been set at two years prior to the date of revaluation. 
cy-gb	Mae'r Dyddiad Prisio Rhagflaenol bob amser wedi'i bennu ddwy flynedd cyn dyddiad yr ailbrisiad. 

en-gb	For example, the 1 April 2023 revaluation will be based on values as at the AVD of 1 April 2021. 
cy-gb	Er enghraifft, bydd ailbrisiad 1 Ebrill 2023 yn seiliedig ar werthoedd ar Ddyddiad Prisio Rhagflaenol 1 Ebrill 2021. 

en-gb	An AVD helps to maintain consistency and fairness in the tax-base as valuations relate to a consistent date. 
cy-gb	Mae Dyddiad Prisio Rhagflaenol yn helpu i sicrhau cysondeb a thegwch yn y sylfaen drethu gan fod prisiau yn gysylltiedig â dyddiad cyson.  

en-gb	The gap between the AVD and the revaluation means that factors affecting valuations may change in the intervening time. 
cy-gb	Mae'r bwlch rhwng y Dyddiad Prisio Rhagflaenol a'r ailbrisiad yn golygu y gall ffactorau sy'n effeithio ar brisiadau newid yn y cyfamser. 

en-gb	This is unavoidable, as time is needed to value all hereditaments on a consistent basis. 
cy-gb	Nid oes modd osgoi hyn, gan fod angen amser i brisio pob hereditament ar sail gyson. 

en-gb	Continual adjustments during preparation for a revaluation are impractical, creating a barrier to timely, consistent and fair implementation.  
cy-gb	Nid yw'n ymarferol gwneud addasiadau parhaus wrth baratoi ar gyfer ailbrisiad, gan y byddai hynny'n atal proses weithredu amserol, cyson a theg.  

en-gb	However, we are working with the VOA to explore the potential for the gap between the AVD and the date of revaluation to be reduced in future. 
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn gweithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio i ystyried y potensial ar gyfer lleihau'r bwlch rhwng y Dyddiad Prisio Rhagflaenol a dyddiad yr ailbrisiad yn y dyfodol. 

en-gb	The relatively smaller size of the tax-base in Wales, compared with England, may help to enable this. 
cy-gb	Gall maint cymharol lai y sylfaen drethu yng Nghymru, o gymharu â Lloegr, helpu i alluogi hyn. 

en-gb	Both Scotland and Northern Ireland have committed to implementing a shorter gap between the AVD and revaluation. 
cy-gb	Mae'r Alban a Gogledd Iwerddon wedi ymrwymo i weithredu bwlch byrrach rhwng y Dyddiad Prisio Rhagflaenol a'r ailbrisiad.  

en-gb	It is intended that more frequent revaluations, and the measures required to achieve this, are embedded first, to inform further detailed consideration of shortening the AVD. 
cy-gb	Y bwriad yw y caiff ailbrisiadau mwy rheolaidd, a'r mesurau sydd eu hangen i gyflawni hyn, eu rhoi ar waith yn gyntaf, er mwyn llywio ystyriaethau manwl pellach o gynigion i leihau'r cyfnod ers y Dyddiad Prisio Rhagflaenol. 

en-gb	This would be a more fundamental change to the system to be considered in the longer-term and would be subject to further consultation. 
cy-gb	Byddai hyn yn newid mwy sylfaenol i'r system i'w ystyried yn y tymor hwy a byddai angen cynnal gwaith ymgynghori pellach.  

en-gb	Provision of information
cy-gb	Darparu gwybodaeth

en-gb	The Welsh Government considers that improvements to the flow of information are required to ensure that the VOA can deliver more frequent revaluations and improve the accuracy of rating lists. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru o'r farn bod angen gwella'r llif gwybodaeth er mwyn sicrhau y gall Asiantaeth y Swyddfa Brisio gynnal ailbrisiadau mwy rheolaidd a gwella cywirdeb rhestrau ardrethu. 

en-gb	Better information benefits ratepayers and local authorities by ensuring bills are accurate and improving fairness within the system. 
cy-gb	Mae gwell gwybodaeth o fudd i dalwyr ardrethi ac awdurdodau lleol drwy sicrhau bod biliau yn gywir a gwella tegwch yn y system. 

en-gb	Improvements may also reduce the volume of appeals. 
cy-gb	Gall gwelliannau hefyd leihau nifer yr apeliadau. 

en-gb	The most significant of the proposed changes is a new process for the timely and efficient provision of certain types of information, by ratepayers to the VOA, to ensure valuation evidence is continually kept up-to-date.  
cy-gb	Y newid mwyaf arwyddocaol o blith y newidiadau arfaethedig yw proses newydd ar gyfer darparu mathau penodol o wybodaeth, gan dalwyr ardrethi i Asiantaeth y Swyddfa Brisio, mewn ffordd amserol ac effeithlon, er mwyn sicrhau bod tystiolaeth brisio yn gyfredol.  

en-gb	The Welsh Government considers it necessary for the provision of information to be underpinned by a legal duty requiring ratepayers to supply certain types of information to the VOA. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru o'r farn bod angen i'r broses o ddarparu gwybodaeth gael ei hategu gan ddyletswydd gyfreithiol sy'n ei gwneud hi'n ofynnol i dalwyr ardrethi gyflenwi mathau penodol o wybodaeth i Asiantaeth y Swyddfa Brisio. 

en-gb	The UK Government has recently consulted on an equivalent duty on ratepayers in England, to support comparable policy aims in relation to more frequent revaluations and the maintenance of accurate rating lists by the VOA. 
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU wedi cynnal ymgynghoriad yn ddiweddar ar ddyletswydd gyfatebol ar dalwyr ardrethi yn Lloegr, er mwyn cefnogi nodau polisi cymaradwy mewn perthynas ag ailbrisiadau mwy rheolaidd a chadw rhestrau ardrethu cywir gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio. 

en-gb	The duty would support the move to more frequent revaluations, which has been achievable in Scotland and Northern Ireland, enabling the VOA to deliver for ratepayers in Wales at the same time as they do so for England.  
cy-gb	Byddai'r ddyletswydd yn cefnogi'r cynnig i symud i ailbrisiadau mwy rheolaidd, y llwyddwyd i'w gyflawni yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, gan alluogi Asiantaeth y Swyddfa Brisio i ddarparu ar gyfer talwyr ardrethi yng Nghymru ar yr un pryd ag y mae'n gwneud i Loegr.  

en-gb	The rateable value of a hereditament represents an estimate of the rent it could have been let for. 
cy-gb	Mae gwerth ardrethol hereditament yn cynrychioli amcangyfrif o'r rhent y gellid bod wedi'i godi ar ei gyfer. 

en-gb	To determine rateable values the VOA, in most instances, considers rental evidence (typically rent and lease agreements where these are available) relating to the hereditament itself where available, plus from similar hereditaments nearby. 
cy-gb	Er mwyn pennu gwerthoedd ardrethol, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio, yn y rhan fwyaf o achosion, yn ystyried tystiolaeth rhentu (cytundebau rhentu a phrydlesu fel arfer lle maent ar gael) sy'n gysylltiedig â'r hereditament ei hun lle bo hynny ar gael, yn ogystal â thystiolaeth o hereditamentau tebyg gerllaw. 

en-gb	To understand this rental evidence, the VOA also needs to know the physical features of those hereditaments, so that the rents can be adjusted to a common value per unit of comparison (eg per square metre) reflecting the individual features of each one. 
cy-gb	Er mwyn deall y dystiolaeth rhentu hon, mae angen i Asiantaeth y Swyddfa Brisio hefyd fod yn ymwybodol o nodweddion ffisegol yr hereditamentau hynny, er mwyn gallu addasu'r rhenti i werth cyffredin fesul uned gymharu (e.e. fesul metr sgwâr) gan adlewyrchu nodweddion unigol pob un. 

en-gb	This evidence is then used to value similar hereditaments where appropriate. 
cy-gb	Wedyn caiff y dystiolaeth hon ei defnyddio i brisio hereditamentau tebyg lle y bo'n briodol.  

en-gb	The VOA has a statutory obligation to compile and maintain NDR lists, and requires certain types of property, rental and accounts information to conduct valuations. 
cy-gb	Mae rhwymedigaeth statudol ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio i greu a chynnal rhestrau ardrethi annomestig, ac mae angen gwybodaeth arni ar fathau penodol o eiddo, rhenti a chyfrifon er mwyn cynnal prisiadau. 

en-gb	Limited powers currently exist that enable an information notice to be served on ratepayers in an attempt to gain information. 
cy-gb	Mae pwerau cyfyngedig yn bodoli ar hyn o bryd sy'n golygu y gellir rhoi hysbysiad gwybodaeth i dalwyr ardrethi er mwyn ceisio cael gwybodaeth. 

en-gb	However, there is currently no mandated requirement for ratepayers to notify the VOA about changes to this information, even where it may change the rateable value of a hereditament. 
cy-gb	Fodd bynnag, ar hyn o bryd, nid oes unrhyw ofyniad gorfodol i dalwyr ardrethi hysbysu Asiantaeth y Swyddfa Brisio am newidiadau i'r wybodaeth hon, hyd yn oed lle y gallai newid gwerth ardrethol hereditament. 

en-gb	In practice, this can mean occupiers of similar properties not being taxed equitably and the correct amount of tax not being collected.  
cy-gb	Yn ymarferol, gall hyn olygu na fydd deiliaid eiddo tebyg yn cael eu trethu'n gyfartal ac na chaiff y swm priodol o dreth ei gasglu.  

en-gb	Many ratepayers already provide information, when asked to do so by the VOA, to ensure valuations are correct. 
cy-gb	Mae llawer o dalwyr ardrethi eisoes yn darparu gwybodaeth, pan fydd Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn gofyn iddynt wneud hynny, er mwyn sicrhau bod prisiadau'n gywir. 

en-gb	Introducing a new duty to provide information will improve fairness for ratepayers and the timeliness and completeness of information flows to the VOA, better enabling the compilation and maintenance of more accurate lists in a shortened cycle. 
cy-gb	Bydd cyflwyno dyletswydd newydd i ddarparu gwybodaeth yn gwella tegwch i dalwyr ardrethi ac yn gwella amseroldeb a chyflawnder llifau gwybodaeth i Asiantaeth y Swyddfa Brisio, gan ei galluogi i greu a chynnal rhestrau cywirach fel rhan o gylch byrrach yn well. 

en-gb	Improving the accuracy of rating lists will strengthen the system, ensuring that valuations are assessed using better and more timely evidence, and reducing the need for ratepayers to challenge valuations. 
cy-gb	Bydd gwella cywirdeb rhestrau ardrethu yn atgyfnerthu'r system, gan sicrhau y caiff prisiadau eu hasesu gan ddefnyddio tystiolaeth well, fwy amserol, a chan leihau'r angen i dalwyr ardrethi herio prisiadau.  

en-gb	It will also help ensure ratepayers pay the right tax at the right time. 
cy-gb	Bydd hefyd yn helpu i sicrhau bod talwyr ardrethi yn talu'r dreth gywir ar yr adeg gywir.  

en-gb	This proposal represents a shift in how ratepayers currently engage with the VOA, and it will need to be implemented in a way that is straightforward, fair and easy to comply with. 
cy-gb	Mae'r cynnig hwn yn newid y ffordd y mae talwyr ardrethi yn ymgysylltu ag Asiantaeth y Swyddfa Brisio ar hyn o bryd, a bydd angen ei weithredu mewn ffordd sy'n syml, yn deg ac yn hawdd cydymffurfio â hi. 

en-gb	The approach will need to accommodate the needs of ratepayers with large portfolios, and those who engage with the process using an agent, as well as individual customers with a single property who may have less experience of engaging with the VOA. 
cy-gb	Bydd angen i'r dull gweithredu ystyried anghenion talwyr ardrethi â phortffolios mawr, a'r rheini sy'n ymgysylltu â'r broses gan ddefnyddio asiant, yn ogystal â chwsmeriaid unigol ag eiddo unigol nad oes o bosibl ganddynt gymaint o brofiad o ymgysylltu ag Asiantaeth y Swyddfa Brisio.  

en-gb	The Welsh Government will work with the VOA and ratepayers to deliver the practical arrangements to support the duty, including an online service. 
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio a thalwyr ardrethi i roi'r trefniadau ymarferol ar waith i gefnogi'r ddyletswydd, gan gynnwys gwasanaeth ar-lein. 

en-gb	We will not formally activate the duty until we are satisfied that ratepayers can reasonably be expected to comply with it through the service provided. 
cy-gb	Ni fyddwn yn gweithredu'r ddyletswydd yn ffurfiol hyd nes y byddwn yn fodlon y gellir disgwyl yn rhesymol i dalwyr ardrethi gydymffurfio â hi drwy'r gwasanaeth a ddarperir. 

en-gb	It is anticipated that the duty will be activated during the 2023 rating list. 
cy-gb	Rhagwelir y caiff y ddyletswydd ei gweithredu yn ystod rhestr ardrethu 2023. 

en-gb	Where ratepayers are unable to access an online service, it is intended that the ratepayer should be able to agree with the VOA an alternative method to provide the information. 
cy-gb	Lle na fydd talwyr ardrethi yn gallu defnyddio gwasanaeth ar-lein, y bwriad yw y dylai'r talwr ardrethi allu cytuno ag Asiantaeth y Swyddfa Brisio ar ddull amgen o ddarparu'r wybodaeth. 

en-gb	We intend to work with the VOA to ensure there are suitable measures in place to enable the duty to be complied with via alternative means.  
cy-gb	Rydym yn bwriadu gweithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio i sicrhau bod mesurau addas ar waith i allu cydymffurfio â'r ddyletswydd drwy ddulliau amgen.  

en-gb	General approach
cy-gb	Dull gweithredu cyffredinol 

en-gb	The proposed duty to provide information will be based on ratepayer self-declaration. 
cy-gb	Bydd y ddyletswydd arfaethedig i ddarparu gwybodaeth yn seiliedig ar hunanddatganiadau gan dalwyr ardrethi. 

en-gb	This will mean changes are made closer to a notifiable event, reducing the need for backdating of bills and providing more certainty to ratepayers about the tax due. 
cy-gb	Bydd hyn yn golygu y caiff newidiadau eu gwneud yn agosach at ddigwyddiad hysbysadwy, gan leihau'r angen i ôl-ddyddio biliau a rhoi mwy o sicrwydd i dalwyr ardrethi o ran y dreth sy'n ddyledus. 

en-gb	The types of changes that would constitute a notifiable event are described in more detail later in this section. 
cy-gb	Caiff y mathau o newidiadau a fyddai'n cyfateb i ddigwyddiad hysbysadwy eu disgrifio'n fanylach yn ddiweddarach yn yr adran hon. 

en-gb	The duty will cover changes to occupier and hereditament characteristics, and provision of commercial, rent and lease information. 
cy-gb	Bydd y ddyletswydd yn cynnwys newidiadau i nodweddion deiliaid a hereditamentau, a darparu gwybodaeth fasnachol, gwybodaeth am renti a phrydlesau.  

en-gb	Ratepayers will be required to update the VOA each time circumstances change (eg when their rent changes, they start occupying a hereditament, or they alter the physical features of a hereditament). 
cy-gb	Bydd yn ofynnol i dalwyr ardrethi roi'r wybodaeth ddiweddaraf i Asiantaeth y Swyddfa Brisio bob tro y bydd amgylchiadau yn newid (e.e. pan fydd eu rhent yn newid, pan fyddant yn dod yn ddeiliad ar hereditament, neu pan fyddant yn newid noweddion ffisegol hereditament). 

en-gb	As information will need to be provided close to the event, proposed to be within 60 calendar days, it is more likely to be readily available, reducing the need for ratepayers to go back through records to retrieve the information.  
cy-gb	Gan y bydd angen darparu gwybodaeth yn agos at y digwyddiad, ac y cynigir y dylid gwneud hynny o fewn 60 diwrnod calendr, mae'n fwy tebygol y bydd ar gael yn hawdd, gan leihau'r angen i dalwyr ardrethi ailedrych drwy gofnodion i gael gafael ar y wybodaeth.  

en-gb	It is recognised that the NDR tax-base is diverse. 
cy-gb	Cydnabyddir bod sylfaen drethu ardrethi annomestig yn amrywiol. 

en-gb	The information that the VOA requires from ratepayers to perform its valuation function varies by type, scale and use of hereditaments. 
cy-gb	Mae'r wybodaeth sydd ei hangen ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio gan dalwyr ardrethi er mwyn cyflawni ei swyddogaeth brisio yn amrywio yn ôl y math o hereditamentau, eu maint a'r defnydd a wneir ohonynt. 

en-gb	This will be considered in determining the requirements of an online service which: 
cy-gb	Caiff hyn ei ystyried wrth bennu gofynion gwasanaeth arlein:   

en-gb	is straightforward and easy to use for all ratepayers, creating minimal additional burden; 
cy-gb	sy'n syml ac yn hawdd i bob talwr ardrethi ei defnyddio, gan greu'r baich ychwanegol lleiaf posibl;  

en-gb	is not punitive on those who may legitimately struggle with compliance, but encourages all ratepayers to comply; 
cy-gb	nad yw'n cosbi'r rheini a all wynebu anawsterau dilys wrth gydymffurfio, ond sy'n annog pob talwr ardrethi i gydymffurfio;  

en-gb	allows lenience for genuine errors, but focuses enforcement on those wilfully refusing to comply or knowingly providing false information; and 
cy-gb	sy'n caniatáu trugaredd o ran gwallau go iawn, ond sy'n cymryd camau gorfodi yn erbyn y rheini sy'n mynd ati'n fwriadol i wrthod cydymffurfio neu sy'n darparu gwybodaeth ffug gan wybod eu bod yn gwneud hynny;  

en-gb	is practicable and cost-effective for ratepayers and the VOA. 
cy-gb	sy'n ymarferol ac yn gost-effeithiol i dalwyr ardrethi ac Asiantaeth y Swyddfa Brisio.  

