en-gb	Undertaking Gypsy and Traveller Accommodation Assessments – Welsh Government Guidance
cy-gb	Cynnal Asesiadau o Anghenion Llety Sipsiwn A Theithwyr – Llywodraeth Cymru Canllawiau

en-gb	Undertaking Gypsy and Traveller Accommodation Assessments
cy-gb	Cynnal Asesiadau O Anghenion Llety Sipsiwn A Theithwyr

en-gb	Guidance
cy-gb	Canllawiau

en-gb	May 2015
cy-gb	Mai 2015

en-gb	Contents
cy-gb	Cynnwys

en-gb	Glossary 3
cy-gb	Rhestrtermau 3

en-gb	Chapter One:
cy-gb	Pennod Un:

en-gb	Introduction 6
cy-gb	Cyflwyniad 6

en-gb	Why assess Gypsy and Traveller accommodation needs?
cy-gb	Pam asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Why do Gypsies and Travellers need a separate assessment?
cy-gb	Pam mae angen asesiad ar wahân ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Who needs to be consulted through the Accommodation Assessment?
cy-gb	Â phwy mae angen ymgynghori drwy’r Asesiad Llety?

en-gb	What should the accommodation assessment produce?
cy-gb	Beth ddylai ddeillio o’r asesiad llety?

en-gb	How will it differ from assessing the housing needs of the non-Gypsy and Traveller community?
cy-gb	Sut y bydd yn wahanol i asesu anghenion tai pobl heblaw Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Chapter Two:
cy-gb	Pennod Dau:

en-gb	Carrying out the assessment 13
cy-gb	Cynnal yr asesiad 13

en-gb	Preparation and partnership working 14
cy-gb	Paratoi a gweithio mewn partneriaeth 14

en-gb	Project management 1
cy-gb	Rheoli’r prosiect 14

en-gb	Appointing Researchers 16
cy-gb	Penodi Ymchwilwyr 16

en-gb	Engaging key stakeholders 18
cy-gb	Cynnwys rhanddeiliaid allweddol 18

en-gb	Analysis of existing data sources 19
cy-gb	Dadansoddi’r ffynonellau data presennol 19

en-gb	Table 1 – Secondary data sources 19
cy-gb	Tabl 1 – Ffynonellau data eilaidd 19

en-gb	Conducting a specialist survey 21
cy-gb	Cynnal arolwg arbenigol 21

en-gb	Identifying the community 21
cy-gb	Pennu’r gymuned 21

en-gb	Table 2 – Engagement Checklist 23
cy-gb	Tabl 2 – Rhestr Wirio Ymgysylltu 23

en-gb	Difficulties in accessing the community 23
cy-gb	Anawsterau wrth gynnwys y gymuned 23

en-gb	Managing expectations 24
cy-gb	Rheoli disgwyliadau 24

en-gb	Cultural sensitivities  24
cy-gb	Sensitifrwydd diwylliannol 24

en-gb	Timing of the survey 25
cy-gb	Amseru’r arolwg 25

en-gb	Survey and Qualitative techniques 25
cy-gb	Dulliau’r arolwg a dulliau ansoddol 25

en-gb	Survey questions 26
cy-gb	Cwestiynau’r arolwg 26

en-gb	Chapter Three:
cy-gb	Pennod Tri:

en-gb	Assessing Accommodation Needs 29
cy-gb	Asesu Anghenion Llety 29

en-gb	Current residential pitch supply 29
cy-gb	Y cyflenwad presennol o leiniau preswyl 29

en-gb	Planned residential pitch supply 30
cy-gb	Y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl 30

en-gb	Current residential demand 31
cy-gb	Y galw presennol am ddarpariaeth breswyl 31

en-gb	Understanding ‘Needs’ and ‘Preferences’ 32
cy-gb	Deall ‘Anghenion’ a ‘Dewisiadau’ 32

en-gb	Understanding the Cultural Aversion 33
cy-gb	Deall y Gwrthwynebiad Diwylliannol 33

en-gb	Demand for accommodation in alternative local area 34
cy-gb	Galw am lety mewn ardal leol arall 34

en-gb	Demand for accommodation from unauthorised sites 35
cy-gb	Galw am lety o safleoedd diawdurdod 35

en-gb	Overcrowding 35
cy-gb	Gorlenwi 35

en-gb	Calculating overall residential need 36
cy-gb	Cyfrifo cyfanswm yr angen am leiniau preswyl 36

en-gb	Future residential demand 36
cy-gb	Galw am leiniau preswyl yn y dyfodol 36

en-gb	Table 3 – An estimate of need for residential site pitches 37
cy-gb	Tabl 3 – Amcangyfrif yr angen am leiniau preswyl ar safleoedds 37

en-gb	Calculating transit need 39
cy-gb	Cyfrifo’r angen am safleoedd tramwy 39

en-gb	Chapter Four – Submitting Reports to Welsh Ministers 41
cy-gb	Pennod Pedwar – Cyflwyno Adroddiadau i Weinidogion Cymru 41

en-gb	Chapter Five – Making use of the assessment 42
cy-gb	Pennod Pump – Gwneud defnydd o’r asesiad 42

en-gb	Chapter Six – Review and Update 45
cy-gb	Pennod Chwech – Adolygu a Diweddaru 45

en-gb	Annex 1 – Relevant Organisations 46
cy-gb	Atodiad 1 – Sefydliadau Perthnasol 46

en-gb	Annex 2 – Questionnaire 50
cy-gb	Atodiad 2 – Holiadur 50

en-gb	Annex 3 – Interview Log 60
cy-gb	Atodiad 3 – Log Cyfweliad 60

en-gb	Annex 4 – Draft Gypsy and Traveller Accommodation Assessment Submission Template 64
cy-gb	Atodiad 4 – Templed drafft ar gyfer cyflwyno Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr  64

en-gb	Glossary
cy-gb	Rhestr Termau

en-gb	Definitions of key terms and concepts in this guidance
cy-gb	Diffiniadau o dermau a chysyniadau allweddol yn y canllawiau hyn

en-gb	Gypsies and Travellers
cy-gb	Sipsiwn a Theithwyr

en-gb	Persons of a nomadic habit of life, whatever their race or origin, including:
cy-gb	Personau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw, beth bynnag fo’u hil neu eu tarddiad, gan gynnwys:

en-gb	Persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently, and
cy-gb	personau sydd, ar sail eu hanghenion addysg, eu hanghenion iechyd neu eu henaint eu hunain, neu anghenion addysg, anghenion iechyd neu henaint eu teulu neu ddibynnydd, ac ar y sail honno yn unig, wedi rhoi’r gorau i deithio dros dro neu yn barhaol; a

en-gb	Members of an organized group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such); and
cy-gb	aelodau o grwˆ p trefnedig o siewmyn teithiol neu bersonau sy’n rhan o syrcasau teithiol (pa un a ydynt yn cyd-deithio mewn grwˆ p o’r fath ai peidio); a

en-gb	All other persons with a cultural tradition of nomadism or of living in a mobile home.
cy-gb	unrhyw bersonau eraill sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartref symudol.

en-gb	Source:
cy-gb	Ffynhonnell:

en-gb	Section 108, Housing (Wales) Act 2014
cy-gb	Adran 108, Deddf Tai (Cymru) 2014

en-gb	Residential site
cy-gb	Safle preswyl

en-gb	A permanent residential site can be privately owned or owned by the Local Authority.
cy-gb	Gall safle preswyl parhaol fod o dan berchenogaeth breifat neu pherchenogaeth Awdurdod Lleol.

en-gb	This site will be designated for use as a Gypsy and Traveller site indefinitely.
cy-gb	Bydd y safle hwn wedi’i ddynodi i’w ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr am gyfnod amhenodol.

en-gb	Residents on these sites can expect to occupy their pitches for as long as they abide by the terms of their pitch agreements, under the Mobile Homes (Wales) Act 2013.
cy-gb	Gall preswylwyr y safleoedd hyn ddisgwyl meddiannu eu lleiniau cyhyd ag y byddant yn cadw at delerau eu cytundebau llain, o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013.

en-gb	Working space may also be provided on, or near, sites for activities carried out by community members.
cy-gb	Gellir darparu lle gweithio hefyd ar neu ger safleoedd ar gyfer cynnal gweithgareddau gan aelodau’r gymuned.

en-gb	Temporary residential site
cy-gb	Safle preswyl dros dro

en-gb	These sites are residential sites which only have planning permission or a site licence for a limited period.
cy-gb	Mae’r safleoedd hyn yn safleoedd preswyl y rhoddwyd caniatâd cynllunio neu drwydded safle ar eu cyfer am gyfnod penodol cyfyngedig.

en-gb	Residents on these sites can expect to occupy their pitches for the duration of the planning permission or site licence (or as long as they abide by the terms of their pitch agreements, under the Mobile Homes (Wales) Act 2013 – whichever is sooner).
cy-gb	Gall preswylwyr y safleoedd hyn ddisgwyl meddiannu eu lleiniau dros gyfnod y caniatâd cynllunio neu drwydded safle (neu cyhyd ag y byddant yn cadw at delerau eu cytundeb llain, o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 – pa bynnag gyfnod sydd fyrraf).

en-gb	Transit site
cy-gb	Safle tramwy

en-gb	Transit sites are permanent facilities designed for temporary use by occupiers.
cy-gb	Safleoedd tramwy yw cyfleusterau parhaol sydd wedi’u bwriadu i’w defnyddio dros dro gan feddianwyr.

en-gb	These sites must be designated as such and provide a route for Gypsies and Travellers to maintain a nomadic way of life.
cy-gb	Rhaid dynodi’r safleoedd hyn a rhaid iddynt gynnig ffordd i Sipsiwn a Theithwyr barhau â ffordd nomadig o fyw.

en-gb	Individual occupiers are permitted to reside on the site for a maximum of 3 months at a time.
cy-gb	Caniateir i feddianwyr unigol breswylio ar y safle am 3 mis ar y tro ar y mwyaf.

en-gb	Specific terms under the Mobile Homes (Wales) Act 2013 apply on these sites.
cy-gb	Mae telerau penodol o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 yn gymwys i’r safleoedd hyn.

en-gb	Temporary Stopping Place
cy-gb	Man Aros Dros Dro

en-gb	Also known as a ‘stopping place’, ‘Atchin Tan’, or ‘green lane’, amongst other names.
cy-gb	Rhai o’r enwau eraill arno yw ‘gwersyll’ neu ‘Atchin Tan’.

en-gb	These are intended to be short-term in nature to assist Local Authorities where a need for pitches is accepted, however, none are currently available.
cy-gb	Mae’r rhain i’w defnyddio dros y tymor byr i helpu Awdurdodau Lleol lle y derbynnir bod angen lleiniau ond nad oes dim ar gael ar y pryd.

en-gb	Pro-actively identified temporary stopping places can be used to relocate inappropriately located encampments, whilst alternative sites are progressed.
cy-gb	Gellir adleoli gwersylloedd mewn lleoedd amhriodol i fannau aros dros dro sydd wedi’u pennu ymlaen llaw wrth baratoi safleoedd eraill.

en-gb	Temporary stopping places must make provision for waste disposal, water supply and sanitation at a minimum.
cy-gb	Rhaid darparu ar gyfer gwaredu gwastraff, cyflenwi dwˆ r a glanweithdra ar fannau aros dros dro.

en-gb	Residential pitch
cy-gb	Llain breswyl

en-gb	Land on a mobile home site where occupiers are entitled to station their mobile homes indefinitely (unless stated in their pitch agreement).
cy-gb	Tir ar safle cartrefi symudol lle mae gan feddianwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am gyfnod amhenodol (oni bai fod eu cytundeb llain yn nodi fel arall).

en-gb	Typically includes an amenity block, space for a static caravan and touring caravan and parking.
cy-gb	Fel arfer bydd yn cynnwys bloc amwynderau, lle ar gyfer carafán sefydlog a charafán deithiol a lle parcio.

en-gb	Transit pitch
cy-gb	Llain dramwy

en-gb	Land on a mobile home site where occupiers are entitled to station their mobile homes for a maximum of 3 months.
cy-gb	Tir ar safle cartrefi symudol lle mae gan feddianwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am 3 mis ar y mwyaf.

en-gb	Transit pitches can exist on permanent residential sites, however, this is not recommended.
cy-gb	Gellir cael lleiniau tramwy ar safleoedd preswyl parhaol ond nid yw hyn yn cael ei argymell.

en-gb	Unauthorised encampment
cy-gb	Gwersyll diawdurdod

en-gb	Land occupied without the permission of the owner or without the correct land use planning permission.
cy-gb	Tir wedi’i feddiannu heb ganiatâd y perchennog neu heb gael caniatâd cynllunio cywir i ddefnyddio’r tir.

en-gb	Encampments may be tolerated by the Local Authority, whilst alternative sites are developed.
cy-gb	Caiff yr Awdurdod Lleol oddef gwersylloedd tra bydd safleoedd eraill yn cael eu datblygu.

en-gb	Unauthorised development
cy-gb	Datblygiad diawdurdod

en-gb	Land occupied by the owner without the necessary land use planning permission.
cy-gb	Tir wedi’i feddiannu gan y perchennog heb gael y caniatâd cynllunio sydd ei angen i ddefnyddio’r tir.

en-gb	Current residential supply
cy-gb	Cyflenwad presennol o leiniau preswyl

en-gb	The number of authorised pitches which are available and occupied within the Local Authority or partnership area.
cy-gb	Nifer y lleiniau awdurdodedig sydd ar gael ac wedi’u meddiannu o fewn ardal yr Awdurdod Lleol neu bartneriaeth.

en-gb	This includes pitches on Local Authority or private sites.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys lleiniau ar safleoedd Awdurdod Lleol a safleoedd preifat.

en-gb	Current residential demand
cy-gb	Galw presennol am leiniau preswyl

en-gb	Those with a need for authorised pitches for a range of reasons, including:
cy-gb	Y rheini y mae angen lleiniau awdurdodedig arnynt am wahanol resymau, gan gynnwys:

en-gb	an inability to secure an authorised pitch leading to occupation of unauthorised encampments;
cy-gb	anallu i sicrhau llain awdurdodedig sydd wedi arwain at feddiannu gwersylloedd diawdurdod;

en-gb	an inability to secure correct planning permission for an unauthorised development;
cy-gb	anallu i sicrhau caniatâd cynllunio cywir ar gyfer datblygiad diawdurdod;

en-gb	households living in overcrowded conditions and want a pitch;
cy-gb	aelwydydd sy’n profi gorlenwi ac sydd am gael llain;

en-gb	households in conventional housing demonstrating cultural aversion;
cy-gb	aelwydydd mewn tai confensiynol sy’n dangos gwrthwynebiad diwylliannol;

en-gb	new households expected to arrive from elsewhere.
cy-gb	aelwydydd newydd y disgwylir iddynt gyrraedd o leoedd eraill.

en-gb	Future residential demand
cy-gb	Galw am leiniau preswyl yn y dyfodol

en-gb	The expected level of new household formation which will generate additional demand within the 5 year period of the accommodation assessment and longer LDP period.
cy-gb	Nifer yr aelwydydd newydd y disgwylir iddynt ffurfio a fydd yn creu mwy o alw o fewn cyfnod 5 mlynedd yr asesiad o lety a chyfnod hirach y CDLl.

en-gb	Overall residential pitch need
cy-gb	Cyfanswm yr angen am leiniau preswyl

en-gb	The ultimate calculation of unmet accommodation need, which must be identified through the Gypsy and Traveller accommodation assessment process.
cy-gb	Y cyfrif terfynol o anghenion llety sydd heb eu diwallu sydd i’w bennu drwy broses yr asesiad o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	This figure can be found by adding the immediate residential need to the future residential demand.
cy-gb	Gellir cyfrifo’r ffigur hwn drwy adio’r angen presennol am leiniau preswyl at y galw am leiniau preswyl yn y dyfodol.

en-gb	The overall residential need will capture the needs across the 5 year period within which the accommodation assessment is considered to be robust.
cy-gb	Bydd cyfanswm yr angen am leiniau preswyl yn dangos yr anghenion dros y cyfnod 5 mlynedd y mae’r asesiad o lety’n cael ei ystyried yn ddibynadwy.

en-gb	Planned residential pitch supply
cy-gb	Cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl

en-gb	The number of authorised pitches which are vacant and available to rent on Local Authority or private sites.
cy-gb	Nifer y lleiniau awdurdodedig sy’n wag ac sydd ar gael i’w rhentu ar safleoedd Awdurdod Lleol a safleoedd preifat.

en-gb	It also includes pitches which will be vacated in the near future by households moving to conventional housing or in other circumstances.
cy-gb	Mae hefyd yn cynnwys lleiniau a fydd yn wag yn y dyfodol agos am fod aelwydydd wedi symud i dai confensiynol neu oherwydd amgylchiadau eraill.

en-gb	Additional pitches which are due to open or private sites likely to achieve planning permission shortly should be included as planned residential supply.
cy-gb	Dylid cynnwys lleiniau ychwanegol y disgwylir iddynt agor a safleoedd preifat sy’n debygol o gael caniatâd cynllunio yn y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl.

en-gb	Household
cy-gb	Aelwyd

en-gb	In this guidance this refers to individuals from the same family who live together on a single pitch / house / encampment.
cy-gb	Yn y canllawiau hyn mae’n golygu unigolion o’r un teulu sy’n byw gyda’i gilydd ar un llain neu mewn un tyˆ / gwersyll.

en-gb	Concealed or ‘doubled- up’ household
cy-gb	Aelwyd gudd neu ddwbl

en-gb	This refers to households which are unable to achieve their own authorised accommodation and are instead living within authorised accommodation (houses or pitches) assigned to another household.
cy-gb	Mae hyn yn golygu aelwydydd sy’n methu â chael eu llety awdurdodedig eu hunain ac sy’n byw yn lle hynny mewn llety awdurdodedig (tai neu leiniau) sydd wedi’i aseinio i aelwyd arall.

en-gb	This may include adult children who have been unable to move home or different households occupying a single pitch.
cy-gb	Gall hyn gynnwys plant sydd bellach yn oedolion sydd wedi methu â symud i’w cartref eu hunain neu aelwydydd gwahanol sy’n meddiannu un llain.

en-gb	Household growth
cy-gb	Twf mewn aelwydydd

en-gb	In this guidance household growth is defined by the number of new households arising from households which are already accommodated in the area.
cy-gb	Y diffiniad o dwf mewn aelwydydd yn y canllawiau hyn yw nifer yr aelwydydd newydd sy’n deillio o aelwydydd sydd eisoes mewn llety yn yr ardal.

en-gb	Introduction
cy-gb	Cyflwyniad

en-gb	This Statutory Guidance has been produced to assist Local Authorities in discharging their duties under Part 3 of the Housing (Wales) Act 2014 (“the 2014 Act”).
cy-gb	Mae’r Canllawiau Statudol hyn wedi’u llunio i helpu Awdurdodau Lleol i gyflawni eu dyletswyddau o dan Ran 3 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 (“Deddf 2014”).

en-gb	The guidance is published under section 106 of the 2014 Act.
cy-gb	Cyhoeddwyd y canllawiau o dan adran 106 o Ddeddf 2014.

en-gb	Local Authorities are required to undertake a Gypsy and Traveller accommodation assessment (“GTAA”) and to make provision for sites where the assessment identifies an unmet need for mobile home pitches.
cy-gb	Mae’n ofynnol i Awdurdodau Lleol gynnal asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr (“GTAA”) a darparu ar gyfer safleoedd os yw’r asesiad yn dangos bod angen nas diwallwyd am leiniau i gartrefi symudol.

en-gb	The aims of this guidance are to set out:
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn yn egluro:

en-gb	Why a specific GTAA is required?
cy-gb	Pam mae angen GTAA penodol?

en-gb	What should be produced?
cy-gb	Beth y dylid ei gynhyrchu?

en-gb	Who needs to be consulted?
cy-gb	Â phwy mae angen ymgynghori?

en-gb	What data sources need to be reviewed?
cy-gb	Pa ffynonellau data sydd i’w hadolygu?

en-gb	Understanding the culture of Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Deall diwylliant cymunedau Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	How to identify and communicate with Gypsies and Travellers?
cy-gb	Sut i bennu pwy yw Sipsiwn a Theithwyr a sut i gyfathrebu â nhw?

en-gb	How to design, manage and undertake a GTAA?
cy-gb	Sut i gynllunio, rheoli a chynnal GTAA?

en-gb	Support with partnership working and working regionally.
cy-gb	Cymorth i weithio mewn partneriaeth ac i weithio ar lefel ranbarthol.

en-gb	Exploring specialist surveys, techniques and questions to be used.
cy-gb	Ystyried arolygon arbenigol, dulliau a chwestiynau i’w defnyddio.

en-gb	How accommodation ‘need’ is assessed?
cy-gb	Sut i asesu ‘angen’ llety?

en-gb	Submitting reports to Welsh Ministers.
cy-gb	Cyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru.

en-gb	How to make provision for identified need?
cy-gb	Sut i ddarparu ar gyfer angen dynodedig?

en-gb	Chapter two will help Local Authorities to consider the geographic scope of their GTAA, outline the development of a project steering group and the design of the study, and how to set out to undertake the study itself.
cy-gb	Bydd Pennod Dau yn helpu Awdurdodau Lleol i ystyried cwmpas daearyddol eu GTAA, yn egluro sut i ddatblygu grwˆ p llywio prosiect a sut i gynllunio’r astudiaeth, a sut i fynd ati i gynnal yr astudiaeth ei hun.

en-gb	Chapter three supports the analysis of the data produced during the study and explains how to calculate needs within the Local Authority area.
cy-gb	Bydd Pennod Tri yn egluro sut i ddadansoddi’r data sy’n codi yn ystod yr astudiaeth a sut i gyfrifo anghenion yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	Chapter four sets out the process for submitting reports to the Welsh Ministers for scrutiny and the subsequent feedback and publication.
cy-gb	Mae Pennod Pedwar yn disgrifio’r broses ar gyfer cyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru er mwyn craffu arnynt ac ar gyfer cyflwyno adborth arnynt wedyn a’u cyhoeddi.

en-gb	Chapter five includes options for Local Authorities to consider when exploring how to make provision for needs identified in the GTAA.
cy-gb	Mae Pennod Pump yn cynnwys opsiynau i’w hystyried gan Awdurdodau Lleol wrth drafod sut i ddarparu ar gyfer anghenion a nodwyd yn y GTAA.

en-gb	Finally, Chapter six explains the process of reviewing and updating assessments and associated documents in due course.
cy-gb	Yn olaf, mae Pennod Chwech yn egluro’r broses ar gyfer adolygu a diweddaru asesiadau a dogfennau cysylltiedig maes o law.

en-gb	This guidance also includes a universal questionnaire (Annex 2) to be used during interviews with Gypsy and Traveller communities, though chapter two will explain how this should be approached in more detail.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, mae’r canllawiau hyn yn cynnwys holiadur cyffredinol (Atodiad 2) i’w ddefnyddio yn ystod cyfweliadau â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr. Bydd y ffordd o wneud hynny’n cael ei hegluro’n fwy manwl ym Mhennod Dau.

en-gb	A glossary of important terms used throughout this document is included after the contents page.
cy-gb	Mae eglurhad o dermau pwysig a ddefnyddir drwy’r ddogfen hon ar ôl y dudalen cynnwys.

en-gb	A list of relevant organisations to assist Local Authorities when undertaking GTAAs is also included (Annex 1).
cy-gb	Mae rhestr hefyd o sefydliadau perthnasol i helpu Awdurdodau Lleol wrth iddynt gynnal GTAA (Atodiad 1).

en-gb	Why assess Gypsy and Traveller accommodation needs?
cy-gb	Pam asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	In the past, the accommodation needs of Gypsies and Travellers have often not been adequately assessed as part of the process by which Local Authorities assess people’s housing needs.
cy-gb	Yn aml yn y gorffennol nid yw anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr wedi cael eu hasesu’n ddigonol drwy’r broses o asesu anghenion tai gan Awdurdodau Lleol.

en-gb	The consequences of this have been a lack of understanding regarding the current and projected accommodation needs of Gypsies and Travellers.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, cafwyd diffyg dealltwriaeth o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn awr ac i’r dyfodol.

en-gb	The assessment of Gypsy and Traveller accommodation needs, and the duty to make provision for sites where the assessment identifies need, became statutory requirements under the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’r broses o asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, a’r ddyletswydd i ddarparu ar gyfer safleoedd lle mae’r asesiad yn dangos bod angen hynny, wedi dod yn ofynion statudol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	The needs identified in this process should also be included in the wider Local Housing Market Assessment when this is updated to ensure Gypsy and Traveller accommodation needs are mainstreamed within the local housing strategy.
cy-gb	Mae’r anghenion a ddynodir drwy’r broses hon i’w cynnwys hefyd yn yr Asesiad o’r Farchnad Dai Leol cyffredinol pan gaiff ei ddiweddaru er mwyn sicrhau bod anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu prif ffrydio yn y strategaeth dai leol.

en-gb	A lead agency should be identified to take the assessment process forward, ensuring key progress targets and milestones are met.
cy-gb	Dylid dynodi asiantaeth arweiniol i lywio’r broses asesu, gan sicrhau ei bod yn cyrraedd targedau a cherrig milltir pwysig ar gyfer cynnydd.

en-gb	This should normally be the Local Housing Authority as the strategic housing body.
cy-gb	Yr Awdurdod Tai Lleol fydd yr asiantaeth arweiniol fel arfer, gan mai ef yw’r corff tai strategol.

en-gb	Guidance on Local Housing Market Assessments is available on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae canllawiau ar gynnal Asesiadau o’r Farchnad Dai Leol ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	The definition of ‘Gypsies and Travellers’ for the purposes of this accommodation assessment process is contained within section 108 of the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’r diffiniad o ‘Sipsiwn a Theithwyr’ at ddibenion y broses asesu llety hon i’w gael yn adran 108 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	Gypsies and Travellers means:
cy-gb	Ystyr Sipsiwn a Theithwyr yw:

en-gb	“(a) Persons of a nomadic habit of life, whatever their race or origin, including:
cy-gb	“(a) Personau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw, beth bynnag fo’u hil neu eu tarddiad, gan gynnwys:

en-gb	persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently, and
cy-gb	personau sydd, ar sail eu hanghenion addysg, eu hanghenion iechyd neu eu henaint eu hunain, neu anghenion addysg, anghenion iechyd neu henaint eu teulu neu ddibynnydd, ac ar y sail honno yn unig, wedi rhoi’r gorau i deithio dros dro neu yn barhaol; a

en-gb	members of an organized group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such); and
cy-gb	aelodau o grwˆ p trefnedig o siewmyn teithiol neu bersonau sy’n rhan o syrcasau teithiol (pa un a ydynt yn cyd-deithio mewn grwˆ p o’r fath ai peidio); a

en-gb	all other persons with a cultural tradition of nomadism or of living in a mobile home.”
cy-gb	unrhyw bersonau eraill sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartref symudol.”

en-gb	The intention of the above definition is to ensure ethnic Romani Gypsies and Irish Travellers are included, as well as those from any ethnic group who follow a nomadic habit of life.
cy-gb	Amcan y diffiniad uchod yw sicrhau bod Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig ethnig wedi’u cynnwys, yn ogystal â’r rheini mewn unrhyw grwˆ p ethnig sy’n arfer ffordd nomadig o fyw.

en-gb	The definition also includes Travelling Showpeople.
cy-gb	Mae’r diffiniad hefyd yn cwmpasu Siewmyn Teithiol.

en-gb	New Travellers could also be captured by the definition if they can demonstrate a cultural tradition of nomadism and of living in mobile homes.
cy-gb	Gellid cynnwys Teithwyr Newydd yn y diffiniad os gallant ddangos bod ganddynt draddodiad nomadig a thraddodiad o fyw mewn cartrefi symudol.

en-gb	Members of these communities do not necessarily need to demonstrate a continued nomadic habit of life to be considered to be Gypsies or Travellers for the purposes of this assessment.
cy-gb	Ni fydd angen o reidrwydd i aelodau’r cymunedau hyn ddangos eu bod yn parhau i arfer ffordd nomadig o fyw er mwyn cael eu hystyried yn Sipsiwn neu Deithwyr at ddibenion yr asesiad hwn.

en-gb	A broad definition is necessary to achieve a full understanding of the accommodation needs of these communities.
cy-gb	Mae angen defnyddio diffiniad eang er mwyn deall anghenion llety’r cymunedau hyn yn glir.

en-gb	Gypsies and Travellers, and their children and other relatives, in bricks and mortar housing may form part of the source from which future site need and aspiration may arise, and it will be essential to understand this.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd Sipsiwn a Theithwyr, a’u plant a pherthnasau eraill, sy’n byw mewn tai confensiynol ymysg y rhai a fydd yn creu’r angen a’r dyhead am gael safleoedd yn y dyfodol, a bydd yn rhaid deall hyn.

en-gb	Assessing the needs of housed Gypsies and Travellers will also help identify the ways in which housing may be made to work better for them, and made more attractive to Gypsies and Travellers in general.
cy-gb	Bydd asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn tai yn gymorth hefyd i bennu ffyrdd o sicrhau bod y ddarpariaeth tai yn diwallu eu hanghenion yn well, a’i gwneud yn fwy deniadol i Sipsiwn a Theithwyr yn gyffredinol.

en-gb	The intention should not be to encourage these communities to integrate into conventional housing.
cy-gb	Nid cymell y cymunedau hyn i integreiddio drwy fyw mewn tai confensiynol yw’r nod.

en-gb	However, adapted or improved housing could reduce the numbers who leave or wish to leave conventional housing for sites.
cy-gb	Er hynny, drwy addasu a gwella tai, mae’n bosibl y bydd llai ohonynt yn gadael neu’n dymuno gadael tai confensiynol i fyw ar safleoedd.

en-gb	Some of those currently on unauthorised sites may also wish to move into, or back into, housing if it can better suit their circumstances.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd rhai sy’n byw ar safleoedd diawdurdod ar hyn o bryd am symud neu ddychwelyd i fyw mewn tai os byddant yn fwy addas i’w hamgylchiadau.

en-gb	Case law has established both Romani Gypsies and Irish Travellers are recognised racial groups for the purposes of the Race Relations Act 1976.
cy-gb	Mae cyfraith achosion wedi cadarnhau bod Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn grwpiau hiliol cydnabyddedig i ddibenion Deddf Cysylltiadau Hiliol 1976.

en-gb	These groups continue to be recognised racial groups for the purposes of the Equality Act 2010.
cy-gb	Mae’r grwpiau hyn yn parhau’n grwpiau hiliol cydnabyddedig i ddibenion Deddf Cydraddoldeb 2010.

en-gb	The accommodation needs of all Gypsies and Travellers should be identified, understood and addressed through the planning framework and housing strategy on the same basis as other sectors of the community.
cy-gb	Dylid pennu, deall ac ymdrin ag anghenion llety’r holl Sipsiwn a Theithwyr drwy’r fframwaith cynllunio a’r strategaeth dai ar yr un sail â sectorau eraill yn y gymuned.

en-gb	The Welsh Government’s Gypsy and Traveller Framework for Action, Travelling to a Better Future (2011), sets out a vision for culturally appropriate accommodation for these communities.
cy-gb	Mae fframwaith gweithredu Llywodraeth Cymru ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr, Teithio i Ddyfodol Gwell (2011) yn cyfleu gweledigaeth ar gyfer llety diwylliannol briodol i’r cymunedau hyn.

en-gb	The Welsh Government seeks to ensure a wide choice of accommodation type is available to meet the needs of all members of the community.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ceisio sicrhau bod dewis eang o fathau llety ar gael i ddiwallu anghenion holl aelodau’r gymuned.

en-gb	It is reflective of our commitment to ensure equality of opportunity for all sections of the community and in this instance, Gypsies and Travellers should have the same access to culturally appropriate accommodation as all other members of the community.
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu ein hymrwymiad i sicrhau cyfle cyfartal i bob rhan o’r gymuned ac, yn hyn o beth, dylai Sipsiwn a Theithwyr gael yr un cyfle i gael llety diwylliannol briodol ag sydd gan holl aelodau eraill y gymuned.

en-gb	An understanding of Gypsy and Traveller accommodation issues is essential to make properly planned provision and avoid the problems associated with ad hoc or unauthorised provision.
cy-gb	Rhaid meithrin dealltwriaeth o faterion sy’n ymwneud â llety i Sipsiwn a Theithwyr er mwyn cynllunio’r ddarpariaeth yn briodol ac osgoi’r problemau sy’n gysylltiedig â darpariaeth ad hoc neu ddiawdurdod.

en-gb	A comprehensive accommodation assessment (required under the Housing (Wales) Act 2014) and strategy to meet the need which is identified will greatly strengthen the ability of Local Authorities to respond swiftly and firmly to inappropriate unauthorised developments and encampments and help to avoid future unauthorised camping and development.
cy-gb	Bydd asesiad llety cynhwysfawr (sy’n ofynnol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014) a strategaeth i gwrdd â’r angen a ddynodir yn gymorth mawr i Awdurdodau Lleol drwy eu galluogi i ymateb yn gyflym a chadarn pan geir datblygiadau a gwersylloedd diawdurdod a’u helpu i osgoi gwersylla a datblygu diawdurdod yn y dyfodol.

