en-gb	Please note: this document has been prepared solely to assist people in understanding the [insert name of Bill] (Wales) Bill.
cy-gb	Sylwch: paratowyd y ddogfen hon yn unswydd i gynorthwyo pobl i ddeall [insert name of Bill] (Cymru).

en-gb	It should not be relied on for any other purpose.
cy-gb	Ni ddylid dibynnu arni at unrhyw ddiben arall.

en-gb	Disused Mine and Quarry Tips (Wales) Bill
cy-gb	Bil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli Nas Defnyddir (Cymru)

en-gb	Explanatory Memorandum
cy-gb	Memorandwm Esboniadol

en-gb	incorporating the
cy-gb	yn ymgorffori'r

en-gb	Regulatory Impact Assessment and Explanatory Notes
cy-gb	Asesiad Effaith Rheoleiddiol a’r Nodiadau Esboniadol

en-gb	25 November 2024
cy-gb	25 Tachwedd 2024

en-gb	Explanatory Memorandum to the Disused Mine and Quarry Tips (Wales) Bill
cy-gb	Memorandwm Esboniadol i'r Bil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli Nas Defnyddir (Cymru)

en-gb	This Explanatory Memorandum has been prepared by the Local Government, Housing, Climate Change and Rural Affairs Group of the Welsh Government and is laid before Senedd Cymru.
cy-gb	Mae’r Memorandwm Esboniadol hwn wedi’i baratoi gan Grŵp Llywodraeth Leol, Tai, Newid Hinsawdd a Materion Gwledig Llywodraeth Cymru ac mae'n cael ei osod gerbron Senedd Cymru.

en-gb	Member’s Declaration
cy-gb	Datganiad yr Aelod

en-gb	In my view the provisions of the Disused Mine and Quarry Tips (Wales) Bill, introduced by me on 25 November 2024, would be within the legislative competence of Senedd Cymru.
cy-gb	Yn fy marn i, byddai darpariaethau Bil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli Nas Defnyddir (Cymru), a gyflwynir gennyf ar 25 Tachwedd 2024, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol Senedd Cymru.

en-gb	Huw Irranca-Davies MS
cy-gb	Huw Irranca-Davies AS

en-gb	Deputy First Minister and Cabinet Secretary for Climate Change and Rural Affairs
cy-gb	Y Dirprwy Brif Weinidog ac Ysgrifennydd y Cabinet dros Newid Hinsawdd a Materion Gwledig

en-gb	Member of the Senedd in charge of the Bill
cy-gb	Yr Aelod o’r Senedd sy’n gyfrifol am y Bil

en-gb	Contents page
cy-gb	Tudalen Cynnwys

en-gb	Part 1 – EXPLANATORY MEMORANDUM
cy-gb	Rhan 1 – MEMORANDWM ESBONIADOL

en-gb	Description
cy-gb	Disgrifiad

en-gb	Legislative Competence
cy-gb	Cymhwysedd Deddfwriaethol

en-gb	Purpose and intended effect of the legislation
cy-gb	Diben y ddeddfwriaeth a’r effaith y bwriedir iddi ei chael

en-gb	Consultation
cy-gb	Ymgynghori

en-gb	Power to make subordinate legislation
cy-gb	Y pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth

en-gb	PART 2 – REGULATORY IMPACT ASSESSMENT
cy-gb	RHAN 2 – ASESIAD EFFAITH RHEOLEIDDIOL

en-gb	Regulatory Impact Assessment summary
cy-gb	Crynodeb o'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol

en-gb	Options
cy-gb	Yr opsiynau

en-gb	Costs and benefits
cy-gb	Costau a manteision

en-gb	Impact Assessments
cy-gb	Asesiadau o’r Effaith

en-gb	Affordability Assessment
cy-gb	Asesiad Fforddiadwyedd

en-gb	Post implementation review
cy-gb	Adolygu ar ôl gweithredu

en-gb	ANNEX 1 – Explanatory Notes
cy-gb	ATODIAD 1 – Nodiadau Esboniadol

en-gb	ANNEX 2 – Index of Standing Orders
cy-gb	ATODIAD 2  – Mynegai Rheolau Sefydlog

en-gb	ANNEX 3 – Glossary
cy-gb	ATODIAD 3 – Geirfa

en-gb	PART 1 – EXPLANATORY MEMORANDUM
cy-gb	RHAN 1 – MEMORANDWM ESBONIADOL

en-gb	The Bill provides for a new system of regulation for disused tips in Wales (both coal and non-coal), delivering a consistent approach to the assessment, registration, monitoring, maintenance and oversight of disused tips.
cy-gb	Mae'r Bil yn darparu ar gyfer system newydd o reoleiddio tomenni nas defnyddir yng Nghymru (tomenni glo a thomenni nad ydynt yn domenni glo), gan ddarparu dull cyson o asesu, cofrestru, monitro, cynnal a chadw a goruchwylio tomenni nas defnyddir.

en-gb	It removes functions placed on local authorities in Wales under the Mines and Quarries (Tips) Act 1969 (the 1969 Act) to ensure that disused tips do not constitute a danger to members of the public.
cy-gb	Mae'n dileu swyddogaethau a osodwyd ar awdurdodau lleol yng Nghymru o dan Ddeddf Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni) 1969 (Deddf 1969) er mwyn sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn beryglus i aelodau'r cyhoedd.

en-gb	This, in effect, largely disapplies Part 2 of the 1969 Act in relation to Wales.
cy-gb	Mae hyn, i bob pwrpas, yn datgymhwyso Rhan 2 o Ddeddf 1969 mewn perthynas â Chymru i raddau helaeth.

en-gb	The Bill establishes a new body to implement the regime, the Disused Tips Authority for Wales (the Authority), whose main objective, when carrying out its functions, is to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Mae'r Bil yn sefydlu corff newydd i weithredu'r gyfundrefn, Awdurdod Tomenni Nas Defnyddir Cymru (Yr Awdurdod), a phrif amcan y corff hwn wrth gyflawni ei swyddogaethau yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	The Bill provides the Authority with the power to require an owner of land to carry out operations, and it gives the Authority the power to carry out operations on land itself.
cy-gb	Mae'r Bil yn rhoi'r pŵer i'r Awdurdod ei gwneud yn ofynnol i berchennog ar dir gyflawni gweithrediadau, ac mae'n rhoi'r pŵer i'r Awdurdod gyflawni gweithrediadau ar dir ei hun.

en-gb	It also makes provision for connected purposes.
cy-gb	Hefyd, mae'n gwneud darpariaeth ar gyfer dibenion cysylltiedig.

en-gb	Senedd Cymru (the Senedd) has the legislative competence to make the provisions in the Disused Mine and Quarry Tips (Wales) Bill (the Bill) pursuant to Part 4 of the Government of Wales Act 2006 (GoWA 2006) as amended by the Wales Act 2017.
cy-gb	Mae gan Senedd Cymru (y Senedd) y cymhwysedd deddfwriaethol i wneud y darpariaethau ym Mil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli Nas Defnyddir (Cymru) (y Bil) yn unol â Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Cymru 2017.

en-gb	General Policy Background
cy-gb	Cefndir Polisi Cyffredinol

en-gb	Aim of the Bill
cy-gb	Nod y Bil

en-gb	3.1 The overarching aim of the Bill is to protect human welfare by introducing a consistent and robust system of assessment, registration, management, monitoring and oversight of disused tips in Wales.
cy-gb	3.1 Nod cyffredinol y Bil yw diogelu lles pobl trwy gyflwyno system gyson a chadarn o asesu, cofrestru, rheoli, monitro a goruchwylio tomenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	3.2 The Bill should not be looked at in isolation.
cy-gb	3.2 Ni ddylid trin y Bil fel endid ar wahân.

en-gb	It forms part of, and builds upon, broader work within the Coal Tip Safety Programme to deliver against policy objectives.
cy-gb	Mae'n rhan o waith ehangach o fewn y Rhaglen Diogelwch Tomenni Glo i gyflawni yn erbyn amcanion polisi ac mae’n adeiladu ar y gwaith hwn.

en-gb	Such work includes:
cy-gb	Mae'r gwaith hwn yn cynnwys:

en-gb	funding to support local authorities in carrying out necessary maintenance works to ensure the safety of disused tips (Welsh Government allocated £44.4m to local authorities for this purpose between 2022 and 2025),
cy-gb	cyllid i gynorthwyo awdurdodau lleol i wneud gwaith cynnal a chadw angenrheidiol er mwyn sicrhau diogelwch tomenni nas defnyddir (dyrannodd Llywodraeth Cymru £44.4m i awdurdodau lleol at y diben hwn rhwng 2022 a 2025),

en-gb	continuing to build and improve partnerships and collaboration across stakeholders and public sector organisation,
cy-gb	parhau i ddatblygu a gwella partneriaethau a chydweithio gyda rhanddeiliaid a sefydliadau'r sector cyhoeddus,

en-gb	addressing a skills gap in the workforce, to ensure sufficient capacity and capability to deliver the requisite ongoing inspections and maintenance programmes, and
cy-gb	mynd i'r afael â bwlch sgiliau yn y gweithlu, er mwyn sicrhau bod digon o gapasiti a gallu i gwblhau'r archwiliadau a'r rhaglenni cynnal a chadw parhaus sy’n ofynnol, a

en-gb	supporting research and development projects which aim to innovate activities and practices in the monitoring, maintenance and management of disused tips.
cy-gb	chynorthwyo prosiectau ymchwil a datblygu sy'n ceisio ymgymryd â gweithgareddau ac arferion arloesol wrth fonitro, cynnal a chadw a rheoli tomenni nas defnyddir.

en-gb	Objectives of the Bill
cy-gb	Amcanion y Bil

en-gb	3.3 The main purpose of the Bill is to prevent disused tips from threatening human welfare by reason of their instability.
cy-gb	3.3 Prif ddiben y Bil yw atal tomenni nas defnyddir rhag bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	The Bill will achieve this by establishing a regime for the assessment, registration, monitoring and management of disused tips.
cy-gb	Bydd y Bil yn cyflawni hyn trwy sefydlu cyfundrefn ar gyfer asesu, cofrestru, monitro a rheoli tomenni nas defnyddir.

en-gb	3.4 The objectives of the Bill include:
cy-gb	3.4 Mae amcanion y Bil yn cynnwys:

en-gb	ensuring that disused tips do not threaten human welfare due to instability;
cy-gb	sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd ansefydlogrwydd;

en-gb	the creation and maintenance of a register of disused tips that pose a threat, or could pose a threat, to human welfare by reason of their instability;
cy-gb	creu a chynnal cofrestr o domenni nas defnyddir sy'n bygwth, neu a allai fygwth, lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd;

en-gb	ensuring a consistent of approach to the management of all disused tips.
cy-gb	sicrhau dull cyson o reoli pob tomen nas defnyddir.

en-gb	3.5 The Bill will establish a new body, the Authority and confers functions on the Authority.
cy-gb	3.5 Bydd y Bil yn sefydlu corff newydd, yr Awdurdod, ac yn rhoi swyddogaethau i'r Awdurdod.

en-gb	The Authority’s main objective, as provided for in the Bill, is to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Prif amcan yr Awdurdod, fel y darperir ar ei gyfer yn y Bil, yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	The Authority will undertake a range of activities, including the assessment and subsequent categorisation of disused tips, monitoring functions and the creation and maintenance of an electronic register of disused tips.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn ymgymryd ag amrywiaeth o weithgareddau, gan gynnwys asesu a chategoreiddio tomenni nas defnyddir, monitro swyddogaethau a chreu a chynnal cofrestr electronig o domenni nas defnyddir.

en-gb	The Bill also provides the Authority with the ability to require an owner of land to carry out operations on land, where it considers such operations to be necessary to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip, or to stabilise a disused tip or prevent it from becoming more unstable, so as to avoid or reduce threats, where it considers such operations necessary to achieve the objective set out in the Bill.
cy-gb	Hefyd, mae'r Bil yn rhoi'r gallu i'r Awdurdod ei gwneud yn ofynnol i berchennog ar dir gyflawni gweithrediadau ar dir, os yw'n ystyried bod angen gweithrediadau o'r fath i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir, neu i sefydlogi tomen nas defnyddir neu ei hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau, os yw'n credu bod y cyfryw weithrediadau yn angenrheidiol i gyflawni'r amcan a nodir yn y Bil.

en-gb	Where the Authority considers it necessary, it may carry out operations on any land to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip, or stabilise a disused tip or prevent a disused tip from becoming more unstable, to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	Pan fo'r Awdurdod o'r farn bod hynny'n angenrheidiol, caiff gyflawni gweithrediadau ar unrhyw dir i atal neu ddelio â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir, neu sefydlogi tomen nas defnyddir neu atal tomen nas defnyddir rhag dod yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	The Authority must provide advice and assistance to Welsh Minsters in relation to disused tips and can give information and advice to any person in relation to disused tips.
cy-gb	Rhaid i'r Awdurdod roi cyngor a chymorth i Weinidogion Cymru mewn perthynas â thomenni nas defnyddir ac mae'n gallu rhoi gwybodaeth a chyngor i unrhyw berson mewn perthynas â thomenni nas defnyddir.

en-gb	Fulfilling a Welsh Government commitment to legislate
cy-gb	Cyflawni ymrwymiad Llywodraeth Cymru i ddeddfu

en-gb	3.6 Our Programme for Government (2021-2026) includes a commitment to introduce legislation to deal with the legacy of centuries of mining and ensure coal tip safety during this Senedd term.
cy-gb	3.6 Mae ein Rhaglen Lywodraethu (2021-2026) yn cynnwys ymrwymiad i gyflwyno deddfwriaeth i ymdrin â gwaddol canrifoedd o gloddio a sicrhau diogelwch tomenni glo yn ystod tymor y Senedd hon.

en-gb	3.7 In June 2023, the then First Minister, announced his legislative priorities for the next Senedd Term.
cy-gb	3.7 Ym mis Mehefin 2023, cyhoeddodd y Prif Weinidog ar y pryd ei flaenoriaethau deddfwriaethol ar gyfer tymor nesaf y Senedd.

en-gb	As part of that statement, he announced a “A Disused Tips Safety Bill will be a world first in managing disused tips, reforming current laws around coal tip safety and give greater security to the people living in their shadow”.
cy-gb	Fel rhan o'r datganiad hwnnw, cyhoeddodd y byddai’n cyflwyno “Bil Diogelwch Tomenni nas Defnyddir a fydd yn arwain y gad o ran rheoli hen domenni gwastraff.  Bydd hwn yn diwygio cyfreithiau presennol ynghylch diogelwch tomenni glo ac yn rhoi rhagor o ddiogelwch i'r bobl sy'n byw yn eu cysgod”. 

en-gb	3.8 On 9 July 2024 the then First Minister delivered his legislative statement in which he announced the Mines and Quarries (Disused Tips) (Wales) Bill “will give greater security to the people living in their shadow”.
cy-gb	3.8 Ar 9 Gorffennaf 2024 traddododd y Prif Weinidog ar y pryd ei ddatganiad deddfwriaethol lle cyhoeddodd y bydd y Bil Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni Nas Defnyddir) (Cymru) "yn rhoi mwy o sicrwydd i’r bobl sy’n byw yn eu cysgod”.

en-gb	3.9 This Bill satisfies the commitment to legislate.
cy-gb	3.9 Mae'r Bil hwn yn bodloni'r ymrwymiad i ddeddfu.

en-gb	Why is the Bill Needed?
cy-gb	Pam mae angen y Bil?

en-gb	The Mines and Quarries (Tips) Act 1969
cy-gb	Deddf Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni) 1969

en-gb	3.10 The existing legislative framework providing for the safety and stability of mining waste in the UK is the 1969 Act.
cy-gb	3.10 Y fframwaith deddfwriaethol presennol sy'n darparu ar gyfer diogelwch a sefydlogrwydd gwastraff mwyngloddio yn y DU yw Deddf 1969.

en-gb	This legislation was introduced following the catastrophic Aberfan disaster in South Wales in October 1966, when a coal tip landslide engulfed a row of houses and a school, killing 28 adults and 116 children.
cy-gb	Cyflwynwyd y ddeddfwriaeth hon yn dilyn trychineb Aberfan ym mis Hydref 1966, pan wnaeth tomen lo lithro ac amlyncu rhes o dai ac ysgol, gan ladd 28 oedolyn a 116 o blant.

en-gb	Prior to the 1969 Act, there were no laws or regulations governing mine and quarry tips and spoil tips.
cy-gb	Cyn Deddf 1969 nid oedd unrhyw ddeddfau na rheoliadau yn rheoli tomenni mwyngloddiau a chwareli a thomenni sborion.

en-gb	The scale of the increase in mining, especially in the South Wales valleys, led to tips being located higher up steep valleys, on a landscape which was and remains prone to natural landslides, and near growing communities.
cy-gb	Oherwydd graddfa'r cynnydd mewn mwyngloddio, yn enwedig yng nghymoedd y De, cafodd tomenni eu lleoli'n uwch i fyny dyffrynnoedd serth ar dirwedd a oedd yn agored i dirlithriadau naturiol (ac sy'n parhau i fod felly heddiw), ac yn agos at gymunedau a oedd yn tyfu.

en-gb	3.11 At the time the 1969 Act was introduced, the coal mining industry in the UK was still active.
cy-gb	3.11 Adeg cyflwyno Deddf 1969, roedd y diwydiant cloddio glo yn y DU yn parhau i fod yn weithredol.

en-gb	The legislation was focussed on an active mining industry and was designed to regulate the tipping of waste from operational coal mines, as well as mines and quarries associated with the extraction of other materials.
cy-gb	Roedd y ddeddfwriaeth yn canolbwyntio ar ddiwydiant mwyngloddio gweithredol, a'i bwriad oedd rheoleiddio tipio gwastraff o byllau glo gweithredol, yn ogystal â mwyngloddiau a chwareli a oedd yn gysylltiedig ag echdynnu deunyddiau eraill.

en-gb	At that time disused tips were not considered to be a problem.
cy-gb	Ni chredwyd bod tomenni nas defnyddir yn broblem ar y pryd.

en-gb	However, currently in Wales almost all coal tips, nearly 2,500 in total, are disused.
cy-gb	Fodd bynnag, ar hyn o bryd yng Nghymru, mae'r rhan fwyaf o domenni glo, bron i 2,500 i gyd, yn domenni glo nas defnyddir.

en-gb	The 1969 Act no longer provides an adequate statutory regime for the modern day, where a mining industry is all but nearly gone.
cy-gb	Erbyn hyn, nid yw Deddf 1969 yn darparu cyfundrefn statudol ddigonol ar gyfer y sefyllfa bresennol, lle mae'r diwydiant mwyngloddio wedi darfod i raddau helaeth.

en-gb	3.12 Following heavy rainfall in South Wales in February 2020, another landslide occurred - this time in Tylorstown in the Rhondda.
cy-gb	3.12 Yn dilyn glaw trwm yn y De ym mis Chwefror 2020, cafwyd tirlithriad arall - y tro hwn yn Nhylorstown yn y Rhondda.

en-gb	This resulted in 60,000 tonnes of material falling into the Rhondda Fach River, damaging a foul sewer and burying a strategic water main under several metres of debris.
cy-gb	O ganlyniad, disgynnodd 60,000 tunnell o ddeunydd i afon Rhondda Fach, gan ddifrodi carthffos fudr a chladdu prif bibell ddŵr strategol o dan sawl metr o falurion.

en-gb	Fortunately, there was no loss of life.
cy-gb	Yn ffodus, ni wnaeth unrhyw un farw.

en-gb	The landslide in Tylorstown demonstrated that risks to communities and property from some disused tips in Wales, a remnant from the industrial era, are ever present.
cy-gb	Dangosodd y tirlithriad yn Nhylorstown fod risgiau i gymunedau ac eiddo gan rai tomenni nas defnyddir yng Nghymru, olion yr oes ddiwydiannol, yn fygythiad o hyd.

en-gb	3.13 In the aftermath of the Tylorstown landslide, the then First Minister established the Coal Tip Safety Task Force, led by Welsh Government, working together with the Coal Authority, Natural Resources Wales (NRW) and local authorities, including the Welsh Local Government Association (WLGA).
cy-gb	3.13 Yn sgil tirlithriad Tylorstown, sefydlodd y Prif Weinidog ar y pryd y Tasglu Diogelwch Tomenni Glo, dan arweiniad Llywodraeth Cymru, gan weithio gyda'r Awdurdod Glo, Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) ac awdurdodau lleol, gan gynnwys Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC).

en-gb	The purpose of the Task Force is to work collaboratively to deliver a programme of works, including reviewing the safety of coal tips across Wales, and the inspection and maintenance of the disused tips that have the higher level of potential threat.
cy-gb	Pwrpas y Tasglu yw cydweithio er mwyn darparu rhaglen waith, gan gynnwys adolygu diogelwch tomenni glo ledled Cymru, ac archwilio a chynnal y tomenni nas defnyddir sy’n peri lefel uwch o fygythiad posibl.

en-gb	Since its establishment, the Task Force has worked with partners to establish a better understanding of the scale of the challenge and taken forward the works programme.
cy-gb	Ers ei sefydlu, mae'r Tasglu wedi gweithio gyda phartneriaid i gael dealltwriaeth well o raddfa'r her a datblygu'r rhaglen waith.

en-gb	Law Commission Review
cy-gb	Adolygiad Comisiwn y Gyfraith

en-gb	3.14 The Welsh Government asked the Law Commission to undertake an independent review of the legislation governing coal tip safety in Wales and make recommendations for its reform.
cy-gb	3.14 Gofynnodd Llywodraeth Cymru i Gomisiwn y Gyfraith gynnal adolygiad annibynnol o'r ddeddfwriaeth sy'n llywodraethu diogelwch tomenni glo yng Nghymru a gwneud argymhellion ar gyfer ei diwygio.

en-gb	3.15 The Law Commission was also asked to consider options for a modern legislative framework and to recommend a coherent, standardised, and future-proofed system for identifying, recording, inspecting, and maintaining coal tips throughout their lifecycle, identifying an overarching set of duties and adopting a uniform approach to risk assessment.
cy-gb	3.15 Hefyd, gofynnwyd i Gomisiwn y Gyfraith ystyried opsiynau ar gyfer fframwaith deddfwriaethol modern ac argymell system gydlynol a safonol a fydd yn parhau’n addas i’r diben yn y dyfodol ar gyfer nodi, cofnodi, archwilio a chynnal tomenni glo trwy gydol eu cylch bywyd, gan nodi set gyffredinol o ddyletswyddau a mabwysiadu dull cyson o asesu risg.

en-gb	The Commission commenced its review in November 2020, consulted over summer 2021 and on 24 March 2022 published its report and recommendations.
cy-gb	Dechreuodd y Comisiwn ei adolygiad ym mis Tachwedd 2020, ac aeth ati i gynnal ymgynghoriad yn ystod haf 2021 cyn cyhoeddi ei adroddiad a'i argymhellion ar 24 Mawrth 2022.

en-gb	https://cloud-platform-e218f50a4812967ba1215eaecede923f.s3.amazonaws.com/uploads/sites/30/2021/06/Regulating-Coal-Tip-Safety-in-Wales-A-Consultation-Paper.pdf
cy-gb	https://cloud-platform-e218f50a4812967ba1215eaecede923f.s3.amazonaws.com/uploads/sites/30/2021/06/Regulating-Coal-Tip-Safety-in-Wales-A-Consultation-Paper.pdf

en-gb	3.16 The Law Commission review concluded the existing legislation is outdated; it was introduced at a time when there was an active mining industry and relevant specialist experience was available.
cy-gb	3.16 Daeth adolygiad Comisiwn y Gyfraith i'r casgliad bod y ddeddfwriaeth bresennol wedi dyddio; fe'i cyflwynwyd ar adeg pan oedd gan Gymru ddiwydiant mwyngloddio gweithredol a phan oedd profiad arbenigol perthnasol ar gael.

en-gb	The Commission noted that the 1969 Act leaves the responsibility for disused tips to local authorities, but gives them limited powers of intervention, which are confined to situations where there is perceived to be an existing risk to the public by reason of a tip becoming unstable.
cy-gb	Nododd y Comisiwn fod Deddf 1969 yn rhoi’r cyfrifoldeb am domenni nas defnyddir i awdurdodau lleol, ond ei bod yn rhoi pwerau ymyrryd cyfyngedig iddynt, sydd wedi'u cyfyngu i sefyllfaoedd lle credir bod y cyhoedd mewn perygl oherwydd bod tomen yn ansefydlog.

en-gb	The Law Commission report reflected that mechanisms in the 1969 Act requiring owners to carry out remedial works are cumbersome and time consuming, and that the alternative it provides - for the local authority to do the work and charge the owner - is unwieldy.
cy-gb	Nododd adroddiad Comisiwn y Gyfraith fod y mecanweithiau yn Neddf 1969 sy'n ei gwneud yn ofynnol i berchnogion wneud gwaith adfer yn feichus ac yn cymryd llawer o amser, a bod y dewis arall a ddarperir ganddi – sef bod yr awdurdod lleol yn gwneud y gwaith ac yn codi tâl ar y perchennog - yn anhylaw.

en-gb	It stated that the fragmentation of powers across local authorities led to an inconsistency in safety standards and risk classifications.
cy-gb	Dywedodd fod darnio pwerau ar draws awdurdodau lleol yn arwain at anghysondeb o ran safonau diogelwch a dosbarthiadau risg.

en-gb	Reform was seen as vital for protecting the public from any future landslides.
cy-gb	Nododd yr adroddiad fod diwygiadau yn hanfodol er mwyn diogelu’r cyhoedd yn erbyn unrhyw dirlithriadau yn y dyfodol.

en-gb	Other key findings from the review included:
cy-gb	Roedd canfyddiadau allweddol eraill yr adolygiad yn cynnwys:

en-gb	There are only limited powers for local authorities to intervene – only where a local authority considers there is instability.
cy-gb	Pwerau cyfyngedig yn unig i ymyrryd sydd gan awdurdodau lleol - dim ond os yw awdurdod lleol o'r farn fod tomen yn ansefydlog.

en-gb	Where there is disagreement, the legislation provides for a protracted approach and a confusing system of notices and counter notices.
cy-gb	Os oes anghytundeb, mae'r ddeddfwriaeth yn darparu ar gyfer dull hir a system ddryslyd o hysbysiadau a gwrth-hysbysiadau.

en-gb	The result has been precarious tips being left without any inspection or maintenance,
cy-gb	Mae hyn wedi arwain at sefyllfa lle nad yw tomenni peryglus yn cael eu harchwilio na'u cynnal a'u cadw,

en-gb	Local authorities have no power to oversee routine maintenance of tips and no powers to compel a tip owner to undertake even basic maintenance requirements to make a tip safe,
cy-gb	Nid oes gan awdurdodau lleol unrhyw bŵer i oruchwylio gwaith cynnal a chadw arferol nac unrhyw bwerau i orfodi perchennog ar domen i fodloni hyd yn oed gofynion cynnal a chadw sylfaenol i wneud tomen yn ddiogel,

en-gb	There are no requirements in legislation to provide consistent categorisation, minimum level of expertise or consistency in inspections,
cy-gb	Nid oes unrhyw ofynion mewn deddfwriaeth i ddarparu categoreiddio cyson, lefel ofynnol o arbenigedd neu gysondeb mewn archwiliadau,

en-gb	The mechanism for the service of notices is cumbersome, time-consuming and costly,
cy-gb	Mae'r mecanwaith ar gyfer cyflwyno hysbysiadau yn feichus, yn cymryd llawer o amser ac yn gostus,

en-gb	Local authorities are unable to intervene until they can prove there is a risk, but they are unable to prove the risk without intervention, and
cy-gb	Nid yw awdurdodau lleol yn gallu ymyrryd nes eu bod yn gallu profi bod risg, ond ni allant brofi bod risg yn bodoli heb ymyrryd, a

en-gb	Tip owners may dispute that there is a danger to the public by arguing that the risk could be alleviated otherwise than by remedial works.
cy-gb	Gall perchnogion ar domenni anghytuno bod yna berygl i'r cyhoedd trwy ddadlau y gallai'r risg gael ei lliniaru trwy ddefnyddio dull gwahanol i waith adferol.

en-gb	3.17 The Law Commission noted gaps in the provision made by the 1969 Act.
cy-gb	3.17 Nododd Comisiwn y Gyfraith fod bylchau yn bodoli yn y ddarpariaeth a wnaed gan Ddeddf 1969.

en-gb	The current system does not create a general duty to ensure the safety of coal tips.
cy-gb	Nid yw'r system bresennol yn creu dyletswydd gyffredinol i sicrhau diogelwch tomenni glo.

en-gb	Nor does it provide a power to require tip owners to carry out preventive maintenance to prevent a tip becoming a danger or allow local authorities to carry out such works.
cy-gb	Nid yw ychwaith yn darparu pŵer i'w gwneud yn ofynnol i berchnogion ar domenni wneud gwaith cynnal a chadw ataliol er mwyn atal tomen rhag mynd yn beryglus, nac yn caniatáu i awdurdodau lleol wneud gwaith o'r fath.

en-gb	It doesn’t cover hazards other than instability.
cy-gb	Nid yw'n cwmpasu peryglon ac eithrio ansefydlogrwydd.

en-gb	Crucially, the 1969 Act does not confer a duty on local authorities to inspect and secure disused tips, but merely provides a permissive regime.
cy-gb	Yn hanfodol, nid yw Deddf 1969 yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i archwilio a gwneud yn ddiogel domenni nas defnyddir.

en-gb	3.18 The 1969 Act has many gaps including:
cy-gb	3.18 Mae gan Ddeddf 1969 lawer o fylchau, gan gynnwys y canlynol:

en-gb	No consistent standards applied to assessing the risk posed by disused tips,
cy-gb	Nid oes unrhyw safonau cyson wedi'u cymhwyso i asesu'r risg sy'n deillio o domenni nas defnyddir,

en-gb	No consistent categorisation of disused tips,
cy-gb	Nid oes unrhyw ddull categoreiddio cyson ar gyfer tomenni nas defnyddir,

en-gb	No standard methodology for determining the risk level of a disused tip,
cy-gb	Nid oes unrhyw fethodoleg safonol ar gyfer pennu lefel risg tomen nas defnyddir,

en-gb	No consistent standards applied to monitoring and inspection of disused tips,
cy-gb	Nid oes unrhyw safonau cyson ar gyfer monitro ac archwilio tomenni nas defnyddir,

en-gb	No consistent standards applied to the management of disused tips,
cy-gb	Nid oes unrhyw safonau cyson ar gyfer rheoli tomenni nas defnyddir,

en-gb	No standard approach to maintaining and keeping records,
cy-gb	Nid oes unrhyw ddull safonol o gynnal a chadw cofnodion,

en-gb	No regular monitoring system in place, raising questions as regards the accuracy of data being used to undertake assessments,
cy-gb	Nid oes unrhyw system fonitro reolaidd ar waith, sy'n codi cwestiynau am gywirdeb y data sy'n cael ei ddefnyddio i gwblhau asesiadau,

en-gb	No formal oversight and enforcement arrangements, and
cy-gb	Nid oes unrhyw drefniadau goruchwylio a gorfodi ffurfiol,

en-gb	No central register of disused tips.
cy-gb	Nid oes unrhyw gofrestr ganolog o domenni nas defnyddir.

en-gb	3.19 The Law Commission’s recommendations are listed at chapter 13 of its .
cy-gb	3.19 Mae argymhellion Comisiwn y Gyfraith wedi'u rhestru ym mhennod 13 o’i Adroddiad.

en-gb	3.20 The Welsh Government’s response to the Law Commission report was published on 22 March 2023.
cy-gb	3.20 Cyhoeddwyd ymateb Llywodraeth Cymru i adroddiad Comisiwn y Gyfraith ar 22 Mawrth 2023.

en-gb	This set out the Welsh Government’s position on the recommendations set out in the report, providing the rationale for the responses to the recommendations.
cy-gb	Nododd yr ymateb hwn safbwynt Llywodraeth Cymru ar yr argymhellion a gyflwynwyd yn yr adroddiad, gan ddarparu'r sail resymegol am yr ymatebion i'r argymhellion.

en-gb	The letter explains that the principle of the recommendations was mostly agreed, but some aspects of delivery may vary to reflect the policy position of the Welsh Government.
cy-gb	Mae'r llythyr yn egluro bod yna gytundeb cyffredinol ar egwyddor yr argymhellion, ond gallai rhai agweddau ar gyflawni amrywio er mwyn adlewyrchu safbwynt polisi Llywodraeth Cymru.

en-gb	https://www.gov.wales/response-report-regulating-coal-tip-safety-wales-letter
cy-gb	https://www.llyw.cymru/ymateb-ir-adroddiad-ar-reoleiddio-diogelwch-tomenni-glo-yng-nghymru-llythyr

en-gb	Wider issues with Tip Safety
cy-gb	Materion ehangach yn ymwneud â Diogelwch Tomenni

en-gb	3.21 Certain activities on or near disused  tips can create problems which can negatively impact the stability of a tip, such as:
cy-gb	3.21 Gall rhai gweithrediadau ar neu wrth ymyl tomenni nas defnyddir greu problemau sy'n gallu cael effaith negyddol ar sefydlogrwydd tomen, gan gynnwys y canlynol:

en-gb	Excavation/alteration of tip profiles,
cy-gb	Cloddio/newid proffiliau tomen,

en-gb	Uncontrolled tipping of materials on plateaus or slopes can overload those areas or compromise the drainage infrastructure,
cy-gb	Gall tipio deunyddiau heb reolaeth ar lwyfandiroedd neu lethrau orlwytho'r ardaloedd hynny neu effeithio ar y seilwaith draenio,

en-gb	Uncontrolled storage of materials on plateaus or slopes can overload those areas,
cy-gb	Gall storio deunyddiau heb reolaeth ar lwyfandiroedd neu lethrau orlwytho'r ardaloedd hynny,

en-gb	Blocking/diversion of drainage/watercourses,
cy-gb	Blocio/gwyro draeniau/cyrsiau dŵr,

en-gb	Unauthorised removal of drainage infrastructure or alterations to the drainage infrastructure,
cy-gb	Gwaredu seilwaith draenio neu newidiadau i'r seilwaith draenio heb awdurdod,

en-gb	Unofficial recreational use, such as the use of motorcycles and bicycles - for example off road vehicles cutting up and down the berms creating scour and rutting that changes and exacerbates the local surface scour, and
cy-gb	Defnydd hamdden answyddogol, fel defnyddio beiciau modur a beiciau - er enghraifft, cerbydau oddi ar y ffordd yn torri i fyny ac i lawr yr ysgafellau ac yn achosi sgwrio a rhigolau sy'n newid ac yn gwaethygu sgwriad yr arwyneb lleol, a

en-gb	Burning activities on the tip surface.
cy-gb	Gweithrediadau llosgi ar wyneb y domen.