en-gb	There will be a single online destination for ratepayers and agents to access to comply with the new obligations, and ratepayers will be able to agree with the VOA another method to provide the information if needed. 
cy-gb	Bydd un gyrchfan ar-lein unigol i dalwyr ardrethi ac asiantiaid ei defnyddio er mwyn cydymffurfio â'r rhwymedigaethau newydd, a bydd talwyr ardrethi yn gallu cytuno ag Asiantaeth y Swyddfa Brisio ar ddull arall ar gyfer darparu gwybodaeth os bydd angen. 

en-gb	The online system will make compliance as straightforward as possible and will be well signposted by the Welsh Government, local authorities and other government websites used by businesses and other ratepayers. 
cy-gb	Bydd y system ar-lein yn ei gwneud hi mor syml â phosibl i gydymffurfio a bydd gwefan Llywodraeth Cymru, gwefannau awdurdodau lleol a gwefannau eraill y llywodraeth a ddefnyddir gan fusnesau a thalwyr ardrethi eraill yn cyfeirio'n helaeth ati.  

en-gb	All ratepayers will be able to sign up to the online service. 
cy-gb	Gall pob talwr ardrethi gofrestru ar gyfer y gwasanaeth ar-lein. 

en-gb	Ratepayers will be able to confirm the hereditaments for which they are liable for NDR, review and amend (if required) the factual information held by the VOA, and provide other information required under the duty. 
cy-gb	Gall talwyr ardrethi gadarnhau'r hereditamentau y mae'n ofynnol iddynt dalu ardrethi annomestig ar eu cyfer, adolygu a diwygio (os bydd angen) y wybodaeth ffeithiol a ddelir gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio, a ddarparu gwybodaeth arall sy'n ofynnol o dan y ddyletswydd. 

en-gb	We will also consider how the online service can be optimised to accommodate the needs of businesses or agents with responsibility for multiple hereditaments. 
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried sut y gellir manteisio i'r eithaf ar y gwasanaeth ar-lein er mwyn diwallu anghenion busnesau neu asiantiaid sy'n gyfrifol am sawl hereditament.  

en-gb	Ratepayers will be reminded, at the point of signing up for the online service, of their obligations under the proposed duty, relevant dates, and consequences of noncompliance. 
cy-gb	Caiff talwyr ardrethi eu hatgoffa, pan fyddant yn cofrestru ar gyfer y gwasanaeth arlein, o'u rhwymedigaethau o dan y ddyletswydd arfaethedig, dyddiadau perthnasol, a chanlyniadau methu â chydymffurfio. 

en-gb	The online service will partially replicate the system the VOA currently use for collecting information (‘Forms of Return’) and provide a route for ratepayers to provide other information required under the duty. 
cy-gb	Bydd y gwasanaeth ar-lein i raddau yn dyblygu'r system y mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn ei defnyddio ar hyn o bryd i gasglu gwybodaeth ('Ffurflenni Dychwelyd Gwybodaeth') ac yn cynnig ffordd i dalwyr ardrethi ddarparu gwybodaeth arall sy'n ofynnol o dan y ddyletswydd. 

en-gb	Once signed up, ratepayers will simply need to log back into the online service to undertake any actions required. 
cy-gb	Ar ôl cofrestru, dim ond mewngofnodi i'r gwasanaeth ar-lein eto y bydd angen i dalwyr ardrethi ei wneud er mwyn cymryd unrhyw gamau gofynnol.  

en-gb	The VOA routinely shares information on occupiers and hereditaments with local authorities, to support correct and timely NDR billing. 
cy-gb	Mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn rhannu gwybodaeth am ddeiliaid a hereditamentau fel mater o drefn ag awdurdodau lleol er mwyn helpu i sicrhau biliau ardrethi annomestig cywir ac amserol. 

en-gb	Local authorities are, therefore, anticipated to benefit from these arrangements and hold more accurate billing information as a consequence. 
cy-gb	Felly, rhagwelir y bydd y trefniadau hyn o fudd i awdurdodau lleol ac y byddant yn meddu ar wybodaeth filio gywirach o ganlyniad.  

en-gb	The duty to provide information
cy-gb	Y ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth 

en-gb	The Welsh Government proposes to introduce a legal duty on ratepayers to provide information relevant to the identification and valuation of a rateable hereditament, which is compatible with the varying circumstances of each hereditament and ratepayer. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig cyflwyno dyletswydd gyfreithiol ar dalwyr ardrethi i ddarparu gwybodaeth sy'n berthnasol i'r broses o nodi a phrisio hereditament ardrethol, sy'n gydnaws ag amgylchiadau amrywiol pob hereditament a thalwr ardrethi. 

en-gb	Adopting this approach means that ratepayers will be expected to take simple steps to find out what information they need to provide. 
cy-gb	Mae mabwysiadu'r dull gweithredu hwn yn golygu y bydd disgwyl i dalwyr ardrethi gymryd camau syml i ddod o hyd i ba wybodaeth y mae angen iddynt ei darparu. 

en-gb	Ratepayers will be required to access and sign up to the online service provided by the VOA and follow the instructions, in a similar way to online processes for other tax obligations. 
cy-gb	Bydd yn ofynnol i dalwyr ardrethi ddefnyddio a chofrestru ar gyfer y gwasanaeth ar-lein a ddarperir gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio a dilyn y cyfarwyddiadau, mewn ffordd debyg i'r prosesau ar-lein ar gyfer rhwymedigaethau treth eraill. 

en-gb	The online service will support ratepayers to understand what specific information will be required and when. 
cy-gb	Bydd y gwasanaeth ar-lein yn helpu talwyr ardrethi i ddeall pa wybodaeth benodol y bydd ei hangen a phryd. 

en-gb	This approach will minimise the burden on ratepayers as much as possible by ensuring they only need provide information that is relevant to their hereditament and circumstances. 
cy-gb	Bydd y dull gweithredu hwn yn lleihau'r baich ar dalwyr ardrethi cymaint â phosibl drwy sicrhau mai dim ond gwybodaeth sy'n berthnasol i'w hereditament a'u hamgylchiadau y mae angen iddynt ei darparu.  

en-gb	The duty will apply to the ratepayer of a hereditament. This is either the person in rateable occupation of the hereditament, or the person entitled to possession if the property is unoccupied. 
cy-gb	Bydd y ddyletswydd yn berthnasol i dalwr ardrethi hereditament, sef naill ai'r person â deiliadaeth ardrethol dros yr hereditament, neu'r person â hawliau meddiant os na fydd deiliad yn yr eiddo. 

en-gb	This will ensure that a leaseholder who has vacated, but still retains the lease, will be captured by the duty, rather than the freeholder. 
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau mai'r lesddeiliad sydd wedi gadael yr eiddo, ond sy'n gyfrifol am y brydles o hyd, sy'n ddarostyngedig i'r ddyletswydd, yn hytrach na'r rhydd-ddeiliad. 

en-gb	We are also considering how the duty may also apply to hereditaments which are not yet on a rating list, so that there is no information gap when a hereditament joins a rating list for the first time.  
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried sut y gallai'r ddyletswydd fod yn berthnasol hefyd i hereditamentau nad ydynt wedi'u cynnwys ar y rhestr ardrethu eto, fel nad oes unrhyw fwlch gwybodaeth pan fydd hereditament yn ymuno â rhestr ardrethu am y tro cyntaf.  

en-gb	Property which is not a hereditament is not intended to be captured by the duty. 
cy-gb	Ni fwriedir i'r ddyletswydd fod yn berthnasol i eiddo nad yw'n hereditament. 

en-gb	Also intended for exclusion from the duty are hereditaments which are wholly exempt from NDR and those which are wholly domestic. 
cy-gb	Ni fwriedir i'r ddyletswydd fod yn berthnasol ychwaith i hereditamentau sy'n gwbl esempt rhag ardrethi annomestig na'r rheini sy'n gwbl ddomestig. 

en-gb	Where occupation is partly domestic and partly non-domestic, the duty is intended to apply to the whole hereditament, to provide clarity about the distinction between the two parts. 
cy-gb	Lle ceir deiliadaeth rhannol ddomestig a rhannol annomestig, bwriedir i'r ddyletswydd fod yn berthnasol i'r hereditament cyfan, er mwyn cynnig eglurder o ran y gwahaniaeth rhwng y ddwy ran. 

en-gb	Ratepayers will not be expected to know specific details about the domestic element of the property, rather an overall view of the split of usage and detailed knowledge of the non-domestic elements. 
cy-gb	Ni ddisgwylir i dalwyr ardrethi fod yn ymwybodol o fanylion penodol am elfen ddomestig yr eiddo, ond yn hytrach disgwylir iddynt feddu ar wybodaeth gyffredinol am y rhaniad defnydd a gwybodaeth fanwl am yr elfennau annomestig. 

en-gb	The VOA will ensure that ratepayers are made aware of their obligations through a series of simple questions and steps, using the online portal. 
cy-gb	Bydd Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn sicrhau bod talwyr ardrethi yn ymwybodol o'u rhwymedigaethau drwy gyfres o gwestiynau a chamau syml, gan ddefnyddio'r porth ar-lein.  

en-gb	Only information that is relevant to the identification of ratepayers and valuation of hereditaments for NDR will need to be provided. 
cy-gb	Dim ond gwybodaeth sy'n berthnasol i'r broses o nodi talwyr ardrethi a phrisio hereditamentau ar gyfer ardrethi annomestig y bydd angen ei darparu. 

en-gb	This will minimise the burden on ratepayers and ensure that the purpose of providing information is intrinsically connected to the valuation function of the VOA.  
cy-gb	Bydd hyn yn lleihau'r baich ar dalwyr ardrethi ac yn sicrhau bod cysylltiad annatod rhwng diben darparu gwybodaeth a swyddogaeth brisio Asiantaeth y Swyddfa Brisio.  

en-gb	Further, ratepayers will only need to supply information that is within their possession or control. 
cy-gb	At hynny, dim ond gwybodaeth sydd o fewn eu meddiant neu eu rheolaeth y bydd angen i dalwyr ardrethi ei darparu. 

en-gb	Information will also only need to be supplied to the VOA if the ratepayer knows, or could reasonably be expected to know, that it would assist a valuation officer in carrying out their functions.  
cy-gb	Yn ogystal, dim ond os bydd y talwr ardrethi yn gwybod, neu y gallai fod disgwyl yn rhesymol iddo wybod, y byddai'r wybodaeth honno yn helpu swyddog prisio i ymgymryd â'i swyddogaethau, y bydd angen darparu gwybodaeth.  

en-gb	The types of information that will be covered by the duty are set out in more detail below. 
cy-gb	Nodir y mathau o wybodaeth y bydd y ddyletswydd yn berthnasol iddynt yn fanylach isod.  

en-gb	Information about the hereditament
cy-gb	Gwybodaeth am yr hereditament

en-gb	Ratepayers will need to notify the VOA of any changes to information about the hereditament that the VOA would need to identify it or assess its rateable value. 
cy-gb	Bydd angen i dalwyr ardrethi hysbysu Asiantaeth y Swyddfa Brisio am unrhyw newidiadau i wybodaeth am yr hereditament y byddai ei hangen ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio i'w nodi neu i asesu ei werth ardrethol. 

en-gb	The information required is likely to include details about the ratepayer (such as name and contact details), what hereditament they have occupied and how it is being used. 
cy-gb	Mae'r wybodaeth ofynnol yn debygol o gynnwys manylion am y talwr ardrethi (fel enw a manylion cyswllt), pa hereditament y mae wedi'i feddiannu a sut mae'n cael ei ddefnyddio. 

en-gb	For unoccupied hereditaments, the VOA may need more information about it, its intended use and how it is expected to be occupied. 
cy-gb	Ar gyfer hereditamentau heb ddeiliaid, mae'n bosibl y bydd angen rhagor o wybodaeth ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio am yr hereditament ei hun, y defnydd bwriadedig ohono a sut y disgwylir iddo gael ei feddiannu. 

en-gb	Ratepayers would also need to inform the VOA if certain physical changes are made to the hereditament as well, for example, after an extension has been built.  
cy-gb	Byddai angen hefyd i dalwyr ardrethi roi gwybod i Asiantaeth y Swyddfa Brisio os gwneir rhai newidiadau ffisegol penodol i'r hereditament hefyd, er enghraifft, ar ôl adeiladu estyniad.  

en-gb	What is needed to identify a hereditament or ratepayer will vary between hereditaments. 
cy-gb	Bydd yr hyn sydd ei angen i nodi hereditament neu dalwr ardrethi yn amrywio rhwng hereditamentau. 

en-gb	For example, the VOA is likely to require quite detailed information about the arrangements at a shared office site, before it can identify the individual units to be assessed. 
cy-gb	Er enghraifft, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn debygol o ofyn am wybodaeth gymharol fanwl am y trefniadau mewn swyddfa a rennir, cyn y gall nodi'r unedau unigol i'w hasesu. 

en-gb	The VOA may also need detailed information about the nature of the use of a concession at a shopping centre or airport and its licence conditions. 
cy-gb	Mae'n bosibl hefyd y bydd angen gwybodaeth fanwl ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio am natur y defnydd a wneir o gonsesiwn mewn canolfan siopa neu faes awyr ac amodau ei drwydded. 

en-gb	Comparatively little information may be needed from the new occupier of a standard industrial unit. 
cy-gb	Mae'n bosibl mai swm cymharol fach o wybodaeth fydd ei hangen gan ddeiliad newydd uned ddiwydiannol safonol.  

en-gb	The information required to assess a hereditament’s rateable value will also vary. 
cy-gb	Bydd y wybodaeth sydd ei hangen i asesu gwerth ardrethol hereditament hefyd yn amrywio. 

en-gb	For example, very specific information is needed for a telecommunication mast or advertising rights. 
cy-gb	Er enghraifft, mae angen gwybodaeth benodol iawn ar gyfer mast telathrebu neu hawliau hysbysebu. 

en-gb	The VOA would need to know the areas of an office, but might need different information about a pub or petrol station. 
cy-gb	Byddai angen i Asiantaeth y Swyddfa Brisio wybod am ardaloedd swyddfa, ond gallai fod angen gwybodaeth wahanol arni am dafarn neu orsaf betrol. 

en-gb	The VOA may also need to know how different parts of the hereditament were being used, as this may affect the valuation. 
cy-gb	Gall fod angen i Asiantaeth y Swyddfa Brisio hefyd wybod sut roedd gwahanol rannau'r hereditament yn cael eu defnyddio, gan y gall hyn effeithio ar y prisiad.  

en-gb	The proposed duty will only apply to relevant information about the part of a hereditament which has changed. 
cy-gb	Dim ond i wybodaeth berthnasol am y rhan o'r hereditament sydd wedi newid y bydd y ddyletswydd arfaethedig yn berthnasol iddi. 

en-gb	For example, it would only apply to the altered part of a recently extended property, but for a new property it would apply to all of its relevant details. 
cy-gb	Er enghraifft, dim ond i'r rhan a newidiwyd o eiddo sydd wedi cael ei ymestyn yn ddiweddar y byddai'n berthnasol, ond ar gyfer eiddo newydd, byddai'n berthnasol i'r holl fanylion perthnasol am yr eiddo hwnnw. 

en-gb	Over time, this requirement is intended to provide a more complete picture to the VOA of relevant information on all hereditaments to inform accurate valuations. 
cy-gb	Dros amser, bwriedir i'r gofyniad hwn ddarparu darlun mwy cyflawn i Asiantaeth y Swyddfa Brisio am wybodaeth berthnasol am bob hereditament er mwyn llywio prisiadau cywir.  

en-gb	Information about the tenancy and use of the hereditament
cy-gb	Gwybodaeth am y denantiaeth a'r defnydd o'r hereditament 

en-gb	Ratepayers will need to notify the VOA of changes to relevant information about any lease, licence or other agreement concerning the use of the hereditament. 
cy-gb	Bydd angen i dalwyr ardrethi roi gwybod i Asiantaeth y Swyddfa Brisio am newidiadau i wybodaeth berthnasol am unrhyw brydles, trwydded neu gytundeb arall sy'n gysylltiedig â defnyddio'r hereditament. 

en-gb	The nature of information required overall will be the same as what is requested in the VOA’s current process for collecting information (‘Forms of Return’). 
cy-gb	Bydd natur y wybodaeth gyffredinol sydd ei hangen yr un peth â'r wybodaeth y gofynnir amdani fel rhan o broses casglu gwybodaeth bresennol Asiantaeth y Swyddfa Brisio (‘Ffurflenni Dychwelyd Gwybodaeth'). 

en-gb	The ratepayer will be able to identify and update the relevant information specific to their hereditament by accessing the online service. 
cy-gb	Bydd y talwr ardrethi yn gallu nodi a diweddaru'r wybodaeth berthnasol sy'n benodol i'w hereditament drwy ddefnyddio'r gwasanaeth ar-lein. 