en-gb	Why do Gypsies and Travellers need a separate assessment?
cy-gb	Pam mae angen asesiad ar wahân ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Gypsies and Travellers will typically form only a very small percentage of the population in any given area.
cy-gb	Fel arfer nid yw Sipsiwn a Theithwyr ond yn ganran fach iawn o’r boblogaeth mewn ardal benodol.

en-gb	The Census 2011 included a new ethnic category for ‘Gypsy or Irish Traveller’ and the data collected suggested a total population of 2,785 in Wales.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2011 yn cynnwys categori ethnig newydd ar gyfer ‘Sipsi neu Deithiwr Gwyddelig’ ac mae’r data a gasglwyd yn awgrymu bod 2,785 o bobl yn y categori hwn yng Nghymru.

en-gb	The total may exclude other members of these communities who declined to self-ascribe their ethnicity for fear of discrimination, stronger affiliation with other ethnicity categories (e.g. White Irish) or for other reasons, though attempts were made by the Office for National Statistics to address these issues.
cy-gb	Mae’n bosibl nad yw’r nifer hwn yn cynnwys aelodau o’r cymunedau hyn sy’n petruso rhag eu cynnwys eu hunain yn y categori hwn gan ofni gwahaniaethu, am eu bod yn ymuniaethu’n fwy â chategorïau ethnigrwydd eraill (e.e. Gwyddelig Gwyn) neu am resymau eraill, er bod y Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi ceisio mynd i’r afael â’r materion hyn.

en-gb	Only a minority of this figure is believed to be living in, or seeking, caravan site accommodation.
cy-gb	Credir mai lleiafrif o’r nifer hwn sy’n byw mewn llety ar safleoedd carafannau neu’n chwilio am lety o’r fath.

en-gb	Cultural differences, a reluctance of some members of these communities to disclose their ethnicity as Gypsies or Travellers, or a disinclination to participate in a process with which they are not familiar, mean the main housing market assessment process is likely to be significantly less successful in accessing this group than others.
cy-gb	O ganlyniad i wahaniaethau diwylliannol, amharodrwydd ar ran rhai aelodau o’r cymunedau hyn i ddatgan eu hethnigrwydd fel Sipsiwn neu Deithwyr, neu ddiffyg awydd cymryd rhan mewn proses sy’n anghyfarwydd iddynt, mae proses y prif asesiad o’r farchnad dai yn llai tebygol o lawer o gyrraedd y grwˆ p hwn na grwpiau eraill.

en-gb	In addition, the particular lifestyle and culture of Gypsies and Travellers may give rise to distinctive accommodation needs, which the main assessment will be unlikely to pick up.
cy-gb	At hynny, mae’n bosibl y bydd ffordd o fyw a diwylliant neilltuol y Sipsiwn a Theithwyr yn creu anghenion llety gwahanol a fydd yn annhebygol o gael eu nodi yn y prif asesiad.

en-gb	However, these differences should not be exaggerated.
cy-gb	Er hynny, ni ddylid gorliwio’r gwahaniaethau hyn.

en-gb	Many Gypsies and Travellers are permanently settled in housing or on residential public or private sites.
cy-gb	Mae nifer mawr o Sipsiwn a Theithwyr wedi ymsefydlu’n barhaol mewn tai neu ar safleoedd preswyl cyhoeddus neu breifat.

en-gb	A small percentage of the population are on unauthorised encampments or unauthorised developments.
cy-gb	Mae canran fach o’r boblogaeth yn byw mewn gwersylloedd diawdurdod neu ddatblygiadau diawdurdod.

en-gb	The percentage of the population who are permanently nomadic is believed to be very low.
cy-gb	Credir bod y ganran o’r boblogaeth sy’n arfer ffordd nomadig o fyw drwy’r amser yn fach iawn.

en-gb	Nevertheless, it is imperative Local Authorities assess the needs of the nomadic population as well as those who are more settled.
cy-gb	Er hynny, mae’n hanfodol bod Awdurdodau Lleol yn asesu anghenion y boblogaeth nomadig yn ogystal â’r rheini sy’n fwy sefydlog.

en-gb	Some of those living in conventional housing are likely have moved from living in mobile homes due to the lack of legal alternatives, possibly because the Local Authority where they reside had not provided enough site accommodation.
cy-gb	Mae’n debygol bod rhai o’r rheini sy’n byw mewn tai confensiynol wedi rhoi’r gorau i fyw mewn cartrefi symudol oherwydd diffyg opsiynau cyfreithlon, efallai am nad oedd yr Awdurdod Lleol lle maent yn preswylio wedi darparu digon o lety ar safleoedd.

en-gb	Unlike the wider Local Housing Market Assessment, which should be up-dated every two years, the Gypsy and Traveller accommodation assessment must be redone at least every 5 years.
cy-gb	Yn wahanol i’r Asesiad o’r Farchnad Dai Leol mwy cyffredinol, sydd i gael ei ddiweddaru bob dwy flynedd, rhaid ailgynnal yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr bob 5 mlynedd o leiaf.

en-gb	Although the Local Housing Market Assessment must be done more frequently, it largely involves the review of secondary data, unlike the more in-depth Census style survey required for Gypsy and Traveller accommodation assessments.
cy-gb	Er bod rhaid cynnal yr Asesiad o’r Farchnad Dai Leol yn fwy aml, mae’n galw am asesu data eilaidd yn bennaf, yn wahanol i’r arolwg mwy manwl yn null Cyfrifiad sydd ei angen ar gyfer yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The more in-depth Census (or ‘primary’ data survey) is required to assess the needs of Gypsy and Traveller communities due to their small population size and particular accommodation needs.
cy-gb	Rhaid defnyddio dull mwy manwl y Cyfrifiad (neu arolwg o ddata ‘cynradd’) i asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr am fod eu nifer yn fach ac am fod eu hanghenion llety o fath penodol.

en-gb	Using existing statistics (or ‘secondary’ data) could create unforeseen errors in projections over time.
cy-gb	Byddai defnyddio ystadegau sydd ar gael (neu ddata ‘eilaidd’) yn gallu arwain at wallau annisgwyl yn yr amcanestyniadau dros amser.

en-gb	Relying on existing data in relation to Gypsies and Travellers to assess future needs is unlikely to yield results which are statistically robust.
cy-gb	Nid yw’n debygol y byddai asesiadau o anghenion y dyfodol yn ystadegol gadarn o’u seilio ar y data am Sipsiwn a Theithwyr sydd ar gael yn barod.

en-gb	This is partially due to the small size of these communities and also because very little existing data exists regarding the accommodation requirements of these communities in each local area.
cy-gb	Un o’r rhesymau am hyn yw bod eu cymunedau’n fach a hefyd am mai prin iawn yw’r data sydd ar gael am anghenion llety’r cymunedau hyn ym mhob ardal leol.

en-gb	As a result, the Gypsy and Traveller accommodation assessment will require a primary survey to be undertaken (acquired through a census-style approach), in addition to a review of the available existing data.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, bydd yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr yn galw am gynnal arolwg o ddata cynradd (a gesglir drwy ddull Cyfrifiad), yn ogystal ag adolygiad o’r data sydd ar gael ar y pryd.

en-gb	This process will be explained in more detail in Chapter two.
cy-gb	Byddwn yn egluro’r broses hon yn fwy manwl ym Mhennod Dau.

en-gb	Who needs to be consulted through the Accommodation Assessment?
cy-gb	Â phwy mae angen ymgynghori drwy’r Asesiad Llety?

en-gb	With reference to the definition of Gypsies and Travellers stated above, Local Authorities must ensure the various communities within its scope are directly consulted and needs assessed.
cy-gb	Yng nghyswllt y diffiniad o Sipsiwn a Theithwyr a nodwyd uchod, rhaid i Awdurdodau Lleol sicrhau y ceir ymgynghori uniongyrchol â’r gwahanol gymunedau sy’n rhan o’r diffiniad a bod eu hanghenion yn cael eu hasesu.

en-gb	This may include (but is not limited to) Romani Gypsies, Irish Travellers, New Travellers, and Travelling Showpeople who are residing in or resorting to their area.
cy-gb	Gall hyn gynnwys (ymysg eraill) Sipsiwn Romani, Teithwyr Gwyddelig, Teithwyr Newydd, a Siewmyn Teithiol sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn eu hardal.

en-gb	Most Gypsy and Traveller accommodation assessments have sought to consult Romani Gypsy and Irish Traveller communities in their area, however, often this has been restricted to those living on authorised sites.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr wedi ceisio ymgynghori â chymunedau o Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn eu hardal. Fodd bynnag, mewn llawer achos dim ond y rheini sy’n byw ar safleoedd awdurdodedig a oedd wedi’u cynnwys.

en-gb	The needs of those on unauthorised sites and those living in bricks and mortar housing must also be assessed through direct consultation.
cy-gb	Rhaid asesu anghenion y rheini sy’n byw ar safleoedd diawdurdod ac mewn tai confensiynol hefyd drwy ymgynghori â nhw’n uniongyrchol.

en-gb	In some parts of the country New Travellers form a significant minority of the travelling population.
cy-gb	Mewn rhai rhannau o’r wlad, mae Teithwyr Newydd yn lleiafrif sylweddol yn y boblogaeth deithiol.

en-gb	Although these people have adopted a nomadic lifestyle relatively recently, their needs should be assessed alongside those of the more traditional Gypsy and Traveller groups.
cy-gb	Er bod y bobl hyn wedi mabwysiadu ffordd nomadig o fyw’n gymharol ddiweddar, dylid asesu eu hanghenion ochr yn ochr â’r rheini mewn grwpiau mwy traddodiadol o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	To do otherwise would be to neglect the needs of part of the community, leading to potential homelessness or unauthorised sites and potential legal challenges.
cy-gb	Byddai peidio â gwneud hynny’n golygu anwybyddu anghenion un rhan o’r gymuned, gan arwain at y posibilrwydd o ddigartrefedd neu sefydlu safleoedd diawdurdod a chymryd camau cyfreithiol yn eu herbyn.

en-gb	It should be noted Travelling Showpeople, travelling together as such, are not excluded from this definition.
cy-gb	Mae’n bwysig nodi bod Siewmyn Teithiol, wrth deithio gyda’i gilydd ar gyfer eu gwaith, yn dod o dan y diffiniad hwn.

en-gb	Where there is a need for winter quarters for this group, Local Authorities should assess this need as part of the Gypsy and Traveller accommodation assessment, as many of their accommodation issues will be similar.
cy-gb	Os bydd angen lle i’r grwˆ p hwn dreulio’r gaeaf, dylai Awdurdodau Lleol asesu’r angen hwn drwy’r asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr, gan y bydd nifer o’r ystyriaethau o ran llety yn debyg.

en-gb	Local Housing Authorities must be able to demonstrate they have consulted directly with as many members of these communities residing in or resorting to their area as possible, through a census approach.
cy-gb	Rhaid i Awdurdodau Tai Lleol allu dangos eu bod wedi ymgynghori’n uniongyrchol â chynifer â phosibl o aelodau o’r cymunedau hyn sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn eu hardal, drwy ddull Cyfrifiad.

en-gb	Reviewing data sources (as outlined in chapter two) and liaising with Gypsy and Traveller support organisations (Annex 1) to identify and engage with community members will support this aim.
cy-gb	Bydd adolygiadau o ffynonellau data (sydd wedi’u disgrifio ym Mhennod Dau) a chydgysylltu â sefydliadau cymorth Sipsiwn a Theithwyr (Atodiad 1) i adnabod a chynnwys aelodau o gymunedau’n helpu i gwrdd â’r amcan hwn.

en-gb	An interview log should be kept to demonstrate the assessment process has sought to engage with all known Gypsies and Travellers in the area.
cy-gb	Dylid cadw log cyfweliadau i ddangos bod y broses asesu wedi ceisio cynnwys yr holl Sipsiwn a Theithwyr hysbys yn yr ardal.

en-gb	It should be clearly stated as part of a log of interviews with community members if repeated efforts to engage with community members have failed.
cy-gb	Os bydd ymdrechion mynych i ymgysylltu ag aelodau o gymunedau wedi methu, rhaid nodi hynny’n glir yn y log o gyfweliadau ag aelodau o gymunedau.

en-gb	Reasons for non-participation should also be recorded where available.
cy-gb	Dylid cofnodi’r rhesymau dros beidio â chymryd rhan hefyd os ydynt yn hysbys.

en-gb	A draft interview log has been provided at Annex 3.
cy-gb	Mae drafft o log cyfweliadau wedi’i ddarparu yn Atodiad 3.

en-gb	Welsh Ministers may request this interview log when considering whether to approve or reject Local Authority Gypsy and Traveller accommodation needs assessments, if it is not submitted in the first instance.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru ofyn am weld y log cyfweliadau hwn wrth ystyried a fyddant yn cymeradwyo neu’n gwrthod asesiadau o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr gan Awdurdodau Lleol, os na chafodd ei gyflwyno yn y lle cyntaf.

en-gb	To ensure the estimate of pitch need is robust, it is essential as many responses as possible are received from community members.
cy-gb	Er mwyn cael amcangyfrif dibynadwy o’r angen am leiniau preswyl, mae’n hanfodol cael cynifer â phosibl o ymatebion gan aelodau o’r cymunedau.

en-gb	Local Authorities should ensure they follow the ‘engagement checklist’ (Table 2 – Engagement Checklist) to ensure they reach as many community members as possible.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ofalu eu bod yn dilyn y ‘rhestr wirio ymgysylltu’ (Tabl 2 – ) er mwyn cyrraedd cynifer â phosibl o aelodau o’r cymunedau.

en-gb	It may not always be clear-cut where a particular group falls within the definition of Gypsy and Traveller in section 108 of the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’n bosibl na fydd yn amlwg bob tro a yw grwˆ p penodol yn dod o dan y diffiniad o Sipsiwn a Theithwyr yn adran 108 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	However, section 8 of the Housing Act 1985 requires every Local Housing Authority to consider the needs of the area with respect to the provision of further housing accommodation and, for that purpose, to review any information which has been brought to their notice.
cy-gb	Fodd bynnag, o dan adran 8 o Ddeddf Tai 1985 mae’n ofynnol bod pob Awdurdod Tai Lleol yn ystyried anghenion am ddarparu mwy o dai yn ei ardal ac, er mwyn cyflawni hynny, ei fod yn adolygu unrhyw wybodaeth sydd wedi’i thynnu i’w sylw.

en-gb	Therefore, if the Local Authority decides the accommodation needs of a particular group should not be assessed under this guidance in the context of GTAAs, they are nonetheless under a duty to review those needs as part of the wider ‘section 8’ requirement.
cy-gb	Felly, os bydd yr Awdurdod Lleol yn penderfynu na fydd yn asesu anghenion llety grwˆ p penodol o dan y canllawiau hyn yng nghyd-destun y GTAA, bydd dyletswydd arno er hynny i adolygu’r anghenion hynny o dan y gofyniad cyffredinol yn adran 8.

en-gb	The inclusion of someone in the survey as a Gypsy or Traveller within the definition set out in paragraph 10 above does not, in itself, imply a person should live on a site.
cy-gb	Nid yw’r ffaith bod rhywun wedi’i gynnwys yn yr arolwg fel Sipsi neu Deithiwr yn ôl y diffiniad ym mharagraff 10 uchod yn golygu, ynddo’i hun, y dylai’r person hwnnw fyw ar safle.

en-gb	However, the Housing (Wales) Act 2014 has consolidated the definition of ‘Gypsies and Travellers’ with the Mobile Homes (Wales) Act 2013, which means all such individuals should be considered as having ‘Gypsy Status’ in planning terms.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Deddf Tai (Cymru) 2014 wedi cydgrynhoi’r diffiniad o ‘Sipsiwn a Theithwyr’ â Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, ac mae hyn yn golygu bod ‘statws Sipsiwn’ gan bob unigolyn o’r fath yng nghyd-destun cynllunio.

en-gb	If identified need for Gypsy and Traveller pitches has been established, Local Housing Authorities will continue to be responsible for the allocation of pitches on sites.
cy-gb	Os pennwyd bod angen lleiniau i Sipsiwn a Theithwyr, bydd Awdurdodau Tai Lleol yn parhau’n gyfrifol am ddyrannu lleiniau ar safleoedd.

en-gb	Local Housing Authorities may consider a variety of ways in which pitch needs could be met, including:
cy-gb	Gall Awdurdodau Tai Lleol ystyried nifer o ffyrdd gwahanol o ddiwallu’r angen am leiniau, gan gynnwys:

en-gb	Socially rented site accommodation (Local Authority or Registered Social Landlord operated sites);
cy-gb	llety ar safleoedd rhentu cymdeithasol (safleoedd sy’n cael eu rhedeg gan Awdurdod Lleol neu Landlord Cymdeithasol Cofrestredig);

en-gb	Private Gypsy and Traveller site accommodation;
cy-gb	llety ar safleoedd preifat i Sipsiwn a Theithwyr;

en-gb	Sites created through Community Land Trusts.
cy-gb	creu safleoedd drwy Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol.

en-gb	If a need for Gypsy and Traveller pitches is identified, the Local Authority will need to consider how to make the necessary provision (as outlined in Chapter five).
cy-gb	Os pennwyd bod angen lleiniau i Sipsiwn a Theithwyr, bydd yn rhaid i’r Awdurdod Lleol ystyried sut i greu’r ddarpariaeth sydd ei hangen (yn unol â’r broses sydd wedi’i disgrifio ym Mhennod Pump).

en-gb	The following groups may be particularly likely to give rise to pitch need:
cy-gb	Mae’n debygol iawn y bydd yr angen am leiniau’n codi o’r grwpiau canlynol:

en-gb	Mobile Home dwelling households:
cy-gb	Aelwydydd sy’n preswylio mewn Cartrefi Symudol:

en-gb	who have no authorised site anywhere on which to reside;
cy-gb	nad oes safle awdurdodedig ar gael yn unman i’w cartrefu;

en-gb	whose existing site accommodation is overcrowded or unsuitable and are unable to obtain larger or more suitable accommodation;
cy-gb	y mae eu llety presennol ar safle yn orlawn neu’n anaddas ac sy’n methu â chael llety mwy neu fwy addas;

en-gb	who contain households who are unable to set up separate family units and who are unable to access a place on an authorised site or develop their own site.
cy-gb	sy’n cynnwys aelwydydd sy’n methu â sefydlu unedau teuluol ar wahân ac sy’n methu â chael lle ar safle awdurdodedig neu ddatblygu eu safle eu hunain.

en-gb	‘Bricks and mortar’ dwelling households:
cy-gb	Aelwydydd sy’n preswylio mewn tai confensiynol:

en-gb	whose existing accommodation is overcrowded or unsuitable (‘unsuitable’ in this context includes unsuitability by virtue of psychological aversion to bricks and mortar accommodation);
cy-gb	y mae eu llety presennol yn orlawn neu’n anaddas (mae ‘anaddas’ yn y cyd-destun hwn yn cynnwys bod yn anaddas oherwydd gwrthwynebiad seicolegol i breswylio mewn tai confensiynol);

en-gb	which contain concealed households who are unable to set up separate family units and who are unable to access suitable or appropriate accommodation.
cy-gb	sy’n cynnwys aelwydydd cudd sy’n methu â sefydlu unedau teuluol ar wahân ac sy’n methu â chael llety addas neu briodol.

en-gb	It should also be recognised the shortage of sites and local hostility to site planning applications, as well as lack of income, may prevent Gypsies and Travellers exercising their free choice in the accommodation market – and there may, in fact, be no ‘local accommodation market’ in sites.
cy-gb	Dylid cydnabod hefyd fod prinder safleoedd a gwrthwynebiad lleol i geisiadau cynllunio am safleoedd, yn ogystal â diffyg incwm, yn gallu atal Sipsiwn a Theithwyr rhag dewis yn rhydd yn y farchnad lety – a’i bod yn bosibl nad oes ‘marchnad lety leol’ mewn safleoedd.

en-gb	What should the accommodation assessment produce?
cy-gb	Beth ddylai ddeillio o’r asesiad llety?

en-gb	The aim of the assessment is to provide data which will identify Gypsy and Traveller pitch needs separately from wider demand and aspiration.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad yw darparu data a fydd yn dangos yr angen am leiniau i Sipsiwn a Theithwyr ar wahân i’r galw a’r dyheadau cyffredinol.

en-gb	Local Authorities must submit their GTAA to Welsh Ministers, who will then scrutinise and decide whether to approve or reject them.
cy-gb	Rhaid i Awdurdodau Lleol gyflwyno eu GTAA i Weinidogion Cymru a fydd wedyn yn craffu arno ac yn penderfynu ei gymeradwyo neu ei wrthod.

en-gb	Approved accommodation assessment reports must then be published.
cy-gb	Bydd yn rhaid cyhoeddi adroddiadau asesiadau llety sydd wedi’u cymeradwyo.

en-gb	The completed GTAA should equip Local Authorities with all the relevant data to inform their local housing strategy and Gypsy and Traveller site provision policies in their Development Plan.
cy-gb	Ar ôl ei gwblhau, bydd y GTAA yn rhoi i’r Awdurdod Lleol yr holl ddata perthnasol sydd eu hangen ar gyfer ei strategaeth dai leol a’i bolisïau ar ddarparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr yn ei Gynllun Datblygu.

en-gb	An assessment of Gypsy and Traveller accommodation needs will mean they will be understood and can be set out alongside other housing needs.
cy-gb	Drwy asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, gellir eu deall a’u disgrifio ochr yn ochr ag anghenion tai eraill.

en-gb	Just as for the rest of the community, needs assessments are primarily required to understand and meet need, not simply demand or aspiration.
cy-gb	Yn yr un modd â gweddill y gymuned, y prif reswm dros gynnal asesiadau o anghenion yw deall a chwrdd ag anghenion, nid deall y galw neu ddyhead yn unig.

en-gb	How will it differ from assessing the housing needs of the non-Gypsy and Traveller community?
cy-gb	Sut y bydd yn wahanol i asesu anghenion tai pobl heblaw Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	The assessment aims for Gypsies and Travellers will be the same as for other sectors of the community.
cy-gb	Yr un fydd y nodau wrth asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr ag ar gyfer sectorau eraill yn y gymuned.

en-gb	However, the shortage of Gypsy and Traveller accommodation, as well as the distinctive lifestyle and culture of Gypsies and Travellers, will mean the process for undertaking the review is substantially different.
cy-gb	Fodd bynnag, oherwydd prinder y llety i Sipsiwn a Theithwyr, yn ogystal â ffordd o fyw a diwylliant neilltuol Sipsiwn a Theithwyr, bydd y broses adolygu’n wahanol iawn.

en-gb	Unlike other sectors of the community, Gypsies and Travellers reside in three main types of accommodation:
cy-gb	Yn wahanol i sectorau eraill yn y gymuned, mae Sipsiwn a Theithwyr yn preswylio mewn tri math o lety’n bennaf:

en-gb	bricks and mortar housing;
cy-gb	tai confensiynol;

en-gb	authorised Local Authority or private mobile home sites; and
cy-gb	safleoedd awdurdodedig i gartrefi symudol o dan berchenogaeth yr Awdurdod Lleol neu berchenogaeth breifat;

en-gb	unauthorised sites (either unauthorised encampments, on land they do not own, or unauthorised developments, on land they do own).
cy-gb	safleoedd diawdurdod (un ai gwersylloedd diawdurdod ar dir nad ydynt yn berchen arno neu ddatblygiadau diawdurdod ar dir sy’n eiddo iddynt).

en-gb	The accommodation needs of Gypsy and Traveller communities may differ from the rest of the population because of:
cy-gb	Gall anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr fod yn wahanol i weddill y boblogaeth oherwydd:

en-gb	their nomadic or semi-nomadic pattern of life;
cy-gb	eu ffordd nomadig neu led-nomadig o fyw;

en-gb	the caravan-dwelling culture of some; movement between housing and caravans;
cy-gb	y diwylliant o breswylio mewn carafannau sydd gan rai; symud i fyw rhwng tai a charafannau;

en-gb	their presence on unauthorised encampments or developments.
cy-gb	eu presenoldeb mewn gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod;

en-gb	patterns of extended family living.
cy-gb	ffyrdd o fyw mewn teuluoedd estynedig.

en-gb	Mobility between areas may have the following implications for carrying out an assessment:
cy-gb	Mae’r symud rhwng ardaloedd yn creu’r goblygiadau posibl hyn ar gyfer cynnal asesiad:

en-gb	the possibility of working on a regional level in both carrying out assessments and delivering solutions to site provision;
cy-gb	y posibilrwydd o weithio ar lefel ranbarthol i gynnal asesiadau a sicrhau ffyrdd o ddarparu safleoedd;

en-gb	the timing of the accommodation assessment for Gypsies and Travellers will need to be considered (see paragraph 114);
cy-gb	bydd angen ystyried amseriad yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr (gweler paragraff 114);

en-gb	different questions may need to be asked (see Annex 2);
cy-gb	mae’n bosibl y bydd angen gofyn cwestiynau gwahanol (gweler Atodiad 2);

en-gb	different data sources may need to be used (see paragraph 85).
cy-gb	efallai y bydd angen defnyddio ffynonellau data gwahanol (gweler paragraff 85).

en-gb	It is important to consider:
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried:

en-gb	How you identify and engage with those to be surveyed (see paragraph 91);
cy-gb	Sut y byddwch yn pennu ac yn ymgysylltu â’r rheini sydd i’w cynnwys yn yr arolwg (gweler paragraff 91);

en-gb	How interviewers put questions (see paragraph 116).
cy-gb	Sut y bydd cyfwelwyr yn geirio cwestiynau (gweler paragraff 116).

en-gb	If your authority has little knowledge of, or reliable data on, Gypsies and Travellers, it is even more important groups supporting these communities are engaged to ensure the assessment is as precise as possible.
cy-gb	Os mai ychydig o wybodaeth neu ddata dibynadwy sydd gan eich awdurdod am Sipsiwn a Theithwyr, mae’n bwysicach byth eich bod yn cynnwys grwpiau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn er mwyn sicrhau bod yr asesu mor gywir â phosibl.

en-gb	After the initial GTAA has been completed in 2015/16, the process must be redone at least every 5 years to ensure the evidence remains robust.
cy-gb	Ar ôl cwblhau’r GTAA cyntaf yn 2015/16, rhaid ailgynnal y broses bob 5 mlynedd o leiaf i sicrhau bod y dystiolaeth yn parhau’n gadarn.

en-gb	Local Authorities are able to undertake GTAAs more frequently than this if they choose to do so.
cy-gb	Gall Awdurdodau Lleol gynnal y GTAA yn amlach os byddant yn dewis.

en-gb	This is discussed further in Chapter Six – Review and Update.
cy-gb	Rydym yn trafod hyn ymhellach ym Pennod Chwech.

en-gb	It is also recommended local Councillors are made aware of the requirement to conduct a GTAA and of this guidance.
cy-gb	Rydym hefyd yn argymell bod Cynghorwyr lleol yn cael eu hysbysu am y gofyniad i gynnal GTAA ac am y canllawiau hyn.

en-gb	Providing Gypsy and Traveller sites can be a sensitive issue within communities and it may be helpful to ensure Council members are fully briefed at an early stage.
cy-gb	Mae darparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr yn gallu bod yn fater sensitif mewn cymunedau a bydd mantais mewn sicrhau bod aelodau Cyngor wedi’u briffio’n drwyadl o’r dechrau.

en-gb	Carrying out the assessment
cy-gb	Cynnal yr asesiad

en-gb	Preparation and partnership working
cy-gb	Paratoi a gweithio mewn partneriaeth

en-gb	The degree of sensitivity which often surrounds Gypsy and Traveller issues will make it very important to achieve buy-in for the accommodation assessment process, from local politicians and the settled community.
cy-gb	Oherwydd y sensitifrwydd a geir yn aml ynghylch materion Sipsiwn a Theithwyr, bydd yn bwysig iawn cynnwys gwleidyddion lleol a’r gymuned sefydlog yn y broses asesu llety.

en-gb	If the process is not seen as legitimate, it will be much harder to get support for the later stages of providing Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Os na fydd y broses yn cael ei gweld yn un ddilys, bydd yn fwy anodd sicrhau cefnogaeth i’r camau a gymerir wedyn i ddarparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The risk of the process being seen as illegitimate needs to be carefully considered when designing the study, as this data will form crucial evidence when assessing future site applications and the Local Development Plan (LDP).
cy-gb	Rhaid ystyried y perygl o weld y broses yn un annilys wrth gynllunio’r astudiaeth, gan y bydd y data hyn yn dystiolaeth hanfodol ar gyfer asesu ceisiadau am safleoedd yn y dyfodol ac ar gyfer y Cynllun Datblygu Lleol (CDLl).

en-gb	It is essential the process also has credibility and acceptance within the Gypsy and Traveller community.
cy-gb	Mae hefyd yn hanfodol bod cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried yn y broses ac yn ei derbyn.

en-gb	If not, it may be difficult to engage community members and the accuracy of the assessment will be undermined.
cy-gb	Fel arall, gall fod yn anodd cynnwys aelodau o’r cymunedau a bydd hyn yn amharu ar gywirdeb yr asesiad.

en-gb	The Local Authority is responsible for deciding who the lead agency should be to take the assessment process forward.
cy-gb	Yr Awdurdod Lleol sy’n gyfrifol am benderfynu pa asiantaeth arweiniol fydd yn llywio’r broses asesu.

en-gb	This should normally be the Local Authority itself, usually either the Housing or Planning Department.
cy-gb	Fel arfer, yr Awdurdod Lleol ei hun fydd yn arwain, drwy’r Adran Dai neu’r Adran Gynllunio.

en-gb	Whoever is appointed should ensure the Housing and Planning Departments work closely together, have suitable seniority to take ownership of the outcome, and ensure policies are adopted across the Local Authority as a whole.
cy-gb	Bydd yn bwysig bod pwy bynnag a gaiff ei benodi’n sicrhau bod yr Adran Dai a’r Adran Gynllunio yn cydweithio’n agos, bod ganddynt awdurdod priodol i weithredu ar ganlyniad y broses, a bod polisïau’n cael eu mabwysiadu ar draws yr Awdurdod Lleol.

en-gb	While the responsibility to carry out the assessment rests with individual Local Authorities, it is possible to work in partnership with others.
cy-gb	Er mai’r Awdurdodau Lleol eu hunain sy’n gyfrifol am gynnal yr asesiad, gallant weithio mewn partneriaeth ag eraill.

en-gb	The potential benefits of such an approach are particularly relevant in relation to the Gypsy and Traveller community because of their mobility and travelling patterns, which are liable to cross Local Authority boundaries, and which must be understood if appropriate transit provision is to be made.
cy-gb	Mae’r manteision posibl o weithredu fel hyn yn berthnasol iawn yng nghyswllt Sipsiwn a Theithwyr oherwydd eu patrymau symud a theithio, sy’n dueddol o groesi ffiniau Awdurdodau Lleol, a rhaid deall y rhain er mwyn darparu safleoedd tramwy priodol.

en-gb	Working in regional partnerships may save costs and improve the data available to assess need.
cy-gb	Gellir arbed costau a chael data gwell i asesu anghenion drwy weithio mewn partneriaethau rhanbarthol.

en-gb	All Local Authorities in Wales must undertake their first accommodation assessments under the Housing (Wales) Act 2014 within 12 months of commencement.
cy-gb	Rhaid i bob Awdurdod Lleol yng Nghymru gynnal ei asesiad llety cyntaf o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014 o fewn 12 mis ar ôl cychwyn darpariaethau’r ddeddf.

en-gb	This provides authorities with a unique opportunity to work together to produce regional assessments of pitch needs.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi cyfle unigryw i awdurdodau i gydweithio i lunio asesiadau rhanbarthol o anghenion am leiniau preswyl.

en-gb	Nevertheless, Local Authorities have the flexibility to decide to undertake individual GTAAs or regional GTAAs.
cy-gb	Er hynny, mae Awdurdodau Lleol yn rhydd i ddewis cynnal GTAA unigol neu GTAA rhanbarthol.

en-gb	Partnership working should aim to deliver:
cy-gb	Wrth weithio mewn partneriaeth dylid ceisio sicrhau:

en-gb	a better understanding of the need across the administrative boundaries;
cy-gb	gwell dealltwriaeth o anghenion ar draws ffiniau’r awdurdodau;

en-gb	a better understanding of travelling patterns;
cy-gb	gwell dealltwriaeth o batrymau teithio;

en-gb	a common approach and consistency across the area;
cy-gb	dull cyson a chyffredin o weithredu ar draws yr ardal;

en-gb	economies of cost and scale;
cy-gb	arbedion cost a maint;

en-gb	reduced risks of double counting;
cy-gb	llai o berygl o gyfrif ddwywaith;

en-gb	opportunities to work together to devise a concerted and strategic approach to Gypsy and Traveller mobile home site shortages and enforcement against unauthorised sites.
cy-gb	cyfleoedd i gydweithio i ddyfeisio dull strategol a chytûn o ddelio â phrinder safleoedd ar gyfer cartrefi symudol Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	If Local Authorities are keen to produce regional GTAAs, early discussions must take place with other Local Authorities in the region to identify the scope for partnership working, and the most appropriate areas to be involved.
cy-gb	Os bydd Awdurdodau Lleol yn awyddus i lunio GTAA rhanbarthol, rhaid cynnal trafodaethau cynnar ag Awdurdodau Lleol eraill yn y rhanbarth i bennu’r cyfleoedd i weithio mewn partneriaeth, a’r ardaloedd mwyaf priodol i’w cynnwys.

