en-gb	Guidance on Managing Unauthorised Camping 2013
cy-gb	Canllawiau ar Reoli Gwersylla Diawdurdod 2013

en-gb	Digital ISBN 978 1 4734 0683 4
cy-gb	ISBN digidol 978 1 4734 0684 1

en-gb	© Crown copyright 2013 WG20092
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2013 WG20092

en-gb	Contents
cy-gb	Cynnwys

en-gb	Flowchart – Which part of this guidance applies tothe encampment I wish to resolve?
cy-gb	Siart Llif - Pa ran o’r canllawiau hyn sy’n berthnasol i’r mater rwyf i am ei ddatrys?

en-gb	1
cy-gb	1

en-gb	Section 1 – Introduction 2
cy-gb	Adran 1 - Cyflwyniad 2

en-gb	Section 2 – Understanding Unauthorised Encampments and possible remedies 7
cy-gb	Adran 2 – Deall gwersylloedd diawdurdod a chamau unioni posibl 7

en-gb	Section 3 – Legislation 13
cy-gb	Adran 3 - Deddfwriaeth 13

en-gb	Section 4 – Roles and Responsibilities 19
cy-gb	Adran 4 – Swyddogaethau a Chyfrifoldebau.

en-gb	Section 5 – Step-by-Step Guide to Resolving Unauthorised Encampments 21
cy-gb	Adran 5 – Canllawiau cam wrth gam i ddatrys materion yn ymwneud â gwersylloedd diawdurdod21

en-gb	Section 6 – Communicating Decisions 34
cy-gb	Adran 6 – Cyfleu Penderfyniadau 34

en-gb	Section 7 – Local Strategies 35
cy-gb	Adran 7 – Strategaethau Lleol 36

en-gb	Section 8 – Evaluation of the Guidance 38
cy-gb	Adran 8 – Gwerthuso’r Canllawiau 39

en-gb	Annex 1 – Negotiated Code of Conduct.
cy-gb	Atodiad 1.

en-gb	39
cy-gb	40

en-gb	Annex 2 – Initial Encampment Assessment.
cy-gb	Atodiad 2.

en-gb	41
cy-gb	42

en-gb	Annex 3 – Welfare Assessment.
cy-gb	Atodiad 3.

en-gb	44
cy-gb	46

en-gb	Annex 4 – Potential Legal Powers.
cy-gb	Atodiad 4.

en-gb	50
cy-gb	52

en-gb	Glossary 51
cy-gb	Rhestr Termau 53

en-gb	Which part of this guidance applies to the encampment I wish to resolve?
cy-gb	Pa ran o’r canllawiau hyn sy’n berthnasol i’r mater rwyf i am ei ddatrys?

en-gb	Go to paragraphs 84-85 and Annex 4 for guidance
cy-gb	Ewch i baragraffau 84-85 ac Atodiad 4 i weld canllawiau

en-gb	Who owns / manages the occupied land?
cy-gb	Pwy sy’n berchen ar/rheoli’r tir sydd wedi’i feddiannu?

en-gb	Private
cy-gb	Preifat

en-gb	Public
cy-gb	Cyhoeddus

en-gb	Local authority
cy-gb	Awdurdod Lleol

en-gb	Other public body
cy-gb	Corff cyhoeddus arall

en-gb	The entirety of this guidance is relevant
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn oll yn berthnasol

en-gb	Guidance should be relevant, particularly paragraphs 81-83.
cy-gb	Dylai’r canllawiau fod yn berthnasol, yn enwedig paragraffau 81-83.

en-gb	The process of responding to unauthorised camping may alter dependent upon who owns the occupied land.
cy-gb	Gallai’r broses o ymateb i wersylla diawdurdod newid yn dibynnu ar bwy yw perchennog y tir sydd wedi’i feddiannu.

en-gb	Public authorities have additional responsibilities which do not apply to private landowners.
cy-gb	Mae gan awdurdodau cyhoeddus gyfrifoldebau ychwanegol nad ydynt yn berthnasol i dirfeddianwyr preifat.

en-gb	For more guidance on this matter, please go to the relevant page number suggested above.
cy-gb	I gael rhagor o ganllawiau ar y mater hwn, ewch i’r tudalennau perthnasol a awgrymir uchod.

en-gb	A summary of potential legal powers available to all landowners is available at Annex 4.
cy-gb	Mae crynodeb o bwerau deddfwriaethol posibl sydd ar gael i dirfeddiannwr i’w weld yn Atodiad 4.

en-gb	Welsh Government Guidance on Managing Unauthorised Camping
cy-gb	Canllawiau Llywodraeth Cymru ar Reoli Gwersylla Diawdurdod

en-gb	Section 1 – Introduction
cy-gb	Adran 1 – Cyflwyniad

en-gb	Unauthorised encampments can be the source of community tensions and require sensitive handling as public authorities attempt to find a balance between the rights of campers and local residents.
cy-gb	Mae gwersylloedd diawdurdod yn gallu achosi tensiynau cymunedol a bydd angen eu trin yn sensitif wrth i awdurdodau cyhoeddus geisio dod o hyd i gydbwysedd rhwng hawliau gwersyllwyr a phreswylwyr lleol.

en-gb	An unauthorised encampment is an encampment of caravans and/or vehicles on land without the landowner’s or occupier’s consent and therefore constituting trespass.
cy-gb	Gwersyll diawdurdod yw gwersyll o garafanau a/neu gerbydau ar dir heb ganiatâd y tirfeddiannwr neu’r meddiannydd ac sydd felly’n golygu eu bod yn tresmasu.

en-gb	Unauthorised camping does not relate to cases where land has been bought and occupied, without the appropriate planning permission.
cy-gb	Nid yw gwersylla diawdurdod yn berthnasol i achosion lle cafodd tir ei brynu a’i feddiannu heb y caniatâd cynllunio priodol.

en-gb	That is known as unauthorised development.
cy-gb	Gelwir hynny yn ddatblygiad diawdurdod.

en-gb	These types of development will not be included in this Guidance.
cy-gb	Nid yw’r mathau hyn o ddatblygiadau yn cael eu cynnwys yn y Canllawiau hyn.

en-gb	An unauthorised encampment and its unauthorised campers, can be any group of individuals or vehicles trespassing on land.
cy-gb	Gall gwersyll diawdurdod a’i wersyllwyr diawdurdod fod yn unrhyw grŵp o unigolion neu gerbydau sy’n tresmasu ar dir.

en-gb	However this Guidance is aimed at addressing the specific issues around the unauthorised encampments of Gypsies and Travellers.
cy-gb	Fodd bynnag, bwriad y Canllawiau hyn yw mynd i’r afael â materion penodol sy’n ymwneud â gwersylloedd diawdurdod Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	‘Gypsies and Travellers’ is a generic term used to define a number of people who subscribe to the Gypsy or Traveller way of life, as well as to certain cultural and moral beliefs.
cy-gb	Mae ‘Sipsiwn a Theithwyr’ yn derm generig sy’n cael ei ddefnyddio i ddiffinio nifer o bobl sy’n dilyn ffordd Sipsi neu Deithiol o fyw a chredoau diwylliannol a moesol penodol.

en-gb	This Guidance uses the following definition of Gypsies and Travellers:
cy-gb	Mae’r Canllawiau hyn yn defnyddio’r diffiniad canlynol o Sipsiwn a Theithwyr:

en-gb	Persons with a cultural tradition of nomadism or of living in a caravan; and all other persons of a nomadic habit of life, whatever their race or origin, including –
cy-gb	Personau sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn carafán; a phob person arall ag arferion byw nomadaidd, beth bynnag fo eu hil neu eu tarddiad, gan gynnwys –

en-gb	(¡) such persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently; and
cy-gb	¡) y personau hynny sydd, ddim ond ar sail eu hanghenion addysg neu anghenion iechyd nhw eu hunain, eu teulu neu eu dibynyddion neu oherwydd henaint, wedi rhoi’r gorau i deithio naill ai dros dro neu’n barhaol; ac

en-gb	(¡¡) members of an organised group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such)1
cy-gb	(¡¡) aelodau o grŵp trefnedig o bobl sioe neu bobl syrcas sy’n teithio (p’un a ydynt yn teithio gyda’i gilydd felly ai peidio).1

en-gb	Therefore, this Guidance may include:
cy-gb	Felly, gallai’r Canllawiau hyn gynnwys:

en-gb	Romani Gypsies.
cy-gb	Sipsiwn Romani.

en-gb	Irish Travellers.
cy-gb	Teithwyr Gwyddelig.

en-gb	Scottish or Welsh Gypsy / Travellers.
cy-gb	Sipsiwn / Teithwyr Albanaidd neu Gymreig.

en-gb	European Roma2.
cy-gb	Roma Ewropeaidd2.

en-gb	1 Housing (Assessment of Accommodation Needs) (Meaning of Gypsies and Travellers) (Wales) Regulations 2007.
cy-gb	1 Rheoliadau Tai (Asesiad o Anghenion Llety) (Ystyr Sipsiwn a Theithwyr) (Cymru) 2007.

en-gb	‘New’ Travellers.
cy-gb	Teithwyr ‘Newydd’.

en-gb	Show-people.
cy-gb	Pobl sioe.

en-gb	All of these groups are associated with the travelling way of life and can share some common beliefs and practices, but each group will have distinctive languages, traditions and ethnicity.
cy-gb	Mae gan bob un o’r grwpiau hyn gysylltiadau â ffordd deithiol o fyw a byddant yn rhannu rhai credoau ac arferion cyffredin, ond bydd gan bob grŵp ei ieithoedd, ei draddodiadau a’i ethnigrwydd ei hun.

en-gb	The Equality Act 2010 prohibits discrimination on the grounds of race which includes colour, nationality and ethnic or national origins.
cy-gb	Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn gwahardd gwahaniaethu ar sail hil sy’n cynnwys lliw, cenedligrwydd a tharddiadau ethnig neu genedlaethol.

en-gb	Case law has established that both Romany Gypsies and Irish Travellers are recognised racial groups for the purposes of the Race Relations Act 1976.
cy-gb	Mae cyfraith achosion wedi sefydlu bod Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn grwpiau hil cydnabyddedig at ddibenion Deddf Cysylltiadau Hiliol 1976.

en-gb	These groups continue to be recognised racial groups for the purposes of the Equality Act 2010.
cy-gb	Mae’r grwpiau hyn yn parhau i gael eu cydnabod fel grwpiau hil at ddibenion Deddf Cydraddoldeb 2010.

en-gb	The Picture in Wales
cy-gb	Y Sefyllfa yng Nghymru

en-gb	Gypsies and Travellers are indigenous to Wales.
cy-gb	Mae Sipsiwn a Theithwyr yn gynhenid i Gymru.

en-gb	In 2006, the Welsh Government commissioned a report called, “Accommodation Needs of Gypsy-Travellers in Wales” (Niner, 2006), which estimated there were around 2,000 Gypsies and Travellers resident in Wales.
cy-gb	Yn 2006, comisiynodd Llywodraeth Cymru adroddiad o’r enw “Anghenion Llety Sipsiwn -Teithwyr yng Nghymru” (Niner, 2006), a oedd yn amcangyfrif fod tua 2,000 o Sipsiwn a Theithwyr yn preswylio yng Nghymru.

en-gb	However in 2009 a desk-based exercise conducted by the Welsh Government estimated that there were 4,000 Gypsies and Traveller living in Wales either on permanent sites, in transit or living in ‘bricks and mortar’ accommodation.
cy-gb	Fodd bynnag, yn 2009, amcangyfrifodd ymarfer desg gan Lywodraeth Cymru fod 4,000 o Sipsiwn a Theithwyr yn byw yng Nghymru naill ai ar safleoedd parhaol, yn teithio, neu’n byw mewn llety ‘brics a morter’.

en-gb	The Census 2011 included a new ethnic category for ‘Gypsy or Irish Traveller’ but the data suggested a total of just 2,785 Gypsies and Irish Travellers in Wales.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2011 yn cynnwys categori ethnig newydd ar gyfer Sipsi neu Deithiwr Gwyddelig ond roedd y data’n awgrymu mai cyfanswm o 2,785 o Sipsiwn a Theithwyr Gwyddelig yn unig oedd yng Nghymru.

en-gb	Given that we know about this reluctance to disclose ethnicity, and having undertaken an informal exercise by Welsh Government officials to ask if the census 2011 had been completed by those living on sites, we recognise that this number may be an under- estimate.
cy-gb	Gan ein bod yn gwybod fod amharodrwydd i ddatgelu ethnigrwydd, ac ar ôl i swyddogion Llywodraeth Cymru gynnal ymarfer anffurfiol yn gofyn faint o bobl ar safleoedd a oedd wedi llenwi Cyfrifiad 2011, rydym yn cydnabod y gallai’r rhif hwn fod yn is na’r nifer gwirioneddol.

en-gb	Due to the nature of a transitory population and the reluctance to disclose ethnicity, it is difficult to obtain more accurate figures.
cy-gb	Oherwydd natur gyfnewidiol y boblogaeth a’r amharodrwydd i ddatgelu ethnigrwydd, mae’n anodd dod o hyd i ffigyrau mwy manwl.

en-gb	However, it is clear that there are more Gypsies and Travellers and caravans than there are permanent sites or authorised places to stop.
cy-gb	Ond mae’n amlwg fod mwy o Sipsiwn a Theithwyr a charafanau na sydd o safleoedd parhaol neu fannau aros awdurdodedig.

en-gb	At the time of publication, there were no authorised Temporary Stopping Places or Transit Sites in Wales.
cy-gb	Ar adeg cyhoeddi’r canllawiau hyn, nid oedd unrhyw Fannau Aros Dros Dro na Safleoedd Tramwy yng Nghymru.

en-gb	The distinction between these types of site can be found in the glossary at the end of this guidance.
cy-gb	Mae’r rhestr termau ar ddiwedd y canllawiau hyn yn disgrifio’r gwahaniaeth rhwng y mathau hyn o safleoedd.

en-gb	Figures from the Welsh Government Caravan Count suggest that the proportion of Gypsy and Traveller caravans stationed on unauthorised encampments varies between 14-23% of the total.
cy-gb	Mae ffigyrau Cyfrif Carafannau Llywodraeth Cymru yn awgrymu bod y gyfran o garafannau Sipsiwn a Theithwyr mewn gwersylloedd diawdurdod yn amrywio rhwng 14-23% o’r cyfanswm.

en-gb	In July 2013, the proportion was estimated as 17%, accounting for 169 caravans in total.
cy-gb	Ym mis Gorffennaf 2013, amcangyfrifwyd bod y gyfran yn 17%, sef 169 o garafannau i gyd.

en-gb	2 The term “Roma” used by the Welsh Government refers to Roma, Sinti, Kale and related groups in Europe, including the Eastern groups (Dom and Lom).
cy-gb	2 Mae’r term ‘Roma’ sy’n cael ei ddefnyddio gan Lywodraeth Cymru yn cyfeirio at Roma, SInti, Kale a grwpiau cysylltiedig yn Ewrop, yn cynnwys y grwpiau Dwyreiniol (Dom a Lom).

en-gb	The Caravan Count figures are likely to underestimate the true amount of caravans on unauthorised encampments as not all encampments will be known to the local authority undertaking the survey.
cy-gb	Mae ffigyrau’r Cyfrif Carafannau yn debygol o amcangyfrif yn rhy isel y gwir nifer o garafanau mewn gwersylloedd diawdurdod gan na fydd yr awdurdod lleol sy’n cynnal yr arolwg yn gwybod am bob gwersyll.

en-gb	A report into the English Caravan Count system (Niner, Counting Gypsies and Travellers:
cy-gb	Disgrifiodd adroddiad ar system Gyfrif Carafannau Lloegr (Niner, Counting Gypsies and Travellers:

en-gb	A Review of the Gypsy Caravan Count System, for the Office of the Deputy Prime Minister, 2004), highlighted reasons why this data isn’t always an accurate reflection of the Gypsy and Traveller population.
cy-gb	A Review of the Gypsy Caravan Count System, ar gyfer Swyddfa’r Dirprwy Brif Weinidog, 2004) y rhesymau pam nad yw’r data hwn bob amser yn adlewyrchiad cywir o’r boblogaeth Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	In Wales unauthorised encampments tend to occur along the main transport routes which traditionally provided opportunities for work as well as access to the main ports for Ireland.
cy-gb	Yng Nghymru, mae gwersylloedd diawdurdod yn tueddu i ddigwydd ar hyd y prif lwybrau trafnidiaeth a oedd yn cynnig cyfleoedd gwaith yn draddodiadol yn ogystal â mynediad i’r prif borthladdoedd i Iwerddon.

en-gb	The main routes are found along the M4 corridor as the main route from east to west in the south of Wales, the A470 as the main route from north to south Wales and along the A55 as the link from east to west in the north of Wales.
cy-gb	Mae’r prif lwybrau ar hyd coridor yr M4, sef y prif lwybr o’r dwyrain i’r gorllewin yn y de; yr A470, sef y prif lwybr o’r gogledd i’r de; ac ar hyd yr A55, sef y cysylltiad o’r dwyrain i’r gorllewin yn y gogledd.

en-gb	However, encampments are found throughout Wales, often nowhere near these busy routes.
cy-gb	Fodd bynnag, mae gwersylloedd i’w gweld ledled Cymru, yn aml heb fod yn agos i’r llwybrau prysur hyn.

en-gb	As a reflection of these routes some local authorities in Wales are more at risk of unauthorised encampments than others.
cy-gb	Yn adlewyrchiad o’r llwybrau hyn, mae rhai awdurdodau lleol yng Nghymru yn wynebu mwy o risg o wersylloedd diawdurdod nag eraill.

en-gb	However all local authorities are likely to experience some unauthorised encampments and should have policies and procedures in place to ensure that they are dealt with in a way that is effective, safe and humane to all parties involved.
cy-gb	Fodd bynnag, mae pob awdurdod lleol yn debygol o gael profiad o rai gwersylloedd diawdurdod a dylai fod ganddynt bolisïau a gweithdrefnau ar waith i sicrhau eu bod yn mynd i’r afael â’r rhain mewn modd sy’n effeithiol, yn ddiogel ac yn ddynol i bawb sy’n gysylltiedig.