en-gb	Lack of expertise
cy-gb	Diffyg arbenigedd

en-gb	3.22 Over the last two decades there has been a loss of expertise within local authorities in respect of mining activities and disused tips.
cy-gb	3.22 Dros y ddau ddegawd diwethaf mae awdurdodau lleol wedi colli arbenigedd mewn perthynas â gweithrediadau mwyngloddio a thomenni nas defnyddir.

en-gb	This reflects the decline in coal mining activity, and has been caused by several factors, including retirements, local authority restructuring and funding constraints.
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu'r dirywiad mewn gweithgarwch cloddio glo, ac mae sawl ffactor yn gyfrifol amdano, gan gynnwys gweithwyr yn ymddeol, ailstrwythuro awdurdodau lleol a chyfyngiadau cyllido.

en-gb	Over time responsibility for coal tips has shifted from specialist coal tip teams in local authorities, and now often sits with the flood, highways or land drainage departments.
cy-gb	Dros amser, mae'r cyfrifoldeb am domenni glo wedi symud o dimau tomenni glo arbenigol mewn awdurdodau lleol, ac erbyn hyn, mae adrannau llifogydd, priffyrdd neu ddraenio tir yn aml yn gyfrifol amdanynt.

en-gb	In smaller local authorities’, disused tip safety can be just one aspect of one person’s job.
cy-gb	Mewn awdurdodau lleol llai, mae diogelwch tomenni nas defnyddir yn gallu bod yn un agwedd yn unig ar swydd un person.

en-gb	Skills surveys undertaken in local authorities have revealed that there is a skills gap, which impacts on the quality of inspections and the ability to progress maintenance works.
cy-gb	Mae arolygon sgiliau a gwblhawyd mewn awdurdodau lleol wedi dangos bod bwlch sgiliau yn bodoli, sy'n effeithio ar ansawdd archwiliadau a'r gallu i ddatblygu gwaith cynnal a chadw.

en-gb	Factors that lead to Tip Failures
cy-gb	Ffactorau sy'n arwain at Fethiannau Tomenni

en-gb	3.23 There are a number of factors that can lead to instability of a disused  tip, one of which is water.
cy-gb	3.23 Mae nifer o ffactorau yn gallu arwain at ansefydlogrwydd tomen nas defnyddir, ac un ohonynt yw dŵr.

en-gb	As mentioned in paragraph 3.12, the landslide at Tylorstown was preceded by heavy rainfall, and other tip landslides have coincided with heavy rainfall.
cy-gb	Fel y nodwyd ym mharagraff 3.12, roedd hi wedi glawio’n drwm cyn y tirlithriad yn Nhylorstown, ac mae tirlithriadau tomenni eraill wedi digwydd ar yr un pryd â glaw trwm.

en-gb	As a result of climate change, the amount of rain falling on South Wales has increased by 13% since the 1960s, and has also shifted towards the winter months, meaning that rainfall is less spread out throughout the year.
cy-gb	O ganlyniad i newid yn yr hinsawdd, mae cyfanswm y glaw sy'n disgyn ar dde Cymru wedi cynyddu 13% ers y 1960au, ac mae mwy o’r glaw hwnnw’n disgyn yn ystod misoedd y gaeaf, sy'n golygu bod lefel y glawiad yn llai cyfartal trwy gydol y flwyddyn.

en-gb	The current predictions are for this increase in rainfall to continue.
cy-gb	Rhagwelir y bydd y cynnydd hwn mewn glawiad yn parhau.

en-gb	3.24 Other factors that can cause faults in tips include those that relate to a tip’s original construction.
cy-gb	3.24 Mae ffactorau eraill yn gallu achosi gwendid mewn tomenni, gan gynnwys ffactorau yn ymwneud ag adeiladwaith gwreiddiol tomen.

en-gb	Some older tips have no formalised drainage system, and were built by simply tipping material onto open, often sloping ground.
cy-gb	Nid oes gan rai tomenni hŷn system ddraenio ffurfiol, ac fe'u hadeiladwyd yn syml trwy dipio deunydd ar dir agored, a oedd ar lethr yn aml.

en-gb	Erosion also plays a part in faults as it can impact the drainage, and the felling of trees can lead to tip instability as tree roots act to anchor the soil.
cy-gb	Mae erydiad yn cyfrannu at wendidau hefyd gan ei fod yn gallu effeithio ar y draeniad, ac mae cwympo coed yn gallu arwain at ansefydlogrwydd tomen gan fod gwreiddiau coed yn angori'r pridd.

en-gb	3.25 There is a wealth of evidence on the impacts of climate change on our environment, communities, health, well-being and infrastructure.
cy-gb	3.25 Mae llawer iawn o dystiolaeth am effeithiau’r newid yn yr hinsawdd ar ein hamgylchedd, cymunedau, iechyd, llesiant a seilwaith.

en-gb	This is highly significant for disused tips management, as it is for other long-term challenges such as flood risk management and coastal erosion, as an increase in storms and rainfall intensity because of a changing climate could increase pressures on the engineered features of tips, which are fundamental to maintaining their integrity.
cy-gb	Mae hyn yn arwyddocaol iawn ar gyfer rheoli tomenni nas defnyddir, felly hefyd ar gyfer heriau hirdymor eraill fel rheoli perygl llifogydd ac erydu arfordirol, oherwydd gallai cynnydd mewn stormydd a dwyster glaw oherwydd y newid yn yr hinsawdd gynyddu'r pwysau ar nodweddion peirianyddol tomenni, sy'n hanfodol i gynnal eu sefydlogrwydd.

en-gb	3.26 Over 90% of the disused tips that have a higher level of potential threat (C and D) are in the South Wales valleys, an area which experiences high levels of poverty.
cy-gb	3.26 Mae dros 90% o'r tomenni nas defnyddir sydd â lefel uwch o fygythiad posibl (C a D) yng nghymoedd y De, ardal sydd â lefelau uchel o dlodi.

en-gb	Several coal tip landslides, such as the one at Tylorstown, have been caused by increased rainfall impacting the engineered drainage systems, some of which were not designed to cope with current and predicted levels of rainfall.
cy-gb	Mae nifer o dirlithriadau tomenni glo, fel yr un yn Nhylorstown, wedi'u hachosi gan gynnydd mewn glawiad sy'n effeithio ar y systemau draenio peirianyddol, ac nid oedd rhai o'r systemau hyn wedi’u cynllunio i ymdopi â'r lefelau presennol na'r lefelau a ragwelir o lawiad.

en-gb	3.27 In 2021, the independent Climate Change Risk Assessment for Wales    recognised the potential for climate impacts to increase the risk of future landslides and subsidence linked to historic mining activities.
cy-gb	3.27 Yn 2021, fe wnaeth y Climate Change Risk Assessment for Wales annibynnol gydnabod y potensial i effeithiau hinsawdd gynyddu'r risg yn y dyfodol o dirlithriadau ac ymsuddiant sy'n gysylltiedig â gweithrediadau mwyngloddio hanesyddol.

en-gb	3.28 The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) published a report in February 2022:
cy-gb	3.28 Cyhoeddodd y Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd adroddiad ym mis Chwefror 2022:

en-gb	“Climate Change:
cy-gb	“Climate Change:

en-gb	Impacts, Adaptation and Vulnerability”.
cy-gb	Impacts, Adaptation and Vulnerability”.

en-gb	The report observed that human induced climate change has contributed to widespread adverse impacts and related losses and damages to people and nature.
cy-gb	Nododd yr adroddiad fod newid yn yr hinsawdd a achosir gan bobl wedi cyfrannu at effeithiau niweidiol eang a cholledion a niwed cysylltiedig i bobl a natur.

en-gb	The most vulnerable people and systems are disproportionately affected.
cy-gb	Mae'r bobl a'r systemau mwyaf agored i niwed yn cael eu heffeithio'n anghymesur.

en-gb	3.29 More recently the 2023 UK Committee on Climate Change report highlighted that climate impacts and risks will increase with increments of global warming, with risks becoming increasingly complex and difficult to manage.
cy-gb	3.29 Yn fwy diweddar, dangosodd adroddiad Pwyllgor y DU ar Newid Hinsawdd 2023 y bydd effeithiau a risgiau hinsawdd yn cynyddu yn unol â chynhesu byd-eang, ac y bydd yn fwyfwy cymhleth ac anodd rheoli risgiau.

en-gb	3.30 The evidence supports the need for stronger climate change adaptation planning and to develop combinations of adaptions that can respond to climate change.
cy-gb	3.30 Mae'r dystiolaeth yn cefnogi'r angen am gynlluniau cryfach i ymaddasu i newid yn yr hinsawdd ac i ddatblygu cyfuniadau o addasiadau sy'n gallu ymateb i newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Risks will happen concurrently and there will be varied impacts on our communities.
cy-gb	Bydd risgiau yn digwydd ar yr un pryd a bydd effeithiau amrywiol ar ein cymunedau.

en-gb	3.31 Tip landslides such as the one at Tylorstown, can be caused by increased rainfall impacting the engineered drainage systems, some of which were not designed to cope with current and predicted levels of rainfall.
cy-gb	3.31 Mae tirlithriadau tomenni, fel yr un yn Nhylorstown, yn gallu cael eu hachosi wrth i gynnydd mewn glawiad effeithio ar y systemau draenio peirianyddol, ac nid oedd rhai o'r systemau hyn wedi’u cynllunio i ymdopi â'r lefelau presennol na'r lefelau a ragwelir o lawiad.

en-gb	Welsh Government White Paper
cy-gb	Papur Gwyn Llywodraeth Cymru

en-gb	3.32 The Welsh Government published the Coal Tip Safety (Wales) White Paper (White Paper) on 12 May 2022.
cy-gb	3.32 Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y Papur Gwyn ar Ddiogelwch Tomenni Glo (Cymru) (Y Papur Gwyn) ar 12 Mai 2022.

en-gb	The paper was a consultation document setting out proposals for a Coal Tip Safety (Wales) Bill and invited responses by 4 August 2022.
cy-gb	Roedd y papur yn ddogfen ymgynghori yn amlinellu cynigion ar gyfer Bil Diogelwch Tomenni Glo (Cymru), ac roedd yn gofyn am ymatebion erbyn 4 Awst 2022.

en-gb	It reflected many of the Law Commission recommendations.
cy-gb	Roedd yn adlewyrchu llawer o argymhellion Comisiwn y Gyfraith.

en-gb	In some areas the paper presented an alternative approach, particularly in relation to the monitoring and maintenance of disused coal tips and in relation to hazard assessments and categorisations of tips.
cy-gb	Mewn rhai meysydd roedd y papur yn cyflwyno dull gweithredu amgen, yn enwedig mewn perthynas â monitro a chynnal a chadw tomenni glo nas defnyddir ac mewn perthynas ag asesiadau o beryglon a chategoreiddio tomenni.

en-gb	The proposals outlined in the White Paper provided an overarching framework, suitable for both disused coal and non-coal tips.
cy-gb	Roedd y cynigion a amlinellwyd yn y Papur Gwyn yn darparu fframwaith cyffredinol, sy'n addas ar gyfer tomenni glo nas defnyddir a thomenni nas defnyddir nad ydynt yn domenni glo.

en-gb	Impacts
cy-gb	Effeithiau

en-gb	3.33 The Bill is preventative in nature.
cy-gb	3.33 Mae'r Bil yn ataliol o ran natur.

en-gb	The Bill will establish a new regime which is proactive rather than reactive, which will include on-going monitoring requirements for each disused tip in the register (with the disused tips that pose a higher level of potential threat being subject to more frequent and detailed checks) and will give the Authority powers to ensure that disused tips are properly maintained, to address tip instability and threats to tip instability.
cy-gb	Bydd y Bil yn sefydlu cyfundrefn newydd sy'n rhagweithiol yn hytrach nag yn adweithiol, a fydd yn cynnwys gofynion monitro parhaus ar gyfer pob tomen nas defnyddir yn y gofrestr (bydd y tomenni nas defnyddir sy'n peri lefel uwch o fygythiad posibl yn destun gwiriadau amlach a manylach), a bydd yn rhoi pwerau i'r Awdurdod sicrhau bod tomenni nas defnyddir yn cael eu cynnal a'u cadw'n briodol, er mwyn mynd i'r afael ag ansefydlogrwydd tomenni a bygythiadau i ansefydlogrwydd tomenni.

en-gb	The impact of landslides can be catastrophic with potential fatalities, casualties, damage to the environment and critical infrastructure, the associated impact on communities and the substantial cost of repair.
cy-gb	Mae tirlithriadau yn gallu cael effaith drychinebus gan gynnwys marwolaethau posibl, anafiadau, difrod i'r amgylchedd a seilwaith allweddol, yr effaith gysylltiedig ar gymunedau a'r gost sylweddol o atgyweirio'r difrod.

en-gb	An effective management regime can contribute to significantly reduced costs of remediation as regular inspections and maintenance help to identify any issues and address these as early as possible, thereby reducing the need for more expensive works after a tip slips.
cy-gb	Mae cyfundrefn reoli effeithiol yn gallu helpu i leihau costau cyweirio yn sylweddol gan fod archwiliadau a gwaith cynnal a chadw arferol yn helpu i nodi unrhyw broblemau a mynd i'r afael â nhw cyn gynted â phosibl, a thrwy hynny leihau'r angen am waith drutach os yw tomen yn llithro.

en-gb	Summary of the Bill
cy-gb	Crynodeb o’r Bil

en-gb	3.34 The new regime will protect human welfare, safeguard communities and protect Wales’s critical infrastructure through the establishment of a new public body that will have functions in relation to the assessment, registration, monitoring and management of tips.
cy-gb	3.34 Bydd y gyfundrefn newydd yn diogelu lles pobl, cymunedau a seilwaith allweddol Cymru trwy sefydlu corff cyhoeddus newydd a fydd â swyddogaethau asesu, cofrestru, monitro a rheoli tomenni.

en-gb	3.35 The Bill includes the following:
cy-gb	3.35 Mae'r Bil yn cynnwys y canlynol:

en-gb	The establishment of a new body, the Authority, a Welsh Government sponsored body to implement the new regime ensuring that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability,
cy-gb	Sefydlu corff newydd, yr Awdurdod, corff a noddir gan Lywodraeth Cymru i gyflwyno'r gyfundrefn newydd gan sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd,

en-gb	Development and maintenance of a national register of disused tips which pose a threat, or could pose a threat, to human welfare by reason of their instability,
cy-gb	Datblygu a chynnal cofrestr genedlaethol o domenni nas defnyddir sy'n fygythiad, neu a allai fod yn fygythiad, i les pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd,

en-gb	A new national approach to the categorisation of tips, underpinned by a full assessment for each site where an initial assessment determines that registration may be appropriate
cy-gb	Dull cenedlaethol newydd o gategoreiddio tomenni, sy'n seiliedig ar asesiad llawn o bob safle lle mae asesiad cychwynnol yn penderfynu y gallai cofrestru fod yn briodol,

en-gb	A monitoring regime with different monitoring and management requirements,
cy-gb	Cyfundrefn fonitro sydd â gofynion monitro a rheoli gwahanol;

en-gb	The Authority will be able to require an owner or owners of any land to undertake operations to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a tip to prevent a tip from becoming more unstable,
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn gallu ei gwneud yn ofynnol i berchennog neu berchnogion unrhyw dir ymgymryd â gweithrediadau i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu sefydlogi tomen er mwyn ei hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog,

en-gb	The Authority will have a power to undertake operations on any land to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a disused tip or prevent a disused tip from becoming more unstable.
cy-gb	Bydd gan yr Awdurdod y pŵer i ymgymryd â gweithrediadau ar unrhyw dir i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu sefydlogi tomen nas defnyddir er mwyn ei hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog.

en-gb	It will also be able to recover expenses from the owners for costs in connection with actions or operations and works of reinstatement reasonably necessary in consequence of those operations, and
cy-gb	Hefyd, bydd yn gallu adennill arian gan y perchnogion am gostau mewn cysylltiad â chamau neu weithrediadau a gwaith adfer sy'n rhesymol angenrheidiol o ganlyniad i'r gweithrediadau hynny, a

en-gb	Obstructing monitoring assessments or activities under the Bill constitute a criminal offence.
cy-gb	Mae rhwystro asesiadau monitro neu weithgareddau o dan y Bil yn drosedd.

en-gb	The Bill also contains provisions relating to powers of entry and powers allowing the Authority to require information and documents from certain bodies.
cy-gb	Hefyd, mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau yn ymwneud â phwerau mynediad a phwerau sy'n caniatáu i'r Awdurdod ofyn am wybodaeth a dogfennau gan gyrff penodol.

en-gb	Detailed Provisions
cy-gb	Darpariaethau manwl

en-gb	3.36 The purpose of the Bill is to introduce a consistent approach to the management, monitoring and maintenance of disused tips, and this will be implemented by a new public body.
cy-gb	3.36 Diben y Bil yw cyflwyno dull cyson o reoli, monitro a chynnal a chadw tomenni nas defnyddir a fydd yn cael ei weithredu gan gorff cyhoeddus newydd.

en-gb	The Bill’s objective is to prevent or deal with instability of disused tips or threats to the reduce the likelihood of tip landslides through the appropriate management of disused tips, serving to protect human welfare.
cy-gb	Amcan y Bil yw atal neu ymdrin ag ansefydlogrwydd tomenni nas defnyddir neu fygythiadau i’w sefydlogrwydd er mwyn lleihau'r tebygolrwydd o dirlithriadau tomenni nas defnyddir trwy reoli tomenni yn briodol, gan ddiogelu lles pobl.

en-gb	3.37 The objectives of the new regime are to provide:
cy-gb	3.37 Dyma amcanion y gyfundrefn newydd:

en-gb	Clarity of roles and responsibilities,
cy-gb	Egluro rolau a chyfrifoldebau,

en-gb	Consistency of approach for all disused tips,
cy-gb	Dull cyson o ymdrin â phob tomen nas defnyddir,

en-gb	Effective monitoring and inspection of disused tips to effectively manage disused tips and prevent threats to human welfare,
cy-gb	Monitro ac archwilio tomenni nas defnyddir yn effeithiol er mwyn eu rheoli yn effeithiol ac atal bygythiadau i les pobl,

en-gb	Inform those whose actions might impact on a disused tip’s stability (could be owners, occupiers, adjacent landowners or others) of actions that must be taken to ensure the tip remains stable, address any instability, or stabilise a disused tip,
cy-gb	Hysbysu'r rhai y gallai eu gweithredoedd effeithio ar sefydlogrwydd tomen nas defnyddir (gan gynnwys perchnogion, meddianwyr, tirfeddianwyr cyfagos neu eraill) am y camau sy’n rhaid eu cymryd i sicrhau bod y domen yn parhau i fod yn sefydlog, mynd i'r afael ag unrhyw ansefydlogrwydd neu sefydlogi tomen nas defnyddir,

en-gb	A system that requires an owner of land to carry out operations on that land with the objective of preventing or dealing with instability of disused tips or threats to the stability of disused tips.
cy-gb	System sy'n ei gwneud yn ofynnol i berchennog ar dir gyflawni gweithrediadau ar y tir hwnnw gyda'r nod o atal neu ymdrin ag ansefydlogrwydd tomenni nas defnyddir neu fygythiadau i sefydlogrwydd tomenni nas defnyddir.

en-gb	It also provides the power for the Authority to carry out operations itself and makes provision relating to costs and appeal rights, and
cy-gb	Hefyd, mae'n rhoi'r pŵer i'r Awdurdod gyflawni gweithrediadau ei hun ac yn gwneud darpariaeth yn ymwneud â chostau a hawliau apelio, a

en-gb	A new body to implement the monitoring and inspection of disused tips, whose functions include undertaking a range of activities, including: the assessment and subsequent categorisation of disused tips; monitoring functions; the creation and maintenance of a register of disused tips; and the provision of advice to Welsh Ministers and others in relation to disused tips.
cy-gb	Chorff newydd i fonitro ac archwilio tomenni nas defnyddir, y mae ei swyddogaethau'n cynnwys ymgymryd ag amrywiaeth o weithrediadau, gan gynnwys: asesu ac wedyn categoreiddio tomenni nas defnyddir; swyddogaethau monitro; creu a chynnal cofrestr o domenni nas defnyddir; a darparu cyngor i Weinidogion Cymru ac eraill mewn perthynas â thomenni nas defnyddir.

en-gb	3.38 The Authority’s main objective in carrying out its functions under the Bill, is to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	3.38 Prif amcan yr Awdurdod wrth gyflawni ei swyddogaethau o dan y Bil, yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	In pursuance of this objective, the Authority must promote high standards in relation to the management of disused tips and threats to their stability.
cy-gb	Yn unol â’r amcan hwn, rhaid i’r Awdurdod hyrwyddo safonau uchel mewn perthynas â rheoli tomenni nas defnyddir a bygythiadau i’w sefydlogrwydd.

en-gb	3.39 The following sections provide an overview of the main features of the regime which would be established by the Bill.
cy-gb	3.39 Mae'r adrannau canlynol yn rhoi trosolwg o brif nodweddion y gyfundrefn a fyddai'n cael ei sefydlu gan y Bil.

en-gb	An explanation of individual provisions in the Bill can be found in the Explanatory Notes (Annex 1).
cy-gb	Mae esboniad o ddarpariaethau unigol yn y Bil ar gael yn y Nodiadau Esboniadol (Atodiad 1).

en-gb	An estimate of the likely timings and approach to be taken in the implementation of the Bill is in the Regulatory Impact Assessment (RIA) (Part 2).
cy-gb	Mae amcangyfrif o’r amseriadau a’r dull tebygol ar gyfer cyflwyno'r Bil wedi'i gynnwys yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol (RIA) (Rhan 2).

en-gb	The Disused Tips Authority for Wales
cy-gb	Awdurdod Tomenni Nas Defnyddir Cymru

en-gb	Background
cy-gb	Cefndir

en-gb	3.40 Under current legislation there is no public body directly responsible for tip safety, the 1969 Act provides a permissive regime, where powers may be used only where it appears to a local authority there may be danger to the public due to instability.
cy-gb	3.40 O dan y ddeddfwriaeth bresennol, nid oes unrhyw gorff cyhoeddus yn uniongyrchol gyfrifol am ddiogelwch tomenni. Mae Deddf 1969 yn darparu cyfundrefn ganiataol, lle nad oes modd defnyddio pwerau oni bai ei bod yn ymddangos i awdurdod lleol fod yna berygl posibl i'r cyhoedd oherwydd ansefydlogrwydd.

en-gb	This means a local authority cannot intervene at an earlier point on a proactive basis to prevent risk arising.
cy-gb	Mae hyn yn golygu nad yw awdurdod lleol yn gallu ymyrryd yn gynharach ar sail ragweithiol er mwyn atal risg.

en-gb	3.41 As previously mentioned, the Law Commission concluded that the current legislative regime is outdated, and that with a combination of difficulties, such as operational challenges for local authorities with large numbers of tips in their areas, lack of expertise and specialist skills, resourcing challenges in local authorities, and the complicated ownership landscape, make it extremely difficult for local authorities to act in a proactive rather than reactive manner to ensure tip safety.
cy-gb	3.41 Fel y soniwyd eisoes, daeth Comisiwn y Gyfraith i'r casgliad bod y gyfundrefn ddeddfwriaethol bresennol wedi dyddio. Hefyd, mae cyfuniad o anawsterau yn ei gwneud hi'n anodd iawn i awdurdodau lleol weithredu mewn modd rhagweithiol yn hytrach nag adweithiol er mwyn sicrhau diogelwch tomenni. Ymhlith yr anawsterau hyn mae heriau gweithredol i awdurdodau lleol sydd â nifer fawr o domenni yn eu hardaloedd, diffyg arbenigedd a sgiliau arbenigol, heriau o ran adnoddau mewn awdurdodau lleol, a'r sefyllfa gymhleth o safbwynt perchnogaeth.

en-gb	All of these factors taken together support the case for the establishment of a new body to deliver a new management regime for disused tips.
cy-gb	Mae'r holl ffactorau hyn gyda'i gilydd yn cefnogi'r achos dros sefydlu corff newydd i ddarparu cyfundrefn reoli newydd ar gyfer tomenni nas defnyddir.

en-gb	Why change is needed
cy-gb	Pam mae angen newid

en-gb	3.42 To ensure consistency in approach of the new regime and compliance, oversight is needed.
cy-gb	3.42 Er mwyn sicrhau cysondeb o ran dull gweithredu'r gyfundrefn newydd a chydymffurfiaeth, mae angen goruchwyliaeth.

en-gb	To do these things relevant expertise will be required to provide the necessary technical and operational input into delivering the functions of the Authority.
cy-gb	Er mwyn gwneud hyn, bydd angen arbenigedd perthnasol i ddarparu'r mewnbwn technegol a gweithredol angenrheidiol i gyflawni swyddogaethau'r Awdurdod.

en-gb	Careful consideration was given to the Law Commission recommendation regarding a supervisory authority, and further analysis was undertaken to determine whether the body should be an existing organisation or a newly created one.
cy-gb	Rhoddwyd ystyriaeth ofalus i argymhelliad Comisiwn y Gyfraith yn ymwneud ag awdurdod goruchwylio, a chwblhawyd dadansoddiad pellach i benderfynu a ddylai'r corff fod yn sefydliad sy'n bodoli eisoes neu'n gorff newydd.

en-gb	3.43 In assessing the most appropriate method to implement the new regime, six criteria were considered: accountability; independence; expertise; remit; value for money; and confidence.
cy-gb	3.43 Wrth asesu'r dull mwyaf priodol o gyflwyno'r gyfundrefn newydd, ystyriwyd chwe maen prawf: atebolrwydd; annibyniaeth; arbenigedd; cylch gwaith; gwerth am arian; a hyder.

en-gb	The analysis concluded that no one existing body matched against all criteria.
cy-gb	Daeth y dadansoddiad i'r casgliad nad oedd unrhyw gorff presennol yn bodloni'r holl feini prawf.

en-gb	3.44 A significant number of respondents to the Law Commission review (91% of those that responded to the question) supported the proposal to establish a supervisory body with responsibility for the safety of all disused tips.
cy-gb	3.44 Roedd nifer sylweddol o ymatebwyr i adolygiad Comisiwn y Gyfraith (91% o'r rhai a ymatebodd i'r cwestiwn) yn cefnogi'r cynnig i sefydlu corff goruchwylio sydd â chyfrifoldeb am ddiogelwch yr holl domenni nas defnyddir.

en-gb	In response to the Welsh Government White Paper, 88% of those who responded to the question supported a new Welsh Government sponsored body.
cy-gb	Mewn ymateb i Bapur Gwyn Llywodraeth Cymru, roedd 88% o'r rhai a ymatebodd i'r cwestiwn yn cefnogi sefydlu corff newydd a noddir gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	After the Tylorstown landslide, the Welsh Government established the Coal Tip Safety Taskforce to deliver the coal tip safety programme of works.
cy-gb	Ar ôl tirlithriad Tylorstown, sefydlodd Llywodraeth Cymru'r Tasglu Diogelwch Tomenni Glo er mwyn cyflwyno rhaglen waith ar ddiogelwch tomenni glo.

en-gb	However, this is not a longer-term approach (see Part 2, RIA, Option 1 for more details).
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw hwn yn ddull gweithredu mwy hirdymor (gweler Rhan 2, RIA, Opsiwn 1 am fwy o fanylion).

en-gb	3.45 Putting the new regime on a legislative footing and establishing the Authority ensures its long-term viability.
cy-gb	3.45 Bydd y broses o sicrhau sylfeini deddfwriaethol i'r gyfundrefn newydd a sefydlu'r Awdurdod yn sicrhau ei hyfywedd hirdymor.

en-gb	The Authority will be funded to carry out its functions, ensuring consistency in the management of disused tips across Wales.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn cael ei ariannu i gyflawni ei swyddogaethau, gan sicrhau cysondeb wrth reoli tomenni nas defnyddir ledled Cymru.

en-gb	Policy Objectives
cy-gb	Amcanion Polisi

en-gb	3.46 The policy objectives of the Bill are to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	3.46 Amcanion polisi'r Bil yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	This will be achieved by:
cy-gb	Cyflawnir hyn trwy wneud y canlynol:

en-gb	Establishing a new regime for the regulation, management, and inspection of tips;
cy-gb	Sefydlu cyfundrefn newydd ar gyfer rheoleiddio, rheoli ac archwilio tomenni;

en-gb	Establishing a new body, the Disused Tips Authority for Wales, to implement the new regime.
cy-gb	Sefydlu corff newydd, Awdurdod Tomenni Nas Defnyddir Cymru, i gyflwyno'r gyfundrefn newydd.

en-gb	3.47 Establishing the Authority will realise several benefits, including:
cy-gb	3.47 Bydd sefydlu'r Awdurdod yn arwain at sawl mantais, gan gynnwys:

en-gb	specialised technical skills, which can offer added benefit to local authorities, other public bodies, landowners etc in the management of disused tips,
cy-gb	sgiliau technegol arbenigol, sy’n gallu cynnig mantais ychwanegol i awdurdodau lleol, cyrff cyhoeddus eraill, tirfeddianwyr ac ati wrth reoli tomenni nas defnyddir,

en-gb	implementation of the regime to ensure consistency in approach,
cy-gb	rhoi'r gyfundrefn ar waith er mwyn sicrhau dull gweithredu cyson,

en-gb	provision of oversight and monitoring to ensure landowners are complying with any requirements that may have arisen as a result of inspections and maintenance,
cy-gb	darparu goruchwyliaeth a monitro i sicrhau bod tirfeddianwyr yn cydymffurfio ag unrhyw ofynion a allai fod wedi codi o ganlyniad i archwiliadau a gwaith cynnal a chadw,

en-gb	ensuring consistency of implementation across the management regime, and
cy-gb	sicrhau dull gweithredu cyson ym mhob rhan o’r gyfundrefn reoli, a'r

en-gb	potential to benefit from economies of scale.
cy-gb	potensial i elwa ar arbedion maint.

en-gb	3.48 The provisions in the Bill have been framed so that the Authority’s core objective is to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	3.48 Mae'r darpariaethau yn y Bil wedi'u llunio er mwyn sicrhau mai amcan craidd yr Awdurdod yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	The Authority’s functions will be carried out with this objective at the core of its approach.
cy-gb	Bydd yr amcan hwn yn ganolog i ddull gweithredu'r Awdurdod wrth gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	The Bill introduces a comprehensive and risk-based registration and risk assessment of tips; makes provision for monitoring and inspection, with the Authority having the power to require operations to be undertaken by landowners to address risk to the stability of a tip, and also powers for the Authority to carry out works itself, including urgently necessary works to ensure the stability of a tip.
cy-gb	Mae'r Bil yn cyflwyno system gofrestru ac asesu risg gynhwysfawr sy'n seiliedig ar risg ar gyfer tomenni; yn gwneud darpariaeth ar gyfer monitro ac archwilio, gan roi'r pŵer i'r Awdurdod ei gwneud yn ofynnol i dirfeddianwyr ymgymryd â gweithrediadau i fynd i'r afael ag unrhyw risg i sefydlogrwydd tomen, a phwerau i'r Awdurdod wneud gwaith ei hun, gan gynnwys gwaith sydd angen ei wneud ar frys i sicrhau sefydlogrwydd tomen.

en-gb	This includes provisions relating to powers of entry and the ability to recover certain expenses from landowners.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys darpariaethau sy'n ymwneud â phwerau mynediad a'r gallu i adennill treuliau penodol gan dirfeddianwyr.

en-gb	3.49 The Bill establishes a new Welsh Government Sponsored Body upon which the responsibility for the oversight of the new disused tips regime will be conferred and around which a framework of powers and duties has been built.
cy-gb	3.49 Mae'r Bil yn sefydlu Corff newydd a Noddir gan Lywodraeth Cymru a fydd yn gyfrifol am oruchwylio'r gyfundrefn newydd ar gyfer tomenni nas defnyddir. Mae fframwaith o bwerau a dyletswyddau wedi'i greu ar gyfer y corff hwn.

en-gb	The primary objective of the new Authority will be to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Prif amcan yr Awdurdod newydd fydd sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	3.50 The functions contained in the Bill have been designed to ensure that the Authority has greater powers than those currently available to local authorities.
cy-gb	3.50 Lluniwyd y swyddogaethau sydd wedi'u cynnwys yn y Bil er mwyn sicrhau bod gan yr Awdurdod fwy o bwerau na'r rhai sydd ar gael i awdurdodau lleol ar hyn o bryd.

en-gb	This will include powers to gather information about disused tips to carry out its functions, including to assist it in properly assessing and categorising tips, obtaining information about tip ownership and other person’s interests in land.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys pwerau i gasglu gwybodaeth am domenni nas defnyddir er mwyn cyflawni ei swyddogaethau, gan roi cymorth iddo asesu a chategoreiddio tomenni yn briodol, cael gwybodaeth am berchnogaeth tomenni a buddiannau pobl eraill mewn tir.