en-gb	Any delays in the process of undertaking the GTAA or adopting its findings could put Local Authorities at risk of breaching their statutory duty to submit the GTAA to Welsh Ministers within specified time limits in the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Byddai unrhyw oedi yn y broses o gynnal y GTAA neu o fabwysiadu ei ganfyddiadau’n gallu rhoi Awdurdodau Lleol mewn perygl o dorri eu dyletswydd statudol i gyflwyno’r GTAA i Weinidogion Cymru o fewn y terfynau amser a bennwyd o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	Therefore, early agreement of the process for commissioning and adopting the findings of GTAAs is essential in any regional partnership.
cy-gb	Felly bydd yn hanfodol bod unrhyw bartneriaeth ranbarthol yn cytuno’n gynnar ar y broses ar gyfer comisiynu GTAA a mabwysiadu ei ganfyddiadau.

en-gb	When assessing which areas should cooperate to understand regional needs, Local Authorities should have regard to the knowledge and experience of their officers and members of the local Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Wrth asesu pa ardaloedd a ddylai gydweithredu i ddeall anghenion rhanbarthol, bydd yn bwysig bod Awdurdodau Lleol yn ystyried y wybodaeth a’r profiad sydd gan eu swyddogion ac aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol.

en-gb	The area to be covered should largely depend on travel and movement patterns within the region or where existing sites are situated close to administrative boundaries, which community members will be able to explain.
cy-gb	Bydd yr ardal sydd i’w chynnwys wedi’i seilio’n bennaf ar batrymau symud a theithio o fewn y rhanbarth neu, os yw safleoedd yn agos i’r ffiniau rhwng awdurdodau, ar ba aelodau o’r cymunedau a fydd yn gallu eu hegluro.

en-gb	The involvement of key individuals from Gypsy and Traveller communities at an early stage in these discussions will help to inform the partnership area which would produce most effective results.
cy-gb	Drwy gynnwys unigolion allweddol o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn gynnar yn y trafodaethau hyn, gallant gyfrannu at benderfynu ar yr ardal bartneriaeth a fydd yn rhoi’r canlyniadau mwyaf effeithiol.

en-gb	It is essential the data arising from jointly conducted assessments remains capable of disaggregation to the Local Authority level, to ensure each partner retains ownership of its own information base and can produce this information in circumstances involving Development Plan hearings, a planning inquiry or appeal specific to the situation within each individual Local Authority.
cy-gb	Bydd yn hanfodol bod modd datgyfuno’r data sy’n deillio o asesiadau ar y cyd ar lefel yr Awdurdod Lleol er mwyn sicrhau bod pob partner yn cadw ei sylfaen wybodaeth ei hun a’i fod yn gallu darparu’r wybodaeth hon mewn amgylchiadau sy’n gysylltiedig â gwrandawiadau ar y Cynllun Datblygu, ymchwiliadau cynllunio neu apêl sy’n ymwneud yn benodol â’r sefyllfa ym mhob Awdurdod Lleol.

en-gb	Where National Park Authorities exist within the Local Authority area, the data must be capable of disaggregation within and outside the National Park Authority boundary.
cy-gb	Os oes Awdurdod Parc Cenedlaethol o fewn ardal yr Awdurdod Lleol, rhaid bod modd datgyfuno’r data ar gyfer yr ardaloedd y tu mewn a’r tu allan i ffin yr Awdurdod Parc Cenedlaethol.

en-gb	This is because the National Park Authorities are also required to produce Development Plans and the GTAA will provide evidence to underpin each plan.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw ei bod yn ofynnol hefyd i Awdurdodau Parc Cenedlaethol lunio Cynlluniau Datblygu a bydd y GTAA yn darparu tystiolaeth ar gyfer pob cynllun.

en-gb	Local Authorities are also required to submit accommodation assessments for approval of Welsh Ministers, which identify the needs within the specific Local Authority area.
cy-gb	Mae hefyd yn ofynnol i Awdurdodau Lleol gyflwyno asesiadau llety i’w cymeradwyo gan Weinidogion Cymru, sy’n dynodi’r anghenion o fewn ardal yr Awdurdod Lleol unigol.

en-gb	The duty to undertake GTAAs, under Part 3 of the Housing (Wales) Act 2014, rest with individual Local Authorities, rather than regional partnerships.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd i gynnal GTAA, o dan Ran 3 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014, wedi’i gosod ar Awdurdodau Lleol unigol, yn hytrach na phartneriaethau rhanbarthol.

en-gb	Therefore, Local Authorities have the power to undertake GTAAs independently if they feel it would be more appropriate or practical to do so
cy-gb	Felly, mae pwˆ er gan Awdurdodau Lleol i gynnal GTAA yn annibynnol os credant fod hynny’n fwy priodol neu ymarferol.

en-gb	Project management
cy-gb	Rheoli’r prosiect

en-gb	A steering group for the work will help to ensure the process is informed by all available expertise to produce the most effective assessment possible.
cy-gb	Bydd y grwˆ p sy’n llywio’r gwaith yn helpu i sicrhau bod y broses yn cynnwys yr holl arbenigedd sydd ar gael er mwyn llunio’r asesiad mwyaf effeithiol posibl.

en-gb	It is important key stakeholders are aware and involved at an early stage.
cy-gb	Bydd yn bwysig bod rhanddeiliaid allweddol yn gwybod am y broses ac yn cymryd rhan ynddi’n gynnar.

en-gb	Fundamentally, the group should be composed of those who have established networks within these communities and those with accountability for meeting the accommodation needs of these communities.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y grwˆ p yn cynnwys y rheini sydd wedi sefydlu rhwydweithiau o fewn y cymunedau hyn a’r rheini sy’n atebol am gwrdd ag anghenion llety’r cymunedau hyn.

en-gb	These may include representatives from:
cy-gb	Gall gynnwys cynrychiolwyr:

en-gb	Local Authority Housing and Planning Departments;
cy-gb	Adrannau Tai a Chynllunio’r Awdurdod Lleol;

en-gb	Local Gypsy and Traveller community;
cy-gb	cymunedau Sipsiwn a Theithwyr leol;

en-gb	organisations working to support Gypsy and Traveller communities (Annex 1);
cy-gb	sefydliadau sy’n cynorthwyo cymunedau Sipsiwn a Theithwyr (Atodiad 1);

en-gb	other relevant services such as Traveller education services, Gypsy and Traveller liaison officers or health board officers who work closely with Gypsy and Traveller communities and may have the best knowledge of communities in the area; and
cy-gb	gwasanaethau perthnasol eraill fel gwasanaethau addysg i Deithwyr, swyddogion cyswllt Sipsiwn a Theithwyr neu weithwyr byrddau iechyd sy’n cydweithio’n agos â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr ac sydd â’r wybodaeth orau am gymunedau yn yr ardal;

en-gb	Local Authority Councillor, for example, the Equality or Planning portfolio holder.
cy-gb	Cynghorydd Awdurdod Lleol, er enghraifft, deiliad y portffolio Cydraddoldeb neu Gynllunio.

en-gb	It may also be useful to include someone with detailed knowledge of the GTAA in adjoining geographical areas.
cy-gb	Hefyd gall fod yn fanteisiol cynnwys rhywun sydd â gwybodaeth fanwl am y GTAA mewn ardaloedd cyfagos.

en-gb	The involvement of members of the local Gypsy and Traveller communities is an important part of the steering group composition and should not be omitted or delayed.
cy-gb	Bydd yn bwysig cynnwys aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol yn y grwˆ p llywio a rhaid peidio ag anghofio hyn na’i ohirio.

en-gb	Their involvement should help to counter perceptions the study is being done ‘to’ Gypsy and Traveller communities, rather than ‘with’ them.
cy-gb	Drwy eu cynnwys gellir gwrthweithio’r syniad bod yr astudiaeth yn cael ei gwneud ‘ar gyfer’ cymunedau Sipsiwn a Theithwyr, yn hytrach na ‘gyda’ nhw.

en-gb	Their involvement may also provide a crucial perspective on the travelling patterns of communities and the need (or otherwise) to work on a regional basis.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl y byddant yn cynnig dealltwriaeth hanfodol o batrymau teithio’r cymunedau a’r angen i weithio ar lefel ranbarthol neu beidio.

en-gb	It will also strengthen opportunities for the study to be well publicised amongst community members and explore the best way of engaging community members to gather the required information.
cy-gb	Ceir mwy o gyfleoedd hefyd drwy eu cynnwys i hysbysebu’r astudiaeth ymysg aelodau’r gymuned ac ystyried y ffordd orau o gynnwys aelodau’r gymuned wrth gasglu’r wybodaeth sydd ei hangen.

en-gb	Some Gypsy and Traveller community members may be reluctant to participate in the primary survey due to past experiences of being interviewed without the subsequent development of necessary sites.
cy-gb	Gall rhai aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr fod yn amharod i gymryd rhan yn yr arolwg i gasglu data cynradd oherwydd profiad o gael eu cyf-weld yn y gorffennol lle nad oedd hynny wedi arwain at ddatblygu safleoedd angenrheidiol.

en-gb	Involving community members in the steering group should help to reassure some regarding the likelihood of the GTAA yielding a positive result.
cy-gb	Bydd cynnwys aelodau o’r gymuned yn y grwˆ p llywio yn helpu i sicrhau rhai yn y gymuned fod y GTAA yn debygol o arwain at ganlyniad cadarnhaol.

en-gb	When selecting community members to participate in the steering group, community members themselves could be given an opportunity to nominate well-respected individuals.
cy-gb	Wrth ddewis aelodau o’r gymuned i gymryd rhan yn y grwˆ p llywio, gellid rhoi cyfle i aelodau’r gymuned eu hunain i enwebu unigolion uchel eu parch.

en-gb	Organisations who work closely with these communities could also nominate those who they believe would be able to support the steering group aims.
cy-gb	Hefyd byddai sefydliadau sy’n cydweithio’n agos â’r cymunedau hyn yn gallu enwebu’r rheini a fydd yn eu barn nhw’n hyrwyddo nodau’r grwˆ p llywio.

en-gb	Although the views of these community members will not be representative of everyone, they may offer a different perspective as members of the community whose accommodation needs are being assessed.
cy-gb	Er na fydd yr aelodau o’r gymuned yn cyfleu barn pawb yn y gymuned, gallant gynnig safbwynt gwahanol fel aelodau o’r gymuned y mae ei hanghenion llety’n cael eu hasesu.

en-gb	Furthermore, community members may be able to provide some advice on the appropriateness of proposed engagement techniques, expected questions emanating from the community and ways to manage expectations.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, gall aelodau o’r gymuned gynnig cyngor ynghylch a yw’r dulliau ymgysylltu arfaethedig yn briodol, pa gwestiynau y gellir eu disgwyl gan y gymuned a ffyrdd o reoli disgwyliadau.

en-gb	Gypsy and Traveller representation on the steering group is likely to form a minority.
cy-gb	Mae’n debygol mai lleiafrif fydd cynrychiolwyr Sipsiwn a Theithwyr ar y grwˆ p llywio.

en-gb	However, the Local Authority should endeavour to ensure their views are given due weight as they are more likely to be able to advise on their own communities.
cy-gb	Er hynny, dylai’r Awdurdod Lleol geisio sicrhau bod eu barn yn cael sylw dyladwy gan eu bod yn fwy tebygol o allu cynnig gwybodaeth am eu cymunedau eu hunain.

en-gb	In areas with a small Gypsy and Traveller population it may not be possible to achieve steering group representation from these communities.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle mae’r boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr yn fach, efallai na fydd modd cael cynrychiolaeth o’r cymunedau hyn ar y grwˆ p llywio.

en-gb	However, the likely value arising from having such members of the group should persuade Local Authorities to exercise its influence as far as possible to engage community members.
cy-gb	Fodd bynnag, oherwydd y fantais debygol o gael aelodau o’r fath yn y grwˆ p, dylai Awdurdodau Lleol wneud popeth yn eu gallu i gynnwys aelodau o’r cymunedau.

en-gb	It may be easier to achieve participation through education or health members of the steering group, who are likely to have more established links.
cy-gb	Gallai fod yn haws sicrhau cyfranogiad drwy ymdrechion gan aelodau o’r grwˆ p llywio sy’n ymwneud ag addysg neu iechyd, gan ei bod yn debygol bod ganddynt fwy o gysylltiadau.

en-gb	The steering group should have a range of responsibilities, including:
cy-gb	Bydd cyfrifoldebau amrywiol gan y grwˆ p llywio, gan gynnwys:

en-gb	recommending the survey area;
cy-gb	argymell ardal yr arolwg;

en-gb	design the study aims and outcomes;
cy-gb	pennu nodau a chanlyniadau’r astudiaeth;

en-gb	appoint the researchers (in-house or external);
cy-gb	penodi ymchwilwyr (mewnol neu allanol);

en-gb	publicising the study to stakeholders;
cy-gb	hysbysebu’r astudiaeth ymysg rhanddeiliaid;

en-gb	providing local knowledge to the researchers;
cy-gb	darparu gwybodaeth leol i’r ymchwilwyr;

en-gb	providing feedback to consultation participants and stakeholders;
cy-gb	darparu adborth i’r rheini sy’n ymateb i’r ymgynghoriad ac i randdeiliaid;

en-gb	ensuring results are taken seriously and acted upon.
cy-gb	sicrhau bod y canlyniadau’n cael eu cymryd o ddifrif a bod camau’n cael eu cymryd yn eu cylch.

en-gb	Once the extent of the survey area, and any collaboration with other Local Authorities, has been decided the steering group should identify the aims and outcomes which it hopes to derive from the accommodation assessment.
cy-gb	Ar ôl penderfynu ar ardal yr arolwg, ac ar unrhyw gydweithredu ag Awdurdodau Lleol eraill, dylai’r grwˆ p llywio bennu’r nodau a chanlyniadau y mae’n gobeithio eu cael o’r asesiad llety.

en-gb	Key outcomes will include compliance with the Local Authority duties under the Housing (Wales) Act 2014, and to understand the accommodation needs of Gypsies and Travellers, including the need for mobile home pitches which must be provided in the area.
cy-gb	Rhai o’r canlyniadau allweddol fydd cydymffurfio â dyletswyddau’r Awdurdod Lleol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014, a deall anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, gan gynnwys yr angen am leiniau i gartrefi symudol y mae’n rhaid eu darparu yn yr ardal.

en-gb	There may also be other aims which steering group members wish to pursue.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd aelodau’r grwˆ p llywio am gyflawni nodau eraill hefyd.

en-gb	For example, understanding how changes to a particular public service would affect the local Gypsy and Traveller community.
cy-gb	Er enghraifft, deall sut y byddai newidiadau mewn gwasanaeth cyhoeddus penodol yn effeithio ar gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol.

en-gb	The Local Authority should utilise the universal questionnaire at Annex 2 to ensure key data can be analysed.
cy-gb	Dylai’r Awdurdod Lleol ddefnyddio’r holiadur cyffredinol yn Atodiad 2 er mwyn sicrhau bod modd dadansoddi data allweddol.

en-gb	However, the steering group may wish to consider adding additional optional questions to the end of the questionnaire to capture any locally specific data to achieve other outcomes.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl y bydd y grwˆ p llywio am ystyried ychwanegu cwestiynau dewisol ar ddiwedd yr holiadur i gasglu data sy’n ymwneud â’r ardal leol er mwyn cyflawni canlyniadau eraill.

en-gb	It is recommended any longer questionnaire is piloted with community members to ensure the length of the interview does not jeopardise participation.
cy-gb	Os yw holiadur hirach i gael ei ddefnyddio, rydym yn argymell ei fod yn cael ei dreialu gydag aelodau o’r gymuned i sicrhau na fydd pobl yn cael eu cymell i beidio â chymryd rhan oherwydd hyd y cyfweliad.

en-gb	Establishing clear outcomes will support the steering group in appointing researchers to undertake the evidence gathering and data analysis sections of the accommodation assessment.
cy-gb	Bydd y broses o bennu canlyniadau clir yn helpu’r grwˆ p llywio wrth benodi ymchwilwyr i gasglu tystiolaeth a dadansoddi data ar gyfer yr asesiad llety.

en-gb	The researchers can be in-house staff or external consultants.
cy-gb	Gellir penodi staff mewnol neu ymgynghorwyr allanol yn ymchwilwyr.

en-gb	More information on appointing researchers can be found from paragraph 71.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth am benodi ymchwilwyr ym mharagraff 71.

en-gb	Once researchers have been appointed, the steering group should focus on providing support.
cy-gb	Ar ôl penodi ymchwilwyr, dylai’r grwˆ p llywio ganolbwyntio ar ddarparu cymorth.

en-gb	Firstly, they should utilise their networks within relevant Local Authority departments and Gypsy and Traveller communities to ensure the GTAA is well publicised and all interested community members know how they can participate.
cy-gb	Yn gyntaf, dylai ddefnyddio ei rwydweithiau yn adrannau perthnasol yr Awdurdod Lleol ac mewn cymunedau Sipsiwn a Theithwyr i sicrhau bod y GTAA wedi’i hysbysebu’n dda a bod yr holl aelodau o’r gymuned sydd am gymryd rhan yn gwybod sut i wneud hynny.

en-gb	The steering group should also seek to ensure the researchers are provided with all relevant local knowledge and contacts to ensure they can produce a complete study of accommodation needs of the Gypsy and Traveller communities in the area.
cy-gb	Hefyd dylai’r grwˆ p llywio geisio sicrhau bod yr ymchwilwyr yn cael yr holl wybodaeth leol berthnasol a manylion am gysylltiadau fel y gallant lunio astudiaeth gyflawn o anghenion llety’r cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn yr ardal.

en-gb	Local Authorities will need to consider and comply with data protection issues and any restrictions on sharing data.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Lleol ystyried a chydymffurfio â gofynion ar gyfer diogelu data ac unrhyw gyfyngiadau ar rannu data.

en-gb	After the researchers have completed the study and analysed the results, the steering group should ensure feedback is provided to all participants and stakeholders (in compliance with data protection restrictions).
cy-gb	Wedi i’r ymchwilwyr gwblhau’r astudiaeth a dadansoddi’r canlyniadau, dylai’r grwˆ p llywio sicrhau bod adborth yn cael ei ddarparu i’r holl gyfranogwyr a rhanddeiliaid (gan gydymffurfio â gofynion ar gyfer diogelu data).

en-gb	Without accessible feedback, the participation of community members risks being viewed as tokenistic rather than meaningful as individuals are not able to see how their involvement has influenced local policy.
cy-gb	Os na ddarperir adborth hawdd ei ddeall, mae perygl i’r cyfranogiad gan aelodau o gymunedau gael ei weld yn symbolaidd ac nid yn ystyrlon gan na fydd unigolion yn gallu gweld sut y maent wedi dylanwadu ar bolisi lleol drwy gymryd rhan.

en-gb	Worse still, a lack of feedback can be counter-productive as the same individuals may decline to participate in subsequent consultation processes because of a perception that “nothing ever changes.”
cy-gb	Yn waeth byth, os na roddir adborth, gall hynny fod yn wrthgynhyrchiol gan y byddai’r un unigolion yn gallu gwrthod cymryd rhan mewn ymgyngoriadau yn y dyfodol am eu bod yn teimlo “na fydd pethau byth yn newydd”.

en-gb	Finally, one of the steering group’s most important roles should be to assist the Local Authority to meet its statutory duty to provide the necessary Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Yn olaf, un o rolau pwysicaf y grwˆ p llywio yw helpu’r Awdurdod Lleol i gyflawni ei ddyletswydd statudol i ddarparu’r safleoedd sydd eu hangen i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The steering group will draw together the key organisations and individuals to ensure there is accountability for Local Authority progress.
cy-gb	Bydd y grwˆ p llywio’n dod â’r sefydliadau ac unigolion allweddol at ei gilydd i sicrhau atebolrwydd am y cynnydd a wnaiff yr Awdurdod Lleol.

en-gb	If the steering group has achieved a balanced composition of strategic managers and officers from the Local Authority, Gypsies and Travellers, and support organisations for these communities, there should be enough accountability to ensure the assessment results will be fully addressed.
cy-gb	Os yw’r grwˆ p llywio wedi sicrhau aelodaeth gytbwys sy’n cynnwys rheolwyr a swyddogion strategol o’r Awdurdod Lleol, Sipsiwn a Theithwyr, a sefydliadau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn, bydd digon o atebolrwydd i ymdrin â holl ganlyniadau’r asesiad.

en-gb	Where a GTAA has identified unmet Gypsy and Traveller site need and Welsh Ministers are satisfied the Local Authority has failed to comply with its duty to meet the need, the Local Authority may be directed to do so.
cy-gb	Os bydd GTAA wedi dangos bod angen nas diwallwyd am safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr a bod Gweinidogion Cymru wedi’u hargyhoeddi bod yr Awdurdod Lleol wedi methu â chyflawni ei ddyletswydd i’w darparu, gellir cyfarwyddo’r Awdurdod Lleol i wneud hynny.

en-gb	Appointing Researchers
cy-gb	Penodi Ymchwilwyr

en-gb	Once the survey area and aims have been decided, researchers will need to be appointed to conduct the accommodation assessment study.
cy-gb	Ar ôl penderfynu ar ardal yr arolwg a’r nodau, bydd angen penodi ymchwilwyr i gynnal yr astudiaeth asesu llety.

en-gb	Options include the use of:
cy-gb	Yr opsiynau yw defnyddio:

en-gb	in-house staff – preferably either within the Gypsy and Traveller section or the housing department of the Local Authority; or
cy-gb	staff mewnol – o is-adran Sipsiwn a Theithwyr neu adran dai’r Awdurdod os oes modd; neu

en-gb	consultants.
cy-gb	ymgynghorwyr.

en-gb	It may be sensible for different groups to be involved at different times – for example, in-house staff reviewing the existing data, and specialists being brought in to conduct census style interviews with Gypsies and Travellers.
cy-gb	Gallai fod yn ddoeth cynnwys grwpiau gwahanol ar wahanol adegau – er enghraifft, staff mewnol i adolygu’r data presennol, ac arbenigwyr allanol i gynnal cyfweliadau yn null cyfrifiad â Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Local Authorities may wish to conduct in-house assessments to strengthen their ongoing relationship with local communities.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd Awdurdodau Lleol am gynnal asesiadau’n fewnol er mwyn cryfhau eu perthynas â chymunedau lleol.

en-gb	Where consultants are employed, particular care should be taken to ensure all parties have a clear and detailed understanding of what service the consultant is expected to provide, the methodology to be used and the outcome to be delivered.
cy-gb	Os penodir ymgynghorwyr, rhaid bod yn ofalus iawn i sicrhau bod dealltwriaeth glir a manwl gan bawb sy’n ymwneud â’r asesiad o’r gwasanaeth y mae disgwyl i’r ymgynghorydd ei ddarparu, y dulliau a ddefnyddir a’r canlyniad arfaethedig.

en-gb	Some organisations supporting Gypsies and Travellers have begun tendering to undertake GTAAs due to their experience of engaging with these communities and their ability to identify otherwise hidden populations.
cy-gb	Bellach mae rhai o’r sefydliadau sy’n cynorthwyo Sipsiwn a Theithwyr yn tendro am gynnal Asesiadau Llety Sipsiwn a Theithwyr am fod ganddynt brofiad o ymgysylltu â’r cymunedau hyn ac am eu bod yn gallu adnabod grwpiau cudd yn y boblogaeth.

en-gb	Consultants can range from social research companies to Gypsy and Traveller support organisations or academic institutions.
cy-gb	Ymysg y gwahanol fathau o ymgynghorwyr y mae cwmnïau ymchwil cymdeithasol, sefydliadau cymorth Sipsiwn a Theithwyr a sefydliadau academaidd.

en-gb	Each may have particular strengths which could support the development of the accommodation assessment.
cy-gb	Gall pob un ohonynt fod â chryfderau penodol i helpu i ddatblygu’r asesiad llety.

en-gb	In reaching a decision, Local Authorities will wish to consider:
cy-gb	Wrth ddod i benderfyniad, bydd yr Awdurdod Lleol am ystyried:

en-gb	the capacity and expertise of in-house staff;
cy-gb	gallu ac arbenigedd staff mewnol;

en-gb	the qualifications and track record of consultants, including evidence interviewers have undertaken cultural-awareness training;
cy-gb	cymwysterau a hanes blaenorol yr ymgynghorwyr, gan gynnwys tystiolaeth bod cyfwelwyr wedi’u hyfforddi mewn ymwybyddiaeth ddiwylliannol;

en-gb	how effective each option might be in reaching the target group (e.g. previous relationship with Gypsy and Traveller communities or whether the use of Gypsies and Travellers themselves may be useful to obtain access to the community and secure the trust of those being assessed);
cy-gb	pa mor effeithiol y bydd y gwahanol opsiynau o ran cyrraedd y grwˆ p sydd wedi’i dargedu (e.e. perthynas flaenorol â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr neu a fyddai mantais mewn penodi’r Sipsiwn neu Deithwyr eu hunain i ymwneud â’r gymuned a sicrhau ymddiriedaeth y rheini sy’n cael eu hasesu);

en-gb	the ability to analyse primary and secondary data (with the use of this guidance) to assess accommodation needs;
cy-gb	y gallu i ddadansoddi data cynradd ac eilaidd (gan ddilyn y canllawiau hyn) i asesu anghenion llety;

en-gb	the perceived robustness of the process, which will be vital for securing public acceptance of the results;
cy-gb	y farn am effeithiolrwydd y broses, gan y bydd hynny’n hanfodol i sicrhau bod y cyhoedd yn derbyn y canlyniadau;

en-gb	the credibility of each option with both Gypsies and Travellers and the settled community;
cy-gb	hygrededd pob un o’r opsiynau ymysg Sipsiwn a Theithwyr a’r gymuned sefydlog;

en-gb	resources and costs.
cy-gb	adnoddau a chostau.

en-gb	Each of these factors are important considerations when assessing commissioning options.
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried pob un o’r ffactorau hyn wrth asesu opsiynau ar gyfer comisiynu.

en-gb	Local Authorities should consider making use of organisations and individuals who are trusted by the local Gypsy and Traveller communities as this is likely to yield a higher rate of participation and more engaged responses to the questionnaire.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried penodi sefydliadau ac unigolion y bydd cymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried ynddynt gan fod hyn yn debygol o ddenu mwy i gymryd rhan a sicrhau ymatebion mwy cymwys i’r holiadur.

en-gb	It may be possible to contract a trusted organisation to undertake the interviews, whilst maintaining Local Authority responsibility for analysing the survey responses.
cy-gb	Mae’n bosibl y gellid contractio sefydliad y mae Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried ynddo i gynnal y cyfweliadau, gan gadw’r cyfrifoldeb am ddadansoddi’r ymatebion i’r arolwg yn yr Awdurdod Lleol.

en-gb	It is likely each Local Authority will have additional factors which need to be satisfied.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd pob Awdurdod Lleol am ystyried ffactorau ychwanegol.

en-gb	The cost of undertaking the assessment is an important consideration, however, Local Authorities should consider the engagement of communities and robust analysis will be scrutinised by Welsh Ministers before the assessment can be adopted.
cy-gb	Bydd y gost o gynnal yr asesiad yn ystyriaeth bwysig. Fodd bynnag, dylai Awdurdodau Lleol gofio y bydd Gweinidogion Cymru yn craffu ar natur yr ymgysylltu â chymunedau a’r graddau y mae’r dadansoddiad yn ddibynadwy cyn y gellir mabwysiadu’r asesiad.

en-gb	Furthermore, the assessment will eventually be used as evidence to support and be incorporated within the Development Plan, so must be as robust as possible.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, bydd yr asesiad yn cael ei gynnwys fel tystiolaeth yn y Cynllun Datblygu yn y pen draw, felly rhaid iddo fod mor ddibynadwy â phosibl.

en-gb	The results, conclusions or strategies arising from the assessment may potentially become subject to challenge or judicial review.
cy-gb	Gallai’r canlyniadau, casgliadau neu strategaethau sy’n codi o’r asesiad fod yn destun her gyfreithiol neu adolygiad barnwrol.

en-gb	A properly conducted assessment process and clearly evidenced policies to address the outcomes will help to ensure the Local Authority’s actions and decisions are as robust as possible.
cy-gb	Drwy gynnal y broses asesu’n briodol a mabwysiadu polisïau seiliedig ar dystiolaeth i ymdrin â’r canlyniadau, bydd yr Awdurdod Lleol yn gallu sicrhau bod ei weithredoedd a’i benderfyniadau mor gadarn â phosibl.

en-gb	As GTAAs (and resulting policies in Development Plans) are scrutinised during the planning process, it is important to pay attention to how the agreed process will be perceived.
cy-gb	Gan y bydd y GTAA (a pholisïau sy’n deillio ohono mewn Cynlluniau Datblygu) yn destun craffu yn ystod y broses gynllunio, mae’n bwysig ystyried sut y bydd y broses y cytunir arni’n cael ei gweld.

en-gb	Engaging key stakeholders
cy-gb	Cynnwys rhanddeiliaid allweddol

en-gb	Key stakeholders should already be included as part of the project steering group.
cy-gb	Dylai rhanddeiliaid allweddol fod yn aelodau o grwˆ p llywio’r prosiect yn barod.

en-gb	Nevertheless, wider consultation on the design and conduct of the assessment should also be undertaken with local agencies and the local Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen ymgynghori’n ehangach hefyd ynghylch cynllunio a chynnal yr asesiad drwy gynnwys asiantaethau lleol a chymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	This process will involve mapping the local Gypsy and Traveller communities to ensure the researchers engage as many people as possible.
cy-gb	Un rhan o’r broses hon fydd mapio’r cymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr i sicrhau bod yr ymchwilwyr yn cynnwys cynifer o bobl â phosibl.

en-gb	It will also require testing of the survey methodology, including proposals regarding who will attend to ask questions, when interviews will be scheduled to take place, the appropriateness of questions, and the most effective phrasing to support maximum understanding.
cy-gb	Bydd hefyd yn galw am roi prawf ar fethodoleg yr arolwg, gan gynnwys cynigion ynghylch pwy a fydd yn gofyn cwestiynau, yr amserlen ar gyfer cynnal cyfweliadau, addasrwydd y cwestiynau, a’r geiriad a fydd yn hawsaf ei ddeall.

en-gb	The Gypsy and Traveller accommodation assessment questionnaire can be found at Annex 2.
cy-gb	Mae holiadur yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr yn Atodiad 2.

en-gb	It is crucial the purpose of the work is fully explained to the Gypsy and Traveller communities before the survey begins.
cy-gb	Bydd yn hanfodol egluro pwrpas y gwaith i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr cyn dechrau’r arolwg.

en-gb	The intention is to help to secure support and buy-in for the process.
cy-gb	Y bwriad fydd sicrhau cefnogaeth a chyfranogiad yn y broses.

en-gb	The Welsh Government will be developing a short film resource during spring 2015 to assist interviewers to explain the value of participation to Gypsies and Travellers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu paratoi ffilm fer yng ngwanwyn 2015 i helpu cyfwelwyr i egluro’r gwerth o gymryd rhan i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The purpose of the data gathering should be made clear and it should be emphasised the data will only be used for the purposes of assessing and meeting accommodation needs.
cy-gb	Rhaid egluro diben y gwaith o gasglu data a phwysleisio mai dim ond ar gyfer asesu a diwallu anghenion llety y bydd y data’n cael eu defnyddio.

en-gb	Where aspirations involve households moving between Local Authority boundaries, households should be given the opportunity to consent for their data to be shared for the specific purpose of discussing needs with other authorities.
cy-gb	Lle mae dyheadau’n ymwneud ag aelwydydd yn symud ar draws ffiniau Awdurdodau Lleol, dylid cynnig cyfle i aelwydydd i gydsynio i’w data gael eu rhannu ag awdurdodau eraill er mwyn trafod eu hanghenion.

en-gb	Local Authorities should consider issuing these households with a privacy notice outlining how their data will be held and processed.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried rhoi hysbysiad preifatrwydd i’r aelwydydd hyn i egluro’r dull o ddal a phrosesu eu data.

en-gb	It should also be made clear that while the information provided will be used to inform decisions on site provision, and will provide a benefit to the community as a whole, the Local Authority is not committing to meet all the perceived aspirations expressed in the survey.
cy-gb	Dylid egluro hefyd, er y bydd y wybodaeth a ddarperir yn cyfrannu at benderfyniadau ynghylch darparu safleoedd, ac y bydd o fantais i’r gymuned gyfan, nad yw’r Awdurdod Lleol yn ymrwymo i gyflawni’r holl ddyheadau sydd wedi’u mynegi yn yr arolwg.