en-gb	To facilitate this, the Welsh Government has developed this Guidance to assist local authorities to develop their own policies.
cy-gb	I hwyluso’r gwaith, mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu’r Canllawiau hyn i gynorthwyo awdurdodau lleol i ddatblygu eu polisïau eu hunain.

en-gb	Gypsies and Travellers will often travel to visit cultural shows or fairs.
cy-gb	Yn aml, bydd Sipsiwn a Theithwyr yn teithio i ymweld â sioeau neu ffeiriau diwylliannol.

en-gb	The most high-profile Welsh show is the Royal Welsh Show in Llanelwedd, Powys.
cy-gb	Y sioe uchaf ei phroffil yng Nghymru yw Sioe Frenhinol Cymru yn Llanelwedd, Powys.

en-gb	Historically, a large unauthorised encampment of Romani Gypsies and Irish Travellers will gather for the duration of the show.
cy-gb	Yn hanesyddol, bydd gwersyll diawdurdod mawr o Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn ymgasglu dros gyfnod y sioe.

en-gb	In recent years, Powys County Council has provided temporary planning permission for the encampment.
cy-gb	Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Cyngor Sir Powys wedi darparu caniatâd cynllunio dros dro ar gyfer y gwersyll.

en-gb	The Welsh Government committed to revising its Managing Unauthorised Camping Guidance within the UK’s first Gypsy and Traveller strategy, Travelling to a Better Future:
cy-gb	Ymrwymodd Llywodraeth Cymru i adolygu ei Chanllawiau ar Reoli Gwersylla Diawdurdod o fewn strategaeth Sipsiwn a Theithwyr gyntaf y DU, ‘Teithio i Ddyfodol Gwell:

en-gb	The Welsh Government also committed to create a generic protocol which local authorities could adapt to their specific area.
cy-gb	Hefyd, ymrwymodd Llywodraeth Cymru i greu protocol generig y gallai awdurdodau lleol ei addasu ar gyfer eu hardal hwy.

en-gb	The Guidance aligns with the Welsh Government’s Strategic Equality Plan by ensuring that Gypsy and Traveller communities are provided with the information and support they need to exercise their rights.
cy-gb	Mae’r Canllawiau yn cyd-fynd â’r Cynllun Cydraddoldeb Strategol drwy sicrhau bod cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn cael yr wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen arnynt i arfer eu hawliau.

en-gb	The Welsh Government is committed to equality of opportunity for all, to allow people from different backgrounds to live harmoniously together.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau cyfle cyfartal i bawb, er mwyn i bobl o wahanol gefndiroedd allu byw gyda’i gilydd yn gytûn.

en-gb	Who is this Guidance for?
cy-gb	I bwy y mae’r Canllawiau hyn?

en-gb	This Guidance is aimed at anyone regularly dealing with unauthorised encampments of Gypsies and Travellers, primarily local authorities in Wales.
cy-gb	Anelir y Canllawiau at unrhyw un sy’n ymdrin yn rheolaidd â gwersylloedd diawdurdod o Sipsiwn a Theithwyr, yn bennaf awdurdodau lleol yng Nghymru.

en-gb	However the Guidance may also be of use by other land owners including other public authorities, such as National Park Authorities or Health Boards, as well as those attending unauthorised sites and assisting local authorities in their duties, for example health visitors, Traveller Education Services (TES) and police forces.
cy-gb	Fodd bynnag, gallai’r Canllawiau fod o ddefnydd i dirfeddianwyr eraill hefyd, yn cynnwys awdurdodau cyhoeddus eraill, megis Awdurdodau Parciau Cenedlaethol neu Fyrddau Iechyd, yn ogystal â rhai sy’n mynychu safleoedd diawdurdod ac yn helpu awdurdodau lleol gyda’u dyletswyddau, er enghraifft ymwelwyr iechyd, y Gwasanaeth Addysg i Deithwyr a’r heddlu.

en-gb	The Association of Chief Police Officers (ACPO) has issued its own “Guidance on Unauthorised Encampments” (June 2011), which is designed specifically for members of the police visiting unauthorised sites.
cy-gb	Mae Cymdeithas Prif Swyddogion yr Heddlu (ACPO) wedi cyhoeddi ei chanllawiau ei hun, “Guidance on Unauthorised Encampments” (Mehefin 2011), a luniwyd yn benodol ar gyfer aelodau o’r heddlu sy’n ymweld â safleoedd diawdurdod.

en-gb	In conjunction with that guidance, Police may wish to consider this document when dealing with instances of unauthorised camping.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd yr Heddlu’n dymuno ystyried y ddogfen hon ar y cyd â’r canllawiau hynny wrth ymdrin ag achosion o wersylla diawdurdod.

en-gb	Though this Guidance is not aimed primarily at Gypsies and Travellers who may need to temporarily reside on an unauthorised encampment, some community members may find it to be a useful introduction to their rights and responsibilities in such a situation.
cy-gb	Er nad yw’r Canllawiau hyn wedi’u hanelu’n bennaf at Sipsiwn a Theithwyr a allai fod angen preswylio dros dro mewn gwersyll diawdurdod, mae’n bosibl y bydd rhai aelodau o’r gymuned yn ei gael yn gyflwyniad defnyddiol i’w hawliau a’u cyfrifoldebau mewn sefyllfa o’r fath.

en-gb	For the purposes of this Guidance the land owner will generally be referred to as the local authority.
cy-gb	At ddibenion y Canllawiau hyn, yn gyffredinol cyfeirir at y tirfeddiannwr fel yr awdurdod lleol.

en-gb	The Welsh Government recognises that unauthorised encampments do not occur exclusively on local authority owned land but different rules apply to private land owners.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod nad ar dir sy’n eiddo i awdurdod lleol yn unig y bydd gwersylloedd diawdurdod yn digwydd ond mae gwahanol reolau’n gymwys ar gyfer tirfeddianwyr preifat.

en-gb	These rules will be explored briefly later in the document.
cy-gb	Edrychir ar y rheolau hyn yn fras yn nes ymlaen yn y ddogfen.

en-gb	Aims of the Guidance
cy-gb	Nod y Canllawiau

en-gb	The Guidance aims to:
cy-gb	Mae’r Canllawiau yn anelu i wneud y canlynol:

en-gb	Provide all parties involved in unauthorised encampments clear guidance on roles, responsibilities and rights.
cy-gb	Darparu canllawiau eglur ar swyddogaethau, cyfrifoldebau a hawliau pob parti sy’n ymwneud â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	Ensure a fair and consistent approach to dealing with unauthorised encampments which complies with legislation to a standard that meets the needs of all involved.
cy-gb	Sicrhau dull teg a chyson o ymdrin â gwersylloedd diawdurdod mewn cydymffurfiaeth â’r ddeddfwriaeth ac i safon sy’n bodloni anghenion pawb sy’n gysylltiedig â’r mater.

en-gb	Set out recommended courses of action i.e. a step-by-step guide of what to do if you are dealing with an unauthorised encampment.
cy-gb	Amlinellu’r camau gweithredu sy’n cael eu hargymell h.y. arweiniad cam wrth gam o’r hyn y dylech ei wneud wrth ymdrin â gwersyll diawdurdod.

en-gb	Share current good practice examples.
cy-gb	Rhannu enghreifftiau o arfer da cyfredol.

en-gb	Provide templates for undertaking crucial welfare assessments, which local authorities across Wales can utilise.
cy-gb	Darparu templedi ar gyfer cynnal asesiadau lles hollbwysig, y gall awdurdodau lleol ym mhob rhan o Gymru eu defnyddio.

en-gb	Section 2 – Understanding Unauthorised Encampments and possible remedies
cy-gb	Adran 2 – Deall gwersylloedd diawdurdod ac atebion posibl

en-gb	Why do unauthorised encampments occur?
cy-gb	Pam y mae gwersylloedd diawdurdod yn digwydd?

en-gb	Unauthorised encampments vary in purpose and may occur for a number of reasons.
cy-gb	Mae gwersylloedd diawdurdod yn amrywio o ran eu pwrpas a gallant ddigwydd am nifer o resymau.

en-gb	The primary reason for unauthorised encampments is the lack of authorised sites and stopping places.
cy-gb	Y prif reswm dros wersyll diawdurdod yw diffyg safleoedd a mannau aros awdurdodedig.

en-gb	Nomadic Gypsies and Travellers have suffered from a systematic closure of traditional stopping places through bye-laws, strengthening of laws relating to the use of common land for camping, and landowners blocking off historical resting points.
cy-gb	Mae Sipsiwn a Theithwyr nomadaidd wedi dioddef yn sgîl proses systematig o gau mannau aros traddodiadol drwy is-ddeddfau, cryfhau deddfau’n ymwneud â defnyddio tir comin ar gyfer gwersylla, a thirfeddianwyr yn cau mynediad at fannau gorffwys hanesyddol.

en-gb	Meanwhile, demand for authorised pitches has outstripped supply to such an extent that Wales now has a severe shortage of Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Yn y cyfamser, mae’r galw am leiniau awdurdodedig yn llawer uwch na’r cyflenwad, i’r fath raddau fel bod prinder difrifol o safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru bellach.

en-gb	The Welsh Government does not condone unauthorised encampments by Gypsies and Travellers.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn caniatáu gwersylloedd diawdurdod gan Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	However, without sufficient and appropriate site provision, effective and justifiable enforcement against unauthorised encampments cannot be achieved.
cy-gb	Fodd bynnag, heb ddarpariaeth ddigonol o safleoedd addas, ni ellir dwyn camau gorfodi effeithiol a chyfiawn yn erbyn gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	Addressing the issue of unauthorised encampment must be considered in the context of the current availability of adequate site provision.
cy-gb	Rhaid ystyried mater gwersylloedd diawdurdod yng nghyd-destun faint o safleoedd addas sydd ar gael ar hyn o bryd.

en-gb	Delivering more authorised sites coupled with effective site management will remove the reason for unauthorised encampments.
cy-gb	Bydd darparu rhagor o safleoedd awdurdodedig, ynghyd â rheoli safleoedd yn effeithiol, yn cael gwared ar y rheswm dros wersylloedd diawdurdod.

en-gb	It is vital that local authorities have protocols in place to deal appropriately and proportionately with unauthorised encampments.
cy-gb	Mae’n hanfodol i awdurdodau lleol gael protocolau ar waith i ymdrin yn briodol ac yn gymesur â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	As the necessary sites and stopping places are developed these protocols will need to be invoked less and less, thereby reducing the administrative and financial implications of dealing effectively with the unauthorised encampments.
cy-gb	Wrth i’r safleoedd a’r mannau aros angenrheidiol gael eu datblygu, bydd angen llai a llai o ddefnydd ar y protocolau hyn, gan leihau’r goblygiadau gweinyddol ac ariannol sy’n gysylltiedig ag ymdrin yn effeithiol â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	It is likely that each unauthorised encampment will differ from the next.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd pob gwersyll diawdurdod yn wahanol.

en-gb	They may vary in terms of:
cy-gb	Maent yn amrywio o ran:

en-gb	Size: typically encampments will consist of just a few caravans but can increase significantly in relation to major funerals or weddings or traditional cultural fairs.
cy-gb	Maint: fel arfer, dim ond ychydig garafanau fydd gwersylloedd yn eu cynnwys ond gall y nifer gynyddu’n sylweddol ar adeg angladd neu briodas fawr neu ffeiriau diwylliannol traddodiadol.

en-gb	Location: from concealed grassland areas to protected land or highly visible areas e.g. on the road side.
cy-gb	Lleoliad: o ddarnau o laswelltir allan o’r golwg i dir wedi’i ddiogelu neu fannau gweladwy iawn e.e. ar ymyl ffyrdd.

en-gb	Increasingly, encampments are occurring on industrial or business parks.
cy-gb	Yn gynyddol, gwelir gwersylloedd mewn parciau diwydiannol neu barciau busnes.

en-gb	Behaviour: as with the settled population some encampments may cause a nuisance to the local community while others may not.
cy-gb	Ymddygiad: fel gyda’r boblogaeth sefydlog, bydd rhai gwersylloedd yn niwsans i’r gymuned leol ac eraill heb fod felly.

en-gb	Impact on the land: some groups may leave an area unspoilt and tidy while others may damage the land and leave waste behind.
cy-gb	Effaith ar y tir: mae rhai grwpiau’n gadael y lle’n daclus a heb ei ddifetha ond bydd eraill yn peri difrod i’r tir ac yn gadael gwastraff ar eu holau.

en-gb	Gypsies and Travellers may be on unauthorised encampments for a variety of reasons.
cy-gb	Mae amryw o resymau pam y bydd Sipsiwn a Theithwyr yn creu gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	These might include (though this is not an exhaustive list):
cy-gb	Gallant gynnwys y canlynol, (er nad yw’n rhestr hollgynhwysol):

en-gb	The occupiers have no authorised pitch on which to station their caravan.
cy-gb	Nid oes gan y meddianwyr lain awdurdodedig ar gyfer gosod eu carafán.

en-gb	Newly married couples may have left their parents’ pitches but have no legal pitch of their own.
cy-gb	Cyplau newydd briodi sydd wedi gadael lleiniau eu rhieni heb fod ganddynt lain gyfreithiol eu hunain.

en-gb	To attend a family event locally such as a wedding or funeral.
cy-gb	I fynychu digwyddiad teuluol yn lleol, er enghraifft angladd neu briodas.

en-gb	Attempts to adjust to living in ‘bricks and mortar’ may have failed.
cy-gb	Mae ymdrechion i addasu i fyw mewn ‘brics a morter’ wedi methu.

en-gb	To rest overnight whilst travelling to another location, for example to a permanent site or a port.
cy-gb	Gorffwys dros nos wrth deithio i leoliad arall, er enghraifft i safle parhaol neu borthladd.

en-gb	Health reasons, for example if a member of the group requires urgent medical care, a visit to a GP for medication or if a pregnant woman has reached her due date.
cy-gb	Rhesymau iechyd, er enghraifft os yw aelod o’r grŵp angen gofal meddygol brys, ymweliad â meddyg teulu i gael meddyginiaeth neu os yw menyw feichiog wedi cyrraedd ei dyddiad esgor.

en-gb	To find work.
cy-gb	I ddod o hyd i waith.

en-gb	To allow school-age children to attend school and receive an education.
cy-gb	I alluogi plant oedran ysgol i fynychu ysgol a chael addysg.

en-gb	To provide a respite from travelling for an elderly or sick member of the group.
cy-gb	I roi seibiant o deithio i aelod o’r grŵp sy’n oedrannus neu’n sâl.

en-gb	Poor site management may have led to the group leaving their authorised pitch.
cy-gb	Mae rheolaeth wael ar safle wedi peri i’r grŵp adael eu llain awdurdodedig.

en-gb	Longer term encampments will generally occur for education or healthcare reasons, or simply because there is no legal alternative pitch available.
cy-gb	Yn gyffredinol, bydd gwersylloedd mwy hirdymor yn digwydd am resymau’n ymwneud ag addysg neu ofal iechyd, neu’n syml am nad oes llain arall gyfreithlon ar gael.

en-gb	Shorter term encampments can occur for a wider range of circumstances and may only last for the duration of wedding celebrations or for an extended period of hospital treatment.
cy-gb	Gall gwersylloedd dros gyfnod byrrach ddigwydd am resymau mwy amrywiol a phara dros gyfnod dathliadau priodas yn unig neu am gyfnod estynedig o driniaeth ysbyty.

en-gb	Both types of unauthorised encampment will have consequences for the local area in terms of the provision of services, enforcement action, and access to the occupied land.
cy-gb	Bydd canlyniadau i’r ardal leol yn sgîl y ddau fath o wersyll diawdurdod o ran darparu gwasanaethau, camau gorfodi, a mynediad i’r tir sydd wedi’i feddiannu.

en-gb	Local authorities should recognise that it may be more cost effective to provide a site, even if that is a temporary tolerated site, than to enforce against unauthorised encampments in an area with no site provision and where there are a high number of unauthorised encampments.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol gydnabod y gallai fod yn fwy cost-effeithiol iddynt ddarparu safle, hyd yn oed os mai safle a oddefir dros dro fydd hwn, na rhoi camau gorfodi ar waith yn erbyn gwersyll diawdurdod mewn ardal heb safleoedd wedi’u darparu a lle ceir nifer uchel o wersylloedd diawdurdod.

en-gb	Such sites could reduce community tensions, remove the potential of damaged public land, and ensure that clear-up costs are reduced.
cy-gb	Gallai safleoedd o’r fath leihau tensiynau yn y gymuned, dileu’r perygl o ddifrod i dir cyhoeddus, a sicrhau bod y costau glanhau yn is.

en-gb	Developing and providing authorised, permanent sites would provide revenue for local authorities as occupants would be required to pay a pitch fee and Council Tax.
cy-gb	Byddai datblygu a darparu safleoedd awdurdodedig, parhaol yn darparu refeniw i awdurdodau lleol gan y byddai gofyn i feddianwyr dalu ffi am lain a’r Dreth Gyngor.

en-gb	An authorised site is a site where Gypsies and Travellers are permitted to stay with the permission of the land owner and normally enter into a contract with the land owner and pay a rental for the pitch they stay on.
cy-gb	Safle awdurdodedig yw safle y caniateir i Sipsiwn a Theithwyr aros arno gyda chaniatâd y tirfeddiannwr, ac fel arfer, byddant yn dod i gytundeb â’r tirfeddiannwr ac yn talu rhent ar y llain y byddant yn aros arni.

en-gb	These sites also require the appropriate planning permission.
cy-gb	Mae angen caniatâd cynllunio priodol ar y safleoedd hyn hefyd.

en-gb	There are two types of pitches on authorised sites: permanent residential pitches and transit pitches.
cy-gb	Ceir dau fath o lain ar safleoedd awdurdodedig: lleiniau preswyl parhaol a lleiniau tramwy.

en-gb	A transit pitch is another name used for a pitch on an authorised site where Gypsies and Travellers may stay for a short period of time of up to 3 months (see the Mobile Homes Act 1983 Schedule 1 Part 1 Chapter 3).
cy-gb	Llain dramwy yw enw arall am lain ar safle awdurdodedig lle gall Sipsiwn a Theithwyr aros am gyfnod byr o hyd at 3 mis (gweler Deddf Cartrefi Symudol 1983 Atodlen 1 Rhan 1 Pennod 3).