en-gb	3.51 The Bill will ensure that the Authority has a power of entry not just to land on which a tip is located, but all land where necessary in the carrying out of its functions.
cy-gb	3.51 Bydd y Bil yn sicrhau bod gan yr Awdurdod bŵer mynediad nid yn unig i dir lle mae tomen wedi'i lleoli, ond hefyd i'r holl dir lle mae angen mynediad er mwyn iddo gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	This power will ensure that the Authority can properly assess risks associated with every disused tip.
cy-gb	Bydd y pŵer hwn yn sicrhau bod yr Awdurdod yn gallu asesu'r risgiau sy'n gysylltiedig â phob tomen nas defnyddir.

en-gb	It will also ensure that issues on neighbouring land, that may have an impact on a disused tip, can be resolved.
cy-gb	Hefyd, bydd yn sicrhau bod modd datrys problemau ar dir cyfagos a allai gael effaith ar domen nas defnyddir.

en-gb	The Authority will have to exercise its powers of entry in a way that is justifiable and reasonable.
cy-gb	Bydd yn rhaid i'r Awdurdod arfer ei bwerau mynediad mewn ffordd sy'n gyfiawn ac yn rhesymol.

en-gb	3.52 Creating the Authority will also help to develop and nurture the development of expertise and specialist skills in this area, which has seen a decline over recent decades with the decline in the coal mining industry.
cy-gb	3.52 Bydd creu'r Awdurdod hefyd yn helpu i ddatblygu a meithrin datblygiad arbenigedd a sgiliau arbenigol yn y maes hwn, sydd wedi dirywio dros y degawdau diwethaf oherwydd dirywiad y diwydiant glo.

en-gb	Purpose of the Legislation
cy-gb	Diben y Ddeddfwriaeth

en-gb	3.53 The purpose of the legislation is to replace the current regulatory regime that is no longer fit for purpose, by establishing a new regime for the regulation, management, and inspection of disused tips, designed to reduce the likelihood of future landslides, thereby safeguarding human welfare, Welsh communities and infrastructure that is in close proximity to disused tips.
cy-gb	3.53 Diben y ddeddfwriaeth yw disodli'r gyfundrefn reoleiddio bresennol nad yw'n addas i'r diben bellach. Bydd yn gwneud hyn trwy sefydlu cyfundrefn newydd ar gyfer rheoleiddio, rheoli ac archwilio tomenni nas defnyddir, gyda'r nod o leihau'r tebygolrwydd o dirlithriadau yn y dyfodol, a thrwy hynny ddiogelu lles pobl, cymunedau Cymru a seilwaith wrth ymyl tomenni nas defnyddir.

en-gb	The new regime will provide a far more effective, robust and enhanced management regime to help ensure the safety of disused tips.
cy-gb	Bydd y gyfundrefn newydd yn darparu cyfundrefn reoli llawer mwy effeithiol, cadarn a manwl er mwyn helpu i sicrhau diogelwch tomenni nas defnyddir.

en-gb	The Bill has been drafted in such a way as to give the Authority the ability to intervene to secure the stability of disused tips at different stages.
cy-gb	Mae'r Bil wedi'i ddrafftio mewn ffordd sy'n rhoi'r gallu i'r Awdurdod ymyrryd er mwyn sicrhau sefydlogrwydd tomenni nas defnyddir yn ystod camau gwahanol.

en-gb	Importantly, this includes the ability to pre-emptively take, or require, action if necessary.
cy-gb	Mae'n bwysig nodi bod hyn yn cynnwys y gallu i gymryd, neu fynnu, camau rhagataliol os oes angen.

en-gb	3.54 To deliver the required changes outlined above the Authority will be required to:
cy-gb	3.54 Er mwyn cyflwyno'r newidiadau gofynnol a amlinellir uchod, bydd yn ofynnol i'r Awdurdod wneud y canlynol:

en-gb	Implement the new regulatory regime,
cy-gb	Cyflwyno'r gyfundrefn reoleiddio newydd,

en-gb	Create and maintain a register of disused tips,
cy-gb	Creu a chadw cofrestr o domenni nas defnyddir,

en-gb	Conduct preliminary assessments to ensure resources are focused on disused tips which may pose a threat to human welfare,
cy-gb	Cwblhau asesiadau rhagarweiniol i sicrhau bod adnoddau yn canolbwyntio ar domenni nas defnyddir a allai fod yn fygythiad i les pobl,

en-gb	Conduct full assessments on disused tips where this is considered appropriate,
cy-gb	Cwblhau asesiadau llawn ar domenni nas defnyddir os credir bod hyn yn briodol,

en-gb	Identify and categorise tips which are deemed to pose a risk or could pose such a risk,
cy-gb	Nodi a chategoreiddio tomenni y credir eu bod yn peri risg neu a allai beri risg,

en-gb	Carry out general or detailed inspections, informed by tip categorisation and assessment,
cy-gb	Cynnal archwiliadau cyffredinol neu fanwl, wedi'u llywio gan y broses o gategoreiddio ac asesu tomenni,

en-gb	Ensue necessary routine maintenance specific to each tip, and
cy-gb	Sicrhau gwaith cynnal a chadw arferol angenrheidiol sy'n berthnasol i bob tomen, a

en-gb	Use powers to require action or to act itself, where it considers such action is necessary to prevent or deal with threats to the stability of disused tips or to stabilise disused tips or prevent a disused tip from becoming more unstable, to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	Defnyddio pwerau i'w gwneud yn ofynnol i eraill weithredu, neu i weithredu ei hun, pan fo’n ystyried bod angen cymryd camau o'r fath er mwyn atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomenni nas defnyddir neu sefydlogi tomenni nas defnyddir neu atal tomen nas defnyddir rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	This is supported by powers of entry, charging and compensation.
cy-gb	Cefnogir hyn gan bwerau mynediad, codi tâl a digolledu.

en-gb	3.55 The Authority will also provide an advisory function to encourage people, for example, the owners of disused tips to meet their responsibilities, or to help with matters arising in relation to a disused tip.
cy-gb	3.55 Hefyd, bydd yr Awdurdod yn darparu swyddogaeth gynghori er mwyn annog pobl, er enghraifft, perchnogion ar domenni nas defnyddir, i gyflawni eu cyfrifoldebau, neu i helpu gyda materion sy'n codi mewn perthynas â thomen nas defnyddir.

en-gb	It will also have the power to step in where those with responsibility cannot or will not do so, or where it considers that operations need to be carried out immediately.
cy-gb	Hefyd, bydd ganddo'r pŵer i ymyrryd mewn sefyllfaoedd pan nad yw'r rhai sydd â chyfrifoldeb yn gallu neu'n fodlon ymyrryd, neu os yw'n ystyried bod angen gweithredu ar unwaith.

en-gb	Assessment and registration of disused tips
cy-gb	Asesu a chofrestru tomenni nas defnyddir

en-gb	3.56 The 1969 Act does not confer a duty on local authorities to inspect and secure disused tips.
cy-gb	3.56 Nid yw Deddf 1969 yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i archwilio a diogelu tomenni nas defnyddir.

en-gb	As previously highlighted, it only provides for a permissive regime, that is reactive rather than proactive.
cy-gb	Fel y nodwyd yn flaenorol, mae'n darparu ar gyfer cyfundrefn ganiataol yn unig, sy'n adweithiol yn hytrach nag yn rhagweithiol.

en-gb	Prior to the Tylorstown slip in 2020 there was no complete set of data on disused coal tips in Wales.
cy-gb	Cyn tirlithriad Tylorstown yn 2020, nid oedd unrhyw set gyflawn o ddata ar gael ar domenni glo nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	Following the slide in 2020, the Welsh Government commissioned the Coal Authority to carry out a review of all coal tips in Wales, identifying their location, risk category and ownership type across local authorities.
cy-gb	Yn dilyn y tirlithriad yn 2020, comisiynodd Llywodraeth Cymru yr Awdurdod Glo i gynnal adolygiad o'r holl domenni glo yng Nghymru, gan nodi eu lleoliad, eu categori risg a'u math o berchnogaeth ar draws awdurdodau lleol.

en-gb	It took over two years to collect data on disused coal tips because there was no central register.
cy-gb	Cymerodd dros ddwy flynedd i gasglu data ar domenni glo nas defnyddir oherwydd nad oedd cofrestr ganolog.

en-gb	3.57 The work undertaken by the Coal Authority identified an inconsistent approach to record-keeping, with differences in the type of data recorded, and with some local authorities not keeping detailed records or tip plans.
cy-gb	3.57 Nododd gwaith yr Awdurdod Glo ddull anghyson o gadw cofnodion, gyda gwahaniaethau yn y math o ddata sy'n cael ei gofnodi, a'r ffaith nad yw rhai awdurdodau lleol yn cadw cofnodion manwl na chynlluniau o domenni.

en-gb	In addition, there was no consistent system for local authorities to assess and categorise risks.
cy-gb	Yn ogystal, nid oedd unrhyw system gyson i awdurdodau lleol asesu a chategoreiddio risgiau.

en-gb	As outlined in paragraph 3.18, the 1969 Act has several limitations.
cy-gb	Fel yr amlinellwyd ym mharagraff 3.18, mae nifer o gyfyngiadau i Ddeddf 1969.

en-gb	Policy objectives
cy-gb	Amcanion polisi

en-gb	3.58 Our policy objective is to ensure that each disused tip in Wales is assessed, categorised, and if needed its stability, and threats to stability, are monitored.
cy-gb	3.58 Ein hamcan polisi yw sicrhau bod pob tomen nas defnyddir yng Nghymru yn cael ei hasesu a’i chategoreiddio. Hefyd, os oes angen, bydd sefydlogrwydd tomenni a bygythiadau i'w sefydlogrwydd yn cael eu monitro.

en-gb	To effectively and proportionately achieve the objective of assessing, registering and monitoring disused tips, the Bill establishes a legal framework that requires the Authority to carry out certain functions.
cy-gb	Er mwyn cyflawni'r amcan o asesu, cofrestru a monitro tomenni nas defnyddir yn effeithiol ac yn gymesur, mae'r Bil yn sefydlu fframwaith cyfreithiol sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r Awdurdod gyflawni swyddogaethau penodol.

en-gb	3.59 The Authority will have powers to gather information and to assess and monitor all disused tips in Wales.
cy-gb	3.59 Bydd gan yr Awdurdod bwerau i gasglu gwybodaeth ac asesu a monitro'r holl domenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	These functions will be supported by a right of entry to land to enable it to carry out its functions and criminal offences are provided for in certain circumstances, for example where owners obstruct monitoring assessments or activities, and or refuse to provide information or access to land.
cy-gb	Bydd y swyddogaethau hyn yn cael eu hategu gan hawl mynediad i dir er mwyn i'r Awdurdod gyflawni ei swyddogaethau. Darperir ar gyfer troseddau mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft pan fydd perchnogion yn rhwystro asesiadau neu weithgareddau monitro, a/neu'n gwrthod darparu gwybodaeth neu fynediad i dir.

en-gb	3.60 The Bill places a duty on the Authority to compile an electronic register of disused tips in Wales that pose a threat to human welfare by reason of instability or could pose such a threat in the event of instability.
cy-gb	3.60 Mae'r Bil yn gosod dyletswydd ar yr Awdurdod i lunio cofrestr electronig o domenni nas defnyddir yng Nghymru sy'n fygythiad i les pobl oherwydd ansefydlogrwydd neu a allai beri bygythiad o'r fath os byddant yn mynd yn ansefydlog.

en-gb	The Bill provides the criteria for registration and sets out what must be included for each entry in the register.
cy-gb	Mae'r Bil yn darparu'r meini prawf ar gyfer cofrestru ac yn nodi'r hyn y mae'n rhaid ei gynnwys ar gyfer pob cofnod yn y gofrestr.

en-gb	This includes a map showing the area of a tip, information about the tip’s location and the tip’s category.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys map sy'n dangos arwynebedd tomen, gwybodaeth am leoliad y domen a chategori'r domen.

en-gb	The register is a central part of the new regime.
cy-gb	Mae'r gofrestr yn elfen ganolog o'r gyfundrefn newydd.

en-gb	Once established, the Authority will be responsible for the assessment and categorisation of disused tips in Wales.
cy-gb	Ar ôl ei sefydlu, bydd yr Awdurdod yn gyfrifol am asesu a chategoreiddio tomenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	3.61 Section 6 of the Bill places a duty on the Authority to compile and maintain an electronic register of disused tips.
cy-gb	3.61 Mae adran 6 o'r Bil yn gosod dyletswydd ar yr Awdurdod i lunio a chadw cofrestr electronig o domenni nas defnyddir.

en-gb	As part of the process of determining whether to include a tip in the register, the Authority must:
cy-gb	Fel rhan o'r broses o benderfynu a ddylid cynnwys tomen yn y gofrestr, rhaid i'r Awdurdod wneud y canlynol:

en-gb	Carry out a preliminary assessment in relation to every disused tip, to identify tips that may need to be included in it,
cy-gb	Cynnal asesiad rhagarweiniol o bob tomen nas defnyddir, er mwyn nodi tomenni y bydd angen eu cynnwys ar y gofrestr o bosibl,

en-gb	Produce a report for each preliminary assessment,
cy-gb	Llunio adroddiad ar gyfer pob asesiad rhagarweiniol,

en-gb	Carry out an additional preliminary assessment in relation to a disused tip where it is considered appropriate, because of a change in circumstances, or if information becomes available that was not available during the previous assessment,
cy-gb	Cynnal asesiad rhagarweiniol ychwanegol mewn perthynas â thomen nas defnyddir os credir ei bod yn briodol gwneud hynny, oherwydd newid mewn amgylchiadau, neu os oes gwybodaeth yn dod i'r amlwg nad oedd ar gael yn ystod yr asesiad blaenorol,

en-gb	Carry out a full assessment on tips identified by a preliminary assessment as a tip that may meet the criteria for registration and may need to be included in the register,
cy-gb	Cynnal asesiad llawn o domenni a nodwyd gan asesiad rhagarweiniol fel tomenni a allai fodloni'r meini prawf ar gyfer eu cofrestru ac y bydd angen eu cynnwys ar y gofrestr o bosibl,

en-gb	In certain circumstances, carry out a full assessment of tips that are already on the register, and
cy-gb	Mewn rhai amgylchiadau, cwblhau asesiad llawn o domenni sydd eisoes ar y gofrestr, a

en-gb	Produce a report for each assessment.
cy-gb	Llunio adroddiad ar gyfer pob asesiad.

en-gb	Preliminary Assessment/Full Assessment of a tip
cy-gb	Asesiad Rhagarweiniol/Asesiad Llawn o domen

en-gb	3.62 Sections 12 to 19 of the Bill set out the requirements regarding preliminary and full assessments of disused tips.
cy-gb	3.62 Mae adrannau 12 i 19 o'r Bil yn amlinellu'r gofynion yn ymwneud ag asesiadau rhagarweiniol ac asesiadau llawn o domenni nas defnyddir.

en-gb	The Authority will be required to undertake a preliminary assessment of all disused tips.
cy-gb	Bydd rhaid i'r Awdurdod gwblhau asesiad rhagarweiniol o'r holl domenni nas defnyddir.

en-gb	This will be a desk-based exercise to enable the Authority to identify which tips potentially pose a risk to human welfare.
cy-gb	Bydd hwn yn ymarferiad desg i alluogi'r Awdurdod i nodi pa domenni a allai beri risg i les pobl.

en-gb	This will inform whether a full assessment will be required.
cy-gb	Bydd yr ymarferiad hwn yn helpu i benderfynu a oes angen asesiad llawn ai peidio.

en-gb	3.63 Following a preliminary assessment, if it appears to the Authority that the criteria for registration may be met, the Authority must carry out a full assessment on a tip and produce a report of the assessment.
cy-gb	3.63 Yn dilyn asesiad rhagarweiniol, os yw'n ymddangos i'r Awdurdod y gellir bodloni'r meini prawf ar gyfer cofrestru, rhaid i'r Awdurdod gynnal asesiad llawn o domen a llunio adroddiad o'r asesiad.

en-gb	The Authority can also carry out an additional full assessment in relation to a disused tip that is already on the register where this is considered appropriate because of a change in circumstances or because new information has become available since the tip was previously subject to a full assessment.
cy-gb	Hefyd, mae'r Awdurdod yn gallu cwblhau asesiad llawn ychwanegol mewn perthynas â thomen nas defnyddir sydd eisoes wedi'i chofrestru os yw'n credu ei bod yn briodol gwneud hynny oherwydd newid mewn amgylchiadau neu oherwydd bod gwybodaeth newydd wedi dod i'r amlwg ers i'r domen gael ei hasesu'n llawn ddiwethaf.

en-gb	3.64 The Welsh Ministers will issue guidance on preliminary and full assessments which the Authority must have regard to.
cy-gb	3.64 Bydd Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi canllawiau ar asesiadau rhagarweiniol ac asesiadau llawn y mae'n rhaid i'r Awdurdod roi sylw iddynt.

en-gb	Registering a tip
cy-gb	Cofrestru tomen

en-gb	3.65 Once the Authority has conducted the necessary assessments, the Bill requires the Authority to give notice of the proposal to include the tip in the register to certain people, as set out in the Bill.
cy-gb	3.65 Unwaith y bydd yr Awdurdod wedi cwblhau'r asesiadau angenrheidiol, mae'r Bil yn ei gwneud yn ofynnol i'r Awdurdod hysbysu pobl benodol am y cynnig i gynnwys y domen ar y gofrestr, fel y nodir yn y Bil.

en-gb	This gives people the ability to make representations about the registration of a tip.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi cyfle i bobl gyflwyno sylwadau ar gofrestru tomen.

en-gb	Where the Authority decides that the criteria for registration are met, the tip must be included in the register.
cy-gb	Pan fydd yr Awdurdod yn penderfynu bod y meini prawf ar gyfer cofrestru wedi cael eu bodloni, rhaid cynnwys y domen ar y gofrestr.

en-gb	Information included in the electronic register will include the name of the tip, location, and category.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth sy'n cael ei chynnwys yn y gofrestr electronig yn cynnwys enw'r domen, y lleoliad, a'r categori.

en-gb	3.66 Section 8 the Bill provides Welsh Ministers with a regulation making power to require additional information to be included in the register but provides it must first consult with the Authority prior to making any regulations.
cy-gb	3.66 Mae adran 8 o'r Bil yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n ei gwneud yn ofynnol cynnwys gwybodaeth ychwanegol yn y gofrestr, ond mae'n darparu bod yn rhaid ymgynghori â'r Awdurdod gyntaf cyn gwneud unrhyw reoliadau.

en-gb	In addition, Section 20 provides Welsh Ministers with a power to amend the period for tip owners and interested persons to make representations to the Authority about including the tip on the register.
cy-gb	Yn ogystal, mae adran 20 yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru ddiwygio'r cyfnod y gall perchnogion ar domenni a phersonau â buddiant gyflwyno sylwadau i'r Awdurdod am gynnwys y domen yn y gofrestr.

en-gb	Removing a tip from the register
cy-gb	Tynnu tomen oddi ar y gofrestr

en-gb	3.67 Section 22 of the Bill includes provisions for the removal of a tip from the register after a full assessment concludes the criteria for registration are no longer met.
cy-gb	3.67 Mae adran 22 o'r Bil yn cynnwys darpariaethau ar gyfer tynnu tomen oddi ar y gofrestr ar ôl i asesiad llawn ddod i'r casgliad nad yw'r meini prawf ar gyfer cofrestru yn cael eu bodloni bellach.

en-gb	In this instance, the Authority must notify the tip owner(s) and any interested persons (as set out in the Bill) of its intention to remove the tip from the register.
cy-gb	Yn yr achos hwn, rhaid i'r Awdurdod hysbysu perchennog/perchnogion ar domen ac unrhyw bersonau â buddiant (fel y nodir yn y Bil) o'i fwriad i dynnu'r domen oddi ar y gofrestr.

en-gb	Owners and interested persons will have as a minimum 30 days to make representations to the Authority about the proposal to remove the tip from the register.
cy-gb	Bydd gan berchenogion a phersonau â buddiant o leiaf 30 diwrnod i gyflwyno sylwadau i'r Awdurdod ynglŷn â'r cynnig i dynnu'r domen oddi ar y gofrestr.

en-gb	This section also provides a power for the Welsh Ministers to amend, by way of regulations, the minimum period for making representations.
cy-gb	Hefyd, mae'r adran hon yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ddiwygio, trwy gyflwyno rheoliadau, y cyfnod lleiaf ar gyfer gwneud sylwadau.

en-gb	Category of disused tips
cy-gb	Categorïau o domenni nas defnyddir

en-gb	3.68 Section 24 requires the Authority to place a disused tip into one of four categories depending on the tip’s stability, potential for instability, and the tip’s threat to human welfare because of its instability or potential instability.
cy-gb	3.68 Mae adran 24 yn ei gwneud yn ofynnol i'r Awdurdod osod tomen nas defnyddir mewn un o bedwar categori gan ddibynnu ar sefydlogrwydd y domen, y potensial am ansefydlogrwydd, a bygythiad y domen i les pobl oherwydd ei hansefydlogrwydd neu ei hansefydlogrwydd posibl.

en-gb	It is proposed that the categories are based on a numeric system.
cy-gb	Cynigir y dylai'r categorïau fod yn seiliedig ar system rifol.

en-gb	This means that tips will be entered onto the register into category 1- 4, with 1 being tips that pose a higher level of potential threat and 4 the lowest.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd tomenni yn cael eu cofnodi ar y gofrestr yng nghategori 1-4, gyda thomenni categori 1 yn peri lefel uwch o fygythiad posibl, a thomenni categori 4 yn peri'r lefel isaf o fygythiad posibl.

en-gb	Public access to the register
cy-gb	Mynediad y cyhoedd at y gofrestr

en-gb	3.69 The Bill includes provision in section 9 for the public to have access to the register.
cy-gb	3.69 Mae'r Bil yn cynnwys darpariaeth yn adran 9 i'r cyhoedd gael mynediad at y gofrestr.

en-gb	Information available to the public will include the tip name, location, and category.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth sydd ar gael i'r cyhoedd yn cynnwys enw'r domen, ei lleoliad a'i chategori.

en-gb	The Authority will have discretion over the records it keeps and the approach it takes to recording the locations of disused tips, but as highlighted previously, Welsh Ministers will have the ability via regulations to require additional information that must be included in the register.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn gallu penderfynu pa gofnodion y mae'n eu cadw a'i ddull o gofnodi lleoliadau tomenni nas defnyddir, ond fel y nodwyd yn flaenorol, bydd Gweinidogion Cymru yn gallu defnyddio rheoliadau i'w gwneud yn ofynnol cynnwys gwybodaeth ychwanegol yn y gofrestr.

en-gb	Providing the public with access to the register is important in helping to improve public confidence through access to information.
cy-gb	Mae'n bwysig rhoi mynediad i'r cyhoedd at y gofrestr er mwyn helpu i wella hyder y cyhoedd drwy allu cael gafael ar wybodaeth.

en-gb	Assessments and reports
cy-gb	Asesiadau ac adroddiadau

en-gb	3.70 When considering this section, it is useful to refer to section 69 of the Bill which provides that the Authority must have regard to guidance given to it by Welsh Ministers when undertaking its functions.
cy-gb	3.70 Wrth ystyried yr adran hon, mae'n ddefnyddiol cyfeirio at adran 69 o'r Bil sy'n darparu bod yn rhaid i'r Awdurdod roi sylw i ganllawiau a roddir iddo gan Weinidogion Cymru wrth gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	It is proposed the methodology for full assessment, and content of assessment reports will be addressed in guidance.
cy-gb	Cynigir y bydd y canllawiau yn cynnwys gwybodaeth am y fethodoleg ar gyfer asesiad llawn a chynnwys adroddiadau asesu.

en-gb	This is consistent with the approach taken in the Bill generally and will provide the Welsh Ministers with flexibility and scope to determine the level of detail required for each guidance document.
cy-gb	Mae hyn yn gyson â’r dull gweithredu yn y Bil, a bydd yn rhoi hyblygrwydd a chwmpas i Weinidogion Cymru benderfynu ar lefel yr wybodaeth sydd ei hangen ar gyfer pob dogfen ganllaw.

en-gb	Management plans
cy-gb	Cynlluniau rheoli

en-gb	3.71 It is also proposed that Welsh Ministers will develop guidance for the Authority, which will include guidance on management plans.
cy-gb	3.71 Cynigir hefyd y bydd Gweinidogion Cymru yn datblygu canllawiau ar gyfer yr Awdurdod, a fydd yn cynnwys canllawiau ar gynlluniau rheoli.

en-gb	Whilst the Bill does not require the production of management plans, these will be important to the application of the regime.
cy-gb	Er nad yw'r Bil yn cynnwys gofyniad i greu cynlluniau rheoli, bydd cynlluniau o'r fath yn bwysig wrth gymhwyso'r gyfundrefn.

en-gb	The purpose of a management plan will be to detail tip specific information, and to provide a proactive, proportionate management strategy for a tip.
cy-gb	Pwrpas cynllun rheoli fydd darparu gwybodaeth am domen benodol, a darparu strategaeth reoli ragweithiol a chymesur ar gyfer tomen.

en-gb	This will include information and the details necessary to monitor and maintain the tip safety, alongside specific information on identifying and managing risks and the development of tip specific contingency plans.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys yr wybodaeth a'r manylion sydd eu hangen i fonitro a chynnal diogelwch y domen, ochr yn ochr â gwybodaeth benodol am nodi a rheoli risgiau a datblygu cynlluniau wrth gefn ar gyfer tomenni penodol.

en-gb	Management plans will be informed by the tip assessments and categorisation undertaken by the Authority.
cy-gb	Bydd cynlluniau rheoli yn cael eu llywio gan waith asesu a chategoreiddio tomenni yr Awdurdod.

en-gb	3.72 The guidance from Welsh Ministers will include guidance on the roles and responsibilities of the Authority, how the Authority’s role interacts with other public bodies, and guidance intended to assist private owner(s) of disused tips.
cy-gb	3.72 Bydd y canllawiau gan Weinidogion Cymru yn cynnwys canllawiau ar rolau a chyfrifoldebau'r Awdurdod, sut mae rôl yr Awdurdod yn rhyngweithio â chyrff cyhoeddus eraill, a chanllawiau sydd â'r bwriad o gynorthwyo perchennog/perchnogion preifat tomenni nas defnyddir.

en-gb	This will include guidance in relation to management plans and their content.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys canllawiau ar gynlluniau rheoli a'u cynnwys.

en-gb	The guidance will make it clear that the Welsh Ministers expect the Authority to produce management plans for the highest risk category of tips, (categories 1 and 2) and to consider on a case-by-case basis whether a management plan is considered appropriate for the lower rated category tips (category 3 and 4).
cy-gb	Bydd y canllawiau yn ei gwneud yn glir bod Gweinidogion Cymru yn disgwyl i'r Awdurdod lunio cynlluniau rheoli ar gyfer tomenni yn y categorïau risg uchaf (categorïau 1 a 2), ac ystyried fesul achos a yw cynllun rheoli yn briodol ar gyfer tomenni yn y categorïau risg isaf (categori 3 a 4).

en-gb	The guidance will cover scenarios such as emergency preparedness and incident response.
cy-gb	Bydd y canllawiau yn ymdrin â sefyllfaoedd fel parodrwydd ar gyfer argyfwng ac ymateb i ddigwyddiadau.

en-gb	The guidance will clarify that every tip location is unique, and each management plan is expected to detail the hazard potential, receptors at risk, emergency scenarios and response strategies.
cy-gb	Bydd y canllawiau yn egluro bod lleoliad pob tomen yn unigryw, a bod disgwyl i bob cynllun rheoli ddarparu gwybodaeth am y perygl posibl, derbynleoedd mewn perygl, sefyllfaoedd argyfwng a strategaethau ymateb.

en-gb	The guidance will set out an expectation that the plans crucially consider the site-specific constraints which may dictate emergency preparedness, incident response and remedial strategy.
cy-gb	Bydd y canllawiau yn cynnwys disgwyliad i'r cynlluniau ystyried y cyfyngiadau mewn  safleoedd penodol a allai bennu parodrwydd ar gyfer argyfwng, yr ymateb i ddigwyddiad a strategaeth adfer.

en-gb	Such constraints will include the proximity of ecologically designated sites, location of adjacent critical infrastructure or interactions with designated water courses.
cy-gb	Bydd cyfyngiadau o'r fath yn cynnwys agosrwydd safleoedd sydd wedi'u dynodi am resymau ecolegol, lleoliad seilwaith allweddol cyfagos neu ryngweithio â chyrsiau dŵr dynodedig.

en-gb	3.73 The guidance will set out that the Authority will be expected to work with other bodies to develop management plans for tips within their ownership, and the Authority itself will be expected to produce management plans for private tip owners, who for whatever reason are unable to or refuse to produce a management plan.
cy-gb	3.73 Bydd y canllawiau yn nodi y bydd disgwyl i'r Awdurdod weithio gyda chyrff eraill i ddatblygu cynlluniau rheoli ar gyfer tomenni o fewn eu perchnogaeth, a bydd disgwyl i'r Awdurdod ei hun lunio cynlluniau rheoli ar gyfer perchenogion ar domenni preifat, nad ydynt, am ba reswm bynnag, yn gallu llunio cynllun rheoli, neu'n barod i wneud hynny.

en-gb	The expectation is that all management plans are signed off by the Authority.
cy-gb	Y disgwyl yw y bydd yr holl gynlluniau rheoli yn cael eu cymeradwyo gan yr Awdurdod.

en-gb	Compensation
cy-gb	Digolledu

en-gb	3.74 The Bill contains rights of entry for an owner of land who is required, by the Authority, to carry out certain operations.
cy-gb	3.74 Mae'r Bil yn cynnwys hawliau mynediad ar gyfer perchennog ar dir os yw'r Awdurdod wedi'i gwneud yn ofynnol iddo gyflawni gweithrediadau penodol.

en-gb	It also provides that a person authorised by the Authority may enter land to enable the Authority to carry out its functions in relation to inspection, monitoring, assessment, operations, consequential works etc.
cy-gb	Hefyd, mae'n darparu bod person a awdurdodir gan yr Awdurdod yn gallu mynd ar dir er mwyn galluogi'r Awdurdod i gyflawni ei swyddogaethau mewn perthynas ag archwilio, monitro, asesu, gweithrediadau, gwaith canlyniadol ac ati.

en-gb	3.75 The Bill therefore has provisions relating to compensation in respect of situations including those where land is damaged, property is damaged, removed or disposed of, or if there is disturbance to the enjoyment of land because of operations, works or investigations.
cy-gb	3.75 Felly, mae gan y Bil ddarpariaethau yn ymwneud â digolledu mewn perthynas â sefyllfaoedd pan fo tir yn cael ei ddifrodi, eiddo yn cael ei ddifrodi, ei symud neu ei waredu, neu os oes tarfu ar y gallu i fwynhau’r tir oherwydd gweithrediadau, gwaith neu ymchwiliadau.

en-gb	Dealing with Tip instability and threats to tip instability
cy-gb	Ymdrin ag ansefydlogrwydd tomenni a bygythiadau i ansefydlogrwydd tomenni

en-gb	3.76 We have previously highlighted how the Welsh Government, working with the Coal Authority, has established a programme of work to identify the location, ownership and status of disused coal tips.
cy-gb	3.76 Rydym eisoes wedi nodi sut mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda'r Awdurdod Glo er mwyn sefydlu rhaglen waith i nodi lleoliad, perchnogaeth a statws tomenni glo nas defnyddir.

en-gb	The most recent data on disused coal tips in Wales can be found at Figure 1, which provides a breakdown of disused coal tips in Wales by local authority and category .
cy-gb	Mae'r data diweddaraf ar domenni glo nas defnyddir yng Nghymru i'w weld yn Ffigur 1, sy'n rhoi dadansoddiad o domenni glo nas defnyddir yng Nghymru fesul awdurdod lleol a chategori .

en-gb	 The Table lists disused tips in Categories D to A.  Category D is the category that poses the highest potential threat.
cy-gb	  Mae'r Tabl yn rhestru tomenni nas defnyddir yng Nghategorïau D i A.  Categori D yw'r categori sy'n peri'r bygythiad mwyaf posibl.

en-gb	“R” rated tips are those that are very unlikely to impact public safety, potentially removed or levelled and often built over.
cy-gb	Tomenni categori “R” yw'r rhai sy'n annhebygol iawn o effeithio ar ddiogelwch y cyhoedd, a allai gael eu gwaredu neu eu lefelu ac adeiledir drostynt yn aml.

en-gb	Under the Bill provisions, disused tips will have a numeric categorisation from 1 – 4, with 1 being the category that poses the highest potential threat.
cy-gb	O dan ddarpariaethau'r Bil, bydd gan domenni nas defnyddir gategori rhifol o 1 – 4, gyda chategori 1 yn gategori sy'n peri'r bygythiad mwyaf posibl.

en-gb	Figure 1 - (March 2024)
cy-gb	Ffigur 1 - (Mawrth 2024)

en-gb	(Ceredigion, Conwy, Denbighshire, Gwynedd, Newport and The Vale of Glamorgan have no recorded disused coal tips)
cy-gb	(Nid oes unrhyw domenni glo nas defnyddir wedi’u cofnodi yng Ngheredigion, Conwy, Sir Ddinbych, Gwynedd, Casnewydd a Bro Morgannwg)

en-gb	3.77 In 2020 the Welsh Government set up a grant scheme to enable local authorities to undertake maintenance works identified through the inspection process, including remedial works on disused tips, which have had slides, such as the one at Tylorstown.
cy-gb	3.77 Yn 2020, sefydlodd Llywodraeth Cymru gynllun grant i alluogi awdurdodau lleol i ymgymryd â gwaith cynnal a chadw a nodwyd trwy'r broses archwilio, gan gynnwys gwaith adfer ar domenni nas defnyddir sydd wedi cael tirlithriadau, fel yr un yn Nhylorstown.