en-gb	This information enables the VOA to undertake an accurate valuation of the hereditament, but also to assess the valuation of similar hereditaments in the local area. 
cy-gb	Mae'r wybodaeth hon yn galluogi Asiantaeth y Swyddfa Brisio i gynnal prisiad cywir o'r hereditament, ond hefyd i asesu prisiadau hereditamentau tebyg yn yr ardal leol.  

en-gb	Trade, accounts and costs information
cy-gb	Gwybodaeth fasnach, cyfrifon a chostau 

en-gb	A small number of ratepayers, occupying certain specialised types of hereditament, may need to provide information about their trade, accounts and costs (where it is relevant to their rateable value). 
cy-gb	Gall fod angen i nifer bach o dalwyr ardrethi, sy'n meddiannu rhai mathau arbenigol o hereditament, ddarparu gwybodaeth am eu masnach, eu cyfrifon a'u costau (lle y bo'n berthnasol i'w gwerth ardrethol). 

en-gb	This obligation may apply, for example, to utility networks, pubs, and petrol filling stations. 
cy-gb	Gall y rhwymedigaeth hon fod yn berthnasol, er enghraifft, i rwydweithiau cyfleustodau, tafarnau, a gorsafoedd petrol. 

en-gb	It will not apply to most ratepayers occupying shops, offices, and factories.  
cy-gb	Ni fydd yn berthnasol i'r rhan fwyaf o dalwyr ardrethi sy'n meddiannu siopau, swyddfeydd, a ffatrïoedd.  

en-gb	The type of information which the VOA will need is already provided through the Forms of Return. 
cy-gb	Mae'r math o wybodaeth y bydd ei hangen ar Asiantaeth y Swyddfa Brisio eisoes wedi'i darparu drwy'r Ffurflenni Dychwelyd Gwybodaeth. 

en-gb	These ratepayers are already familiar with the provision of the information. 
cy-gb	Mae'r talwyr ardrethi hyn eisoes yn gyfarwydd â darparu'r wybodaeth. 

en-gb	Unlike the other parts of the duty, this aspect will not be triggered by a change in relevant information, but will have to be provided annually for a 12-month period. 
cy-gb	Yn wahanol i rannau eraill o'r ddyletswydd, ni chaiff yr agwedd hon ei sbarduno gan newid yn y wybodaeth berthnasol, ond bydd yn rhaid ei darparu bob blwyddyn am gyfnod o 12 mis. 

en-gb	Ratepayers will be able to provide this information when completing their annual confirmation (see below). 
cy-gb	Bydd talwyr ardrethi yn gallu darparu'r wybodaeth hon wrth gwblhau eu cadarnhad blynyddol (gweler isod).  

en-gb	Annual confirmation
cy-gb	Cadarnhad blynyddol 

en-gb	Ratepayers will be required to access the online service annually (or in another manner as agreed with the VOA), to confirm that they have provided any information required of them, or that they were not required to provide any notifiable information, and that the data held for their hereditament remains correct. 
cy-gb	Bydd angen i dalwyr ardrethi ddefnyddio'r gwasanaeth ar-lein (neu ddull arall y cytunir arno ag Asiantaeth y Swyddfa Brisio) bob blwyddyn er mwyn cadarnhau eu bod wedi darparu unrhyw wybodaeth sydd ei hangen ganddynt, neu nad oedd yn ofynnol iddynt ddarparu unrhyw wybodaeth hysbysadwy, a bod y dyddiad a ddelir ar gyfer eu hereditament yn gywir o hyd. 

en-gb	This will give ratepayers who have failed to notify the VOA of changes during the year an opportunity to correct their information. 
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi cyfle i dalwyr ardrethi sydd wedi methu â hysbysu Asiantaeth y Swyddfa Brisio am newidiadau yn ystod y flwyddyn gywiro eu gwybodaeth. 

en-gb	For most ratepayers in most years, where there have been no notifiable changes, this process should only take a few minutes. 
cy-gb	I'r rhan fwyaf o dalwyr ardrethi yn y rhan fwyaf o flynyddoedd, lle na fu unrhyw newidiadau hysbysadwy, dim ond ychydig funudau y dylai'r broses hon ei gymryd. 

en-gb	The deadline for completing the annual confirmation is proposed to be 60 calendar days after 30 April each year. 
cy-gb	Y dyddiad cau ar gyfer cwblhau'r cadarnhad blynyddol a gynigir yw 60 diwrnod calendr ar ôl 30 Ebrill bob blwyddyn.  

en-gb	The Welsh Government recently launched a consultation on changes to implement a ‘check, challenge, appeal’ system for Wales, from 1 April 2023. 
cy-gb	Yn ddiweddar, lansiodd Llywodraeth Cymru ymgynghoriad ar newidiadau i weithredu system ‘gwirio, herio, apelio’ i Gymru, o 1 Ebrill 2023. 

en-gb	Once the proposed duty and annual confirmation process is embedded, this will replace the need for a ‘check’ to be completed before a ratepayer is able to ‘challenge’ the rateable value of their hereditament. 
cy-gb	Pan gaiff y ddyletswydd arfaethedig a'r broses ar gyfer y cadarnhad blynyddol eu rhoi ar waith, byddant yn disodli'r angen i ‘wirio’ cyn y gall talwr ardrethi ‘herio’ gwerth ardrethol ei hereditament. 

en-gb	Instead, a ratepayer will only be able to make a ‘challenge’ after they have completed their annual confirmation. 
cy-gb	Yn hytrach, dim ond ar ôl cwblhau ei gadarnhad blynyddol y bydd talwr ardrethi yn gallu ‘herio’.  

en-gb	Compliance regime for provision of information
cy-gb	Cyfundrefn gydymffurfio ar gyfer darparu gwybodaeth

en-gb	The duty to provide information will be supported by a proportionate compliance regime, to help ensure ratepayers meet their obligations. 
cy-gb	Caiff y ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth ei hategu gan gyfundrefn gydymffurfio gymesur, er mwyn helpu i sicrhau bod talwyr ardrethi yn cyflawni eu rhwymedigaethau. 

en-gb	It is anticipated that the majority of ratepayers will make every effort to comply, to ensure they pay the correct tax based on accurate valuations, and the online service provided by the VOA will make this as straightforward as possible for all ratepayers.  
cy-gb	Rhagwelir y bydd y rhan fwyaf o dalwyr ardrethi yn gwneud pob ymdrech i gydymffurfio, er mwyn sicrhau eu bod yn talu'r dreth gywir yn seiliedig ar brisiadau cywir, a bydd y gwasanaeth ar-lein a ddarperir gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn sicrhau bod y broses hon mor syml â phosibl i bob talwr ardrethi.  

en-gb	To tackle non-compliance, the Welsh Government proposes to enable the VOA to issue civil penalties for failure to provide the required information, when other measures to encourage compliance are ineffective. 
cy-gb	Er mwyn mynd i'r afael ag achosion o ddiffyg cydymffurfio, mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid galluogi Asiantaeth y Swyddfa Brisio i gyhoeddi cosbau sifil am fethu â darparu'r wybodaeth ofynnol, pan na fydd mesurau eraill i annog cydymffurfiaeth yn effeithiol. 

en-gb	The penalty regime is intended to provide scope for lenience, where appropriate, while offering a deterrent to those who deliberately do not comply. 
cy-gb	Bwriedir i'r gyfundrefn gosbau gynnig rhywfaint o gyfle i ddangos trugaredd, lle y bo'n briodol, ond gan weithredu hefyd fel atalydd i'r rheini nad ydynt yn cydymffurfio'n fwriadol. 

en-gb	This will align the NDR valuation procedure more closely with the operation of other taxes, which are subject to similar compliance regimes. 
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod y weithdrefn brisio ar gyfer ardrethi annomestig yn fwy cydnaws â'r broses o weithredu trethi eraill, sy'n ddarostyngedig i gyfundrefnau cydymffurfio tebyg.  

en-gb	It is likely that the compliance regime will not be commenced at the same time as the duty to provide information is commenced. 
cy-gb	Mae'n debygol na chaiff y gyfundrefn gydymffurfio ei dechrau ar yr un pryd â'r ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth. 

en-gb	Working with the VOA and ratepayers, we will ensure that ratepayers can reasonably be expected to understand and comply with their duties to provide information, before the associated compliance regime is initiated. 
cy-gb	Gan weithio gydag Asiantaeth y Swyddfa Brisio a thalwyr ardrethi, byddwn yn sicrhau y gellir disgwyl yn rhesymol i dalwyr ardrethi ddeall a chydymffurfio â'u dyletswyddau i ddarparu gwybodaeth, cyn dechrau'r gyfundrefn gydymffurfio gysylltiedig. 

en-gb	The duty to provide information may commence during the 2023 rating list, but it is unlikely that the penalty regime will be commenced before the following rating list, expected to be compiled on 1 April 2026. 
cy-gb	Mae'n bosibl y bydd y ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth yn dechrau yn ystod rhestr ardrethu 2023, ond nid yw'n debygol y caiff y gyfundrefn gosbau ei dechrau cyn y rhestr ardrethu ganlynol, y disgwylir iddi gael ei chreu ar 1 Ebrill 2026.  

en-gb	The proposed parameters for the operation of the compliance regime are set out below. 
cy-gb	Nodir y paramedrau arfaethedig ar gyfer gweithdredu'r gyfundrefn gydymffurfio isod.  

en-gb	Deadlines for return of information
cy-gb	Dyddiadau cau ar gyfer dychwelyd gwybodaeth 

en-gb	Where an obligation has been triggered under the duty (eg where there has been a change to the property), ratepayers will be required to log in to the VOA’s online service to provide their information, within 60 calendar days.  
cy-gb	Lle y bydd rhwymedigaeth wedi'i sbarduno o dan y ddyletswydd (e.e. lle y bu newid i eiddo), bydd angen i dalwyr ardrethi fewngofnodi i wasanaeth ar-lein Asiantaeth y Swyddfa Brisio i ddarparu eu gwybodaeth, o fewn 60 diwrnod calendr.  

en-gb	For rental information, the requirement to provide information will be triggered when a formal agreement (or amended agreement) becomes legally binding. 
cy-gb	Ar gyfer gwybodaeth rhentu, caiff y gofyniad i ddarparu gwybodaeth ei sbarduno pan fydd cytundeb ffurfiol (neu gytundeb diwygiedig) yn dod yn gyfreithiol rwymol. 

en-gb	In the case of an informal agreement, it will be the date the rent (or any subsequent amended rent) is payable. 
cy-gb	Yn achos cytundeb anffurfiol, y dyddiad y bydd y rhent (neu unrhyw rent diwygiedig dilynol) yn daladwy fydd hynny. 

en-gb	Examples include: 
cy-gb	Ymhlith yr enghreifftiau mae'r canlynol: 

en-gb	signing a new lease; 
cy-gb	llofnodi prydles newydd;  

en-gb	signing a formal tenancy agreement, including sub-lets; 
cy-gb	llofnodi cytundeb tenantiaeth ffurfiol, gan gynnwys eiddo wedi'i is-osod;  

en-gb	the date rent is first paid under an informal tenancy agreement, including sub-lets; 
cy-gb	y dyddiad y caiff rhent ei dalu gyntaf o dan gytundeb tenantiaeth anffurfiol, gan gynnwys eiddo wedi'i is-osod;  

en-gb	if details of an informal tenancy are changed with the signing of a formal agreement; 
cy-gb	os caiff manylion tenantiaeth anffurfiol eu newid drwy lofnodi cytundeb ffurfiol;  

en-gb	signing a rent review memorandum; 
cy-gb	llofnodi memorandwm adolygu rhent;  

en-gb	signing a lease renewal agreement; 
cy-gb	llofnodi cytundeb adnewyddu prydles;  

en-gb	a change in rent; and 
cy-gb	newid mewn rhent;  

en-gb	a change or addition to a tenancy agreement. 
cy-gb	newid neu ychwanegu at gytundeb tenantiaeth.  

en-gb	Receipts information, which is required for hereditaments valued directly or indirectly with regard to turnover, should cover the annual accounting period (financial year) for the business and be supplied within 60 calendar days of 30 April each year. 
cy-gb	Dylai gwybodaeth derbynebau, sy'n ofynnol ar gyfer hereditamentau a gaiff eu prisio'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol o ran trosiant, gyfeirio at y cyfnod cyfrifyddu blynyddol (blwyddyn ariannol) ar gyfer y busnes a dylid ei darparu o fewn 60 diwrnod calendr o 30 Ebrill bob blwyddyn.  

en-gb	For hereditament characteristics and occupation, the requirement to provide information will be triggered by changes such as: 
cy-gb	Ar gyfer nodweddion a deiliadaeth hereditament, caiff y gofyniad i ddarparu gwybodaeth ei sbarduno gan newidiadau fel:  

en-gb	a new or ceased occupation; 
cy-gb	deiliadaeth newydd neu ddeiliadaeth sydd wedi dod i ben;  

en-gb	completion of an extension or other substantial physical alterations; or 
cy-gb	•  cwblhau estyniad neu newidiadau ffisegol sylweddol eraill; neu 

en-gb	a change in use. 
cy-gb	newid mewn defnydd.  

en-gb	Penalties
cy-gb	Cosbau

en-gb	A penalty regime is proposed to encourage compliance. 
cy-gb	Cynigir cyfundrefn cosbau er mwyn annog cydymffurfiaeth. 

en-gb	For ratepayers who do not provide their information in a timely or accurate way, the VOA will have the discretion to apply penalties. 
cy-gb	I dalwyr ardrethi nad ydynt yn darparu eu gwybodaeth mewn ffordd amserol neu gywir, bydd gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio y disgresiwn i gyflwyno cosbau. 

en-gb	It is intended that, where a person who is subject to the duty knowingly or recklessly makes a false statement in attempting to appear to comply, they will be considered to have committed a criminal offence. 
cy-gb	Pan fydd unigolyn sy'n ddarostyngedig i'r ddyletswydd yn mynd ati'n fwriadol neu'n fyrbwyll i wneud datganiad ffug er mwyn ceisio ymddangos fel petai'n cydymffurfio, y bwriad yw yr ystyrir bod yr unigolyn hwnnw wedi cyflawni trosedd. 

en-gb	Penalties are not anticipated to be issued in instances where a ratepayer fails to comply with their annual confirmation obligation. 
cy-gb	Ni ragwelir y caiff cosbau eu cyflwyno mewn achosion lle y bydd talwr ardrethi yn methu â chydymffurfio â'i rwymedigaeth o ran cadarnhad blynyddol. 

en-gb	Failure to comply would give rise to further VOA compliance activity and, where applicable, would give rise to subsequent penalties under the other obligations. 
cy-gb	Byddai methu â chydymffurfio yn arwain at weithgarwch cydymffurfio pellach gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio a, lle y bo'n berthnasol, byddai'n arwain at gosbau dilynol o dan y rhwymedigaethau eraill.  

en-gb	If there is no evidence of compliance after the initial 60 calendar days from the notifiable event, the VOA will be able to issue a penalty notice. 
cy-gb	Os na cheir unrhyw dystiolaeth o gydymffurfio ar ôl y 60 diwrnod calendr cychwynnol o'r digwyddiad hysbysadwy, bydd Asiantaeth y Swyddfa Brisio yn gallu cyflwyno hysbysiad cosb. 

en-gb	Ratepayers who fail to provide information within 60 days will receive a reminder, warning and final warning before a penalty is applied. 
cy-gb	Bydd talwyr ardrethi sy'n methu â darparu gwybodaeth o fewn 60 diwrnod yn cael nodyn atgoffa, rhybudd a rhybudd terfynol cyn cyflwyno cosb. 

en-gb	A further daily penalty may be applied by the VOA if there is still no compliance after 30 calendar days following the issuing of the penalty notice (see further details below). 
cy-gb	Gall Asiantaeth y Swyddfa Brisio gyflwyno cosb ddyddiol bellach os na cheir cydymffurfiaeth o hyd ar ôl 30 diwrnod calendr ar ôl cyflwyno'r hysbysiad cosb (gweler rhagor o fanylion isod). 

en-gb	Ratepayers may be liable for a penalty for each instance of failure to notify the VOA of relevant information.  
cy-gb	Gall talwyr ardrethi fod yn atebol am gosb am bob achos o fethu â hysbysu Asiantaeth y Swyddfa Brisio am wybodaeth berthnasol.  

en-gb	It is intended that the VOA will be able to apply penalties for failure to notify at any time after the non-compliance is identified, including failure to comply during a previous rating list that was subject to the proposed duty. 
cy-gb	Y bwriad yw y gall Asiantaeth y Swyddfa Brisio gyflwyno cosbau am fethu â hysbysu ar unrhyw adeg ar ôl nodi'r achos o ddiffyg cydymffurfio, gan gynnwys methu â chydymffurfio yn ystod rhestr ardrethu flaenorol a oedd yn ddarostyngedig i'r ddyletswydd arfaethedig. 

en-gb	Where a penalty is based on rateable value, the rateable value used will be the higher of the rateable value prior to the receipt of the relevant information and the rateable value post the receipt of the relevant information. 
cy-gb	Lle bydd cosb yn seiliedig ar y gwerth ardrethol , caiff y gwerth ardrethol a ddefnyddir fydd yr uchaf o'r gwerth ardrethol cyn derbyn y wybodaeth berthnasol a'r gwerth ardrethol yn ôl derbyn y wybodaeth berthnasol.  

en-gb	Tariffs for penalties
cy-gb	Tariffau ar gyfer cosbau 

en-gb	The NDR system already includes penalties (eg in relation to non-return of rental information requested by the VOA). 
cy-gb	Mae'r system ardrethi annomestig eisoes yn cynnwys cosbau (e.e. mewn perthynas â methu â dychwelyd gwybodaeth rhentu y gofynnwyd amdani gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio). 