en-gb	Currently there is only one transit pitch located on permanent sites in Wales and no designated transit sites (Welsh Government Caravan Count data, July 2013).
cy-gb	Ar hyn o bryd, dim ond un llain dramwy a geir ar safleoedd parhaol yng Nghymru ac ni cheir unrhyw safleoedd tramwy dynodedig (Data Cyfrif Carafannau Llywodraeth Cymru, Gorffennaf 2013).

en-gb	Local authorities have confirmed that mixing permanent and transit provision on one site has not often been achieved successfully due to tensions that can arise between residents on different types of pitch.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol wedi cadarnhau na lwyddwyd i gymysgu darpariaeth barhaol a thramwy yn aml ar un safle oherwydd y tensiynau sy’n gallu codi rhwng preswylwyr ar wahanol fathau o leiniau.

en-gb	Local authorities can consider providing temporary stopping places, which are intended to serve a particular short-term purpose and are not considered to be the permanent solution.
cy-gb	Gall Awdurdodau Lleol ystyried darparu mannau aros dros dro er mwyn ateb dibenion byrdymor penodol ac ni chânt eu hystyried yn ateb parhaol.

en-gb	Tolerated encampments are similar to temporary stopping places, though the latter have been set aside explicitly for the purpose of occupation and should provide basic amenities for occupiers, including waste disposal, water supply and sanitation.
cy-gb	Mae gwersylloedd a oddefir yn debyg i fannau aros dros dro, er bod mannau aros wedi cael eu neilltuo’n benodol ar gyfer eu meddiannu a dylent ddarparu amwynderau sylfaenol i feddianwyr, yn cynnwys gwasanaeth gwaredu gwastraff, cyflenwad dŵr a glanweithdra.

en-gb	Temporary stopping places can also be proactively provided to relocate encampments from inappropriate locations.
cy-gb	Gellir darparu mannau aros dros dro yn rhagweithiol hefyd er mwyn adleoli gwersylloedd o leoliadau amhriodol.

en-gb	The difference between these and transit sites is explained in the glossary.
cy-gb	Mae’r gwahaniaeth rhwng y rhain a safleoedd tramwy yn cael ei egluro yn y rhestr termau.

en-gb	The Welsh Government accepts that some unauthorised encampments can cause problems of anti–social behaviour and can raise community tensions.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn derbyn y gallai rhai gwersylloedd diawdurdod achosi problemau ymddygiad gwrthgymdeithasol a chreu tensiynau yn y gymuned.

en-gb	Part of the solution to this is the provision of adequate sites within the local authority area though some encampments are always likely to occur.
cy-gb	Rhan o’r ateb i hyn yw darparu digon o safleoedd yn ardal yr awdurdod lleol, er bod rhai gwersylloedd yn debygol o ddigwydd beth bynnag.

en-gb	Providing adequate sites should allow local authorities to relocate inappropriate encampments to more appropriate locations.
cy-gb	Dylai darparu digon o safleoedd alluogi awdurdodau lleol i adleoli gwersylloedd amhriodol i leoliadau mwy priodol.

en-gb	Local authorities must undertake a Gypsy & Traveller Accommodation Needs Assessment (Commonly referred to as the GTAA), as required by a combination of section 8 of the Housing Act 1985 and section 225 of the Housing Act 2004.
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol gynnal Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr (y cyfeirir ato’n gyffredinol fel y GTAA), fel sy’n ofynnol gan gyfuniad o adran 8 o Ddeddf Tai 1985 ac adran 225 o Ddeddf Tai 2004.

en-gb	This assessment is to identify the housing needs in a local authority area.
cy-gb	Cynhelir yr asesiad i nodi anghenion tai yn ardal yr awdurdod lleol.

en-gb	Where the assessment identifies a lack of provision for Gypsies and Travellers a local authority may wish to consider identifying locations for new sites, providing for the identified needs and, where possible, Welsh Government encourage them to make full use of Welsh Government grants to develop new sites and expand or improve existing sites.
cy-gb	Os yw’r asesiad yn nodi bod diffyg darpariaeth i Sipsiwn a Theithwyr, efallai y bydd awdurdod lleol eisiau nodi lleoliadau ar gyfer safleoedd newydd, darparu ar gyfer yr anghenion dynodedig a lle bo’n bosibl, eu hannog i wneud defnydd llawn o grantiau Llywodraeth Cymru i ddatblygu safleoedd newydd ac ehangu neu wella safleoedd presennol.

en-gb	In 2011, the Welsh Government estimated a need for 350 extra pitches on Gypsy and Traveller sites in Wales.
cy-gb	Yn 2011, amcangyfrifodd Llywodraeth Cymru fod angen 350 o leiniau ychwanegol ar safeloedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru.

en-gb	As there are currently only 366 pitches on local authority Gypsy and Traveller sites, this figure represents a severe shortage of culturally appropriate accommodation for these communities.
cy-gb	Gan mai dim ond 366 o leiniau sydd ar gael ar safleoedd Sipsiwn a Theithwyr awdurdodau lleol ar hyn o bryd, dengys y ffigwr fod prinder difrifol o ran darparu llety sy’n briodol yn ddiwylliannol i’r cymunedau hyn.

en-gb	The Welsh Government outlined its intention in the White Paper, “Homes for Wales:
cy-gb	Amlinellodd Llywodraeth Cymru ei bwriad yn y Papur Gwyn, “Cartrefi i Gymru:

en-gb	A White Paper for Better Lives and Communities”, to introduce a statutory duty on local authorities to provide Gypsy and Traveller sites, where there is identified need.
cy-gb	Papur Gwyn ar gyfer Bywyd Gwell a Chymunedau Gwell”, i gyflwyno dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i ddarparu safleoedd Sipsiwn a Theithwyr, lle ceir angen dynodedig.

en-gb	The Housing (Wales) Bill, introduced in the National Assembly for Wales in November 2013 makes provision for this duty.
cy-gb	Mae’r Bil Tai (Cymru), a gyflwynwyd yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru ym mis Tachwedd 2013 yn darparu ar gyfer y ddyletswydd hon.

en-gb	The expectation is that new authorised sites should lead to a significant reduction in unauthorised encampments.
cy-gb	Mae disgwyl y bydd safleoedd awdurdodedig newydd arwain at leihad sylweddol yn nifer y gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	The Welsh Government Gypsy and Traveller Sites Grant will provide
cy-gb	Bydd Grant Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr Llywodraeth Cymru yn darparu

en-gb	£1.5m in 2013-14 and offers up to 100% of the costs of site build costs or refurbishment.
cy-gb	£1.5m yn 2013-14 ac yn cynnig hyd at 100% o gostau adeiladu neu ailwampio safleoedd.

en-gb	The guidance can be found on the Welsh Government website3.
cy-gb	Mae’r canllawiau i’w gweld ar safle Llywodraeth Cymru3.

en-gb	Approaches to Resolving Unauthorised Encampments
cy-gb	Dulliau o ddatrys materion yn ymwneud â Gwersylloedd Diawdurdod

en-gb	Effectively, if an unauthorised encampment arises and there are no alternative authorised pitches in the area, local authorities have three clear paths relating to how they can resolve the encampment.
cy-gb	I bob pwrpas, os ceir gwersyll diawdurdod ac nad oes lleiniau eraill awdurdodedig yn yr ardal, mae gan awdurdodau lleol ddewis o dri llwybr eglur ar gyfer datrys y mater.

en-gb	Each option should be carefully considered:
cy-gb	Dylid ystyried pob opsiwn yn ofalus:

en-gb	Path 1 – To seek and obtain possession of the occupied site (eviction proceedings).
cy-gb	Llwybr 1 – Ceisio a chymryd meddiant o’r safle a feddiennir (camau troi allan).

en-gb	Path 2 – To ‘tolerate’ the Gypsy or Traveller occupiers, if only for a short time, until an alternative site can be found or the occupiers move on voluntarily.
cy-gb	Llwybr 2 – ‘Goddef’ i’r meddianwyr Sipsi neu Deithiol aros, am amser byr yn unig o bosibl, hyd nes y gellir dod o hyd i safle amgen neu nes i’r meddianwyr symud ymlaen yn wirfoddol.

en-gb	Path 3 – To find an alternative site, if only on a temporary basis, and offer the Gypsy or Traveller occupiers the chance to move onto it.
cy-gb	Llwybr 3 – Dod o hyd i safle amgen, dros dro yn unig o bosibl, a chynnig cyfle i’r meddianwyr Sipsi neu Deithiol symud iddo.

en-gb	Deciding which path to take is about finding a critical balance between considering the welfare and human rights of Gypsies and Travellers, whilst safeguarding the human rights of landowners, occupiers and the public, and protecting them from health and safety hazards or public nuisance.
cy-gb	Mae penderfynu pa lwybr i’w ddewis yn ymwneud â dod o hyd i gydbwysedd hollbwysig rhwng ystyried lles a hawliau dynol Sipsiwn a Theithwyr, gan ddiogelu hawliau dynol tirfeddianwyr, meddianwyr a’r cyhoedd, a’u diogelu rhag peryglon iechyd a diogelwch neu niwsans cyhoeddus.

en-gb	Each encampment should be dealt with on a case-by-case basis.
cy-gb	Dylid ymdrin â phob gwersyll ar sail pob achos unigol.

en-gb	It is recommended that local authorities undertake an initial visit to the encampment before deciding which option is the most appropriate.
cy-gb	Argymhellir y dylai awdurdodau lleol drefnu ymweliad cychwynnol â’r gwersyll cyn penderfynu pa opsiwn yw’r mwyaf addas.

en-gb	This will enable the gathering of key information about why the encampment has occurred, if there are any urgent welfare concerns and how long the occupiers plan to stay.
cy-gb	Bydd hyn yn eu galluogi i gasglu gwybodaeth allweddol ynglŷn â pham y mae’r gwersyll wedi digwydd, a oes unrhyw bryderon lles brys a pha mor hir y mae’r meddianwyr yn bwriadu aros.

en-gb	There is an initial assessment pro-forma available as Annex 2 of this document.
cy-gb	Mae ffurflen asesiad cychwynnol i’w gweld yn Atodiad 2 y ddogfen hon.

en-gb	Encampments will often be first identified by local residents and businesses who are concerned about the potential impact on them.
cy-gb	Yn aml, preswylwyr a busnesau lleol sy’n pryderu am yr effaith bosibl arnynt hwy fydd y rhai cyntaf i gofnodi presenoldeb gwersylloedd.

en-gb	Concerns will range from anti-social behaviour, fly-tipping, expanding camps, permanent occupation, or harm to house prices or business interests.
cy-gb	Bydd y pryderon yn amrywio o ymddygiad gwrthgymdeithasol, tipio anghyfreithlon, gwersylloedd yn ehangu, meddiannu parhaol, neu niwed i brisiau tai neu ddiddordebau busnes.

en-gb	Many of these concerns prove to be unfounded but some encampments have certainly had a direct and substantial impact on the lives of local residents.
cy-gb	Mae llawer o’r pryderon hyn yn profi’n ddi-sail ond yn bendant, cafodd rhai gwersylloedd effaith uniongyrchol a sylweddol ar fywydau preswylwyr lleol.

en-gb	Therefore, the public may have expectations that encampments may be cleared as quickly as possible after the local authority has been notified.
cy-gb	Felly mae’n bosibl y bydd y cyhoedd yn disgwyl y caiff gwersylloedd eu clirio cyn gynted ag y bo modd ar ôl i’r awdurdod lleol gael ei hysbysu.

en-gb	The initial encampment visit by the lead local authority officer (preferably the Single Point of Contact for unauthorised camping, which is discussed later in this document) should establish any immediate concerns with the condition of the encampment or behaviour and the intentions of the occupiers.
cy-gb	Dylai’r ymweliad cychwynnol â gwersyll gan swyddog arweiniol yr awdurdod lleol (yn ddelfrydol, yr Un Pwynt Cyswllt ar gyfer gwersylla diawdurdod, sy’n cael ei drafod yn nes ymlaen yn y ddogfen hon) bennu unrhyw bryderon uniongyrchol ynglŷn â chyflwr y gwersyll neu ymddygiad a bwriadau’r meddianwyr.

en-gb	If little annoyance or impact on local residents is identified, it should not be assumed that possession action will be taken against the encampment.
cy-gb	Os gwelir nad yw’n tarfu nac yn effeithio llawer ar breswylwyr lleol, ni ddylid rhagdybied y caiff camau meddiant eu cymryd yn erbyn y gwersyll.

en-gb	http://wales.gov.uk/topics/housingandcommunity/grants/gypsytravellergrant1213/?lang=en
cy-gb	http://wales.gov.uk/topics/housingandcommunity/grants/gypsytravellergrant1213/?skip=1&lang=cy http://wales.gov.uk/topics/housingandcommunity/grants/gypsytravellergrant1213/?skip=1&lang=cy

en-gb	Some form of effective welfare enquiry is necessary to identify whether needs exist and the local authority should liaise with other services that might have responsibilities towards the campers’ families.
cy-gb	Mae angen rhyw ffurf ar ymholiad lles effeithiol i nodi a oes anghenion yn bodoli a dylai’r awdurdod lleol gysylltu â gwasanaethau eraill a allai fod â chyfrifoldebau tuag at deuluoedd y gwersyllwyr.

en-gb	These checks should be done as quickly as possible, ideally within 24 hours of the local authority becoming aware of the encampment.
cy-gb	Dylid cynnal y gwiriadau hyn cyn gynted ag y bo modd, yn ddelfrydol o fewn 24 awr ar ôl i’r awdurdod lleol gael gwybod am y gwersyll

en-gb	The determination of whether eviction action should be taken should be made after consideration of whether the interference with Gypsy or Traveller family life and home is justified and proportionate.
cy-gb	Dim ond ar ôl ystyried a yw’r ymyrraeth yng nghartref a bywyd teuluol y Sipsiwn neu’r Teithwyr yn gyfiawn a chymesur y dylid penderfynu ynglŷn â chymryd camau troi allan.

en-gb	Any particular welfare needs experienced by unauthorised campers are material in reaching a balanced and proportionate decision.
cy-gb	Mae unrhyw anghenion lles penodol a fydd gan wersyllwyr diawdurdod yn berthnasol wrth ffurfio penderfyniad cytbwys a chymesur.

en-gb	The human rights of members of the settled community are also material if an authority fails to act to curb nuisance from an encampment.
cy-gb	Mae hawliau dynol aelodau’r gymuned sefydlog hefyd yn berthnasol os yw awdurdod yn methu â gweithredu i gadw rheolaeth ar niwsans sy’n deillio o wersyll.

en-gb	If there is no substantial risk to public safety and no inappropriate behaviour, and no alternative authorised pitches available, the impact and benefit of evicting the occupiers should be considered carefully.
cy-gb	Os nad cheir risg sylweddol i ddiogelwch y cyhoedd nac unrhyw ymddygiad amhriodol, a lle nad oes lleiniau awdurdodedig eraill ar gael, dylid rhoi ystyriaeth ofalus i effaith a budd troi’r meddianwyr allan.

en-gb	Tolerated encampments can be pragmatic and cost-effective in terms of finding a long-term solution to unauthorised camping in the area.
cy-gb	Gall gwersylloedd a oddefir fod yn ateb pragmataidd a chost-effeithiol o ran dod o hyd i ateb hirdymor i wersylla diawdurdod yn yr ardal.

en-gb	Evicting the occupiers will often lead to extensive costs to the local authority and police force.
cy-gb	Yn aml, bydd troi meddianwyr allan yn arwain at gostau mawr i’r awdurdod lleol a’r heddlu.

en-gb	Furthermore, if the occupiers had settled in the area due to a lack of alternative pitches, it is likely that they will settle on another unauthorised camp within the area in the near future.
cy-gb	Hefyd, os oedd y meddianwyr wedi setlo yn yr ardal oherwydd prinder lleiniau amgen, maent yn debygol o setlo mewn gwersyll diawdurdod arall yn yr ardal yn y dyfodol agos.

en-gb	This would then be accompanied by even greater costs incurred by the local authority and police force.
cy-gb	Byddai hyn wedyn yn cynyddu costau fwyfwy i’r awdurdod lleol a’r heddlu.

en-gb	Toleration can also be a useful tool where local authorities have not provided enough Gypsy and Traveller accommodation in their area.
cy-gb	Gall gwersylloedd a oddefir fod yn adnoddau defnyddiol hefyd os na fydd awdurdodau lleol wedi darparu digon o lety Sipsiwn a Theithwyr yn eu hardal.

en-gb	Proactively identifying temporary stopping places can also provide a pragmatic and cost-effective solution, which enables the local authority to relocate an encampment from an inappropriate location whilst recognising the need to provide support to the occupiers.
cy-gb	Gall mynd ati’n rhagweithiol i glustnodi mannau aros dros dro fod yn ateb pragmataidd a chost-effeithiol, sy’n galluogi’r awdurdod lleol i adleoli gwersyll o leoliad amhriodol gan gydnabod yr angen i ddarparu cymorth i’r meddianwyr.

en-gb	Gypsies and Travellers living in caravans with nowhere to legally station them are likely to be legally homeless under section 175 of the Housing Act 1996.
cy-gb	Mae Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn carafanau heb unman i’w gosod yn gyfreithlon yn debygol o fod yn ddigartref yn llygad y gyfraith o dan adran 175 o Ddeddf Tai 1996.

en-gb	The circumstances of every individual will inform what duties a local authority is subject to under the Housing Act 1996 in respect of those individuals. local authorities may wish to consider, in certain circumstances, whether it would be appropriate to tolerate the encampment until the outcome of any homelessness application is known, unless the encampment is an immediate threat to public safety or community cohesion.
cy-gb	Amgylchiadau pob unigolyn fydd yn cyfeirio dyletswyddau awdurdod lleol o dan Ddeddf Tai 1996 mewn perthynas â’r cyfryw unigolion. Mewn rhai amgylchiadau, efallai y bydd awdurdodau lleol am ystyried pa mor briodol fyddai goddef y gwersyll hyd nes y daw canlyniad cais digartrefedd yn hysbys, oni bai bod y gwersyll yn fygythiad uniongyrchol i ddiogelwch y cyhoedd neu gydlyniant cymunedol.