en-gb	Local authorities submit bids into the grant scheme not only for their own disused tips but for any disused tips on private land, which require maintenance works.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn cyflwyno ceisiadau i'r cynllun grant nid yn unig ar gyfer eu tomenni nas defnyddir eu hunain ond hefyd ar gyfer unrhyw domenni nas defnyddir ar dir preifat y mae angen gwneud gwaith cynnal a chadw arnynt.

en-gb	£44.4 million has been committed up until the end of the financial year 24-25.
cy-gb	Ymrwymwyd cyfanswm o £44.4 miliwn hyd at ddiwedd blwyddyn ariannol 24-25.

en-gb	3.78 In its report the Law Commission highlighted that nearly all coal tips in Wales are disused, resulting in an increased burden on local authorities at a time when climate change is contributing to increased rainfall, which is increasing the risk of tips becoming unstable.
cy-gb	3.78 Nododd adroddiad Comisiwn y Gyfraith fod y rhan fwyaf o domenni glo yng Nghymru yn rhai nas defnyddir, sy'n arwain at fwy o faich ar awdurdodau lleol ar adeg pan fo newid yn yr hinsawdd yn cyfrannu at gynnydd mewn glawiad, gan gynyddu'r risg y bydd tomenni’n mynd yn ansefydlog.

en-gb	This problem is further compounded by the loss of specialist skills and knowledge (often due to retirement), which have not been replaced.
cy-gb	Mae'r broblem hon wedi’i gwaethygu ymhellach yn sgil colli sgiliau a gwybodaeth arbenigol (oherwydd pobl yn ymddeol yn aml), ac nid yw’r bwlch hwn yn cael ei lenwi.

en-gb	https://s3-eu-west-2.amazonaws.com/cloud-platform-e218f50a4812967ba1215eaecede923f/uploads/sites/30/2022/03/Regulating-Coal-Tip-Safety-in-Wales-Report.pdf
cy-gb	https://s3-eu-west-2.amazonaws.com/cloud-platform-e218f50a4812967ba1215eaecede923f/uploads/sites/30/2022/03/Rheoleiddio-Diogelwch-Tomennydd-Glo-yng-Nghymru-Adroddiad-Terfynol-Report-Welsh.pdf

en-gb	3.79 Most tips on the register are not likely to need complex remedial operations, but rather regular maintenance work to prevent tips from becoming unstable.
cy-gb	3.79 Nid yw'r rhan fwyaf o domenni ar y gofrestr yn debygol o fod angen gweithrediadau adfer cymhleth, ond yn hytrach waith cynnal a chadw arferol i atal tomenni rhag mynd yn ansefydlog.

en-gb	Under the current regime local authorities are not able to compel owners to carry out maintenance on privately owned tips, and there is no onus on owners to carry out routine inspection and maintenance, nor is there a power for local authorities to carry out minor maintenance works, such as drainage channel repairs, culvert repairs or erosion control.
cy-gb	O dan y gyfundrefn bresennol, nid yw awdurdodau lleol yn gallu gorfodi perchnogion i gynnal a chadw tomenni preifat, ac nid oes cyfrifoldeb ar berchnogion i gwblhau archwiliadau a gwaith cynnal a chadw arferol. Hefyd, nid oes pŵer gan awdurdodau lleol i wneud mân waith cynnal a chadw, megis atgyweirio sianeli draenio, atgyweirio cwlfertau neu reoli erydiad.

en-gb	Under the 1969 Act no action can be taken until there is a danger to the public, but it is the maintenance work that prevents tips from becoming a hazard.
cy-gb	O dan Ddeddf 1969, nid oes modd gweithredu mewn unrhyw ffordd nes bod perygl i'r cyhoedd, ond y gwaith cynnal a chadw sy'n atal tomenni rhag mynd yn beryglus.

en-gb	Routine maintenance work is far more cost effective than remediation works which are often very expensive.
cy-gb	Mae gwaith cynnal a chadw arferol yn llawer mwy cost-effeithiol na gwaith cyweirio, sy'n ddrud iawn yn aml.

en-gb	3.80 Taking these issues into consideration, and that the fact that the 1969 Act does allow local authorities considerable discretion in their approach to matters like risk assessment, categorisation of tips, monitoring and inspection, management and maintenance of records and enforcement, all strongly support and evidence the need for legislative change which will strengthen the management regime for disused tips and ensure the approach is consistent and proportionate.
cy-gb	3.80 O ystyried y materion hyn, a'r ffaith fod Deddf 1969 yn caniatáu cryn ddisgresiwn i awdurdodau lleol wrth ymdrin â materion fel asesu risg, categoreiddio tomenni, monitro ac archwilio, rheoli a chadw cofnodion a gorfodi, mae'r holl ffactorau hyn yn cefnogi’n gryf ac yn dangos tystiolaeth gadarn o'r angen am newid deddfwriaethol a fydd yn cryfhau'r gyfundrefn reoli ar gyfer tomenni nas defnyddir ac yn sicrhau bod y dull gweithredu yn gyson ac yn gymesur.

en-gb	3.81 Our policy objective is to ensure that the Authority will be proactive in its approach to the maintenance of disused tips and the prevention of tip instability; the Bill will enable the Authority to intervene at an earlier stage than is possible under the current system and it will be able to do the following:
cy-gb	3.81 Ein hamcan polisi yw sicrhau y bydd yr Awdurdod yn rhagweithiol yn ei ddull o gynnal a chadw tomenni nas defnyddir ac atal ansefydlogrwydd tomenni; bydd y Bil yn galluogi'r Awdurdod i ymyrryd yn gynt nag sy'n bosibl o dan y system bresennol, a bydd yn gallu gwneud y canlynol:

en-gb	Issue advice to disused tip owners and others on maintenance that is advisable in respect of the disused tip, or advice on how to undertake certain operations – this could be generic maintenance advice to ensure the safety of a tip or site-specific advice;
cy-gb	Rhoi cyngor i berchnogion ar domenni nas defnyddir ac eraill ar waith cynnal a chadw priodol ar gyfer y domen nas defnyddir, neu gyngor ar sut i ymgymryd â gweithrediadau penodol – gallai hyn fod yn gyngor cyffredinol ar waith cynnal a chadw er mwyn sicrhau diogelwch tomen, neu’n gyngor ar gyfer safle penodol;

en-gb	Recommend work to ensure the stability of a disused tip, or to ensure that the disused tip does not pose a threat to human welfare;
cy-gb	Argymell gwaith i sicrhau sefydlogrwydd tomen nas defnyddir, neu i sicrhau nad yw'r domen nas defnyddir yn fygythiad i les pobl;

en-gb	Where the Authority considers that operations need to be carried out immediately, for example, to prevent an emergency scenario, or in the case of an emergency event, the Authority may act without needing to give notice before undertaking the works.
cy-gb	Os yw'r Awdurdod o'r farn bod angen cyflawni gweithrediadau ar unwaith, er enghraifft, er mwyn atal argyfwng, neu os oes argyfwng wedi codi, caiff yr Awdurdod weithredu heb orfod rhoi hysbysiad cyn ymgymryd â’r gwaith.

en-gb	3.82 This section outlines the proposals in the Bill that will enable the Authority to effectively deal with tip instability and threats to tip stability, not just on land on which a disused tip is located, but on any land to prevent or deal with tip instability.
cy-gb	3.82 Mae'r adran hon yn amlinellu'r cynigion yn y Bil a fydd yn galluogi'r Awdurdod i ymdrin yn effeithiol ag ansefydlogrwydd tomenni a bygythiadau i sefydlogrwydd tomenni, nid yn unig ar dir lle mae tomen nas defnyddir wedi'i lleoli, ond ar unrhyw dir er mwyn atal neu ymdrin ag ansefydlogrwydd tomen.

en-gb	3.83 Under section 2 of the Bill, in pursuing its main objective the Authority must promote high standards in relation to the management of disused tips and threats to their stability.
cy-gb	3.83 O dan adran 2 o'r Bil, wrth geisio cyflawni ei brif amcan, rhaid i'r Awdurdod hyrwyddo safonau uchel mewn perthynas â rheoli tomenni nas defnyddir a bygythiadau i'w sefydlogrwydd.

en-gb	To help achieve this objective, the Authority will need to work extensively with stakeholders and provide advice on matters relating to a particular disused tip or on disused tips generally.
cy-gb	Er mwyn helpu i gyflawni'r amcan hwn, bydd angen i'r Awdurdod weithio'n helaeth gyda rhanddeiliaid a rhoi cyngor ar faterion yn ymwneud â thomen benodol nas defnyddir neu gyngor ar domenni nas defnyddir yn gyffredinol.

en-gb	Requiring an owner to carry out operations
cy-gb	Gofyniad i berchennog gyflawni gweithrediadau

en-gb	3.84 Section 33 of the Bill gives the Authority the power to give a notice to the owner of any land requiring them to undertake operations to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a tip or prevent a tip from becoming more unstable, to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	3.84 Mae adran 33 o'r Bil yn rhoi pŵer i'r Awdurdod roi hysbysiad i berchennog ar unrhyw dir yn ei gwneud yn ofynnol iddo ymgymryd â gweithrediadau i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu i sefydlogi tomen neu atal tomen rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	Prior to the issuing of a notice, we would expect the Authority to engage in discussions with landowners on the need for the operations and what they are expected to achieve.
cy-gb	Cyn dyroddi hysbysiad, byddem yn disgwyl i'r Awdurdod gynnal trafodaethau gyda thirfeddianwyr ynglŷn â'r angen am y gweithrediadau a'r hyn y disgwylir iddynt ei gyflawni.

en-gb	3.85 It will be important that the Authority engages in discussions with an owner of land prior to issuing a notice requiring works.
cy-gb	3.85 Bydd yn bwysig i'r Awdurdod gynnal trafodaethau gyda pherchnogion ar dir cyn dyroddi hysbysiad gyda gofyniad i wneud gwaith.

en-gb	This will provide an opportunity for landowners to make representations to the Authority about the expected works, in particular if they do not possess the technical or practical capacity or financial means to undertake the works expected by the Authority.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi cyfle i dirfeddianwyr gyflwyno sylwadau i'r Awdurdod am y gwaith disgwyliedig, yn enwedig os nad oes ganddynt y gallu technegol nac ymarferol, neu'r modd ariannol, i ymgymryd â'r gwaith a ddisgwylir gan yr Awdurdod.

en-gb	3.86 Welsh Ministers will issue guidance to the Authority on this matter, and the Authority must take this guidance into account when considering whether to exercise its powers to issue a notice under section 33.
cy-gb	3.86 Bydd Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi canllawiau i'r Awdurdod ar y mater hwn, a rhaid i'r Awdurdod ystyried y canllawiau hyn wrth benderfynu a ddylid arfer ei bwerau i ddyroddi hysbysiad o dan adran 33.

en-gb	3.87 Should the Authority issue a notice under section 33; the Bill provides a right of appeal to have it varied or cancelled under section 36.
cy-gb	3.87 Os yw'r Awdurdod yn penderfynu dyroddi hysbysiad o dan adran 33 mae'r Bil yn darparu hawl i apelio er mwyn amrywio neu ganslo'r hysbysiad o dan adran 36.

en-gb	The owner of land, or a person who is given a copy of the notice, will have 21 days in which to make an application.
cy-gb	Bydd gan berchennog ar dir, neu berson sy'n derbyn copi o'r hysbysiad, 21 diwrnod i wneud cais.

en-gb	There are several grounds which may be relied on to make an application.
cy-gb	Mae modd cyflwyno cais am sawl rheswm.

en-gb	A more detailed discussion on the appeal provisions is outlined at paragraphs 3.92 – 3.100.
cy-gb	Amlinellir trafodaeth fanylach ar y darpariaethau apêl ym mharagraffau 3.92 – 3.100.

en-gb	3.88 It is an offence if an owner of land fails to comply with the notice in the specified time frame.
cy-gb	3.88 Bydd perchennog ar dir yn cyflawni trosedd os yw'n methu â chydymffurfio â'r hysbysiad yn unol â'r amserlen benodedig.

en-gb	This will mean that they will be liable for a fine.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd yn wynebu dirwy.

en-gb	It is anticipated that effective communications and discussions will mean that any failure to comply with a notice is rare.
cy-gb	Rhagwelir y bydd cyfathrebu a thrafod effeithiol yn golygu mai prin iawn fydd unrhyw fethiant i gydymffurfio â hysbysiad.

en-gb	Authority’s power to carry out operations
cy-gb	Pŵer Awdurdod i gyflawni gweithrediadau

en-gb	3.89 The Authority will have the ability (under section 42) to carry out operations on land if it considers it necessary to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a disused tip or prevent a disused tip from becoming more unstable.
cy-gb	3.89 Bydd gan yr Awdurdod y gallu (o dan adran 42) i gyflawni gweithrediadau ar dir os yw'n ystyried ei bod yn angenrheidiol gwneud hynny er mwyn atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu sefydlogi tomen nas defnyddir neu atal tomen nas defnyddir rhag mynd yn fwy ansefydlog.

en-gb	It is expected that this power will be used in circumstances such as those where the Authority believes that owners are unable or unwilling to undertake the work themselves or following a successful appeal against a notice.
cy-gb	Disgwylir y bydd y pŵer hwn yn cael ei ddefnyddio mewn amgylchiadau pan fo'r Awdurdod o'r farn bod perchnogion yn methu â gwneud y gwaith eu hunain, neu'n amharod i wneud y gwaith, neu yn dilyn apêl lwyddiannus yn erbyn hysbysiad.

en-gb	3.90 Another circumstance where it might be beneficial for the Authority to have the flexibility to carry out operations itself, is the scenario where an appeal is ongoing, and circumstances change to such an extent that the Authority considers it necessary to act to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	3.90 Enghraifft arall o sefyllfa pan allai fod yn fanteisiol i'r Awdurdod gael yr hyblygrwydd i gyflawni gweithrediadau ei hun yw sefyllfa lle mae apêl yn parhau, a bod amgylchiadau'n newid i'r fath raddau fel bod yr Awdurdod o'r farn ei bod yn angenrheidiol gweithredu er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	3.91 In an emergency the Bill provides the Authority with a power under section 44 to enter land to carry out operations without first complying with the usual notice requirements, where it considers that operations need to be carried out immediately.
cy-gb	3.91 Mewn argyfwng, mae'r Bil yn rhoi pŵer i'r Awdurdod (o dan adran 44) fynd ar dir er mwyn cyflawni gweithrediadau heb gydymffurfio’n gyntaf â'r gofynion hysbysu arferol, os yw'n ystyried bod angen cyflawni gweithrediadau ar unwaith.

en-gb	In these circumstances, the Authority is not required to issue a notice to the owner of the land prior to carrying out the operations.
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hyn, nid yw'n ofynnol i'r Awdurdod roi hysbysiad i’r perchennog ar y tir cyn cyflawni'r gweithrediadau.

en-gb	However, once it has commenced operations the Authority must, as soon as possible, give the owner of the land notice that the operations have begun.
cy-gb	Fodd bynnag, unwaith y mae wedi dechrau gweithrediadau, rhaid i'r Awdurdod, cyn gynted â phosibl, roi hysbysiad i’r perchennog ar y tir bod y gweithrediadau wedi dechrau.

en-gb	The notice must contain certain information, including details of the threat or threats to human welfare that the operations are intended to avoid or reduce.
cy-gb	Rhaid i'r hysbysiad gynnwys gwybodaeth benodol, gan gynnwys manylion y bygythiad neu'r bygythiadau i les pobl y bwriedir i'r gweithrediadau eu hosgoi neu eu lleihau.

en-gb	Appeals
cy-gb	Apelau

en-gb	3.92 We recognise the importance of ensuring there are independent checks and balances built into the new regime.
cy-gb	3.92 Rydym yn cydnabod pwysigrwydd sicrhau bod y gyfundrefn newydd yn cynnwys dulliau cadw cydbwysedd annibynnol.

en-gb	This will help to ensure the regime is fair and ensures individuals are able to question, challenge and appeal decisions that have been made.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod y gyfundrefn yn deg a bod unigolion yn gallu cwestiynu, herio ac apelio yn erbyn penderfyniadau sydd wedi cael eu gwneud.

en-gb	Once the Authority is established one of the key responsibilities will be to build relationships with stakeholders, and in particular with owners of disused tips.
cy-gb	Unwaith y bydd yr Awdurdod wedi'i sefydlu, un o'i gyfrifoldebau allweddol fydd meithrin perthynas â rhanddeiliaid, yn enwedig perchnogion ar domenni nas defnyddir.

en-gb	A focus on building relationships will help to reduce the need for appeals and notices, as the Authority will have established routes for dialogue and engagement with stakeholders.
cy-gb	Bydd pwyslais ar feithrin perthnasoedd yn helpu i leihau'r angen am apelau a hysbysiadau, gan y bydd yr Awdurdod wedi sefydlu llwybrau ar gyfer deialog ac ymgysylltu â rhanddeiliaid.

en-gb	It is expected that in most cases matters of contention or disagreement can be resolved by engagement and dialogue between the Authority and tip owners and interested persons.
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o achosion, disgwylir y bydd modd datrys materion dadleuol neu anghytundeb trwy ymgysylltiad a deialog rhwng yr Awdurdod, perchnogion ar domenni a phersonau â buddiant.

en-gb	However, mutual agreement and resolution may not be possible in all cases, therefore, the Bill includes provisions for a formal appeal process. This is set out below.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'n bosibl na fydd modd cael pawb i gytuno ar y mater a datrys y mater ym mhob achos. Felly mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau ar gyfer proses apelio ffurfiol, a nodir isod.

en-gb	3.93 As outlined above at paragraph 3.84 the Authority will have the power to issue a notice to the owner of any land requiring them to undertake specified operations to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise or prevent a disused tip becoming more unstable, to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	3.93 Fel yr amlinellir uchod ym mharagraff 3.84, bydd gan yr Awdurdod y pŵer i ddyroddi hysbysiad yn ei gwneud yn ofynnol i berchennog ar unrhyw dir ymgymryd â gweithrediadau penodedig i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu i sefydlogi tomen nas defnyddir neu ei hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	The Bill includes the following approach for appeals in relation to these notices:
cy-gb	Mae'r Bil yn cynnwys y dull gweithredu canlynol ar gyfer apelau mewn perthynas â'r hysbysiadau hyn:

en-gb	Owners will have a right to apply to the Welsh Ministers to have such a notice varied or cancelled;
cy-gb	Bydd gan berchnogion hawl i wneud cais i Weinidogion Cymru i amrywio neu ganslo hysbysiad o'r fath;

en-gb	An interested person (this includes an occupier of the land or someone who has contributed to the need for operations) will also have a right to apply to have a notice varied or cancelled.
cy-gb	Bydd gan berson â buddiant (gan gynnwys meddiannydd y tir neu rywun sydd wedi cyfrannu at yr angen am weithrediadau) hawl i wneud cais i amrywio neu ganslo hysbysiad hefyd.

en-gb	3.94 The Bill sets out a number of grounds on which an owner and/or interested person can apply to have a notice varied or cancelled.
cy-gb	3.94 Mae'r Bil yn amlinellu nifer o resymau y gallai perchennog a/neu berson â buddiant wneud cais i amrywio neu ganslo hysbysiad ar eu sail.

en-gb	These include:
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys:

en-gb	There are no reasonable grounds to believe the operations are necessary to avoid or reduce threat to human welfare,
cy-gb	Nid oes unrhyw sail resymol dros gredu bod y gweithrediadau yn angenrheidiol er mwyn osgoi neu leihau bygythiad i les pobl,

en-gb	The operations are more extensive than necessary,
cy-gb	Mae'r gweithrediadau yn fwy helaeth nag sy'n angenrheidiol,

en-gb	The owner has already commenced different operations that will achieve the same effect, and
cy-gb	Mae'r perchennog eisoes wedi dechrau gweithrediadau gwahanol a fydd yn cael yr un effaith, a

en-gb	The owner is unable to meet the costs of the operations required by the notice (this ground of appeal is only available to the landowner).
cy-gb	Ni all y perchennog dalu costau'r gweithrediadau sy'n ofynnol gan yr hysbysiad (dim ond tirfeddiannwr sy'n gallu apelio ar y sail hon).

en-gb	3.95 The Bill includes provisions to address the scenario where an owner can apply to the Welsh Ministers for reimbursement of expenditure incurred where a notice to carry out works on a disused tip has been cancelled but some works have already been undertaken.
cy-gb	3.95 Mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau i ymdrin â sefyllfa pan fo perchennog yn gallu gwneud cais i Weinidogion Cymru i adennilll costau a ysgwyddwyd o ganlyniad i ganslo hysbysiad i wneud gwaith ar domen nas defnyddir ond bod rhywfaint o waith wedi'i wneud eisoes.

en-gb	3.96 The Bill provides for the applications outlined above to be determined by a person appointed by the Welsh Ministers.
cy-gb	3.96 Mae'r Bil yn darparu bod y ceisiadau a amlinellir uchod yn cael eu penderfynu gan berson a benodir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	We have proposed that Welsh Ministers appoint an officer from Planning and Environment Decision Wales (PEDW) to perform the role of an appointed person to determine an application, or to appoint an external party to perform the role of determining an application.
cy-gb	Rydym wedi cynnig y dylai Gweinidogion Cymru benodi un o swyddogion Penderfyniadau Cynllunio ac Amgylchedd Cymru (PEDW) i gyflawni swyddogaeth person penodedig i benderfynu ar gais, neu benodi unigolyn allanol i gyflawni'r swyddogaeth o benderfynu ar gais.

en-gb	This is a function that PEDW currently performs in relation to planning appeals and marine licensing appeals on behalf of Welsh Ministers.
cy-gb	Mae PEDW yn cyflawni'r swyddogaeth hon ar hyn o bryd mewn perthynas ag apelau cynllunio ac apelau trwyddedau morol ar ran Gweinidogion Cymru.

en-gb	3.97 As outlined in paragraph 3.89, under section 42 of the Bill the Authority will have a power to undertake operations on any land to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a disused tip or prevent a disused tip from becoming more unstable to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	3.97 Fel yr amlinellwyd ym mharagraff 3.89 o dan adran 42 o'r Bil, bydd gan yr Awdurdod bŵer i ymgymryd â gweithrediadau ar unrhyw dir i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu sefydlogi tomen nas defnyddir neu atal tomen nas defnyddir rhag mynd yn fwy ansefydlog er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	The Authority must give the notice to landowners and copies of the notice to interested parties – the notice will set out the Authority’s intention to carry out operations but there is no right of appeal against such notices.
cy-gb	Rhaid i'r Awdurdod roi'r hysbysiad i dirfeddianwyr a chopïau o'r hysbysiad i bartïon â buddiant - bydd yr hysbysiad yn nodi bwriad yr Awdurdod i gyflawni gweithrediadau, ond nid oes hawl i apelio yn erbyn hysbysiadau o'r fath.

en-gb	This is because:
cy-gb	Y rheswm am hyn yw:

en-gb	Where this occurs, the Authority will cover the upfront costs of the work (rather than the owner),
cy-gb	Pan fydd hyn yn digwydd, bydd yr Awdurdod yn talu costau ymlaen llaw y gwaith (yn hytrach na'r perchennog),

en-gb	No criminal penalties apply,
cy-gb	Nid oes unrhyw gosbau troseddol yn berthnasol,

en-gb	The owner would have 21 days’ notice of potential work on the land.
cy-gb	Byddai’r perchennog yn cael 21 diwrnod o rybudd am waith posibl ar y tir.

en-gb	If the owner wishes to refuse access, then the Authority would have to apply for a warrant to be issued by the Court, and
cy-gb	Os yw'r perchennog yn dymuno gwrthod mynediad, byddai'n rhaid i'r Awdurdod wneud cais i'r Llys ddyroddi gwarant, a

en-gb	The owner will be able to appeal any demand the Authority makes for a contribution to costs after the operations are completed.
cy-gb	Bydd y perchennog yn gallu apelio yn erbyn unrhyw ofyniad gan yr Awdurdod am gyfraniad at gostau ar ôl i'r gweithrediadau gael eu cwblhau.

en-gb	Appeals against contribution orders
cy-gb	Apelio yn erbyn gorchmynion cyfrannu

en-gb	3.98 In section 51 it is proposed the Authority will have the ability to recover from the owner of the land, expenses reasonably incurred in relation to investigations, operations and works of reinstatement necessary in consequence of those operations.
cy-gb	3.98 Yn adran 51 cynigir y bydd gan yr Awdurdod y gallu i adennill oddi wrth y perchennog ar y tir, dreuliau yr aethpwyd iddynt yn rhesymol mewn perthynas ag ymchwiliadau, gweithrediadau a gwaith adfer angenrheidiol o ganlyniad i'r gweithrediadau hynny.

en-gb	3.99 The Bill also includes provisions in section 49 in relation to contribution orders, where an owner of the land can seek a contribution towards expenses from a contributory.
cy-gb	3.99 Hefyd, mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau yn adran 49 mewn perthynas â gorchmynion cyfrannu, pan fo’r perchennog ar y tir yn gallu gwneud cais am gyfraniad at gostau gan gyfrannydd.

en-gb	The Bill sets out in section 46 who a contribution can be sought from, which includes:
cy-gb	Yn adran 46 mae'r Bil yn nodi gan bwy y mae modd gofyn am gyfraniad, sy'n cynnwys:

en-gb	A person who had an estate or interest in the land on which the disused tip is situated at any time in the 12 years before the notice was given to the owner,
cy-gb	Person yr oedd ganddo ystad neu fuddiant yn y tir y lleolir y domen arno ar unrhyw adeg yn y 12 mlynedd cyn y rhoddwyd yr hysbysiad i’r perchennog,

en-gb	A person who used the tip to deposit waste from a mine or quarry, and
cy-gb	Person a ddefnyddiodd y domen i ddyddodi gwastraff o fwynglawdd neu chwarel, a

en-gb	A person who caused or contributed to the need for the operations.
cy-gb	Pherson a achosodd neu a gyfrannodd at yr angen am y gweithrediadau.

en-gb	3.100 The Bill suggests the following approach in relation to:
cy-gb	3.100 Mae'r Bil yn awgrymu'r dull gweithredu canlynol mewn perthynas â:

en-gb	An owner’s right of appeal – A landowner may apply to the Court to cancel or vary a demand from the Authority for costs, where the Authority has carried out operations on land to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a tip or prevent it from becoming more unstable.
cy-gb	Hawl perchennog i apelio – Caiff tirfeddiannwr wneud cais i'r Llys i ganslo neu amrywio gofyniad gan yr Awdurdod am gostau, pan fo’r Awdurdod wedi cyflawni gweithrediadau ar dir i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu i sefydlogi tomen neu ei hatal rhag mynd yn fwy ansefydlog.

en-gb	A contributory’s right of appeal - A contributory may apply to the Court to vary a demand from a landowner to recover expenses the owner incurred complying with a notice.
cy-gb	Hawl cyfrannydd i apelio - Gall cyfrannydd wneud cais i'r Llys i amrywio gofyniad gan berchennog ar dir i adennill treuliau yr aeth y perchennog iddynt wrth gydymffurfio â hysbysiad.

en-gb	How the legislation enables sectors to operate more efficiently
cy-gb	Sut mae'r ddeddfwriaeth yn galluogi sectorau i weithredu'n fwy effeithlon

en-gb	3.101 The current regime in Wales to inspect, monitor and manage disused tips in Wales is fragmented, inconsistent and most importantly does not provide the safeguards robust enough to help prevent potential future landslides.
cy-gb	3.101 Mae'r gyfundrefn bresennol yng Nghymru ar gyfer archwilio, monitro a rheoli tomenni nas defnyddir yng Nghymru yn dameidiog, yn anghyson ac, yn bwysicaf oll, nid yw'n darparu mesurau diogelu digon cadarn i helpu i atal tirlithriadau posibl yn y dyfodol.

en-gb	The new regime has been designed to address the fractured management regime for disused tips, of which more than 90% of the tips that pose a higher level of potential threat are in the South Wales Valleys, which are already impacted by high levels of poverty.
cy-gb	Mae'r gyfundrefn newydd wedi cael ei chynllunio i fynd i'r afael â'r gyfundrefn reoli ddiffygiol ar gyfer tomenni nas defnyddir. Mae mwy na 90% o'r tomenni sy'n peri lefel uwch o fygythiad posibl wedi'u lleoli yng nghymoedd y De, sydd eisoes wedi'u heffeithio gan lefelau uchel o dlodi.

en-gb	Establishing a new body to implement the new regime will safeguard human welfare by introducing a proportionate and enforceable approach for the monitoring and management of disused tips in Wales, to reduce the likelihood of further slippages.
cy-gb	Bydd sefydlu corff newydd i gyflwyno'r gyfundrefn newydd yn diogelu lles pobl trwy gyflwyno dull cymesur y gellir ei orfodi o fonitro a rheoli tomenni nas defnyddir yng Nghymru, er mwyn lleihau'r tebygolrwydd o lithriadau eraill.

en-gb	3.102 We are already working in partnership with key stakeholders, such as NRW, the Coal Authority and local authorities, however, establishing a new body with responsibility for disused tip safety, will provide a clear framework for disused tip safety, for these bodies to work within.
cy-gb	3.102 Rydym eisoes yn gweithio mewn partneriaeth â rhanddeiliaid allweddol, fel CNC, yr Awdurdod Glo ac awdurdodau lleol. Fodd bynnag, bydd sefydlu corff newydd sy'n gyfrifol am ddiogelwch tomenni nas defnyddir yn darparu fframwaith clir ar gyfer diogelwch tomenni nas defnyddir i waith y cyrff hyn.

en-gb	The Authority will work with bodies that have experience of inspecting and maintaining disused coal tips, including entering service contracts.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn gweithio gyda chyrff sydd â phrofiad o archwilio a chynnal a chadw tomenni glo nas defnyddir, gan gynnwys ymrwymo i gytundebau gwasanaeth.

en-gb	This will help to build and further strengthen cross-disciplinary relationships and share best practice and guidance.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i feithrin a chryfhau cysylltiadau trawsddisgyblaethol a rhannu arferion gorau a chanllawiau.

en-gb	3.103 Under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 (WBFG Act) the Authority will be required to think about the longer-term impact of its decisions, work closely  with people and communities, and collaborate with other bodies.
cy-gb	3.103 O dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, bydd yn ofynnol i'r Awdurdod feddwl am effaith fwy hirdymor ei benderfyniadau, gweithio'n agos gyda phobl a chymunedau, a chydweithio â chyrff eraill.

en-gb	It must also adopt the five ways of working to achieve the well-being goals, one of which is to collaborate with public bodies to work effectively.
cy-gb	Hefyd, mae'n rhaid iddo fabwysiadu'r pum ffordd o weithio i gyflawni'r nodau llesiant, ac un ohonynt yw cydweithio â chyrff cyhoeddus i weithio'n effeithiol.

en-gb	Risk if legislation is not made
cy-gb	Risg o beidio â chyflwyno deddfwriaeth

en-gb	3.104 If the legislation is not made it would mean a significant risk of the issues and inconsistencies identified in the current regime under the 1969 Act  continuing.
cy-gb	3.104 Os na wneir y ddeddfwriaeth, mae risg sylweddol y gallai'r materion a'r anghysonderau a nodwyd yn y gyfundrefn bresennol o dan Ddeddf 1969 barhau.

en-gb	This could mean limited mitigation against the ongoing risk of slippage, which not only poses a risk to life, but also places considerable financial burdens on communities, local and national government.
cy-gb	Gallai hyn arwain at liniaru cyfyngedig yn erbyn y risg barhaus o dir yn llithro, sydd nid yn unig yn peri risg i fywydau pobl, ond hefyd yn gosod beichiau ariannol sylweddol ar gymunedau, llywodraeth leol a llywodraeth genedlaethol.

en-gb	We know that routine maintenance is far more cost effective than the costs associated with remediation, such as Tylorstown, where the costs of remediation are estimated to be around £20 million.
cy-gb	Rydym yn gwybod bod gwaith cynnal a chadw arferol yn llawer mwy cost-effeithiol na'r costau sy'n gysylltiedig â gwaith cyweirio, fel yn Nhylorstown lle amcangyfrifir bod y costau cyweirio oddeutu £20 miliwn.

en-gb	3.105 Furthermore, if the legislation is not made there is a risk that the current regulatory framework, which provides only permissive powers to local authorities, will continue to be implemented in a fragmented and inconsistent manner.
cy-gb	3.105 Yn ogystal, os na wneir y ddeddfwriaeth, mae risg y bydd y fframwaith rheoleiddiol presennol, sy'n darparu pwerau caniataol yn unig i awdurdodau lleol, yn parhau i gael ei weithredu mewn ffordd dameidiog ac anghyson.

en-gb	The current regime is a reactive approach, and its deficiencies are likely to only continue   if not addressed and radically reformed.
cy-gb	Mae'r gyfundrefn bresennol yn ddull adweithiol, ac mae ei diffygion yn debygol o barhau os nad ydynt yn cael sylw a’u diwygio'n llwyr.

en-gb	Not legislating will mean that mitigations and interventions will be limited by what the current legislation will permit.
cy-gb	Bydd peidio â deddfu yn golygu y bydd mesurau lliniaru ac ymyriadau yn cael eu cyfyngu gan yr hyn y mae deddfwriaeth bresennol yn ei ganiatáu.