en-gb	Existing penalty provisions will be retained alongside the proposed penalties associated with duty to provide information. 
cy-gb	Cedwir y darpariaethau presennol mewn perthynas â chosbau ochr yn ochr â'r cosbau arfaethedig sy'n gysylltiedig â'r ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth. 

en-gb	The proposed maximum  penalty levels intended are as follows: 
cy-gb	Mae'r uchafswm lefelau cosb arfaethedig bwriadedig fel a ganlyn:  

en-gb	The maximum penalty for failure to comply with a notification requirement for any reason (including as a result of making a false statement) will be the greater of 2% of the hereditament’s rateable value (either what the rateable value would have been post receipt of the relevant information or, if higher, the rateable value reflected in the lists prior to receipt of the relevant information) or £900. 
cy-gb	Yr uchafswm cosb am fethu â chydymffurfio â gofyniad i hysbysu am unrhyw reswm (gan gynnwys o ganlyniad i wneud datganiad ffug) fydd y mwyaf o 2% o werth ardrethol yr hereditament (naill ai beth fyddai'r gwerth ardrethol wedi bod yn derbyn y wybodaeth berthnasol neu, os yn uwch, y gwerth ardrethol a adlewyrchir yn y rhestrau cyn derbyn y wybodaeth berthnasol) neu £900.  

en-gb	If a false statement is knowingly or recklessly made, the ratepayer could be liable for a criminal sanction. 
cy-gb	Os caiff datganiad ffug ei wneud yn fwriadol neu'n fyrbwyll, gallai'r talwr ardrethi fod yn atebol am gosb droseddol. 

en-gb	The ratepayer would commit a criminal offence and would be liable on summary conviction to imprisonment for a term not exceeding 3 months or to a fine not exceeding level 3 on the standard scale or to both.  
cy-gb	Byddai'r talwr ardrethi yn cyflawni trosedd a byddai'n atebol ar gollfarn ddiannod i ddedfryd o garchar am gyfnod hyd at 3 mis neu i ddirwy hyd at lefel 3 ar y raddfa safonol neu'r ddau.  

en-gb	A valuation officer may, if satisfied beyond reasonable doubt that the ratepayer has committed an offence as a result of knowingly or recklessly making a false statement, determine that they are liable for a civil penalty rather than for a criminal penalty. 
cy-gb	Gall swyddog prisio, os bydd yn fodlon y tu hwnt i amheuaeth resymol fod y talwr ardrethi wedi cyflawni trosedd o ganlyniad i wneud datganiad ffug yn fwriadol neu'n fyrbwyll, benderfynu mai cosb sifil sy'n addas, yn hytrach na chosb droseddol. 

en-gb	In this case, the maximum penalty would be the sum of 3% of the rateable value (either what the rateable value would have been post receipt of the relevant information or, if higher, the rateable value reflected in the lists prior to receipt of the relevant information) and £500. 
cy-gb	Os felly, byddai'r uchafswm cosb yn swm o 3% o'r gwerth ardrethol (naill ai beth fyddai'r gwerth ardrethol wedi bod yn derbyn y wybodaeth berthnasol neu, os yn uwch, y gwerth ardrethol a adlewyrchir yn y rhestrau cyn derbyn y wybodaeth berthnasol) a £500. 

en-gb	Where a person is liable to a civil penalty and fails to comply with the notification requirement within 30 days from the day on which the penalty notice is served, the ratepayer would be liable to a maximum further penalty of £60 for each day on which the failure continues after the end of that period. 
cy-gb	Lle bo cosb sifil yn berthnasol i unigolyn a'i fod yn methu â chydymffurfio â'r gofyniad hysbysu o fewn 30 diwrnod o'r dyddiad y caiff yr hysbysiad cosb ei gyflwyno, byddai uchafswm cosb pellach o £60 yn berthnasol i'r talwr ardrethi am bob diwrnod y bydd y methiant yn parhau ar ôl diwedd y cyfnod hwnnw.  

en-gb	The Welsh Government intends that flexibility and discretion in the system will allow the VOA to operate these compliance activities fairly and with due regard to individual circumstances. 
cy-gb	Bwriad Llywodraeth Cymru yw y bydd hyblygrwydd a disgresiwn y system yn caniatáu i Asiantaeth y Swyddfa Brisio weithredu'r gweithgareddau cydymffurfio hyn yn deg a chan roi ystyriaeth ddyledus i amgylchiadau unigol. 

en-gb	The VOA will have discretion to mitigate or remit any of the above penalties. 
cy-gb	Bydd gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ddisgresiwn i liniaru neu ddileu unrhyw rai o'r cosbau uchod. 

en-gb	Ratepayers will be able to request an extension to the timescales if they need more time to meet their obligations. 
cy-gb	Bydd talwyr ardrethi hefyd yn gallu gofyn am estyniad i'r terfynau amser os bydd angen mwy o amser arnynt i gyflawni eu rhwymedigaethau. 

en-gb	It is anticipated that extensions will be available in limited circumstances, where there is a compelling reason, such as a medical emergency or bereavement, but this will be at the discretion of the VOA. 
cy-gb	Rhagwelir y bydd estyniadau ar gael o dan amgylchiadau cyfyngedig, lle y bydd rheswm cymhellol, fel argyfwng meddygol neu brofedigaeth, ond bydd hyn yn ôl disgresiwn Asiantaeth y Swyddfa Brisio.  

en-gb	These penalty levels are proportionate to similar penalties elsewhere in the tax system. 
cy-gb	Mae'r lefelau cosb hyn yn gymesur i gosbau tebyg yn rhannau eraill o'r system dreth. 

en-gb	For example, some HMRC penalties are based on a percentage of the potential for lost revenue and depend on the type of behaviour displayed by the taxpayer. 
cy-gb	Er enghraifft, mae rhai o gosbau CThEM yn seiliedig ar ganran o'r potensial ar gyfer refeniw coll ac yn dibynnu ar y math o ymddygiad a ddangosir gan y talwr trethi. 

en-gb	The proposed structure will result in larger penalties for situations where non-compliance leads to a significant under-assessment of rateable value. 
cy-gb	Bydd y strwythur arfaethedig yn arwain at gosbau mwy am sefyllfaoedd lle mae achosion o ddiffyg cydymffurfio yn arwain at dan-asesu'r gwerth ardrethol yn sylweddol.  

en-gb	Reviews and appeals
cy-gb	Adolygiadau ac Apeliadau

en-gb	Ratepayers will have the opportunity to request a review of penalty decisions, based on a set of mitigating criteria (similar to HMRC’s approach to ‘reasonable excuse’). 
cy-gb	Bydd talwyr ardrethi yn cael y cyfle i ofyn am adolygiad o benderfyniadau sy'n ymwneud â chosbau, yn seiliedig ar gyfres o feini prawf lliniaru (yn debyg i dull gweithredu CThEM mewn perthynas ag 'esgus rhesymol'). 

en-gb	If desired, they will be expected to do this within 30 calendar days of the issuing of a penalty notice. 
cy-gb	Os byddant am wneud hynny, disgwylir iddynt wneud cais o fewn 30 diwrnod calendr o gyhoeddi hysbysiad cosb. 

en-gb	To begin the review, the ratepayer will complete a simple online form. 
cy-gb	Er mwyn dechrau'r adolygiad, bydd y talwr ardrethi yn cwblhau ffurflen ar-lein syml. 

en-gb	The review itself will be conducted by an independent VOA caseworker. 
cy-gb	Caiff yr adolygiad ei hun ei gynnal gan un o weithwyr achos annibynnol Asiantaeth y Swyddfa Brisio. 

en-gb	Penalties will be suspended during a review, which will have to be completed by the VOA within 45 calendar days. 
cy-gb	Caiff cosbau eu hatal am gyfnod dros dro pan fydd adolygiad yn cael ei gynnal, a bydd yn rhaid i Asiantaeth y Swyddfa Brisio gwblhau'r adolygiad o fewn 45 diwrnod calendr.  

en-gb	The ratepayer will be able to lodge an appeal with the Valuation Tribunal for Wales (VTW) if a review is not completed within 45 calendar days or within 30 calendar days of the review decision. 
cy-gb	Bydd y talwr ardrethi yn gallu cyflwyno apêl i Dribiwnlys Prisio Cymru os na chaiff adolygiad ei gwblhau o fewn 45 diwrnod calendr neu o fewn 30 diwrnod calendr o benderfyniad yr adolygiad. 

en-gb	The VTW will be able to order the VOA to cancel, in part or in full, the penalty in question, if the appeal is upheld. 
cy-gb	Bydd Tribiwnlys Prisio Cymru yn gallu gorchymyn i Asiantaeth y Swyddfa Brisio ganslo'r gosb dan sylw, yn rhannol neu'n llwyr, os caiff yr apêl ei chadarnhau.  

en-gb	The VOA will have discretion to cancel or reduce any penalty imposed for failure to comply or provision of false information, whether or not an appeal has been lodged or a tribunal judgement made. 
cy-gb	Bydd gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ddisgresiwn i ganslo neu leihau unrhyw gosb a osodwyd am fethu â chydymffurfio neu am ddarparu gwybodaeth ffug, p'un a fydd apêl wedi'i chyflwyno neu a fydd tribiwnlys wedi gwneud dyfarniad ai peidio.  

en-gb	Questions about enabling more frequent revaluations
cy-gb	Cwestiynau o ran galluogi ailbrisiadau mwy rheolaidd

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol.  

en-gb	Question 1 
cy-gb	Cwestiwn 1 

en-gb	Do you agree revaluations should occur at least every three years in future, to maintain fairness in the system by ensuring valuations are updated more often to reflect changing economic conditions?  
cy-gb	A ydych yn cytuno y dylid cynnal ailbrisiadau o leiaf unwaith bob tair blynedd yn y dyfodol, er mwyn sicrhau tegwch yn y system drwy wneud yn siŵr y caiff prisiadau eu diweddaru'n amlach i adlewyrchu amodau economaidd newidiol? 

en-gb	What are your reasons for your answer? 
cy-gb	Beth yw eich rhesymau dros eich ateb?  

en-gb	Question 2 
cy-gb	Cwestiwn 2 

en-gb	Do you think revaluations should occur more frequently than every three years? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylid cynnal ailbrisiadau yn amlach na bob tair blynedd? 

en-gb	If so, how often would you suggest? 
cy-gb	Os felly, pa mor aml fyddech chi'n ei awgrymu?  

en-gb	Question 3 
cy-gb	Cwestiwn 3 

en-gb	Do you think the gap between the antecedent valuation date and the revaluation taking effect should be less than two years, if possible, in future? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylai'r bwlch rhwng y dyddiad prisio rhagflaenol a dyddiad cynnal yr ailbrisiad fod yn llai na dwy flynedd, os yn bosibl, yn y dyfodol?  

en-gb	Question 4 
cy-gb	Cwestiwn 4 

en-gb	Do you have any views on the proposals to create a duty on ratepayers to inform the VOA if certain information relating to the hereditament changes, and the new duty to provide annual confirmation, to support more frequent revaluations and the maintenance of accurate rating lists? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynigion i greu dyletswydd ar dalwyr ardrethi i roi gwybod i Asiantaeth y Swyddfa Brisio os bydd gwybodaeth benodol sy'n ymwneud â'r hereditament yn newid, a'r ddyletswydd newydd i roi cadarnhad blynyddol, er mwyn cefnogi ailbrisiadau mwy rheolaidd a helpu i gadw rhestrau ardrethu cywir?  

en-gb	Question 5 
cy-gb	Cwestiwn 5 

en-gb	Do you have any views on the proposals for a proportionate compliance regime to support the duty to provide information? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynigion ar gyfer cyfundrefn gydymffurfio gymesur i gefnogi'r ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth? 

en-gb	In particular, do you consider the proposed penalties to be fair and proportionate? 
cy-gb	Yn arbennig, a ydych o'r farn bod y cosbau arfaethedig yn deg ac yn gymesur?  

en-gb	Question 6 
cy-gb	Cwestiwn 6 

en-gb	Do the proposed timescales provide ratepayers with enough time to meet their obligations? 
cy-gb	A yw'r amserlenni arfaethedig yn rhoi digon o amser i dalwyr ardrethi gyflawni eu rhwymedigaethau? 

en-gb	If not, under what circumstances would this not be possible? 
cy-gb	Os nad ydynt, o dan ba amgylchiadau na fyddai hyn yn bosibl?  

en-gb	Providing reliefs and exemptions 
cy-gb	Darparu rhyddhadau ac esemptiadau  

en-gb	This section seeks views on whether the Welsh Government should review the range of NDR reliefs it provides, and on some specific proposals for initial improvements. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ceisio barn ar p'un a ddylai Llywodraeth Cymru adolygu'r amrywiaeth o ryddhadau ardrethi annomestig y mae'n eu darparu, ac ar rai cynigion penodol ar gyfer gwelliannau cychwynnol.  

en-gb	Review of reliefs
cy-gb	Adolygu rhyddhadau

en-gb	The landscape of NDR reliefs has increased in scale and complexity over time. 
cy-gb	Mae'r tirlun rhyddhadau ardrethi annomestig wedi cynyddu o ran maint a chymhlethdod dros amser. 

en-gb	Reliefs are provided to eligible businesses, non-profit organisations and charities, but not public sector bodies. 
cy-gb	Caiff rhyddhadau eu darparu i fusnesau, sefydliadau dielw ac elusennau cymwys, ond nid i gyrff yn y sector cyhoeddus. 

en-gb	More than half of hereditaments (units of property with a rating assessment) in the tax-base benefit from full or partial relief and the Welsh Government spends around £240 million annually on a wide range of permanent relief schemes (Figure 4). 
cy-gb	Mae mwy na hanner yr hereditamentau (unedau eiddo ag asesiad ardrethu) yn y sylfaen drethu yn cae rhyddhad llawn neu rannol ac mae Llywodraeth Cymru yn gwario tua £240 miliwn bob blwyddyn ar amrywiaeth eang o gynlluniau rhyddhad parhaol (Ffigur 4). 

en-gb	In addition, more targeted and time-limited relief for the retail, leisure and hospitality sectors has played a crucial role in supporting businesses throughout the coronavirus pandemic, and is providing £116 million this financial year.  
cy-gb	Yn ogystal, mae rhyddhad wedi'i dargedu'n fwy penodol ac sy'n cynnwys cyfyngiadau amser i'r sector manwerthu, y sector hamdden a'r sector lletygarwch wedi chwarae rhan hanfodol wrth gefnogi busnesau drwy gydol pandemig y coronafeirws, ac mae'n darparu £116 miliwn yn ystod y flwyddyn ariannol hon.  

en-gb	Figure 4: 
cy-gb	Ffigur 4: 

en-gb	Welsh Government expenditure on NDR reliefs 
cy-gb	Gwariant Llywodraeth Cymru ar ryddhadau ardrethi annomestig  

en-gb	The Welsh Government will undertake a review of all rates relief schemes, to ensure they are fit-for-purpose and delivering support in the most effective way. 
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn cynnal adolygiad o'r holl gynlluniau rhyddhad ardrethi er mwyn sicrhau eu bod yn addas at y diben a'u bod yn cynnig cymorth yn y ffordd fwyaf effeithiol. 

en-gb	The review is intended to consider the range of reliefs, the level of support, how reliefs are targeted and how long they last. 
cy-gb	Bwriedir i'r adolygiad ystyried yr amrywiaeth o ryddhadau, lefel y cymorth, sut y caiff rhyddhadau eu targedu ac am ba hyd y maent yn para. 

en-gb	The outcome of this review and the Welsh Government’s current or future policy priorities could result in proposals to add, remove or amend NDR reliefs. 
cy-gb	Gallai canlyniad yr adolygiad hwn a blaenoriaethau polisi presennol Llywodraeth Cymru a'i blaenoriaethau polisi yn y dyfodol arwain at gynigion i ychwanegu, dileu neu ddiwygio rhyddhadau ardrethi annomestig.  

en-gb	The operation of most existing relief schemes is set out in primary legislation, with some flexibility for the Welsh Government to define certain parameters in regulations. 
cy-gb	Mae'r trefniadau ar gyfer gweithredu'r rhan fwyaf o'r cynlluniau rhyddhadau presennol wedi'u nodi mewn deddfwriaeth sylfaenol, ac mae rhywfaint o hyblygrwydd ar gael i Lywodraeth Cymru ddiffinio rhai paramedrau penodol mewn rheoliadau. 

en-gb	More substantial changes, such as consolidating or amending the scope of existing reliefs, removing reliefs, or creating new ones, usually require primary legislation. 
cy-gb	Fel arfer, bydd angen deddfwriaeth sylfaenol ar gyfer newidiadau mwy sylweddol, fel atgyfnerthu neu ddiwygio cwmpas rhyddhadau sy'n bodoli eisoes, dileu rhyddhadau, neu greu rhai newydd. 

en-gb	Opportunities to make primary legislation are much more limited than opportunities to make regulations, imposing a significant limitation on the Welsh Government’s ability to use the NDR system effectively to support existing or emerging policy priorities. 
cy-gb	Mae cyfleoedd i wneud deddfwriaeth sylfaenol yn llawer mwy cyfyngedig na chyfleoedd i wneud rheoliadau, sy'n cyfyngu'n sylweddol ar allu Llywodraeth Cymru i ddefnyddio'r system ardrethi annomestig yn effeithiol i gefnogi blaenoriaethau polisi presennol neu newydd.  