en-gb	Welsh Government circular 30/2007 – Planning for Gypsy and Traveller caravan sites – states that, “a temporary permission may be justified where it is expected that the planning circumstances will change in a particular way at the end of the period of the temporary permission.
cy-gb	Mae Cylchlythyr 30/2007 – Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafannau Sipsiwn a Theithwyr  – yn datgan, “gellir cyfiawnhau caniatâd dros dro lle disgwylir y bydd yr amodau cynllunio yn newid mewn modd penodol ar ddiwedd cyfnod y caniatâd dros dro.

en-gb	In cases where there is:
cy-gb	Mewn achosion lle ceir:

en-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsyw.pdf%3Bjsessionid%3D3180BF793D21DBD58381360E15B0EB8F?lang=en
cy-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsy.pdf?lang=cy

en-gb	unmet need and;
cy-gb	angen heb ei ddiwallu; ac

en-gb	no available alternative Gypsy and Traveller site provision in an area and;
cy-gb	nad oes darpariaeth safle Sipsiwn a Theithwyr amgen mewn ardal; ac

en-gb	a reasonable expectation that new sites are likely to become available at the end of that period in the area which will meet that need;
cy-gb	y ceir disgwyliad rhesymol bod safleoedd newydd yn debygol o fod ar gael ar ddiwedd y cyfnod hwnnw yn yr ardal a fydd yn diwallu’r angen hwnnw;

en-gb	local planning authorities should give consideration to granting a temporary permission”.
cy-gb	dylai awdurdodau cynllunio lleol ystyried rhoi caniatâd dros dro”.

en-gb	Section 3 – Legislation
cy-gb	Adran 3 – Deddfwriaeth

en-gb	There is a range of legislation that is applicable with regard to unauthorised encampments.
cy-gb	Ceir ystod o ddeddfwriaeth sy’n gymwys mewn perthynas â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	Some of this is detailed below.
cy-gb	Mae manylion ynglŷn â pheth o’r ddeddfwriaeth hon i’w gweld isod.

en-gb	It is important to remember that legislation and protection by law, applies to both the land owner and also to Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio bod y ddeddfwriaeth a diogelwch y gyfraith yn berthnasol i’r tirfeddiannwr a hefyd i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Housing Act 2004
cy-gb	Deddf Tai 2004

en-gb	In December 2007, section 225 of the Housing Act 2004 was brought into force in relation to Wales.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2007, daeth adran 225 o Ddeddf Tai 2004 i rym mewn perthynas â Chymru.

en-gb	This section places a duty on local housing authorities to carry out an assessment of the accommodation needs of Gypsies and Travellers (GTAA) residing in or resorting to their district when undertaking a review of housing needs in their district under section 8 of the Housing Act 1985.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gosod dyletswydd ar awdurdodau tai lleol i gynnal asesiad o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr (GTAA) sy’n preswylio neu’n ymgasglu yn eu hardal wrth gynnal adolygiad o anghenion tai yn eu hardal o dan adran 8 o Ddeddf Tai 1985.

en-gb	The assessments will allow proper consideration to be given to the accommodation needs of Gypsies and Travellers and result in any provision being properly researched and therefore needs-based.
cy-gb	Bydd yr asesiadau yn galluogi’r awdurdod i roi ystyriaeth briodol i anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr ac yn golygu y caiff unrhyw ddarpariaeth ei hymchwilio’n briodol ac felly’n seiliedig ar anghenion.

en-gb	The GTAA must inform the development of a local authority Housing Strategy where that local authority has been directed by the Welsh Ministers under section 87 of the Local Government Act 2003 to prepare a strategy in respect of meeting such accommodation needs.
cy-gb	Rhaid i’r GTAA lywio datblygiad Strategaeth Dai awdurdod lleol lle cafodd y cyfryw awdurdod ei gyfarwyddo gan Weinidogion Cymru o dan adran 87 o Ddeddf Llywodraeth Leol 2003 i baratoi strategaeth mewn perthynas â diwallu anghenion llety o’r fath.

en-gb	Section 225(5)(a) of the Housing Act 2004 states that the meaning of “Gypsies and Travellers” has the meaning given by regulations made by the appropriate national authority.
cy-gb	Mae Adran 225(5)(a) o Ddeddf Tai 2004 yn datgan fod ystyr y term “Sipsiwn a Theithwyr” wedi’i ddiffinio gan reoliadau a wnaed gan yr awdurdod cenedlaethol priodol.

en-gb	The Welsh Ministers prescribed the definition for the purposes of section 225 of the Housing Act as:
cy-gb	Rhagnododd Gweinidogion Cymru y diffiniad at ddibenion adran 225 o’r Ddeddf Tai fel a ganlyn:

en-gb	(¡) such persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently; and
cy-gb	(¡) y personau hynny sydd, ddim ond ar sail eu hanghenion addysg neu anghenion iechyd nhw eu hunain, eu teulu neu eu dibynyddion neu oherwydd henaint, wedi rhoi’r gorau i deithio naill ai dros dro neu’n barhaol; ac

en-gb	(¡¡) members of an organised group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such)4.
cy-gb	(¡¡) aelodau o grŵp trefnedig o bobl sioe neu bobl syrcas sy’n teithio (p’un a ydynt yn teithio gyda’i gilydd felly ai peidio)4.

en-gb	This definition clearly shows that Gypsies and Travellers who have settled in bricks and mortar housing, for any of the reasons stated, still need to be included in the GTAA.
cy-gb	Mae’r diffiniad hwn yn dangos yn eglur fod angen cynnwys Sipsiwn a Theithwyr sydd wedi setlo mewn tai o frics a morter yn y GTAA hefyd am unrhyw un o’r rhesymau a nodwyd.

en-gb	This is important as many of these people will have moved into houses as there was no legal alternative and a large proportion will fail to adjust to their new homes effectively, sometimes becoming homeless again within a short period of time.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig gan y bydd llawer o’r bobl hyn wedi symud i mewn i dai am nad oedd dewis cyfreithlon amgen a bydd cyfran fawr yn methu ag addasu i’w cartrefi newydd yn effeithiol, ac weithiau’n mynd yn ddigartref eto mewn cyfnod byr o amser.

en-gb	Many unauthorised encampments will occur directly because of this reason.
cy-gb	Bydd llawer o wersylloedd diawdurdod yn digwydd yn benodol oherwydd hyn.

en-gb	Therefore, it is in local authorities’ interests to ensure their GTAA is completed thoroughly, including surveying those who they may have believed were happy living in conventional housing.
cy-gb	Felly, mae o fudd i awdurdodau lleol sicrhau bod eu GTAA wedi’i gwblhau’n drylwyr, yn cynnwys arolygu pobl y credent eu bod yn byw’n hapus mewn tai confensiynol.

en-gb	Many Gypsies and Travellers have a recognised cultural aversion to living in houses but currently local authorities only currently have to provide bricks and mortar accommodation.
cy-gb	Mae llawer o Sipsiwn a Theithwyr yn coleddu gwrthwynebiad diwylliannol i fyw mewn tai ond ar hyn o bryd, dim ond llety brics a morter sy’n rhaid i awdurdodau lleol ei ddarparu.

en-gb	The cultural aversion to conventional housing has been established in case law5 and has been evidenced by various psychiatric assessments of Gypsies and Travellers.
cy-gb	Mae’r gwrthwynebiad diwylliannol i dai confensiynol wedi’i sefydlu mewn cyfraith achosion5 a thystiolaeth o’r gwrthwynebiad hwn wedi’i roi gan amryw o asesiadau seiciatrig o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Many Gypsies and Travellers have lived their entire lives in trailers, surrounded by family and used to regular travel.
cy-gb	Mae llawer o Sipsiwn a Theithwyr wedi treulio oes gyfan yn byw mewn ôl-gerbydau, gyda’u teuluoedd o’u cwmpas ac maent wedi arfer â theithio rheolaidd.

en-gb	Transition to housing can cause significant emotional and mental stress, as families adjust to a more sedentary lifestyle and not surrounded by their support networks.
cy-gb	Gall newid i fyw mewn tŷ achosi straen emosiynol a meddyliol sylweddol, wrth i deuluoedd addasu i ffordd fwy sefydlog o fyw heb eu rhwydweithiau cymorth o’u cwmpas.

en-gb	This isolation, and often prejudice from new neighbours, has led to substance abuse and mental illness amongst some.
cy-gb	Mae ynysu o’r fath, a rhagfarn cymdogion newydd yn aml, wedi arwain at gamddefnyddio sylweddau a salwch meddwl ymhlith rhai pobl.

en-gb	Other families have resorted to only sleeping on the ground floor and references to feeling “claustrophobic” in conventional housing are common.
cy-gb	Mae teuluoedd eraill wedi troi at gysgu ar y llawr gwaelod yn unig a cheir cyfeiriadau aml at deimladau o glawstroffobia mewn tai confensiynol.

en-gb	Many Gypsies and Travellers are simply unable to even contemplate moving into conventional housing. As a result, many families are made re-homeless due to their inability to cope with the transition within a short period of time.
cy-gb	O ganlyniad, mae llawer o deuluoedd yn cael eu gwneud yn ddigartref eto oherwydd eu hanallu i ymdopi â’r newid o fewn cyfnod byr o amser.

en-gb	Criminal Justice and Public Order Act 1994
cy-gb	Deddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994

en-gb	Sections 61 and 62 of the Criminal Justice and Public Order Act 1994 confer powers on the police to remove any trespasser and vehicle from land.
cy-gb	Mae adrannau 61 a 62 o Ddeddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 yn rhoi pwerau i’r heddlu symud unrhyw dresmaswr a cherbyd oddi ar dir.

en-gb	Exercise of the power is conditional on a number of factors and in any event only where the senior police officer present at the scene reasonably believes that two or more persons are trespassing on land with the common purpose of residing there for any period.
cy-gb	Mae arfer y pŵer yn amodol ar nifer o ffactorau ac ym mhob amgylchiad, ni ddylai ddigwydd oni bai fod uwch swyddog yr heddlu sy’n bresennol yn credu’n rhesymol fod dau neu fwy o bobl yn tresmasu ar dir gyda bwriad cyffredin i breswylio yno am gyfnod o amser.

en-gb	Reasonable steps must also be taken by or on behalf of the occupier6 to ask them to leave.
cy-gb	Hefyd, rhaid i’r meddiannydd6, neu rywun yn gweithredu ar ei ran, gymryd camau rhesymol i ofyn iddynt adael.

en-gb	[A landowner who is a local authority or another public authority, may wish to consider this guidance in exercising their functions as it may show reasonable steps have been taken if possession action is taken.]
cy-gb	[Efallai y bydd tirfeddiannwr sy’n awdurdod lleol neu’n awdurdod cyhoeddus arall am ystyried y canllawiau hyn wrth arfer eu swyddogaethau gan y gallai ddangos fod camau rhesymol wedi’u cymryd os rhoddir camau meddiant ar waith.]

en-gb	There are further conditions which must exist before the police may exercise the powers in section 61 and 62.
cy-gb	Ceir amodau pellach sy’n rhaid eu cael cyn y gall yr heddlu arfer y pwerau yn adran 61 a 62.

en-gb	These include:
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys y canlynol:

en-gb	Any of the trespassers have caused damage to land or property (this includes to gain entry to the site);
cy-gb	Mae unrhyw un neu rai o’r tresmaswyr wedi achosi difrod i dir neu eiddo (yn cynnwys difrod a achosir er mwyn mynd i mewn i’r safle).

en-gb	Any of the trespassers have used threatening, abusive or insulting words or behaviour towards the occupier of the land, their family, or an agent acting on their behalf, or;
cy-gb	Mae unrhyw un neu rai o’r tresmaswyr wedi defnyddio geiriau bygythiol, difrïol neu sarhaus tuag at feddiannydd y tir, eu teulu neu asiant yn gweithredu ar eu rhan, neu.

en-gb	The trespassers have between them six or more vehicles (including caravans).
cy-gb	Mae gan y tresmaswyr chwech neu fwy o gerbydau (yn cynnwys carafanau) rhyngddynt.

en-gb	Subject to the above, the senior police officer present at the scene may direct the unauthorised campers to vacate the site as soon as is reasonably practicable.
cy-gb	Yn amodol ar yr uchod, gall yr uwch swyddog heddlu sy’n bresennol gyfarwyddo’r gwersyllwyr diawdurdod i adael y safle cyn gynted ag sy’n rhesymol yn ymarferol.

en-gb	The ACPO Guidance sets out that the police should consider becoming involved, including the use of their powers under sections 61 and 62 where:
cy-gb	Mae Canllawiau ACPO yn nodi y dylai’r heddlu ystyried ymyrryd, yn cynnwys defnyddio’u pwerau o dan adrannau 61 a 62 yn yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	Local amenities are deprived to communities or significant impact on the environment.
cy-gb	Os caiff cymunedau eu hamddifadu o amwynderau lleol neu lle ceir effaith sylweddol ar yr amgylchedd.

en-gb	There is a local disruption to the economy.
cy-gb	Os aflonyddir ar yr economi yn lleol.

en-gb	There is other significant disruption to the local community or environment.
cy-gb	Os aflonyddir yn sylweddol mewn ffyrdd eraill ar y gymuned leol neu’r amgylchedd.

en-gb	There is a danger to life; and
cy-gb	Lle ceir perygl i fywyd; a

en-gb	There is a need to take preventative action.
cy-gb	Lle bydd angen rhoi camau ataliol ar waith.

en-gb	It is also an offence for any trespasser who has left the land as a result of this order to return within three months of the direction being given.
cy-gb	Mae’n drosedd hefyd i unrhyw dresmaswr sydd wedi gadael y tir o ganlyniad i’r gorchymyn hwn ddychwelyd o fewn tri mis i gael y cyfarwyddyd.

en-gb	Sections 62A – E provide further powers for the police in relation to trespassers.
cy-gb	Mae Adrannau 62A - E yn darparu pwerau eraill i’r heddlu mewn perthynas â thresmaswyr.

en-gb	The police may direct a person to leave land and remove any vehicle and other property from the land if certain conditions are satisfied. The conditions are:
cy-gb	Gall yr heddlu gyfarwyddo person i adael tir a symud unrhyw gerbyd ac eiddo arall oddi ar y tir o dan rai amgylchiadau penodol, fel a ganlyn:

en-gb	There must be at least two persons trespassing on the land.
cy-gb	Rhaid bod o leiaf ddau berson yn tresmasu ar y tir.

en-gb	The two persons between them have at least one vehicle on the land.
cy-gb	Rhaid bod gan y ddau berson o leiaf un cerbyd rhyngddynt ar y tir.

en-gb	The trespassers are on the land with the common purpose of residing there for any period.
cy-gb	Mae’r tresmaswyr ar y tir gyda’r diben cyffredin o breswylio yno am gyfnod o amser.

en-gb	It appears to the police officer at the scene that the person has one or more caravans in his possession or under his control on the land and that there is a suitable pitch on a relevant caravan site for that caravan or each of those caravans; and
cy-gb	Mae’n ymddangos i swyddog yr heddlu sy’n bresennol fod gan y person un neu fwy o garafanau yn ei feddiant neu o dan ei reolaeth ar y tir a bod llain addas ar gael ar safle carafanau perthnasol ar gyfer y garafán honno neu bob un o’r carafanau hynny; ac

en-gb	The occupier of the land, or a person acting on their behalf, must also have asked the police to remove the trespassers from the land.
cy-gb	Mae’n rhaid hefyd i feddiannydd y tir, neu berson yn gweithredu ar eu rhan, fod wedi gofyn i’r heddlu symud y tresmaswyr oddi ar y tir.

en-gb	In this guidance, a relevant caravan site is one which is situated in the same local authority area as the land on which the trespass has occurred, and which is managed by the local authority.
cy-gb	Yn y canllawiau hyn, safle carafannau perthnasol yw un sydd wedi’i leoli yn yr un ardal awdurdod lleol â’r tir lle mae’r tresmasu wedi digwydd, ac sy’n cael ei reoli gan yr awdurdod lleol.

en-gb	The meaning of suitable pitch is not defined in this legislation.
cy-gb	Ni chaiff ystyr llain addas ei ddiffinio yn y ddeddfwriaeth hon.

en-gb	It is for the courts to interpret legislation, but the Welsh Government considers that a suitable pitch is one that provides basic amenities including water, toilets and waste disposal facilities.
cy-gb	Y llysoedd sydd i ddehongli’r ddeddfwriaeth, ond mae Llywodraeth Cymru yn ystyried mai llain addas yw un sy’n darparu amwynderau sylfaenol yn cynnwys dŵr, toiledau a gwaredu gwastraff.

en-gb	This could include a transit site or temporary stopping place, or permanent residential site.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys safle tramwy neu fan aros dros dro, neu safle preswyl parhaol.

en-gb	There should be a reasonable expectation that the pitch will be available for peaceful occupation for at least three months, except where the trespasser is expecting to move on before that time.
cy-gb	Dylai fod disgwyliad rhesymol y bydd y llain ar gael i’w feddiannu’n heddychlon am o leiaf dri mis, oni bai bod y tresmaswr yn disgwyl symud ymlaen cyn y daw’r amser hwnnw i ben.

en-gb	In determining if a suitable pitch is available, the police officer must consult the local authority within whose area the land is situated.
cy-gb	Wrth benderfynu a oes llain addas ar gael, rhaid i swyddog yr heddlu ymgynghori ag awdurdod lleol yr ardal lle mae’r tir wedi’i leoli.

en-gb	Normally, a suitable pitch will only be available if there are currently no waiting lists for that site.
cy-gb	Fel arfer, dim ond lle na cheir rhestrau aros ar gyfer y safle hwnnw fydd llain addas ar gael.

en-gb	In advising on whether a suitable pitch is available, the local authority should take account of the results of welfare enquiries undertaken at the encampment, which may give rise to human rights issues.
cy-gb	Wrth roi cyngor ynglŷn ag a oes llain addas ar gael, dylai’r awdurdod lleol ystyried canlyniadau ymholiadau lles a gynhaliwyd yn y gwersyll, a allai dynnu sylw at faterion hawliau dynol.

en-gb	In particular, efforts should be made to find suitable pitches that would enable the unauthorised campers to remain together.
cy-gb	Yn benodol, dylid ymdrechu i ddod o hyd i leiniau addas a fyddai’n galluogi’r gwersyllwyr diawdurdod i aros gyda’i gilydd.