en-gb	On some occasions the Local Authority will be required to balance ‘needs’ and ‘preferences’ and this is discussed further in paragraph 166.
cy-gb	Weithiau bydd angen i’r Awdurdod Lleol gydbwyso ‘anghenion’ a ‘dewisiadau’ ac mae hyn yn cael ei drafod ymhellach ym mharagraff 166.

en-gb	It is important stakeholders are informed of the progress and outcome of the assessment.
cy-gb	Mae’n bwysig rhoi gwybod i randdeiliaid am gynnydd a chanlyniad yr asesiad.

en-gb	This feedback will ensure community members understand how their views have been taken into account and will add accountability to the process.
cy-gb	Drwy roi’r adborth hwn, bydd aelodau’r gymuned yn deall sut y mae eu barn wedi’i hystyried a bydd yn gwneud y broses yn fwy atebol.

en-gb	The GTAA methodology will be informed by this guidance and the testing process mentioned in paragraph 81 and will comprise of three main components:
cy-gb	Bydd methodoleg y GTAA wedi’i seilio ar y canllawiau hyn a’r broses brofi sydd wedi’i chrybwyll ym mharagraff 81 a bydd yn cynnwys tair prif elfen:

en-gb	an analysis of existing data sources;
cy-gb	dadansoddi’r ffynonellau data presennol;

en-gb	conducting a specialist survey;
cy-gb	cynnal arolwg arbenigol;

en-gb	assessing accommodation needs.
cy-gb	asesu anghenion llety.

en-gb	Analysis of existing data sources
cy-gb	Dadansoddi’r ffynonellau data presennol

en-gb	Some information is currently held by Local Authorities or other agencies, and can be used to inform the assessment, although given the small population size, care will need to be taken to ensure no individuals are identifiable.
cy-gb	Mae rhywfaint o wybodaeth gan Awdurdodau Lleol ac asiantaethau eraill eisoes, a gellir ei defnyddio ar gyfer yr asesiad er y bydd angen cymryd gofal, am fod y boblogaeth dan sylw mor fach, i sicrhau na ellir ei defnyddio i adnabod unigolion.

en-gb	Table 1 – Secondary data sources
cy-gb	Tabl 1 – Ffynonellau data eilaidd

en-gb	Census 2011
cy-gb	Cyfrifiad 2011

en-gb	The Census 2011 included an ethnicity category for ‘Gypsy or Irish Traveller’ for the first time.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2011 yn cynnwys categori ethnigrwydd ar gyfer ‘Sipsi neu Deithiwr Gwyddelig’ am y tro cyntaf.

en-gb	The data suggests a total population of 2,785 Gypsies and Travellers across Wales.
cy-gb	Mae’r data yn awgrymu mai cyfanswm y boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr ledled Cymru yw 2,785.

en-gb	However, this number may not include Travelling Showpeople or New Travellers.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl nad yw’r nifer hwn yn cynnwys Siewmyn Teithiol na Theithwyr Newydd.

en-gb	The total may also exclude other members of these communities who declined to self-ascribe their ethnicity for fear of discrimination, stronger affiliation with other ethnicity categories (e.g. White Welsh; White Irish) or for other reasons though attempts were made by the Office for National Statistics to address these issues.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl nad yw’r cyfanswm yn cynnwys aelodau eraill o’r cymunedau hyn sy’n amharod i ddatgan eu hethnigrwydd am eu bod yn ofni gwahaniaethu, am eu bod yn ymuniaethu’n gryfach â chategorïau ethnigrwydd eraill (e.e. Gwyn Cymreig; Gwyn Gwyddelig) neu am resymau eraill er bod y Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi ceisio mynd i’r afael â’r materion hyn.

en-gb	This data has been disaggregated to the Local Authority level by the Office for National Statistics.
cy-gb	Mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi datgyfuno’r data hyn ar lefel yr Awdurdodau Lleol.

en-gb	Data is also available to show how many households live in each area and in which type of accommodation.
cy-gb	Mae data ar gael hefyd i ddangos nifer yr aelwydydd sy’n byw ym mhob ardal ac ym mha fath o lety.

en-gb	Housing records
cy-gb	Cofnodion tai

en-gb	In areas with Local Authority Gypsy and Traveller sites, Information should be available from site management records.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle mae Awdurdodau Lleol yn darparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr, dylai gwybodaeth fod ar gael yng nghofnodion rheoli’r safleoedd.

en-gb	These may provide useful information regarding pitch turnover, pitch waiting lists and pitch assignment applications.
cy-gb	Gellir cael gwybodaeth ddefnyddiol ynddynt ynghylch trosiant lleiniau, rhestrau aros am leiniau a cheisiadau am aseinio lleiniau.

en-gb	Registered Social Landlords may also have data relating to Gypsy and Traveller residents or those on waiting lists.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl y bydd data gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig am Sipsiwn a Theithwyr sy’n breswylwyr neu sydd ar restrau aros.

en-gb	Supporting People staff may have access to information which may help to identify community members to be interviewed.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd staff Cefnogi Pobl yn gallu cael gafael ar wybodaeth a fydd yn helpu i adnabod aelodau o gymunedau i’w cyf-weld.

en-gb	As with other Local Authority housing records and waiting lists, this data may be out of date or incomplete and the households recorded cannot be considered to be representative of the Gypsy and Traveller community as a whole.
cy-gb	Yn yr un modd â chofnodion tai a rhestrau aros eraill sydd gan Awdurdodau Lleol, gallai’r data hyn fod yn hen neu’n anghyflawn ac ni ellir cymryd bod yr aelwydydd a gofnodwyd yn nodweddiadol o’r gymuned gyfan o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Local Authority Planning records
cy-gb	Cofnodion Cynllunio Awdurdodau Lleol

en-gb	Information relating to private authorised sites will be available to the Local Planning Authority through the planning application process.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar gael i’r Awdurdod Cynllunio Lleol am safleoedd awdurdodedig preifat drwy’r broses ceisiadau cynllunio.

en-gb	This should include the number of caravans/pitches permitted on each site, whether the planning permission was granted on a permanent or temporary basis, and whether it restricted occupancy to named individuals.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys nifer y carafannau/lleiniau a ganiatawyd ar bob safle, a roddwyd caniatâd cynllunio parhaol neu dros dro, ac a oedd yn cyfyngu meddiannaeth i unigolion a enwyd.

en-gb	Local Authorities should also gather data on unauthorised developments in their area.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol gasglu data hefyd am ddatblygiadau diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	This should include the number of caravans or pitches on each site, and planning applications, appeals and/ or enforcement action over the previous 5 years.
cy-gb	Bydd y rhain yn cynnwys nifer y carafannau neu leiniau ar bob safle, a cheisiadau cynllunio, apelau a/neu gamau gorfodi dros y 5 mlynedd blaenorol.

en-gb	This data may be out of date or incomplete.
cy-gb	Gallai’r data hyn fod yn hen neu’n anghyflawn.

en-gb	Nevertheless, it can be used with other information to help indicate the adequacy of current site provision and the extent of need for sites.
cy-gb	Er hynny, gellir eu defnyddio gyda gwybodaeth arall i ddangos a yw’r ddarpariaeth bresennol o safleoedd yn ddigonol a maint yr angen am safleoedd.

en-gb	Any use and interpretation of these figures should clearly note the limitations of the data.
cy-gb	Rhaid cyfeirio’n glir at gyfyngiadau’r data wrth ddefnyddio neu ddehongli’r ffigurau hyn.

en-gb	Caravan Count
cy-gb	Cyfrifiad Carafannau

en-gb	Historically, the Caravan Count has been a biannual snapshot of Gypsy and Traveller caravans within the Local Authority area.
cy-gb	Yn y gorffennol, mae’r Cyfrifiad Carafannau wedi rhoi ciplun chwemisol o’r sefyllfa o ran carafannau Sipsiwn a Theithwyr yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	However, from Spring 2015 the Caravan Count will be developed into an all year log of unauthorised camping across Wales, in addition to the usual biannual data on authorised sites.
cy-gb	Fodd bynnag, o wanwyn 2015 bydd y Cyfrifiad Carafannau’n cael ei droi’n log blwyddyn gyfan o wersylla diawdurdod ledled Cymru, yn ychwanegol i’r data arferol am safleoedd awdurdodedig a gesglir ddwywaith y flwyddyn.

en-gb	This will provide Local Authorities with much better data regarding the frequency, location, size and type of unauthorised sites they experience and help them to better plan to meet needs.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi data gwell o lawer i Awdurdodau Lleol am amlder, lleoliad, maint a math y safleoedd diawdurdod yn eu hardal ac yn eu helpu i gynllunio’n well i ddiwallu anghenion.

en-gb	Local Authorities will include the number of caravans on all types of site, including authorised private or public sites and unauthorised encampments or developments.
cy-gb	Bydd yr Awdurdodau Lleol yn cynnwys nifer y carafannau ar bob math o safle, gan gynnwys safleoedd preifat neu gyhoeddus awdurdodedig a gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod.

en-gb	The Count, however, does not provide information on households’ needs, wishes, aspirations or incomes.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r Cyfrifiad yn rhoi gwybodaeth am anghenion, dymuniadau, dyheadau nac incymau’r aelwydydd.

en-gb	In addition, it does not include any Gypsy or Traveller who is living in a house.
cy-gb	Nid yw ychwaith yn cynnwys unrhyw Sipsi neu Deithiwr sy’n byw mewn tyˆ.

en-gb	Though the data has clear limitations it can help to provide a starting point for mapping these communities.
cy-gb	Er bod cyfyngiadau amlwg i’r data, gallant fod yn fan cychwyn i fapio’r cymunedau hyn.

en-gb	Traveller education records
cy-gb	Cofnodion addysg i Deithwyr

en-gb	Local Authorities may also have additional sources of data regarding local Gypsy and Traveller populations, subject to personal confidentiality safeguards, via service providers, such as health service providers and the Traveller Education Service (TES).
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl bod ffynonellau data ychwanegol ar gael i Awdurdodau Lleol drwy ddarparwyr gwasanaethau fel y gwasanaeth iechyd a’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr (TES), ynghylch poblogaethau lleol o Sipsiwn a Theithwyr. Bydd mesurau diogelu cyfrinachedd personol yn gymwys i’r ffynonellau hyn.

en-gb	The TES will have information on Gypsy and Traveller pupil numbers via the Pupil Level Annual School Census (PLASC) and other records.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar gael i’r TES am nifer y disgyblion sy’n Sipsiwn a Theithwyr o’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (PLASC) a chofnodion eraill.

en-gb	This data appears to record a higher level of Gypsy and Traveller population than the Census 2011.
cy-gb	Mae’n ymddangos bod nifer y Sipsiwn a Theithwyr yn y data hyn yn fwy nag yng Nghyfrifiad 2011.

en-gb	Liaison officers / Support organisations
cy-gb	Swyddogion cyswllt / Sefydliadau cymorth

en-gb	Gypsy and Traveller Liaison Officers or organisations supporting these communities may well have much more detailed personal knowledge of the community, and Local Authorities or partnerships should draw on this when designing and carrying out their assessment (Annex 1).
cy-gb	Mae’n ddigon posibl y bydd gwybodaeth bersonol fwy manwl am y gymuned gan Swyddogion Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr a sefydliadau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn, a dylai Awdurdodau Lleol neu bartneriaethau wneud defnydd ohoni wrth gynllunio a chynnal eu hasesiad (Atodiad 1).

en-gb	Departments with regular contact with Gypsies and Travellers should consider obtaining consent for data sharing for the purposes of accommodation assessments.
cy-gb	Mae’n bwysig bod adrannau sy’n dod i gysylltiad yn gyson â Sipsiwn a Theithwyr yn ystyried cael eu cydsyniad i rannu data i’w defnyddio mewn asesiadau llety.

en-gb	As with all personal data, any transfer will need to comply with the Data Protection Act and any specific legislation relating to the use of certain data. However, for Gypsies and Travellers there is likely to be very little secondary data available.
cy-gb	Yn yr un modd â phob data personol, bydd yn rhaid cydymffurfio â Deddf Diogelu Data ac unrhyw ddeddfwriaeth ynghylch defnyddio mathau penodol o ddata wrth eu trosglwyddo. Fodd bynnag, yn achos Sipsiwn a Theithwyr, mae’n debygol mai ychydig iawn o ddata eilaidd fydd ar gael.

en-gb	Although 76% of Gypsy and Traveller communities (Census – England and Wales data, 2011) are thought to be residing in bricks and mortar, local housing records are unlikely to identify who or where they are.
cy-gb	Er ein bod yn credu bod 76% o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr (data am Gymru a Lloegr o Gyfrifiad 2011) yn byw mewn tai confensiynol, nid yw cofnodion tai lleol yn debygol o ddangos pwy neu ymhle y mae’r bobl hyn.

en-gb	Ethnic monitoring categories often do not identify Gypsies and Travellers separately, and where they do, Gypsies and Travellers in housing may be reluctant to identify themselves as such.
cy-gb	Yn aml, ni fydd categori ar wahân ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr wrth fonitro ethnigrwydd ac, os bydd, mae Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn tai’n gallu bod yn amharod i arddel yr hunaniaeth hon.

en-gb	Local Authority housing waiting lists may not be well used by the Gypsy and Traveller community, as many Gypsies and Travellers may not be looking for bricks and mortar housing.
cy-gb	Mae’n bosibl nad yw cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn gwneud fawr o ddefnydd o restrau aros am dai yr Awdurdodau Lleol am nad oes fawr o alw gan Sipsiwn a Theithwyr am dai confensiynol.

en-gb	Useful data may be available if Local Authorities operate waiting lists which allow households to specify a need for mobile home pitches.
cy-gb	Gallai data defnyddiol fod ar gael mewn rhestrau aros Awdurdod Lleol sy’n caniatáu i aelwydydd nodi bod arnynt angen llain ar gyfer cartref symudol.

en-gb	If Local Authorities do not currently operate such waiting lists, they will be expected to amend their policies to evidence their attempts to engage with Gypsy and Traveller communities (see Table 2 – Engagement Checklist).
cy-gb	Os nad yw Awdurdodau Lleol yn cynnal rhestrau aros o’r fath ar hyn o bryd, bydd disgwyl iddynt newid eu polisïau i ddangos eu bod yn ceisio ymgysylltu â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr (gweler Tabl 2 – Rhestr Wirio Ymgysylltu).

en-gb	The records held by other service providers cannot be assumed to be comprehensive either, as they will only record those accessing the service, and it is known Gypsies and Travellers frequently do not take up available services, for a variety of reasons1.
cy-gb	Ni ellir cymryd bod cofnodion sy’n cael eu dal gan ddarparwyr gwasanaethau eraill yn gynhwysfawr ychwaith, gan mai dim ond y rheini sy’n defnyddio’r gwasanaeth a gaiff eu cofnodi, ac rydym yn gwybod nad yw Sipsiwn a Theithwyr yn gwneud defnydd o’r gwasanaethau sydd ar gael mewn llawer achos, am nifer o resymau gwahanol1.

en-gb	Existing data alone will not be sufficient in carrying out an accommodation assessment.
cy-gb	Ni fydd y data sydd ar gael yn ddigon ar eu pen eu hunain i gynnal asesiad llety.

en-gb	As such assessments produced only utilising existing data will not be considered to be comprehensive or detailed enough for approval by Welsh Ministers.
cy-gb	Felly ni fydd asesiadau wedi’u seilio ar ddata sydd ar gael eisoes yn cael eu hystyried yn ddigon cynhwysfawr neu fanwl i gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru.

en-gb	This data will only give approximations of need and will provide no specific information in relation to needs and preferences for sites or housing.
cy-gb	Dim ond amcangyfrif o’r anghenion a geir o’r data hyn ac ni fyddant yn rhoi gwybodaeth benodol am anghenion a dewisiadau rhwng safleoedd a thai.

en-gb	Fuller information is needed to ensure Gypsy and Traveller accommodation need is adequately identified.
cy-gb	Bydd angen gwybodaeth fwy cyflawn i sicrhau bod anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu dynodi’n ddigonol.

en-gb	Nevertheless, a proper review of the existing secondary data should provide researchers with a good knowledge base, including how they are likely to identify community members.
cy-gb	Er hynny, bydd adolygiad priodol o’r data eilaidd sydd ar gael yn rhoi sylfaen wybodaeth dda i ymchwilwyr, gan gynnwys ffyrdd tebygol o adnabod aelodau o’r cymunedau.

en-gb	Therefore the Local Authority should conduct a specialist survey to obtain further, more detailed, information.
cy-gb	Felly rhaid i’r Awdurdod Lleol gynnal arolwg arbenigol i gael gwybodaeth ychwanegol a mwy manwl.

en-gb	Conducting a specialist survey
cy-gb	Cynnal arolwg arbenigol

en-gb	Undertaking a specialist survey for Gypsy and Traveller communities is likely to involve a unique approach to assessing accommodation needs in the Local Authority area.
cy-gb	Mae cynnal arolwg arbenigol o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn debygol o alw am ddefnyddio dull unigryw o asesu anghenion llety yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	To achieve the most accurate data and supported conclusions, Local Authorities or partnerships will need to undertake a census style approach to assessments.
cy-gb	Er mwyn cael y data mwyaf cywir a dod i gasgliadau ar eu sail, bydd angen i Awdurdodau Lleol neu bartneriaethau gynnal asesiadau yn null cyfrifiad.

en-gb	Local Authorities will need to identify known Gypsies and Travellers in their area and seek to survey each household’s accommodation needs.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Lleol nodi Sipsiwn a Theithwyr hysbys yn eu hardal a cheisio holi am anghenion llety pob aelwyd.

en-gb	It is crucial those undertaking the assessment endeavour to include all known Gypsies and Travellers residing in or resorting to the area to ensure the assessment is seen as legitimate by all and provides the most accurate assessment of unmet need.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y rheini sy’n cynnal yr asesiad yn ceisio cynnwys yr holl Sipsiwn a Theithwyr hysbys sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn yr ardal er mwyn sicrhau bod pawb yn ystyried bod yr asesiad yn ddilys a’i fod yn rhoi’r asesiad mwyaf cywir o anghenion sydd heb eu diwallu.

en-gb	Identifying the community
cy-gb	Pennu’r gymuned

en-gb	When designing the survey, Local Authorities should consider how they are likely to identify Gypsy and Traveller communities living in various types of accommodation.
cy-gb	Wrth gynllunio’r arolwg, rhaid i Awdurdodau Lleol ystyried sut y byddant yn debygol o adnabod Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn gwahanol fathau o lety.

en-gb	Those undertaking surveys must aim to interview at least one representative from each household and not rely on a response from one person from each site.
cy-gb	Wrth gynnal arolygon, rhaid ceisio cyf-weld o leiaf un cynrychiolydd o bob aelwyd a pheidio a dibynnu ar ymateb gan un person ar bob safle.

en-gb	This is required for a variety of reasons, including ensuring information is accurately recorded and to ensure individuals do not become gatekeepers for the whole community or misrepresent accommodation needs of others.
cy-gb	Mae hyn yn ofynnol am nifer o resymau, gan gynnwys yr angen i sicrhau bod gwybodaeth yn cael ei chofnodi’n gywir ac na fydd unigolion yn dod yn borthgeidwaid i’r gymuned gyfan neu’n camliwio anghenion llety pobl eraill.

en-gb	Local Authorities’ best quality data will be held regarding Gypsies and Travellers on existing Local Authority sites.
cy-gb	Bydd data gorau’r Awdurdod Lleol yn ymwneud â Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw ar safleoedd presennol yr Awdurdod Lleol.

en-gb	These community members are also likely to be the easiest group to identify and approach.
cy-gb	Mae’n debygol hefyd mai’r aelodau hyn o’r gymuned fydd y grwˆ p hawsaf ei adnabod a chysylltu ag ef.

en-gb	It is important the accommodation needs of concealed (or ‘doubled up’) households sharing pitches are also considered.
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig ystyried anghenion llety yr aelwydydd cudd (neu ddwbl) sy’n rhannu lleiniau.

en-gb	The needs of the concealed household should be assessed separately to the needs of household who are agreed tenants of the pitch or house.
cy-gb	Dylid asesu anghenion yr aelwyd gudd ar wahân i anghenion yr aelwyd sy’n denantiaid cydnabyddedig ar y llain neu yn y tyˆ.

en-gb	Other existing authorised sites should be known to Local Authorities through the planning process or local knowledge.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod Lleol yn gwybod am safleoedd awdurdodedig eraill drwy’r broses gynllunio neu wybodaeth leol.

en-gb	Approaching these community members should not be any more difficult, though there may be increased suspicion of Local Authority officers where there has been a lack of previous engagement.
cy-gb	Ni ddylai fod yn fwy anodd cysylltu ag aelodau o’r cymunedau hyn, er ei bod yn bosibl y byddant yn fwy amheus o swyddogion yr Awdurdod Lleol os na chysylltwyd â nhw o’r blaen.

en-gb	1 For example, The Race Equality Foundation / Zoe Matthews, ‘The Health of Gypsies and Travellers in the UK’ (2008)
cy-gb	1 Er enghraifft, The Race Equality Foundation / Zoe Matthews, ‘The Health of Gypsies and Travellers in the UK’ (2008)

en-gb	Local Authorities are less likely to have complete knowledge of community members living in conventional bricks and mortar housing.
cy-gb	Mae Awdurdodau Lleol yn llai tebygol o fod â gwybodaeth gyflawn am aelodau o gymunedau sy’n byw mewn tai confensiynol.

en-gb	Some Local Authorities may have established Gypsy and Traveller specific pitch waiting lists or may record ethnicity on their wider social housing waiting lists.
cy-gb	Bydd rhai Awdurdodau Lleol wedi sefydlu rhestrau aros penodol ar gyfer lleiniau Sipsiwn a Theithwyr neu byddant yn cofnodi ethnigrwydd ar eu rhestrau aros cyffredinol am dai cymdeithasol.

en-gb	However, even this data is likely to be incomplete.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n debygol y bydd y data hyn yn anghyflawn hefyd.

en-gb	Authorities should work with specialist professionals (such as Traveller Education Services, specialist health visitors or Gypsy and Traveller liaison officers) and community support organisations (Annex 1), where applicable, to better identify and notify these community members.
cy-gb	Dylai awdurdodau gydweithio â gweithwyr proffesiynol arbenigol (fel y Gwasanaeth Addysg i Deithwyr, ymwelwyr iechyd arbenigol a swyddogion cyswllt Sipsiwn a Theithwyr) a sefydliadau cymorth cymunedol (Atodiad 1), os ydynt yn berthnasol, i adnabod yr aelodau hyn o’r gymuned a’u hysbysu.

en-gb	Gypsies and Travellers on unauthorised encampments or developments may be identified via the Caravan Count or through monitoring undertaken by the Local Authority, or by court proceedings relating to possession.
cy-gb	Gellir adnabod Sipsiwn a Theithwyr sydd mewn gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod drwy’r Cyfrifiad Carafannau neu drwy fonitro gan yr Awdurdod Lleol, neu drwy achosion llys sy’n ymwneud â meddiant.

en-gb	Those on unauthorised encampments may be well known to the Local Authority, as regular and perhaps tolerated visitors, or may be less well known and less easy to identify.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd y rheini sydd mewn gwersylloedd diawdurdod yn adnabyddus i’r Awdurdod Lleol fel ymwelwyr rheolaidd sydd efallai’n cael eu goddef, neu gallent fod yn llai adnabyddus ac yn fwy anodd eu hadnabod.

en-gb	It will be especially important to explain to these occupiers the GTAA survey seeks to understand the need for both residential and transit pitches.
cy-gb	Bydd yn bwysig iawn egluro i’r meddianwyr hyn fod arolwg y GTAA yn ceisio deall yr angen am leiniau preswyl a lleiniau tramwy.

en-gb	Even where occupiers of unauthorised encampments have declined to participate in the survey, their reason for the encampment should have already been recorded through the unauthorised encampment log component of the Caravan Count and can be included in the GTAA through the analysis of existing data sources.
cy-gb	Hyd yn oed os bydd meddianwyr gwersylloedd diawdurdod wedi gwrthod cymryd rhan yn yr arolwg, dylid bod wedi cofnodi’r rheswm dros sefydlu’r gwersyll eisoes yn y log o wersylloedd diawdurdod yn y Cyfrifiad Carafannau a gellir ei gynnwys yn y GTAA drwy ddadansoddi’r ffynonellau data sydd ar gael.

en-gb	Achieving responses from occupiers of unauthorised developments is likely to be very difficult.
cy-gb	Mae’n debygol o fod yn anodd iawn cael ymatebion gan feddianwyr datblygiadau diawdurdod.

en-gb	This is because occupiers may suspect information is being collected to take enforcement action against the development, rather than to genuinely understand needs.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw y gallai meddianwyr amau bod gwybodaeth yn cael ei chasglu er mwyn cymryd camau gorfodi yn erbyn y datblygiad, yn hytrach nag i ddeall anghenion.

en-gb	In order to help address this issue, it would be beneficial for Local Authorities to provide clear reassurance of their intentions and to stress this is not the purpose of the survey.
cy-gb	Er mwyn delio â’r anhawster hwn, bydd o fantais i’r Awdurdod Lleol roi cadarnhad clir o’i fwriad a phwysleisio nad hynny yw pwrpas yr arolwg.

en-gb	In many instances, the use of intermediaries trusted by the community for these interviews may work more effectively.
cy-gb	Mewn llawer o achosion, bydd yn fwy effeithiol penodi canolwyr y mae’r gymuned yn ymddiried ynddynt i gynnal y cyfweliadau hyn.

en-gb	Gypsy and Traveller members of the steering group are likely to know where unauthorised development exist within the area and may have some useful suggestions for how to engage these households.
cy-gb	Mae Sipsiwn a Theithwyr sy’n aelodau o’r grwˆ p llywio’n debygol o wybod ble mae datblygiadau diawdurdod yn yr ardal a gallent gynnig awgrymiadau buddiol ynghylch sut i ymgysylltu â’r aelwydydd hyn.

en-gb	Researchers should maintain a log of appointments and interviews with community members to ensure they can demonstrate consultation has been extensive.
cy-gb	Rhaid i ymchwilwyr gadw log o apwyntiadau a chyfweliadau ag aelodau o gymunedau er mwyn gallu dangos bod ymgynghori eang wedi digwydd.

en-gb	Where community members decline to participate in the survey, researchers should record this and the reasons for non-participation (if given).
cy-gb	Os bydd aelodau o gymunedau’n gwrthod cymryd rhan yn yr arolwg, dylai ymchwilwyr gofnodi hyn a’r rhesymau dros beidio â chymryd rhan (os rhoddwyd y rhain).

en-gb	Researchers should attempt to engage with households on three occasions if they have been unsuccessful previously.
cy-gb	Dylai ymchwilwyr geisio dod i gysylltiad ag aelwydydd ar dri achlysur os nad ydynt wedi llwyddo o’r blaen.

en-gb	They should record the date and time of these attempts on the interview log and the approach taken to try to engage the household (e.g. advance notice of appointment, unannounced visit, introduced by trusted intermediary etc).
cy-gb	Dylent gofnodi dyddiad ac amser yr ymdrechion hyn yn y log cyfweliadau a’r dull o geisio ymgysylltu â’r aelwyd (e.e. ei hysbysu ymlaen llaw am yr apwyntiad, ymweliad dirybudd, cael eu cyflwyno gan ganolwr y mae’r aelwyd yn ymddiried ynddo etc).

en-gb	The interview log is at Annex 3.
cy-gb	Mae’r log cyfweliadau yn Atodiad 3.

en-gb	Local Authorities may decide to amend the interview log template for use in their area.
cy-gb	Caiff Awdurdodau Lleol benderfynu addasu templed y log cyfweliadau i’w ddefnyddio yn eu hardal.

en-gb	However, any personally identifiable data should be removed from the version which is submitted to the Welsh Government.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid tynnu unrhyw ddata y gellir eu cysylltu â pherson penodol o’r fersiwn a gaiff ei chyflwyno i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Local Authorities or appointed researchers should always seek to engage as many households as possible in the specialist survey.
cy-gb	Mae’n bwysig bob amser fod Awdurdodau Lleol neu’r ymchwilwyr a benodir yn ceisio cynnwys cynifer o aelwydydd â phosibl yn yr arolwg arbenigol.

en-gb	This would mean one person from each known Gypsy and Traveller household has been interviewed or has actively declined to participate in the GTAA survey.
cy-gb	Byddai hyn yn golygu bod un person o bob aelwyd o Sipsiwn a Theithwyr sy’n hysbys wedi cael ei gyf-weld neu wedi gwrthod cymryd rhan yn arolwg y GTAA.

en-gb	However, it is recognised achieving participation from all households is unlikely to occur.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn derbyn ei bod yn annhebygol y bydd pob aelwyd yn cael ei chynnwys.

en-gb	It is important Local Authorities are able to demonstrate they have followed the ‘engagement checklist’ below to ensure they have reached as many households as possible through the GTAA process.
cy-gb	Rhaid i Awdurdodau Lleol allu dangos eu bod wedi dilyn y ‘rhestr wirio ymgysylltu’ isod i sicrhau eu bod wedi cyrraedd cynifer o aelwydydd â phosibl drwy broses y GTAA.

en-gb	In addition, the interview log (Annex 3) should be completed to show where attempts to engage known households have failed.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, dylid llenwi’r log cyfweliadau (Atodiad 3) i ddangos lle mae ymdrechion i gynnwys aelwydydd hysbys wedi methu.

en-gb	Welsh Ministers will check compliance with the checklist when assessing whether to approve the submitted GTAA.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn gwirio am gydymffurfiaeth â’r rhestr wirio wrth asesu’r GTAA a gyflwynwyd ar gyfer ei gymeradwyo.

en-gb	Where it has not been possible to include elements of the checklist, this should be explained when the GTAA is submitted to the Welsh Government.
cy-gb	Os nad oedd yn bosibl cynnwys elfennau o’r rhestr wirio, dylid egluro hyn pan gaiff y GTAA ei gyflwyno i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Table 2 – Engagement Checklist
cy-gb	Tabl 2 – Rhestr Wirio Ymgysylltu

en-gb	Visit every Gypsy and Traveller household identified through the data analysis process up to 3 times, if necessary.
cy-gb	Ymweld â phob aelwyd o Sipsiwn neu Deithwyr a bennwyd drwy’r broses dadansoddi data hyd at 3 gwaith, os bydd angen.

en-gb	Publish details of the GTAA process, including contact details to allow community members to request an interview, on the Local Authority website, Travellers’ Times website and World’s Fair publication.
cy-gb	Cyhoeddi manylion proses y GTAA, gan gynnwys manylion cyswllt fel y gall aelodau o’r gymuned ofyn am gyfweliad, ar wefan yr Awdurdod Lleol, ar wefan Travellers’ Times ac yn y cyhoeddiad World’s Fair.

en-gb	Consult relevant community support organisations, such as those in Annex 1.
cy-gb	Ymgynghori â sefydliadau cymorth cymunedol perthnasol, fel y rheini yn Atodiad 1.

en-gb	Develop a Local Authority waiting list for both pitches and housing, which is accessible and communicated to community members.
cy-gb	Datblygu rhestr aros Awdurdod Lleol ar gyfer lleiniau a thai a fydd yn agored i aelodau o’r gymuned ac y byddant yn cael eu hysbysu amdani.

en-gb	Endeavour to include Gypsies and Travellers on the GTAA project steering group.
cy-gb	Ceisio cynnwys Sipsiwn a Theithwyr yng ngrwˆ p llywio prosiect y GTAA.

en-gb	Ensure contact details provided to the Local Authority by community members through the survey process are followed up and needs assessed.
cy-gb	Sicrhau bod manylion cyswllt sy’n cael eu darparu i’r Awdurdod Lleol gan aelodau o’r gymuned drwy broses yr arolwg yn cael eu dilyn a bod anghenion yn cael eu hasesu.

en-gb	Consider holding on-site (or nearby) GTAA information events to explain why community members should participate and encourage site residents to bring others who may not be known to the Local Authority.
cy-gb	Ystyried cynnal digwyddiadau hysbysrwydd ar y GTAA ar safleoedd (neu gerllaw) i egluro pam y dylai aelodau o’r gymuned gymryd rhan a chymell preswylwyr ar safleoedd i ddod â phobl eraill gyda nhw na fydd yr Awdurdod Lleol yn gwybod amdanynt o bosibl.

en-gb	Difficulties in accessing the community
cy-gb	Anawsterau wrth gynnwys y gymuned

en-gb	Even where the local Gypsy and Traveller community has been identified, approaching the community to undertake a specialist accommodation assessment survey may not be straightforward.
cy-gb	Hyd yn oed os yw’r gymuned leol o Sipsiwn a Theithwyr wedi’i phennu, mae’n bosibl y bydd anawsterau’n codi wrth gysylltu â’r gymuned er mwyn cynnal arolwg arbenigol i asesu anghenion llety.