en-gb	These priorities include our Programme for Government ambitions for a stronger, fairer, greener Wales.  
cy-gb	Mae'r blaenoriaethau hyn yn cynnwys uchelgeisiau ein Rhaglen Lywodraethu ar gyfer Cymru gryfach, decach a gwyrddach.  

en-gb	We want to ensure the NDR system is future-proofed, by enabling a more flexible and responsive approach to the design and implementation of reliefs. 
cy-gb	Rydym am sicrhau bod y system ardrethi annomestig yn addas ar gyfer y dyfodol, drwy alluogi dull mwy hyblyg ac ymatebol wrth ddylunio a gweithredu rhyddhadau. 

en-gb	The Welsh Government proposes to remove the need for primary legislation to create, amend or remove permanent NDR relief schemes. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu dileu'r angen am ddeddfwriaeth sylfaenol i greu, diwygio neu ddileu cynlluniau rhyddhadau ardrethi annomestig parhaol. 

en-gb	Instead, it is proposed that this is made possible using regulations. 
cy-gb	Yn lle hynny, cynigir y dylid gallu gwneud hynny gan ddefnyddio rheoliadau. 

en-gb	The ability to do this is proposed to extend to the creation of new reliefs, which may be based on different parameters from those already set out in primary legislation. 
cy-gb	Cynigir y dylai'r gallu i wneud hyn fod yn berthnasol hefyd i greu rhyddhadau newydd, a all fod yn seiliedig ar wahanol baramedrau i'r rheini sydd wedi'u nodi eisoes mewn deddfwriaeth sylfaenol. 

en-gb	This will enable the Welsh Government to implement any changes considered appropriate as a result of the review of reliefs and to manage the overall landscape of reliefs in line with our wider policy objectives on an ongoing basis. 
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi Llywodraeth Cymru i weithredu unrhyw newidiadau yr ystyrir eu bod yn briodol o ganlyniad i'r adolygiad o ryddhadau ac i reoli'r tirlun rhyddhadau cyffredinol yn unol â'n hamcanion polisi ehangach yn barhaus.  

en-gb	Providing exemptions
cy-gb	Darparu esemptiadau

en-gb	Hereditaments that are exempt from NDR and the extent of exemptions can be prescribed by the Welsh Government in regulations, subject to limitations set out in primary legislation. 
cy-gb	Gall Llywodraeth Cymru ragnodi hereditamentau sy'n esempt rhag ardrethi annomestig a graddau'r esemptiadau mewn rheoliadau, yn ddarostyngedig i gyfyngiadau a nodir mewn deddfwriaeth sylfaenol. 

en-gb	These limitations provide very little practical flexibility to provide for exemptions, as they amount to a requirement that the exemption in question already operates in practice. 
cy-gb	Prin iawn yw'r hyblygrwydd ymarferol y mae'r cyfyngiadau hyn yn ei ddarparu o ran esemptiadau, gan eu bod yn ei gwneud yn ofynnol bod yr esemptiad dan sylw eisoes yn weithredol. 

en-gb	The Welsh Government proposes to remove the limitations, to provide greater flexibility in relation to the scope of exemptions that may be provided in regulations, so that changes can be made in a timely way and in accordance with wider policy objectives. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid dileu'r cyfyngiadau, er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd mewn perthynas â chwmpas yr esemptiadau y gellir eu darparu mewn rheoliadau, er mwyn gallu gwneud newidiadau mewn ffordd amserol ac yn unol ag amcanion polisi ehangach.  

en-gb	Simplification of discretionary relief
cy-gb	Symleiddio rhyddhad dewisol

en-gb	While local authorities currently have wide discretion to award NDR relief, their powers are constrained in some respects. 
cy-gb	Er bod gan awdurdodau lleol ddisgresiwn eang ar hyn o bryd i roi rhyddhad ardrethi annomestig, mae eu pwerau wedi'u cyfyngu i ryw raddau. 

en-gb	Some retained rules were designed when NDR was more centralised and are unduly restrictive, in the context of the greater local flexibility that now exists in relation to discretionary relief. 
cy-gb	Cafodd rhai o'r rheolau a ddargedwir eu dylunio pan oedd ardrethi annomestig yn fwy canolog ac maent yn rhy gyfyngol, yng nghyd-destun yr hyblygrwydd lleol cynyddol sydd bellach yn bodoli mewn perthynas â rhyddhad dewisol. 

en-gb	Local authorities are able to devise relief schemes for any ratepayers, except for themselves, provided they are satisfied that a decision to award relief is reasonable, having regard to the interest of their local taxpayers. 
cy-gb	Gall awdurdodau lleol lunio cynlluniau rhyddhad ar gyfer unrhyw dalwyr ardrethi, ac eithrio nhw eu hunain, ar yr amod eu bod yn fodlon bod penderfyniad i roi rhyddhad yn rhesymol, gan ystyried buddiannau eu talwyr treth lleol.  

en-gb	The parameters within which local authorities may award or change all discretionary (ie non-mandatory) relief schemes, including those set up to deliver centrally-funded schemes, are set out in legislation. 
cy-gb	Mae'r paramedrau y gall awdurdodau lleol ddyfarnu neu newid pob cynllun rhyddhad dewisol (h.y. anorfodol) o'u mewn, gan gynnwys y rheini a sefydlwyd i roi cynlluniau a ariennir yn ganolog ar waith, wedi'u nodi mewn deddfwriaeth. 

en-gb	A specific restriction exists which prevents local authorities from awarding or changing discretionary relief decisions more than six months after the end of the financial year. 
cy-gb	Mae cyfyngiad penodol yn bodoli sy'n atal awdurdodau lleol rhag dyfarnu neu newid penderfyniadau rhyddhad dewisol fwy na chwe mis ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol. 

en-gb	The Welsh Government proposes to remove this restriction, to give local authorities full discretion to apply reliefs retrospectively and vary schemes or bills. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid dileu'r cyfyngiad hwn, er mwyn rhoi disgresiwn llawn i awdurdodau lleol ddefnyddio rhyddhadau mewn ffordd ôl-weithredol ac amrywio cynlluniau neu filiau. 

en-gb	This change would not apply to any financial year before the year during which the law is changed. 
cy-gb	Ni fyddai'r newid hwn yn berthnasol i unrhyw flwyddyn ariannol cyn y flwyddyn y caiff y gyfraith ei newid o'i mewn.  

en-gb	Empty property relief when the next use is anticipated to be for charitable purposes
cy-gb	Rhyddhad eiddo gwag lle y rhagwelir y bydd y defnydd nesaf yn ymwneud â dibenion elusennol

en-gb	We have been developing and implementing a broad set of measures to tackle avoidance, following consultation in 2018, and these are outlined later in this consultation.  
cy-gb	Rydym wedi bod yn datblygu ac yn gweithredu cyfres eang o fesurau i fynd i'r afael ag achosion o osgoi, yn dilyn ymgynghoriad yn 2018, a chaiff y rhain eu hamlinellu'n ddiweddarach yn yr ymgynghoriad hwn.  

en-gb	A decision we made in 2018 was to alter the ability for a charity or trustee of a charity who owns or leases an unoccupied hereditament to seek zero-rating of the hereditament indefinitely (zero-rating means a hereditament is treated as having a nil rateable value and therefore receives full relief from rates liability). 
cy-gb	Un o'r penderfyniadau a wnaed gennym 2018 oedd newid y gallu i elusen neu ymddiriedolwr elusen sy'n berchen ar hereditament heb ddeiliad neu'n prydlesu hereditament o'r fath wneud cais am gyfradd sero i'r hereditament am gyfnod amhenodol (ystyr hynny yw y caiff hereditament ei drin fel eiddo â gwerth ardrethol o ddim ac felly caiff ryddhad llawn rhag talu ardrethi). 

en-gb	This is currently permitted in legislation if ratepayers claim that, when next in use, a hereditament will be wholly or mainly used for a charitable purpose. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, caiff hyn ei ganiatáu mewn deddfwriaeth os bydd talwyr ardrethi'n honni, pan gaiff ei ddefnyddio nesaf, y caiff hereditament ei ddefnyddio'n llwyr neu'n bennaf at ddiben elusennol. 

en-gb	If the hereditament is not actually used for a charitable purpose in the future, the owner or leaseholder has already benefitted from these arrangements while it was empty. 
cy-gb	Os na chaiff yr hereditament ei ddefnyddio at ddiben elusennol yn y dyfodol, mae'r trefniadau hyn eisoes wedi bod o fudd i'r perchennog neu'r lesddeiliad pan oedd yn wag.  

en-gb	The Welsh Government intends to implement its decision at the next legislative opportunity to remove zero-rating for unoccupied hereditaments which, when next in use, it appears will be wholly or mainly used for a charitable purpose. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu gweithredu ei phenderfyniad yn ystod y cyfle deddfwriaethol nesaf i ddileu cyfradd sero ar gyfer hereditamentau heb ddeiliad yr ymddengys y byddant, pan gânt eu defnyddio nesaf, yn cael eu defnyddio'n llwyr neu'n bennaf at ddiben elusennol. 

en-gb	To enable the system to continue to support the minority of genuine cases making legitimate use of zero-rating, local authorities will be provided with discretion to apply zero-rating on the same basis. 
cy-gb	Er mwyn galluogi'r system i barhau i gefnogi'r lleiafrif o achosion gwirioneddol sy'n gwneud defnydd cyfreithlon o'r gyfradd sero, bydd gan awdurdodau lleol y disgresiwn i ddefnyddio'r gyfradd sero ar yr un sail. 

en-gb	We previously worked with local authorities to arrive at this decision and we will coproduce the necessary operational requirements.  
cy-gb	Gwnaethom weithio gydag awdurdodau lleol yn y gorffennol i wneud y penderfyniad hwn a byddwn yn cydgynhyrchu'r gofynion gweithredol angenrheidiol.  

en-gb	This issue is separate from the mandatory provision of relief from NDR when a property is occupied by a charity. 
cy-gb	Mae'r mater hwn yn fater ar wahân i ddarparu rhyddhad gorfodol rhag ardrethi annomestig pan fydd eiddo wedi'i feddiannu gan elusen. 

en-gb	There are no proposals to change the existing arrangements for charitable relief for occupied properties. 
cy-gb	Nid oes unrhyw gynigion i newid y trefniadau presennol ar gyfer rhyddhad elusennol i eiddo wedi'i feddiannu. 

en-gb	Considerations about the appropriateness of charitable relief as a whole in achieving its goals will form part of the wider review of NDR reliefs. 
cy-gb	Bydd ystyriaethau am briodolrwydd rhyddhad elusennol yn gyffredinol wrth gyflawni ei nodau yn rhan o'r adolygiad ehangach o ryddhadau ardrethi annomestig.  

en-gb	Questions about providing reliefs and exemptions
cy-gb	Cwestiynau am ddarparu rhyddhadau ac esemptiadau

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	Question 7 
cy-gb	Cwestiwn 7 

en-gb	Do you have any views on the proposal to undertake a review of relief schemes and any views on how their effectiveness should be considered? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynnig i gynnal adolygiad o gynlluniau rhyddhad ac unrhyw farn o ran sut y dylid ystyried eu heffeithiolrwydd? 

en-gb	What factors should a review take into account? 
cy-gb	Pa ffactorau y dylai adolygiad eu hystyried?  

en-gb	Question 8 
cy-gb	Cwestiwn 8 

en-gb	Do you have any views on our proposals to enable the Welsh Government to amend, remove and create new statutory reliefs by secondary legislation to align to policy priorities? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar ein cynigion i alluogi Llywodraeth Cymru i ddiwygio, dileu a chreu rhyddhadau statudol newydd drwy is-ddeddfwriaeth er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi?  

en-gb	Question 9 
cy-gb	Cwestiwn 9 

en-gb	Do you have any views on the proposal for the Welsh Government to have greater flexibility to provide for exemptions by secondary legislation, to align with policy priorities?    
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynnig i Lywodraeth Cymru gael mwy o hyblygrwydd i ddarparu ar gyfer esemptiadau drwy is-ddeddfwriaeth, er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi? 

en-gb	Question 10 
cy-gb	Cwestiwn 10 

en-gb	What is your view on the proposal to give local authorities greater flexibility to award retrospective discretionary relief? 
cy-gb	Beth yw eich barn ar y cynnig i roi mwy o hyblygrwydd i awdurdodau lleol ddyfarnu rhyddhad dewisol ôl-weithredol?  

en-gb	Varying the multiplier 
cy-gb	Amrywio'r lluosydd 

en-gb	This section seeks views on whether the Welsh Government should consider making changes to the NDR multiplier in future, to align with policy objectives. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ceisio barn ar p'un a ddylai Llywodraeth Cymru ystyried gwneud newidiadau i'r lluosydd ardrethi annomestig yn y dyfodol, er mwyn bod yn gydnaws ag amcanion polisi.  

en-gb	Setting the multiplier
cy-gb	Pennu'r lluosydd

en-gb	Liability for NDR is determined by combining the rateable value of a hereditament (a unit of property with a rating assessment) with the multiplier, set annually by the Welsh Government. 
cy-gb	Caiff atebolrwydd am ardrethi annomestig ei bennu drwy gyfuno gwerth ardrethol hereditament (uned o eiddo ag asesiad ardrethu) â'r lluosydd, a gaiff ei bennu bob blwyddyn gan Lywodraeth Cymru. 

en-gb	The multiplier acts as a key component in determining the liability of ratepayers, as it applies to the whole tax-base. 
cy-gb	Mae'r lluosydd yn gweithredu fel elfen allweddol wrth bennu atebolrwydd talwyr ardrethi, gan ei fod yn berthnasol i'r sylfaen drethu gyfan. 

en-gb	It is subject to annual inflation in line with the Consumer Prices Index (CPI), unless the Welsh Government sets it at another level by prescribing an alternative figure to use in place of CPI.  
cy-gb	Mae'n ddarostyngedig i chwyddiant blynyddol yn unol â'r Mynegai Prisiau Defnyddwyr, oni fydd Llywodraeth Cymru yn ei bennu ar lefel arall drwy ragnodi ffigur amgen i'w ddefnyddio yn lle'r Mynegai Prisiau Defnyddwyr.  

en-gb	Currently, a single multiplier applies to all hereditaments in Wales, with no mechanism for the Welsh Government to set different multipliers for different segments of the tax-base. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae lluosydd unigol yn berthnasol i bob hereditament yng Nghymru ac nid oes unrhyw fecanwaith y gall Llywodraeth Cymru ei defnyddio i bennu gwahanol luosyddion ar gyfer gwahanol rannau o'r sylfaen drethu. 

en-gb	Local authorities hold powers to set a supplement to the multiplier as a funding mechanism. 
cy-gb	Mae gan awdurdodau lleol bwerau i bennu atodiad at y lluosydd fel mecanwaith ariannu. 

en-gb	This has been used in London in relation to Crossrail funding, but the powers have never been used by local authorities in Wales. 
cy-gb	Defnyddiwyd y pwerau hyn yn Llundain mewn perthynas â chyllid Crossrail, ond ni chawsant eu defnyddio erioed gan awdurdodau lleol yng Nghymru. 

en-gb	Elsewhere in the UK, tiered multipliers exist, where hereditaments with a rateable value below a prescribed level are subject to a lower multiplier than those above the threshold. 
cy-gb	Mewn rhannau eraill o'r DU, ceir lluosyddion haenog, lle mae hereditamentau â gwerth ardrethol islaw lefel ragnodedig yn destun lluosydd is na'r rheini uwchlaw'r trothwy. 

en-gb	Tiered multipliers currently act in a revenue neutral manner, with a lower multiplier for some hereditaments being subsidised by the higher rate for others.  
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae lluosyddion haenog yn gweithredu mewn ffordd niwtral o ran refeniw, gyda lluosydd is ar gyfer rhai hereditamentau yn cael ei ategu gan gyfradd uwch ar gyfer rhai eraill.  

en-gb	Options for different multipliers
cy-gb	Opsiynau ar gyfer gwahanol luosyddion 

en-gb	The Welsh Government proposes to change legislation to enable different multipliers to be set for different segments of the tax-base, on the basis of the parameters set out below. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid newid deddfwriaeth er mwyn galluogi i wahanol luosyddion gael eu pennu ar gyfer gwahanol rannau o'r sylfaen drethu, ar sail y paramedrau a nodir isod. 

en-gb	It is proposed that any alternative multipliers defined on the basis of these parameters would be prescribed in regulations. 
cy-gb	Cynigir y byddai unrhyw luosyddion amgen a ddiffinnir ar sail y paramedrau hyn yn cael eu rhagnodi mewn rheoliadau.  

en-gb	Rateable value of a hereditament. 
cy-gb	Gwerth ardrethol hereditament. 

en-gb	In England and Scotland, small businesses (as defined on the basis of their rateable value) are subject to a lower multiplier. 
cy-gb	Yn Lloegr a'r Alban, mae busnesau bach (fel y'u diffinnir ar sail eu gwerth ardrethol) yn destun lluosydd is. 

en-gb	The Welsh Government is not currently able to, for example, support small businesses in this way. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, er enghraifft, ni all Llywodraeth Cymru gefnogi busnesau bach yn y fath fodd.  

en-gb	Use of a hereditament. 
cy-gb	Defnyddio hereditament. 