en-gb	If the size of the encampment is such that this is not possible, then efforts should be made to ensure that any dependent members of the encampment are not separated from necessary support.
cy-gb	Os yw’r gwersyll yn rhy fawr i hyn fod yn bosibl, yna dylid ymdrechu i sicrhau nad yw aelodau dibynnol y gwersyll yn cael eu gwahanu rhag y cymorth angenrheidiol.

en-gb	For example, parents and dependent children, or adults supporting elderly or infirm relatives, should not be separated.
cy-gb	Er enghraifft, ni ddylid gwahanu rhieni a phlant dibynnol, neu oedolion sy’n cynnal perthnasau oedrannus neu eiddil.

en-gb	Section 77 of the Criminal Justice and Public Order Act 1994 gives local authorities the power to direct persons to leave land and remove any vehicles or property.
cy-gb	Mae Adran 77 o Ddeddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 yn rhoi pŵer i awdurdodau lleol gyfarwyddo pobl i adael tir a symud cerbydau neu eiddo.

en-gb	Failure to comply with a direction is an offence and punishable by a fine.
cy-gb	Mae methiant i gydymffurfio â chyfarwyddyd yn drosedd y gellir ei chosbi drwy ddirwy.

en-gb	In addition, if a direction is not complied with the local authority may obtain an order from the magistrates’ court under section 78 of the Act.
cy-gb	Yn ogystal, os na chydymffurfir â chyfarwyddyd, gall yr awdurdod lleol ofyn i lys ynadon am orchymyn o dan adran 78 y Ddeddf.

en-gb	The order may require the removal of any person on the land together with vehicles and may authorise the local authority to take such steps that are reasonably necessary to ensure that the order is complied with.
cy-gb	Gallai’r gorchymyn ei gwneud hi’n ofynnol i symud personau oddi ar y tir, yn ogystal â cherbydau, a gall awdurdodi’r awdurdod lleol i gymryd y camau sy’n rhesymol angenrheidiol i sicrhau cydymffurfiaeth â’r gorchymyn.

en-gb	Highways Act 1980
cy-gb	Deddf Priffyrdd 1980

en-gb	Section 143 of the Highways Act 1980 gives a power to a highway authority to remove, on one month’s notice, any structures set up on a highway.
cy-gb	Mae Adran 143 o Ddeddf Priffyrdd 1980 yn rhoi pŵer i awdurdod priffyrdd symud unrhyw strwythurau a osodir ar briffordd ar ôl rhoi mis o rybudd.

en-gb	The definition of structure includes a caravan or vehicle and a court order is not necessary to use this section.
cy-gb	Mae’r diffiniad o strwythur yn cynnwys carafán neu gerbyd ac nid oes angen gorchymyn llys i ddefnyddio’r adran hon.

en-gb	Civil Procedure Rules 1998
cy-gb	Rheolau Trefniadaeth Sifil 1998

en-gb	A possession order can be obtained in the civil courts requiring the removal of any trespassers from property under Part 55 of the Civil Procedure Rules.
cy-gb	Gellir cael gorchymyn meddiant yn y llysoedd sifil i’w gwneud hi’n ofynnol i unrhyw dresmaswyr gael eu symud o eiddo o dan Ran 55 o’r Rheolau Trefniadaeth Sifil.

en-gb	This remedy is also available to private landowners.
cy-gb	Mae’r ateb hwn ar gael hefyd i dirfeddianwyr preifat.

en-gb	European Convention on Human Rights /Human Rights Act 1998
cy-gb	Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol/Deddf Hawliau Dynol 1998

en-gb	The Human Rights Act 1998 (HRA) came into force in October 2000, incorporating the European Convention on Human Rights into British law.
cy-gb	Daeth Deddf Hawliau Dynol 1998 i rym ym mis Hydref 2000, gan ymgorffori’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yng nghyfraith Prydain.

en-gb	Broadly speaking, the European Convention on Human Rights requires that all decisions made by public authorities must be compliant with the rights conferred by the European Convention on Human Rights.
cy-gb	Â siarad yn gyffredinol, mae’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn ei gwneud hi’n ofynnol i bob penderfyniad gan awdurdodau cyhoeddus gydymffurfio â’r hawliau a roddir yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

en-gb	Public law requires that decisions of public bodies are reasonable and proportionate having regard to all the circumstances.
cy-gb	Mae cyfraith gyhoeddus yn ei gwneud hi’n ofynnol i benderfyniadau cyrff cyhoeddus fod yn rhesymol ac yn gymesur, a rhoi ystyriaeth i’r holl amgylchiadau.

en-gb	A public authority must determine if any interference with a Gypsy or Traveller’s home and private and family life is justified and proportionate.
cy-gb	Rhaid i awdurdod cyhoeddus bennu a yw ymyrraeth yng nghartref a bywyd preifat a theuluol Sipsi neu Deithiwr yn gyfiawn ac yn gymesur.

en-gb	It is recommended that all decision- making is fully recorded and evidenced.
cy-gb	Argymhellir y dylid cofnodi pob penderfyniad yn llawn a darparu tystiolaeth ohono.

en-gb	This is in order to ensure that all decisions are supported by the relevant information and evidence and in the event of the decision being revisited or reviewed, the relevant information would be readily available to the local authority.
cy-gb	Gwneir hyn er mwyn sicrhau bod pob penderfyniad yn cael ei gefnogi gan y wybodaeth a’r dystiolaeth berthnasol a phe bai angen ailedrych ar y penderfyniad, neu ei adolygu, byddai’r wybodaeth berthnasol ar gael yn rhwydd i’r awdurdod lleol.

en-gb	If any decision is the subject of any legal challenge the information would also assist the local authority to present their rationale for the decision so as to assist the court to determine any challenge.
cy-gb	Pe bai unrhyw benderfyniad yn dod yn destun her gyfreithiol, byddai’r wybodaeth yn cynorthwyo’r awdurdod lleol i gyflwyno ei sail resymegol dros y penderfyniad er mwyn cynorthwyo’r llys i ddod i benderfyniad ynglŷn ag unrhyw her.

en-gb	Article 8 of the European Convention on Human Rights is of major importance in connection with the home of a Gypsy or Traveller.
cy-gb	Mae Erthygl 8 o’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn bwysig iawn mewn perthynas â chartref Sipsi neu Deithiwr.

en-gb	Article 8 states that:
cy-gb	Mae Erthygl 8 yn datgan fod:

en-gb	“(1)Everyone has the right to respect for his private and family life, his home and his correspondence.
cy-gb	“(1) gan bawb yr hawl i barch tuag at ei fywyd preifat a theuluol, ei gartref a'i ohebiaeth.

en-gb	(2) There shall be no interference by a public authority with the exercise of this right except such as is in accordance with the law and is necessary in a democratic society in the interest of national security, public safety or the economic well-being of the country, for the protection of health or morals, or for the protection of the rights and freedoms of others”.
cy-gb	(2) Ni ddylai awdurdod cyhoeddus ymyrryd mewn unrhyw ffordd ag arfer yr hawl hon heblaw mewn modd sy’n unol â’r gyfraith ac yn angenrheidiol mewn cymdeithas ddemocrataidd er lles diogelwch cenedlaethol, diogelwch y cyhoedd neu les economaidd y wlad, er mwyn diogelu iechyd neu foesau, neu er mwyn diogelu hawliau a rhyddid pobl eraill”.

en-gb	‘’Home’’ can include a caravan even if it is unlawfully or illegally parked.
cy-gb	Gall ‘cartref’ gynnwys carafán hyd yn oed os yw wedi’i barcio’n anghyfreithlon.

en-gb	Therefore Article 8 may apply to those persons on unauthorised encampments as well as tenants of authorised sites.
cy-gb	Felly, bydd Erthygl 8 yn berthnasol i bobl mewn gwersylloedd diawdurdod yn ogystal â thenantiaid safleoedd awdurdodedig.

en-gb	The European Court of Human Rights has established that Article 8 imposes a positive obligation on the United Kingdom to “facilitate the Gypsy way of life” (Chapman v UK (2001) 33 EHRR 399 refers).
cy-gb	Mae Llys Hawliau Dynol Ewrop wedi pennu bod Erthygl 8 yn gosod rhwymedigaeth gadarnhaol ar y Deyrnas Unedig i hwyluso’r ffordd Sipsi o fyw (Chapman v UK (2001) 33 EHRR 399 refers).

en-gb	However, this is to be balanced against what is proportionate and does not prohibit a local authority taking steps to address instances of unauthorised camping.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid cydbwyso hyn yn erbyn yr hyn sy’n gymesur ac nad yw’n gwahardd awdurdod lleol rhag rhoi camau ar waith i fynd i’r afael ag achosion o wersylla diawdurdod.

en-gb	Article 14 concerns prohibition of discrimination and should be read in conjunction with Article 8:
cy-gb	Mae Erthygl 14 yn ymwneud â gwahardd gwahaniaethu a dylid ei darllen ar y cyd ag Erthygl 8:

en-gb	“The enjoyment of the rights and freedoms set forth in this Convention shall be secured without discrimination on any ground such as sex, race, colour, language, religion, political or other opinion, national or social origin, association with a national minority, property, birth or other status.”
cy-gb	“Rhaid sicrhau’r mwynhad o’r hawliau a’r rhyddid a bennwyd yn y Confensiwn hwn heb wahaniaethu ar unrhyw sail fel rhyw, hil, lliw, iaith, crefydd, barn wleidyddol neu farn arall, tarddiad cenedlaethol neu gymdeithasol, cysylltiad â lleiafrif cenedlaethol, eiddo, genedigaeth neu statws arall.”

en-gb	Equality Act 2010
cy-gb	Deddf Cydraddoldeb 2010

en-gb	Section 149 requires public authorities, including local authorities and the Police, must, in the exercise of their functions, have due regard to the need to eliminate unlawful discrimination; advance equality of opportunity; and foster good relations.
cy-gb	Mae Adran 149 yn ei gwneud hi’n ofynnol i awdurdodau cyhoeddus, yn cynnwys awdurdodau lleol a’r Heddlu, i roi ystyriaeth briodol wrth arfer eu swyddogaethau i’r angen i ddileu gwahaniaethu anghyfreithlon; i hyrwyddo cyfle cyfartal; a meithrin cysylltiadau da.

en-gb	Both Romani Gypsies and Irish Travellers are recognised as ethnic minorities which is a protected characteristic under the Act.
cy-gb	Mae Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn cael eu cydnabod fel lleiafrifoedd ethnig sy’n nodwedd warchodedig o dan y Ddeddf.

en-gb	For the purposes of the Equality Act, this ethnic minority status is not dependent on a requirement to travel.
cy-gb	At ddibenion y Ddeddf Cydraddoldeb, nid yw’r statws lleiafrif ethnig hwn yn ddibynnol ar ofyniad i deithio.

en-gb	Environmental Protection Act 1990
cy-gb	Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990

en-gb	Local authorities have powers under this Act to address issues of waste, statutory nuisance and litter in its area.
cy-gb	Mae pwerau gan awdurdodau lleol o dan y Ddeddf hon i fynd i’r afael â materion yn ymwneud â gwastraff, niwsans statudol a sbwriel yn eu hardaloedd.

en-gb	Local authorities may therefore wish to consider the use of such powers in appropriate circumstances.
cy-gb	Mae’n bosibl felly y bydd awdurdodau lleol am ystyried y defnydd o bwerau o’r fath o dan amgylchiadau addas.

en-gb	Town and Country Planning Act 1990
cy-gb	Deddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990

en-gb	The results of the Gypsy and Traveller Accommodation Needs Assessment are expected to provide key evidence to inform the preparation by individual local planning authorities (LPAs) of policies for caravan sites for Gypsies and Travellers in their Local Development Plan (LDP).
cy-gb	Mae disgwyl i ganlyniadau’r Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr ddarparu tystiolaeth allweddol i lywio gwaith awdurdodau cynllunio lleol unigol yn paratoi polisïau ar safleoedd carafanau i Sipsiwn a Theithwyr yn eu Cynllun Datblygu Lleol.

en-gb	Welsh Assembly Government Circular 30/2007, ”Planning for Gypsy and Traveller Caravan Sites”, provides the main source of national planning guidance for LPAs in respect of Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Cylchlythyr Llywodraeth Cymru 30/2007, ”Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafannau Sipsiwn a Theithwyr”, yw’r prif arweiniad cynllunio cenedlaethol i awdurdodau cynllunio lleol mewn perthynas â safleoedd Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Key guidance includes:
cy-gb	Mae’r prif ganllawiau’n cynnwys y canlynol:

en-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsyw.pdf?lang=en
cy-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsy.pdf?lang=cy

en-gb	where there is unmet need for Gypsy and Traveller accommodation, sufficient sites should be allocated by the LPA in their LDP;
cy-gb	pan fo angen heb ei ddiwallu am lety Sipsiwn a Theithwyr, dylai’r awdurdod cynllunio lleol neilltuo digon o safleoedd yn eu Cynllun Datblygu Lleol;

en-gb	the LPA should work with the Gypsy and Traveller community, encouraging them to put forward candidate sites;
cy-gb	dylai’r awdurdod cynllunio lleol weithio gyda’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr gan eu hannog i awgrymu safleoedd posibl;

en-gb	co-operation between neighbouring authorities can provide more flexibility in identifying sites;
cy-gb	gall cydweithrediad rhwng awdurdodau cyfagos gynnig mwy o hyblygrwydd wrth glustnodi safleoedd;

en-gb	fair, reasonable and realistic criteria based policies should also be included in LDPs, to cater for future or unexpected demand.
cy-gb	hefyd, dylid cynnwys polisïau’n seiliedig ar feini prawf teg, rhesymol a chyraeddadwy yn y Cynlluniau Datblygu Lleol er mwyn darparu ar gyfer y galw yn y dyfodol neu alw annisgwyl.

en-gb	Where Gypsies or Travellers (or anyone else) buy land and develop it as a caravan site without planning consent, any enforcement must be through the planning system; the powers described earlier (and in Annex 4) against trespass cannot be used.
cy-gb	Os yw Sipsiwn neu Deithwyr (neu unrhyw un arall) yn prynu tir ac yn ei ddatblygu fel safle carafanau heb ganiatâd cynllunio, rhaid i unrhyw gamau gorfodi ddigwydd drwy’r system gynllunio; ni ellir defnyddio’r pwerau a ddisgrifiwyd uchod (ac yn Atodiad 4) yn erbyn tresmasu.

en-gb	Enforcement is a matter for the discretion of the local planning authority.
cy-gb	Mater at ddisgresiwn yr awdurdod cynllunio lleol yw gorfodi.

en-gb	Decisions to enforce must be made on planning grounds.
cy-gb	Rhaid gwneud penderfyniadau i ddefnyddio pwerau gorfodi ar sail ystyriaethau cynllunio.

en-gb	Case law has determined that all enforcement measures must be proportionate in the context of the European Convention on Human Rights, and in particular the Gypsy or Traveller's rights under Article 8.
cy-gb	Mae cyfraith achosion wedi pennu bod yn rhaid i bob mesur gorfodi fod yn gymesur yng nghyd-destun y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, ac yn arbennig hawliau Sipsiwn neu Deithwyr o dan Erthygl 8.

en-gb	LPAs should assess what effect, if any, the absence of existing site provision would have on the ability to take, and defend, such actions successfully in any subsequent appeal.
cy-gb	Dylai awdurdodau cynllunio lleol asesu pa effaith, os o gwbl, a gâi absenoldeb y ddarpariaeth bresennol o safleoedd ar y gallu i gymryd camau o’r fath yn llwyddiannus ac amddiffyn eu defnydd mewn unrhyw apêl ddilynol.

en-gb	Guidance on using planning enforcement powers is available in Welsh Office Circular 24/97 and Technical Advice Note 9:
cy-gb	Mae canllawiau ar ddefnyddio pwerau gorfodi rheolaeth gynllunio ar gael yng Nghylchlythyr Llywodraeth Cymru 24/97 a Nodyn Cyngor Technegol 9:

en-gb	Enforcement of Planning Control.
cy-gb	Gorfodi Rheolaeth Gynllunio.

en-gb	The current enforcement regime provides a mix of powers with which to deal with breaches of planning control in a controlled but flexible manner including the issue of enforcement and stop notices.
cy-gb	Mae’r drefn orfodi gyfredol yn darparu cymysgedd o bwerau ar gyfer ymdrin â thramgwyddau yn erbyn rheolaeth gynllunio mewn modd rheoledig ond hyblyg yn cynnwys mater gorfodi a hysbysiadau atal.

en-gb	Section 4 – Roles and Responsibilities
cy-gb	Adran 4 – Swyddogaethau a Chyfrifoldebau

en-gb	The Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	If you experience an unauthorised encampment this document sets out Welsh Government guidance about good practice.
cy-gb	Os ydych chi’n cael profiad o wersyll diawdurdod, mae’r ddogfen hon yn amlinellu canllawiau arfer da Llywodraeth Cymru.

en-gb	However, the Welsh Government does not have an enforcement role in regards to unauthorised Gypsy and Traveller encampments and cannot intervene on behalf of a land owner or a member of the public.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oes gan Lywodraeth Cymru swyddogaeth orfodi mewn perthynas â gwersylloedd Sipsiwn a Theithwyr diawdurdod ac ni all ymyrryd ar ran tirfeddiannwr neu aelod o’r cyhoedd.

en-gb	Where an unauthorised encampment occurs on Welsh Government land the same guidelines and statutory responsibilities outlined in this guidance apply.
cy-gb	Os oes gwersyll diawdurdod yn digwydd ar dir Llywodraeth Cymru, dylid defnyddio’r un canllawiau a chyfrifoldebau statudol ag a amlinellir yn y canllawiau hyn.

en-gb	Public Authorities:
cy-gb	Awdurdodau Cyhoeddus:

en-gb	Local authorities and other public authorities (including National Parks) as land owners have a responsibility to their local community, including Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Mae gan awdurdodau lleol ac awdurdodau cyhoeddus eraill (yn cynnwys Parciau Cenedlaethol) fel tirfeddianwyr gyfrifoldeb i’w cymuned leol, yn cynnwys cyfrifoldeb tuag at gymunedau Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Where an unauthorised encampment occurs on public authority land, it is recommended that officials within the authority appoint a Single Point of Contact (SPOC) or other lead officer, who would undertake the appropriate assessments (which are detailed further on), coordinate other relevant authorities and provide advice to senior officials who will determine the appropriate action to take.
cy-gb	Os daw gwersyll diawdurdod ar dir awdurdod lleol, argymhellir y dylai swyddogion yn yr awdurdod bennu Un Pwynt Cyswllt neu swyddog arweiniol arall, a fyddai’n cynnal yr asesiadau priodol (y manylir arnynt yn nes ymlaen), yn cydgysylltu ag awdurdodau perthnasol eraill, ac yn darparu cyngor i uwch swyddogion a fydd yn penderfynu ar y camau priodol i’w cymryd.