en-gb	There may be a reluctance to provide information, or a suspicion regarding the purposes to which the information will be put.
cy-gb	Efallai y bydd amharodrwydd i ddarparu gwybodaeth, neu amheuon ynghylch yr amcan o gasglu gwybodaeth.

en-gb	Some Gypsies and Travellers may be unwilling to co-operate.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd rhai Sipsiwn a Theithwyr yn amharod i gydweithredu.

en-gb	Officers or support organisations who have the trust of the community, along with Gypsy and Traveller representatives, can play an important role in preparing the ground, explaining the purpose of the survey and introducing researchers.
cy-gb	Mae swyddogion a sefydliadau cymorth y mae’r gymuned yn ymddiried ynddynt, ynghyd â chynrychiolwyr Sipsiwn a Theithwyr, yn gallu chwarae rhan bwysig drwy fraenaru’r tir, gan egluro pwrpas yr arolwg a chyflwyno ymchwilwyr.

en-gb	Community members could also play a part in mapping the community within the Local Authority or partnership area.
cy-gb	Byddai aelodau o’r gymuned yn gallu cyfrannu hefyd drwy fapio’r gymuned yn ardal yr Awdurdod Lleol neu’r bartneriaeth.

en-gb	Local Authorities should consider holding community involvement events to ensure the purpose and nature of the accommodation assessment is well understood and publicised.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried cynnal digwyddiadau i gynnwys y gymuned er mwyn sicrhau ei bod cael gwybod am yr asesiad llety ac yn deall ei natur a’i bwrpas.

en-gb	These events should be held in locations which are accessible for the majority of local community members to attend.
cy-gb	Dylid cynnal y digwyddiadau hyn mewn mannau lle y bydd y rhan fwyaf o aelodau’r gymuned leol yn gallu bod yn bresennol.

en-gb	This may involve the use of any community facilities on authorised sites or nearby community facilities which are used by these communities.
cy-gb	Gallai hyn olygu defnyddio cyfleusterau cymunedol sydd ar safleoedd awdurdodedig neu gyfleusterau cymunedol cyfagos sy’n cael eu defnyddio gan y cymunedau hyn.

en-gb	Community members should be encouraged to bring along relatives or friends living off site who would be interested in obtaining an authorised pitch.
cy-gb	Bydd yn bwysig annog aelodau o’r gymuned i ddod â ffrindiau neu berthnasau sy’n byw y tu allan i’r safle a fyddai’n hoffi cael llain ar safle awdurdodedig.

en-gb	In Local Authorities without an authorised site or small Gypsy and Traveller population, community involvement days may not be practical.
cy-gb	Os nad oes safle awdurdodedig o fewn ardal yr Awdurdod Lleol neu os yw’r boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr yn fach, mae’n bosibl na fydd yn ymarferol cynnal digwyddiadau i gynnwys y gymuned.

en-gb	Local Authorities should also promote participation in the study through community support organisation websites, social media channels and well-known community publications, such as Travellers’ Times and World’s Fair (Travelling Showpeople only).
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol gymell Sipsiwn a Theithwyr i gymryd rhan yn yr astudiaeth hefyd drwy wefannau sefydliadau cymorth cymunedol, drwy sianeli cyfryngau cymdeithasol a thrwy gyhoeddiadau cymunedol adnabyddus fel Travellers’ Times a World’s Fair (Siewmyn Teithiol yn unig).

en-gb	It is vitally important community members are told and understand the provision of additional sites in the area is unlikely to occur without the participation of as many Gypsies and Travellers as possible.
cy-gb	Mae’n hollbwysig rhoi gwybod i aelodau o’r gymuned fod safleoedd ychwanegol yn annhebygol o gael eu darparu yn yr ardal os na fydd cynifer â phosibl o Sipsiwn a Theithwyr yn cymryd rhan.

en-gb	If Local Authorities are able to evidence they have undertaken a thorough mapping of Gypsy and Traveller communities in their area and fulfilled the engagement checklist criteria, they will be more likely to be able to defend the robustness of their GTAA at planning inquiries.
cy-gb	Os bydd Awdurdodau Lleol yn gallu dangos eu bod wedi mapio cymunedau o Sipsiwn a Theithwyr yn drwyadl yn eu hardal a’u bod wedi bodloni meini prawf y rhestr wirio ymgysylltu, byddant yn fwy tebygol o allu amddiffyn cadernid eu GTAA mewn ymchwiliadau cynllunio.

en-gb	If these steps are followed, the burden of responsibility for registering an interest in obtaining an authorised pitch should lie with Gypsy and Traveller households themselves.
cy-gb	Os cymerir y camau hyn, bydd baich y cyfrifoldeb am gofrestru diddordeb mewn cael llain ar safle awdurdodedig yn cael ei ysgwyddo gan yr aelwydydd o Sipsiwn a Theithwyr eu hunain.

en-gb	Managing expectations
cy-gb	Rheoli disgwyliadau

en-gb	In conducting the survey it should be emphasised to those taking part this exercise is designed to gain a clearer understanding of the scale of Gypsy and Traveller pitch needs, which the Local Authority is required to address, and to help it develop a strategy to meet it.
cy-gb	Wrth gynnal yr arolwg, dylid pwysleisio wrth y rheini sy’n cymryd rhan mai pwrpas y gwaith hwn yw cael gwell dealltwriaeth o faint yr angen am leiniau i Sipsiwn a Theithwyr y bydd yn ofynnol i’r Awdurdod Lleol ddelio ag ef, a’i helpu i ddatblygu strategaeth i gwrdd â’r angen.

en-gb	However, the assessment does not place an obligation on the Local Authority to provide accommodation to the specific individuals who have been interviewed as part of the study.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r asesiad yn gosod rhwymedigaeth ar yr Awdurdod Lleol i ddarparu llety i’r unigolion hynny sydd wedi’u cyf-weld yn ystod yr astudiaeth.

en-gb	The allocation of available authorised pitches is a matter for Local Authorities to decide through their other housing functions.
cy-gb	Mae dyrannu’r lleiniau awdurdodedig sydd ar gael yn fater i’w benderfynu gan yr Awdurdod Lleol drwy ei swyddogaethau tai eraill.

en-gb	Nevertheless, the universal questionnaire at Annex 2 includes a question which allows individuals to request to be included on the local waiting list for a mobile home pitch or housing.
cy-gb	Er hynny, mae cwestiwn yn yr holiadur cyffredinol yn Atodiad 2 sy’n rhoi cyfle i unigolion ofyn am gael eu cynnwys yn y rhestr aros leol am dai neu leiniau ar gyfer cartrefi symudol.

en-gb	There is also no obligation on the Local Authority to address all the needs identified in the assessment, or in precisely the way respondents have stated as a preference.
cy-gb	Nid yw’r Awdurdod Lleol wedi’i rwymo i ymdrin â’r holl anghenion sydd wedi’u nodi yn yr asesiad, nac i wneud hynny yn yr union ffordd y mae ymatebwyr yn datgan eu bod yn ei dewis.

en-gb	The duty following the assessment relates to providing mobile home pitches to meet the identified need.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd sy’n dilyn yr asesiad yn ymwneud â darparu lleiniau ar gyfer cartrefi symudol i gwrdd â’r angen a ddynodwyd.

en-gb	Furthermore, where a Local Authority identifies accommodation aspiration or preferences, without the need for pitches, there is no requirement upon the authority to meet these needs.
cy-gb	At hynny, lle mae’r Awdurdod Lleol yn dynodi dyhead neu ddewisiadau o ran llety, heb yr angen am leiniau, nid oes gofyniad i’r awdurdod gwrdd â’r anghenion hyn.

en-gb	However, in some circumstances the Local Authority may wish to do so regardless – for example, to vacate social housing occupied by Gypsy or Traveller families who have expressed a desire for a pitch.
cy-gb	Fodd bynnag, mewn rhai amgylchiadau bydd yr Awdurdod Lleol am wneud hynny beth bynnag – er enghraifft, er mwyn symud teuluoedd o Sipsiwn neu Deithwyr o dai cymdeithasol sydd yn eu meddiant wedi iddynt fynegi awydd i gael llain breswyl.

en-gb	Striking the right balance between preferences and needs may not always be simple and is discussed further in Chapter Three – Assessing Accommodation Needs.
cy-gb	Ni fydd bob amser yn hawdd sicrhau’r cydbwysedd cywir rhwng dewisiadau ac anghenion ac rydym yn trafod hyn ymhellach ym Pennod Tri -.

en-gb	Interviewers are urged to ensure participants understand these issues and even where need is established and sites are required, sites can take years to be developed.
cy-gb	Rydym yn annog cyfwelwyr i sicrhau bod y rheini sy’n cymryd rhan yn deall y materion hyn a hyd yn oed lle y dangosir bod angen a bod galw am safleoedd, gall gymryd blynyddoedd i’w datblygu.

en-gb	Cultural sensitivities
cy-gb	Sensitifrwydd diwylliannol

en-gb	Cultural sensitivities should be carefully researched and considered during the design of the survey.
cy-gb	Dylid ymchwilio’n fanwl i sensitifrwydd diwylliannol a’i ystyried wrth gynllunio’r arolwg.

en-gb	Any changes to the wording of the questionnaire due to cultural sensitivities need to be carefully considered.
cy-gb	Rhaid bod yn ofalus wrth ystyried unrhyw newidiadau yng ngeiriad yr holiadur oherwydd sensitifrwydd diwylliannol.

en-gb	This is because changes may undermine the future comparison and use of survey data.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw y byddai newidiadau’n gallu amharu ar y gallu i gymharu a defnyddio data’r arolwg yn y dyfodol.

en-gb	The Welsh Government recommends the questionnaire is not amended unless there is a pressing cultural reason to do so.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn argymell peidio â newid yr holiadur oni bai fod rheswm diwylliannol cryf dros wneud hynny.

en-gb	Any changes should be explained when submitting the GTAA to the Welsh Government.
cy-gb	Dylid egluro unrhyw newidiadau wrth gyflwyno’r GTAA i Lywodraeth Cymru.

en-gb	However, there may be significant cultural sensitivities to consider when deciding how to administer the survey.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl y bydd ystyriaethau pwysig yn codi o ran sensitifrwydd diwylliannol wrth benderfynu sut i weinyddu’r arolwg.

en-gb	For example, the gender of the interviewer, the time of the interview or location of the interview might be considerations which should be discussed with the communities themselves.
cy-gb	Er enghraifft, mae’n bosibl y bydd angen trafod rhyw’r cyfwelydd, amser y cyfweliad neu leoliad y cyfweliad gyda’r cymunedau eu hunain.

en-gb	There may be cultural sensitivities which may affect the willingness of some individuals to participate.
cy-gb	Gall rhai unigolion fod yn amharod i gymryd rhan oherwydd sensitifrwydd diwylliannol.

en-gb	For example, some women may not be comfortable being interviewed alone in their mobile homes by male researchers.
cy-gb	Er enghraifft, gallai rhai menywod deimlo’n anghyfforddus o gael eu cyf-weld ar eu pen eu hunain yn eu cartref symudol gan ymchwilwyr gwrywaidd.

en-gb	Where extended families are interviewed together, individuals should still be given the opportunity to respond separately and in confidence if they wish.
cy-gb	Os bydd teuluoedd estynedig yn cael eu cyf-weld gyda’i gilydd, dylid rhoi cyfle i unigolion ymateb ar eu pen eu hunain ac yn gyfrinachol os ydynt yn dymuno.

en-gb	Cultural sensitivities can be overstated.
cy-gb	Gellir rhoi gormod o bwyslais ar sensitifrwydd diwylliannol.

en-gb	Nonetheless, it is important for Local Authorities to consider the potential for offence caused by interviewers with little understanding of the communities they are working with.
cy-gb	Er hynny, mae’n bwysig bod yr Awdurdod Lleol yn ystyried y posibilrwydd o dramgwyddo gan gyfwelwyr sydd heb fawr o ddealltwriaeth o’r cymunedau y maent yn gweithio gyda nhw.

en-gb	It is recommended all interviewers undertake Gypsy and Traveller cultural-awareness training prior to undertaking any interviews.
cy-gb	Rydym yn argymell bod pob cyfwelydd yn cael ei hyfforddi mewn ymwybyddiaeth o ddiwylliant Sipsiwn a Theithwyr cyn cynnal unrhyw gyfweliadau.

en-gb	It is important to recognise the survey may involve interviewing members of several different communities, with different cultural norms and practices.
cy-gb	Mae’n bwysig cydnabod y gall aelodau o nifer o gymunedau gwahanol gael eu cyf-weld ar gyfer yr arolwg, ac y bydd normau ac arferion diwylliannol y cymunedau hyn yn amrywio.

en-gb	Therefore, when seeking to understand sensitivities researchers need to engage members of each community or the most relevant community support organisations.
cy-gb	Felly, wrth geisio deall sensitifrwydd bydd angen i ymchwilwyr ymgysylltu ag aelodau o bob cymuned neu’r sefydliad cymorth cymunedol mwyaf perthnasol.

en-gb	It is also recommended Local Authorities consider providing training for Elected Members prior to undertaking the GTAA, particularly any Councillors involved in the steering group, Planning Committee or Committee which will scrutinise the GTAA.
cy-gb	Rydym hefyd yn argymell bod Awdurdodau Lleol yn ystyried darparu hyfforddiant i Aelodau Etholedig cyn cynnal y GTAA, yn enwedig i unrhyw Gynghorwyr sy’n gysylltiedig â’r grwˆ p llywio, Pwyllgor Cynllunio neu Bwyllgor a fydd yn craffu ar y GTAA.

en-gb	Timing of the survey
cy-gb	Amseru’r arolwg

en-gb	Careful consideration should be given to the appropriate timing for the survey.
cy-gb	Rhaid ystyried amseriad yr arolwg yn ofalus er mwyn sicrhau ei fod yn briodol.

en-gb	Seasonal changes should be taken into account when deciding the timing of the survey.
cy-gb	Dylid ystyried newidiadau tymhorol wrth benderfynu ar amseriad yr arolwg.

en-gb	The Local Authority or partnership will need some knowledge of travelling patterns of the local Gypsy and Traveller population before a decision can sensibly be made.
cy-gb	Bydd yn rhaid i’r Awdurdod Lleol neu bartneriaeth wybod rhywfaint am batrymau teithio’r boblogaeth leol o Sipsiwn a Theithwyr cyn gallu penderfynu.

en-gb	For example, it may be easier to access local Gypsies and Travellers during the winter months if they are highly mobile in the summer.
cy-gb	Er enghraifft, gallai fod yn haws cysylltu â Sipsiwn a Theithwyr lleol yn ystod y gaeaf os ydynt yn symud o gwmpas yn aml yn ystod yr haf.

en-gb	If, on the other hand, they come from outside the area, the survey will need to be carried out during the summer if their needs are to be assessed.
cy-gb	Ar y llaw arall, os ydynt yn dod o’r tu allan i’r ardal, bydd angen cynnal yr arolwg yn ystod yr haf er mwyn asesu eu hanghenion.

en-gb	Account should also be taken of the fact some Gypsies and Travellers normally resident in the area may be away travelling themselves during summer months.
cy-gb	Rhaid cofio hefyd y bydd rhai Sipsiwn a Theithwyr sy’n preswylio yn yr ardal fel arfer yn teithio y tu allan i’r ardal yn ystod yr haf.

en-gb	The Gypsies and Travellers and support organisations represented on the project steering group and those who administer the Caravan Count may be well-placed to provide advice.
cy-gb	Bydd y Sipsiwn a Theithwyr a sefydliadau cymorth sy’n aelodau o grwˆ p llywio’r prosiect a’r rheini sy’n gweinyddu’r Cyfrifiad Carafannau’n gallu’ch cynghori ar hyn.

en-gb	Where neighbouring Local Authorities are aware their Gypsy and Traveller populations regularly move across administrative borders it is recommended they consider undertaking their GTAAs regionally or at a mutually agreed time to avoid the potential for double- counting and to determine the most suitable location for sites.
cy-gb	Os yw Awdurdodau Lleol cyfagos yn gwybod bod eu poblogaethau o Sipsiwn a Theithwyr yn symud yn rheolaidd ar draws ffiniau gweinyddol, rydym yn argymell eu bod yn ystyried cynnal GTAA ar lefel ranbarthol neu ar adeg a gytunir rhyngddynt er mwyn osgoi’r posibilrwydd o gyfrif ddwywaith a phennu’r lleoliad mwyaf addas ar gyfer safleoedd.

en-gb	This may also include determining the most environmentally sustainable site across the region.
cy-gb	Gall hyn hefyd olygu pennu’r safle mwyaf cynaliadwy o ran yr amgylchedd ar draws y rhanbarth.

en-gb	Survey and Qualitative techniques
cy-gb	Dulliau’r arolwg a dulliau ansoddol

en-gb	Traditional survey techniques, such as sending a mailshot to random addresses, are very unlikely to deliver sound results.
cy-gb	Mae dulliau arolwg traddodiadol, fel anfon llythyrau i gyfeiriadau ar hap, yn annhebygol iawn o roi canlyniadau dibynadwy.

en-gb	Gypsies and Travellers may be even less likely to respond to a survey than other groups.
cy-gb	Mae’n bosibl bod Sipsiwn a Theithwyr yn llai tebygol o ymateb i arolygon na grwpiau eraill.

en-gb	Reasons for this include:
cy-gb	Rhai o’r rhesymau am hyn yw:

en-gb	high or seasonal mobility;
cy-gb	eu bod yn symud yn aml neu yn ystod tymhorau penodol;

en-gb	cultural differences may mean questions are regarded as sensitive or there is distrust of the process;
cy-gb	gwahaniaethau diwylliannol sy’n golygu bod cwestiynau’n cael eu hystyried yn sensitif neu fod amheuon ynghylch y broses;

en-gb	lower levels of literacy within certain communities.
cy-gb	lefelau llythrennedd is mewn rhai cymunedau.

en-gb	Given the need to build trust and to ensure high levels of participation, interview surveys are more appropriate as they tend to yield much higher response rates and more reliable data from these communities.
cy-gb	Gan fod angen meithrin ymddiriedaeth a sicrhau bod cynifer â phosibl yn cymryd rhan, mae arolwg drwy gyfweliadau’n fwy priodol gan ei fod fel arfer yn arwain at gyfraddau ymateb uwch o lawer a data mwy dibynadwy o’r cymunedau hyn.

en-gb	Where possible it is useful to achieve equal gender representation among interviewees.
cy-gb	Os oes modd, bydd o fantais cyf-weld yr un nifer o fenywod ag o ddynion.

en-gb	Various techniques can be used to try to encourage greater participation of men, as most would be off-site working during the daytime when many researchers may want to visit.
cy-gb	Gellir defnyddio amrywiaeth o ddulliau i geisio cymell mwy o ddynion i gymryd rhan, gan y bydd y rhan fwyaf ohonynt yn gweithio y tu allan i’r safle yn ystod y dydd pan fydd nifer o ymchwilwyr am ymweld.

en-gb	The use of community involvement days at accessible facilities or trying to arrange set appointments for interviews are two possible ways.
cy-gb	Dwy ffordd bosibl o’u cynnwys yw cynnal digwyddiadau un diwrnod i gynnwys y gymuned mewn mannau cyfleus neu geisio trefnu apwyntiadau i’w cyf- weld.

en-gb	Repeat attempts to engage by arranging to return to the site during the evening may be useful.
cy-gb	Gellir ceisio cysylltu nifer o weithiau drwy drefnu i ddychwelyd i’r safle gyda’r hwyr.

en-gb	Early evening appointments may be just as inconvenient if the family has young children and a bedtime routine.
cy-gb	Byddai apwyntiad ar ddechrau’r noson yn gallu bod yr un mor anghyfleus os oes plant ifanc yn y teulu sy’n mynd i’r gwely yr un pryd bob nos.

en-gb	Community members have stated appointments between late morning and early afternoon are likely
cy-gb	Mae aelodau o gymunedau wedi dweud mai apwyntiadau rhwng y bore hwyr a dechrau’r prynhawn yw’r mwyaf effeithiol

en-gb	to be most effective.
cy-gb	yn ôl pob tebyg.

en-gb	However, this is likely to change on a case-by-case basis.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n debygol y bydd anghenion pawb yn wahanol.

en-gb	Local Authorities should also consider the right of children and young people to have their voices heard on decisions which affect them.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried hefyd yr hawl sydd gan blant a phobl ifanc i’w llais gael ei glywed mewn penderfyniadau sy’n effeithio arnynt.

en-gb	This right is enshrined as article 12 in the United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC).
cy-gb	Mae’r hawl hon wedi’i datgan yn erthygl 12 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (CCUHP).

en-gb	Children and young people may have significantly different opinions than their parents in relation to their aspirations.
cy-gb	Gall barn plant a phobl ifanc am eu dyheadau fod yn wahanol iawn i farn eu rhieni.

en-gb	Researchers should aim to include young people in responding to their surveys, where possible.
cy-gb	Dylai ymchwilwyr geisio cynnwys ymatebion i’r arolwg gan bobl ifanc lle bo modd.

en-gb	For example, Section D of the questionnaire asks about family growth and young people may have different views on their plans than their parents.
cy-gb	Er enghraifft, mae Adran D o’r holiadur yn holi am dwf y teulu a gall barn pobl ifanc am eu cynlluniau fod yn wahanol i farn eu rhieni.

en-gb	By ultimately providing sites to meet the future need of Gypsy and Traveller households, Local Authorities will also be meeting the right of young people to good standard of living (article 27) and right to practice their culture (article 30).
cy-gb	Drwy ddarparu safleoedd ar ddiwedd y broses i gwrdd ag anghenion aelwydydd o Sipsiwn a Theithwyr yn y dyfodol, bydd Awdurdodau Lleol hefyd yn gwireddu hawl pobl ifanc i gael safon byw dda (erthygl 27) a’u hawl i ddilyn eu diwylliant (erthygl 30).

en-gb	Achieving interviews with as many community members as possible will improve the accuracy of data recorded.
cy-gb	Bydd y data a gofnodir yn fwy cywir o sicrhau cyfweliadau â chynifer o aelodau’r gymuned â phosibl.

en-gb	In other words, the more community members interviewed will make the data more representative of the whole Gypsy and Traveller population in the area.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, po fwyaf o aelodau’r gymuned a gyfwelir, mwyaf cynrychiadol fydd y data o’r boblogaeth gyfan o Sipsiwn a Theithwyr yn yr ardal.

en-gb	Survey questions
cy-gb	Cwestiynau’r arolwg

en-gb	The new universal questionnaire, modelled upon previous robust GTAAs, is attached to this guidance at Annex 2.
cy-gb	Mae’r holiadur cyffredinol newydd, sydd wedi’i lunio ar batrwm asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr llwyddiannus yn y gorffennol, yn Atodiad 2 i’r canllawiau hyn.

en-gb	The questionnaire is comprised of five parts to gather all of the relevant data required to assist Local Authorities to assess needs.
cy-gb	Mae pum rhan i’r holiadur a fydd yn casglu’r holl ddata perthnasol sydd eu hangen i helpu Awdurdodau Lleol i asesu anghenion.

en-gb	It is intended for interviewers to complete the questionnaire itself during a face-to-face conversation with a member of each household in the Local Authority area.
cy-gb	Y bwriad yw y bydd cyfwelwyr yn llenwi’r holiadur ei hun yn ystod sgwrs wyneb yn wyneb ag aelod o bob aelwyd yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	This process should avoid the potential for literacy issues and ensure a higher rate of participation than a mailshot, as well as providing the opportunity for clarifications where words or questions have been misunderstood.
cy-gb	Drwy’r broses hon, gellir osgoi’r posibilrwydd o orfod delio â phroblemau anllythrennedd a sicrhau bod mwy’n cymryd rhan nag a fyddai’n ymateb i ymgyrch bostio, yn ogystal â chael cyfle i egluro geiriau neu gwestiynau sydd wedi’u camddeall.

en-gb	Section A asks community members their current accommodation arrangements.
cy-gb	Mae Adran A yn holi aelodau o’r gymuned am eu trefniadau llety presennol.

en-gb	Analysis of this section will provide Local Authorities with the information required to understand the nature of the current accommodation supply.
cy-gb	Drwy ddadansoddi’r ymatebion i’r adran hon, bydd Awdurdodau Lleol yn cael y wybodaeth sydd ei hangen i ddeall natur y cyflenwad presennol o lety.

en-gb	For example, although the analysis of existing secondary data should inform Local Authorities of how many authorised pitches are provided in the area, the answers to Section A should identify how satisfied community members are with their current circumstances.
cy-gb	Er enghraifft, er y bydd y dadansoddiad o’r data eilaidd sydd ar gael yn dangos nifer y lleiniau awdurdodedig sydd yn ardal yr Awdurdod Lleol, bydd yr atebion i Adran A yn dangos pa mor fodlon yw aelodau’r gymuned ar eu hamgylchiadau presennol.

en-gb	It may help Local Authorities to recognise where site refurbishment or household adaptations are required.
cy-gb	Gallai helpu Awdurdodau Lleol i adnabod yr angen am adnewyddu safleoedd neu wneud addasiadau mewn cartrefi.

en-gb	Grants, such as the Sites Capital Grant and the Disabled Facilities Grant, may be able to help in this process.
cy-gb	Mae’n bosibl y gellir defnyddio grantiau fel y Grant Cyfalaf Safleoedd a Grant Cyfleusterau i’r Anabl i hwyluso’r broses hon.

en-gb	It may also be possible to identify if site management practices are deficient.
cy-gb	Gallai fod yn bosibl hefyd nodi unrhyw ddiffygion yn arferion rheoli’r safleoedd.

en-gb	Section B seeks to establish the family structure of the household, including age, gender, ethnicity and any additional needs.
cy-gb	Mae Adran B yn holi am strwythur teuluol yr aelwyd, gan gynnwys oed, rhywedd, ethnigrwydd ac unrhyw anghenion ychwanegol.

en-gb	The ethnicity column is not intended to capture any pre-set definitions of ‘Gypsy’ or ‘Irish Traveller’ etc. Instead, this column should be used for interviewees to be able to self-ascribe how they see their identity.
cy-gb	Nid yw’r golofn ethnigrwydd i’w defnyddio i gofnodi unrhyw ddiffiniadau parod o ‘Sipsi’ neu ‘Teithiwr Gwyddelig’ etc. Yn hytrach, dylid defnyddio’r golofn hon i alluogi’r rhai a gyfwelir i ddisgrifio eu hunaniaeth eu hunain.

en-gb	The purpose of this is to alert the Local Authority to the various cultural or ethnic groupings which may exist within their Gypsy and Traveller population, as this may have some bearing on the eventual size and configuration of sites.
cy-gb	Yr amcan yma yw tynnu sylw’r Awdurdod Lleol at wahanol grwpiau diwylliannol neu ethnig yn ei boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr oherwydd gallai hyn fod yn berthnasol wrth bennu maint a threfniant unrhyw safleoedd a ddatblygir yn y pen draw.

en-gb	The final column of the Section B table provides a broad opportunity for households to register anything which they believe Local Authorities need to know regarding why they cannot continue to occupy their current accommodation.
cy-gb	Mae’r golofn olaf yn nhabl Adran B yn rhoi cyfle i aelwydydd nodi unrhyw beth y credant fod angen i’r Awdurdod Lleol ei wybod ynghylch pam na allant barhau i feddiannu eu llety presennol.

en-gb	This may include a cultural aversion to a particular type of accommodation or other issues they feel should be considered.
cy-gb	Gallai hyn fod yn wrthwynebiad diwylliannol i fath penodol o lety neu faterion eraill y teimlant fod angen eu hystyried.

en-gb	Questions B2 and B3 should also help Local Authorities to understand whether there is likely to be overcrowding within the accommodation.
cy-gb	Bydd cwestiynau B2 a B3 hefyd yn helpu Awdurdodau Lleol i wybod a yw’n debygol bod y llety wedi’i orlenwi.

en-gb	More information on overcrowding on mobile home sites can be found in the Overcrowding section below.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am orlenwi ar safleoedd cartrefi symudol yn yr adran Gorlenwi safleoedd isod.

en-gb	Question B4 provides an opportunity for community members to request an application pack to join the Local Authority waiting list for conventional housing or mobile home pitches.
cy-gb	Mae cwestiwn B4 yn rhoi cyfle i aelodau’r gymuned ofyn am becyn cais i gael lle ar restr aros yr Awdurdod Lleol am dai confensiynol neu leiniau ar gyfer cartrefi symudol.

en-gb	Section C enquires about accommodation aspirations and plans.
cy-gb	Mae Adran C yn holi am ddyheadau a chynlluniau ynghylch llety.

en-gb	Information gathered under this section will support Local Authorities to consider the viability of working with individuals to develop private sites and explores the accommodation aspirations of households who want to move.
cy-gb	Bydd y wybodaeth a gesglir yn yr adran hon yn helpu Awdurdodau Lleol i ystyried a fydd yn ymarferol cydweithio ag unigolion i ddatblygu safleoedd preifat ac asesu’r dyheadau am lety sydd gan aelwydydd sydd am symud.

en-gb	Questions C3, C4 and C6 should help Local Authorities to consider what type of accommodation is likely to be required to meet the needs of this household.
cy-gb	Bydd cwestiynau C3, C4 a C6 yn helpu Awdurdodau Lleol i ystyried pa fath o lety y mae’n debygol y bydd galw amdano i gwrdd ag anghenion yr aelwyd dan sylw.

en-gb	Questions C2 and C7 (in addition to some questions in Section D) will help Local Authorities to assess whether mobile home pitch needs are likely to need to be met in the specific Local Authority where the household is currently residing or whether it could be provided in another Local Authority.
cy-gb	Bydd cwestiynau C2 a C7 (yn ogystal â rhai cwestiynau yn Adran D) yn helpu Awdurdodau Lleol i asesu a yw’n debygol y bydd angen diwallu anghenion am leiniau ar gyfer cartrefi symudol yn ardal yr Awdurdod Lleol lle mae’r aelwyd yn preswylio ar hyn o bryd neu a ellir eu darparu yn ardal Awdurdod Lleol arall.

en-gb	If answers to these questions suggest the need could be met in other authorities the Local Authority undertaking the survey could discuss the potential for transferring the need with another Local Authority.
cy-gb	Os bydd atebion i’r cwestiynau hyn yn awgrymu y gellir cwrdd â’r angen yn ardaloedd awdurdodau eraill, byddai’r Awdurdod Lleol sy’n cynnal yr arolwg yn gallu trafod y posibilrwydd o drosglwyddo’r angen ag Awdurdod Lleol arall.

en-gb	However, the unmet need would remain with the authority where the household currently resides if the other authority refuses to accept the transfer of unmet need.
cy-gb	Fodd bynnag, byddai’r angen sydd heb ei ddiwallu yn aros gyda’r awdurdod lle mae’r aelwyd yn preswylio ar hyn o bryd os bydd yr awdurdod arall yn gwrthod derbyn yr angen sydd heb ei ddiwallu.

en-gb	Question C5 provides an opportunity for community members to register their intention to develop a private site in the area.
cy-gb	Mae cwestiwn C5 yn rhoi cyfle i aelodau’r gymuned gofrestru eu bwriad i ddatblygu safle preifat yn yr ardal.

en-gb	The question allows community members to request a iscussion with the Local Authority, which would provide an opportunity for the authority to assess the feasibility of plans to develop sites.
cy-gb	Mae’r cwestiwn yn caniatáu i aelodau’r gymuned ofyn am drafodaeth â’r Awdurdod Lleol, a fyddai’n rhoi cyfle i’r awdurdod asesu dichonoldeb y cynlluniau i ddatblygu safleoedd.

en-gb	If the community member does not provide their contact details it would be difficult for the Local Authority to assess the viability of private sites plans.
cy-gb	Os na fydd yr aelod o’r gymuned yn darparu ei fanylion cyswllt, bydd yn anodd i’r Awdurdod Lleol asesu hyfywedd y cynlluniau ar gyfer safleoedd preifat.

en-gb	Section D will help Local Authorities to plan for anticipated family growth and the needs which will arise from new households during the next 5 years.
cy-gb	Bydd Adran D yn helpu Awdurdodau Lleol i gynllunio ar gyfer y twf mewn teuluoedd a ragwelir a’r anghenion a fydd yn codi o aelwydydd newydd yn y 5 mlynedd nesaf.

en-gb	Questions D1 – D3 will help the Local Authority to understand future demand for residential accommodation arising from existing households.
cy-gb	Bydd cwestiynau D1 – D3 yn helpu’r Awdurdod Lleol i ddeall y galw a geir yn y dyfodol am lety preswyl oddi wrth yr aelwydydd presennol.

en-gb	Questions D4 and D5 provide an opportunity for community members to notify the Local Authority regarding households living in other Local Authorities who want to reside in the same Local Authority as their family.
cy-gb	Mae cwestiynau D4 a D5 yn rhoi cyfle i aelodau’r gymuned hysbysu’r Awdurdod Lleol am aelwydydd sy’n byw yn ardal Awdurdodau Lleol eraill sydd am breswylio yn yr un ardal Awdurdod Lleol â’u teulu.