en-gb	In the context of the Welsh Government’s ambitions for a stronger, fairer and greener Wales, it may be desirable for a multiplier to be set for specific sectors, to support wider policy objectives. 
cy-gb	Yng nghyd-destun uchelgeisiau Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru gryfach, decach a gwyrddach, mae'n bosibl y byddai'n ddymunol pennu lluosydd ar gyfer sectorau penodol, er mwyn cefnogi amcanion polisi ehangach. 

en-gb	For example, a lower ‘sector specific multiplier’ might be one potential way of using the NDR system to support investment in a specific area, without the need for a targeted relief scheme. 
cy-gb	Er enghraifft, gallai ‘lluosydd sector-benodol’ is fod yn un ffordd bosibl o ddefnyddio'r system ardrethi annomestig i gefnogi buddsoddiad mewn maes penodol, heb fod angen cynllun rhyddhad wedi'i dargedu.  

en-gb	Geographic location of a hereditament. 
cy-gb	Lleoliad daearyddol hereditament. 

en-gb	It may be desirable for the Welsh Government to set a different multiplier for specific geographic locations, linked to wider government objectives. 
cy-gb	Gall fod yn ddymunol i Lywodraeth Cymru bennu gwahanol luosydd ar gyfer lleoliadau daearyddol penodol, yn gysylltiedig ag amcanion ehangach y llywodraeth.  

en-gb	The Welsh Government does not propose specific changes to multipliers at this stage. 
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn cynnig newidiadau penodol i luosyddion ar hyn o bryd. 

en-gb	The powers are intended to provide greater flexibility to adapt the NDR to future needs. 
cy-gb	Bwriedir i'r pwerau roi mwy o hyblygrwydd i addasu'r ardrethi annomestig o ran anghenion yn y dyfodol. 

en-gb	The ability for the Welsh Government to vary the multiplier based on the rateable value, use and geographical location of a hereditament would better enable the NDR system to be aligned to wider policy objectives. 
cy-gb	Byddai'r gallu i Lywodraeth Cymru amrywio'r lluosydd yn seiliedig ar werth ardrethol hereditament, y defnydd ohono a'i leoliad daearyddol yn ei gwneud hi'n haws sicrhau bod y system ardrethi annomestig yn gydnaws ag amcanion polisi ehangach.  

en-gb	Questions about varying the multiplier
cy-gb	Cwestiynau am amrywio'r lluosydd

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	Question 11 
cy-gb	Cwestiwn 11 

en-gb	What is your view on proposals to provide the Welsh Government with the ability to vary the multiplier for properties of different use, rateable value and geographical location, to align to policy priorities? 
cy-gb	Beth yw eich barn ar gynigion i roi'r gallu i Lywodraeth Cymru amrywio'r lluosydd ar gyfer eiddo a ddefnyddir at ddibenion gwahanol, eiddo â gwerth ardrethol gwahanol ac eiddo mewn lleoliadau daearyddol gwahanol, er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi?  

en-gb	Question 12 
cy-gb	Cwestiwn 12 

en-gb	Do you have any other suggestions for parameters that could be considered in varying the multiplier? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw awgrymiadau eraill ar gyfer paramedrau y gellid eu hystyried wrth amrywio'r lluosydd?  

en-gb	Improvements to valuation and rating list administration 
cy-gb	Gwelliannau i'r broses o weinyddu prisiadau a rhestrau ardrethu 

en-gb	This section seeks views on a range of specific changes proposed by the Welsh Government to improve aspects of NDR valuation and administration to make the system more efficient for government and ratepayers. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ceisio barn ar amrywiaeth o newidiadau penodol a gynigir gan Lywodraeth Cymru i wella agweddau ar y brose o brisio a gweinyddu ardrethi annomestig er mwyn sicrhau bod y system yn fwy effeithlon i'r llywodraeth ac i dalwyr ardrethi.  

en-gb	Material changes of circumstances
cy-gb	Newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau

en-gb	More frequent NDR revaluations will ensure that rateable values for all hereditaments are more up-to-date and reflect changes in the economy and the property market. 
cy-gb	Bydd ailbrisiadau ardrethi annomestig mwy rheolaidd yn sicrhau bod y gwerthoedd ardrethol ar gyfer pob hereditament yn fwy cyfredol a'u bod yn adlewyrchu newidiadau yn yr economi ac yn y farchnad eiddo. 

en-gb	It is at these general revaluations of the whole tax-base that rateable values are updated, by the independent Valuation Office Agency (VOA), to reflect changes in economic factors, market conditions or the general level of rents. 
cy-gb	Caiff gwerthoedd ardrethol eu diweddaru gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio, sy'n asiantaeth annibynnol, i adlewyrchu newidiadau mewn ffactorau economaidd, amodau'r farchnad neu lefel gyffredinol rhenti gan ddefnyddio'r ailbrisiadau cyffredinol hyn o'r sylfaen drethu gyfan. 

en-gb	Between revaluations, rateable values can only be changed to reflect ‘material changes of circumstances’ (eg physical changes to the property or the locality). 
cy-gb	Rhwng ailbrisiadau, dim ond i adlewyrchu ‘newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau’ (e.e. newidiadau ffisegol i'r eiddo neu'r ardal leol) y gellir newid gwerthoedd ardrethol. 

en-gb	The scope of material changes of circumstances should not be so wide as to capture changes in economic factors, market conditions or the general level of rents, as that would amount to real-time revaluations, be impracticable and undermine the role of the regular revaluations.  
cy-gb	Ni ddylai cwmpas newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau fod mor eang fel ei fod yn cynnwys newidiadau mewn ffactorau economaidd, amodau'r farchnad neu lefel gyffredinol rhenti, gan y byddai hynny'n gyfystyr ag ailbrisiadau amser real, byddai'n anymarferol a byddai'n tanseilio rôl yr ailbrisiadau rheolaidd.  

en-gb	During the coronavirus pandemic, a large number of appeals were submitted, citing restrictions put in place by governments across the UK as causing material changes of circumstances for properties: 
cy-gb	Yn ystod pandemig y coronafeirws, cyflwynwyd nifer mawr o apeliadau, yn nodi bod y cyfyngiadau a roddwyd ar waith gan lywodraethau ledled y DU wedi achosi newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau mewn perthynas ag eiddo:  

en-gb	ratepayers considered this should reduce their rateable value. 
cy-gb	roedd talwyr ardrethi o'r farn y dylai hyn leihau eu gwerth ardrethol. 

en-gb	This was at odds with the intention of the provision for material changes of circumstances and legislation was made to ensure that the impact on rental values of the coronavirus pandemic should not result in changes to rateable values outside a revaluation. 
cy-gb	Roedd hyn yn groes i'r bwriad o ddarparu ar gyfer newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau a gwnaed deddfwriaeth i sicrhau na ddylai effaith pandemig y coronafeirws ar werthoedd rhentu arwain at newidiadau i werthoedd ardrethol y tu allan i ailbrisiad. 

en-gb	It is possible that there will be other events which occur in future between revaluations which, by their nature, concern economic or market conditions, or the general level of rents. 
cy-gb	Mae'n bosibl y bydd digwyddiadau eraill yn y dyfodol rhwng ailbrisiadau a fydd, yn ôl eu natur, yn ymwneud ag amodau economaidd neu amodau'r farchnad, neu lefel gyffredinol rhenti.  

en-gb	Whilst steps have been taken to address issues arising from the coronavirus pandemic, further changes are necessary to ensure the law is clearly and fairly calibrated, and that all stakeholders are aware of what should be reflected at revaluations and what should be reflected as material changes of circumstances. 
cy-gb	Er bod camau wedi'u cymryd i ymdrin â materion sy'n deillio o bandemig y coronafeirws, mae angen newidiadau pellach i sicrhau bod y gyfraith wedi'i chalibradu mewn ffordd glir a theg, a bod pob rhanddeiliad yn ymwybodol o'r hyn y dylid ei adlewyrchu yn ystod ailbrisiadau a beth y dylid ei adlewyrchu fel newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau. 

en-gb	Applying legal boundaries to the scope of material changes of circumstances would not mean that rateable values never change to reflect major events. 
cy-gb	Ni fyddai cymhwyso ffiniau cyfreithiol at gwmpas newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau yn golygu na fydd gwerthoedd ardrethol byth yn newid i adlewyrchu digwyddiadau mawr. 

en-gb	It would, however, ensure their impacts are reflected across the whole tax-base at the same time, at revaluations. 
cy-gb	Fodd bynnag, byddai'n sicrhau y caiff eu heffeithiau eu hadlewyrchu drwy'r sylfaen drethu gyfan ar yr un pryd, yn ystod ailbrisiadau. 

en-gb	This will restore the scope of material changes of circumstances to its originally intended extent and future-proof the system against other major and unforeseen events. 
cy-gb	Bydd hyn yn adfer cwmpas newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau i'r graddau y'u bwriadwyd yn wreiddiol ac yn sicrhau bod y system yn addas ar gyfer y dyfodol mewn perthynas â digwyddiadau eraill mawr nas rhagwelwyd.  

en-gb	Matters not to be taken into account between revaluations
cy-gb	Materion na ddylid eu hystyried rhwng ailbrisiadau 

en-gb	The Welsh Government proposes to legislate to clarify which matters should not result in a change of rateable value between revaluations. These matters are: 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid deddfu i egluro pa faterion na ddylent arwain at newid gwerthoedd ardrethol rhwng ailbrisiadau, sef:  

en-gb	Changes to legislation. 
cy-gb	Newidiadau i ddeddfwriaeth. 

en-gb	It is intended that rateable values are based on the legislative landscape at the antecedent valuation date and that any changes to legislation do not constitute material changes of circumstances. 
cy-gb	Y bwriad yw y bydd gwerthoedd ardrethol yn seiliedig ar y tirlun deddfwriaethol ar y dyddiad prisio rhagflaenol ac na fydd unrhyw newidiadau i ddeddfwriaeth yn gyfystyr â newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau.  

en-gb	Other provision which is made under and given effect by legislation, such as licensing regimes. 
cy-gb	Darpariaethau eraill a wneir o dan ddeddfwriaeth ac a weithredir gan ddeddfwriaeth, fel cyfundrefnau trwyddedu. 

en-gb	These are run by public bodies with powers under legislation to administer licences and create, apply and enforce rules to govern the operation of certain industries and sectors. 
cy-gb	Caiff y rhain eu rhedeg gan gyrff cyhoeddus â phwerau o dan ddeddfwriaeth i weinyddu trwyddedau a chreu, cymhwyso a gorfodi rheolau i lywodraethu'r broses o weithredu rhai diwydiannau a sectorau penodol. 

en-gb	Like legislation, licensing regimes contribute to the economic context for the occupation and use of particular properties. 
cy-gb	Fel deddfwriaeth, mae cyfundrefnau trwyddedu yn cyfrannu at y cyd-destun economaidd ar gyfer meddiannu a defnyddio eiddo penodol. 

en-gb	It is intended that changes to these regimes do not constitute material changes of circumstances. 
cy-gb	Ni fwriedir i newidiadau i'r cyfundrefnau hyn fod yn gyfystyr â newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau.  

en-gb	Advice or guidance issued by a public authority. 
cy-gb	Cyngor neu arweiniad a roddir gan awdurdod cyhoeddus. 

en-gb	The means by which public bodies implement their responsibilities is sometimes through advice or guidance and, like legislation or licensing regimes, contributes to the economic context for the use of the property. 
cy-gb	Weithiau, bydd cyrff cyhoeddus yn gweithredu eu cyfrifoldebau drwy gyngor neu arweiniad ac, fel deddfwriaeth neu gyfundrefnau trwyddedu, mae hyn yn cyfrannu at y cyddestun economaidd ar gyfer defnyddio'r eiddo. 

en-gb	It is intended that advice or guidance issued by a public authority concerning how a property should be used do not constitute material changes of circumstances. 
cy-gb	Ni fwriedir i gyngor neu arweiniad a roddir gan awdurdod cyhoeddus ynghylch sut y dylid defnyddio eiddo fod yn gyfystyr â newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau.  

en-gb	It is recognised that there are circumstances in which regulatory changes may have secondary consequences and that, when these constitute physical changes, they should be in scope for material changes of circumstances. 
cy-gb	Cydnabyddir bod amgylchiadau lle y gall newidiadau rheoliadol arwain at ganlyniadau eilaidd a, phan fydd hyn yn gyfystyr â newidiadau ffisegol, y dylent ddod o dan gwmpas newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau.  

en-gb	Ratepayers would still be able to appeal their rateable value on the basis of the following matters, even where they have been caused by a change in legislation, licensing or guidance: 
cy-gb	Gall talwyr ardrethi apelio yn erbyn eu gwerth ardrethol o hyd ar sail y materion canlynol, hyd yn oed pan fyddant wedi cael eu hachosi gan newid mewn deddfwriaeth, trwyddedu neu arweiniad:  

en-gb	a physical change to the property; 
cy-gb	newid ffisegol i'r eiddo;  

en-gb	a physical change in the locality; 
cy-gb	newid ffisegol i'r ardal leol;  

en-gb	the property joining or leaving the categories ‘domestic’ or ‘exempt’; or 
cy-gb	os bydd yr eiddo yn ymuno â'r categorïau ‘domestig’ neu ‘esempt’ neu'n gadael y categorïau hynny; neu 

en-gb	the property becoming or ceasing to be a hereditament. 
cy-gb	os bydd yr eiddo yn dod yn hereditament neu os na fydd yn hereditament mwyach.  

en-gb	These proposals would clarify the scope of material changes of circumstances, ensuring it aligns with the original intention of the provision in legislation, is fair to all ratepayers, and does not undermine the concept of revaluation. 
cy-gb	Byddai'r cynigion hyn yn egluro cwmpas newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau, gan sicrhau ei fod yn gydnaws â bwriad gwreiddiol y ddarpariaeth mewn deddfwriaeth, ei fod yn deg i bob trethdalwr, ac nad yw'n tanseilio'r cysyniad o ailbrisio. 

en-gb	The Welsh Government intends to implement this proposal as soon as possible, to be given effect during the 2023 rating list. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu gweithredu'r cynnig hwn cyn gynted â phosibl, i'w roi ar waith yn ystod rhestr ardrethu 2023.  

en-gb	Completion notices
cy-gb	Hysbysiadau cwblhau

en-gb	A completion notice is currently served by a local authority in respect of a new building. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, caiff hysbysiad cwblhau ei gyflwyno gan awdurdod lleol mewn perthynas ag adeilad newydd. 

en-gb	This is a means of determining the completion day for that building. 
cy-gb	Mae'n ffordd o bennu'r dyddiad cwblhau ar gyfer yr adeilad hwnnw. 

en-gb	Local authorities supply copies to the VOA of completion notices they serve. 
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn rhoi copïau o'r hysbysiadau cwblhau a gyflwynir ganddynt i Asiantaeth y Swyddfa Brisio. 

en-gb	This enables the VOA to complete a valuation and list the building for NDR. 
cy-gb	Mae hyn yn galluogi Asiantaeth y Swyddfa Brisio i gwblhau prisiad a rhestru'r adeilad ar gyfer ardrethi annomestig. 

en-gb	A gap has been identified in the completion notice procedure, in relation to buildings which have been removed from the rating list because they are temporarily unoccupiable (eg for refurbishment). 
cy-gb	Nodwyd bwlch yn y weithdrefn hysbysiadau cwblhau, mewn perthynas ag adeiladau a gafodd eu dileu'n ddiweddar o'r rhestr ardrethu gan nad oes modd eu meddiannu am gyfnod dros dro (e.e. er mwyn eu hadnewyddu). 

en-gb	The existing procedure for new buildings does not currently apply to previously listed properties, when they become occupiable again, which can delay their return to the rating list. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid yw'r weithdrefn bresennol ar gyfer adeiladau newydd yn gymwys i eiddo a restrwyd yn flaenorol, pan fydd modd eu meddiannu eto, a all oedi'r broses o'u dychwelyd i'r rhestr ardrethu.  

en-gb	The Welsh Government wishes to ensure that a completion notice may be served in respect of a building which, although not new in itself, was temporarily unoccupiable. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru am sicrhau y gellir cyflwyno hysbysiad cwblhau mewn perthynas ag adeilad, er nad yw'n adeilad newydd ei hun, nad oedd modd ei feddiannu am gyfnod dros dro. 

en-gb	This would allow it to be added or returned to a list, using the same process as for new buildings. 
cy-gb	Byddai hyn yn caniatáu iddo gael ei ychwanegu at restr neu ei ddychwelyd at restr, gan ddefnyddio'r un broses ag ar gyfer adeiladau newydd. 

en-gb	The same procedure is also intended where part of a building is added to an existing building (eg as an extension or the creation of a new floor).  
cy-gb	Bwriedir defnyddio'r un weithdrefn hefyd pan gaiff rhan o adeilad ei hychwanegu at adeilad presennol (e.e. fel estyniad neu er mwyn creu llawr newydd).  

en-gb	Central rating list changes
cy-gb	Newidiadau i'r rhestr ardrethu ganolog

en-gb	For NDR purposes, hereditaments are either listed on the local rating list or the central rating list. 
cy-gb	At ddibenion ardrethi annomestig, caiff hereditamentau naill ai eu rhestru ar y rhestr ardrethu leol neu'r rhestr ardrethu ganolog. 

en-gb	Most hereditaments are on the local rating list, held by local authorities. 
cy-gb	Mae'r rhan fwyaf o hereditamentau ar y rhestr ardrethu leol, a ddelir gan awdurdodau lleol. 