en-gb	It is recommended that the SPOC will have a role that is involved with direct management of, or liaison with, unauthorised encampments in the local area.
cy-gb	Argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt ysgwyddo’r swyddogaeth o reoli gwersylloedd diawdurdod yn uniongyrchol, neu gysylltu â gwersylloedd o’r fath, yn yr ardal.

en-gb	To work most effectively, the role should have 24 hour emergency fallback cover to ensure that any developments associated with the unauthorised encampment are dealt with properly and consistently at any time of the day.
cy-gb	Er mwyn gweithio mor effeithiol â phosibl, dylid gweithredu trefniadau cyflenwi i sicrhau gwasanaeth brys 24 awr fel bod unrhyw ddatblygiadau sy’n ymwneud â’r gwersyll diawdurdod yn cael eu trin yn briodol ac yn gyson ar unrhyw adeg o’r dydd.

en-gb	As local authorities have appropriate skills and resources to enable them to make (or co-ordinate) welfare assessments, it is considered good practice for local authorities to respond positively to requests for assistance in undertaking these assessments from the police or other public authorities.
cy-gb	Gan fod awdurdodau lleol yn meddu ar sgiliau ac adnoddau priodol i’w galluogi i gynnal (neu gydgysylltu) asesiadau lles, mae’n arfer da i awdurdodau lleol ymateb yn gadarnhaol i geisiadau am gymorth gan yr heddlu neu awdurdodau cyhoeddus eraill wrth gynnal yr asesiadau hyn.

en-gb	Other Land Owners:
cy-gb	Tirfeddianwyr Eraill:

en-gb	Private land owners experiencing unauthorised Gypsy and Traveller encampments on their land are not bound by the same statutory responsibilities as public authorities, but should in the first instance contact their local authority to determine if a Gypsy and Traveller Liaison Officer (or equivalent) is in place to mediate.
cy-gb	Nid yw tirfeddianwyr preifat sy’n cael profiad o wersylloedd Sipsiwn a Theithwyr diawdurdod ar eu tir wedi’u rhwymo gan yr un cyfrifoldebau statudol ag awdurdodau cyhoeddus, ond dylent gysylltu â’u hawdurdod lleol yn y lle cyntaf i bennu a oes Swyddog Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr (neu weithiwr cyfatebol) ar gael ar gyfer cyfryngu.

en-gb	Alternatively, the SPOC / lead officer or the local police force may be able to assist.
cy-gb	Fel arall, mae’n bosibl y gall yr Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol neu’r heddlu lleol gynorthwyo.

en-gb	Private land owners will need to seek their own legal advice when attempting to resolve unauthorised encampments on their land.
cy-gb	Bydd angen i dirfeddianwyr preifat ofyn am gyngor cyfreithiol eu hunain wrth geisio datrys materion yn ymwneud â gwersylloedd diawdurdod ar eu tir.

en-gb	Police Forces:
cy-gb	Yr Heddlu:

en-gb	Police officers should not be used as a standard way of dealing with unauthorised encampments, but the involvement of police officers should not presume an eviction.
cy-gb	Ni ddylid defnyddio swyddogion yr heddlu fel dull cyffredinol o ymdrin â gwersylloedd diawdurdod, ond ni ddylid rhagdybio y bydd ymwneud yr heddlu yn arwain at droi allan.

en-gb	The police, as with other public authorities, also have responsibility to assess the situation and the impact of the encampment before making an informed decision which minimises the impact on the safety or health of any party involved.
cy-gb	Fel sydd gan awdurdodau cyhoeddus eraill, mae gan yr Heddlu hefyd gyfrifoldeb i asesu’r sefyllfa ac effaith y gwersyll cyn gwneud penderfyniad ar sail gwybodaeth sy’n lleihau’r effaith ar iechyd neu ddiogelwch unrhyw un sy’n gysylltiedig â’r mater.

en-gb	Where possible it is recommended that police officers visit the unauthorised encampment with a local authority officer, the landowner or an officer from another relevant agency.
cy-gb	Lle bo’n bosibl, argymhellir y dylai swyddogion yr heddlu ymweld â’r gwersyll diawdurdod gyda swyddog awdurdod lleol, y tirfeddiannwr neu swyddog o asiantaeth berthnasol arall.

en-gb	Police visits can be perceived as confrontational and the presence of police officers may inflame a situation, so police personnel should be kept to a minimum while ensuring the safety of officers.
cy-gb	Gall ymweliadau’r heddlu gael eu gweld fel rhai sy’n cymell gwrthdaro a gallai presenoldeb swyddogion yr heddlu waethygu sefyllfa, felly dylid cadw at gyn lleied o bersonél yr heddlu ag sydd angen i sicrhau diogelwch swyddogion.

en-gb	The level of personnel should be determined by the attending police force in conjunction with the ACPO Guidance.
cy-gb	Yr awdurdod heddlu sy’n bresennol ddylai benderfynu ar nifer y personél yn unol â Chanllawiau ACPO.

en-gb	http://www.google.co.uk/url?sa=t&rct=j&q=acpo%20guidance%20unauthorised%20camping%202011&source=web&cd=1&ved=0CB8QFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.acpo.police.uk%2Fdocuments%2Fedhr%2F2011%2F20110913%2520EDHR%2520ACPO%2520Guidance%2520on%2520Unauthorised%2520Encam
cy-gb	http://www.google.co.uk/url?sa=t&rct=j&q=acpo%20guidance%20unauthorised%20camping%202011&source=web&cd=1&ved=0CB8QFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.acpo.police.uk%2Fdocuments%2Fedhr%2F2011%2F20110913%2520EDHR%2520ACPO%2520Guidance%2520on%2520Unauthorised%2520Encam

en-gb	Section 5 – Step-by-Step Guide to Resolving Unauthorised Encampments
cy-gb	Adran 5 – Canllawiau cam wrth gam i ddatrys materion yn ymwneud â gwersylloedd diawdurdod

en-gb	This section of the Guidance is intended for local authorities to use when addressing an unauthorised encampment that has occurred in their area.
cy-gb	Bwriedir i’r adran hon o’r Canllawiau gael ei defnyddio gan awdurdodau lleol sy’n mynd i’r afael â gwersyll diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	Encampments should be assessed on a case-by-case basis but this section should provide the tools for authorities to develop their approach.
cy-gb	Dylid asesu gwersylloedd ar sail pob achos unigol ond dylai’r adran hon ddarparu’r adnoddau i awdurdodau allu datblygu eu dull o weithredu.

en-gb	Step 1 – Encampment Reported
cy-gb	Cam 1 – Cofnodi Bodolaeth Gwersyll

en-gb	Usually, the first knowledge of an unauthorised encampment will come from reports by local residents or businesses in the vicinity of a newly- formed encampment.
cy-gb	Fel arfer, daw’r wybodaeth gyntaf am wersyll diawdurdod o adroddiadau gan breswylwyr neu fusnesau lleol yng nghyffiniau gwersyll sydd newydd ei ffurfio.

en-gb	Local authorities must ensure that they have an effective means of responding to encampments as they occur.
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol sicrhau bod ganddynt ffordd effeithiol o ymateb i wersylloedd wrth iddynt ddigwydd.

en-gb	It is recommended that local authorities appoint a Single Point of Contact (SPOC) to deal with unauthorised encampments in their area and all staff should be made aware of their existence and contact details.
cy-gb	Argymhellir y dylai awdurdodau lleol benodi Un Pwynt Cyswllt i ymdrin â gwersylloedd diawdurdod yn eu hardal a dylai bob aelod o staff fod yn ymwybodol o’u bodolaeth a’u manylion cyswllt.

en-gb	It is especially important that complaints officers and switchboard operators have these details.
cy-gb	Mae’n arbennig o bwysig fod y manylion hyn gan swyddogion cwynion a gweithwyr switsfyrddau.

en-gb	The SPOC does not necessarily need to be the same officer for every encampment.
cy-gb	Nid oes angen i’r un swyddog fod yn Un Pwynt Cyswllt ar gyfer pob gwersyll o anghenraid.

en-gb	The value of having a single contact in relation to all developments related to a particular encampment is that the local authority should be able to respond swiftly to any change in circumstances. Nevertheless, the SPOC will not be the only officer involved in the response and should not be isolated in this regard.
cy-gb	Mae cael Un Pwynt Cyswllt mewn perthynas â phob datblygiad sy’n ymwneud â gwersyll penodol yn galluogi’r awdurdod lleol i ymateb yn gyflym i unrhyw newid yn yr amgylchiadau, ond nid yr Un Pwynt Cyswllt fydd yr unig swyddog sy’n ymwneud â’r ymateb ac ni ddylai fod yn ynysig yn hyn o beth.

en-gb	Senior leadership is required to ensure that all relevant officers can be coordinated and decisions are made on how to resolve the encampment at a senior level.
cy-gb	Mae gofyn i uwch arweinwyr sicrhau bod modd cydlynu’r holl swyddogion perthnasol a gwneud penderfyniadau ynglŷn â sut i ddatrys y mater ar lefel uwch.

en-gb	Good Practice
cy-gb	Arfer Da

en-gb	The role of the Single Point of Contact (SPOC)
cy-gb	Swyddogaeth yr Un Pwynt Cyswllt

en-gb	Each local authority should develop its own protocol for responding to unauthorised camping, which will establish the procedure and personnel necessary.
cy-gb	Dylai pob awdurdod lleol ddatblygu ei brotocol ei hun ar gyfer ymateb i wersylla diawdurdod a fydd yn pennu’r weithdrefn a pha bersonél fydd eu hangen.

en-gb	However, it is recommended that a lead officer is identified to undertake the following roles:
cy-gb	Fodd bynnag, argymhellir y dylid clustnodi un swyddog arweiniol i ymgymryd â’r swyddogaethau canlynol:

en-gb	Liaise with occupiers and other affected parties.
cy-gb	Cydgysylltu â meddianwyr ac eraill sy’n cael eu heffeithio.

en-gb	Undertake or coordinate the necessary assessments and involvement of relevant officers to ensure needs are addressed.
cy-gb	Cynnal neu gysgysylltu’r asesiadau angenrheidiol ac ymwneud swyddogion perthnasol i sicrhau yr eir i’r afael ag anghenion.

en-gb	Communicate the evidence and provide recommendations to senior officials who will ultimately decide what action to take.
cy-gb	Cyfleu’r dystiolaeth a darparu argymhellion i uwch swyddogion a fydd yn penderfynu yn y pen draw pa gamau i’w cymryd.

en-gb	Ensure that all stakeholders are made aware of the proposed action and disruption to all is minimised.
cy-gb	Sicrhau bod pob rhanddeiliad yn cael gwybod am y camau arfaethedig a bod cyn lleied â phosibl o aflonyddu ar bawb.

en-gb	Be sufficiently trained to provide culturally appropriate support and to understand how various actions and circumstances may impact upon the human rights of occupiers (particularly children and vulnerable others).
cy-gb	Bod wedi cael hyfforddiant digonol i allu darparu cymorth addas yn ddiwylliannol ac i ddeall sut y gallai gwahanol gamau ac amgylchiadau effeithio ar hawliau dynol meddianwyr (yn enwedig plant ac eraill sy’n agored i niwed).

en-gb	Regardless of who notified the local authority about the existence of the encampment, managing the expectations of local communities and businesses should be considered.
cy-gb	Pwy bynnag roddodd wybod i’r awdurdod lleol ynglŷn â bodolaeth y gwersyll, dylid ystyried sut i reoli disgwyliadau cymunedau a busnesau lleol.

en-gb	The publication and dissemination of information about myths and facts, or question and answer booklets may help the local authority as it responds to the encampment.
cy-gb	Gallai cyhoeddi a dosbarthu gwybodaeth am fythau a ffeithiau, neu lyfrynnau cwestiwn ac ateb helpu’r awdurdod lleol wrth iddo ymateb i fodolaeth y gwersyll.

en-gb	In the first instance the local authority should try and obtain as much information from the informant as possible, whilst taking account of the fact that the informant may wish to remain anonymous.
cy-gb	Yn y lle cyntaf, dylai’r awdurdod lleol geisio dod o hyd i gymaint o wybodaeth ag y bo modd gan yr hysbysydd, gan gadw mewn cof y gallai’r person hwnnw fod eisiau bod yn ddi-enw.

en-gb	For example, useful information may include:
cy-gb	Gallai gwybodaeth ddefnyddiol gynnwys y canlynol er enghraifft:

en-gb	The location of the encampment.
cy-gb	Lleoliad y gwersyll.

en-gb	How long the encampment has been established.
cy-gb	Ers pa bryd y mae’r gwersyll wedi bodoli.

en-gb	The number of people and vehicles present.
cy-gb	Nifer y bobl a cherbydau sy’n bresennol.

en-gb	If contact has been made between the informant and occupiers.
cy-gb	A fu cysylltiad rhwng yr hysbysydd a’r meddianwyr.

en-gb	Details of any nuisance of anti-social behaviour reported by the informant.
cy-gb	Manylion unrhyw niwsans neu ymddygiad gwrthgymdeithasol a gofnodwyd gan yr hysbysydd.

en-gb	Contact details for the informant if they wish to be informed of developments relating to the encampment.
cy-gb	Manylion cyswllt yr hysbysydd os yw am gael gwybod ynglŷn ag unrhyw ddatblygiadau mewn perthynas â’r gwersyll.

en-gb	Step 2 – Initial Encampment Visit
cy-gb	Cam 2 – Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll

en-gb	Once the informant’s report of the encampment is logged, it is recommended that the SPOC or lead officer aims to conduct an Initial Encampment Visit within 24 hours, as far as this is reasonably practicable.
cy-gb	Ar ôl cofnodi adroddiad yr hysbysydd am fodolaeth y gwersyll, argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt neu’r swyddog arweiniol anelu i gynnal Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll o fewn 24 awr, cyn belled ag y bo hynny’n rhesymol yn ymarferol.

en-gb	Completing this first visit within that time period will reassure local residents or businesses that their concerns are being considered and can ensure that any immediate health and safety or welfare concerns affecting the encampment occupiers can be dealt with promptly.
cy-gb	Bydd cwblhau’r ymweliad cyntaf o fewn yr amser hwn yn rhoi sicrwydd i breswylwyr neu fusnesau lleol bod eu pryderon yn cael eu hystyried a gall sicrhau bod modd trin unrhyw bryderon uniongyrchol ynglŷn ag iechyd a diogelwch neu les sy’n effeithio ar feddianwyr y gwersyll yn gyflym.

en-gb	If the local authority becomes aware of the encampment without complaints being received, there may be less need for the SPOC to respond so quickly unless they become aware of possible welfare issues that need investigation.
cy-gb	Os daw’r awdurdod lleol yn ymwybodol o fodolaeth y gwersyll heb dderbyn cwynion, gallai fod llai o angen i’r Un Pwynt Cyswllt ymateb mor gyflym heblaw bod materion lles yn dod i’r amlwg a fyddai’n galw am eu hymchwilio.

en-gb	The SPOC should be deployed to undertake an Initial Encampment Assessment (a universal template is available at Annex 2).
cy-gb	Dylid defnyddio’r Un Pwynt Cyswllt i gynnal Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll (mae templed cyffredinol ar gael yn Atodiad 2).

en-gb	This assessment is to determine whether the encampment poses any immediate threat to the residents of the encampment or the local community.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad hwn yw pennu a yw’r gwersyll yn creu unrhyw fygythiad uniongyrchol i breswylwyr y gwersyll neu’r gymuned leol.

en-gb	This visit should also determine the intended duration of the stay and whether a full Welfare Assessment is required.
cy-gb	Dylai’r ymweliad hwn ganfod hefyd am ba hyd y bwriedir aros ac a oes angen Asesiad Lles llawn.

en-gb	The purpose of the Initial Encampment Visit is to:
cy-gb	Pwrpas yr Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll yw:

en-gb	Check the accuracy of the initial report.
cy-gb	Archwilio cywirdeb yr adroddiad cychwynnol.

en-gb	Determine the safety of the encampment.
cy-gb	Pennu diogelwch y gwersyll.

en-gb	Collect basic information such as the number of occupiers and vehicles, the intended length of stay, any potential problems and the state of the land and the encampment.
cy-gb	Casglu gwybodaeth sylfaenol megis nifer y meddianwyr a cherbydau, am ba hyd y bwriedir aros, unrhyw broblemau posibl a chyflwr y tir a’r gwersyll.

en-gb	Collect initial welfare information and determine whether a full Welfare Assessment is required.
cy-gb	Casglu gwybodaeth gychwynnol am les a phennu a oes angen Asesiad Lles llawn.

en-gb	Determine whether the involvement of additional agencies is required, such as Traveller Education Services or Health Visitors.
cy-gb	Pennu a oes angen cynnwys asiantaethau ychwanegol, er enghraifft y Gwasanaeth Addysg i Deithwyr neu Ymwelwyr Iechyd.

en-gb	Determine whether any services will be provided on the site.
cy-gb	Pennu a fydd unrhyw wasanaethau’n cael eu darparu ar y safle.

en-gb	Willingness and ability of occupiers to pay for services provided;.
cy-gb	Parodrwydd a gallu meddianwyr i dalu am y gwasanaethau a ddarperir.

en-gb	Inform the occupiers of the expected standard of behaviour and consider negotiating a Code of Conduct.
cy-gb	Rhoi gwybod i’r meddianwyr ynglŷn â safonau ymddygiad disgwyliedig ac ystyried trafod Cod Ymddygiad.

en-gb	Inform the occupiers what will happen next.
cy-gb	Rhoi gwybod i’r meddianwyr beth fydd yn digwydd nesaf.