en-gb	If community members provide details of family members living elsewhere, the Local Authority should contact them to undertake another survey with the additional household.
cy-gb	Os bydd aelodau o’r gymuned yn darparu manylion aelodau o’u teulu sy’n byw mewn mannau eraill, dylai’r Awdurdod Lleol gysylltu â nhw i gynnal arolwg arall â’r aelwyd ychwanegol.

en-gb	Under the Housing (Wales) Act 2014, Local Authorities have a duty to assess the needs of those who reside or resort to their area.
cy-gb	O dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014, mae dyletswydd ar Awdurdodau Lleol i asesu anghenion y rheini sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn eu hardal.

en-gb	Therefore, questions D4 and D5 provide a route to assess the needs of those who resort to the area.
cy-gb	Felly, mae cwestiynau D4 a D5 yn ffordd o asesu anghenion y rheini sy’n ymgynnull yn yr ardal.

en-gb	However, this does not extend to a requirement for Local Authorities to assess the needs of the extended families of households residing in the area.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw hyn yn golygu bod gofyniad i Awdurdodau Lleol asesu anghenion y teuluoedd estynedig i aelwydydd sy’n preswylio yn eu hardal.

en-gb	The test of whether the Local Authority should assess needs is whether the household regularly spends time living on sites (authorised or unauthorised) in the Local Authority’s area.
cy-gb	Y maen prawf ar gyfer penderfynu a ddylai’r Awdurdod Lleol asesu anghenion yw a yw’r aelwyd yn treulio cyfnodau’n rheolaidd yn byw ar safleoedd (awdurdodedig a diawdurdod) yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	Where a desire for pitches arises from outside the Local Authority, the authority undertaking the GTAA may wish to discuss the circumstances and transfer of needs with the Local Authority where the household currently resides.
cy-gb	Os bydd awydd am leiniau’n codi o’r tu allan i ardal yr Awdurdod Lleol, mae’n bosibl y bydd yr awdurdod sy’n cynnal y GTAA yn dymuno trafod yr amgylchiadau a’r posibilrwydd o drosglwyddo anghenion gyda’r Awdurdod Lleol lle mae’r aelwyd yn preswylio ar hyn o bryd.

en-gb	The household should be asked to consent for these discussions to take place and the Local Authority should consider issuing a privacy notice.
cy-gb	Dylid gofyn i’r aelwyd am gydsyniad i gynnal y trafodaethau hyn a dylai’r Awdurdod Lleol ystyried dyroddi hysbysiad preifatrwydd.

en-gb	Finally, Section E addresses the issue of the need for transit provision in the area and other Local Authority areas.
cy-gb	Yn olaf, mae Adran E yn ymdrin â’r angen am ddarparu safleoedd tramwy yn yr ardal ac yn ardal Awdurdodau Lleol eraill.

en-gb	Analysis of this section should help the Local Authority to understand whether there is a need for transit site accommodation in the area.
cy-gb	Drwy ddadansoddi’r ymatebion i’r adran hon, bydd yr Awdurdod Lleol yn gallu deall a oes angen am lety ar safleoedd tramwy yn yr ardal.

en-gb	Sections A – D of the questionnaire are very closely related to residential pitch needs arising in the specific Local Authority undertaking the survey.
cy-gb	Mae Adrannau A – D o’r holiadur yn ymwneud yn bennaf â’r angen am leiniau preswyl yn ardal yr Awdurdod Lleol sy’n cynnal yr arolwg.

en-gb	However, Section E asks for information on a wider geographic basis.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Adran E yn gofyn am wybodaeth ar lefel ddaearyddol ehangach.

en-gb	This is because transit sites needs are much more likely to be resolved on a regional basis to ensure sites are economically viable.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw bod anghenion am safleoedd tramwy yn fwy tebygol o gael eu datrys ar lefel ranbarthol er mwyn sicrhau bod safleoedd yn ariannol hyfyw.

en-gb	Furthermore, the majority of households interviewed by the Local Authority are likely to be local residents so they are more likely to be travelling (and therefore more interested in transit sites) in other Local Authority areas.
cy-gb	Hefyd, mae’r rhan fwyaf o’r aelwydydd a gyfwelir gan yr Awdurdod Lleol yn debygol o fod yn breswylwyr lleol, felly byddant yn fwy tebygol o deithio yn ardal Awdurdodau Lleol eraill ac felly’n ymddiddori’n fwy mewn safleoedd tramwy yn yr ardaloedd hynny.

en-gb	It is crucial the answers to questions in Section E are shared with the Local Authorities named by community members to ensure transit site needs are properly accounted for in those areas.
cy-gb	Bydd yn hanfodol bod yr atebion i gwestiynau yn Adran E yn cael eu rhannu â’r Awdurdodau Lleol y mae aelodau o’r gymuned yn eu henwi er mwyn sicrhau bod yr anghenion am safleoedd tramwy’n cael eu mesur yn iawn yn yr ardaloedd hynny.

en-gb	In particular the answers to questions E2, E3 and E5 are likely to be of use to other authorities.
cy-gb	Yn benodol, mae’r atebion i gwestiynau E2, E3 ac E5 yn debygol o fod yn ddefnyddiol i awdurdodau eraill.

en-gb	The data shared does not need to include any personal sensitive information as the answers to these questions should not be attributable to any household.
cy-gb	Nid oes angen cynnwys unrhyw wybodaeth bersonol sensitif yn y data a rennir gan na fydd yr atebion i’r cwestiynau hyn yn cael eu priodoli i aelwyd benodol.

en-gb	If Local Authorities, through the steering group, decide they wish to include other questions relating to accommodation needs they should include them as Section F of the questionnaire.
cy-gb	Os bydd yr Awdurdod Lleol yn penderfynu, drwy’r grwˆ p llywio, ei fod am gynnwys cwestiynau eraill sy’n ymwneud ag anghenion llety, dylai gynnwys y rhain mewn Adran F yn yr holiadur.

en-gb	When considering whether to include additional questions, Local Authorities should balance the desire for additional knowledge with the time it will take researchers to undertake the survey and the effective usefulness of the data collected.
cy-gb	Wrth ystyried a fydd yn cynnwys cwestiynau ychwanegol, dylai’r Awdurdod Lleol gydbwyso’r awydd i gael gwybodaeth ychwanegol a’r amser y bydd ymchwilwyr yn ei gymryd i gynnal yr arolwg a defnyddioldeb y data a gesglir.

en-gb	Longer interviews may increase the risk of participants, consciously or unconsciously, providing answers which they believe the interviewer wants to hear.
cy-gb	Po hiraf fydd y cyfweliad, mwyaf fydd y perygl i gyfranogwyr roi atebion, o fwriad neu fel arall, a fydd yn eu barn nhw’n cyd-fynd â disgwyliadau’r cyfwelydd.

en-gb	To be most effective questionnaires should be developed in consultation with representatives of the local Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Dylid datblygu holiaduron drwy ymgynghori â chynrychiolwyr y cymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr, gan mai’r rhain fydd yn fwyaf effeithiol.

en-gb	They may include a mix of tick-box closed questions and more open questions where respondents are encouraged to expand their answers.
cy-gb	Gellir cynnwys cymysgedd o gwestiynau caeedig gyda blwch ticio a chwestiynau mwy penagored sy’n cymell ymatebwyr i ymhelaethu ar eu hatebion.

en-gb	Any additional questions should be included when submitting the GTAA to the Welsh Government.
cy-gb	Dylid cynnwys unrhyw gwestiynau ychwanegol wrth gyflwyno’r GTAA i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Assessing AccommodationNeeds
cy-gb	Asesu Anghenion Llety

en-gb	Once the interviews and reviewing of data is complete, Local Authorities will need to make an assessment of the need to provide additional mobile home pitches.
cy-gb	Ar ôl cynnal y cyfweliadau ac adolygu’r data, bydd angen i Awdurdodau Lleol asesu’r angen am ddarparu lleiniau ychwanegol ar gyfer cartrefi symudol.

en-gb	From the results of the Gypsy and Traveller accommodation assessment (GTAA) it should be possible to identify the number of Gypsy and Traveller households which require additional pitches immediately, within 5 years, and over the Development Plan period.
cy-gb	Ar sail canlyniadau’r asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr (GTAA) dylai fod yn bosibl pennu nifer yr aelwydydd o Sipsiwn neu Deithwyr sydd ag angen lleiniau ychwanegol ar unwaith, o fewn 5 mlynedd, ac yn ystod cyfnod y Cynllun Datblygu.

en-gb	This will include:
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys:

en-gb	the types of accommodation required to meet the need (i.e. residential or transit sites, specific sites for Travelling Showpeople or Romani Gypsies/Irish Travellers etc);
cy-gb	y mathau o lety sy’n ofynnol i gwrdd â’r angen (h.y. safleoedd preswyl neu dramwy, safleoedd penodol ar gyfer Siewmyn Teithiol neu Sipsiwn Romani/Teithwyr Gwyddelig etc);

en-gb	the number of households already residing in the Local Authority in unsuitable accommodation (i.e. overcrowded, living in conventional housing with an aversion etc);
cy-gb	nifer yr aelwydydd sydd eisoes yn preswylio yn ardal yr Awdurdod Lleol mewn llety anaddas (h.y. wedi’i orlenwi, yn byw mewn tai confensiynol gan wrthwynebu hynny etc);

en-gb	the level of households on unauthorised developments or on authorised sites with temporary permission, which is likely to increase the unmet need if planning permission is not granted;
cy-gb	nifer yr aelwydydd sy’n byw mewn datblygiadau diawdurdod neu ar safleoedd awdurdodedig sydd â chaniatâd dros dro, sy’n debygol o greu mwy o anghenion sydd heb eu diwallu os na roddir caniatâd cynllunio;

en-gb	the likely rate of net household formation (i.e. young adults needing their own pitches, migration and dissolution of households etc);
cy-gb	y gyfradd debygol net ar gyfer ffurfio aelwydydd (h.y. oedolion ifanc sydd ag angen eu lleiniau eu hunain, mudo a chwalu aelwydydd etc);

en-gb	the number of households with a realistic opportunity to move to preferred type of accommodation, which may free up spare pitches or bricks and mortar capacity.
cy-gb	nifer yr aelwydydd sydd â chyfle gwirioneddol i symud i fath o lety o’u dewis, a allai ryddhau lleiniau gwag neu le mewn tai confensiynol.

en-gb	This chapter will outline the process of using the data collected through the review of data sources and the specialist survey.
cy-gb	Yn y bennod hon, byddwn yn disgrifio’r broses o ddefnyddio’r data a gesglir drwy adolygu ffynonellau data a’r arolwg arbenigol.

en-gb	It provides support in assessing needs and preferences, demand for accommodation in the specific area and in other areas, how to project net household formation, and how to make the essential final calculation of need for pitches.
cy-gb	Rhoddir canllawiau ar asesu anghenion a dewisiadau, y galw am lety yn yr ardal dan sylw ac mewn ardaloedd eraill, sut i rag-weld y gyfradd net ar gyfer ffurfio aelwydydd, a sut i gyfrifo’r ffigur hanfodol terfynol sy’n dangos yr angen am leiniau.

en-gb	Through undertaking the specialist survey Local Authorities may become aware of need or demand for residential pitches, transit pitches or bricks and mortar housing.
cy-gb	Drwy gynnal yr arolwg arbenigol, gall Awdurdodau Lleol ddod i wybod am yr angen neu’r galw am leiniau preswyl, lleiniau tramwy neu dai confensiynol.

en-gb	Local Authority duties under Part 3 of the Housing (Wales) Act 2014 only relate to the requirement to provide mobile home pitches rather than other types of accommodation.
cy-gb	Mae dyletswyddau Awdurdodau Lleol o dan Ran 3 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 yn ymwneud â’r gofyniad i ddarparu lleiniau ar gyfer cartrefi symudol yn unig, yn hytrach nag unrhyw fath arall o lety.

en-gb	Therefore, any need arising for bricks and mortar housing should be considered as part of the Local Housing Market Assessment and included in the local housing strategy in due course if the Local Authority prepares one.
cy-gb	Felly, dylid ystyried unrhyw angen sy’n codi am dai confensiynol drwy’r Asesiad o’r Farchnad Dai Leol a’i gynnwys wedyn yn y strategaeth dai leol os bydd yr Awdurdod Lleol yn ei datblygu.

en-gb	Current residential pitch supply
cy-gb	Y cyflenwad presennol o leiniau preswyl

en-gb	Before Local Authorities can consider demand for additional pitches in their area it is important to explore the current residential pitch supply available.
cy-gb	Cyn ystyried y galw am leiniau ychwanegol yn ei ardal, bydd yn bwysig bod yr Awdurdod Lleol yn edrych ar y cyflenwad presennol o leiniau preswyl.

en-gb	Local Authority planning and housing departments.
cy-gb	Gwneir hyn yn bennaf drwy gasglu data ar sail gwybodaeth am safleoedd awdurdodedig sy’n cael ei chadw gan adrannau tai a chynllunio’r Awdurdod Lleol.

en-gb	Rows A and B of Table 3 – An estimate of need for residential site pitches demonstrate how the number of occupied Local Authority pitches and authorised private pitches should be presented.
cy-gb	Bydd nifer y lleiniau sydd wedi’u meddiannu ar safleoedd Awdurdod Lleol a safleoedd preifat awdurdodedig yn cael ei ddangos yn rhesi A a B yn Tabl 3 – Amcangyfrif yr angen am leiniau preswyl ar safleoedd.

en-gb	The number of occupied Local Authority pitches should be entered into row A. This data is available from the Caravan Count system and Local Authority housing records.
cy-gb	Dylid cofnodi nifer y lleiniau sydd wedi’u meddiannu ar safleoedd Awdurdod Lleol yn rhes A. Mae’r data hyn ar gael yn system y Cyfrifiad Carafannau ac yng nghofnodion tai’r Awdurdod Lleol.

en-gb	Vacant pitches should not be included as these will be entered into row C in due course.
cy-gb	Ni ddylid cynnwys lleiniau gwag gan y bydd y rhain yn cael eu cofnodi wedyn yn rhes C.

en-gb	The number of occupied authorised private pitches should be entered into row B. This data will be available through completion of site surveys with occupants.
cy-gb	Dylid cofnodi nifer y lleiniau sydd wedi’u meddiannu ar safleoedd preifat awdurdodedig yn rhes B. Bydd y data hyn ar gael drwy lenwi arolygon safle gyda meddianwyr.

en-gb	Some private site owners may refuse interviewers access to the site, which may prevent the GTAA from identifying potential vacant pitches.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd perchnogion rhai safleoedd preifat yn gwrthod caniatáu i gyfwelwyr ddod ar y safle, fel na fydd modd pennu’r holl leiniau gwag posibl yn y GTAA.

en-gb	If this occurs, the site should be taken to have full occupancy.
cy-gb	Os bydd hyn yn digwydd, dylid cymryd bod pob llain ar y safle wedi’i meddiannu.

en-gb	Local Authorities should not include households on ‘tolerated’ sites within current residential supply unless the site has been provided with assurances that no planning enforcement action will be taken against the site within the subsequent 5 year period.
cy-gb	Ni ddylai Awdurdodau Lleol gynnwys aelwydydd ar safleoedd ‘a oddefir’ yn y cyflenwad presennol o leiniau preswyl oni bai fod sicrwydd wedi’i roi na chymerir camau gorfodi yn erbyn y safle yn y cyfnod dilynol o 5 mlynedd.

en-gb	Similarly, if authorised sites only have temporary planning permission and are due to close within the 5 year period the GTAA covers, the households on these sites will constitute demand under row F or G, rather than pitch supply.
cy-gb	Yn yr un modd, os mai caniatâd cynllunio dros dro’n unig a roddwyd i safleoedd awdurdodedig a’u bod i gau o fewn cyfnod 5 mlynedd y GTAA, bydd yr aelwydydd ar y safleoedd hyn yn cael eu cyfrif yn rhan o’r galw o dan res F neu G, yn hytrach nag yn y cyflenwad o leiniau.

en-gb	Once the total number of occupied authorised pitches is identified, Local Authorities should consider planned additional pitch supply.
cy-gb	Ar ôl pennu cyfanswm y lleiniau awdurdodedig sydd wedi’u meddiannu, dylai Awdurdodau Lleol ystyried y cyflenwad arfaethedig o leiniau ychwanegol.

en-gb	Planned residential pitch supply
cy-gb	Y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl

en-gb	Local Authorities should seek to identify the number of existing vacant pitches on authorised sites to be entered into row C. The number of vacant Local Authority pitches should be available from the Caravan Count system and Local Authority housing records.
cy-gb	Dylai’r Awdurdod Lleol geisio pennu nifer y lleiniau gwag presennol ar safleoedd awdurdodedig i’w gofnodi yn rhes C. Bydd nifer y lleiniau gwag ar safleoedd Awdurdod Lleol ar gael yn system y Cyfrifiad Carafannau ac yng nghofnodion tai’r Awdurdod Lleol.

en-gb	The data source used to identify the number of vacancies should align with the data source used to identify the number of occupied pitches in row A.
cy-gb	Dylai’r ffynhonnell data ar gyfer pennu nifer y lleiniau gwag fod yn gyson â’r ffynhonnell data ar gyfer pennu nifer y lleiniau sydd wedi’u meddiannu yn rhes A.

en-gb	Understanding the level of vacancies on authorised private sites will require communication with the site owners.
cy-gb	Bydd angen cysylltu â pherchenogion safleoedd er mwyn cael gwybod am nifer y lleiniau gwag ar safleoedd preifat awdurdodedig.

en-gb	Some site owners may not wish to lease their vacant pitches to non-family members.
cy-gb	Mae’n bosibl na fydd rhai perchenogion safle am lesio lleiniau gwag i rai nad ydynt yn aelodau o’u teulu.

en-gb	Nevertheless, where this is the case the vacant pitches will ultimately be leased to family members, which would help to address the unmet need for pitches.
cy-gb	Er hynny, mewn amgylchiadau o’r fath bydd y lleiniau gwag yn cael eu lesio i aelodau o’r teulu yn y pen draw a bydd hyn yn helpu i gwrdd â’r angen am leiniau sydd heb ei ddiwallu.

en-gb	The number of vacancies on private sites should also be entered into row C.
cy-gb	Dylid cofnodi nifer y lleiniau gwag ar safleoedd preifat hefyd yn rhes C.

en-gb	To identify the number of authorised pitches which are expected to become vacant in the near future, Local Authorities should review their site management records to assess the annual pitch turnover over a 5 year period.
cy-gb	Er mwyn pennu nifer y lleiniau awdurdodedig y disgwylir iddynt ddod yn wag yn y dyfodol agos, dylai’r Awdurdod Lleol adolygu ei gofnodion rheoli safleoedd i fesur y trosiant blynyddol o leiniau dros gyfnod o 5 mlynedd.

en-gb	The average turnover rate of pitches for one year should be inserted into row D.
cy-gb	Dylid cofnodi’r trosiant cyfartalog o leiniau mewn un flwyddyn yn rhes D.

en-gb	In addition, Local Authorities should review survey responses to questions A6-7 and Section C.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, dylai’r Awdurdod Lleol adolygu’r atebion i gwestiynau A6-7 ac Adran C yn yr arolwg.

en-gb	Responses from these questions are likely to provide optimistic aspirations of households intending to move.
cy-gb	Mae’r ymatebion i’r cwestiynau hyn yn debygol o ddangos dyheadau optimistaidd gan aelwydydd sy’n bwriadu symud.

en-gb	Local Authorities can identify which responses are from households currently occupying authorised pitches by making reference to responses to question A1.
cy-gb	Gall yr Awdurdod Lleol weld pa atebion sydd wedi’u rhoi gan aelwydydd sy’n meddiannu lleiniau awdurdodedig ar hyn o bryd drwy gyfeirio at atebion i gwestiwn A1.

en-gb	This information can be explored by Local Authorities to ascertain whether any of these aspirations can be agreed.
cy-gb	Gall Awdurdodau Lleol ystyried y wybodaeth hon er mwyn canfod a oes modd cytuno i wireddu unrhyw ddyheadau.

en-gb	When considering those who are likely to vacate pitches on authorised sites in the near future, survey responses may identify households who have expressed a desire to move into conventional housing.
cy-gb	Wrth ystyried y rheini sy’n debygol o adael lleiniau ar safleoedd awdurdodedig yn y dyfodol agos, mae’n bosibl y bydd atebion i’r arolwg yn dangos bod rhai aelwydydd wedi mynegi awydd i symud i dai confensiynol.

en-gb	If Local Authorities wish to include the pitches currently occupied by these households as likely to become vacant in the near future, they must be able to demonstrate the household will definitely secure alternative accommodation.
cy-gb	Os bydd yr Awdurdod Lleol am gynnwys y lleiniau sy’n cael eu meddiannu gan yr aelwydydd hyn ar hyn o bryd gyda’r rheini sy’n debygol o ddod yn wag yn y dyfodol agos, rhaid iddo ddangos y bydd yr aelwyd yn sicr o gael llety arall.

en-gb	If this can be shown, these pitches can be included in row D.
cy-gb	Os gellir dangos hyn, gellir cynnwys y lleiniau hyn yn rhes D.

en-gb	Current levels of satisfaction with existing accommodation will provide some indication of whether households are likely to stay in their current accommodation.
cy-gb	Bydd y graddau y mae aelwydydd yn fodlon ar eu llety presennol yn rhoi awgrym o ba mor debygol yw hi y byddant yn aros yn eu llety presennol.

en-gb	Individuals may express a preference to leave mobile home accommodation and move into conventional bricks and mortar housing or individuals may express a preference or cultural need to leave conventional housing in favour of mobile home accommodation.
cy-gb	Efallai y bydd unigolion wedi dweud y byddent yn dewis gadael llety mewn cartref symudol a symud i dyˆ confensiynol neu y byddent yn dewis neu’n teimlo angen diwylliannol i adael tyˆ confensiynol er mwyn preswylio mewn cartref symudol.

en-gb	When enquiring about current levels of satisfaction with existing accommodation (questions A2 and A7), it is possible improvements or adaptations to existing accommodation could be preferable to moving.
cy-gb	Wrth holi am fodlonrwydd aelwydydd ar eu llety presennol (cwestiynau A2 ac A7), mae’n bosibl y byddant wedi dweud ei bod yn well ganddynt gael gwelliannau neu addasiadau i’w llety presennol yn hytrach na symud.

en-gb	Those expressing a desire to move accommodation may be helped to maintain their current accommodation through accessing the Disabled Facilities Grant or the Supporting People Grant.
cy-gb	Gellir helpu’r rheini sy’n mynegi awydd i symud o’u llety i gadw eu llety presennol drwy dderbyn y Grant Cyfleusterau i’r Anabl neu’r Grant Cefnogi Pobl.

en-gb	The general amenity of the site and health and safety issues may be a reason for households wanting to move.
cy-gb	Gallai aelwydydd fod am symud oherwydd amwynder cyffredinol y safle a materion sy’n ymwneud ag iechyd a diogelwch.

en-gb	If this is the case, Local Authorities may be eligible to utilise the Welsh Government’s Gypsy and Traveller Sites Capital Grant to refurbish their sites.
cy-gb	Os felly, mae’n bosibl y bydd Awdurdodau Lleol yn gymwys i ddefnyddio Grant Cyfalaf Llywodraeth Cymru ar gyfer Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr i adnewyddu eu safleoedd.

en-gb	In addition to the assessment of existing authorised pitches, Local Authorities should consider how many additional pitches with planning permission are due to become available.
cy-gb	Yn ogystal ag asesu nifer y lleiniau awdurdodedig presennol, dylai’r Awdurdod Lleol ystyried nifer y lleiniau ychwanegol y rhoddwyd caniatâd cynllunio ar eu cyfer y disgwylir iddynt fod ar gael.

en-gb	This will include Local Authority and private site pitches, where these will be available to rent.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys lleiniau ar safleoedd preifat a safleoedd Awdurdod Lleol, os bydd y rhain ar gael i’w rhentu.

en-gb	These additional pitches should be included as part of the planned residential pitch supply in row E.
cy-gb	Dylid cynnwys y lleiniau ychwanegol hyn yn y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl yn rhes E.

en-gb	Only sites with planning consent should be included at this stage.
cy-gb	Dim ond safleoedd y rhoddwyd caniatâd cynllunio ar eu cyfer a ddylai gael eu cynnwys ar yr adeg hon.

en-gb	Sites currently in the planning system without planning consent must not be considered.
cy-gb	Ni ddylid cynnwys safleoedd sy’n cael eu hystyried drwy’r broses gynllunio ond sydd heb gael caniatâd cynllunio eto.

en-gb	This is because there is no guarantee the site will be deliverable until planning consent is granted and failed applications would under-estimate unmet need in the area.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw nad oes sicrwydd y bydd y safle ar gael nes rhoi caniatâd cynllunio ar ei gyfer a byddai cynnwys safleoedd y methwyd â chael caniatâd cynllunio ar eu cyfer yn arwain at amcangyfrif rhy isel o’r angen nas diwallwyd yn yr ardal.

en-gb	Nevertheless, if planning consent is approved for a site after the publication of the GTAA, the approved number of pitches will offset the identified unmet need.
cy-gb	Fodd bynnag, os rhoddir caniatâd cynllunio ar gyfer safle ar ôl cyhoeddi’r GTAA, bydd nifer y lleiniau a gymeradwywyd yn cael ei osod yn erbyn yr angen nas diwallwyd sydd wedi’i ddynodi.

en-gb	The planned residential pitch supply can be calculated by adding the:
cy-gb	Gellir cyfrifo’r cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl drwy adio:

en-gb	number of currently vacant authorised pitches (row C);
cy-gb	nifer y lleiniau awdurdodedig sy’n wag ar hyn o bryd (rhes C);

en-gb	number of pitches expected to become vacant in the near future (row D);
cy-gb	nifer y lleiniau y disgwylir iddynt ddod yn wag yn y dyfodol agos (rhes D);

en-gb	number of pitches with planning consent which are yet to be developed or occupied (row E).
cy-gb	nifer y lleiniau y rhoddwyd caniatâd cynllunio ar eu cyfer sydd heb gael eu datblygu neu eu meddiannu eto (rhes E).

en-gb	The planned residential pitch supply should be entered into row P in Table 3.
cy-gb	Dylid rhoi’r cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl yn rhes P yn Nhabl 3.

en-gb	Current residential demand
cy-gb	Y galw presennol am ddarpariaeth breswyl

en-gb	The current residential demand is found through making an estimate of the needs of Gypsies and Travellers consulted through the specialist survey and other relevant data sources.
cy-gb	Byddwch yn cyfrifo’r galw presennol am ddarpariaeth breswyl drwy amcangyfrif anghenion y Sipsiwn a Theithwyr a holwyd yn yr arolwg arbenigol a defnyddio ffynonellau data eraill sy’n berthnasol.

en-gb	Researchers will have gathered information on household accommodation aspirations through the survey and Local Authorities will need to analyse this data to make an estimate of likely needs.
cy-gb	Bydd ymchwilwyr wedi casglu gwybodaeth am ddyheadau aelwydydd am lety drwy’r arolwg a bydd angen i’r Awdurdod Lleol ddadansoddi’r data hyn i amcangyfrif yr anghenion tebygol.

en-gb	Before starting this process it is important to note an estimate of needs does not replace or contradict Local Authority duties under Homelessness or other Housing legislation.
cy-gb	Cyn dechrau’r broses hon, mae’n bwysig nodi na fydd yr amcangyfrif o anghenion yn cymryd lle neu’n mynd yn groes i ddyletswyddau’r Awdurdod Lleol o dan ddeddfwriaeth ar Ddigartrefedd a deddfwriaeth arall ar Dai.

en-gb	Estimates of need will not relate directly to specific households who are consulted and should simply represent an overall picture of likely needs which must be planned for.
cy-gb	Ni fydd yr amcangyfrif o anghenion yn ymwneud yn uniongyrchol ag aelwydydd penodol sydd wedi’u cynnwys yn yr arolwg a’i unig bwrpas yw cynnig darlun cyffredinol o’r anghenion tebygol y mae’n rhaid cynllunio ar eu cyfer.

en-gb	Once needs have been established, Local Authorities can utilise their existing Homelessness and Housing Allocation policies to make detailed assessments of who would be eligible for assistance
cy-gb	Ar ôl pennu’r anghenion, gall yr Awdurdod Lleol wneud asesiadau manwl drwy ei bolisïau presennol ar Ddigartrefedd a Dyrannu Tai i ganfod pwy a fydd yn gymwys i dderbyn cymorth a dyrannu lleiniau iddynt.

en-gb	and allocated pitches. It is a fundamental this is communicated to Gypsy and Traveller participants to ensure they are not under the impression their aspirations will be met directly through this process.
cy-gb	Mae’n hollbwysig bod hyn yn cael ei gyfleu i Sipsiwn a Theithwyr sy’n cymryd rhan yn yr arolwg er mwyn sicrhau na fyddant o dan yr argraff y bydd eu dyheadau’n cael eu gwireddu’n uniongyrchol drwy’r broses hon.

en-gb	Calculating the level of current residential demand will require Local Authorities to assess those:
cy-gb	Er mwyn cyfrifo lefel y galw presennol am ddarpariaeth breswyl, bydd angen i’r Awdurdod Lleol asesu’r rheini sydd:

en-gb	on unauthorised encampments with a likely need for site accommodation;
cy-gb	mewn gwersylloedd diawdurdod sydd ag angen tebygol am lety ar safle;

en-gb	on unauthorised developments without planning permission;
cy-gb	mewn datblygiadau diawdurdod na roddwyd caniatâd cynllunio ar eu cyfer;

en-gb	on existing sites whilst in overcrowded conditions;
cy-gb	ar safleoedd presennol mewn llety sydd wedi’i orlenwi;

en-gb	in conventional housing with a cultural aversion or overcrowded; and,
cy-gb	mewn tai confensiynol sydd wedi’u gorlenwi neu lle mae ganddynt wrthwynebiad diwylliannol; ac

en-gb	new households which are expected to arrive in the area.
cy-gb	aelwydydd newydd y mae disgwyl iddynt gyrraedd yr ardal.

en-gb	Data collected through questionnaire sections A, C and D should support Local Authorities to consider the likely demand arising from these sources.
cy-gb	Bydd y data a gesglir drwy adrannau A, C a D yn yr holiadur yn helpu Awdurdodau Lleol i ystyried y galw sy’n debygol o godi o’r ffynonellau hyn.

en-gb	However, Local Authorities will also have to make a distinction between accommodation needs and accommodation preferences / aspirations.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd yn rhaid i Awdurdodau Lleol wahaniaethu hefyd rhwng anghenion llety a dewisiadau / dyheadau o ran llety.

en-gb	Understanding ‘Needs’ and ‘Preferences’
cy-gb	Deall ‘Anghenion’ a ‘Dewisiadau’

en-gb	Gypsies and Travellers have often not been able to access culturally appropriate sites in the areas where they wish to live.
cy-gb	Yn aml nid yw Sipsiwn a Theithwyr wedi gallu cael lle ar safleoedd diwylliannol briodol yn yr ardaloedd lle maent am fyw.

en-gb	Different Local Authority approaches to providing sites and encampment enforcement have sometimes distorted where communities have settled.
cy-gb	Mewn rhai achosion, mae’r ffyrdd gwahanol sydd gan Awdurdodau Lleol o ddarparu safleoedd a chymryd camau gorfodi yn erbyn gwersylloedd wedi dylanwadu ar leoliad cymunedau.

en-gb	Where this is the case the Local Authority responsible for the area where the need is currently found may need to work closely with other Local Authorities in the region to find a shared solution.
cy-gb	Lle mae hyn wedi digwydd, mae’n bosibl y bydd yr Awdurdod Lleol dros yr ardal lle mae’r anghenion mwyaf ar hyn o bryd yn gweld bod angen cydweithio’n agos ag Awdurdodau Lleol eraill yn y rhanbarth i ddod o hyd i ateb ar y cyd.

en-gb	In some cases, Local Authorities who currently show a low level of need may need to accept they will have to play a greater part in meeting regional need.
cy-gb	Mewn rhai achosion, efallai y bydd Awdurdodau Lleol lle mae lefel yr anghenion yn isel yn derbyn y bydd yn rhaid iddynt wneud mwy o gyfraniad at ddiwallu anghenion y rhanbarth.

en-gb	The distribution of authorised Gypsy and Traveller sites is unevenly spread across Wales.
cy-gb	Mae’r safleoedd awdurdodedig ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr wedi’u dosbarthu’n anwastad ar draws Cymru.

en-gb	Some of this distribution will be the result of the personal choices of community members who have opted to live in particular areas for family, economic or cultural reasons.
cy-gb	Mae’r dosbarthiad hwn yn ganlyniad i ryw raddau i’r dewis gan aelodau o’r gymuned i fyw mewn ardaloedd penodol am resymau teuluol, economaidd neu ddiwylliannol.

en-gb	However, it is also true some areas do not possess authorised sites because of more forceful enforcement policies and a refusal to provide sites where there is need.
cy-gb	Fodd bynnag, mae hefyd yn wir nad oes safleoedd mewn rhai ardaloedd am fod eu polisïau gorfodi’n fwy llym ac am eu bod yn gwrthod darparu safleoedd lle mae eu hangen.