en-gb	3.106 If we don’t transform the regime for the management of disused tips the legacy of the coal industry will not just continue to threaten our communities and infrastructure, but also our existing ecosystems, habitats, and wildlife.
cy-gb	3.106 Os nad ydym yn trawsnewid y gyfundrefn ar gyfer rheoli tomenni nas defnyddir, nid yn unig y bydd gwaddol y diwydiant glo yn parhau i fygwth ein cymunedau a'n seilwaith, bydd yn bygwth ein hecosystemau, ein cynefinoedd a'n bywyd gwyllt presennol hefyd.

en-gb	The impact of climate change, and in particular heavier rainfalls increases the risk of future landslips, landslides and subsidence linked to historic mining activities.
cy-gb	Mae effaith y newid yn yr hinsawdd, ac yn enwedig glaw trymach, yn cynyddu'r perygl yn y dyfodol o dirslipiadau, tirlithriadau ac ymsuddiant sy'n gysylltiedig â gweithgareddau mwyngloddio hanesyddol.

en-gb	Many disused tips provide thriving ecosystems, as well as support habitats and wildlife of considerable local, regional and national importance.
cy-gb	Mae llawer o domenni nas defnyddir yn darparu ecosystemau ffyniannus, ac yn cefnogi cynefinoedd a bywyd gwyllt o gryn bwysigrwydd lleol, rhanbarthol a chenedlaethol.

en-gb	These ecosystems should be preserved and protected and the proposals in the Bill will help to ensure their ongoing survival and ability to thrive.
cy-gb	Mae angen gwarchod a diogelu'r ecosystemau hyn, a bydd y cynigion yn y Bil yn helpu i sicrhau eu bod yn gallu goroesi a ffynnu yn y dyfodol.

en-gb	3.107 We continue to face significant and challenging risks of disused tip movement and slippages.
cy-gb	3.107 Rydym yn parhau i wynebu risgiau sylweddol a heriol sy'n deillio o domenni nas defnyddir yn symud ac yn llithro.

en-gb	The factors that contribute to this are not going to change, such as the number of sites, the extent and type of work needed to maintain and stabilise disused tips, climate impacts which are predicated to be more frequent and severe, and tip infrastructure that is ageing.
cy-gb	Nid yw'r ffactorau sy'n cyfrannu at hyn yn mynd i newid, megis nifer y safleoedd, lefel a math y gwaith sydd ei angen i gynnal a chadw a sefydlogi tomenni nas defnyddir, effeithiau hinsawdd, y rhagwelir y byddant yn fwy mynych ac yn fwy difrifol yn y dyfodol, a seilwaith tomenni sy'n heneiddio.

en-gb	These factors underline the need to legislate so as to create a regime that recognises these challenges.
cy-gb	Mae'r ffactorau hyn yn tanlinellu'r angen i ddeddfu er mwyn creu cyfundrefn sy'n cydnabod yr heriau hyn.

en-gb	3.108 Not making this legislation will represent a missed opportunity to be the first in the world to legislate to establish a robust, fit for purpose management regime for disused tips in Wales.
cy-gb	3.108 Bydd peidio â chyflwyno'r ddeddfwriaeth hon yn golygu ein bod yn colli cyfle i fod y wlad gyntaf yn y byd i ddeddfu i sefydlu cyfundrefn reoli gadarn sy'n addas i'r diben ar gyfer tomenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	This will also provide communities in Wales living near disused tips with the assurances and safeguards they need to feel safe and secure in their homes.
cy-gb	Hefyd, bydd y gyfundrefn newydd yn darparu sicrwydd a mesurau diogelu i gymunedau yng Nghymru sy'n byw wrth ymyl tomenni nas defnyddir er mwyn eu helpu i deimlo'n ddiogel yn eu cartrefi.

en-gb	3.109 The current approach is not a suitable long-term approach to the issues that manifest in relation to the instability of disused tips.
cy-gb	3.109 Nid yw'r dull presennol yn ddull hirdymor addas o ymdrin â’r problemau sy’n codi mewn perthynas ag ansefydlogrwydd tomenni nas defnyddir.

en-gb	As evidenced by the Law Commission report, there is a clear case to replace the current regime established by the 1969 Act and replace it with a new regulatory regime.
cy-gb	Fel mae adroddiad Comisiwn y Gyfraith yn ei nodi, mae yna ddadl gref dros ddisodli'r gyfundrefn bresennol a sefydlwyd gan Ddeddf 1969 a chyflwyno cyfundrefn reoleiddio newydd.

en-gb	Coal Tip Safety (Wales) White Paper
cy-gb	Papur Gwyn ar Ddiogelwch Tomenni Glo (Cymru)

en-gb	4.1 The Welsh Government’s proposals for the Bill were consulted on in the White Paper on A new regulatory framework for disused coal tips in Wales, which ran from 12 May 2022 to 4 August 2022.
cy-gb	4.1 Roedd cynigion Llywodraeth Cymru ar gyfer y Bil yn destun ymgynghoriad yn y Papur Gwyn ar Fframwaith rheoleiddio newydd ar gyfer tomenni glo nas defnyddir yng Nghymru, a gynhaliwyd rhwng 12 Mai 2022 a 4 Awst 2022.

en-gb	A total of 23 questions were included and respondents were able to respond via an online survey form, a dedicated email address or by post.
cy-gb	Cafodd cyfanswm o 23 o gwestiynau eu cynnwys ac roedd ymatebwyr yn gallu ymateb trwy ddefnyddio ffurflen arolwg ar-lein, cyfeiriad e-bost penodedig neu drwy’r post.

en-gb	4.2 The White Paper sought views on the policy proposals on the main building blocks of the new management regime, which were:
cy-gb	4.2 Roedd y Papur Gwyn yn gofyn am safbwyntiau ar y cynigion polisi ar gyfer prif nodweddion y gyfundrefn reoli newydd, sef:

en-gb	The creation of a Supervisory Authority,
cy-gb	Creu Awdurdod Goruchwylio,

en-gb	The development of a new “National Asset Register” for disused tips, and
cy-gb	Datblygu "Cofrestr Asedau Genedlaethol" newydd ar gyfer tomenni nas defnyddir, a

en-gb	The design of the assessment, categorisation, monitoring, inspections, and maintenance processes.
cy-gb	Dylunio’r prosesau asesu, categoreiddio, monitro, archwilio a chynnal a chadw.

en-gb	4.3 The consultation events took place during the phasing out of Covid-19 restrictions, therefore, a range of digital communications channels (e.g. WG channels, stakeholder newsletters and media) were utilised to inform targeted stakeholders of the White Paper publication, proposals, and timeframe.
cy-gb	4.3 Cynhaliwyd y digwyddiadau ymgynghori yn y cyfnod pan oedd cyfyngiadau Covid-19 yn cael eu llacio’n raddol, felly defnyddiwyd ystod o sianeli cyfathrebu digidol (e.e. sianeli Llywodraeth Cymru, cylchlythyrau rhanddeiliaid a'r cyfryngau) i hysbysu rhanddeiliaid wedi'u targedu am gyhoeddi'r Papur Gwyn, y cynigion, a'r amserlen.

en-gb	Summary of the responses 4.4 A total of 44 responses to the White Paper were received, 40 responses came from across Wales and 4 from respondents in England.
cy-gb	Crynodeb o'r ymatebion 4.4 Cafwyd cyfanswm o 44 o ymatebion i'r Papur Gwyn, gyda 40 o ymatebion o bob rhan o Gymru a 4 gan ymatebwyr yn Lloegr.

en-gb	Respondents included private individuals, a variety of organisations, elected representatives, private companies, academia, professional bodies, and local authorities.
cy-gb	Roedd yr ymatebwyr yn cynnwys unigolion preifat, sefydliadau amrywiol, cynrychiolwyr etholedig, cwmnïau preifat, academia, cyrff proffesiynol, ac awdurdodau lleol.

en-gb	4.5 A consultation summary response was published in November 2022.
cy-gb	4.5 Cyhoeddwyd crynodeb o'r ymatebion i'r ymgynghoriad ym mis Tachwedd 2022.

en-gb	The responses reflected a variety of perspectives and views, but were, in general, supportive of the proposals for legislation in the White Paper.
cy-gb	Roedd yr ymatebion yn adlewyrchu amrywiaeth o safbwyntiau, ond yn gyffredinol roeddent yn cefnogi’r cynigion ar gyfer deddfwriaeth yn y Papur Gwyn.

en-gb	Targeted engagement in 2022
cy-gb	Ymgysylltu wedi'i dargedu yn 2022

en-gb	4.6 The Welsh Government delivered several presentations on the White paper engaging with a broad section of stakeholders:
cy-gb	4.6 Darparodd Llywodraeth Cymru nifer o gyflwyniadau ar y Papur Gwyn gan ymgysylltu ag ystod eang o randdeiliaid:

en-gb	Information Commissioner’s Office (ICO)
cy-gb	Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth

en-gb	Institution of Civil Engineers (ICE) Wales Cymru
cy-gb	Sefydliad y Peirianwyr Sifil: Cymru

en-gb	Environmental Platform Wales (EPW)
cy-gb	Platfform yr Amgylchedd Cymru

en-gb	Rhondda Cwm Taff Committee
cy-gb	Pwyllgor Rhondda Cwm Taf

en-gb	Rural Payments Wales Stakeholder Forum (Farming                    organisations and landowners)
cy-gb	Fforwm Rhanddeiliaid Taliadau Gwledig Cymru (Sefydliadau ffermio a thirfeddianwyr)

en-gb	UK Environmental Law Association (UKELA) Wales Group
cy-gb	Grŵp Cymru Cymdeithas Cyfraith Amgylcheddol y DU (UKELA)

en-gb	Quarries National Joint Advisory Committee (QNJAC)
cy-gb	Cyd-bwyllgor Cenedlaethol Cynghori ar Chwareli (QNJAC)

en-gb	Public Health Wales
cy-gb	Iechyd Cyhoeddus Cymru

en-gb	Children in Wales
cy-gb	Plant yng Nghymru

en-gb	Children’s Rights Advisory Group (CRAG)
cy-gb	Y Grŵp Cynghori ar Hawliau Plant [CRAG)

en-gb	Welsh Local Government Association local Leaders Groups.
cy-gb	Grwpiau Arweinwyr Lleol Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

en-gb	4.7 Technical briefings were delivered to Senedd Members, Welsh MPs, media, and local authority leaders.
cy-gb	4.7 Cyflwynwyd sesiynau briffio technegol i Aelodau o’r Senedd, Aelodau Cymru o Senedd San Steffan, y cyfryngau ac arweinwyr awdurdodau lleol.

en-gb	Two public events were held online and two engagement events with young people organised in partnership with Children in Wales.
cy-gb	Cynhaliwyd dau ddigwyddiad cyhoeddus ar-lein a dau ddigwyddiad ymgysylltu â phobl ifanc a drefnwyd mewn partneriaeth â Plant yng Nghymru.

en-gb	One was an online event with young people from across Wales, the other was an in - person event at Neath Town Hall with young people from Neath Port Talbot.
cy-gb	Roedd y naill yn ddigwyddiad ar-lein gyda phobl ifanc o bob rhan o Gymru, a'r llall yn ddigwyddiad yn y cnawd yn Neuadd y Dref Castell-nedd gyda phobl ifanc o Gastell-nedd Port Talbot.

en-gb	4.8 The engagement followed the National Principles of Public Engagement in Wales, information was provided to relevant partner organisations and stakeholders.
cy-gb	4.8 Roedd y broses ymgysylltu yn dilyn Egwyddorion Cenedlaethol Ymgysylltu â'r Cyhoedd yng Nghymru, a darparwyd gwybodaeth i sefydliadau partner a rhanddeiliaid perthnasol.

en-gb	Policy Development following the White Paper consultation.
cy-gb	Datblygu Polisi yn dilyn yr ymgynghoriad Papur Gwyn.

en-gb	4.9 There is a monthly Technical Group meeting attended by representatives of local authorities, NRW and the Coal Authority.
cy-gb	4.9 Cynhelir cyfarfod Grŵp Technegol misol ac mae cynrychiolwyr awdurdodau lleol, CNC a'r Awdurdod Glo yn ei fynychu.

en-gb	Most recently during the active Bill drafting stage, officials have engaged with a variety of stakeholders in relation to the Bill’s proposals.
cy-gb	Yn fwyaf diweddar yn ystod cam gweithredol drafftio'r Bil, mae swyddogion wedi ymgysylltu ag amrywiaeth o randdeiliaid mewn perthynas â chynigion y Bil.

en-gb	For example, engagement has been carried out with the Association of British Insurers, the Royal Institute of Chartered Surveyors, the National Farmers’ Union, the Country Land and Business Association, Friends of the Earth Cymru and the Coal Action Network.
cy-gb	Er enghraifft, ymgysylltwyd â Chymdeithas Yswirwyr Prydain, Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig, Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr, y Gymdeithas Tir a Busnesau Cefn Gwlad, Cyfeillion y Ddaear Cymru a'r Rhwydwaith Gweithredu Glo.

en-gb	Presentations have been given to the Health Professions Advisory Group and academics with an interest in disused tips.
cy-gb	Rhoddwyd cyflwyniadau i'r Grŵp Cynghori Proffesiynau Iechyd ac academyddion sydd â diddordeb mewn tomenni nas defnyddir.

en-gb	4.10 Differences between the proposals contained in the White Paper consultation and the provisions contained in the Bill are outlined below.
cy-gb	4.10 Mae'r gwahaniaethau rhwng y cynigion sydd wedi'u cynnwys yn yr ymgynghoriad Papur Gwyn a'r darpariaethau sydd wedi'u cynnwys yn y Bil yn cael eu hamlinellu isod.

en-gb	The creation of a new Authority
cy-gb	Creu Awdurdod newydd

en-gb	4.11 The White Paper proposed the creation of a Supervisory Authority because no single existing body had the necessary expertise or capacity to implement the new management regime.
cy-gb	4.11 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig creu Awdurdod Goruchwylio oherwydd nad oedd gan unrhyw gorff presennol unigol yr arbenigedd na'r gallu angenrheidiol i gyflwyno'r gyfundrefn reoli newydd.

en-gb	4.12 The scope of the Authority remains as it was outlined in the White Paper, however, its role as an expert body has been reframed.
cy-gb	4.12 Mae cwmpas yr Awdurdod yr un fath â'r hyn a amlinellwyd yn y Papur Gwyn. Fodd bynnag, mae ei swyddogaeth fel corff arbenigol wedi cael ei hail-lunio.

en-gb	The Bill envisages the Authority, as an expert body, being advisory rather than prescriptive when carrying out its duties under the Bill, encouraging those who are responsible for disused tips to meet their responsibilities but also having effective and useable powers to step in where those with responsibility cannot or will not do so.
cy-gb	Mae'r Bil yn rhagweld y bydd yr Awdurdod yn gorff arbenigol a fydd yn cynghori yn hytrach na rhagnodi wrth gyflawni ei ddyletswyddau o dan y Bil, gan annog y rhai sy'n gyfrifol am domenni nas defnyddir i gyflawni eu cyfrifoldebau. Fodd bynnag, bydd gan yr Awdurdod bwerau effeithiol ac ymarferol i weithredu os nad yw'r rhai sydd â chyfrifoldeb yn gallu gweithredu neu'n fodlon gweithredu.

en-gb	The development of a new “National Asset Register” for disused tips
cy-gb	Datblygu "Cofrestr Asedau Genedlaethol" newydd ar gyfer tomenni nas defnyddir

en-gb	Meaning of tip
cy-gb	Ystyr tomen

en-gb	4.13 The White Paper considered whether separate definitions of tip were required in line with the Law Commission’s report and consulted on the possibility of including in the Bill the definition of a ‘de minimis’  tip.
cy-gb	4.13 Ystyriodd y Papur Gwyn a oedd angen diffiniadau ar wahân ar gyfer tomenni yn unol ag adroddiad Comisiwn y Gyfraith, ac ymgynghorodd ar y posibilrwydd o gynnwys y diffiniad o domen 'de minimis'  yn y Bil.

en-gb	Respondents were supportive of the White Paper proposal, but it was not included in the Bill because further policy development led to the conclusion that the inclusion of several definitions of tip would raise many operational issues and therefore was unfeasible.
cy-gb	Roedd yr ymatebwyr yn cefnogi cynnig y Papur Gwyn, ond ni chafodd ei gynnwys yn y Bil oherwydd bod gwaith datblygu polisi pellach wedi arwain at y casgliad y byddai cynnwys sawl diffiniad o domen yn creu llawer o broblemau gweithredol, ac felly nid oedd yn ddichonadwy.

en-gb	The meaning of tip in the Bill remains the same as in the 1969 Act.
cy-gb	Mae ystyr y gair tomen yn y Bil yn aros yr un fath ag ydyw yn Neddf 1969.

en-gb	 Page 26 of the White Paper A de minimis tip definition could identify tip features, which pose a suitably low or insignificant risk from multi-hazards as outlined in Chapter 4 and key elements of the regime could be applied proportionately or exempted in relation to these small tips, depending on whether they posed no risk to communities, critical infrastructure or the environment.
cy-gb	 Tudalen 26 o'r Papur Gwyn Gellid diffinio tomen de minimis yn domen ac iddi nodweddion lle mae’r risg o’r amryfal beryglon a amlinellir ym Mhennod 4 yn briodol isel neu’n fach iawn. Gellid defnyddio elfennau allweddol o'r gyfundrefn mewn ffordd gymesur ar gyfer y tomenni bach hyn, neu eu heithrio’n gyfan gwbl os nad ydynt yn peri unrhyw risg i gymunedau, i seilwaith hanfodol neu'r amgylchedd.

en-gb	4.14 However, rather than trying to exclude certain tips from the Bill based on specified characteristics, we have instead chosen to take a regulation-making power (section 81) which will allow us to revise the meaning of “disused tip” based on experience and practice once the Authority has been established and is fully operational.
cy-gb	4.14 Fodd bynnag, yn hytrach na cheisio eithrio rhai tomenni o'r Bil ar sail nodweddion penodol, rydym wedi dewis cymryd pŵer gwneud rheoliadau (adran 81) a fydd yn caniatáu i ni adolygu ystyr “tomen nas defnyddir”  ar sail profiad ac ymarfer unwaith y bydd yr Awdurdod wedi'i sefydlu ac yn gwbl weithredol.

en-gb	This would enable the fulfilment of the recommendations from the Law Commission on this issue.
cy-gb	Byddai hyn yn golygu bod modd gwireddu argymhellion Comisiwn y Gyfraith yn ymwneud â'r mater hwn.

en-gb	4.15 Tips located “wholly or partly in Wales” are captured within the definition of a “disused tip” for the purposes of the Bill.
cy-gb	4.15 Mae tomenni sydd wedi'u lleoli “yn gyfan gwbl neu'n rhannol yng Nghymru” wedi'u cynnwys yn y diffiniad o “domen nas defnyddir” at ddibenion y Bil.

en-gb	The Authority will have the power to act in respect of tips that cross the border, therefore the Authority will be able to exercise their functions in relation to tips that fall solely within Wales as well those that are partly in Wales and partly in England (cross- border tips).
cy-gb	Bydd gan yr Awdurdod y pŵer i weithredu mewn perthynas â thomenni sy'n croesi'r ffin, felly bydd yr Awdurdod yn gallu arfer ei swyddogaethau mewn perthynas â thomenni a leolir yn gyfan gwbl yng Nghymru yn ogystal â thomenni a leolir yn rhannol yng Nghymru ac yn rhannol yn Lloegr (tomenni trawsffiniol).

en-gb	Asset Register for Disused Tips
cy-gb	Cofrestr Asedau ar gyfer Tomenni nas Defnyddir

en-gb	4.16 The White Paper proposed a minimum content of the register, set out in subordinate legislation, in line with the Law Commission’s report recommending a consistent and coherent approach to data collection to avoid fragmentation.
cy-gb	4.16 Cynigiodd y Papur Gwyn ofynion sylfaenol o ran cynnwys y gofrestr, a bennir mewn is-ddeddfwriaeth, yn unol ag adroddiad Comisiwn y Gyfraith sy'n argymell dull cyson a chydlynol o gasglu data er mwyn osgoi data tameidiog.

en-gb	Further policy development strengthened this proposal by setting out the content of the asset register for disused tips on the face of the Bill and conferring regulation-making powers on the Welsh Ministers to amend the content of the register, after consultation with the Authority.
cy-gb	Roedd rhagor o waith datblygu polisi wedi cryfhau'r cynnig hwn trwy nodi cynnwys y gofrestr asedau ar gyfer tomenni nas defnyddir ar wyneb y Bil a rhoi pwerau rheoleiddio i Weinidogion Cymru ddiwygio cynnwys y gofrestr, ar ôl ymgynghori â'r Awdurdod.

en-gb	The design of the assessment, categorisation, monitoring, inspections and maintenance processes
cy-gb	Dylunio’r prosesau asesu, categoreiddio, monitro, archwilio a chynnal a chadw

en-gb	Hazard assessment
cy-gb	Asesu'r peryglon

en-gb	4.17 The White Paper proposed a hazard assessment tool measuring hazard levels as a foundation of the tip categorisation process.
cy-gb	4.17 Cynigiodd y Papur Gwyn offeryn asesu perygl sy'n mesur lefelau perygl fel sylfaen i'r broses categoreiddio tomenni.

en-gb	Further policy development reconceived the design of the hazard assessment to make it more sensible, pragmatic and operable.
cy-gb	Gwnaeth gwaith datblygu polisi pellach ail-lunio dyluniad yr asesiad o beryglon er mwyn ei wneud yn fwy synhwyrol, pragmatig ac ymarferol.

en-gb	The Bill therefore proposes a hazard assessment consisting of two interlocking steps, a desk-based preliminary assessment to gather initial information on the tip and to inform the Authority when deciding whether it is appropriate to proceed to the next step, in which case, a full assessment would take place before categorisation.
cy-gb	Felly, mae'r Bil yn cynnig asesiad o beryglon sy'n cynnwys dau gam cysylltiedig, sef asesiad desg rhagarweiniol i gasglu gwybodaeth gychwynnol am y domen a hysbysu’r Awdurdod wrth benderfynu a yw’n briodol  symud ymlaen i'r cam nesaf, ac os felly byddai asesiad llawn yn cael ei gynnal cyn categoreiddio.

en-gb	Categorisation
cy-gb	Categoreiddio

en-gb	4.18 The White Paper set out categories for disused tips, which were based on a hazard assessment and potential impact on receptors (e.g. schools, roads, houses and infrastructure).
cy-gb	4.18 Roedd y Papur Gwyn yn amlinellu categorïau ar gyfer tomenni nas defnyddir, a oedd yn seiliedig ar asesiad o beryglon ac effaith bosibl ar dderbynleoedd (e.e. ysgolion, ffyrdd, tai a seilwaith).

en-gb	Respondents agreed with the proposal.
cy-gb	Roedd yr ymatebwyr yn cytuno â’r cynnig.

en-gb	4.19 The Bill moves partially away from the categorisation system outlined in the White Paper as it focuses on the risks related to the stability of the tip rather than the impact of the hazard on receptors, but it maintains the numerical ordering of the White Paper, replacing the alphabetical system of the Coal Authority.
cy-gb	4.19 Mae'r Bil yn symud i ffwrdd yn rhannol o'r system gategoreiddio a amlinellwyd yn y Papur Gwyn gan ei fod yn canolbwyntio ar y risgiau sy'n gysylltiedig â sefydlogrwydd y domen yn hytrach nag effaith y perygl ar dderbynleoedd, ond mae'n cadw trefn rifiadol y Papur Gwyn, gan ddisodli system wyddor yr Awdurdod Glo.

en-gb	4.20 The Bill identifies four instead of five categories and ranks them from Category 1 which represents disused tips that pose the highest level of threat, to Category 4, which represents disused tips that pose the lowest level of threat.
cy-gb	4.20 Mae'r Bil yn nodi pedwar yn hytrach na phum categori, ac mae'n eu gosod mewn trefn o Gategori 1 sy'n cynrychioli tomenni nas defnyddir sy'n peri’r lefel uchaf o fygythiad, i Gategori 4 sy'n cynrychioli tomenni nas defnyddir sy'n peri'r lefel isaf o fygythiad.

en-gb	Details on categories will be set out in inspection guidance developed by the Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd manylion am gategorïau yn cael eu cynnwys mewn canllawiau archwilio i'w datblygu gan Weinidogion Cymru.

en-gb	4.21 The differences between the three systems are highlighted in Figure 2:
cy-gb	4.21 Mae'r gwahaniaethau rhwng y tair system yn cael eu dangos yn y Ffigur 2 isod:

en-gb	Figure 2 - Differences between the classification systems.
cy-gb	Ffigur 2 Gwahaniaethau rhwng y systemau categoreiddio.

en-gb	Coal Authority System
cy-gb	System yr Awdurdod Glo

en-gb	White Paper Proposed
cy-gb	Cynnig y Papur Gwyn

en-gb	Mines and Quarries (Disused Tips) (Wales) Bill
cy-gb	Bil Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni Nas Defnyddir) (Cymru)

en-gb	D
cy-gb	D

en-gb	Potential to cause risk to life known history of instability
cy-gb	Y potensial i achosi risg i fywyd, hanes hysbys o ansefydlogrwydd

en-gb	High
cy-gb	Uchel

en-gb	Category 1 – Highest level of threat to human welfare
cy-gb	Categori 1 - Lefel uchaf o fygythiad i les pobl

en-gb	Potential to cause risk to life no known history of instability
cy-gb	Y potensial i achosi perygl i fywyd, dim hanes hysbys o ansefydlogrwydd

en-gb	Medium
cy-gb	Canolig

en-gb	Category 2 – Medium level of threat to human welfare
cy-gb	Categori 2 - Lefel ganolig o fygythiad i les pobl

en-gb	Unlikely to cause risk to life to property
cy-gb	Annhebygol o achosi perygl i fywyd/eiddo

en-gb	Low Category 3 - Low level of threat to human welfare
cy-gb	Isel Categori 3 - Lefel isel o fygythiad i les pobl

en-gb	Minor tip/tip reclaimed/tip restored
cy-gb	Tomen fach neu domen wedi'i hadfer

en-gb	Very Low
cy-gb	Isel Iawn

en-gb	Category 4 – Lowest level of threat to human welfare
cy-gb	Categori 4 - Lefel isaf o fygythiad i les pobl

en-gb	Historical tip location
cy-gb	Lleoliad tomen hanesyddol

en-gb	Exempt(inactive)
cy-gb	Wedi'i heithrio (anweithredol)

en-gb	Tip clusters, Management Plans and Inspections/Appraisal.
cy-gb	Clystyrau o Domenni, Cynlluniau Rheoli ac Archwiliadau/Arfarniadau.

en-gb	4.22 The White Paper proposed tip clusters, management plans and a three-tiered approach to ongoing checks at set frequencies.
cy-gb	4.22 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig clystyrau o domenni, cynlluniau rheoli a dull tair haen o wiriadau parhaus ar amlder penodol.

en-gb	Respondents were mostly in favour of the proposals.
cy-gb	Roedd yr ymatebwyr o blaid y cynigion gan mwyaf.

en-gb	Further policy development informed our decision to not include tip clusters in the Bill because of the complexity in tip ownership and the challenge in identifying responsibility and liability.
cy-gb	Gwnaeth rhagor o waith datblygu polisi lywio ein penderfyniad i beidio â chynnwys clystyrau o domenni yn y Bil oherwydd natur gymhleth perchnogaeth tomenni a'r her o nodi cyfrifoldeb ac atebolrwydd.

en-gb	On the other proposals, Welsh Ministers will issue guidance that sets out the Welsh Ministers’ expectation that, whilst not a statutory duty, a management plan should be produced in respect of each disused tip on the register.
cy-gb	Ar gyfer y cynigion eraill, bydd Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi canllawiau sy'n nodi disgwyliad Gweinidogion Cymru, er nad yw'n ddyletswydd statudol, y dylid llunio cynllun rheoli mewn perthynas â phob tomen nas defnyddir ar y gofrestr.

en-gb	The guidance will clarify the expectation on the minimum content of management plans and inspections/appraisals.
cy-gb	Bydd y canllawiau yn egluro'r disgwyliad ar ofynion sylfaenol o ran cynnwys cynlluniau rheoli ac archwiliadau/arfarniadau.

en-gb	Management plans are considered important to the application of the regime and will be created by way of collaborative working between the Authority and landowners.
cy-gb	Ystyrir bod cynlluniau rheoli yn bwysig wrth gymhwyso'r gyfundrefn a byddant yn cael eu creu trwy gydweithio rhwng yr Awdurdod a thirfeddianwyr.

en-gb	The purpose of a management plan will be to detail tip specific information, and to provide proactive, proportionate management strategy and advice for a tip.
cy-gb	Pwrpas cynllun rheoli fydd darparu gwybodaeth am y domen benodol, a darparu cyngor a strategaeth reoli ragweithiol a chymesur ar gyfer tomen.

en-gb	This will include information and the details necessary to monitor and maintain the tip safely, alongside specific information on identifying and managing risks and the development of tip specific contingency plans.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys gwybodaeth a'r manylion sydd eu hangen i fonitro a chynnal a chadw’r domen yn ddiogel, ochr yn ochr â gwybodaeth benodol am nodi a rheoli risgiau a datblygu cynlluniau wrth gefn penodol i’r domen.

en-gb	Management plans will be informed by the tip assessments and categorisation undertaken by the Authority.
cy-gb	Bydd cynlluniau rheoli yn cael eu llywio gan broses yr Awdurdod o asesu a chategoreiddio tomenni.

en-gb	Maintenance
cy-gb	Cynnal a chadw

en-gb	4.23 The White Paper proposed the Supervisory Authority would be responsible for maintenance works on designated tips (category 1) , and that local authorities would be responsible for the maintenance of category 2 tips where appropriate, and owners responsible for the lower status tips (categories 3 and 4).
cy-gb	4.23 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig y byddai'r Awdurdod Goruchwylio yn gyfrifol am waith cynnal a chadw ar domenni dynodedig (categori 1), ac y byddai awdurdodau lleol yn gyfrifol am gynnal a chadw tomenni categori 2 pan fo hynny'n briodol, ac y byddai perchnogion yn gyfrifol am y tomenni â statws is (categorïau 3 a 4).

en-gb	This proposal has been altered to make the system more operable and proportionate, with owners remaining responsible for their tips.
cy-gb	Mae'r cynnig hwn wedi cael ei newid er mwyn sicrhau bod y system yn fwy ymarferol a chymesur a bod perchnogion yn parhau i fod yn gyfrifol am eu tomenni.

en-gb	4.24 The intention is that the Authority will issue advice, in management plans, to tip owners on maintenance required on the tip and will recommend work to ensure the stability of a tip, or to ensure that the tip does not pose a threat to human welfare.
cy-gb	4.24 Y bwriad yw y bydd yr Awdurdod yn rhoi cyngor, mewn cynlluniau rheoli, i berchnogion ar domenni ar y gwaith cynnal a chadw sydd angen ei wneud ar y domen, a bydd yn argymell gwaith i sicrhau sefydlogrwydd tomen, neu i sicrhau nad yw'r domen yn fygythiad i les pobl.

en-gb	This differs from the more formal maintenance agreements proposed in the White Paper.
cy-gb	Mae hyn yn wahanol i'r cytundebau cynnal a chadw mwy ffurfiol a gynigiwyd yn y Papur Gwyn.

en-gb	4.25 The Bill provides that the Authority must have regard to guidance given to it by Welsh Ministers when undertaking its functions.
cy-gb	4.25 Mae'r Bil yn darparu bod yn rhaid i'r Awdurdod roi sylw i ganllawiau a roddir iddo gan Weinidogion Cymru wrth gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	It is proposed Welsh Ministers will develop guidance for the Authority, which will include the expectation that management plans should be undertaken for the highest risk category of tips, (category 1 and 2) and discretionary for the lower rated category tips (category 3 and 4).
cy-gb	Cynigir y bydd Gweinidogion Cymru yn datblygu canllawiau ar gyfer yr Awdurdod, a fydd yn cynnwys y disgwyliad y dylid ymgymryd â chynlluniau rheoli ar gyfer tomenni yn y categori risg uchaf (categori 1 a 2) ac yn ddewisol ar gyfer tomenni yn y categorïau is (categori 3 a 4).

en-gb	4.26 The White Paper proposed that the Supervisory Authority could issue maintenance orders if owners failed to comply with maintenance agreements, the Bill envisages similar powers for the Authority.
cy-gb	4.26 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig y gallai'r Awdurdod Goruchwylio ddyroddi gorchmynion cynnal a chadw pe bai perchnogion yn methu â chydymffurfio â chytundebau cynnal a chadw, ac mae'r Bil yn rhagweld pwerau tebyg ar gyfer yr Awdurdod.

en-gb	The Authority will have power to give a notice to the owner of any land requiring them to undertake actions or operations to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a tip or prevent a tip from becoming more unstable, to avoid or reduce threats to human welfare.
cy-gb	Bydd gan yr Awdurdod bŵer i roi hysbysiad i berchennog unrhyw dir yn ei gwneud yn ofynnol iddo/iddynt ymgymryd â chamau neu weithrediadau i atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu i sefydlogi tomen neu atal tomen rhag mynd yn fwy ansefydlog, er mwyn osgoi neu leihau bygythiadau i les pobl.

en-gb	Failing to comply with such a notice within the specific time frame will be an offence – punishable with a  fine.
cy-gb	Bydd methu â chydymffurfio â hysbysiad o'r fath o fewn yr amserlen benodol yn drosedd, a’r gosb fydd dirwy.