en-gb	Provide the occupiers with key local contact details, including healthcare and education professionals and the SPOC / lead officer.
cy-gb	Rhoi manylion cyswllt lleol allweddol i’r meddianwyr, yn cynnwys gweithwyr proffesiynol gofal iechyd ac addysg a’r Un Pwynt Cyswllt / swyddog arweiniol.

en-gb	The local authority SPOC or other lead officer should be given sufficient training to help them to gather all the relevant information from encampment occupiers and local residents.
cy-gb	Dylid rhoi digon o hyfforddiant i Un Pwynt Cyswllt yr awdurdod lleol neu swyddog arweiniol arall i’w helpu i gasglu’r holl wybodaeth berthnasol gan feddianwyr y gwersyll a phreswylwyr lleol.

en-gb	This would include cultural awareness training and some basic knowledge of important indicators of welfare concerns, such as training on the United Nations Convention on the Rights of the Child.
cy-gb	Byddai hyn yn cynnwys hyfforddiant ymwybyddiaeth ddiwylliannol a pheth gwybodaeth sylfaenol o ddangosyddion pwysig o ran pryderon lles, megis hyfforddiant ar Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn.

en-gb	It is recommended that the local authority offers the informant an opportunity to meet with the SPOC shortly after the initial encampment assessment, as this will show that concerns are being dealt with.
cy-gb	Argymhellir y dylai’r awdurdod lleol roi cyfle i’r hysbysydd gyfarfod â’r Un Pwynt Cyswllt yn fuan wedi’r asesiad cychwynnol o’r gwersyll, am y byddai hynny’n dangos bod yr awdurdod yn mynd i’r afael â’u pryderon.

en-gb	If the SPOC is not usually the lead officer for incidents of unauthorised camping they should know who is and act quickly to ensure the information is passed on.
cy-gb	Os nad yr Un Pwynt Cyswllt yw’r swyddog arweiniol ar gyfer achosion o wersylla diawdurdod fel arfer, dylid rhoi gwybod pwy yw’r swyddog arweiniol a gweithredu’n gyflym i sicrhau bod yr wybodaeth yn cael ei phasio ymlaen.

en-gb	The local authority should adopt a protocol for attending encampments.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol fabwysiadu protocol ar gyfer mynychu gwersylloedd.

en-gb	It is recommended that Police personnel are kept to a minimum or that Police are not involved at all during the initial encampment assessment as this can lead to tensions.
cy-gb	Argymhellir na ddylai mwy na’r lleiafswm angenrheidiol o bersonél yr Heddlu fod yn bresennol neu na ddylid cynnwys yr Heddlu o gwbl yn ystod yr asesiad cychwynnol o’r gwersyll gan y gallai hynny achosi tensiynau.

en-gb	The Welsh Government would recommend a full Welfare Assessment be undertaken if:
cy-gb	Byddai Llywodraeth Cymru yn argymell cynnal Asesiad Lles llawn yn yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	There are any obvious signs of welfare requirements, such as pregnant women, sick or disabled residents, frail elderly residents or children under 5.
cy-gb	Os oes unrhyw arwyddion amlwg o anghenion lles, er enghraifft menywod beichiog, preswylwyr sâl neu anabl, preswylwyr oedrannus eiddil neu blant o dan 5 oed.

en-gb	The likely duration of the encampment is over 3 days.
cy-gb	Bod y gwersyll yn debygol o bara mwy na 3 diwrnod.

en-gb	There are immediate risks to the occupiers or residents such as contaminated land or traffic issues.
cy-gb	Bod peryglon uniongyrchol i’r meddianwyr neu i breswylwyr er enghraifft tir halogedig neu faterion yn ymwneud â thraffig.

en-gb	There are school-age children present, within four weeks of the end of term.
cy-gb	Bod plant oedran ysgol yn bresennol o fewn pedair wythnos i ddiwedd y tymor.

en-gb	If there are obvious issues that are affecting the landowner’s business or quality of life, making urgent possession action likely.
cy-gb	Os oes materion amlwg sy’n effeithio ar fusnes neu ansawdd bywyd y tirfeddiannwr, gan wneud camau meddiant brys yn debygol.

en-gb	A full Welfare Assessment may not be required if:
cy-gb	Efallai na fydd angen Asesiad Lles llawn yn yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	the expected duration of the encampment is 3 days or less;
cy-gb	os na ddisgwylir i’r gwersyll bara am fwy na 3 diwrnod;

en-gb	the occupiers intend to move on directly following a family event;
cy-gb	os yw’r meddianwyr yn bwriadu symud ymlaen yn syth ar ôl digwyddiad teuluol;

en-gb	the occupiers are in transit to another destination (such as to meet family or to a harbour) and are only stopping overnight.
cy-gb	os yw’r meddianwyr ar eu ffordd i gyrchfan arall (er enghraifft i gyfarfod â theulu neu i harbwr) ac ond yn aros dros nos.

en-gb	In these circumstances a decision may be made to allow the encampment to remain on a short-term basis.
cy-gb	Yn yr amgylchiadau hyn, mae’n bosibl y penderfynir gadael i’r gwersyll aros am gyfnod byr.

en-gb	However, this agreement should be monitored and if the encampment exceeds the expected stay, the initial assessment and the issue of a full Welfare Assessment should be revisited.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid monitro’r cytundeb hwn ac os yw’r gwersyll yn aros yn hwy na’r amser disgwyliedig, dylid ailedrych ar yr asesiad cychwynnol a mater Asesiad Lles llawn.

en-gb	Where the decision is made not to undertake a full Welfare Assessment, officers should satisfy themselves that due process has been followed, satisfy themselves that they do not consider there to be a danger to either the residents of the encampment or the local community and ensure that the appropriate action has been taken.
cy-gb	Os penderfynir peidio â chynnal Asesiad Lles llawn, dylai swyddogion fodloni eu hunain fod y drefn briodol wedi’i dilyn, bodloni eu hunain nad oes perygl i breswylwyr y gwersyll na’r gymuned leol, a sicrhau bod y camau priodol wedi’u cymryd.

en-gb	Even when the encampment is likely to be 3 days or less, exceptionally the decision may be made not to allow the campers to remain.
cy-gb	Hyd yn oed pan fo gwersyll yn debyg o bara 3 diwrnod neu lai, mewn achosion eithriadol gellid penderfynu peidio â gadael i’r gwersyllwyr aros.

en-gb	Reasons for this are detailed below.
cy-gb	Manylir ar y rhesymau am hyn isod.

en-gb	During the initial encampment visit, the local authority may wish to negotiate an agreed Code of Conduct.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am drafod Cod Ymddygiad wedi’i gytuno yn ystod yr ymweliad cychwynnol â’r gwersyll.

en-gb	A generic template is available at Annex 1.
cy-gb	Mae templed generig i’w weld yn Atodiad 1.

en-gb	Local authorities should consult encampment occupiers and affected local businesses, landowners and neighbours when finalising the Code.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol ymgynghori â meddianwyr y gwersyll a busnesau lleol sy’n cael eu heffeithio, tirfeddianwyr a chymdogion wrth lunio’r Cod.

en-gb	The objective should be to reach consensus on expected standards and responsibilities, which are sensitive to cultural differences between travelling and settled communities.
cy-gb	Y nod fydd cyrraedd consensws ar safonau a chyfrifoldebau disgwyliedig, sy’n sensitif i wahaniaethau diwylliannol rhwng cymunedau teithiol a chymunedau sefydlog.

en-gb	When providing occupiers with useful information and contacts, or when negotiating the Code of Conduct, it will be necessary to consider the need for accessible materials.
cy-gb	Wrth roi gwybodaeth ddefnyddiol a manylion cyswllt i feddianwyr, neu wrth drafod y Cod Ymddygiad, bydd angen ystyried yr angen am ddeunyddiau ar ffurfiau hygyrch.

en-gb	Good Practice
cy-gb	Arfer Da

en-gb	Leeds City Council & Leeds GATE – Negotiated Stopping
cy-gb	Cyngor Dinas Leeds a Leeds GATE – Trafodaethau Aros

en-gb	In January 2011, Leeds City Council published the findings of the Neighbourhoods and Environment scrutiny panel, which recommended a pilot ‘Negotiated Stopping’ scheme.
cy-gb	Ym mis Ionawr 2011, cyhoeddodd Cyngor Dinas Leeds ganfyddiadau’r panel craffu Cymdogaethau a’r Amgylchedd a argymhellodd y dylid treialu’r cynllun trafodaethau aros.

en-gb	The scheme reviewed possible land for temporary stopping places using the following criteria:
cy-gb	Adolygodd y cynllun dir posibl ar gyfer creu mannau aros dros dro ar sail y meini prawf canlynol:

en-gb	That the land was a ‘defensible space’ in that land available was restricted and any encampment therefore would be restricted in size.
cy-gb	Bod y tir yn ‘wagle amddiffynol’ yn yr ystyr bod y tir a oedd ar gael yn gyfyngedig o ran ei faint ac y byddai unrhyw wersyll felly’n gyfyngedig o ran ei faint.

en-gb	That there was some ‘buy-in’ to the project among local business owners, the police and elected members.
cy-gb	Bod peth derbyniad i’r prosiect ymhlith perchnogion busnes lleol, yr heddlu ac aelodau etholedig.

en-gb	The location was safe for the families and that they were prepared to stay there.
cy-gb	Bod y lleoliad yn ddiogel i’r teuluoedd a’u bod yn barod i aros yno.

en-gb	The initial agreement lasted 3 months and the authority provided waste disposal and toilets for each family.
cy-gb	Roedd y cytundeb cychwynnol yn para 3 mis a darparodd yr awdurdod wasanaethau gwaredu gwastraff a thoiledau ar gyfer pob teulu.

en-gb	Leeds Gypsy and Traveller Exchange (GATE) provided liaison support between occupiers and the local authority.
cy-gb	Darparodd Leeds Gypsy and Traveller Exchange (GATE) gymorth cysylltwyr rhwng meddianwyr a’r awdurdod lleol.

en-gb	A second location was found soon after and local elected members have expressed that they are content for the scheme to be extended.
cy-gb	Cafwyd hyd i ail leoliad yn fuan wedyn ac mae aelodau etholedig lleol wedi dweud eu bod yn fodlon i’r cynllun gael ei ehangu.

en-gb	Leeds City Council estimates that it has saved in excess of £100,000 so far through reduced eviction and cleanup costs associated with unauthorised camping.
cy-gb	Mae Cyngor Dinas Leeds yn amcangyfrif ei fod wedi arbed dros £100,000 hyd yn hyn drwy orfod wynebu llai o’r costau troi allan a glanhau sy’n gysylltiedig â gwersylla diawdurdod.

en-gb	Many Gypsies and Traveller have limited literacy so it is important that local authorities ensure that occupiers are able to read the Code of Conduct and other materials provided.
cy-gb	Cyfyngedig yw llythrennedd llawer o Sipsiwn a Theithwyr felly mae’n bwysig i awdurdodau lleol sicrhau bod meddianwyr yn gallu darllen y Cod Ymddygiad a deunydd arall a ddarparant.

en-gb	If literacy is a problem, the local authority should ensure that occupiers are made aware of the contents of the supplied documents.
cy-gb	Os yw llythrennedd yn broblem, dylai’r awdurdod lleol sicrhau bod meddianwyr yn cael gwybod beth yw cynnwys y dogfennau a ddarperir.

en-gb	Step 3 – Completing the Welfare Assessment
cy-gb	Cam 3 – Cwblhau’r Asesiad Lles

en-gb	A local authority is subject to a number of duties, including those contained in education, children and housing legislation.
cy-gb	Mae nifer o ddyletswyddau gan awdurdod lleol, yn cynnwys y rhai mewn deddfwriaeth addysg, plant a thai.

en-gb	These duties apply equally in respect of Gypsy and Traveller communities and therefore local authorities should conduct an effective Welfare Assessment to ensure compliance with their legal duties.
cy-gb	Mae’r dyletswyddau hyn yr un mor berthnasol i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr ac felly dylai awdurdodau lleol gynnal Asesiad Lles er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’u dyletswyddau cyfreithiol.

en-gb	All public authorities are bound to act reasonably and proportionately in exercising their functions.
cy-gb	Mae pob awdurdod cyhoeddus wedi’i rwymo i weithredu’n rhesymol ac yn gymesur wrth arfer eu swyddogaethau.

en-gb	As local authorities have appropriate skills and resources to enable them to make (or co-ordinate) welfare assessments, it is considered good practice for local authorities to respond positively to requests for assistance in undertaking these assessments from the police or other public authorities.
cy-gb	Gan fod awdurdodau lleol yn meddu ar y sgiliau a’r adnoddau priodol i’w galluogi i gynnal (neu gydgysylltu) asesiadau lles, mae’n arfer da i awdurdodau lleol ymateb yn gadarnhaol i geisiadau am gymorth gan yr heddlu neu awdurdodau cyhoeddus eraill wrth gynnal yr asesiadau hyn.

en-gb	Welfare Assessments have invariably differed in content across Wales.
cy-gb	Yn ddieithriad, mae Asesiadau Lles wedi amrywio o ran eu cynnwys mewn gwahanol rannau o Gymru.

en-gb	In order to provide consistency and to assist authorities who have previously not had a protocol in place for dealing with unauthorised encampments, we have devised a universal template for Welfare Assessments contained at Annex 3.
cy-gb	I sicrhau cysondeb a chynorthwyo awdurdodau nad oedd ganddynt brotocol ar waith o’r blaen ar gyfer ymdrin â gwersylloedd diawdurdod, rydym wedi dyfeisio templed cyffredinol ar gyfer Asesiadau Lles sydd i’w weld yn Atodiad 3.

en-gb	The Welsh Government recommends that all local authorities utilise this template.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn argymell y dylai pob awdurdod lleol ddefnyddio’r templed hwn.

en-gb	It is recommended that the full Welfare Assessment is undertaken no later than 3 working days after the encampment has been reported.
cy-gb	Argymhellir y dylid cynnal yr Asesiad Lles llawn cyn pen 3 diwrnod gwaith ar ôl i’r awdurdod gael ei hysbysu am fodolaeth y gwersyll.

en-gb	The purpose of the assessment is to understand the needs of the encampment occupiers and to ensure that the local authority provides for any vulnerable members of the group.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad yw deall anghenion meddianwyr y gwersyll a sicrhau bod yr awdurdod lleol yn darparu ar gyfer unrhyw aelodau agored i niwed yn y grŵp.

en-gb	It is recommended that the SPOC / lead officer undertakes the Welfare Assessment, gathering crucial information about the encampment including:
cy-gb	Argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol gynnal yr Asesiad Lles, gan gasglu gwybodaeth allweddol am y gwersyll, yn cynnwys:

en-gb	How many occupiers and vehicles (including caravans) are present.
cy-gb	Faint o feddianwyr a cherbydau (yn cynnwys carafanau) sy’n bresennol.

en-gb	How many of the occupiers are children.
cy-gb	Faint o’r meddianwyr sy’n blant.

en-gb	How many of the occupiers are elderly.
cy-gb	Faint o’r meddianwyr sy’n oedrannus.

en-gb	If any occupiers are disabled.
cy-gb	A oes unrhyw feddianwyr yn anabl.

en-gb	If there are any health issues /medical conditions affecting the occupiers e.g. hospitalised relatives, pregnant women, post-natal mothers and babies, those recovering from serious illness or injury etc.
cy-gb	A oes unrhyw faterion iechyd /cyflyrau meddygol sy’n effeithio ar y meddianwyr, e.e. perthnasau yn yr ysbyty, menywod beichiog, mamau ôl-enedigol a babanod, a phobl sy’n gwella o salwch difrifol neu anaf ac ati.

en-gb	If there are school examinations impending.
cy-gb	A oes arholiadau ysgol ar y gorwel.

en-gb	What local authority services are considered appropriate e.g. refuse collection, portable toilets, water etc.
cy-gb	Pa wasanaethau awdurdod lleol a ystyrir yn addas e.e. casglu sbwriel, toiledau symudol, dŵr ac ati.

en-gb	Reasons for and intended duration of stay.
cy-gb	Rhesymau dros aros ac am ba hyd y bwriedir aros.

en-gb	When undertaking the Welfare Assessment, it is recommended that the SPOC is capable, or accompanied by another colleague who is capable, of assessing the needs of the encampment occupiers.
cy-gb	Wrth gyflawni’r Asesiad Lles, argymhellir bod yr Un Pwynt Cyswllt yn gallu asesu anghenion meddianwyr y gwersyll, neu fod cydweithiwr sy’n gallu gwneud hynny yn bresennol gyda’r Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Local authorities should be aware that for cultural reasons some female occupiers will not participate in this process if they are approached by male visitors.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol fod yn ymwybodol na fydd rhai meddianwyr benywaidd yn cymryd rhan yn y broses hon am resymau diwylliannol os mai ymwelwyr gwrywaidd fydd yn eu holi.

en-gb	It would be good practice for a mixed gender team to undertake the Welfare Assessment, where possible.
cy-gb	Byddai’n arfer da i dîm o bobl o’r ddau ryw gynnal yr Asesiad Lles lle bo’n bosibl.

en-gb	It should also be recognised that the quality and quantity of information gathered during the Initial Encampment Assessment and Welfare Assessment will depend, to some extent, on the relationship the occupiers have with those asking the question.
cy-gb	Hefyd, dylid cydnabod y bydd ansawdd a maint y wybodaeth a gesglir yn ystod yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll a’r Asesiad Lles yn dibynnu i ryw raddau ar y berthynas rhwng y meddianwyr a’r rhai sy’n gofyn y cwestiynau.

en-gb	Cultural- awareness training and some time spent listening to the reasons for the encampment can often go a long way towards producing better results.
cy-gb	Gall hyfforddiant ymwybyddiaeth ddiwylliannol a threulio peth amser yn gwrando ar y rhesymau dros y gwersyll arwain at ganlyniadau gwell yn aml.

en-gb	It may also be advantageous to ensure that officers undertaking the welfare assessments are not the same officers who conduct enforcement proceedings.
cy-gb	Hefyd, gallai fod yn werth sicrhau nad yr un swyddogion sy’n cynnal yr asesiadau lles ag sy’n cyflawni camau gorfodi.