en-gb	This is particularly likely to have occurred after the Criminal Justice and Public Order Act repealed the duty upon Local Authorities to provide sites in 1994.
cy-gb	Mae hyn yn debygol iawn o fod wedi digwydd ar ôl diddymu’r ddyletswydd ar Awdurdodau Lleol i ddarparu safleoedd yn Neddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994.

en-gb	As a result, sites in some areas may be populated by those with long-standing connections in neighbouring authorities.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, mae’n bosibl bod cysylltiadau hirsefydlog ag ardaloedd cyfagos gan y rheini sy’n byw ar safleoedd mewn rhai ardaloedd.

en-gb	Similarly, some areas may have no sites whilst substantial Gypsy and Traveller populations live in conventional bricks and mortar housing in the area.
cy-gb	Yn yr un modd, gellir cael ardaloedd sydd heb safleoedd lle mae nifer sylweddol o Sipsiwn a Theithwyr yn byw mewn tai confensiynol yn yr ardal.

en-gb	Consequently, Local Housing Authorities will likely encounter several situations when undertaking their surveys, where the needs and preferences of occupiers may be difficult to disentangle.
cy-gb	Felly mae’n debygol y bydd Awdurdodau Tai Lleol yn dod ar draws nifer o sefyllfaoedd wrth gynnal eu harolwg lle y gall fod yn anodd gwahaniaethu rhwng anghenion a dewisiadau’r meddianwyr.

en-gb	The consideration of needs versus preferences is likely to be focused around three major themes:
cy-gb	Wrth wahaniaethu rhwng anghenion a dewisiadau, mae’n debygol y byddant yn canolbwyntio ar dair thema:

en-gb	community members in conventional housing who claim a need for mobile home pitches due to a cultural aversion;
cy-gb	aelodau o’r gymuned sy’n byw mewn tai confensiynol sy’n honni bod ganddynt angen am leiniau ar gyfer cartrefi symudol oherwydd gwrthwynebiad diwylliannol;

en-gb	community members who claim a need for mobile home pitches in a different Local Authority area than the one undertaking the assessment; and Those on unauthorised sites who claim a need for mobile home pitches in the specific Local Authority undertaking the assessment.
cy-gb	aelodau o’r gymuned sy’n honni bod ganddynt angen am leiniau ar gyfer cartrefi symudol yn ardal Awdurdod Lleol gwahanol i’r un sy’n cynnal yr asesiad; y rheini sy’n byw ar safleoedd diawdurdod sy’n honni bod ganddynt angen am leiniau ar gyfer cartrefi symudol yn ardal yr Awdurdod Lleol sy’n cynnal yr asesiad.

en-gb	Understanding the Cultural Aversion
cy-gb	Deall y Gwrthwynebiad Diwylliannol

en-gb	For many Gypsies and Travellers, living in mobile homes is a key aspect of their cultural identity.
cy-gb	I lawer o Sipsiwn a Theithwyr, mae byw mewn cartref symudol yn agwedd allweddol ar eu hunaniaeth ddiwylliannol.

en-gb	However, the Census 2011 suggested only 24% of Gypsy and Traveller communities in England and Wales live in caravans or other temporary structures.
cy-gb	Fodd bynnag, roedd Cyfrifiad 2011 yn awgrymu mai dim ond 24% o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru a Lloegr sy’n byw mewn carafannau neu adeiladweithiau dros dro eraill.

en-gb	The Census also suggested almost 76% of these communities currently live in houses, flats or bungalows in England and Wales.
cy-gb	Roedd y Cyfrifiad hefyd yn awgrymu bod bron 76% o’r cymunedau hyn yn byw ar hyn o bryd mewn tai, fflatiau a byngalos yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	Many of those living in houses, flats or bungalows do so by choice and for a variety of reasons.
cy-gb	Mae nifer o’r rheini sy’n byw mewn tai, fflatiau neu fyngalos yn gwneud hynny o ddewis ac am nifer o resymau gwahanol.

en-gb	However, it is also believed a significant minority of this population have moved into conventional housing due to a lack of lawful mobile home pitch alternatives.2
cy-gb	Fodd bynnag, credir hefyd fod lleiafrif sylweddol o’r boblogaeth hon wedi symud i dai confensiynol am nad oes lleiniau cyfreithlon ar gael ar gyfer cartrefi symudol yn lle hynny.2

en-gb	Amongst the community members living in conventional housing, it is likely some experience what is known as a ‘cultural aversion’ to this type of accommodation.3 That is, community members who have a tradition of living in a mobile home or on sites and who struggle to adapt to living in conventional bricks and mortar accommodation.
cy-gb	Ymysg yr aelodau o gymunedau sy’n byw mewn tai confensiynol, mae’n debygol bod rhai sy’n profi’r hyn a elwir yn ‘wrthwynebiad diwylliannol’ i lety o’r math hwn.3 Hynny yw, aelodau o gymunedau sydd wedi dilyn traddodiad o fyw mewn cartref symudol neu ar safleoedd ac sy’n ei chael yn anodd ymaddasu i fyw mewn llety confensiynol.

en-gb	Cultural aversion could be created by the failure to adapt to a new type of accommodation or more sedentary lifestyle or isolation from community and family members whilst living in conventional housing.
cy-gb	Gellir meithrin gwrthwynebiad diwylliannol drwy fethu ag ymaddasu i fath newydd o lety neu ffordd fwy sefydlog o fyw neu drwy fod ar wahân i gymuned ac aelodau o’r teulu wrth fyw mewn tai confensiynol.

en-gb	Local Housing Authorities will need to carefully consider whether those interviewed who have a stated preference for living on mobile home sites could also be said to have a cultural aversion to maintaining their accommodation in conventional housing.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Tai Lleol ystyried yn ofalus a yw’r rheini a gyfwelwyd a nododd y byddai’n well ganddynt fyw ar safle cartrefi symudol yn rhai y gellid dweud hefyd fod ganddynt wrthwynebiad diwylliannol i barhau i fyw mewn tai confensiynol.

en-gb	This consideration should have reference to:
cy-gb	Wrth ystyried hyn, dylid rhoi sylw i:

en-gb	the cultural tradition of the household for living in mobile homes;
cy-gb	traddodiad diwylliannol yr aelwyd o fyw mewn cartref symudol;

en-gb	the reason for moving into conventional housing;
cy-gb	y rheswm dros symud i dai confensiynol;

en-gb	the likelihood of harm to the individual if they remain in conventional housing; and,
cy-gb	y tebygolrwydd o niwed i’r unigolyn os bydd yn parhau i fyw mewn tai confensiynol;

en-gb	the developing case-law around the issue of cultural aversion.
cy-gb	y gyfraith achosion sy’n datblygu ynghylch gwrthwynebiad diwylliannol.

en-gb	During the accommodation assessment, it would not be appropriate for Local Authorities to require interviewees to demonstrate their aversion through any kind of medical or psychiatric assessment.
cy-gb	Wrth gynnal yr asesiad llety, ni fyddai’n briodol i’r Awdurdod Lleol fynnu bod y rhai a gyfwelir yn dangos bod ganddynt wrthwynebiad drwy unrhyw fath o asesiad meddygol neu seiciatryddol.

en-gb	The assessment process aims to develop a broad estimate of likely overall Gypsy and Traveller pitch needs in the area, rather than the needs of any specific individuals.
cy-gb	Pwrpas y broses asesu yw cael amcangyfrif bras o’r angen cyffredinol am leiniau i Sipsiwn a Theithwyr sy’n debygol o godi yn yr ardal, yn hytrach na’r angen sydd gan unigolion penodol.

en-gb	Any in-depth assessments of an individual’s cultural aversion should be made as part of the Local Housing Authority’s homelessness or pitch allocation policies, rather than through the accommodation assessment.
cy-gb	Bydd unrhyw asesu manwl o wrthwynebiad diwylliannol yr unigolyn yn cael ei wneud o dan bolisïau’r Awdurdod Tai Lleol ar ddigartrefedd neu ddyrannu lleiniau, yn hytrach na thrwy’r asesiad llety.

en-gb	Information contained within the survey questionnaire (especially questions A2, A3, A7 and Section B table) should support Local Authorities to ascertain whether individuals believe they have a cultural aversion to conventional housing.
cy-gb	Bydd y wybodaeth a geir drwy holiadur yr arolwg (yn enwedig o’r atebion i gwestiynau A2, A3, A7 a’r tabl yn Adran B) yn helpu’r Awdurdod Lleol i ganfod a yw unigolion yn credu bod ganddynt wrthwynebiad diwylliannol i fyw mewn tai confensiynol.

en-gb	Local Authorities will need to make case-by-case estimates to ascertain which individuals would have a demonstrable aversion.
cy-gb	Bydd angen i’r Awdurdod Lleol wneud amcangyfrif ym mhob achos o ba unigolion y gellid dangos bod ganddynt wrthwynebiad diwylliannol.

en-gb	This estimate will only serve to support the final accommodation needs identified in the assessment and can not be used as an alternative to proper investigation of individual circumstances through the homelessness or pitch allocation policy.
cy-gb	Dim ond ar gyfer dynodi’r anghenion llety yn yr asesiad y defnyddir yr amcangyfrif hwn ac ni ellir ei ddefnyddio yn lle ymchwiliad priodol i amgylchiadau penodol o dan y polisi ar ddigartrefedd neu ddyrannu lleiniau.

en-gb	2 Shelter, ‘Good Practice Guide:
cy-gb	2 Shelter, ‘Good Practice Guide:

en-gb	Working with housed Gypsies and Travellers’ (2008)
cy-gb	Working with housed Gypsies and Travellers’ (2008)

en-gb	3 Established in case law, originally in Clarke v. Secretary of State for the Environment, Transport and the Regions (2002)
cy-gb	3 Wedi’i gadarnhau mewn cyfraith achosion, yn wreiddiol yn achos Clarke v. Secretary of State for the Environment, Transport and the Regions (2002)

en-gb	Estimates should have reference to the answers given in the questionnaire and the points outlined in paragraph 172 above.
cy-gb	Wrth wneud amcangyfrifon, dylid ystyried yr atebion i’r cwestiynau yn yr holiadur a’r pwyntiau a nodwyd ym mharagraff 172 uchod.

en-gb	It is recognised these estimates are open to subjective interpretation.
cy-gb	Rydym yn derbyn bod elfen oddrychol mewn amcangyfrifon o’r fath.

en-gb	However, a pragmatic attempt to quantify the number ofhouseholds living in conventional housing who require mobile home pitches needs to be undertaken.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid mynd ati’n bragmataidd i fesur nifer yr aelwydydd mewn tai confensiynol sydd ag angen lleiniau ar gyfer cartrefi symudol.

en-gb	Local Authorities should not require individuals who are currently resident in mobile home accommodation to demonstrate they have a cultural aversion to conventional housing for the purposes of the GTAA.
cy-gb	Ni ddylai’r Awdurdod Lleol fynnu bod unigolion sy’n byw mewn cartref symudol ar hyn o bryd yn profi bod ganddynt wrthwynebiad diwylliannol i fyw mewn tai confensiynol i ddibenion y GTAA.

en-gb	Where it is accepted individuals are likely to have a cultural aversion to conventional housing, Local Housing Authorities should include the need identified by these households as part of the current demand for mobile home pitches.
cy-gb	Lle y derbynnir ei bod yn debygol bod gan unigolion wrthwynebiad diwylliannol i fyw mewn tai confensiynol, dylai’r Awdurdod Tai Lleol gynnwys yr angen a nodwyd gan yr aelwydydd hyn yn y galw presennol am leiniau i gartrefi symudol.

en-gb	This should be included in Row I of Table 3 – An estimate of need for residential site pitches.
cy-gb	Dylid cynnwys hyn yn Rhes I yn Tabl 3 – ar safleoedd.

en-gb	Even when a cultural aversion is not agreed, it may be expedient for Local Housing Authorities to agree to move individuals in this scenario as it may benefit all parties.
cy-gb	Hyd yn oed os na dderbynnir bod gwrthwynebiad diwylliannol, gall fod yn fanteisiol i’r Awdurdod Tai Lleol gytuno i symud unigolion sydd yn y sefyllfa hon am ei fod o les i bawb sy’n gysylltiedig.

en-gb	If the conventional housing currently occupied is socially provided the provision of an alternative mobile home pitch could free up social housing.
cy-gb	Os yw’r unigolion yn byw mewn tai confensiynol cymdeithasol, gellid rhyddhau tai cymdeithasol drwy ddarparu lleiniau ar gyfer cartrefi symudol yn eu lle.

en-gb	This will be especially relevant in Local Authorities with a lack of socially provided conventional housing available.
cy-gb	Bydd hyn yn berthnasol iawn mewn ardaloedd Awdurdod Lleol lle mae tai confensiynol cymdeithasol yn brin.

en-gb	Demand for accommodation in alternative local area
cy-gb	Galw am lety mewn ardal leol arall

en-gb	When undertaking surveys it is likely some community members will state they have a preference or a need to be accommodated on a mobile home site in another Local Authority area.
cy-gb	Wrth gynnal yr arolwg, mae’n debygol y bydd rhai aelodau o’r gymuned yn datgan dewis neu angen i gael llety ar safle cartrefi symudol yn ardal Awdurdod Lleol arall.

en-gb	Questionnaire sections C and D should provide data to help Local Authorities to understand where such accommodation demand is likely to arise.
cy-gb	Ceir data yn adrannau C a D yn yr holiadur a fydd yn helpu’r Awdurdod Lleol i ddeall lle y bydd y galw am lety o’r fath yn debygol o godi.

en-gb	Furthermore, section E is likely to provide useful data to ensure neighbouring authorities are able to anticipate future needs for transit accommodation.
cy-gb	Hefyd, dylai’r data yn adran E fod yn ddefnyddiol i awdurdodau cyfagos wrth rag-weld anghenion am lety tramwy yn y dyfodol.

en-gb	Local Authorities should seek to engage proactively with other areas in anticipation of this likelihood.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol geisio cydweithio ag ardaloedd eraill i rag-weld yr anghenion hyn.

en-gb	This will be easier to achieve where a regional partnership has already been established to undertake accommodation assessments or where the other Local Authorities are also undertaking their assessments simultaneously.
cy-gb	Bydd yn haws gwneud hyn os yw partneriaeth ranbarthol wedi’i sefydlu eisoes i gynnal asesiadau llety neu os bydd yr Awdurdodau Lleol eraill yn cynnal eu hasesiadau yr un pryd.

en-gb	It is important the preferences of community members are given consideration and the relevant Local Authorities work together to decide where the demand for accommodation will arise.
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried dewisiadau aelodau o’r gymuned a bod yr Awdurdodau Lleol perthnasol yn cydweithio i bennu ym mhle y bydd y galw am lety’n codi.

en-gb	Where demand has been identified for accommodation in an alternative authority it must be recorded and details provided to the relevant authority.
cy-gb	Os nodwyd bod galw am lety yn ardal awdurdod arall, rhaid cofnodi hynny a darparu manylion i’r awdurdod perthnasol.

en-gb	This is likely to be a two-way process with demand being identified in both authorities, which may need to be communicated to the other.
cy-gb	Mae hyn yn debygol o fod yn broses ddwyffordd lle y bydd y galw’n cael ei nodi yn y ddau awdurdod a’r wybodaeth yn cael ei rhannu rhyngddynt.

en-gb	By working in partnership areas this process could be facilitated more easily.
cy-gb	Gellir hwyluso’r broses hon drwy weithio mewn partneriaeth.

en-gb	Nevertheless, understanding how such circumstances will be dealt with should be established in advance of undertaking the survey.
cy-gb	Beth bynnag fydd y dull o weithredu, rhaid penderfynu sut i ddelio ag amgylchiadau o’r fath cyn cynnal yr arolwg.

en-gb	This process may result in the Local Authority undertaking the GTAA being informed by other Local Authorities regarding new households expected to arrive in the area.
cy-gb	Mae’n bosibl, o ganlyniad i’r broses hon, y bydd yr Awdurdod Lleol sy’n cynnal y GTAA yn cael ei hysbysu gan Awdurdodau Lleol am aelwydydd newydd y disgwylir iddynt gyrraedd ei ardal.

en-gb	Answers to question D5 will also provide some information on this point.
cy-gb	Bydd gwybodaeth am hyn hefyd yn yr atebion i gwestiwn D5.

en-gb	Finally, the Local Authority’s pitch waiting list may also include information which will add to this figure.
cy-gb	Yn olaf, gellir cael gwybodaeth hefyd yn rhestr aros yr Awdurdod Lleol am leiniau a fydd yn cynyddu’r ffigur hwn.

en-gb	The number of households identified will populate row J of Table 3 – An estimate of need for residential site pitches.
cy-gb	Bydd nifer yr aelwydydd a nodwyd yn cael ei gofnodi yn rhes J yn Tabl 3 – ar safleoedd.

en-gb	Demand for accommodation from unauthorised sites
cy-gb	Galw am lety o safleoedd diawdurdod

en-gb	Where surveys of those occupying unauthorised encampments or developments show demand for mobile home pitches within the Local Authority where they are currently residing, Local Authorities will want to check the community members do not have alternative authorised accommodation elsewhere.
cy-gb	Lle mae arolygon o’r rheini sy’n meddiannu gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod yn dangos bod galw am leiniau i gartrefi symudol yn yr ardal Awdurdod Lleol lle maent yn byw ar hyn o bryd, bydd yr Awdurdod Lleol am gadarnhau nad oes gan aelodau’r cymunedau lety awdurdodedig arall mewn mannau eraill.

en-gb	If these households do have alternative accommodation (pitches or housing) elsewhere their aspiration for pitches in the area would not constitute need.
cy-gb	Os bydd llety arall (lleiniau neu dai) gan yr aelwydydd hyn mewn mannau eraill, ni fyddai eu dyhead am leiniau yn yr ardal yn cyfateb i angen.

en-gb	Welsh Government planning circular 30/2007, “Planning for Gypsy and Traveller Caravan Sites”, makes clear applying local connection criteria to Gypsies and Travellers wishing to establish their own sites in an area would be inappropriate.
cy-gb	Mae cylchlythyr cynllunio Llywodraeth Cymru 30/2007 “Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafanau Sipsiwn a Theithwyr” yn egluro na fyddai’n briodol cymhwyso meini prawf am gysylltiad lleol at Sipsiwn a Theithwyr sydd am sefydlu eu safleoedd eu hunain mewn ardal.

en-gb	Demand arising from unauthorised encampments and unauthorised developments in the Local Authority area should be captured in rows F and G of Table 3 – An estimate of need for residential site pitches respectively.
cy-gb	Dylid cofnodi’r galw o wersylloedd diawdurdod a datblygiadau diawdurdod yn ardal yr Awdurdod Lleol yn rhesi F a G yn Tabl 3 – ar safleoedd, yn y drefn honno.

en-gb	This includes sites which are currently ‘tolerated’ with no assurance of protection against planning enforcement or those on temporary sites with planning permission ending within 5 years.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys safleoedd sy’n cael eu ‘goddef’ ar hyn o bryd sy’n agored i gamau gorfodi cynllunio a’r rheini sy’n byw ar safleoedd dros dro lle bydd caniatâd cynllunio’n dod i ben o fewn 5 mlynedd.

en-gb	The application of any local connection test should not be used in relation to aspirations for transit pitches in an area.
cy-gb	Ni ddylid cymhwyso unrhyw brawf am gysylltiad lleol at ddyheadau am leiniau tramwy mewn ardal.

en-gb	By definition, potential occupiers of these sites are less likely to have a local connection and any such test would undermine the facilitation of the Gypsies and Travellers way of life.
cy-gb	Drwy ddiffiniad, mae meddianwyr dichonol y safleoedd hyn yn llai tebygol o fod â chysylltiad lleol a byddai unrhyw brawf o’r fath yn tanseilio camau i hwyluso ffordd y fyw Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Overcrowding
cy-gb	Gorlenwi

en-gb	Residential demand is also likely to arise from overcrowding, either within existing sites or conventional housing.
cy-gb	Mae’r galw am leiniau preswyl yn debygol o godi hefyd o ganlyniad i orlenwi, un ai ar safleoedd presennol neu mewn tai confensiynol.

en-gb	Due to the legacy of a lack of site provision, many of those provided throughout Wales experience overcrowding on the pitch.
cy-gb	Oherwydd prinder safleoedd, ceir gorlenwi ar leiniau mewn nifer o’r safleoedd a ddarparwyd ledled Cymru.

en-gb	This situation can have serious health and safety implications, notably the risk of fires if additional caravans are placed on the pitch.
cy-gb	Mae goblygiadau difrifol o ran iechyd a diogelwch yn gallu codi o’r sefyllfa hon, yn enwedig y perygl o dân os bydd carafannau ychwanegol ar y llain.

en-gb	There is no legal definition of overcrowding in the context of a mobile home.
cy-gb	Nid oes diffiniad cyfreithiol o orlenwi yng nghyd-destun cartrefi symudol.

en-gb	However, the Bedroom Standard, which is used within a conventional housing context can be adapted for use in these circumstances.
cy-gb	Fodd bynnag, gellir addasu’r Safon Ystafelloedd Gwely a ddefnyddir yng nghyd-destun tai confensiynol at yr amgylchiadau hyn.

en-gb	The Bedroom Standard is defined in this guidance as requiring a separate sleeping area for each: adult couple (married or cohabiting);
cy-gb	Y diffiniad o’r Safon Ystafelloedd Gwely yn y canllawiau hyn yw gofyniad am le cysgu ar wahân ar gyfer: pob pâr o oedolion (priod neu’n cyd-fyw);

en-gb	any other adult aged 16 or over;
cy-gb	unrhyw oedolyn arall sy’n 16 oed neu’n hyˆn;

en-gb	pair of children aged under 16 of the same sex;
cy-gb	pâr o blant o dan 16 oed o’r un rhyw;

en-gb	pair of children aged under 10 regardless of sex;
cy-gb	pâr o blant o dan 10 oed beth bynnag fo’u rhyw;

en-gb	any other child.
cy-gb	unrhyw blentyn arall.

en-gb	Within mobile homes, the Bedroom Standard should also apply.
cy-gb	Dylid cymhwyso’r Safon Ystafelloedd Gwely hefyd at gartrefi symudol.

en-gb	However, it should more accurately relate to separate sleeping areas, rather than bedrooms.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid ei chymhwyso at leoedd cysgu ar wahân, yn hytrach nag ystafelloedd gwely.

en-gb	Unlike in conventional housing, it may be possible to relieve any identified overcrowding through the addition of another mobile home on the pitch.
cy-gb	Yn wahanol i dai confensiynol, mae’n bosibl y bydd modd lliniaru unrhyw orlenwi drwy osod cartref symudol ychwanegol ar y llain.

en-gb	Local Authorities may need to consider if it is possible for the household to station another mobile home on the pitch without contravening the Fire Safety guidance included in the Welsh Government’s Designing Gypsy and Traveller Sites guidance.
cy-gb	Wrth ystyried a fydd yn bosibl i’r aelwyd osod cartref symudol ychwanegol ar y llain, bydd angen i’r Awdurdod Lleol sicrhau bod hyn yn gyson â’r canllawiau ar Dân a Diogelwch yn nogfen Dylunio Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr Llywodraeth Cymru.

en-gb	It is recommended Local Authorities consult the local Fire and Rescue Authority if they are unsure regarding the possibility for safely stationing additional mobile homes on the site.
cy-gb	Rydym yn argymell bod Awdurdodau Lleol yn ymgynghori â’r Awdurdod Tân ac Achub lleol os nad ydynt yn sicr a fydd yn ddiogel gosod cartrefi symudol ychwanegol ar y safle.

en-gb	If households are unable to safely station an additional mobile home and their current accommodation contravenes the Bedroom Standard, this will indicate additional residential demand.
cy-gb	Os na fydd yn ddiogel i aelwydydd osod cartref symudol ychwanegol a bod ei llety presennol yn groes i’r Safon Ystafelloedd Gwely, bydd hyn yn dangos bod galw ychwanegol am leiniau preswyl.

en-gb	Overcrowding in conventional housing should be more straightforward to assess and Local Housing Authorities will be used to undertaking such assessments through their existing housing functions.
cy-gb	Bydd yn haws asesu gorlenwi mewn tai confensiynol a bydd Awdurdodau Tai Lleol wedi arfer â chynnal asesiadau o’r fath o dan eu swyddogaethau tai presennol.

en-gb	However, where overcrowding is present in housing and arises from new household formation, Local Authorities will need to be aware it may constitute additional residential pitch demand.
cy-gb	Fodd bynnag, os ceir gorlenwi mewn tai a bod hyn o ganlyniad i ffurfio aelwyd newydd, rhaid i’r Awdurdod Lleol gofio y gall hyn olygu bod galw ychwanegol am leiniau preswyl.

en-gb	If the overcrowding is the result of dependent children reaching adulthood, these new households may express a desire to live in mobile home accommodation.
cy-gb	Os yw’r gorlenwi wedi digwydd am fod plant dibynnol wedi dod yn oedolion, mae’n bosibl y bydd yr aelwydydd newydd hyn yn mynegi awydd i fyw mewn cartref symudol.

en-gb	As these individuals could not be said to have made the original decision to live in conventional housing, Local Authorities should consider this to represent additional demand which should be met.
cy-gb	Gan na ellir honni mai’r unigolion hyn a wnaeth y penderfyniad gwreiddiol i fyw mewn tai confensiynol, dylai Awdurdodau Lleol gymryd bod hyn yn alw ychwanegol sydd i’w ddiwallu.

en-gb	Questionnaire section B will provide Local Authorities with useful information regarding participants’ perceptions of overcrowding.
cy-gb	Bydd Awdurdodau Lleol yn cael gwybodaeth ddefnyddiol yn yr atebion i adran B o’r holiadur am ganfyddiadau ynghylch gorlenwi ymysg y rhai a gymerodd ran yn yr arolwg.

en-gb	Calculating overall residential need
cy-gb	Cyfrifo cyfanswm yr angen am leiniau preswyl

en-gb	The current residential demand can be found by adding the demand found through those on unauthorised encampments (row F), unauthorised developments (row G), through overcrowding (row H), through those with a cultural aversion to their current accommodation (row I) and through households expected to arrive from elsewhere (row J).
cy-gb	Gellir canfod y galw presennol am leiniau preswyl drwy adio’r galw a gafwyd o wersylloedd diawdurdod (rhes F), o ddatblygiadau diawdurdod (rhes G), drwy orlenwi (rhes H), gan y rheini sydd â gwrthwynebiad diwylliannol i’w llety presennol (rhes I) a chan aelwydydd y mae disgwyl iddynt gyrraedd o leoedd eraill (rhes J).

en-gb	The current residential demand total should populate row M in Table 3.
cy-gb	Dylai cyfanswm y galw presennol am leiniau preswyl ymddangos yn rhes M yn Nhabl 3.

en-gb	Future residential demand
cy-gb	Galw am leiniau preswyl yn y dyfodol

en-gb	Anticipated future household growth should be identifiable by the answers provided by participants under section D of the questionnaire.
cy-gb	Bydd yn bosibl rhag-weld y twf mewn aelwydydd yn y dyfodol ar sail yr atebion gan gyfranogwyr yn adran D o’r holiadur.

en-gb	This will provide an estimate of additional households over the coming 5 year period.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi amcangyfrif o’r aelwydydd ychwanegol yn y 5 mlynedd nesaf.

en-gb	As a guide, it is likely household growth in Gypsy and Traveller communities is greater than in the wider settled community.
cy-gb	Rhaid cofio y bydd y twf mewn aelwydydd yng nghymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn debygol o fod yn fwy nag yn y gymuned sefydlog ehangach.

en-gb	However, data compiled by those undertaking previous Gypsy and Traveller accommodation assessments suggests this growth rate is usually within the range of 1.5 – 3% per annum.4
cy-gb	Fodd bynnag, mae data a gasglwyd o’r blaen wrth gynnal asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr yn awgrymu bod y twf hwn rhwng 1.5% a 3% y flwyddyn.4

en-gb	Local Authorities should analyse the demographic data provided by community members to consider their own local anticipated growth over the 5 year period.
cy-gb	Dylai’r Awdurdod Lleol ddadansoddi’r data demograffig a roddwyd gan aelodau o’r cymunedau er mwyn rhag-weld y twf yn ei ardal yn ystod y cyfnod o 5 mlynedd.

en-gb	However, reference to the range above should ensure needs are not excessively under- or over- estimated.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai ystyried y data hyn yng nghyd- destun yr amrediad uchod er mwyn peidio â chyrraedd amcangyfrif sy’n rhy isel neu uchel Tabl 3 – .

en-gb	This anticipated growth is the estimated number of households representing future residential demand and should be used to calculate row K of Table 3 – An estimate of need for residential site pitches.
cy-gb	Y twf hwn a ragwelir yw’r nifer a amcangyfrifir o aelwydydd sy’n cynrychioli galw am leiniau preswyl yn y dyfodol, a dylid ei ddefnyddio i gyfrifo rhes K yn Nhabl 3 – Amcangyfrif o’r angen am leiniau preswyl.

en-gb	The first column of row K reflects the number of households currently occupying authorised pitches in the area plus the current residential demand, minus the expected vacancies on authorised pitches found in row D.
cy-gb	Mae colofn gyntaf rhes K yn dangos nifer yr aelwydydd sy’n meddiannu lleiniau awdurdodedig yn yr ardal ar hyn o bryd yn ogystal â’r galw presennol am leiniau preswyl, wedi tynnu nifer y lleoedd gwag a ddisgwylir mewn lleiniau awdurdodedig sydd wedi’i nodi yn rhes D.

en-gb	4 Opinion Research Services, ‘Household formation rates for Gypsies and Travellers:
cy-gb	4 Opinion Research Services, ‘Household formation rates for Gypsies and Travellers:

en-gb	Technical note’ (2013); Pat Niner / ODPM, ‘Local Authority Gypsy/Traveller Sites in Wales’ (2003)
cy-gb	Technical note’ (2013); Pat Niner / ODPM, ‘Local Authority Gypsy/Traveller Sites in Wales’ (2003)

en-gb	In the example calculation in Table 3, household growth has been estimated using the mid-range growth figure provided by previous estimates and multiplied by the total number of households in the area, which is found in the first column of row K. The use of the mid-range growth figure is for illustrative purposes and Local Authorities should utilise their own local growth rate.
cy-gb	Yn y cyfrifiad enghreifftiol yn Nhabl 3, mae twf aelwydydd wedi’i amcangyfrif drwy ddefnyddio’r ffigur canolig a roddwyd ar gyfer twf gan amcangyfrifon blaenorol, a’i luosi â chyfanswm yr aelwydydd yn yr ardal, sy’n ymddangos yng ngholofn gyntaf rhes K. Dim ond enghraifft yw’r ffigur canolig ar gyfer twf a ddefnyddiwyd, a dylai Awdurdodau Lleol ddefnyddio eu cyfradd twf leol eu hunain.

en-gb	Inevitably, there should also be dissolution of some households over time.
cy-gb	Mae’n anochel hefyd y bydd rhai aelwydydd yn chwalu dros amser.

en-gb	The calculation found through Table 3 – An estimate of need for residential site pitches should take account of this dissolution through Local Authorities considering their pitch turnover rate in row D. Where households on pitches have been dissolved the pitch would have been reallocated as part of this turnover.
cy-gb	Wrth gyfrifo Tabl 3 – Amcangyfrif o’r angen am leiniau preswyl ar safleoedd – dylid ystyried y chwalu ar aelwydydd wrth i Awdurdodau Lleol ystyried cyfradd trosiant lleiniau yn rhes D. Bydd y trosiant hwn yn cynnwys lleiniau sydd wedi’u hailddyrannu ar ôl i aelwydydd chwalu.

en-gb	As the estimate of household growth is based upon the aspirations of community members, it would be difficult to perfectly forecast growth in excess of 5 years.
cy-gb	Gan fod yr amcangyfrif o dwf mewn aelwydydd wedi’i seilio ar ddyheadau aelodau o’r gymuned, byddai’n anodd rhag-weld yr union dwf dros gyfnod o fwy na 5 mlynedd.

en-gb	However, the GTAA is a crucial piece of evidence underpinning Local Development Plans (LDPs), which operate on a longer timeframe.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r GTAA yn dystiolaeth hanfodol ar gyfer y Cynllun Datblygu Lleol (CDLl), sy’n ymestyn dros gyfnod hirach.

en-gb	To address this point, GTAAs should apply the same estimated growth rate over the full LDP period to produce an additional figure of need arising in the Local Authority area.
cy-gb	Er mwyn darparu ar gyfer hyn, dylai’r GTAA ddefnyddio’r un gyfradd ar gyfer amcangyfrif twf dros gyfnod y CDLl er mwyn cael ffigur am yr angen ychwanegol a fydd yn codi yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	Although this process will identify an indicative pitch need over the lifetime of the LDP, this longer-term figure is expected to be revised every time the GTAA is redone.
cy-gb	Er y bydd y broses hon yn rhoi ffigur dangosol am yr angen am leiniau dros gyfnod y CDLl, bydd disgwyl i’r ffigur hwn gael ei adolygu bob tro y cynhelir y GTAA.