en-gb	4.27 The Bill also provides for the Authority to have flexibility to carry out operations on land itself if it considers it necessary to prevent or deal with threats to the stability of a disused tip or to stabilise a disused tip or prevent a disused tip from becoming more unstable.
cy-gb	4.27 Hefyd, mae'r Bil yn darparu hyblygrwydd i'r Awdurdod gyflawni gweithrediadau ar dir ei hun os yw'n ystyried ei bod yn angenrheidiol gwneud hynny er mwyn atal neu ymdrin â bygythiadau i sefydlogrwydd tomen nas defnyddir neu sefydlogi tomen nas defnyddir neu atal tomen nas defnyddir rhag mynd yn fwy ansefydlog.

en-gb	It is expected that this power would be used if it believes that owners are unable or unwilling to undertake the work themselves or following a successful appeal against an earlier notice.
cy-gb	Disgwylir y byddai'r pŵer hwn yn cael ei ddefnyddio mewn amgylchiadau pan fo'r Awdurdod o'r farn bod perchnogion yn methu â gwneud y gwaith eu hunain, neu'n amharod wneud y gwaith eu hunain, neu yn dilyn apêl lwyddiannus yn erbyn hysbysiad cynharach.

en-gb	4.28 In addition, where the Authority considers that work is needed to be carried out immediately to avoid an emergency, it can carry out that work without having given prior notice.
cy-gb	4.28 Yn ogystal, os yw'r Awdurdod o'r farn bod angen gwneud gwaith ar unwaith er mwyn osgoi argyfwng, mae'n gallu gwneud y gwaith hwnnw heb roi hysbysiad ymlaen llaw.

en-gb	Similarly, the Bill also provides the Authority with a power to enter land if it considers that operations need to be carried out immediately.
cy-gb	Yn yr un modd, mae'r Bil yn rhoi pŵer i'r Awdurdod fynd ar dir os yw'n ystyried bod angen cyflawni gweithrediadau ar unwaith.

en-gb	The Authority will be not required to issue a notice to the owner of the land prior to accessing the land.
cy-gb	Ni fydd yn ofynnol i'r Awdurdod roi hysbysiad i berchennog y tir cyn mynd ar y tir.

en-gb	However, once it has commenced operations, the Authority must as soon as possible, give the owner of the land notice that the operations have begun.
cy-gb	Fodd bynnag, unwaith y mae wedi dechrau gweithrediadau, rhaid i'r Awdurdod, cyn gynted â phosibl, roi hysbysiad i berchennog y tir bod y gweithrediadau wedi dechrau.

en-gb	Enforcement, Charging and Appeals
cy-gb	Gorfodi, Codi Tâl ac Apelau

en-gb	Enforcement
cy-gb	Gorfodi

en-gb	4.29 The White Paper proposed a range of enforcement powers and associated offences.
cy-gb	4.29 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig ystod o bwerau gorfodi a throseddau cysylltiedig.

en-gb	These included powers of entry to disused tips and to land that needs to be crossed to access disused tips.
cy-gb	Roedd y rhain yn cynnwys pwerau mynediad i domenni nas defnyddir ac i dir y mae angen ei groesi er mwyn cyrraedd tomenni nas defnyddir.

en-gb	The White Paper proposed access without notice in emergency situations.
cy-gb	Roedd y Papur Gwyn yn cynnig mynediad heb hysbysiad mewn sefyllfaoedd argyfwng.

en-gb	The Bill contains provisions for powers to enter any land to carry out operations.
cy-gb	Mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau ar gyfer pwerau i fynd ar unrhyw dir er mwyn cyflawni gweithrediadau.

en-gb	As set out above, access without notice is permitted where a disused tip is unstable and the instability poses a threat to human welfare that requires immediate entry to the land.
cy-gb	Fel y nodwyd uchod, caniateir mynediad heb hysbysiad os yw tomen nas defnyddir yn ansefydlog a bod yr ansefydlogrwydd yn fygythiad i les pobl sy'n golygu bod angen cael mynediad ar unwaith i'r tir.

en-gb	There are protections in place for residential land, which mean if consent is not provided by the occupier, the Authority may not enter without a warrant.
cy-gb	Mae mesurau diogelu ar waith ar gyfer tir preswyl, sy'n golygu os nad yw'r meddiannydd yn rhoi caniatâd, ni chaiff yr Awdurdod gael mynediad heb warant.

en-gb	The Bill contains criminal sanctions for obstructing entry to land.
cy-gb	Mae'r Bil yn cynnwys cosbau troseddol am rwystro mynediad i dir.

en-gb	4.30 The White Paper also proposed a range of civil sanctions such as fixed monetary penalties, compliance notices, stop notices etc. These have not been included in the Bill.
cy-gb	4.30 Roedd y Papur Gwyn hefyd yn cynnig ystod o sancsiynau sifil megis cosbau ariannol penodedig, hysbysiadau cydymffurfio, hysbysiadau stop ac ati. Nid yw'r rhain wedi cael eu cynnwys yn y Bil.

en-gb	During the course of policy development, it was determined that their inclusion would make the regime overly bureaucratic and unwieldy.
cy-gb	Yn ystod y gwaith datblygu polisi, penderfynwyd y byddai cynnwys y sancsiynau hyn yn gwneud y gyfundrefn yn or-fiwrocrataidd ac yn anhydrin.

en-gb	It would be difficult for the Authority to administer and complex for landowners.
cy-gb	Byddai'n anodd i'r Awdurdod weithredu'r sancsiynau hyn a byddent yn gymhleth i dirfeddianwyr.

en-gb	It would also not foster the collaborative approach the Bill favours with a focus on the Authority providing advice and assistance.
cy-gb	Hefyd, ni fyddent yn meithrin y dull cydweithredol y mae'r Bil yn ei ffafrio gyda’r ffocws ar yr Awdurdod yn darparu cyngor a chymorth.

en-gb	4.31 However, the Bill does give the Authority flexibility in determining what level of intervention is required.
cy-gb	4.31 Fodd bynnag, mae'r Bil yn rhoi hyblygrwydd i'r Awdurdod wrth benderfynu pa lefel o ymyrraeth sydd ei hangen.

en-gb	For example, the Authority has the power to issue notices to owners of land to carry out operations on land or to undertake operations on land itself.
cy-gb	Er enghraifft, mae gan yr Awdurdod y pŵer i roi hysbysiadau i berchnogion ar dir i gyflawni gweithrediadau ar dir neu i'r Awdurdod ymgymryd â gweithrediadau ar dir ei hun.

en-gb	A person who fails to comply with a notice without reasonable excuse, is liable on summary conviction to an unlimited fine.
cy-gb	Os yw rhywun yn methu â chydymffurfio â hysbysiad heb esgus rhesymol, gallai wynebu dirwy ddiderfyn yn dilyn euogfarn ddiannod.

en-gb	4.32 The Bill also includes a comprehensive suite of offences to ensure compliance with the regime established in the Bill.
cy-gb	4.32 Mae'r Bil hefyd yn cynnwys cyfres gynhwysfawr o droseddau i sicrhau cydymffurfiaeth â'r gyfundrefn a sefydlir yn y Bil.

en-gb	Intentionally obstructing or interfering with the Authority carrying out inspections of, or monitoring activity on, disused tips,
cy-gb	Mynd ati’n fwriadol i rwystro’r Awdurdod neu ymyrryd â'r Awdurdod wrth iddo archwilio neu fonitro tomenni nas defnyddir,

en-gb	A landowner failing to comply with a notice issued by the Authority requiring them to carry out works on the land,
cy-gb	Perchennog ar dir yn methu â chydymffurfio â hysbysiad a ddyroddwyd gan yr Awdurdod sy'n ei gwneud yn ofynnol iddo wneud gwaith ar y tir,

en-gb	Intentionally obstructing or interfering with an investigation into whether operations on land are needed or the carrying out of operations,
cy-gb	Mynd ati’n fwriadol i rwystro neu ymyrryd ag ymchwiliad i weld a oes angen gweithrediadau ar dir neu wrth gyflawni gweithrediadau,

en-gb	Intentionally damaging or otherwise interfering with works completed in the course of operations required under the Bill,
cy-gb	Mynd ati’n fwriadol i ddifrodi neu ymyrryd fel arall â gwaith a gafodd ei wneud fel rhan o'r gweithrediadau sy'n ofynnol o dan y Bil,

en-gb	Failing to give information required by the Authority or knowingly or recklessly providing information which is false and misleading in a material respect, and
cy-gb	Methu â rhoi gwybodaeth sy'n ofynnol gan yr Awdurdod, neu ddarparu gwybodaeth sy'n anwir neu'n gamarweiniol mewn modd perthnasol yn fwriadol neu'n ddi-hid, a

en-gb	Intentionally obstructing a person exercising a power of entry under the Bill.
cy-gb	Rhwystro person sy'n arfer pŵer mynediad o dan y Bil yn fwriadol.

en-gb	Charging
cy-gb	Codi tâl

en-gb	4.33 The White Paper proposed a fair, proportionate and transparent charging scheme and the publication of guidance on how the power will be used.
cy-gb	4.33 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig cynllun codi tâl teg, cymesur a thryloyw ac yn cynnig cyhoeddi canllawiau ar sut y bydd y pŵer yn cael ei ddefnyddio.

en-gb	Under the Bill, the Authority will not have charging powers, but it will be able to recover costs when undertaking work on behalf of owners by giving a person a demand for the relevant sum.
cy-gb	O dan y Bil, ni fydd gan yr Awdurdod bwerau codi tâl, ond bydd yn gallu adennill costau wrth ymgymryd â gwaith ar ran perchnogion drwy roi gofyniad i berson am y swm perthnasol.

en-gb	A person who is given a demand and disputes the amount payable, may apply to the court to either vary or cancel the demand.
cy-gb	Caiff person y rhoddir gofyniad iddo ac sy’n anghytuno â'r swm sy'n daladwy, wneud cais i'r llys i naill ai amrywio neu ganslo'r gofyniad.

en-gb	4.34 Under the Bill, the Authority will also be able to charge for information, advice and assistance (section 3) and for administrative, technical, and professional service (section 68).
cy-gb	4.34 O dan y Bil, bydd yr Awdurdod hefyd yn gallu codi tâl am wybodaeth, cyngor a chymorth (adran 3) ac am wasanaeth gweinyddol, technegol a phroffesiynol (adran 68).

en-gb	4.35 The White Paper proposed that owners/occupiers should have the right to appeal against registration, imposition of maintenance orders and against the imposition of any charges for work under a maintenance order, where there is a disagreement about the costs.
cy-gb	4.35 Roedd y Papur Gwyn yn cynnig y dylai perchnogion/meddianwyr gael yr hawl i apelio yn erbyn cofrestru, gosod gorchmynion cynnal a chadw ac yn erbyn codi unrhyw dâl am waith o dan orchymyn cynnal a chadw, os oes anghytundeb ynglŷn â'r costau.

en-gb	The White Paper also proposed that appeals should be heard by Welsh Tribunals.
cy-gb	Hefyd roedd y Papur Gwyn yn cynnig mai Tribiwnlysoedd Cymru a ddylai ymdrin ag apelau.

en-gb	4.36 The Bill broadly reflects these proposals, for instance owners/occupiers have the right to make representation to the Authority about a proposal to register a disused tip, and they can appeal against a notice of carrying out operations to a person appointed by Welsh Ministers on various grounds, including affordability.
cy-gb	4.36 Mae'r Bil yn adlewyrchu'r cynigion hyn yn gyffredinol, er enghraifft mae gan berchnogion/meddianwyr yr hawl i gyflwyno sylwadau i'r Awdurdod am gynnig i gofrestru tomen nas defnyddir, a gallant apelio yn erbyn hysbysiad i gyflawni gweithrediadau i berson a benodir gan Weinidogion Cymru am resymau amrywiol, gan gynnwys fforddiadwyedd.

en-gb	4.37 The Bill also provides for the possibility for owners/contributories to appeal to the court in respect of contribution orders, they can ask to cancel or vary a demand from the Authority/landowners for costs, where the operations have been carried out on land to deal with a tip’s instability.
cy-gb	4.37 Hefyd, mae'r Bil yn darparu ar gyfer y posibilirwydd o berchnogion/cyfranyddion yn apelio i’r llys mewn cysylltiad â gorchmynion cyfrannu, a gallant ofyn am ganslo neu amrywio gofyniad gan yr Awdurdod/tirfeddianwyr am gostau, pan fo gweithrediadau wedi’u cyflawni ar dir er mwyn ymdrin ag ansefydlogrwydd tomen.

en-gb	Reasons for not consulting on a draft Bill
cy-gb	Rhesymau dros beidio ag ymgynghori ar Fil drafft

en-gb	4.38 There has been no formal consultation on a draft Bill.
cy-gb	4.38 Ni chynhaliwyd unrhyw ymgynghoriad ffurfiol ar Fil drafft.

en-gb	The provisions that are included in the Bill align, for the most part, with the provisions set out in the White Paper consultation.
cy-gb	Ar y cyfan, mae'r darpariaethau sydd wedi'u cynnwys yn y Bil yn cyd-fynd â'r darpariaethau a amlinellwyd yn yr ymgynghoriad Papur Gwyn.

en-gb	Where changes have occurred, these have been to create a simpler but more flexible approach, ensuring the provisions in the Bill are proportionate and reasonable.
cy-gb	Os oes newidiadau wedi'u gwneud, y rheswm am hynny oedd creu dull gweithredu symlach ond mwy hyblyg, gan sicrhau bod y darpariaethau yn y Bil yn gymesur ac yn rhesymol.

en-gb	The changes represent an evolution in approach, rather than a radical departure from the original intent.
cy-gb	Mae'r newidiadau'n cynrychioli esblygiad yn y dull gweithredu, yn hytrach na gwyriad sylfaenol o'r bwriad gwreiddiol.

en-gb	4.39 As outlined above, the White Paper consulted on the overall approach, and the general provisions included in this Bill.
cy-gb	4.39 Fel yr amlinellir uchod, ymgynghorodd y Papur Gwyn ar y dull gweithredu cyffredinol, a'r darpariaethau cyffredinol sydd wedi'u cynnwys yn y Bil hwn.

en-gb	It built on the Law Commission’s prior consultation on the existing regime, and how a new regime should function.
cy-gb	Roedd yn adeiladu ar ymgynghoriad blaenorol Comisiwn y Gyfraith ar y gyfundrefn bresennol, a sut y dylai cyfundrefn newydd weithredu.

en-gb	Additional details of the operational arrangements of the new regime are proposed to be set out in secondary legislation with relevant statutory guidance where appropriate.
cy-gb	Cynigir y bydd manylion ychwanegol am drefniadau gweithredol y gyfundrefn newydd yn cael eu cynnwys mewn is-ddeddfwriaeth gyda chanllawiau statudol perthnasol pan fo hynny'n briodol.

en-gb	Prior to the establishment of the Authority, a significant amount of statutory guidance will be developed by the Welsh Ministers and which the Authority must have regard to in exercising its functions.
cy-gb	Cyn sefydlu'r Awdurdod, bydd Gweinidogion Cymru yn datblygu llawer o ganllawiau statudol a bydd yn rhaid i'r Awdurdod roi sylw iddynt wrth arfer ei swyddogaethau.

en-gb	Once operational the Authority will develop further technical guidance.
cy-gb	Unwaith y bydd yn weithredol, bydd yr Awdurdod yn datblygu rhagor o ganllawiau technegol.

en-gb	4.40 Given that extensive consultation that has already taken place on the Law Commission’s report, and a comprehensive consultation plan of engagement was developed for the White Paper to inform the Bill development, the number of responses and ongoing engagement with key stakeholders throughout the development of the Bill, it was not considered necessary to consult on a draft Bill.
cy-gb	4.40 O ystyried bod ymgynghori helaeth eisoes wedi digwydd ar adroddiad Comisiwn y Gyfraith, a bod cynllun ymgysylltu ar gyfer ymgynghori cynhwysfawr wedi'i ddatblygu ar gyfer y Papur Gwyn i lywio datblygiad y Bil, nifer yr ymatebion ac ymgysylltiad parhaus â rhanddeiliaid allweddol ar hyd y broses o ddatblygu'r Bil, ni ystyriwyd bod angen ymgynghori ar Fil drafft.

en-gb	The Bill contains provisions to make subordinate legislation and issue determinations.
cy-gb	Mae'r Bil yn cynnwys darpariaethau i wneud is-ddeddfwriaeth a chyhoeddi penderfyniadau.

en-gb	Table 5.1 (subordinate legislation) and Table 5.2 (directions, codes and guidance) set out in relation to these:
cy-gb	Mae Tabl 5.1 (is-ddeddfwriaeth) a Thabl 5.2 (cyfarwyddydau, codau a chanllawiau) yn nodi'r canlynol mewn perthynas â'r rhain:

en-gb	the person upon whom, or the body upon which, the power is conferred;
cy-gb	y person neu’r corff y rhoddir y pŵer iddo;

en-gb	the form in which the power is to be exercised;
cy-gb	ar ba ffurf y mae’r pŵer i gael ei arfer;

en-gb	the appropriateness of the delegated power;
cy-gb	priodoldeb y pŵer dirprwyedig;

en-gb	the applied procedure, that is, whether it is “affirmative”, “negative”, or “no procedure”, together with reasons why it is considered appropriate.
cy-gb	y weithdrefn a gymhwysir - hynny yw, "cadarnhaol", "negyddol", neu "dim gweithdrefn", ynghyd â rhesymau pam yr ystyrir ei bod yn briodol.

en-gb	The Welsh Government will consult on the content of the subordinate legislation where it is considered appropriate to do so.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar gynnwys yr is-ddeddfwriaeth pan ystyrir ei bod yn briodol gwneud hynny.

en-gb	The precise nature of consultation will be decided when the proposals have been formalised.
cy-gb	Bydd union natur yr ymgynghoriad yn cael ei benderfynu pan fydd y cynigion wedi'u ffurfioli.

en-gb	Table 5.1:
cy-gb	Tabl 5.1:

en-gb	Summary of powers to make subordinate legislation in the provisions of the Mines and Quarries (Disused Tips) (Wales) Bill
cy-gb	Crynodeb o’r pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth yn narpariaethau Bil Tomenni Mwyngloddiau a Chwareli Nas Defnyddir (Cymru)

en-gb	Section
cy-gb	Adran

en-gb	Power conferred on
cy-gb	I bwy y rhoddir y pŵer

en-gb	Form
cy-gb	Ffurf

en-gb	Appropriateness of delegated power
cy-gb	Priodoldeb y pŵer dirprwyedig

en-gb	Procedure
cy-gb	Gweithdrefn

en-gb	Reason for procedure
cy-gb	Rheswm dros y weithdrefn

en-gb	Welsh Ministers
cy-gb	Gweinidogion Cymru

en-gb	Regulations
cy-gb	Rheoliadau

en-gb	Section 8 details the information that must be included in the register of disused tips.
cy-gb	Mae adran 8 yn nodi'r wybodaeth y mae'n rhaid ei chynnwys yn y gofrestr o domenni nas defnyddir.

en-gb	Paragraph (f) provides Welsh Ministers with a power to specify additional information that must be included in the register.
cy-gb	Mae paragraff (f) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru i bennu gwybodaeth ychwanegol y mae'n rhaid ei chynnwys yn y gofrestr.

en-gb	It is appropriate to take a regulation making power so Welsh Ministers have flexibility to reflect the experience, practice and feedback from users of the register.
cy-gb	Mae'n briodol cymryd pŵer i wneud rheoliadau fel bod gan Weinidogion Cymru hyblygrwydd i adlewyrchu profiad, ymarfer ac adborth defnyddwyr ar y gofrestr.

en-gb	Negative
cy-gb	Negyddol

en-gb	There is no power to reduce the list of information that must be included in the register.
cy-gb	Nid oes unrhyw bŵer i leihau'r rhestr o wybodaeth y mae'n rhaid ei chynnwys yn y gofrestr.

en-gb	Section 8(3) requires the Authority to be consulted before regulations are made.
cy-gb	Mae adran 8(3) yn ei gwneud yn ofynnol ymgynghori â'r Awdurdod cyn gwneud rheoliadau.

en-gb	Power to specify further information that must be included in the register is relatively minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer i bennu gwybodaeth ychwanegol y mae'n rhaid ei chynnwys yn y gofrestr yn gymharol fân yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	20(4)
cy-gb	20(4)

en-gb	Section 20 makes provision where the Authority proposes to register a tip.
cy-gb	Mae adran 20 yn gwneud darpariaeth pan fo'r Awdurdod yn bwriadu cofrestru tomen.

en-gb	It provides that a notice of proposed registration must specify the period within which someone may make representations.
cy-gb	Mae'n darparu bod yn rhaid i hysbysiad am gofrestriad arfaethedig nodi'r cyfnod ar gyfer cyflwyno sylwadau.

en-gb	Subsection (3)(e) stipulates that the period must be at least 30 days beginning with the day after the day on which the notice is given.
cy-gb	Mae is-adran (3)(e) yn pennu bod yn rhaid i'r cyfnod fod yn 30 diwrnod o leiaf sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y diwrnod y rhoddir yr hysbysiad.

en-gb	Subsection (4) provides Welsh Ministers with a power to change this minimum period.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru newid y cyfnod gofynnol hwn.

en-gb	As the Authority carries out its functions and the register is compiled, the experience may suggest that the minimum period for making representations may need to be reconsidered.
cy-gb	Wrth i'r Awdurdod gyflawni ei swyddogaethau ac wrth i'r gofrestr gael ei llunio, mae'n bosibl y bydd profiadau yn awgrymu bod angen ailystyried y cyfnod gofynnol ar gyfer cyflwyno sylwadau.

en-gb	A regulation making power is therefore considered appropriate.
cy-gb	Felly, ystyrir bod pŵer i wneud rheoliadau yn briodol.

en-gb	Power is limited to amending the minimum period within which someone may make representations and is considered minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer wedi'i gyfyngu i ddiwygio'r cyfnod gofynnol ar gyfer cyflwyno sylwadau ac mae'n cael ei ystyried yn fân bŵer yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	Section 22 makes provision where the Authority proposes to remove a tip from the register.
cy-gb	Mae adran 22 yn gwneud darpariaeth pan fo'r Awdurdod yn bwriadu tynnu tomen oddi ar y gofrestr.

en-gb	Subsection 22(3) provides that a notice of proposed deregistration must specify the period within which someone may make representations to the Authority about the proposal.
cy-gb	Mae is-adran 22(3) yn darparu bod yn rhaid i hysbysiad datgofrestru arfaethedig nodi'r cyfnod ar gyfer cyflwyno sylwadau am y cynnig i'r Awdurdod.

en-gb	Subsection (3)(d) stipulates that the period must be at least 30 days beginning with the day after the day on which the notice is given.
cy-gb	Mae is-adran (3)(d) yn pennu bod yn rhaid i'r cyfnod fod yn 30 diwrnod o leiaf sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y diwrnod y rhoddir yr hysbysiad.

en-gb	Subsection (4) provides Welsh Ministers with a power to change this minimum period.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru newid y cyfnod gofynnol hwn.

en-gb	As the Authority undertakes its functions and obtains experience in adding, and removing tips from the registers, this experience may suggest that the minimum period for making representations may need to be amended.
cy-gb	Wrth i'r Awdurdod gyflawni ei swyddogaethau a chael profiad o ychwanegu tomenni at y gofrestr, a'u tynnu oddi arni, mae'n bosibl y bydd y profiadau hyn yn awgrymu bod angen newid y cyfnod gofynnol ar gyfer cyflwyno sylwadau.

en-gb	Power is limited to amending the minimum period within which someone may make representations and is considered minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer wedi'i gyfyngu i ddiwygio'r cyfnod gofynnol ar gyfer cyflwyno sylwadau ac mae'n cael ei ystyried yn fân bŵer yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	Section 29 makes provision where the Authority proposes to make a notifiable change to an entry in the register.
cy-gb	Mae adran 29 yn gwneud darpariaeth pan fo'r Awdurdod yn cynnig gwneud newid hysbysadwy i gofnod yn y gofrestr.

en-gb	Subsection 29(2)(e) provides that a notice of a proposed change must specify the period within which someone may make representations about the proposal, and that the period must be at least 30 days beginning with the day after the day on which the notice is given.
cy-gb	Mae is-adran 29(2)(e) yn darparu bod yn rhaid i hysbysiad am newid arfaethedig bennu'r cyfnod ar gyfer cyflwyno sylwadau am y cynnig, a bod yn rhaid i'r cyfnod fod o leiaf 30 diwrnod sy’n dechrau â’r diwrnod ar ôl y diwrnod y rhoddir yr hysbysiad.

en-gb	As the Authority carries out its functions, in light of its experience it may be considered appropriate to amend the minimum period for making representations.
cy-gb	Wrth i'r Awdurdod gyflawni ei swyddogaethau, ar sail ei brofiad, gallai ystyried ei bod yn briodol newid y cyfnod gofynnol ar gyfer gwneud sylwadau.

en-gb	Power is limited to amending the minimum period within which someone may make representations, and is considered minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer wedi'i gyfyngu i ddiwygio'r cyfnod gofynnol ar gyfer cyflwyno sylwadau ac mae'n cael ei ystyried yn fân bŵer yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	Power places a duty on Welsh Ministers to make regulations in relation to the procedure to be followed by an appointed person in determining appeals under section 37.
cy-gb	Mae’r pŵer yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau mewn perthynas â'r weithdrefn sydd i'w dilyn gan berson penodedig wrth benderfynu ar apelau o dan adran 37.

en-gb	Section 38(3) provides an indication of the provisions that may be included in regulations and subsection (5) provides that the Welsh Ministers may create offences where there is a failure to comply with any requirement imposed by or under the Regulations.
cy-gb	Mae adran 38(3) yn rhoi syniad o'r darpariaethau y gellir eu cynnwys mewn rheoliadau, ac mae is-adran (5) yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru  greu troseddau am fethu â chydymffurfio ag unrhyw ofyniad a osodir gan neu o dan y Rheoliadau.

en-gb	The current detail of the appeal procedure is not yet known and the Welsh Ministers intend to consult on this.
cy-gb	Nid yw manylion presennol y weithdrefn apelio yn hysbys eto ac mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu ymgynghori ar y mater hwn.

en-gb	Flexibility is therefore needed to be able to implement a system that reflects responses received as part of the consultation process.
cy-gb	Felly, mae angen bod yn hyblyg er mwyn gallu gweithredu system sy'n adlewyrchu ymatebion sydd wedi dod i law fel rhan o'r broses ymgynghori.

en-gb	Furthermore, it may be necessary to amend the procedure in the future.
cy-gb	Ar ben hynny, efallai y bydd angen diwygio'r weithdrefn yn y dyfodol.

en-gb	Affirmative
cy-gb	Cadarnhaol

en-gb	The power requires the Welsh Ministers to set out an appeal procedure for an appointed person.
cy-gb	Mae'r pŵer yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio gweithdrefn apelio ar gyfer person penodedig.

en-gb	The affirmative procedure is therefore deemed appropriate to ensure it is subject to Senedd scrutiny and the Senedd’s agreement.
cy-gb	Felly, credir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol er mwyn sicrhau ei fod yn destun craffu gan y Senedd a chytundeb y Senedd.

en-gb	Power provides that the Welsh Ministers may make other provision (i.e. other than procedure) in connection with the determination of applications, by an appointed person, under section 37.
cy-gb	Mae'r pŵer yn darparu y caiff  Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth arall (h.y. ac eithrio gweithdrefn) mewn cysylltiad â phenderfynu ar geisiadau, gan berson penodedig, o dan adran 37.

en-gb	For example, provision in relation to rights of entry.
cy-gb	Er enghraifft, darpariaeth mewn perthynas â hawliau mynediad.

en-gb	This will influence the content of any regulations.
cy-gb	Bydd hyn yn dylanwadu ar gynnwys unrhyw reoliadau.

en-gb	Flexibility is therefore needed to be able to implement a system that reflects responses received as part of the consultation process.
cy-gb	Felly, mae angen bod yn hyblyg er mwyn gallu cyflwyno system sy'n adlewyrchu ymatebion sydd wedi dod i law fel rhan o'r broses ymgynghori.

en-gb	The power enables Welsh Ministers to make other provision in relation to the appeal procedure for an appointed person.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud darpariaeth arall mewn perthynas â'r weithdrefn apelio ar gyfer person penodedig.

en-gb	The affirmative procedure is deemed appropriate to ensure it is subject to Senedd scrutiny and the Senedd’s agreement.
cy-gb	Credir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol er mwyn sicrhau ei fod yn destun craffu gan y Senedd a chytundeb y Senedd.

en-gb	Power places a duty on Welsh Ministers to make regulations about the procedure to be followed, by an appointed person, in determining applications made under section 41, namely where an owner applies to be reimbursed by the Authority where a notice under section 33 has been cancelled and expenditure has been incurred in complying with it.
cy-gb	Mae'r pŵer yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau yn ymwneud â'r weithdrefn sydd i'w dilyn, gan berson penodedig, wrth benderfynu ar geisiadau sy'n cael eu gwneud o dan adran 41, sef pan fydd perchennog yn gwneud cais i gael ad-daliad gan yr Awdurdod pan fo hysbysiad o dan adran 33 wedi ei ganslo a bod y perchennog wedi mynd i gostau i gydymffurfio â'r hysbysiad.

en-gb	The current detail of the appeal procedure is not yet known and the Welsh Ministers intend to consult on this.
cy-gb	Nid yw manylion presennol y weithdrefn apelio yn hysbys eto ac mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu ymgynghori ar y mater hwn.

en-gb	Furthermore, it may be necessary to amend the procedure in the future.
cy-gb	Yn ogystal, mae'n bosibl y bydd angen diwygio'r weithdrefn  yn y dyfodol.

en-gb	Power provides that the Welsh Ministers may make other provision (i.e. other than procedure) in connection with the determination of applications, by an appointed person, under section 41.
cy-gb	Mae'r pŵer yn darparu y caiff  Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth arall (h.y. ac eithrio gweithdrefn) mewn cysylltiad â phenderfynu ar geisiadau, gan berson penodedig, o dan adran 41.

en-gb	The current detail of the appeal procedure is not yet known, and the Welsh Ministers intend to consult on this.
cy-gb	Nid yw manylion presennol y weithdrefn apelio yn hysbys eto, ac mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu ymgynghori ar y mater hwn.

en-gb	Flexibility is therefore needed to be able to implement a system that reflects responses received as part of the consultation process.
cy-gb	Felly, mae angen hyblygrwydd er mwyn gallu gweithredu system sy'n adlewyrchu ymatebion sydd wedi dod i law fel rhan o'r broses ymgynghori.

en-gb	A regulation making power is therefore considered appropriate.
cy-gb	Felly, ystyrir bod pŵer i wneud rheoliadau yn briodol.

en-gb	The power enables Welsh Ministers to make other provision in relation to the appeal procedure for an appointed person.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud darpariaeth arall mewn perthynas â’r weithdrefn apelio ar gyfer person penodedig.

en-gb	Power that enables the Welsh Ministers to amend section 55 to change the definition of “relevant public authority”.
cy-gb	Pŵer sy’n galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio adran 55 er mwyn newid y diffiniad o "awdurdod cyhoeddus perthnasol”.

en-gb	Elsewhere in the Bill (sections 56 and 57) the Authority has a power to require a relevant public authority to give information, and duties are placed on relevant public authorities to share information.
cy-gb	Mewn rhannau eraill o'r Bil (adrannau 56 a 57) mae gan yr Awdurdod bŵer i'w gwneud yn ofynnol i awdurdod cyhoeddus perthnasol roi gwybodaeth, a gosodir dyletswyddau ar awdurdodau cyhoeddus perthnasol i rannu gwybodaeth.

en-gb	It is possible, in the future, that it may be considered necessary to amend the definition and a regulation making power is therefore appropriate.
cy-gb	Yn y dyfodol, mae'n bosibl yr ystyrir bod angen diwygio'r diffiniad, ac felly mae pŵer i wneud rheoliadau yn briodol.

en-gb	Power enables the Welsh Ministers to amend the definition of “relevant public authority”, which is a central concept to a number of provisions in the Bill.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio'r diffiniad o "awdurdod cyhoeddus perthnasol", sy'n gysyniad canolog i nifer o ddarpariaethau yn y Bil.

en-gb	The affirmative procedure is deemed to be appropriate to ensure it is subject to Senedd scrutiny and the Senedd’s agreement.
cy-gb	Credir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol er mwyn sicrhau ei fod yn destun craffu gan y Senedd a chytundeb y Senedd.

en-gb	Power to make consequential, transitional etc. provision is required as it may, in future, become necessary to make amendments to ensure the Bill can continue to operate in accordance with the stated policy intent.
cy-gb	Mae pŵer i wneud darpariaeth ganlyniadol, drosiannol etc. yn ofynnol, oherwydd yn y dyfodol mae'n bosibl y bydd angen gwneud diwygiadau i sicrhau bod y Bil yn gallu parhau i weithredu yn unol â'r bwriad polisi a nodwyd.

en-gb	Negative unless Regulations modify any provision of primary legislation (which are subject to the affirmative procedure)
cy-gb	Negyddol oni bai bod Rheoliadau'n addasu unrhyw ddarpariaeth mewn deddfwriaeth sylfaenol (sy’n ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol).

en-gb	Power enables amendments to be made to primary legislation, where the affirmative procedure is considered appropriate.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi gwneud diwygiadau i ddeddfwriaeth sylfaenol, pan ystyrir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol.

en-gb	Power provides that the Welsh Ministers may modify the application of the Bill in relation to land in which the Authority has an estate or interest.
cy-gb	Mae'r pŵer yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru addasu cymhwyso'r Bil mewn perthynas â thir y mae gan yr Awdurdod ystad neu fuddiant ynddo.

en-gb	A regulation making power is appropriate as the Authority, when established, will not have an estate or interest in land.
cy-gb	Mae pŵer i wneud rheoliadau yn briodol oherwydd na fydd gan yr Awdurdod, pan fydd wedi'i sefydlu, ystad na buddiant mewn tir.