en-gb	Those crossing a local authority boundary are included on the list for the local authority containing the largest part of the hereditament by value. 
cy-gb	Caiff y rheini sy'n croesi ffin awdurdodau lleol eu cynnwys ar y rhestr ar gyfer yr awdurdod lleol sy'n cynnwys y rhan fwyaf o'r hereditament yn ôl gwerth. 

en-gb	A small number of hereditaments which span multiple local authorities are on the central rating list, held by the Welsh Government. 
cy-gb	Mae nifer bach o hereditamentau sy'n croesi ffiniau sawl awdurdod lleol wedi'u cynnwys ar y rhestr ardrethu ganolog, a ddelir gan Lywodraeth Cymru. 

en-gb	These include network hereditaments, such as pipelines and cabling. 
cy-gb	Mae'r rhain yn cynnwys hereditamentau rhwydwaith, fel piblinellau a cheblau. 

en-gb	NDR bills for properties on the local list are paid to the relevant local authority and those for the central list are paid directly to the Welsh Government. 
cy-gb	Telir biliau ardrethi annomestig ar gyfer eiddo ar y rhestr leol i'r awdurdod lleol perthnasol a thelir biliau ar gyfer y rhestr ganolog yn uniongyrchol i Lywodraeth Cymru.  

en-gb	Currently, changes to the central rating list, such as the name of a ratepayer, the addition or removal of a ratepayer, or the description of a hereditament, can only be made via legislation. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, dim ond drwy ddeddfwriaeth y gellir gwneud newidiadau i'r rhestr ardrethu ganolog, fel enw talwr ardrethi, ychwanegu neu ddileu talwr ardrethi, neu ddisgrifiad hereditament. 

en-gb	While this occurrence is infrequent, it creates a disproportionate administrative burden. 
cy-gb	Er mai anaml y mae hyn yn digwydd, mae'n creu baich gweinyddol anghymesur. 

en-gb	Under a system of more frequent revaluations, the Welsh Government will need to review the central list more often and ensure it is kept up to date. 
cy-gb	O dan system o ailbrisiadau mwy rheolaidd, bydd angen i Lywodraeth Cymru adolygu'r rhestr ganolog yn amlach a sicrhau ei bod yn gyfredol. 

en-gb	It is anticipated the need for changes may increase, including to reflect changes within the telecommunications sector and the anticipated emergence of new railway networks spanning multiple local authorities (eg metro networks). 
cy-gb	Rhagwelir y bydd yr angen am newidiadau o bosibl yn cynyddu, gan gynnwys er mwyn adlewyrchu newidiadau yn y sector telathrebu a dyfodiad disgwyliedig rhwydweithiau rheilffordd newydd a fydd yn croesi ffiniau sawl awdurdod lleol (e.e. rhwydweithiau metro).  

en-gb	To enable changes to be made in a less burdensome way, the Welsh Government proposes to change legislation to enable Welsh Ministers to direct the VOA to show, add, alter, or remove the names of persons and descriptions of hereditaments which should appear on the central rating list. 
cy-gb	Er mwyn galluogi i newidiadau gael eu gwneud mewn ffordd lai beichus, mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid newid deddfwriaeth er mwyn galluogi Gweinidogion Cymru i roi cyfarwyddyd i Asiantaeth y Swyddfa Brisio ddangos, ychwanegu, newid, neu ddileu enwau pobl a disgrifiadau o hereditamentau a ddylai ymddangos ar y rhestr ardrethu ganolog. 

en-gb	These powers of direction will be used in place of the existing regulation making process and will allow the Welsh Government to proactively maintain the central rating list. 
cy-gb	Caiff y pwerau cyfarwyddo hyn eu defnyddio yn lle'r broses bresennol ar gyfer gwneud rheoliadau a bydd yn caniatáu i Lywodraeth Cymru gynnal y rhestr ardrethu ganolog mewn ffordd ragweithiol. 

en-gb	The Welsh Government will only direct changes to the central rating list following engagement with the individual ratepayers concerned. 
cy-gb	Dim ond ar ôl ymgysylltu â'r talwyr ardrethi unigol dan sylw y bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi cyfarwyddyd i newid y rhestr ardrethu ganolog.  

en-gb	General anti-avoidance rule
cy-gb	Y rheol gyffredinol yn erbyn osgoi trethi

en-gb	The Welsh Government is committed to reducing the opportunities for avoidance of NDR liability. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i leihau'r cyfleoedd i osgoi atebolrwydd o ran ardrethi annomestig. 

en-gb	While avoidance is not illegal, it is behaviour that creates artificial arrangements to exploit tax advantages. 
cy-gb	Er nad yw osgoi yn anghyfreithlon, mae'n ymddygiad sy'n creu trefniadau artiffisial er mwyn camfanteisio ar fuddiannau treth. 

en-gb	It is important that the efforts of the considerable majority to pay what is due is not undermined by a minority intent on exploiting or abusing the system. 
cy-gb	Mae'n bwysig na chaiff ymdrechion y mwyafrif sylweddol i dalu'r hyn sy'n ddyledus eu tanseilio gan leiafrif sy'n benderfynol o gamfanteisio ar y system neu ei chamddefnyddio. 

en-gb	We have been developing and implementing a broad set of measures to tackle avoidance, following consultation in 2018. 
cy-gb	Rydym wedi bod yn datblygu ac yn gweithredu cyfres eang o fesurau i fynd i'r afael ag achosion o osgoi, yn dilyn ymgynghoriad yn 2018. 

en-gb	The scale of avoidance through various methods has previously been assessed as at least £10 million to £20 million a year in lost revenue for vital local government services.  
cy-gb	Yn y gorffennol, aseswyd bod achosion o osgoi drwy ddulliau amrywiol yn arwain at o leiaf £10 miliwn i £20 miliwn y flwyddyn o refeniw coll i wasanaethau llywodraeth leol hanfodol.  

en-gb	Our 2018 consultation and subsequent investigations have highlighted the need to be adaptive to changing methods of avoidance, with avoidance methods and relevant case law constantly evolving. 
cy-gb	Tynnodd ein hymgynghoriad yn 2018 ac ymchwiliadau dilynol sylw at yr angen i addasu i ddulliau osgoi newidiol, gan fod dulliau osgoi a chyfraith achosion berthnasol yn datblygu'n barhaus. 

en-gb	The nature of tax avoidance is such that once one method has been addressed, new methods and behaviours will emerge. 
cy-gb	Mae natur osgoi treth yn golygu unwaith yr ymdrinnir ag un dull, y bydd dulliau ac ymddygiadau newydd yn dod i'r amlwg. 

en-gb	This involves the Welsh Government retrospectively and periodically responding to precise behaviours. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ymateb mewn ffordd ôl-weithredol a rheolaidd i ymddygiadau penodol.  

en-gb	The existence of a general anti-avoidance rule (GAAR) is common within taxation systems and can take a variety of forms. 
cy-gb	Mae rheolau cyffredinol yn erbyn osgoi trethi (GAAR) yn rhan gyffredin o systemau trethiant a gallant fod ar sawl ffurf wahanol. 

en-gb	In the UK, HMRC operates an anti-abuse rule, the Scottish Government has a GAAR for its devolved taxes and one specific to NDR, and the Welsh Revenue Authority oversees a GAAR for the devolved taxes in Wales (Land Transaction Tax and Landfill Disposals Tax). 
cy-gb	Yn y DU, mae CThEM yn gweithredu rheol yn erbyn camddefnyddio, mae Llywodraeth yr Alban wedi cyflwyno GAAR ar gyfer ei threthi datganoledig ac un sy'n benodol ar gyfer ardrethi annomestig, ac mae Awdurdod Cyllid Cymru yn goruchwylio GAAR ar gyfer y trethi datganoledig yng Nghymru (Treth Trafodiadau Tir a Threth Gwarediadau Tirlenwi).  

en-gb	The Welsh Government proposes to introduce a GAAR for NDR, to enable us to respond to and counteract avoidance behaviours. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnig y dylid cyflwyno GAAR ar gyfer ardrethi annomestig, i'n galluogi i ymateb i ymddygiad osgoi a'i drechu. 

en-gb	The general principles and definitions of avoidance behaviours are similar to those applicable in Scotland and for the devolved taxes in Wales. 
cy-gb	Mae'r egwyddorion cyffredinol a'r diffiniadau o ymddygiad osgoi yn debyg i'r rheini sy'n berthnasol yn yr Alban ac ar gyfer y trethi datganoledig yng Nghymru. 

en-gb	It is intended that these approaches will be used as a basis for developing a GAAR for NDR in Wales, providing legislative clarity about the Welsh Government’s ability to tackle avoidance. 
cy-gb	Bwriedir i'r dulliau gweithredu hyn gael eu defnyddio fel sail ar gyfer datblygu GAAR ar gyfer ardrethi annomestig yng Nghymru, gan ddarparu eglurder deddfwriaethol ynghylch gallu Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael ag achosion o osgoi.  

en-gb	Anti-avoidance regulations 
cy-gb	Rheoliadau yn erbyn osgoi trethi 

en-gb	The proposed GAAR is intended to enable the Welsh Government to make regulations with the purpose of addressing NDR avoidance, including behaviours that are not currently used or known about, but may emerge or be identified in future. 
cy-gb	Bwriedir i'r GAAR arfaethedig alluogi Llywodraeth Cymru i wneud rheoliadau sy'n anelu at ymdrin ag achosion o osgoi ardrethi annomestig, gan gynnwys mathau o ymddygiad na chânt eu defnyddio neu nad ydynt yn hysbys ar hyn o bryd, ond a all ddod i'r amlwg neu gael eu nodi yn y dyfodol. 

en-gb	Anti-avoidance regulations would seek to prevent or minimise advantages arising from NDR avoidance arrangements that are artificial. 
cy-gb	Byddai rheoliadau yn erbyn osgoi trethi yn ceisio atal neu leihau'r manteision sy'n deillio o drefniadau osgoi ardrethi annomestig sy'n artiffisial. 

en-gb	It is proposed that these parameters are set out and defined in law. 
cy-gb	Cynigir y dylid nodi'r paramedrau hyn a'u diffinio mewn cyfraith.  

en-gb	An advantage would be defined as including: 
cy-gb	Byddai mantais yn cael ei diffinio fel amgylchiadau sy'n cynnwys y canlynol: 

en-gb	avoidance of a possible assessment, remission, relief (or increased relief), repayment (or increased repayment), and deferral of a payment or advancement of a repayment. 
cy-gb	osgoi asesiad posibl, dyledion na chânt eu casglu, rhyddhad (neu lefel uwch o ryddhad), ad-daliad (neu lefel uwch o ad-daliad), a gohirio taliad neu cael ad-daliad yn gynt. 

en-gb	In determining whether an anti-avoidance arrangement has resulted in an advantage, it is intended that consideration be given to the amount of NDR that would otherwise have been payable. 
cy-gb	Wrth benderfynu a yw trefniant yn erbyn osgoi trethi wedi arwain at fantais, bwriedir y dylid ystyried swm yr ardrethi annomestig a fyddai wedi bod yn daladwy fel arall.  

en-gb	An arrangement (or series of arrangements) would be defined as an avoidance arrangement if it would be reasonable to conclude that obtaining an advantage is the main purpose (or one of the main purposes) of it. 
cy-gb	Byddai trefniant (neu gyfres o drefniadau) yn cael ei ddiffinio fel trefniant osgoi pe byddai'n rhesymol dod i'r casgliad mai cael mantais yw prif ddiben (neu un o brif ddibenion) y trefniant hwnnw. 

en-gb	An arrangement may include any of an agreement, transaction, undertaking, action or event, understanding, promise, or grant, whether legally enforceable or not. 
cy-gb	Gall trefniant gynnwys cytundeb, trafodiad, ymgymeriad, gweithred neu ddigwyddiad, dealltwriaeth, addewid neu grant, boed yn orfodadwy yn gyfreithiol ai peidio. 

en-gb	The advantage conferred by the arrangement would be considered to benefit the ratepayer. 
cy-gb	Byddai'r fantais sy'n gysylltiedig â'r trefniant yn cael ei hystyried fel mantais sydd o fudd i'r talwr ardrethi.  

en-gb	An arrangement would be considered to be artificial if it is not a reasonable course of action or lacks economic or commercial substance. 
cy-gb	Byddai trefniant yn cael ei ystyried yn artiffisial os nad yw'n gam gweithredu rhesymol neu os nad oes ganddo sylwedd economaidd neu fasnachol. 

en-gb	In determining whether an arrangement is a reasonable course of action, consideration would be given as to whether it is consistent with the policy and legislative framework for NDR or intended to exploit any shortcomings within them.  
cy-gb	Wrth benderfynu a yw trefniant yn gam gweithredu rhesymol, dylid ystyried a yw'n gyson â'r fframwaith polisi a'r fframwaith deddfwriaethol ar gyfer ardrethi annomestig neu a fwriedir iddo gamfanteisio ar unrhyw ddiffygion o fewn y fframweithiau hynny.  

en-gb	Economic or commercial substance occurs in situations where, apart from the reducing of tax liability, there is a risk, a change in value, or a timing consideration associated with the arrangement. 
cy-gb	Mae sylwedd economaidd neu fasnachol yn digwydd mewn sefyllfaoedd lle, ac eithrio lleihau'r atebolrwydd i dalu trethi, y ceir risg, newid mewn gwerth neu ystyriaeth o ran amseru sy'n gysylltiedig â'r trefniant. 

en-gb	Where none of these matters occur, but tax liability is reduced, this may be identified as an arrangement intended to avoid the tax. 
cy-gb	Lle na fydd unrhyw un o'r materion hyn yn digwydd, ond y caiff yr atebolrwydd i dalu trethi ei leihau, gellir nodi ei fod yn drefniant y bwriadwyd iddo osgoi'r dreth. 

en-gb	Examples of circumstances which could mean an arrangement lacks economic or commercial substance include, but are not limited to: 
cy-gb	Mae enghreifftiau o amgylchiadau a allai olygu nad oes gan drefniant sylwedd economaidd neu fasnachol gynnwys y canlynol, ond nid ydynt yn gyfyngedig iddynt:  

en-gb	it is carried out in a manner which would not normally be employed in reasonable business conduct; 
cy-gb	fe'i gwneir mewn ffordd na fyddai'n arferol fel rhan o ymddygiad busnes rhesymol;  

en-gb	the legal characterisation of the steps within it is inconsistent with the legal substance of the arrangements as a whole; 
cy-gb	mae nodweddion cyfreithiol y camau cysylltiedig yn anghyson â sylwedd cyfreithiol y trefniadau cyffredinol;  

en-gb	it includes elements which have the effect of offsetting or cancelling each other, 
cy-gb	mae'n cynnwys elfennau sy'n gwrthbwyso neu'n canslo ei gilydd;  

en-gb	transactions within it are circular in nature; and 
cy-gb	mae'r trafodion cysylltiedig yn gylchol eu natur;  

en-gb	it results in an advantage that is not reflected in the business risks undertaken. 
cy-gb	mae'n arwain at fantais na chaiff ei hadlewyrchu yn y risgiau busnes cysylltiedig.  

en-gb	The proposed GAAR is intended to enable the Welsh Government to make regulations to counteract NDR avoidance. 
cy-gb	Bwriedir i'r GAAR arfaethedig alluogi Llywodraeth Cymru i wneud rheoliadau i drechu achosion o osgoi ardrethi annomestig. 

en-gb	It is intended that regulations could provide for measures such as prescribing a civil penalty regime and conferring powers on local authorities to operate anti-avoidance measures, as part of their role in administering NDR, if appropriate. 
cy-gb	Bwriedir y bydd yn cynnwys mesurau fel rhagnodi cyfundrefn cosb sifil a rhoi pwerau i awdurdodau lleol weithredu mesurau yn erbyn osgoi trethi, fel rhan o'u rôl yn gweinyddu ardrethi annomestig, os yw'n briodol.  

en-gb	The development of specific measures under the proposed GAAR would be subject to further consultation. 
cy-gb	Byddai angen ymgynghori ymhellach ar y broses o ddatblygu mesurau penodol o dan y GAAR arfaethedig.  

en-gb	Questions about improvements to valuation and rating list administration
cy-gb	Cwestiynau am welliannau i'r broses o weinyddu prisiadau a rhestrau ardrethu

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	Question 13 
cy-gb	Cwestiwn 13 

en-gb	Do you have any views on proposals to ensure that changes in economic factors, market conditions or changes in the general level of rents are addressed through more frequent revaluations, rather than as material changes of circumstances between revaluations? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion i sicrhau y caiff newidiadau mewn ffactorau economaidd, amodau'r farchnad neu newidiadau yn lefel gyffredinol rhenti eu hystyried drwy ailbrisiadau mwy rheolaidd, yn hytrach nag fel newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau rhwng ailbrisiadau?  

en-gb	Question 14 
cy-gb	Cwestiwn 14 

en-gb	Do you think the proposed changes to completion notice procedures will help to ensure all relevant properties are listed for NDR in a timely manner? 
cy-gb	A ydych o'r farn y bydd y newidiadau arfaethedig i weithdrefnau hysbysiadau cwblhau yn helpu i sicrhau y caiff pob eiddo ei restru ar gyfer ardrethi annomestig mewn ffordd amserol?  

en-gb	Question 15 
cy-gb	Cwestiwn 15 

en-gb	Do you have any views on proposals to improve administration of the central rating list? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion i wella'r broses o weinyddu'r rhestr ardrethu ganolog?  