en-gb	This will ensure the forecasting of growth can be as accurate as possible and should limit the extent of changes needed to the LDP each time a GTAA is published.
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod y rhagolwg o dwf mor gywir â phosibl ac y ceir y nifer lleiaf posibl o newidiadau yn y CDLl bob tro y cyhoeddir GTAA.

en-gb	The additional household pitch need (row L) can be found by subtracting the current number of households in the first column of row K from the estimated future number of households in the second and third columns of the row.
cy-gb	Mae modd dod o hyd i’r angen am leiniau aelwydydd ychwanegol (rhes L) drwy dynnu nifer presennol yr aelwydydd yng ngholofn gyntaf rhes K o’r amcangyfrif o nifer yr aelwydydd yn y dyfodol yn ail a thrydedd golofn y rhes.

en-gb	These values will populate rows N and O of Table 3.
cy-gb	Bydd y gwerthoedd hyn yn cael eu nodi yn rhesi N ac O yn Nhabl 3.

en-gb	The overall residential or unmet need for additional residential pitches can be found by adding the current residential demand and the estimated future additional pitch need, then subtracting the planned residential supply.
cy-gb	Gellir canfod cyfanswm yr angen preswyl neu’r angen nas diwallwyd am leiniau preswyl ychwanegol drwy adio’r galw presennol am leiniau preswyl a’r angen a amcangyfrifir yn y dyfodol o leiniau ychwanegol, ac wedyn tynnu’r cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl.

en-gb	The balance of these figures will provide the unmet need for the 5 year period (row Q) and over the plan period (row R), as indicated in at the bottom of the example overleaf.
cy-gb	Bydd y ffigur sydd ar ôl yn dangos yr angen nas diwallwyd ar gyfer y cyfnod o 5 mlynedd (rhes Q) a thros gyfnod y cynllun (rhes R), fel y gwelir ar waelod yr enghraifft drosodd.

en-gb	The level of 5 year unmet need must be provided within the area as soon as possible.
cy-gb	Rhaid cwrdd â’r angen nas diwallwyd o fewn yr ardal ar gyfer 5 mlynedd mor gyflym â phosibl.

en-gb	The longer term need should be provided during the lifetime of the LDP.
cy-gb	Dylid cwrdd â’r angen tymor hwy yn ystod cyfnod y CDLl.

en-gb	Table 3 – An estimate of need for residential site pitches
cy-gb	Tabl 3 – Amcangyfrif yr angen am leiniau preswyl ar safleoedd

en-gb	Current residential supply
cy-gb	Y cyflenwad presennol o leiniau preswyl

en-gb	Number of pitches
cy-gb	Nifer y lleiniau

en-gb	A. Occupied Local Authority pitches
cy-gb	A. Lleiniau Awdurdod Lleol a feddiannwyd

en-gb	B. Occupied authorised private pitches
cy-gb	B. Lleiniau preifat awdurdodedig a feddiannwyd

en-gb	Total
cy-gb	Cyfanswm

en-gb	Planned residential supply
cy-gb	Y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl

en-gb	C. Vacant Local Authority pitches and available vacant private pitches
cy-gb	C. Lleiniau Awdurdod Lleol gwag a lleiniau preifat gwag sydd ar gael

en-gb	D. Pitches expected to become vacant in near future (see note 1)
cy-gb	D. Lleiniau y disgwylir iddynt ddod yn wag yn y dyfodol agos (gweler nodyn 1)

en-gb	E. New Local Authority and private pitches with planning permission
cy-gb	E. Lleiniau Awdurdod Lleol a phreifat newydd y mae caniatâd cynllunio ar eu cyfer

en-gb	Current residential demand
cy-gb	Y galw presennol am leiniau preswyl

en-gb	Pitch demand
cy-gb	Y galw am leiniau

en-gb	F. unauthorised encampments
cy-gb	F. Gwersylloedd diawdurdod

en-gb	G. unauthorised development
cy-gb	G. Datblygiadau diawdurdod

en-gb	H. overcrowded pitches (see note 2)
cy-gb	H. Lleiniau wedi’u gorlenwi (gweler nodyn 2)

en-gb	I. Conventional housing (see note 3)
cy-gb	I. Tai confensiynol (gweler nodyn 3)

en-gb	J. New households to arrive (see note 4)
cy-gb	J. Aelwydydd newydd a fydd yn cyrraedd (gweler nodyn 4)

en-gb	Current households ( see note 7)
cy-gb	Aelwydydd presennol (gweler nodyn 7)

en-gb	Future households (at year 5)
cy-gb	Aelwydydd yn y dyfodol (ym mlwyddyn 5)

en-gb	Future households (Plan period)
cy-gb	Aelwydydd yn y dyfodol (cyfnod y Cynllun)

en-gb	(see note 5)
cy-gb	(gweler nodyn 5)

en-gb	L. Additional household pitch need
cy-gb	L. Cyfanswm yr angen am leiniau ychwanegol

en-gb	Unmet Need
cy-gb	Angen heb ei ddiwallu

en-gb	Need arising
cy-gb	Yr angen sy’n codi

en-gb	Need accommodated
cy-gb	Yr angen sydd wedi’i ddiwallu

en-gb	M. Current residential demand
cy-gb	M. Y galw presennol am leiniau preswyl

en-gb	N. Future residential demand (5 year)
cy-gb	N. Y galw am leiniau preswyl yn y dyfodol (5 mlynedd)

en-gb	O. Future residential demand (plan period)
cy-gb	O. Y galw am leiniau preswyl yn y dyfodol (cyfnod y Cynllun)

en-gb	P. Planned residential supply
cy-gb	P. Y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl

en-gb	Q. Unmet need (5 year)
cy-gb	Q. Angen nas diwallwyd (5 mlynedd)

en-gb	39 pitches
cy-gb	39 llain

en-gb	R. Unmet need (Plan period)
cy-gb	R. Angen nas diwallwyd (cyfnod y Cynllun)

en-gb	Notes
cy-gb	Nodiadau

en-gb	As identified through analysis of pitch turnover data.
cy-gb	Wedi’i ddangos drwy ddadansoddi data am drosiant lleiniau.

en-gb	Overcrowding – e.g. where family numbers have grown to the extent that there is now insufficient space for the family within its mobile home accommodation and insufficient space on the pitch or site for a further mobile home.
cy-gb	Gorlenwi – e.e. lle mae’r nifer yn y teulu wedi cynyddu i’r graddau nad oes digon o le i’r teulu yn ei gartref symudol ac nad oes digon o le ar y llain neu’r safle i osod cartref symudol ychwanegol.

en-gb	As identified in the survey.
cy-gb	Wedi’i ddangos yn yr arolwg.

en-gb	This includes those with a cultural aversion to conventional housing, those experiencing overcrowding, and those whom have reached adulthood and want to live on a site.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y rheini sydd â gwrthwynebiad diwylliannol i fyw mewn tai confensiynol, y rheini sy’n profi gorlenwi, a’r rheini sydd wedi tyfu’n oedolion ac am fyw ar safle.

en-gb	As identified in the survey through waiting list, Caravan Count or partnership working with Local Authorities in the region.
cy-gb	Wedi’i ddangos yn yr arolwg drwy’r rhestr aros, y Cyfrifiad Carafannau neu drwy weithio mewn partneriaeth ag Awdurdodau Lleol yn y rhanbarth.

en-gb	118 households (current residential supply + current residential demand – pitches expecting to become vacant) @ 2.25% year on year for 5 years.
cy-gb	118 o aelwydydd (y cyflenwad presennol o leiniau preswyl+ y galw presennol am leiniau preswyl – y lleiniau y disgwylir iddynt fod yn wag) @ 2.25% o flwyddyn i flwyddyn am 5 mlynedd.

en-gb	Growth rate for illustration only.
cy-gb	Enghraifft yn unig yw’r gyfradd twf.

en-gb	Local growth rate should be based on details identified in the local survey.
cy-gb	Dylid seilio’r gyfradd twf leol ar fanylion yn yr arolwg lleol.

en-gb	118 households (current residential supply + current residential demand – pitches expecting to become vacant) @2.25% year on year for 15 years.
cy-gb	118 o aelwydydd (y cyflenwad presennol o leiniau preswyl+ y galw presennol am leiniau preswyl – y lleiniau y disgwylir iddynt fod yn wag) @2.25% o flwyddyn i flwyddyn am 15 mlynedd.

en-gb	Growth rate and 15 year plan period for illustration only.
cy-gb	Enghreifftiau’n unig yw’r gyfradd twf a’r cyfnod o 15 mlynedd ar gyfer y cynllun.

en-gb	Local growth rate should be based on details identified in local survey.
cy-gb	Dylid seilio’r gyfradd twf leol ar fanylion yn yr arolwg lleol.

en-gb	Plan period should align to current LDP.
cy-gb	Dylai cyfnod y cynllun gyfateb i gyfnod y CDLl presennol.

en-gb	Occupied authorised pitches plus the current residential demand, minus the expected vacancies from authorised pitches.
cy-gb	Ylleiniau awdurdodedig sydd wedi’u meddiannu a’r galw presennol am leiniau preswyl, gan dynnu nifer y lleoedd gwag a ddisgwylir o leiniau awdurdodedig.

en-gb	Calculating transit need
cy-gb	Cyfrifo’r angen am safleoedd tramwy

en-gb	Once the assessment of accommodation need has been carried out for Gypsies and Travellers on unauthorised sites, it will be possible to identify whether their presence on those sites indicates a need for residential pitches within the area, a need for transit pitches, or no requirement as the encampment was the result of a one-off family occasion or medical emergency.
cy-gb	Ar ôl asesu anghenion llety ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr ar safleoedd diawdurdod, gellir pennu a yw eu presenoldeb ar y safleoedd hynny’n dangos bod angen am leiniau preswyl yn yr ardal, bod angen am leiniau tramwy, neu nad oes angen am fod y gwersyll yn ganlyniad i gynnal un achlysur teuluol neu i argyfwng meddygol.

en-gb	Some encampments also occur without a desire for permanent or long transit stays in the area.
cy-gb	Sefydlir rhai gwersylloedd hefyd heb yr awydd i aros yn barhaol neu dros dro yn yr ardal.

en-gb	These occupants are likely to be simply “passing through.”
cy-gb	Mae’n debygol mai dim ond “mynd drwodd” y mae’r meddianwyr hyn.

en-gb	Local Authorities will need to consider whether it would be more appropriate to provide temporary stopping places where such encampments are rare or a more sustainable transit site for more frequent stays.
cy-gb	Bydd angen i’r Awdurdod Lleol ystyried a fyddai’n fwy priodol darparu mannau aros dros dro os yw gwersylloedd o’r fath yn brin neu safle tramwy mwy cynaliadwy ar gyfer rhai sy’n aros yn amlach.

en-gb	More information regarding responding to instances of unauthorised camping can be found within the Welsh Government’s Managing Unauthorised Camping guidance.5
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am ymateb i wersylla diawdurdod yng nghanllawiau Llywodraeth Cymru Rheoli Gwersylla Diawdurdod.5

en-gb	Temporary stopping places are short-term unsustainable facilities which can be utilised to re-locate an encampment which occurs in an inappropriate location.
cy-gb	Cyfleusterau tymor byr anghynaliadwy yw mannau aros dros dro lle y gellir adleoli gwersyll sydd wedi’i sefydlu mewn man amhriodol.

en-gb	These temporary stopping places should be pro-actively identified by Local Authorities to ensure encampments can be swiftly moved when required.
cy-gb	Dylai’r Awdurdod Lleol bennu mannau aros dros dro ymlaen llaw fel y gellir symud gwersylloedd iddynt yn gyflym pan fo angen.

en-gb	However, if a Local Authority is experiencing a significant number of unauthorised encampments, providing transit sites should be considered.
cy-gb	Fodd bynnag, os ceir nifer sylweddol o wersylloedd diawdurdod yn ardal yr Awdurdod Lleol, dylai ystyried darparu safleoedd tramwy.

en-gb	Unlike temporary stopping places, transit sites are permanent facilities which allow occupation by households for up to 3 months at a time.
cy-gb	Yn wahanol i fannau aros dros dro, mae safleoedd tramwy yn gyfleusterau parhaol y caiff aelwydydd eu meddiannu am gymaint â 3 mis ar y tro.

en-gb	These sites can be provided with the assistance of Welsh Government Gypsy and Traveller Sites Capital Grant funding and Local Authorities would be able to charge residents a weekly rent and service charges.
cy-gb	Gellir cael cymorth drwy Grant Cyfalaf Llywodraeth Cymru ar gyfer Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr i ddarparu’r safleoedd hyn a byddai Awdurdodau Lleol yn gallu codi rhent wythnosol a thaliadau gwasanaeth ar breswylwyr.

en-gb	A need for transit sites would be identified through a significant number of encampments occurring in the area, particularly between March and October, especially if they last more than a few days.
cy-gb	Byddai’r angen am greu safleoedd tramwy yn codi os oedd nifer sylweddol o wersylloedd yn cael eu sefydlu yn yr ardal, yn enwedig rhwng mis Mawrth a mis Hydref ac os oeddent yn para am fwy nag ychydig o ddiwrnodau.

en-gb	Though there is a public perception Gypsies and Travellers should follow a nomadic habit of life, the Welsh Government realises the traditional semi-nomadic lifestyle is now very difficult to achieve.
cy-gb	Er bod syniad cyffredin y dylai Sipsiwn a Theithwyr ddilyn ffordd nomadig o fyw, mae Llywodraeth Cymru yn sylweddoli bod y ffordd draddodiadol led- nomadig o fyw’n anodd iawn ei gwireddu bellach.

en-gb	Romani Gypsies and Irish Travellers are officially recognised ethnic minorities and the traditional lifestyle of travelling or nomadism is not required to maintain their racial identity.
cy-gb	Mae Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig wedi’u cydnabod yn swyddogol yn lleiafrifoedd ethnig ac nid oes angen iddynt ddilyn eu ffordd o fyw draddodiadol o deithio neu nomadiaeth er mwyn cadw eu hunaniaeth hiliol.

en-gb	Nevertheless, many Gypsies and Travellers attempt to continue at least a semi-nomadic lifestyle, usually travelling for a period between the end of March and beginning of October each year.
cy-gb	Er hynny, mae nifer o Sipsiwn a Theithwyr yn ceisio parhau â ffordd led-nomadig o fyw o leiaf, gan deithio fel arfer rhwng diwedd Mawrth a dechrau Hydref bob blwyddyn.

en-gb	Some of those occupying unauthorised encampments may have permanent bases elsewhere and hence will not be considered in need of residential pitches in the survey area.
cy-gb	Mae’n bosibl bod llety parhaol mewn mannau eraill gan rai sydd mewn gwersylloedd diawdurdod ac felly ni fyddant yn cael eu cyfrif yn rhai sydd ag angen lleiniau preswyl yn ardal yr arolwg.

en-gb	However, this should not apply in relation to the demand for transit pitches.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw hyn yn gymwys i’r galw am leiniau tramwy.

en-gb	The case of Chapman v UK (European Court of Human Rights, 2001) established the UK has a duty to facilitate the Gypsy way of life.
cy-gb	Mae achos Chapman v UK (Llys Hawliau Dynol Ewrop, 2001) wedi cadarnhau bod dyletswydd ar y DU i hwyluso ffordd o fyw Sipsiwn.

en-gb	The Welsh Government acknowledges this includes a desire for a semi-nomadic lifestyle whilst there is also a lack of available stopping places for these communities.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod hyn yn cynnwys awydd am ffordd led-nomadig o fyw er bod diffyg mannau aros ar gyfer y cymunedau hyn.

en-gb	Under the Housing (Wales) Act 2014, Local Authorities will have a duty to provide for identified transit pitch needs, as well as residential pitch needs.
cy-gb	O dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014, bydd dyletswydd ar Awdurdodau Lleol i gwrdd ag anghenion dynodedig am leiniau tramwy, yn ogystal ag anghenion am leiniau preswyl.

en-gb	5 Managing Unauthorised Camping (2013), Welsh Government: 
cy-gb	5 Rheoli Gwersylla Diawdurdod (2013), Llywodraeth Cymru:

en-gb	Chapter Four:
cy-gb	Pennod Pedwar:

en-gb	Submitting Reports to Welsh Ministers
cy-gb	Cyflwyno Adroddiadau i Weinidogion Cymru

en-gb	Section 102 of the Housing (Wales) Act 2014 requires Local Authorities to submit their Gypsy and Traveller accommodation assessment reports to the Welsh Ministers for approval.
cy-gb	O dan Adran 102 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014, mae’n ofynnol i Awdurdodau Lleol gyflwyno eu hadroddiadau am asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr i Weinidogion Cymru i’w cymeradwyo.

en-gb	The report must clearly set out how the assessment was carried out and a summary of consultations undertaken in connection with the assessment, including responses received.
cy-gb	Rhaid i’r adroddiad nodi’n glir sut yr oedd yr asesiad wedi’i gyflawni a dangos crynodeb o’r ymgynghori a gafwyd mewn cysylltiad â’r asesiad, gan gynnwys yr ymatebion a gafwyd.

en-gb	As part of this, Local Authorities are encouraged to provide a breakdown of accommodation needs in a similar way to the table entitled Table 3 – An estimate of need for residential site pitches.
cy-gb	Rydym yn annog Awdurdodau Lleol i gynnwys dadansoddiad o anghenion llety yn yr adroddiad ar ffurf debyg i Tabl 3 – Amcangyfrif yr angen am leiniau preswyl ar safleoedd.

en-gb	The report must also provide details of the pitch needs identified.
cy-gb	Rhaid cynnwys manylion yr anghenion dynodedig am leiniau yn yr adroddiad hefyd.

en-gb	It is strongly recommended Local Authorities submit their full Gypsy and Traveller accommodation assessment report, which should contain this information, to ensure Welsh Ministers have all the relevant information they require to approve the report as early as possible.
cy-gb	Rydym yn argymell bod Awdurdodau Lleol yn cyflwyno eu hadroddiad llawn am yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr a fydd yn cynnwys y wybodaeth hon er mwyn sicrhau bod Gweinidogion Cymru yn cael yr holl wybodaeth berthnasol sydd ei hangen i gymeradwyo’r adroddiad mor fuan â phosibl.

en-gb	Welsh Ministers will assess the submitted report to ensure its robustness in terms of compliance with this guidance, quality of engagement with relevant individuals and calculation of needs.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn asesu’r adroddiad a gyflwynwyd i sicrhau ei fod yn cydymffurfio â’r canllawiau hyn a’i fod yn ddibynadwy o ran ansawdd yr ymgysylltu ag unigolion perthnasol a chyfrifo anghenion.

en-gb	Welsh Ministers may approve the assessment as submitted, approve the assessment with modifications, or reject the assessment and require a new assessment be undertaken.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru gymeradwyo’r asesiad fel y’i cyflwynwyd, cymeradwyo’r asesiad ar ôl ei addasu, neu wrthod yr asesiad a mynnu bod asesiad newydd yn cael ei gynnal.

en-gb	If reports are not approved as submitted, the Welsh Government will consult with the particular Local Authority in relation to the necessary changes required.
cy-gb	Os na chymeradwyir yr adroddiadau fel y’u cyflwynwyd, bydd Llywodraeth Cymru yn ymgynghori â’r Awdurdod Lleol dan sylw ynghylch y newidiadau sydd eu hangen.

en-gb	Once an assessment has been approved by Welsh Ministers, it must be published by the Local Authority.
cy-gb	Wedi i asesiad gael ei gymeradwyo gan Weinidogion Cymru, rhaid i’r Awdurdod Lleol ei gyhoeddi.

en-gb	It is recommended Local Authorities publish the accommodation assessment on its website and provides feedback to the participants in the survey to ensure they understand how their views have been included and what the next steps will be.
cy-gb	Rydym yn argymell bod Awdurdodau Lleol yn cyhoeddi’r asesiad llety ar eu gwefan ac yn darparu adborth i’r rheini a gymerodd ran yn yr arolwg i sicrhau eu bod yn deall sut y mae eu barn wedi’i chynnwys a beth fydd y camau nesaf.

en-gb	At any time, Local Authorities must provide Welsh Ministers with any information they require in connection with assessing these reports.
cy-gb	Ar unrhyw adeg, rhaid i Awdurdodau Lleol ddarparu i Weinidogion Cymru unrhyw wybodaeth y mae arnynt ei hangen ar gyfer asesu’r adroddiadau hyn.

en-gb	This guidance aims to provide Local Authorities with advice on the process of carrying out an assessment of the accommodation needs of Gypsies and Travellers.
cy-gb	Pwrpas y canllawiau hyn yw cynghori Awdurdodau Lleol ynghylch y broses o gynnal asesiad o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	However, it is recognised the exact approach may need to be reasonably adapted to suit local circumstances.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn derbyn ei bod yn bosibl y bydd angen addasu’r union ddull o weithredu’n rhesymol i gwrdd ag amgylchiadau lleol.

en-gb	A draft Gypsy and Traveller accommodation assessment submission template at Annex 4 is provided to assist Local Authorities to understand the information the Welsh Government expects to require to assess compliance with the guidance.
cy-gb	Darparwyd drafft o dempled ar gyfer cyflwyno asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr yn Atodiad 4 i helpu Awdurdodau Lleol i ddeall pa wybodaeth y bydd Llywodraeth Cymru yn disgwyl ei chael er mwyn asesu cydymffurfiaeth â’r canllawiau.

en-gb	The Welsh Government does not want to receive personally identifiable data relating to Gypsy and Traveller residents when Local Authorities submit their GTAAs for scrutiny.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru am dderbyn data y gellir eu cysylltu’n bersonol â Sipsiwn a Theithwyr sy’n preswylio yn eu hardal pan fydd Awdurdodau Lleol yn cyflwyno eu GTAA ar gyfer craffu.

en-gb	Chapter Five:
cy-gb	Pennod Pump:

en-gb	Making use of the assessment
cy-gb	Gwneud defnydd o’r asesiad

en-gb	Once the Gypsy and Traveller accommodation assessment has been approved by Welsh Ministers, Local Authorities will be subject to a legal duty to exercise their functions to provide mobile home pitches to meet the identified needs.
cy-gb	Wedi i’r asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr gael ei gymeradwyo gan Weinidogion Cymru, bydd Awdurdodau Lleol o dan ddyletswydd gyfreithiol i arfer eu swyddogaethau i ddarparu lleiniau ar gyfer cartrefi symudol i gwrdd â’r anghenion dynodedig.

en-gb	Section 56 of the Mobile Homes (Wales) Act 2013 provides the power for Local Authorities to do this.
cy-gb	Adran 56 o Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 sy’n darparu’r pwˆ er i Awdurdodau Lleol wneud hyn.

en-gb	However, Local Authorities should recognise there are a range of tools at their disposal to support them to achieve this aim.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai Awdurdodau Lleol gydnabod bod nifer o offer gwahanol ar gael iddynt i’w helpu i gyflawni’r nod hwn.

en-gb	Local Authorities should consider how far each of the following options can assist them in providing for the unmet need:
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried i ba raddau y bydd pob un o’r opsiynau canlynol yn gallu eu helpu i gwrdd â’r angen nas diwallwyd:

en-gb	providing Local Authority Gypsy and Traveller sites;
cy-gb	darparu safleoedd Awdurdod Lleol ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr;

en-gb	supporting households to develop viable private sites;
cy-gb	helpu aelwydydd i ddatblygu safleoedd preifat hyfyw;

en-gb	supporting households to develop viable community led approaches such as Community Land Trusts.
cy-gb	helpu aelwydydd i ddatblygu dulliau gweithredu hyfyw sy’n cael eu llywio gan y gymuned fel Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol.

en-gb	Option A will offer Local Authorities with opportunities to control the allocation of pitches on these sites, in accordance with the Mobile Homes (Wales) Act 2013 and their housing allocation policies.
cy-gb	Bydd Opsiwn A yn rhoi cyfle i Awdurdodau Lleol i reoli’r dyrannu ar leiniau ar y safleoedd hyn, yn unol â Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 a’u polisïau ar ddyrannu tai.

en-gb	This would mean future pitch vacancies could be filled to militate against overcrowding or homelessness within the area.
cy-gb	Byddai hyn yn golygu bod modd llenwi lleiniau gwag yn y dyfodol er mwyn ymladd yn erbyn gorlenwi neu ddigartrefedd yn yr ardal.

en-gb	In addition, in some circumstances vacancies on such sites could be used to efficiently relocate unauthorised campers, which could provide added social benefits.
cy-gb	Hefyd, mewn rhai amgylchiadau, gellid adleoli meddianwyr gwersylloedd diawdurdod yn effeithlon i leiniau gwag ar safleoedd o’r fath gan ddod â manteision cymdeithasol ychwanegol.

en-gb	If Local Authorities decide to pursue Option A to meet some, or all, of their unmet needs they should be eligible to apply for the Welsh Government’s Sites Capital Grant.
cy-gb	Os bydd Awdurdodau Lleol yn penderfynu dilyn Opsiwn A i gwrdd â rhai neu’r cyfan o’r anghenion nas diwallwyd, dylent fod yn gymwys i wneud cais i Lywodraeth Cymru am Grant Cyfalaf Safleoedd.

en-gb	The Sites Capital Grant currently provides at least £1.5 million per annum for site refurbishment and development purposes.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae’r Grant Cyfalaf Safleoedd yn darparu o leiaf £1.5 miliwn y flwyddyn ar gyfer adnewyddu safleoedd a’u datblygu.

en-gb	The Welsh Government Designing Gypsy and Traveller Sites guidance should be given due consideration when Local Authorities are seeking to develop sites.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol roi sylw dyladwy i ganllawiau Dylunio Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr Llywodraeth Cymru wrth geisio datblygu safleoedd.

en-gb	The Local Authority should also consider the Welsh Government’s Planning for Gypsy and Traveller Sites planning circular and, when developing sites for Travelling Showpeople, the joint Welsh Office and Department for the Environment circular 78/91.
cy-gb	Bydd yn bwysig hefyd fod yr Awdurdod Lleol yn ystyried cylchlythyr cynllunio Llywodraeth Cymru Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafanau Sipsiwn a Theithwyr ac, wrth ddatblygu safleoedd ar gyfer Siewmyn Teithiol, cylchlythyr 78/91 a gyhoeddwyd ar y cyd gan y Swyddfa Gymreig ac Adran yr Amgylchedd.

en-gb	These documents are available on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae’r dogfennau hyn ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	To make use of the Sites Capital Grant, Local Authorities must retain the ownership or leasehold of the site to be developed.
cy-gb	Er mwyn defnyddio’r Grant Cyfalaf Safleoedd, rhaid i Awdurdodau Lleol gadw perchenogaeth neu lesddaliad y safle sydd i’w ddatblygu.

en-gb	Potential sites must also have the necessary planning permission in place before applications for Sites Capital Grant funding are submitted.
cy-gb	Rhaid cael y caniatâd cynllunio priodol ar gyfer safleoedd dichonol cyn cyflwyno ceisiadau am y Grant Cyfalaf Safleoedd.

en-gb	It is also possible for the Local Authority to develop Gypsy and Traveller sites and then to arrange for another organisation to be contracted as managers of the site.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl i’r Awdurdod Lleol ddatblygu safleoedd ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr ac wedyn trefnu i sefydliad arall gael ei gontractio i reoli’r safle.

en-gb	In the past this has produced mixed results in Wales and may be more appropriate for certain communities.
cy-gb	Nid yw hyn wedi bod yn llwyddiannus bob amser yng Nghymru yn y gorffennol a gallai fod yn fwy priodol ar gyfer cymunedau penodol.

en-gb	For example, Travelling Showpeople may support site management by the Showmen’s Guild.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd Siewmyn Teithiol yn ffafrio rheoli safleoedd gan y Showmen’s Guild.

en-gb	Option B would involve the Local Authority working proactively with Gypsy or Traveller households who have a viable opportunity to develop private sites in the area.
cy-gb	Wrth ddilyn Opsiwn B, byddai’r Awdurdod Lleol yn cydweithio ag aelwydydd Sipsiwn neu Deithwyr sydd â chyfle i ddatblygu safleoedd preifat hyfyw yn yr ardal.

en-gb	Responses to questionnaire section C will provide Local Authorities with information regarding aspirations for private sites.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar gael i Awdurdodau Lleol yn yr ymatebion i adran C yn yr holiadur am ddyheadau ynghylch safleoedd preifat.

en-gb	Local Planning Authorities should seek to discuss proposals with Gypsies and Travellers at the earliest possible opportunity to ensure only viable site applications are progressed.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Cynllunio Lleol geisio trafod cynigion â Sipsiwn a Theithwyr ar y cyfle cyntaf er mwyn sicrhau mai dim ond ceisiadau am safleoedd hyfyw a fydd yn mynd yn eu blaen.

en-gb	Planning Aid Wales may be able to assist with some community engagement in relation to site proposals.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd Cymorth Cynllunio Cymru yn gallu helpu i ymgysylltu â’r gymuned ynghylch cynigion am safleoedd.

en-gb	An assessment of viability will depend on a range of factors, which prevents this guidance including a set methodology.
cy-gb	Bydd yr asesiad o hyfywedd yn dibynnu ar amrywiaeth o ffactorau, felly ni ellir cynnwys methodoleg benodol yn y canllawiau hyn.

en-gb	The affordability of sites depends upon the circumstances of the particular family wishing to establish a private site and the relevant local planning policies.
cy-gb	Bydd fforddiadwyedd y safleoedd yn dibynnu ar amgylchiadau penodol y teulu sydd am sefydlu’r safle preifat a’r polisïau cynllunio lleol perthnasol.

en-gb	Local Authorities with appropriate rural exception policies allowing Gypsy and Traveller sites may increase the likelihood of viable sites, as land is expected to be cheaper in more rural locations.
cy-gb	Os oes polisïau priodol gan Awdurdodau Lleol ar safleoedd eithriedig gwledig ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr, mae’r safleoedd yn fwy tebygol o fod yn hyfyw, gan fod disgwyl i dir fod yn rhatach mewn lleoliadau mwy gwledig.

en-gb	Local Authorities should discuss the viability of sites on a case-by-case basis.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol drafod hyfywedd pob safle yn ei dro.

en-gb	Pursuing option B would not discharge the Local Authority’s duty to provide sites until the pitches are eventually available for occupation.
cy-gb	Ni fyddai dilyn Opsiwn B yn rhyddhau’r Awdurdod Lleol o’i ddyletswydd i ddarparu safleoedd nes bod y lleiniau ar gael i’w meddiannu.

en-gb	Nevertheless, by supporting households to develop sites there should be negligible costs to the Local Authority or Welsh Government.
cy-gb	Er hynny, drwy helpu aelwydydd i ddatblygu safleoedd, mae’n debygol y bydd y costau i’r Awdurdod Lleol neu Lywodraeth Cymru yn fach iawn.

en-gb	Furthermore, the sites created through this process would be small-scale and occupiers would be more easily able to integrate into the local community.
cy-gb	Hefyd, byddai’r safleoedd sy’n cael eu creu drwy’r broses hon yn fach a byddai’n haws i’r meddianwyr integreiddio â’r gymuned leol.

en-gb	Option C would involve the Local Authority working proactively with Gypsy or Traveller households to develop a more community led approach such as Community Land Trusts (CLTs).
cy-gb	Wrth ddilyn Opsiwn C, byddai’r Awdurdod Lleol yn cydweithio ag aelwydydd Sipsiwn neu Deithwyr i ddatblygu dull gweithredu sy’n cael ei lywio gan y gymuned fel Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol (YTC).

en-gb	A CLT is a mechanism for acquiring and holding land and property for the benefit of a defined locality or community.
cy-gb	Mae YTC yn fecanwaith ar gyfer caffael a dal tir ac eiddo er lles ardal neu gymuned benodol.

en-gb	The purpose of CLTs is commonly to provide affordable housing.
cy-gb	Un o ddibenion cyffredin yr YTC yw darparu tai fforddiadwy.

en-gb	However, CLTs may also exist for other purposes, such as community/social enterprise or cultural, recreational, environmental or conservation objectives.
cy-gb	Fodd bynnag, gellir sefydlu YTC at ddibenion eraill hefyd, gan gynnwys mentrau cymunedol/cymdeithasol ac amcanion diwylliannol, adloniadol, amgylcheddol a chadwraethol.

en-gb	A CLT can operate to capture the value of the land for the community in perpetuity while facilitating productive use of the land separate from its ownership.
cy-gb	Gellir cynnal YTC i ddal gwerth y tir ar ran y gymuned am byth gan hwyluso defnydd cynhyrchiol o’r tir ar wahân i’r berchenogaeth arno.

en-gb	CLTs must be not-for-profit organisations in which the community owns the land and/or property or assets in trust.
cy-gb	Rhaid i’r YTC fod yn sefydliad di-elw lle mae’r gymuned yn berchen ar y tir a/neu eiddo neu asedau mewn ymddiriedolaeth.