en-gb	If, at some point in the future, the Authority acquires an estate or interest in land, regulations are the most suitable way in which to ensure that the regime, with any necessary modifications, applies to the Authority.
cy-gb	Os yw’r Awdurdod, ar ryw adeg yn y dyfodol, yn caffael ystad neu fuddiant mewn tir, rheoliadau yw'r dull mwyaf addas o sicrhau bod y gyfundrefn, gydag unrhyw addasiadau angenrheidiol, yn gymwys i'r Awdurdod.

en-gb	The power enables Welsh Ministers to modify the application of the Bill.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i addasu cymhwysiad y Bil.

en-gb	The affirmative procedure is deemed appropriate to ensure it is subject to Senedd scrutiny and the Senedd’s agreement.
cy-gb	Credir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol er mwyn sicrhau ei fod yn destun craffu gan y Senedd a chytundeb y Senedd.

en-gb	Power that enables the Welsh Ministers to amend section 81 to change the definition of “disused tip” if the Quarries Regulations 1999 or the Mines Regulations 2014 are revoked or amended.
cy-gb	Pŵer sy'n galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio adran 81 i newid y diffiniad o "tomen nas defnyddir" os yw Rheoliadau Chwareli 1999 neu Reoliadau Mwyngloddiau 2014 yn cael eu dirymu neu eu diwygio.

en-gb	It is appropriate for this power to be a regulation making power as it allows for the amendment of a key definition, should the 1999 or 2014 Regulations be revoked or amended, to ensure the Bill can continue to operate in accordance with the stated policy intent and to reflect any change in the legislative landscape.
cy-gb	Mae'n briodol i'r pŵer hwn fod yn bŵer gwneud rheoliadau gan ei fod yn caniatáu diwygio diffiniad allweddol, os yw Rheoliadau 1999 neu 2014 yn cael eu dirymu neu eu diwygio, er mwyn sicrhau bod y Bil yn gallu parhau i weithredu yn unol â'r bwriad polisi a nodir a’i fod yn adlewyrchu unrhyw newid yn y dirwedd ddeddfwriaethol.

en-gb	Power enables the Welsh Ministers to amend the definition of “disused tip”, which is a central concept in the Bill.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddiwygio'r diffiniad o "tomen nas defnyddir", sy'n gysyniad canolog yn y Bil.

en-gb	The affirmative procedure is deemed to be appropriate to ensure it is subject to Senedd scrutiny and the Senedd’s agreement.
cy-gb	Credir bod y weithdrefn gadarnhaol yn briodol er mwyn sicrhau ei fod yn destun craffu gan y Senedd a chytundeb y Senedd.

en-gb	Power that enables the Welsh Ministers to provide that certain tips are not to be treated as a disused tip for the purpose of the Bill or regulations made under it.
cy-gb	Pŵer sy'n galluogi Gweinidogion Cymru i ddarparu na ddylid trin rhai tomenni fel tomenni nas defnyddir at ddibenion y Bil neu reoliadau a wneir odano.

en-gb	As the Authority carries out its functions under the new regime, experience may suggest that it may be appropriate to remove certain tips from the scope of the regime.
cy-gb	Wrth i'r Awdurdod gyflawni ei swyddogaethau o dan y gyfundrefn newydd, mae'n bosibl y bydd profiad yn awgrymu ei bod yn briodol dileu rhai tomenni o gwmpas y gyfundrefn.

en-gb	This power provides for that possibility and a regulation making power is considered appropriate.
cy-gb	Mae'r pŵer hwn yn darparu ar gyfer y posibilrwydd hwn, ac ystyrir bod pŵer i wneud rheoliadau yn briodol.

en-gb	The power enables Welsh Ministers to remove certain tips from the application of the Bill.
cy-gb	Mae'r pŵer yn galluogi Gweinidogion Cymru i bennu nad yw’r Bil yn gymwys i domenni penodol.

en-gb	Order
cy-gb	Gorchymyn

en-gb	Provision in relation to the commencement of specified sections in the Act.
cy-gb	Darpariaeth mewn perthynas â chychwyn adrannau penodedig yn y Ddeddf.

en-gb	Suitable for commencement by Order as coming into force needs to be timed to ensure delivery arrangements are in place.
cy-gb	Yn addas ar gyfer cychwyn drwy Orchymyn gan fod angen amseru'r dod i rym er mwyn sicrhau bod trefniadau cyflawni ar waith.

en-gb	No procedure
cy-gb	Dim gweithdrefn

en-gb	This Order relates to the commencement of specified provisions of the Bill.
cy-gb	Mae'r Gorchymyn hwn yn ymwneud â chychwyn darpariaethau penodedig y Bil.

en-gb	Schedule 1
cy-gb	Atodlen 1

en-gb	Paragraph 2(4)
cy-gb	Paragraff 2(4)

en-gb	Power for the Welsh Ministers, subject to certain limitations, to amend the number of members of the Authority.
cy-gb	Pŵer i Weinidogion Cymru, yn ddarostyngedig i rai cyfyngiadau, ddiwygio nifer aelodau'r Awdurdod.

en-gb	A regulation making power is appropriate as, once the Authority is established and carrying out it functions, certain experiences may support a change to the number.
cy-gb	Mae pŵer i wneud rheoliadau yn briodol oherwydd, unwaith y bydd yr Awdurdod wedi'i sefydlu ac yn cyflawni ei swyddogaethau, mae'n bosibl y bydd rhai profiadau yn cefnogi'r angen am newid nifer yr aelodau.

en-gb	Subsection (4) provides that the regulations must ensure that the number of non-executive members continues to exceed the number of executive members.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn darparu bod yn rhaid i'r rheoliadau sicrhau bod nifer yr aelodau anweithredol yn parhau i fod yn fwy na nifer yr aelodau gweithredol.

en-gb	Power is limited to amending the number of members of the Authority and is considered minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer wedi'i gyfyngu i ddiwygio nifer aelodau'r Awdurdod ac mae'n cael ei ystyried yn fân bŵer yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	Paragraph 3(g)
cy-gb	Paragraff 3(g)

en-gb	Power for the Welsh Ministers to specify a holder of an office, or member of staff or body, that may be disqualified from being a non-executive member of the Authority.
cy-gb	Pŵer i Weinidogion Cymru bennu deiliad swydd, neu aelod o staff neu gorff, a allai gael ei anghymhwyso rhag bod yn aelod anweithredol o'r Awdurdod.

en-gb	This power is considered appropriate as it enables the Welsh Ministers to keep this under review.
cy-gb	Ystyrir bod y pŵer hwn yn briodol gan ei fod yn galluogi Gweinidogion Cymru i adolygu'r mater hwn.

en-gb	Power is limited to a discrete area and is considered minor in the context of the overall regime.
cy-gb	Mae'r pŵer wedi'i gyfyngu i faes ar wahân ac mae'n cael ei ystyried yn fân bŵer yng nghyd-destun y gyfundrefn gyffredinol.

en-gb	Schedule 1 Paragraph 19(10)
cy-gb	Atodlen 1 Paragraff 19(10)

en-gb	Paragraph 19 requires the Authority to prepare a corporate plan for each planning period.
cy-gb	Mae paragraff 19 yn ei gwneud yn ofynnol i'r Awdurdod lunio cynllun corfforaethol ar gyfer pob cyfnod cynllunio.

en-gb	Sub-paragraph (9) defines planning period as “(a) the period of 3 years beginning with 1 October 2027, and (b) each subsequent period of 3 years”.
cy-gb	Mae is-baragraff (9) yn diffinio cyfnod cynllunio fel "(a) y cyfnod o 3 blynedd sy'n dechrau ag 1 Hydref 2027, a (b) pob cyfnod dilynol o 3 blynedd".

en-gb	Sub-paragraph (10) gives Welsh Ministers a regulation making power to amend sub-paragraph (9)(b).
cy-gb	Mae is-baragraff (10) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i ddiwygio is-baragraff (9)(b).

en-gb	The power is considered appropriate for regulations as it enables the Welsh Ministers to keep the planning period for the corporate plan under review.
cy-gb	Ystyrir bod y pŵer yn briodol ar gyfer rheoliadau gan ei fod yn galluogi Gweinidogion Cymru i adolygu'r cyfnod cynllunio ar gyfer y cynllun corfforaethol.

en-gb	Summary of powers to make directions in the provisions of the Mines and Quarries (Disused Tips) (Wales) BiIl
cy-gb	Crynodeb o’r pwerau i wneud cyfarwyddydau yn narpariaethau Bil Mwyngloddiau a Chwareli (Tomenni Nas Defnyddir) (Cymru)

en-gb	Direction
cy-gb	Cyfarwyddyd

en-gb	The Welsh Ministers may give the Authority directions in relation to the preparation of their statement of accounts.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru roi cyfarwyddydau i'r Awdurdod mewn perthynas â pharatoi eu datganiad o gyfrifon.

en-gb	This is appropriate as a direction is specific to the practical implementation of the Bill.
cy-gb	Mae hyn yn briodol gan fod cyfarwyddyd yn benodol i weithredu’r Bil yn ymarferol.

en-gb	The substance of the power to direct the Authority is set out on the face of the Bill which makes clear what a direction will require.
cy-gb	Mae sylwedd y pŵer i gyfarwyddo'r Awdurdod wedi'i nodi ar wyneb y Bil sy'n nodi'n glir yr hyn y bydd cyfarwyddyd ei angen.

en-gb	Directions will be technical in nature and largely deal with process, as such, a Senedd procedure is not considered appropriate.
cy-gb	Bydd pob cyfarwyddyd yn dechnegol ei natur ac yn ymdrin yn bennaf â phrosesau, ac oherwydd hynny, ni ystyrir bod gweithdrefn y Senedd yn briodol.

en-gb	Regulatory Impact Assessment Summary
cy-gb	Asesiad Effaith Rheoleiddiol - Crynodeb

en-gb	A Regulatory Impact Assessment has been completed for the Bill, the details are as follows.
cy-gb	Mae Asesiad Effaith Rheoleiddiol wedi'i gwblhau ar gyfer y Bil; mae'r manylion fel a ganlyn.

en-gb	There are no specific provisions in the Bill which charge expenditure to the Welsh Consolidated Fund.
cy-gb	Nid oes unrhyw ddarpariaethau penodol yn y Bil sy'n codi gwariant ar Gronfa Gyfunol Cymru.

en-gb	Table A
cy-gb	Tabl A

en-gb	The following table presents a summary of the costs and benefits for the Bill as a whole.
cy-gb	Mae'r tabl canlynol yn rhoi crynodeb o gostau a manteision y Bil yn ei gyfanrwydd.

en-gb	The table has been designed to present the information required under Standing Order 26.6 (viii) and (ix).
cy-gb	Lluniwyd y tabl i roi'r wybodaeth sy'n ofynnol o dan Reol Sefydlog 26.6 (viii) a (ix).

en-gb	Figures are rounded to the nearest £100,000.
cy-gb	Mae'r ffigurau wedi'u talgrynnu i'r £100,000 agosaf.

en-gb	Preferred option:
cy-gb	Opsiwn a ffefrir:

en-gb	To introduce a regulatory framework for disused tip safety, including the establishment of a new Authority.
cy-gb	Cyflwyno fframwaith rheoleiddio ar gyfer diogelwch tomenni nas defnyddir, gan gynnwys sefydlu Awdurdod newydd.

en-gb	1,120,300.00
cy-gb	1,120,300.00

en-gb	Total Economic Costs
cy-gb	Cyfanswm y Costau Economaidd

en-gb	Total:
cy-gb	Cyfanswm:

en-gb	£99.1 million
cy-gb	£99.1 miliwn

en-gb	Present value:
cy-gb	Gwerth presennol:

en-gb	Total Economic Benefits
cy-gb	Cyfanswm y Manteision Economaidd

en-gb	Net Present Value (NPV):
cy-gb	Gwerth Presennol Net:

en-gb	Administrative Cost
cy-gb	Y Gost Weinyddol

en-gb	Costs:
cy-gb	Costau:

en-gb	The cost of establishing and operating the Authority as proposed in the Bill includes setting up costs, staff and non-staff running costs, including creating and maintaining an asset register.
cy-gb	Mae'r gost o sefydlu a gweithredu yr Awdurdod fel y cynigir yn y Bil yn cynnwys costau sefydlu, costau staff a chostau rhedeg nad ydynt yn gostau staff, gan gynnwys creu a chynnal cofrestr asedau.

en-gb	The transitional period is taken as the first two years, up to the estimated point at which the regime goes live (1 April 2027).
cy-gb	Mae'r cyfnod pontio yn cael ei gymryd fel y ddwy flynedd gyntaf, hyd at y pwynt yr amcangyfrifir y bydd y gyfundrefn yn mynd yn fyw (1 Ebrill 2027).

en-gb	This includes both staff and non-staff costs during the transitional period in setting up the new body.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys costau staff a chostau nad ydynt yn gostau staff yn ystod y cyfnod pontio wrth sefydlu'r corff newydd.

en-gb	When the funding Welsh Government currently provides to the Coal Authority is taken into account, the additional cost of establishing and operating the new Authority is £97.8m across the appraisal period.
cy-gb	Pan fydd yr arian y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu ar hyn o bryd i'r Awdurdod Glo yn cael ei ystyried, y gost ychwanegol o sefydlu a gweithredu'r Awdurdod newydd yw £97.8m ar draws y cyfnod arfarnu.

en-gb	Type
cy-gb	Math

en-gb	Years
cy-gb	Blynyddoedd

en-gb	Cost (£million)
cy-gb	Cost (£miliwn)

en-gb	Transitional costs
cy-gb	Costau pontio

en-gb	2025-26 to 2026-27
cy-gb	2025-26 i 2026-27

en-gb	Recurrent salary costs under live regime
cy-gb	Costau cyflog rheolaidd o dan y gyfundrefn fyw

en-gb	Recurrent non-salary costs under live regime
cy-gb	Costau rheolaidd nad ydynt yn gysylltiedig â chyflogau o dan y gyfundrefn fyw

en-gb	Less Funding currently provided to the Coal Authority to undertake assessments)
cy-gb	Llai Cyllid a ddarperir ar hyn o bryd i'r Awdurdod Glo (i gynnal asesiadau)

en-gb	Total
cy-gb	Cyfanswm

en-gb	 £5.6million
cy-gb	 £5.6 miliwn

en-gb	 £92.2 million
cy-gb	 £92.2 miliwn

en-gb	 £97.8million
cy-gb	 £97.8 miliwn

en-gb	Cost-savings:
cy-gb	Arbedion costau:

en-gb	No cost-savings have been identified.
cy-gb	Nid oes unrhyw arbedion costau wedi'u canfod.

en-gb	Net administrative cost:
cy-gb	Cost weinyddol net:

en-gb	Compliance Costs
cy-gb	Costau Cydymffurfio

en-gb	The cost of implementing the regulatory framework as proposed includes the costs of each of the activities required by the regime, less those undertaken by the Authority from within its own staff, which are included as part of the administrative costs above.
cy-gb	Mae'r gost o weithredu'r fframwaith rheoleiddio fel y cynigir yn cynnwys costau pob un o'r gweithgareddau sy'n ofynnol gan y gyfundrefn, llai y rhai a gyflawnir gan yr Awdurdod gan ddefnyddio'i staff ei hun, sydd wedi'u cynnwys fel rhan o'r costau gweinyddol uchod.

en-gb	Note also that the urgent works will be covered by the existing grant funding Welsh Government currently provides the Coal Tip Safety Taskforce (Taskforce) (but which will transfer to the Authority from April 2027).
cy-gb	Sylwer hefyd y bydd y gwaith brys yn dod o dan y cyllid grant presennol y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddarparu ar hyn o bryd i'r Tasglu Diogelwch Tomenni Glo (Y Tasglu) (ond a fydd yn trosglwyddo i'r Awdurdod o fis Ebrill 2027).

en-gb	The cost of these urgent works is therefore not considered to be additional.
cy-gb	Felly, ni ystyrir bod cost y gwaith brys hwn yn gost ychwanegol.

en-gb	Activity
cy-gb	Gweithgaredd

en-gb	Cost (£millions)
cy-gb	Cost (£ miliwn)

en-gb	Urgent works
cy-gb	Gwaith brys

en-gb	PEDW
cy-gb	PEDW

en-gb	Less Coal Tip Safety Grant Scheme funding (covering urgent works)
cy-gb	Llai cyllid Cynllun Grant Diogelwch Tomenni Glo (yn cwmpasu gwaith brys)

en-gb	Transitional:
cy-gb	Pontio:

en-gb	Recurrent:
cy-gb	Rheolaidd:

en-gb	PV:
cy-gb	PV:

en-gb	Other Costs
cy-gb	Costau Eraill

en-gb	No other costs have been identified.
cy-gb	Ni nodwyd unrhyw gostau eraill.

en-gb	Unquantified Costs and Disbenefits
cy-gb	Costau ac Anfanteision heb eu Meintioli

en-gb	The programme of works envisaged under the proposed regime in accordance with the provisions of the Bill are quantifiable and have been estimated for the purpose of this RIA.
cy-gb	Mae'r rhaglen waith a ragwelir o dan y gyfundrefn arfaethedig yn unol â darpariaethau'r Bil yn fesuradwy ac fe'i hamcangyfrifwyd at ddibenion yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol (RIA) hwn.

en-gb	Benefits
cy-gb	Manteision

en-gb	Establishing a new regulatory framework for disused tip safety has quantified and unquantified benefits which include:
cy-gb	Mae gan y broses o sefydlu fframwaith rheoleiddio newydd ar gyfer diogelwch tomenni nas defnyddir fanteision wedi’u meintioli a heb eu meintioli:

en-gb	Avoided costs from the reduced likelihood and scale of disused tip failures which would require costly intervention.
cy-gb	Costau wedi’u hosgoi yn sgil y lleihad yn nhebygolrwydd a graddfa methiannau tomenni nas defnyddir a fyddai'n gofyn am ymyrraeth gostus.

en-gb	The frequency of these events is likely to increase as a result of climate change impacts,
cy-gb	Mae amlder y digwyddiadau hyn yn debygol o gynyddu o ganlyniad i effeithiau newid hinsawdd,

en-gb	Improvements in welfare value calculated from the recreational enhancements that can result from works actioned by the regime, and
cy-gb	Gwelliannau mewn gwerth lles wedi'u cyfrifo o'r gwelliannau hamdden a all ddeillio o waith a weithredir gan y gyfundrefn, a

en-gb	Employment benefits linked to the series of activities associated with the regime.
cy-gb	Manteision cyflogaeth sy'n gysylltiedig â'r gyfres o weithgareddau sy'n ymwneud â'r gyfundrefn.

en-gb	Unquantified benefits include healthcare benefits and avoided costs with particular emphasis on mental health improvements in the areas surrounding the disused tips; and environmental benefits due to increased prevention of disused tip failures which would likely result in biodiversity loss, risks to rivers or CO2 emissions associated with disused tip slides and their clear-up.
cy-gb	Mae manteision heb eu meintoli yn cynnwys manteision gofal iechyd a chostau wedi’u hosgoi gyda phwyslais arbennig ar welliannau iechyd meddwl yn yr ardaloedd o amgylch tomenni nas defnyddir; a manteision amgylcheddol oherwydd cynnydd yn y gwaith o atal methiannau tomenni nas defnyddir a fyddai'n debygol o arwain at golli bioamrywiaeth, risgiau i afonydd neu allyriadau CO2 sy'n gysylltiedig â llithriadau tomenni nas defnyddir a'r gwaith o'u clirio.

en-gb	Key Evidence, Assumptions and Uncertainties
cy-gb	Tystiolaeth Allweddol, Rhagdybiaethau ac Ansicrwydd

en-gb	The RIA builds upon the impact assessment carried out by the  and on the proposals in the Welsh Government  (2022).
cy-gb	Mae'r RIA yn adeiladu ar yr asesiad effaith a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith ac ar y cynigion ym Mhapur Gwyn ar Ddiogelwch Tomenni Glo (Cymru) Llywodraeth Cymru (2022).

en-gb	Historical evidence from previous disused coal tip failures have been used as the basis for analysis in the RIA.
cy-gb	Defnyddiwyd tystiolaeth hanesyddol o fethiannau blaenorol tomenni glo nas defnyddir fel sail ar gyfer y dadansoddiad yn yr RIA.

en-gb	The RIA draws on data from such sources as Stats Wales, University of Exeter and published academic journal articles on the impacts of landslides.
cy-gb	Mae'r RIA yn defnyddio data o ffynonellau fel Stats Cymru, Prifysgol Caerwysg ac erthyglau wedi’u cyhoeddi mewn cyfnodolion academaidd ar effeithiau tirlithriadau.

en-gb	With regard to uncertainties, a key consideration is the difficulty in predicting future disused tip failure events.
cy-gb	O ran ansicrwydd, un ystyriaeth allweddol yw'r anhawster wrth ragweld digwyddiadau methiannau tomenni nas defnyddir yn y dyfodol.

en-gb	This has been addressed using factors derived from the frequency of historical disused tip failures.
cy-gb	Aethpwyd i'r afael â hyn gan ddefnyddio ffactorau sy'n deillio o amlder methiannau hanesyddol tomenni nas defnyddir.

en-gb	Estimation and analysis of costs and benefits have been guided by HM Treasury’s Green Book and analysed in a timeframe of fifteen years .
cy-gb	Mae’r amcangyfrif a’r dadansoddiad o'r costau a'r manteision wedi cael eu harwain gan Lyfr Gwyrdd Trysorlys EF a'u dadansoddi mewn amserlen o bymtheg mlynedd .

en-gb	 The explanation for using a 15-year window is provided below.
cy-gb	 Mae'r esboniad ar gyfer defnyddio cyfnod amser o 15 mlynedd wedi'i ddarparu isod.

en-gb	The work of the Taskforce since 2020 has been an important source of evidence for the costings.
cy-gb	Mae gwaith y Tasglu ers 2020 wedi bod yn ffynhonnell dystiolaeth bwysig ar gyfer y costau.

en-gb	The Welsh Government has worked closely with the Coal Authority, NRW and local authorities to undertake and trial specific activities proposed in the Bill in relation to the disused coal tip estate.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi cydweithio'n agos â'r Awdurdod Glo, CNC ac awdurdodau lleol i gynnal a threialu gweithgareddau penodol a gynigir yn y Bil mewn perthynas â'r ystad tomenni glo nas defnyddir.

en-gb	This section outlines the options which have been evaluated in relation to the introduction of a new framework for the management, monitoring and maintenance of disused tips.
cy-gb	Mae'r adran hon yn amlinellu'r opsiynau sydd wedi'u gwerthuso mewn perthynas â chyflwyno fframwaith newydd ar gyfer rheoli, monitro a chynnal a chadw tomenni nas defnyddir.

en-gb	The following section will then consider the costs and benefits associated with each.
cy-gb	Yna bydd yr adran ganlynol yn ystyried y costau a'r manteision sy'n gysylltiedig â phob un.

en-gb	In developing the proposal, legal issues have been considered including legislative competence and human rights.
cy-gb	Wrth ddatblygu'r cynnig, ystyriwyd materion cyfreithiol gan gynnwys cymhwysedd deddfwriaethol a hawliau dynol.

en-gb	In addition, ‘on the ground’ work undertaken as part of the Taskforce’s work has allowed for further refining and testing to ensure the proposals considered are practically feasible.
cy-gb	Yn ogystal, mae gwaith 'ar lawr gwlad' a wnaed fel rhan o waith y Tasglu wedi caniatáu mireinio a phrofi pellach er mwyn sicrhau bod y cynigion a ystyrir yn ddichonadwy o safbwynt ymarferol.

en-gb	The above processes have shaped the development of a Bill which introduces a highly inter-connected, comprehensive regulatory framework – that is, it would not be possible to implement some elements of the regime without the others – it has therefore not been feasible to provide detailed options for each part of the regime.
cy-gb	Mae'r prosesau uchod wedi siapio'r gwaith o ddatblygu'r Bil sy'n cyflwyno fframwaith rheoleiddio cynhwysfawr cydgysylltiedig iawn - hynny yw, ni fyddai'n bosib gweithredu rhai elfennau o’r gyfundrefn heb y rhai eraill – felly ni fu'n ddichonadwy darparu opsiynau manwl ar gyfer pob rhan o’r gyfundrefn.

en-gb	The option of indefinitely extending the Taskforce, as an alternative to legislation, can be found as part of consideration of the ‘business as usual’ option below.
cy-gb	Gellir dod o hyd i'r opsiwn o ymestyn y Tasglu am gyfnod amhenodol, fel dewis arall yn lle deddfwriaeth, fel rhan o’r ystyriaeth o'r opsiwn 'busnes fel arfer' isod.

en-gb	The following options have been identified and explored:
cy-gb	Mae'r opsiynau canlynol wedi'u nodi a'u harchwilio:

en-gb	Option 1 – business as usual.
cy-gb	Opsiwn 1 – busnes fel arfer.

en-gb	Option 2 – introduction of a new regulatory framework for the management, monitoring and maintenance of disused tips, subdivided into:
cy-gb	Opsiwn 2 – cyflwyno fframwaith rheoleiddio newydd ar gyfer rheoli, monitro a chynnal a chadw tomenni nas defnyddir, wedi'i isrannu fel a ganlyn:

en-gb	Option 2A – adaptation of an existing body to act as Authority for the new regime; and
cy-gb	Opsiwn 2A – addasu corff sy'n bodoli eisoes i weithredu fel Awdurdod ar gyfer y gyfundrefn newydd; a

en-gb	Option 2B – introduction of a new public body to act as Authority for the new regime.
cy-gb	Opsiwn 2B – cyflwyno corff cyhoeddus newydd i weithredu fel Awdurdod ar gyfer y gyfundrefn newydd.

en-gb	Option 1:
cy-gb	Opsiwn 1:

en-gb	‘business as usual’
cy-gb	‘busnes fel arfer’

en-gb	This option would maintain the regulatory status quo under the 1969 Act.
cy-gb	Byddai'r opsiwn hwn yn cynnal y status quo rheoleiddiol o dan Ddeddf 1969.

en-gb	Local authorities would continue to be able to assess whether a disused tip in its area is stable and whether any instability of the disused tip is likely to constitute a danger to members of the public.
cy-gb	Byddai awdurdodau lleol yn parhau i allu asesu a yw tomen nas defnyddir yn eu hardal yn sefydlog ac a yw unrhyw ansefydlogrwydd o ran y domen nas defnyddir yn debygol o fod yn berygl i aelodau'r cyhoedd.

en-gb	If it appears to a local authority that the disused tip is unstable and constitutes a danger to members of the public (or is likely to), by reason of its instability, the local authority could continue to require that the owner of the disused tip carry out specific operations.
cy-gb	Os yw'n ymddangos i awdurdod lleol bod y domen nas defnyddir yn ansefydlog ac yn beryglus i'r cyhoedd (neu'n debygol o fod), oherwydd ei ansefydlogrwydd, gallai'r awdurdod lleol barhau i'w gwneud yn ofynnol i berchennog y domen nas defnyddir gyflawni gweithrediadau penodol.

en-gb	Or the local authority could choose to carry out operations itself.
cy-gb	Neu gallai'r awdurdod lleol ddewis cyflawni gweithrediadau ei hun.

en-gb	The existing regime would remain in its reactive state and there would be no legal requirement to take any organised and proactive measures to minimise the threat posed by any potential instability of disused tips.
cy-gb	Byddai’r gyfundrefn bresennol yn parhau yn ei chyflwr adweithiol ac ni fyddai gofyniad cyfreithiol i gymryd unrhyw fesurau rhagweithiol ac wedi'u trefnu i leihau'r bygythiad a berir gan unrhyw ansefydlogrwydd posibl tomenni nas defnyddir.

en-gb	As set out in Part 1 of this Explanatory Memorandum at paragraphs 3.16 -3.19, a review by the  found the current regulatory regime to be outdated, with elements of the existing regime cumbersome or unwieldy and gaps in its provision.
cy-gb	Fel y nodir yn Rhan 1 o'r Memorandwm Esboniadol hwn ym mharagraffau 3.16 -3.19, canfu adolygiad gan Gomisiwn y Gyfraith fod y gyfundrefn reoleiddio bresennol wedi dyddio, gydag elfennau o’r gyfundrefn bresennol yn feichus neu'n anhylaw a bylchau yn ei darpariaeth.

en-gb	It concluded that reform of the law covering disused tips is vital to protect the public from the risk of future landslides.
cy-gb	Daeth i'r casgliad bod diwygio'r gyfraith ar domenni nas defnyddir yn hanfodol i ddiogelu'r cyhoedd rhag y risg o dirlithriadau yn y dyfodol.

en-gb	The Welsh Government’s White Paper, built on the recommendations made by the Law Commission, set out legislative proposals for the introduction of a new statutory regulatory framework.
cy-gb	Roedd Papur Gwyn Llywodraeth Cymru, a luniwyd ar sail yr argymhellion a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith, yn nodi cynigion deddfwriaethol ar gyfer cyflwyno fframwaith rheoleiddio statudol newydd.

en-gb	This would provide a new, consistent approach to the management, monitoring, and oversight of disused tips and help mitigate the potential impacts from climate change.
cy-gb	Byddai hyn yn darparu dull newydd, cyson o reoli, monitro a goruchwylio tomenni nas defnyddir ac yn helpu i liniaru effeithiau posibl y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	There was strong stakeholder support for the proposals set out in the White Paper with broad recognition of the need for an effective and expanded management regime to help ensure the safety of disused tips.
cy-gb	Cafwyd cefnogaeth gref gan randdeiliaid i'r cynigion a nodir yn y Papur Gwyn gyda chydnabyddiaeth eang o'r angen am gyfundrefn reoli effeithiol ac estynedig i helpu i sicrhau diogelwch tomenni nas defnyddir.

en-gb	Immediately after the Tylorstown landslide in February 2020, the First Minister established the Taskforce to deliver a wide programme of work to ensure disused coal tips were effectively managed.
cy-gb	Yn syth ar ôl tirlithriad Tylorstown ym mis Chwefror 2020, sefydlodd y Prif Weinidog y Tasglu i gyflawni rhaglen eang o waith i sicrhau bod tomenni glo nas defnyddir yn cael eu rheoli'n effeithiol.

en-gb	This included the Welsh Government funding the Coal Authority to map and allocate interim categories for disused coal tips, and carry out disused tip inspections, and the creation of a Welsh Government grant scheme to enable local authorities to undertake maintenance works on disused tips.
cy-gb	Roedd hyn yn cynnwys cyllid Llywodraeth Cymru i'r Awdurdod Glo er mwyn mapio a dyrannu categorïau interim ar gyfer tomenni glo nas defnyddir, a chynnal archwiliadau o domenni nas defnyddir, a chreu cynllun grant gan Lywodraeth Cymru i alluogi awdurdodau lleol i wneud gwaith cynnal a chadw ar domenni nas defnyddir.

en-gb	The Coal Authority are currently inspecting category C disused coal tips once a year and category D disused coal tips twice a year.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae'r Awdurdod Glo yn archwilio tomenni glo nas defnyddir categori C unwaith y flwyddyn a thomenni glo nas defnyddir categori D ddwywaith y flwyddyn.

en-gb	The first inspections for category B disused coal tips commenced in autumn 2023.
cy-gb	Dechreuodd yr archwiliadau cyntaf ar gyfer tomenni glo nas defnyddir categori B yn ystod yr hydref yn 2023.

en-gb	Whilst funds are committed to this programme of work until 2025, there are clear reasons why the current programme cannot be seen as a long-term sustainable solution:
cy-gb	Er bod cronfeydd wedi’u hymrwymo i'r rhaglen waith hon tan 2025, mae rhesymau clir pam na ellir ystyried y rhaglen bresennol fel ateb cynaliadwy yn yr hirdymor:

en-gb	It functions within the limitations of the 1969 Act.
cy-gb	Mae'n gweithredu o fewn cyfyngiadau Deddf 1969.

en-gb	Key among them, the reactive nature of that regime.
cy-gb	Un o’r cyfyngiadau allweddol hynny yw natur adweithiol y gyfundrefn honno.

en-gb	It is based on shorter-term decisions on funding and resources, with these usually agreed for the timeframes more typical of annual budgets or triennial spending reviews.
cy-gb	Mae'n seiliedig ar benderfyniadau tymor byrrach ar gyllid ac adnoddau, gyda'r rhain fel arfer yn cael eu cytuno ar gyfer yr amserlenni sy'n fwy nodweddiadol o gyllidebau blynyddol neu adolygiadau gwariant tair blynedd.

en-gb	This contrasts with the decades of management disused tips will require.
cy-gb	Mae hyn yn cyferbynnu â’r degawdau o waith rheoli a fydd ei angen ar gyfer tomenni nas defnyddir.

en-gb	Such shorter-term funding, and the monitoring and maintenance work that depends on it, is necessarily vulnerable to changes in government, making it harder for those living near such disused tips to develop accurate expectations about disused tip management.
cy-gb	Mae cyllid tymor byrrach o'r fath, a'r gwaith monitro a chynnal a chadw sy'n dibynnu arno, o reidrwydd yn agored i newidiadau yn y llywodraeth, gan ei gwneud hi'n anoddach i'r rhai sy'n byw ger tomenni nas defnyddir i ddatblygu disgwyliadau cywir am reoli tomenni nas defnyddir.

en-gb	The Taskforce is a Welsh Government internal programme, and though establishing the Taskforce has involved both bringing in specialist staff and working with external bodies, especially the Coal Authority, this does not allow the long-term development of specialist expertise that the new regime would support.
cy-gb	Mae'r Tasglu yn rhaglen fewnol Llywodraeth Cymru, ac er bod sefydlu'r Tasglu wedi golygu cyflwyno staff arbenigol a chydweithio â chyrff allanol, yn enwedig yr Awdurdod Glo, nid yw hyn yn caniatáu datblygu medrusrwydd arbenigol hirdymor y byddai’r gyfundrefn newydd yn ei chefnogi.