en-gb	Question 16 
cy-gb	Cwestiwn 16 

en-gb	Do you have any views on proposals for a general anti-avoidance rule for NDR in principle? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion ar gyfer rheol gyffredinol yn erbyn osgoi trethi ar gyfer ardrethi annomestig mewn egwyddor?  

en-gb	Question 17 
cy-gb	Cwestiwn 17 

en-gb	Do you think local authorities should have more powers to enable them to counteract NDR avoidance effectively? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylai fod gan awdurdodau lleol fwy o bwerau i'w galluogi i drechu achosion o osgoi talu ardrethi annomnestig yn effeithiol?  

en-gb	Other approaches to raising local taxes 
cy-gb	Dulliau gweithredu eraill mewn perthynas â chodi trethi lleol  

en-gb	This section seeks views on taking a different approach to local taxation and the options for longer-term change which are being explored by the Welsh Government. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ceisio barn ar ddulliau gweithredu gwahanol mewn perthynas â threthiant lleol a'r opsiynau ar gyfer newid tymor hwy sy'n cael eu hystyried gan Lywodraeth Cymru.  

en-gb	Local land value tax
cy-gb	Treth gwerth tir leol

en-gb	While the proposals outlined in this consultation focus on changes to NDR in the short and medium-term, options for more fundamental reform remain priorities for longer-term consideration.  
cy-gb	Er bod y cynigion a amlinellir yn yr ymgynghoriad hwn yn canolbwyntio ar newidiadau i ardrethi annomestig yn y tymor byr a'r tymor canolig, mae opsiynau ar gyfer diwygiadau mwy sylfaenol yn parhau'n flaenoriaethau i'w hystyried yn y tymor hwy.  

en-gb	In February 2021, the Welsh Government published the report Reforming Local Government Finance in Wales: 
cy-gb	Ym mis Chwefror 2021, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru yr adroddiad Diwygio Cyllid Llywodraeth Leol yng Nghymru: 

en-gb	Summary of Findings .
cy-gb	Crynodeb o'r Canfyddiadau .

en-gb	Alongside reforms to council tax, this comprehensive report explored how the NDR system could be improved, considered changes to the current tax, and looked at the potential for a more fundamental shift towards a local land value tax.  
cy-gb	Ochr yn ochr â diwygiadau i'r dreth gyngor, aeth yr adroddiad cynhwysfawr hwn ati i ystyried sut y gellid gwella'r system ardrethi annomestig, ystyriodd newidiadau i'r dreth bresennol, ac edrychodd ar y potensial i symud mewn ffordd fwy sylfaenol tuag at dreth gwerth tir leol.   

en-gb	We are continuing to explore the potential for a local land value tax as a replacement for NDR and council tax, building on Bangor University’s detailed technical assessment .
cy-gb	Rydym yn parhau i ystyried y potensial ar gyfer treth gwerth tir leol yn lle ardrethi annomestig a'r dreth gyngor, gan adeiladu ar asesiad technegol manwl Prifysgol Bangor. 

en-gb	That assessment, while at a very early stage of the thinking, represented the most detailed work to date considering a local land value tax specifically for Wales,  using Welsh data about land valuation.  
cy-gb	Er bod yr asesiad hwnnw ar gam cynnar iawn o'r broses feddwl, dyma oedd y gwaith mwyaf manwl a oedd wedi'i gynnal ar y pryd i ystyried treth gwerth tir leol yn benodol i Gymru, a chan ddefnyddio data am brisiadau tir yng Nghymru.  

en-gb	Over the next four years we will build on the findings from that report, drawing on a wide range of expertise, to develop a clear understanding of what a local land value tax could look like for Wales and how it could work in practice. 
cy-gb	Yn ystod y pedair blynedd nesaf, byddwn yn adeiladu ar ganfyddiadau'r adroddiad hwnnw, gan fanteisio ar amrywiaeth eang o arbenigedd, i feithrin dealltwriaeth glir o ffurf bosibl treth gwerth tir leol i Gymru a sut y gallai weithio'n ymarferol. 

en-gb	This analysis will include a roadmap for potential implementation. 
cy-gb	Bydd y dadansoddiad hwn yn cynnwys map ffordd ar gyfer proses weithredu bosibl. 

en-gb	Any proposals we formulate about the design or implementation of a local land value tax would be the subject of detailed consultation.  
cy-gb	Byddai unrhyw gynigion a luniwn o ran dylunio neu gweithredu treth lleol gwerth tir yn destun ymgynghoriad manwl.  

en-gb	Questions about other approaches to raising local taxes
cy-gb	Cwestiynau am ddulliau gweithredu eraill mewn perthynas â chodi trethi lleol

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	Question 18 
cy-gb	Cwestiwn 18 

en-gb	What are your views on taking an alternative approach, such as a local land value tax, to raising local taxes, over the longer-term? 
cy-gb	Beth yw eich barn ar ddefnyddio dull amgen, fel treth gwerth tir leol, mewn perthynas â chodi trethi lleol, yn y tymor hwy?  

en-gb	Consultation questions 
cy-gb	Cwestiynau’r ymgynghoriad 

en-gb	When responding to the consultation questions, please include reasons for your answers and any supporting evidence. 
cy-gb	Wrth ymateb i gwestiynau'r ymgynghoriad, dylech gynnwys rhesymau dros eich atebion ac unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	Questions about enabling more frequent revaluations
cy-gb	Cwestiynau o ran galluogi ailbrisiadau mwy rheolaidd

en-gb	Question 1 
cy-gb	Cwestiwn 1 

en-gb	Do you agree revaluations should occur at least every three years in future, to maintain fairness in the system by ensuring valuations are updated more often to reflect changing economic conditions?  
cy-gb	A ydych yn cytuno y dylid cynnal ailbrisiadau o leiaf unwaith bob tair blynedd yn y dyfodol, er mwyn sicrhau tegwch yn y system drwy wneud yn siŵr y caiff prisiadau eu diweddaru'n amlach i adlewyrchu amodau economaidd newidiol?  

en-gb	What are your reasons for your answer? 
cy-gb	Beth yw eich rhesymau dros eich ateb? 

en-gb	Question 2 
cy-gb	Cwestiwn 2 

en-gb	Do you think revaluations should occur more frequently than every three years? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylid cynnal ailbrisiadau yn amlach na bob tair blynedd? 

en-gb	If so, how often would you suggest? 
cy-gb	Os felly, pa mor aml fyddech chi'n ei awgrymu? 

en-gb	Question 3 
cy-gb	Cwestiwn 3 

en-gb	Do you think the gap between the antecedent valuation date and the revaluation taking effect should be less than two years, if possible, in future? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylai'r bwlch rhwng y dyddiad prisio rhagflaenol a dyddiad cynnal yr ailbrisiad fod yn llai na dwy flynedd, os yn bosibl, yn y dyfodol? 

en-gb	Question 4 
cy-gb	Cwestiwn 4 

en-gb	Do you have any views on the proposals to create a duty on ratepayers to inform the VOA if certain information relating to the hereditament changes, and the new duty to provide annual confirmation, support more frequent revaluation and the maintenance of accurate rating lists? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynigion i greu dyletswydd ar dalwyr ardrethi i roi gwybod i Asiantaeth y Swyddfa Brisio os bydd gwybodaeth benodol sy'n ymwneud â'r hereditament yn newid, a'r ddyletswydd newydd i roi cadarnhad blynyddol, er mwyn cefnogi ailbrisiadau mwy rheolaidd a helpu i gadw rhestrau ardrethu cywir? 

en-gb	Question 5 
cy-gb	Cwestiwn 5 

en-gb	Do you have any views on the proposals for a proportionate compliance regime to support the duty to provide information? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynigion ar gyfer cyfundrefn gydymffurfio gymesur i gefnogi'r ddyletswydd i ddarparu gwybodaeth? 

en-gb	In particular, do you consider the proposed penalties to be fair and proportionate? 
cy-gb	Yn arbennig, a ydych o'r farn bod y cosbau arfaethedig yn deg ac yn gymesur? 

en-gb	Question 6 
cy-gb	Cwestiwn 6 

en-gb	Do the proposed timescales provide ratepayers with enough time to meet their obligations? 
cy-gb	A yw'r amserlenni arfaethedig yn rhoi digon o amser i dalwyr ardrethi gyflawni eu rhwymedigaethau? 

en-gb	If not, under what circumstances would this not be possible? 
cy-gb	Os nad ydynt, o dan ba amgylchiadau na fyddai hyn yn bosibl? 

en-gb	Questions about providing reliefs and exemptions
cy-gb	Cwestiynau am ddarparu rhyddhadau ac esemptiadau

en-gb	Question 7 
cy-gb	Cwestiwn 7 

en-gb	Do you have any views on the proposal to undertake a review of relief schemes and any views on how their effectiveness should be considered? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynnig i gynnal adolygiad o gynlluniau rhyddhad ac unrhyw farn o ran sut y dylid ystyried eu heffeithiolrwydd? 

en-gb	What factors should a review take into account? 
cy-gb	Pa ffactorau y dylai adolygiad eu hystyried? 

en-gb	Question 8 
cy-gb	Cwestiwn 8 

en-gb	Do you have any views on our proposals to enable the Welsh Government to amend, remove and create new statutory reliefs by secondary legislation to align to policy priorities? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar ein cynigion i alluogi Llywodraeth Cymru i ddiwygio, dileu a chreu rhyddhadau statudol newydd drwy is-ddeddfwriaeth er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi? 

en-gb	Question 9 
cy-gb	Cwestiwn 9 

en-gb	Do you have any views on the proposal for the Welsh Government to have greater flexibility to provide for exemptions by secondary legislation, to align to policy priorities? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar y cynnig i Lywodraeth Cymru gael mwy o hyblygrwydd i ddarparu ar gyfer esemptiadau drwy is-ddeddfwriaeth, er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi? 

en-gb	Question 10 
cy-gb	Cwestiwn 10 

en-gb	What is your view on the proposal to give local authorities greater flexibility to award retrospective discretionary relief? 
cy-gb	Beth yw eich barn ar y cynnig i roi mwy o hyblygrwydd i awdurdodau lleol ddyfarnu rhyddhad dewisol ôl-weithredol? 

en-gb	Questions about varying the multiplier
cy-gb	Cwestiynau am amrywio'r lluosydd

en-gb	Question 11 
cy-gb	Cwestiwn 11 

en-gb	What is your view on proposals to provide the Welsh Government with the ability to vary the multiplier for properties of different use, rateable value and geographical location, to align to policy priorities? 
cy-gb	Beth yw eich barn ar gynigion i roi'r gallu i Lywodraeth Cymru amrywio'r lluosydd ar gyfer eiddo a ddefnyddir at ddibenion gwahanol, eiddo â gwerth ardrethol gwahanol ac eiddo mewn lleoliadau daearyddol gwahanol, er mwyn bod yn gydnaws â blaenoriaethau polisi? 

en-gb	Question 12 
cy-gb	Cwestiwn 12 

en-gb	Do you have any other suggestions for parameters that could be considered in varying the multiplier? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw awgrymiadau eraill ar gyfer paramedrau y gellid eu hystyried wrth amrywio'r lluosydd? 

en-gb	Questions about improvements to valuation and rating list administration
cy-gb	Cwestiynau am welliannau i'r broses o weinyddu prisiadau a rhestrau ardrethu

en-gb	Question 13 
cy-gb	Cwestiwn 13 

en-gb	Do you have any views on proposals to ensure that changes in economic factors, market conditions or changes in the general level of rents are addressed through more frequent revaluations, rather than as material changes of circumstances between revaluations? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion i sicrhau y caiff newidiadau mewn ffactorau economaidd, amodau'r farchnad neu newidiadau yn lefel gyffredinol rhenti eu hystyried drwy ailbrisiadau mwy rheolaidd, yn hytrach nag fel newidiadau perthnasol mewn amgylchiadau rhwng ailbrisiadau? 

en-gb	Question 14 
cy-gb	Cwestiwn 14 

en-gb	Do you think the proposed changes to completion notice procedures will help to ensure all relevant properties are listed for NDR in a timely manner? 
cy-gb	A ydych o'r farn y bydd y newidiadau arfaethedig i weithdrefnau hysbysiadau cwblhau yn helpu i sicrhau y caiff pob eiddo ei restru ar gyfer ardrethi annomestig mewn ffordd amserol? 

en-gb	Question 15 
cy-gb	Cwestiwn 15 

en-gb	Do you have any views on proposals to improve administration of the central rating list? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion i wella'r broses o weinyddu'r rhestr ardrethu ganolog? 

en-gb	Question 16 
cy-gb	Cwestiwn 16 

en-gb	Do you have any views on proposals for a general anti-avoidance rule for NDR in principle? 
cy-gb	A oes gennych unrhyw farn ar gynigion ar gyfer rheol gyffredinol yn erbyn osgoi trethi ar gyfer ardrethi annomestig mewn egwyddor? 

en-gb	Question 17 
cy-gb	Cwestiwn 17 

en-gb	Do you think local authorities should have more powers to enable them to counteract NDR avoidance effectively? 
cy-gb	A ydych o'r farn y dylai fod gan awdurdodau lleol fwy o bwerau i'w galluogi i drechu achosion o osgoi talu ardrethi annomnestig yn effeithiol? 

en-gb	Questions about other approaches to raising local taxes
cy-gb	Cwestiynau am ddulliau gweithredu eraill mewn perthynas â chodi trethi lleol

en-gb	Question 18 
cy-gb	Cwestiwn 18 

en-gb	What are your views on taking an alternative approach, such as a local land value tax, to raising local taxes, over the longer-term?   
cy-gb	Beth yw eich barn ar ddefnyddio dull amgen, fel treth gwerth tir leol, mewn perthynas â chodi trethi lleol, yn y tymor hwy? 

en-gb	Questions about other aspects of NDR reform
cy-gb	Cwestiynau am agweddau eraill ar ddiwygio ardrethi annomestig

en-gb	Question 19 
cy-gb	Cwestiwn 19 

en-gb	We have asked a number of specific questions about the reform of NDR. 
cy-gb	Rydym wedi gofyn nifer o gwestiynau penodol am ddiwygio ardrethi annomestig. 

en-gb	If you have any related points which we have not specifically addressed or if you wish to comment on other aspects of NDR reform, please use this space to record your comments. 
cy-gb	Os oes gennych unrhyw bwyntiau cysylltiedig nad ydym wedi ymdrin â nhw'n benodol neu os hoffech gyflwyno sylwadau ar agweddau eraill ar ddiwygio ardrethi annomestig, defnyddiwch y lle hwn i nodi eich sylwadau.  

en-gb	Questions about the Welsh language
cy-gb	Cwestiynau am y Gymraeg

en-gb	‘A Wales of vibrant culture and thriving Welsh language’ is one of seven well ‑ being goals in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015. 
cy-gb	Mae ‘Cymru â diwylliant bywiog lle mae'r Gymraeg yn ffynnu' yn un o'r saith nod llesiant yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. 

en-gb	The Welsh Government recognises the importance of Welsh-medium education, and is working towards the aim of a million Welsh speakers by 2050. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd addysg Gymraeg, ac mae'n gweithio tuag at y nod o sicrhau miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.   

en-gb	Comments are invited about the effects (whether positive or adverse) which our proposals for NDR reform may have on opportunities for persons to use the Welsh language and on treating the Welsh language no less favourably than the English language. 
cy-gb	Gwahoddir sylwadau am yr effeithiau (cadarnhaol neu andwyol) y gallai ein cynigion ar gyfer diwygio ardrethi annomestig eu cael ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg ac ar sicrhau na chaiff y Gymraeg ei thrin yn llai ffafriol na'r Saesneg. 

en-gb	Question 20 
cy-gb	Cwestiwn 20 

en-gb	The Welsh Government would like your views on the effects these proposals would have on the Welsh language, specifically on:  
cy-gb	Hoffai Llywodraeth Cymru wybod eich barn am yr effeithiau y byddai'r cynigion hyn yn eu cael ar y Gymraeg, yn benodol ar y canlynol:  

en-gb	opportunities for people to use Welsh; and 
cy-gb	cyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg;  

en-gb	on treating the Welsh language no less favourably than English.  
cy-gb	na chaiff y Gymraeg ei thrin yn llai ffafriol na'r Saesneg.  

en-gb	Question 21 
cy-gb	Cwestiwn 21 

en-gb	Please also explain how you believe the proposals could be formulated or changed so as to have:  
cy-gb	Eglurwch hefyd sut y gellid llunio neu newid y cynigion, yn eich barn chi, er mwyn:  

en-gb	positive effects or increased positive effects on opportunities for people to use the Welsh language and on treating the Welsh language no less favourably than the English language; and  
cy-gb	sicrhau effeithiau cadarnhaol neu fwy o effeithiau cadarnhaol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg ac na chaiff y Gymraeg ei thrin yn llai ffafriol na'r Saesneg;   

en-gb	no adverse effects on opportunities for people to use the Welsh language and on treating the Welsh language no less favourably than the English language. 
cy-gb	atal unrhyw effeithiau niweidiol ar gyfleoedd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg nac ar drin y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg. 

en-gb	Next steps 
cy-gb	Y camau nesaf 

en-gb	This consultation will be open for 12 weeks. 
cy-gb	Bydd yr ymgynghoriad ar agor am 12 wythnos. 

en-gb	Following the end of the consultation, the responses will be considered and next steps confirmed in due course.  
cy-gb	Pan ddaw'r ymgynghoriad i ben, caiff yr ymatebion eu hystyried a chaiff y camau nesaf eu cadarnhau maes o law.  