en-gb	As such, the long-term continuation of the Taskforce is not considered to be sustainable.
cy-gb	O'r herwydd, ni ystyrir bod parhad hirdymor y Tasglu yn gynaliadwy.

en-gb	The ‘business as usual’ option is better understood as the pre-2020 situation mitigated by a short-term programme of work.
cy-gb	Gellid deall yr opsiwn 'busnes fel arfer' yn well fel sefyllfa cyn 2020 wedi’i lliniaru gan raglen waith tymor byr.

en-gb	Instead,  it is assumed that funding via the Coal Tip Safety Grant Scheme will continue, but will be managed and distributed by the Authority, in line with its statutory duties
cy-gb	Yn hytrach, tybir y bydd cyllid drwy'r Cynllun Grant Diogelwch Tomenni Glo yn parhau, ond bydd yn cael ei reoli a'i ddosbarthu gan yr Awdurdod, yn unol â'i ddyletswyddau statudol

en-gb	Maintaining the ‘status quo’ is therefore not considered to be a feasible, long-term option.
cy-gb	Felly, nid yw cynnal y 'status quo' yn cael ei ystyried yn opsiwn dichonadwy, hirdymor.

en-gb	Although this option could still allow for inspections and works for disused tips, this would still be, at best, a fragmented approach.
cy-gb	Er y gallai'r opsiwn hwn barhau i ganiatáu ar gyfer archwiliadau a gwaith ar gyfer tomenni nas defnyddir, byddai hyn yn dal i fod, ar y gorau, yn ddull tameidiog.

en-gb	This option undermines the outcome of the Law Commission review and the White Paper.
cy-gb	Mae'r opsiwn hwn yn tanseilio canlyniad adolygiad Comisiwn y Gyfraith a'r Papur Gwyn.

en-gb	The current legislative framework is not fit for purpose for managing disused tips in Wales and ultimately preventing threats to human welfare by reason of their instability, including through the reduction of the likelihood of landslides.
cy-gb	Nid yw'r fframwaith deddfwriaethol presennol yn addas i'r diben ar gyfer rheoli tomenni nas defnyddir yng Nghymru nac, yn y pen draw, atal bygythiadau i les pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd, gan gynnwys drwy leihau'r tebygolrwydd o dirlithriadau.

en-gb	Option 2: introduction of a new regulatory framework
cy-gb	Opsiwn 2: cyflwyno fframwaith rheoleiddio newydd

en-gb	Option 2 would introduce a dedicated comprehensive governance framework for disused tips in Wales.
cy-gb	Byddai opsiwn 2 yn cyflwyno fframwaith llywodraethu cynhwysfawr pwrpasol ar gyfer tomenni nas defnyddir yng Nghymru.

en-gb	This option is divided into two sub-options below: option 2A and 2B, both of which would have a public body acting as the Authority for the new regime.
cy-gb	Mae'r opsiwn hwn wedi'i rannu'n ddau is-opsiwn: opsiwn 2A a 2B, gyda chorff cyhoeddus yn gweithredu fel Awdurdod ar gyfer y gyfundrefn newydd yn y ddau ohonynt.

en-gb	The purpose of the Bill is to introduce a consistent approach to the management, monitoring, and oversight of disused tips.
cy-gb	Diben y Bil yw cyflwyno dull cyson o reoli, monitro a goruchwylio tomenni nas defnyddir.

en-gb	The main objective of the Authority, under the Bill, is to ensure that disused tips do not threaten human welfare by reason of their instability.
cy-gb	Prif amcan yr Awdurdod, o dan y Bil, yw sicrhau nad yw tomenni nas defnyddir yn bygwth lles pobl oherwydd eu hansefydlogrwydd.

en-gb	It seeks to achieve this through the appropriate management of tips, which will help reduce the likelihood of future failure.
cy-gb	Mae'n ceisio cyflawni hyn drwy reoli tomenni mewn dull priodol, a fydd yn helpu i leihau'r tebygolrwydd o fethiant yn y dyfodol.

en-gb	The new regulatory regime will allow for:
cy-gb	Bydd y gyfundrefn reoleiddio newydd yn caniatáu:

en-gb	Creation and maintenance of an asset register by the Authority,
cy-gb	Creu a chynnal cofrestr asedau gan yr Awdurdod,

en-gb	A preliminary assessment to ensure resources are focused on disused tips which may pose a threat to human welfare,
cy-gb	Asesiad rhagarweiniol er mwyn sicrhau bod adnoddau'n canolbwyntio ar domenni nas defnyddir a allai beri bygythiad i les pobl,

en-gb	Undertaking of full assessments by the Authority on those disused tips which ‘pass’ preliminary assessment,
cy-gb	Cynnal asesiadau llawn gan yr Awdurdod ar y tomenni nas defnyddir hynny sy'n 'pasio' asesiad rhagarweiniol,

en-gb	Identification and categorisation of disused tips which are deemed to pose such a threat by the Authority,
cy-gb	Adnabod a chategoreiddio tomenni nas defnyddir y bernir gan yr Awdurdod eu bod yn peri bygythiad o'r fath,

en-gb	Preparation of management plans, maintenance schedules, risk register and contingency plans for all disused tips that are awarded a category that indicates a higher level of threat, and any disused tips awarded a category that indicates a lower level of threat where the Authority deem it beneficial,
cy-gb	Paratoi cynlluniau rheoli, amserlenni cynnal a chadw, cofrestr risg a chynlluniau wrth gefn ar gyfer pob tomen nas defnyddir sy'n cael categori sy'n nodi lefel uwch o fygythiad, ac unrhyw domenni nas defnyddir y dyfernir categori iddynt sy'n nodi lefel is o fygythiad pan fo’r Awdurdod yn ystyried bod hynny’n fuddiol,

en-gb	Frequent undertaking of monitoring, specified by disused tip categorisation and assessment by the Authority,
cy-gb	Monitro'n gyson, a bennir gan waith categoreiddio ac asesu tomenni nas defnyddir gan yr Awdurdod,

en-gb	Overseeing of necessary routine maintenance specific to each disused tip, and
cy-gb	Goruchwylio gwaith cynnal a chadw arferol angenrheidiol sy'n benodol i bob tomen nas defnyddir, a

en-gb	A framework for responding to any immediate works.
cy-gb	Fframwaith ar gyfer ymateb i unrhyw waith uniongyrchol.

en-gb	The framework established by the Bill will enable the Authority to work in a way to ensure:
cy-gb	Bydd y fframwaith a sefydlir gan y Bil yn galluogi'r Awdurdod i weithio mewn ffordd i sicrhau:

en-gb	Clarity of roles and responsibilities,
cy-gb	Eglurder o ran rolau a chyfrifoldebau,

en-gb	Consistency of approach for all disused tips,
cy-gb	Dull cyson ar gyfer pob tomen nas defnyddir,

en-gb	A proportionate and bespoke response to individual disused tips as they are not homogenous, and
cy-gb	Ymateb cymesur ac unigryw i domenni nas defnyddir unigol gan nad ydynt yn homogenaidd, a

en-gb	Effective management of disused tips to reduce the threat to human welfare.
cy-gb	Rheoli tomenni nas defnyddir yn effeithiol i leihau'r bygythiad i les pobl.

en-gb	The regime will require the Authority to undertake a range of activities, including the assessment and subsequent categorisation of disused tips; monitoring functions; creating and maintaining an asset register; and to provide advice and assistance to Welsh Minsters and others in relation to disused tips.
cy-gb	Bydd y gyfundrefn yn ei gwneud yn ofynnol i'r Awdurdod ymgymryd ag amrywiaeth o weithgareddau, gan gynnwys asesu ac wedyn categoreiddio tomenni nas defnyddir; swyddogaethau monitro; creu a chynnal cofrestr asedau; a rhoi cyngor a chymorth i Weinidogion Cymru ac eraill mewn perthynas â thomenni nas defnyddir

en-gb	The two options for such a body – adaptation of an existing public body and the establishment of new body – are considered in sub-options 2A and 2B.
cy-gb	Mae'r ddau opsiwn ar gyfer corff o'r fath - addasu corff cyhoeddus sy'n bodoli eisoes a sefydlu corff newydd - yn cael eu hystyried yn is-opsiynau 2A a 2B.

en-gb	Option 2A: adaptation of an existing body
cy-gb	Opsiwn 2A: addasu corff sy'n bodoli eisoes

en-gb	Option 2A involves the adaptation of the roles and functions of an existing public body for the purpose of regulating disused tips.
cy-gb	Mae opsiwn 2A yn cynnwys addasu rolau a swyddogaethau corff cyhoeddus presennol at ddibenion rheoleiddio tomenni nas defnyddir.

en-gb	This option was considered in relation to disused coal tips by the , as well as for disused tips more generally in the White Paper.
cy-gb	Ystyriwyd yr opsiwn hwn mewn perthynas â thomenni glo nas defnyddir gan adolygiad ac ymgynghoriad Comisiwn y Gyfraith, yn ogystal ag ar gyfer tomenni nas defnyddir yn fwy cyffredinol yn y Papur Gwyn.

en-gb	Potential organisations included the Coal Authority, NRW and the Health and Safety Executive.
cy-gb	Ymhlith y sefydliadau posibl roedd yr Awdurdod Glo, CNC, a'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

en-gb	The White Paper notes that under current legislation, there is no public body directly responsible for disused tip safety.
cy-gb	Mae'r Papur Gwyn yn nodi, o dan y ddeddfwriaeth bresennol, nad oes corff cyhoeddus yn uniongyrchol gyfrifol am ddiogelwch tomenni nas defnyddir.

en-gb	Local authorities have only permissive powers under the 1969 Act.
cy-gb	Dim ond pwerau caniataol sydd gan awdurdodau lleol o dan Ddeddf 1969.

en-gb	Furthermore, no public body has any specific duties in relation to disused tips.
cy-gb	At hynny, nid oes gan unrhyw gorff cyhoeddus ddyletswyddau penodol mewn perthynas â thomenni nas defnyddir.

en-gb	The White Paper sets out, at paragraph 2.15, the six factors considered in the assessment of the most appropriate mechanism for overseeing the new proposed management regime, namely:
cy-gb	Mae'r Papur Gwyn yn nodi, ym mharagraff 2.15, y chwe ffactor a ystyriwyd wrth asesu'r mecanwaith mwyaf priodol ar gyfer goruchwylio’r gyfundrefn reoli arfaethedig newydd, sef:

en-gb	Accountability – within the Welsh governance framework, reporting to Welsh Ministers and/or the Senedd, being subject to audits by the Welsh Audit Office, and review by the Public Services Ombudsman for Wales in response to any administrative complaints:
cy-gb	Atebolrwydd – byddai’n rhan o fframwaith llywodraethu Cymru, gan adrodd i Weinidogion Cymru a/neu'r Senedd, byddai’n cael ei archwilio gan Swyddfa Archwilio Cymru a byddai Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru yn cynnal adolygiadau mewn ymateb i unrhyw gwynion gweinyddol:

en-gb	Independence – having independent structures, being accountable within the Welsh governance framework, and independently audited by a body such as the Auditor General for Wales:
cy-gb	Annibyniaeth – byddai ganddo strwythurau annibynnol, byddai’n atebol o fewn fframwaith llywodraethu Cymru, ac yn cael ei archwilio'n annibynnol gan gorff fel Archwilydd Cyffredinol Cymru:

en-gb	Expertise – should provide expertise across multiple areas to deliver its functions, including regulatory knowledge:
cy-gb	Arbenigedd – dylai gynnig arbenigedd ar draws sawl maes er mwyn cyflawni ei swyddogaethau, gan gynnwys gwybodaeth reoleiddiol:

en-gb	Remit – no conflicts of interests in delivering its function:
cy-gb	Cylch gwaith – dim gwrthdaro buddiannau wrth gyflawni ei swyddogaeth:

en-gb	Value for Money – efficient and effective use of all available resources; and
cy-gb	Gwerth am Arian – defnydd effeithlon ac effeithiol o'r holl adnoddau sydd ar gael; a

en-gb	Confidence – from public to owners in its ability to deliver.
cy-gb	Hyder – gan y cyhoedd a pherchnogion yn ei allu i gyflawni.

en-gb	The White Paper notes that no single existing body matched against the six criteria.
cy-gb	Mae'r Papur Gwyn yn nodi nad oedd yr un corff presennol yn bodloni pob un o’r chwe maen prawf.

en-gb	While some do have experience against some criteria, none met against all of them.
cy-gb	Er bod gan rai brofiad yn erbyn rhai meini prawf, nid oedd yr un yn cyflawni yn erbyn pob un o'r meini prawf.

en-gb	The Welsh Government undertook an internal analysis of existing bodies for adaptation to incorporate disused tip safety management functions.
cy-gb	Cynhaliodd Llywodraeth Cymru ddadansoddiad mewnol o'r cyrff presennol ar gyfer addasu i ymgorffori swyddogaethau rheoli diogelwch tomenni nas defnyddir.

en-gb	This informed the conclusion that no single existing body would be adaptable for the envisaged purpose.
cy-gb	Roedd hwn yn sail i'r casgliad na fyddai modd addasu unrhyw gorff presennol at y diben a ragwelir.

en-gb	For example, the Coal Authority does not sit within the Welsh governance framework and is not accountable to the Welsh Ministers or to the Senedd and would not be subject to review by the Wales Audit Office or the Public Services Ombudsman for Wales.
cy-gb	Er enghraifft, nid yw'r Awdurdod Glo yn rhan o fframwaith llywodraethu Cymru ac nid yw'n atebol i Weinidogion Cymru nac i'r Senedd ac ni fyddai'n cael ei adolygu gan Swyddfa Archwilio Cymru nac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

en-gb	This also applies to the Health and Safety Executive, which oversees active tips under the Quarries Regulations 1999 (S.I. 1999/2024) and the Mines Regulations 2014 (2014/3248).
cy-gb	Mae hyn yn wir am yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch hefyd, sy'n goruchwylio tomenni gweithredol o dan Reoliadau Chwareli 1999 (O.S. 1999/2024) a Rheoliadau Mwyngloddiau 2014 (2014/3248).

en-gb	NRW could create a perceived or potential conflict as it manages the largest coal tip estate in Wales on behalf of the Welsh Ministers.
cy-gb	Gallai CNC greu gwrthdaro ymddangosiadol neu bosibl gan ei fod yn rheoli'r ystad tomenni glo fwyaf yng Nghymru ar ran Gweinidogion Cymru.

en-gb	An independence of oversight and prioritisation is felt to be particularly important where small probability, but high impact risks are being managed.
cy-gb	Teimlir bod goruchwyliaeth a blaenoriaethu annibynnol yn arbennig o bwysig lle mae risgiau tebygolrwydd isel ond effaith uchel yn cael eu rheoli.

en-gb	In concurrence with the Law Commission recommendations, the  therefore proposed a new supervisory authority, with specific governance and oversight functions for the safety of disused tips.  White Paper
cy-gb	Yn unol ag argymhellion Comisiwn y Gyfraith, roedd y Papur Gwyn felly yn cynnig awdurdod goruchwylio newydd, gyda swyddogaethau llywodraethu a goruchwylio penodol ar gyfer diogelwch tomenni nas defnyddir. 

en-gb	Please see Chapter 2.
cy-gb	 Gweler Pennod 2

en-gb	However, in order to provide a more complete comparison, an assessment was made of the potential costs of adapting an existing body to carry out the functions as envisaged for the regime in the Bill.
cy-gb	Fodd bynnag, er mwyn darparu cymhariaeth fwy cyflawn, gwnaed asesiad o gostau posibl addasu corff presennol i gyflawni'r swyddogaethau fel y’u rhagwelwyd ar gyfer y gyfundrefn yn y Bil.

en-gb	This would require changes to human, technical and financial resources, as well as procurement practices and governance structures.
cy-gb	Byddai hyn yn gofyn am newidiadau i adnoddau dynol, technegol ac ariannol, yn ogystal ag arferion caffael a strwythurau llywodraethu.

en-gb	These costs are summarised below.
cy-gb	Mae'r costau hyn yn cael eu crynhoi isod.

en-gb	Option 2B: establishment of a new public body
cy-gb	Opsiwn 2B: sefydlu corff cyhoeddus newydd

en-gb	This option considers the establishment of a new executive Welsh Government sponsored body to oversee and implement the proposed regulatory regime for disused tips.
cy-gb	Mae'r opsiwn hwn yn ystyried sefydlu corff gweithredol newydd a noddir gan Lywodraeth Cymru i oruchwylio a gweithredu’r gyfundrefn reoleiddio arfaethedig ar gyfer tomenni nas defnyddir.

en-gb	This option is informed by the consultation undertaken by the Law Commission and subsequent recommendations in their report t”.The report recommended the function be delivered by a central public body.
cy-gb	Mae'r opsiwn hwn yn cael ei lywio gan yr ymgynghoriad a gynhaliwyd gan Gomisiwn y Gyfraith ac argymhellion dilynol yn ei adroddiad “Rheoleiddio Diogelwch Tomennydd Glo yng Nghymru:

en-gb	It will be necessary for the function to be carried out by a single body to “provide a uniform approach to risk assessment and inspections and prioritise the allocation of resources according to risk”. 
cy-gb	Bydd angen i'r swyddogaeth gael ei chyflawni gan un corff er mwyn "darparu dull unffurf o asesu risg ac arolygiadau, a blaenoriaethu dyrannu adnoddau yn ôl risg”. 

en-gb	Under Part 2 of the 1969 Act, the responsibility for disused tips was allocated to local authorities. 
cy-gb	O dan Ran 2 o Ddeddf 1969, dyrannwyd y cyfrifoldeb am domenni nas defnyddir i awdurdodau lleol. 

en-gb	 ibid, paragraph 2.2
cy-gb	 ibid, paragraff 2.2

en-gb	 Ibid, paragraph 2.5
cy-gb	 Ibid, paragraff 2.5

en-gb	In considering what form of public body would be suitable for this function, the Welsh Government followed set guidance, and considered three key factors, namely:
cy-gb	Wrth ystyried pa fath o gorff cyhoeddus fyddai'n addas ar gyfer y swyddogaeth hon, dilynodd Llywodraeth Cymru ganllawiau penodol, ac ystyriodd dri ffactor allweddol, sef:

en-gb	whether the service or function needed to be delivered by government,
cy-gb	a oes angen i'r gwasanaeth neu'r swyddogaeth gael ei ddarparu neu ei darparu gan y llywodraeth,

en-gb	what level of expertise was required, and
cy-gb	pa lefel o arbenigedd oedd ei angen,

en-gb	what level of independence such a body should have.
cy-gb	pa lefel o annibyniaeth y dylai corff o'r fath ei chael.

en-gb	In addition, it would require substantial expertise across several different technical areas.
cy-gb	Yn ogystal, byddai angen arbenigedd sylweddol ar draws sawl maes technegol gwahanol.

en-gb	The body would need to be an arms-length organisation to reduce the risk that public perception would be of a lack of independence.
cy-gb	Byddai angen i'r corff fod yn sefydliad hyd braich i leihau'r risg o ganfyddiad o ddiffyg annibyniaeth ymysg y cyhoedd.

en-gb	The main benefits for establishing a single supervisory body are outlined at paragraph 2.20 of the White Paper as follows:
cy-gb	Mae'r prif fanteision ar gyfer sefydlu un corff goruchwylio wedi'u hamlinellu ym mharagraff 2.20 o'r Papur Gwyn fel a ganlyn:

en-gb	Specialised technical skills, which can offer added benefit to local authorities in the management of disused tips,
cy-gb	Sgiliau technegol arbenigol, a all gynnig budd ychwanegol i’r awdurdodau lleol wrth reoli tomenni nas defnyddir;

en-gb	Dedicated remit to ensure the safety of disused tips,
cy-gb	Cylch gwaith penodol er mwyn sicrhau bod tomenni nas defnyddir yn ddiogel;

en-gb	Providing independent oversight of the regime to ensure consistency in approach,
cy-gb	Goruchwylio’r gyfundrefn yn annibynnol er mwyn sicrhau cysondeb wrth weithredu;

en-gb	Providing independent oversight and monitoring to ensure compliance with the new regime, and
cy-gb	Goruchwylio a monitro annibynnol mewn perthynas â chydymffurfio â’r gyfundrefn newydd;

en-gb	Economies of scale in procurement of services, gathering research and evidence and developing and sharing best practice and guidance.
cy-gb	Arbedion maint wrth gaffael gwasanaethau, casglu ymchwil a thystiolaeth a datblygu a rhannu arferion gorau a chanllawiau.

en-gb	 broadly welcomed this approach and recognised that such a body would provide the arms-length independent oversight required. Respondents to the White Paper
cy-gb	Roedd ymatebwyr i'r Papur Gwyn yn croesawu'r dull hwn ar y cyfan ac yn cydnabod y byddai corff o'r fath yn darparu'r oruchwyliaeth annibynnol hyd braich sy'n ofynnol.

en-gb	Costs and Benefits
cy-gb	Costau a Manteision

en-gb	This section will examine the associated costs and benefits of the legislative proposals in the Bill.
cy-gb	Bydd yr adran hon yn archwilio costau a manteision cysylltiedig y cynigion deddfwriaethol yn y Bil.

en-gb	As the elements of the regime are highly inter-connected, this will be considered as a single comprehensive option (Option 2).
cy-gb	Gan fod elfennau’r gyfundrefn yn gydgysylltiedig iawn, bydd hyn yn cael ei ystyried fel un opsiwn cynhwysfawr (Opsiwn 2).

en-gb	Within that option, two approaches are considered in relation to the body which would oversee the regime.
cy-gb	O fewn yr opsiwn hwnnw, ystyrir dau ddull gweithredu mewn perthynas â'r corff a fyddai'n goruchwylio’r gyfundrefn.

en-gb	The costs and benefits have been calculated over a 15-year appraisal period, covering the years 2025-26 to 2039-40, and are rounded to the nearest £100,000 to reflect that values are estimates of large sums. 
cy-gb	Cyfrifwyd y costau a'r manteision dros gyfnod arfarnu o 15 mlynedd, gan gwmpasu'r blynyddoedd 2025-26 i 2039-40, ac fe'u talgrynnir i'r £100,000 agosaf i adlewyrchu'r ffaith bod gwerthoedd yn amcangyfrifon o symiau mawr. 

en-gb	The longer-than-usual period has been used to better reflect the longer-term nature of the programme, including that  all disused tips will be phased into the regime over time.
cy-gb	Mae cyfnod hirach na'r arfer wedi’i ddefnyddio i adlewyrchu'n well natur dymor hwy y rhaglen, gan gynnwys y ffaith y bydd yr holl domenni nas defnyddir yn cael eu cynnwys yn y gyfundrefn yn raddol dros amser.

en-gb	All costs are presented in ‘real’ base year (2024) prices, with the effects of general inflation removed.
cy-gb	Cyflwynir yr holl gostau ym mhrisiau ‘real’ blwyddyn sylfaen (2024), gydag effeithiau chwyddiant cyffredinol wedi’u dileu.

en-gb	This is in line with the guidance in HM Treasury’s Green Book.
cy-gb	Mae hyn yn unol â'r canllawiau yn Llyfr Gwyrdd Trysorlys EF.

en-gb	Costs have been discounted using HM Treasury’s central discount rate of 3.5%.
cy-gb	Gostyngwyd y costau gan ddefnyddio cyfradd ostyngedig ganolog Trysorlys EF o 3.5%.

en-gb	 Totals may not sum due to this rounding.
cy-gb	 Efallai na fydd cyfansymiau yn gwbl gywir oherwydd y talgrynnu hwn.

en-gb	The Authority will focus first on disused coal tips, prioritised by interim category.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod yn canolbwyntio'n gyntaf ar domenni glo nas defnyddir, wedi’u blaenoriaethu yn ôl eu categori interim.

en-gb	Once most of the disused coal tips have been assessed and, where warranted, added to the full regime, it will consider disused non-coal tips.
cy-gb	Unwaith y bydd y rhan fwyaf o'r tomenni glo nas defnyddir wedi cael eu hasesu a, lle bo cyfiawnhad, eu hychwanegu at y gyfundrefn lawn, bydd yn ystyried tomenni nas defnyddir nad ydynt yn domenni glo.

en-gb	To make best use of its resources, once they have been mapped the Authority will be able to prioritise those disused non-coal tips more likely to need to be added to the asset register.
cy-gb	Er mwyn gwneud y defnydd gorau o'i adnoddau, unwaith y byddant wedi'u mapio, bydd yr Awdurdod yn gallu blaenoriaethu'r tomenni nas defnyddir nad ydynt yn domenni glo sydd yn fwy tebygol o fod angen eu hychwanegu at y gofrestr asedau.

en-gb	As such, the costs associated with the regime will increase over the assessment period, but at an ever-decreasing rate.
cy-gb	O'r herwydd, bydd y costau sy'n gysylltiedig â’r gyfundrefn yn cynyddu dros y cyfnod asesu, ond ar gyfradd sy'n gostwng yn barhaus.

en-gb	By the end of the 15-year period, they will have started to level off.
cy-gb	Erbyn diwedd y cyfnod o 15 mlynedd, byddant wedi dechrau lefelu.

en-gb	The benefits are, on the other hand, calculated with reference to disused coal tips only.
cy-gb	Ar y llaw arall, cyfrifir y manteision gan gyfeirio at domenni glo nas defnyddir yn unig.

en-gb	This is because these will account for the bulk of the benefits (and costs) and there is significantly less evidence available on disused non-coal tips.
cy-gb	Mae hyn oherwydd y bydd y rhain yn cyfrif am y rhan fwyaf o'r manteision (a'r costau) ac mae llawer llai o dystiolaeth ar gael ar domenni nas defnyddir nad ydynt yn domenni glo.

en-gb	These benefits will have reached a relatively steady level by the end of the 15-years.
cy-gb	Bydd y manteision hyn wedi cyrraedd lefel gymharol gyson erbyn diwedd y 15 mlynedd.

en-gb	Cost of Option 1
cy-gb	Cost Opsiwn 1

en-gb	There are significant potential impacts and costs associated with retaining the status quo.
cy-gb	Mae yna effeithiau a chostau sylweddol posibl sy'n gysylltiedig â chynnal y status quo.

en-gb	In 2021, the  recognised the potential for climate change impacts to increase the risk of future landslides and subsidence linked to historic mining activities. 
cy-gb	Yn 2021, cydnabu Asesiad Risg Newid Hinsawdd annibynnol Cymru (CCRA3) y potensial i effeithiau'r newid yn yr hinsawdd gynyddu'r risg o yn y dyfodol dirlithriadau ac ymsuddiant sy'n gysylltiedig â gweithgareddau mwyngloddio hanesyddol. 

en-gb	The impact of climate change could trigger more frequent and more violent bouts of extreme weather, resulting in floods, storms, and related damage. independent Climate Change Risk Assessment for Wales (CCRA3)
cy-gb	Gallai effaith y newid yn yr hinsawdd sbarduno digwyddiadau mwy mynych a garw o dywydd eithafol, gan arwain at lifogydd, stormydd a difrod cysylltiedig.

en-gb	 Third UK Climate Change Risk Assessment Technical Report:
cy-gb	 Trydydd Adroddiad Technegol Asesu Risg Newid Hinsawdd y DU:

en-gb	Summary for Wales, p88
cy-gb	Crynodeb ar gyfer Cymru (Saesneg yn unig), t88

en-gb	Such events increase the risk of disused tip failures which can incur significant property and human costs.
cy-gb	Mae digwyddiadau o'r fath yn cynyddu'r risg o fethiannau tomenni nas defnyddir a all arwain at gostau dynol sylweddol a chostau sylweddol o ran eiddo.

en-gb	The Tylorstown landslide is estimated to have cost over £20 million in recovery and remediation works. 
cy-gb	Amcangyfrifir bod tirlithriad Tylorstown wedi costio £20 miliwn a mwy mewn gwaith adfer a chyweirio. 

en-gb	It is important to note that this event did not include other damage such as to property or life.
cy-gb	Mae'n bwysig nodi nad oedd y digwyddiad hwn yn cynnwys mathau eraill o ddifrod fel difrod i eiddo neu fywyd.

en-gb	To provide a comparison, a landslide from a disused coal tip in Hatfield in England in 2013 cost around £65 million to remediate and it closed a railway line for six months. 
cy-gb	Er mwyn cymharu, costiodd tirlithriad o domen lo nas defnyddir yn Hatfield yn Lloegr yn 2013 tua £65 miliwn i'w gyweirio a bu’n rhaid cau rheilffordd am chwe mis. 

en-gb	This cost did not include other economic losses.
cy-gb	Nid oedd y gost hon yn cynnwys colledion economaidd eraill.

en-gb	Maintaining the status quo means there will be no long term, sustainable solution in place to mitigate the increased risks posed by climate change.
cy-gb	Mae cynnal y sefyllfa bresennol yn golygu na fydd ateb hirdymor a chynaliadwy ar waith i liniaru'r risgiau cynyddol a achosir gan y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	 Welsh Government, Integrated Impact Assessment:
cy-gb	 Llywodraeth Cymru, Asesiad Effaith Integredig:

en-gb	Coal Tip Safety in Wales:
cy-gb	Diogelwch Tomenni Glo yng Nghymru:

en-gb	A Consultation, 2022.
cy-gb	Ymgynghoriad, 2022.

en-gb	Annex 4 of the White Paper provides an analysis of residential properties within 100 metres of a selection of 10 disused tips with a higher level of threat.
cy-gb	Mae Atodiad 4 o'r Papur Gwyn yn darparu dadansoddiad o eiddo preswyl o fewn 100 metr i ddetholiad o 10 tomen nas defnyddir sydd â lefel uwch o fygythiad.

en-gb	The analysis demonstrated the potential cost implication of a disused coal tip failure on residential properties could range from £900,000 to £25 million, depending on the severity of the failure. 
cy-gb	Dangosodd y dadansoddiad y gallai goblygiadau cost posibl methiant tomen lo nas defnyddir i eiddo preswyl amrywio o £900,000 i £25 miliwn, yn dibynnu ar ddifrifoldeb y methiant. 

en-gb	Welsh Government White Paper –  Annex 4, at para 3.11
cy-gb	Papur Gwyn Llywodraeth Cymru – Papur Gwyn ar Ddiogelwch Tomenni Glo (Cymru):

en-gb	The analysis also highlighted potential issues with insurance, particularly underinsurance, in the event of landslips from the disused coal tips.
cy-gb	Roedd y dadansoddiad yn tynnu sylw hefyd at broblemau posibl gydag yswiriant, yn enwedig tanyswirio, pe bai tirslipiadau o'r tomenni glo nas defnyddir.

en-gb	It calculated a potential degree of underinsurance of up to 50%.
cy-gb	Roedd yn cyfrifo y gallai graddfa tanyswirio fod hyd at 50%.

en-gb	Considering the analysed properties are ranked among the 10% most deprived areas according to the Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD), such levels of underinsurance would have grave consequences.
cy-gb	O ystyried bod yr eiddo a ddadansoddwyd yn y 10% o ardaloedd mwyaf difreintiedig yn ôl Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC), byddai lefelau tanyswirio o'r fath yn arwain at ganlyniadau difrifol.

en-gb	This cost implication for properties excludes other potential impacts on, for example, infrastructure, the environment (particularly on ecosystems), culturally significant sites, as well as health and wellbeing implications for the affected communities.
cy-gb	Nid yw'r goblygiadau hyn o ran cost ar gyfer eiddo yn cynnwys effeithiau posibl eraill ar, er enghraifft, seilwaith, yr amgylchedd (yn enwedig ar ecosystemau), safleoedd o arwyddocâd diwylliannol, yn ogystal â goblygiadau iechyd a llesiant i'r cymunedau yr effeithir arnynt.

en-gb	An increase in annual mean rainfall in Wales, particularly in south Wales, suggests a possibility that climate change has already increased the risk of future landslides.
cy-gb	Mae cynnydd mewn glawiad cymedrig blynyddol yng Nghymru, yn enwedig yn y de, yn awgrymu posibilrwydd bod newid hinsawdd eisoes wedi cynyddu'r risg o dirlithriadau yn y dyfodol.

en-gb	In addition, heavy precipitation is expected to increase, which could further increase such risk. 
cy-gb	Yn ogystal, disgwylir i ddyddodiad trwm gynyddu, a allai gynyddu risg honno ymhellach. 

en-gb	 Third UK Climate Change Risk Assessment Technical Report: p113
cy-gb	 Trydydd Adroddiad Technegol Asesu Risg Newid Hinsawdd y DU: t113 (Saesneg yn unig)

en-gb	This section considers the costs of the regime, excluding any initial and ongoing costs of creating or adapting a body to act as the Authority.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ystyried costau'r gyfundrefn, ac eithrio unrhyw gostau cychwynnol a chostau parhaus creu neu addasu corff i weithredu fel yr Awdurdod.

en-gb	Such costs will be considered in options 2A and 2B.
cy-gb	Bydd costau o'r fath yn cael eu hystyried yn opsiynau 2A a 2B.

en-gb	Many of the costs vary based on the category of the disused tip in question.
cy-gb	Mae llawer o'r costau'n amrywio yn seiliedig ar gategori'r domen nas defnyddir dan sylw.

en-gb	In order to estimate this, the following assumptions have been made:
cy-gb	Er mwyn amcangyfrif hyn, mae'r rhagdybiaethau canlynol wedi'u gwneud:

en-gb	The interim disused coal tip categories map exactly to the future categories.
cy-gb	Mae'r categorïau interim ar gyfer tomenni glo nas defnyddir yn cyfateb yn union i'r categorïau yn y dyfodol.