en-gb	These Welfare Assessments will provide the necessary information for the SPOC to liaise with relevant colleagues in the education and housing departments of the local authority or with Police and Health professionals.
cy-gb	Bydd yr Asesiadau Lles hyn yn rhoi’r wybodaeth angenrheidiol i’r Un Pwynt Cyswllt allu cysylltu â chydweithwyr perthnasol yn adran addysg ac adran dai yr awdurdod lleol neu â’r Heddlu a gweithwyr proffesiynol ym maes iechyd.

en-gb	Some camp occupiers may be reluctant to provide full information so those undertaking the assessment should ensure that occupiers are made aware of how the information may help them if there are welfare concerns present.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd rhai o feddianwyr y gwersyll yn amharod i ddarparu gwybodaeth gyflawn felly dylai’r rhai sy’n cynnal yr asesiad sicrhau bod y meddianwyr yn ymwybodol o sut y gallai’r wybodaeth eu helpu lle ceir unrhyw bryderon ynglŷn â lles.

en-gb	Information gathered in the course of visits and enquiries is subject to data protection legislation.
cy-gb	Mae gwybodaeth sy’n cael ei chasglu yn ystod ymweliadau ac ymholiadau yn ddarostyngedig i ddeddfwriaeth diogelu data.

en-gb	Photographs of individuals can also be considered as personal information, if those individuals are identifiable.
cy-gb	Mae ffotograffau o unigolion yn cael eu hystyried yn wybodaeth bersonol hefyd os oes modd adnabod yr unigolion ynddynt.

en-gb	Authorities should make clear the purpose for which information is being collected and give assurances about how it will be used and to whom it might be passed.
cy-gb	Dylai awdurdodau egluro pam y caiff y wybodaeth ei chasglu a rhoi sicrwydd ynglŷn â sut y caiff ei defnyddio ac i bwy y gallai gael ei throsglwyddo iddynt.

en-gb	These Welfare Assessments must be kept for audit purposes and may be required if any legal challenge is taken in response to any possession proceedings.
cy-gb	Rhaid i’r Asesiadau Lles hyn gael eu cadw at ddibenion archwilio ac efallai y bydd eu hangen os ceir her gyfreithiol mewn ymateb i unrhyw gamau meddiant.

en-gb	Local authorities have no power to insist that information be given to it as part of the Welfare Assessment.
cy-gb	Nid oes gan awdurdodau lleol bŵer i fynnu’r wybodaeth y mae’n ei chael fel rhan o’r Asesiad Lles.

en-gb	Where information is not disclosed, the fact that questions were asked and not answered should be clearly recorded to avoid any subsequent claim of failure to take some relevant consideration into account.
cy-gb	Os na ddatgelir gwybodaeth, dylid cofnodi’r ffaith fod cwestiynau wedi’u gofyn a heb eu hateb yn eglur er mwyn osgoi unrhyw honiad dilynol o fethiant i ystyried rhyw fater neu’i gilydd.

en-gb	If occupiers give reasons for not responding, these should also be noted.
cy-gb	Os yw meddianwyr yn rhoi rhesymau dros beidio ag ymateb, dylid nodi’r rhain hefyd.

en-gb	Occupiers should be informed of any possible consequences of not providing information when requested.
cy-gb	Dylai’r meddianwyr gael gwybod am unrhyw ganlyniadau posibl yn sgîl peidio â darparu gwybodaeth pan ofynnir amdani.

en-gb	If they want to provide information through another person they trust, they should be able to do so provided that arrangements can be made quickly.
cy-gb	Os ydynt eisiau rhoi gwybodaeth drwy berson arall y maent yn ymddiried ynddynt, yna dylent gael gwneud cyn belled â bod modd trefnu hynny’n gyflym.

en-gb	When unauthorised encampments are evicted there can be considerable clean-up costs incurred by local authorities.
cy-gb	Pan gaiff gwersylloedd diawdurdod eu troi allan, gall fod costau glanhau sylweddol i awdurdodau lleol.

en-gb	However, providing refuse collection, toilets, and water to occupiers can drastically reduce clean-up costs after an encampment has been moved on.
cy-gb	Fodd bynnag, gall darparu gwasanaeth casglu sbwriel, toiledau a dŵr i feddianwyr leihau costau glanhau yn helaeth ar ôl i wersyll gael ei symud ymlaen.

en-gb	Welfare Assessments can help local authorities to check which of these services might be required by the occupiers and also to discover if the occupiers would be prepared and able to pay for the services.
cy-gb	Gall Asesiadau Lles helpu awdurdodau lleol i archwilio pa rai o’r gwasanaethau hyn allai’r meddianwyr fod eu hangen a hefyd i ddarganfod a fyddai’r meddianwyr yn barod i dalu am y gwasanaethau ac yn gallu talu amdanynt.

en-gb	If the occupiers are willing to pay for the services used, local residents could be informed of this so as to dispel the perception that encampment occupiers do not pay for services.
cy-gb	Os yw’r meddianwyr yn barod i dalu am y gwasanaethau a ddefnyddir, gellid rhoi gwybod i breswylwyr lleol am hyn er mwyn chwalu’r canfyddiad nad yw meddianwyr gwersylloedd yn talu am wasanaethau.

en-gb	Local authorities should seek to assess the circumstances of each family to ensure that the decision-making process about how to resolve the encampment is informed by the full facts.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol geisio asesu amgylchiadau pob teulu i sicrhau bod y broses o wneud penderfyniadau ynglŷn â sut i ddatrys y mater yn cael ei lywio gan y ffeithiau llawn.

en-gb	Wrexham County Borough Council & Betsi Cadwaladr University Health Board – Welfare assessments
cy-gb	Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam a Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr – Asesiadau lles

en-gb	In Wrexham, the local authority and local health board work have an established agreement for Betsi Cadwaladr university health board to attend unauthorised encampments to undertake welfare assessments when required.
cy-gb	Yn Wrecsam, mae’r awdurdod lleol a’r bwrdd iechyd lleol wedi sefydlu cytundeb i fwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr fynychu gwersylloedd diawdurdod er mwyn cynnal asesiadau lles lle bo angen.

en-gb	This system allows welfare needs to be properly assessed by professionals who are not involved in eviction procedures.
cy-gb	Mae’r system hon yn galluogi gweithwyr proffesiynol nad ydynt yn rhan o’r gweithdrefnau troi allan i asesu anghenion lles yn briodol.

en-gb	This may lead to increased participation on the part of the occupiers.
cy-gb	Gallai hyn arwain at fwy o gyfranogiad ar ran y meddianwyr.

en-gb	Step 4 – The cost-benefit analysis and resolving the issue
cy-gb	Cam 4 – Y dadansoddiad cost a budd a datrys y mater

en-gb	Unauthorised encampments are, by definition, unlawful.
cy-gb	Mae gwersylloedd diawdurdod, yn ôl y diffiniad, yn anghyfreithlon.

en-gb	However it is recognised by the Welsh Government that until the issue of site provision is properly addressed unauthorised encampments will continue to occur.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y bydd gwersylloedd diawdurdod yn parhau i ddigwydd nes yr eir i’r afael yn briodol â mater darpariaeth safleoedd.

en-gb	Each encampment location must be considered on its merits against criteria such as health and safety considerations for the unauthorised campers, traffic hazard, public health risks, serious environmental damage, genuine nuisance to neighbours and proximity to other sensitive land-uses.
cy-gb	Rhaid ystyried pob lleoliad gwersyll yn ôl ei rinweddau yn erbyn meini prawf fel ystyriaethau iechyd a diogelwch i’r gwersyllwyr diawdurdod, perygl traffig, peryglon i iechyd y cyhoedd, difrod amgylcheddol difrifol, niwsans gwirioneddol i gymdogion ac agosrwydd at fathau eraill o ddefnydd tir sensitif.

en-gb	When assessing the campers’ circumstances it is particularly important that local authorities consider how the encampment impacts on children and how eviction actions will also impact on those children.
cy-gb	Wrth asesu amgylchiadau’r gwersyllwyr, mae’n arbennig o bwysig i awdurdodau lleol ystyried sut y mae’r gwersyll yn effeithio ar blant a sut y bydd camau troi allan hefyd yn effeithio ar y plant hynny.

en-gb	This process should help local authorities to assess what action would be in the best interests of child occupants, which should be a key factor in deciding how to proceed.
cy-gb	Dylai’r broses hon helpu awdurdodau lleol i asesu pa gamau fyddai er lles gorau plant y meddianwyr, a ddylai fod yn ffactor allweddol wrth benderfynu sut i fwrw ymlaen.

en-gb	Local authorities may consider that some encampments will be allowed to remain either on a long-term or short-term basis.
cy-gb	Mae’n bosibl y gallai awdurdodau lleol ystyried gadael i rai gwersylloedd aros naill ai am gyfnod byr neu’n hirdymor.

en-gb	This decision will be determined by factors including:
cy-gb	Caiff y penderfyniad hwn ei bennu gan ffactorau yn cynnwys y canlynol:

en-gb	The Initial Encampment Visit Assessment.
cy-gb	Yr Asesiad o’r Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll.

en-gb	The Welfare Assessment.
cy-gb	Yr Asesiad Lles.

en-gb	Local circumstances.
cy-gb	Amgylchiadau lleol.

en-gb	General considerations such as health and safety hazards, traffic issues, public health risks and other land users.
cy-gb	Ystyriaethau cyffredinol megis peryglon iechyd a diogelwch, materion traffig, peryglon i iechyd y cyhoedd a defnyddwyr tir eraill.

en-gb	There will be locations where the encampment may not be considered acceptable, because they fall into one of the categories listed below:
cy-gb	Bydd rhai lleoliadau na ellir eu hystyried yn addas i’r gwersyll aros ynddynt am eu bod yn perthyn i un o’r categorïau a restrir isod:

en-gb	National Nature Reserves, Special Areas of Conservation and Special Protection Areas and sites of Special Scientific Interest.
cy-gb	Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol, Ardaloedd Cadwraeth Arbennig ac Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig a Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.

en-gb	School car park or playing fields.
cy-gb	Maes parcio ysgol neu gaeau chwarae.

en-gb	Car parks for other key facilities, such as hospitals.
cy-gb	Meysydd parcio cyfleusterau allweddol eraill, er enghraifft ysbytai.

en-gb	An urban park.
cy-gb	Parc trefol.

en-gb	Public playing fields.
cy-gb	Caeau chwarae cyhoeddus.

en-gb	A site where pollution or waste from vehicles could damage ground, water or water courses.
cy-gb	Safle lle gallai llygredd neu wastraff o gerbydau ddifrodi’r ddaear, y dŵr neu gyrsiau dŵr.

en-gb	An area with toxic waste or other serious land contamination.
cy-gb	Ardal lle ceir gwastraff gwenwynig neu halogiad tir difrifol arall.

en-gb	The verge of a busy road which poses a danger to the occupiers of the encampment.
cy-gb	Ymyl ffordd brysur sy’n creu perygl i feddianwyr y gwersyll.

en-gb	Sites where there is potential for significant harm or disturbance to protected species known to be present at, or in close proximity to, the site.
cy-gb	Safleoedd lle ceir posibilrwydd o niwed neu aflonyddwch difrifol i rywogaethau a warchodir y gwyddys eu bod yn bresennol ar y safle neu’n agos i’r safle.

en-gb	The circumstances of other locations may also be material considerations for local authorities when determining whether an occupation can be acceptable.
cy-gb	Hefyd, gall amgylchiadau lleoliadau eraill fod yn ystyriaethau perthnasol i awdurdodau lleol wrth benderfynu a fyddai meddiant yn dderbyniol.

en-gb	This may include flood risk on the site or that the occupation is in sensitive location of a National Park or Area of Outstanding Natural Beauty.
cy-gb	Gall hyn gynnwys perygl llifogydd ar y safle neu fod y meddiant mewn lleoliad sensitif mewn Parc Cenedlaethol neu Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol.

en-gb	Natural Resources Wales (NRW) can advise local authorities on consideration of these issues.
cy-gb	Gall Cyfoeth Naturiol Cymru roi cyngor i awdurdodau lleol ar sut i ystyried y materion hyn.

en-gb	The local authority and relevant partner agencies will need to decide whether the individual circumstances of the encampment, for example the risks to public safety or the impact on the local community, outweigh other factors such as the welfare and human rights considerations of the encampment occupiers.
cy-gb	Bydd angen i’r awdurdod lleol ac asiantaethau partner perthnasol benderfynu a yw amgylchiadau unigol y gwersyll, er enghraifft y risgiau i ddiogelwch y cyhoedd neu’r effaith ar y gymuned leol, yn gorbwyso ffactorau eraill megis ystyriaethau lles a hawliau dynol meddianwyr y gwersyll.

en-gb	If the Initial Encampment Assessment identifies serious safety and welfare concerns, a local authority may wish to consider taking immediate action to either rectify the safety concerns, temporarily relocate the encampment, or evict the occupiers altogether.
cy-gb	Os yw’r Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll yn nodi pryderon difrifol o ran diogelwch a lles, mae’n bosibl y bydd awdurdod lleol am ystyried rhoi camau ar waith ar unwaith naill ai i unioni’r pryderon diogelwch, adleoli’r gwersyll dros dro, neu droi allan y meddianwyr yn gyfan gwbl.

en-gb	All possession actions will require welfare assessments to be undertaken.
cy-gb	Bydd camau meddiant o bob math yn galw am gynnal asesiadau lles.

en-gb	Relocating an encampment will be far easier if the local authority has established temporary stopping places to be utilised.
cy-gb	Bydd adleoli gwersyll yn llawer haws os yw’r awdurdod lleol wedi sefydlu mannau aros dros dro i’w defnyddio.

en-gb	The Initial Encampment Assessment may also identify urgent welfare concerns, which may suggest the need of immediate medical or social care responses from the local health board or local authority.
cy-gb	Gallai’r Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll hefyd nodi pryderon lles brys, a allai awgrymu’r angen am ymatebion meddygol neu ofal iechyd ar unwaith gan y bwrdd iechyd lleol neu’r awdurdod lleol.

en-gb	In this scenario, a local authority may consider that the encampment should be tolerated, if only for a short period of time.
cy-gb	Yn y sefyllfa hon, gallai awdurdod lleol ystyried y dylid goddef y gwersyll, am gyfnod byr o amser yn unig o bosibl.

en-gb	Many encampments may fall between these two immediate concerns.
cy-gb	Mae llawer o wersylloedd yn y canol rhwng y ddau fath yma o bryder uniongyrchol.

en-gb	The full Welfare Assessment will provide the necessary information about the occupiers to understand the reasons for the encampment and to balance the impact on the local community against the likely impact of eviction on the occupiers.
cy-gb	Bydd yr Asesiad Lles llawn yn darparu’r wybodaeth angenrheidiol am y meddianwyr i ddeall y rhesymau dros y gwersyll ac i gydbwyso’r effaith ar y gymuned leol yn erbyn yr effaith debygol o droi’r meddianwyr allan.

en-gb	This cost-benefit analysis must consider the European Convention on Human Rights and whether the local authority has fulfilled its duties towards Gypsy and Traveller communities, contained in the Housing Act 2004, by undertaking thorough GTAA.
cy-gb	Rhaid i’r dadansoddiad cost a budd ystyried y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol ac a yw’r awdurdod lleol wedi cyflawni ei ddyletswyddau tuag at gymunedau Sipsiwn a Theithwyr, sydd wedi’u cynnwys yn Neddf Tai 2004, drwy gynnal GTAA.

en-gb	Such factors may be taken into account by a court if any subsequent possession proceedings are brought.
cy-gb	Gall llys ystyried ffactorau o’r fath os caiff achos meddiant dilynol ei ddwyn ger ei fron.

en-gb	More information on this legislation can be found between paragraphs 53-57 (Housing Act) and 68-72 (European Convention on Human Rights/Human Rights Act).
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am y ddeddfwriaeth hon i’w gweld ym mharagraffau 53-57 (Deddf Tai) and 68-72 (Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol/Deddf Hawliau Dynol).

en-gb	When assessing unauthorised encampments with children and young people under 18 years of age, it is important to recognise that these children may be statutorily homeless and, as such, may be considered as ‘Children in Need’.
cy-gb	Wrth asesu gwersylloedd diawdurdod sy’n cynnwys plant a phobl ifanc o dan 18 oed, mae’n bwysig cydnabod y gallai’r plant hyn fod yn ddigartref yn statudol ac fel y cyfryw, gellid eu hystyried yn ‘Blant mewn Angen’.

en-gb	The Children Act 1989, section 20(1)(c) states that:
cy-gb	Mae Deddf Plant 1989, adran 20(1)(c) yn datgan:

en-gb	“Every local authority shall provide accommodation for any child in need within their area who appears to them to require accommodation as a result of…the person who has been caring for him being prevented (whether or not permanently, and for whatever reason) from providing him with suitable accommodation or care.”
cy-gb	“Every local authority shall provide accommodation for any child in need within their area who appears to them to require accommodation as a result of…the person who has been caring for him being prevented (whether or not permanently, and for whatever reason) from providing him with suitable accommodation or care.”

en-gb	Furthermore, section 17(1) of the Children’s Act 1989 states that it is, “the general duty of every local authority –
cy-gb	Ymhellach, mae adran 17(1) o Ddeddf Plant 1989 yn datgan:

en-gb	Conducting robust welfare assessments can help public authorities to ensure that they have fully considered the needs of these children and can safeguard against potential harm.
cy-gb	Gall cynnal asesiadau lles trylwyr helpu awdurdodau cyhoeddus i sicrhau eu bod wedi ystyried anghenion y plant hyn yn llawn ac yn gallu eu diogelu rhag niwed posibl.

en-gb	The Rights of Children and Young Persons (Wales) Measure 2011 enshrines the United Nations Convention on the Rights of the Child in Welsh law.
cy-gb	Mae Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011 yn cadw Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Plant yng nghyfraith Cymru.

en-gb	Currently the Welsh Ministers must have due regard to Part 1 of the Convention in making any decision as to any provision to be included in an enactment, the formulation of new policy or a review or change of any existing policy.
cy-gb	Ar hyn o bryd, rhaid i Weinidogion Cymru roi ystyriaeth briodol i Ran 1 y Confensiwn wrth wneud unrhyw benderfyniad ynghylch y ddarpariaeth sydd i’w chynnwys mewn deddf, wrth ffurfio polisi newydd neu wrth adolygu neu newid polisi sy’n bodoli’n barod.

en-gb	From May 2014 this will be expanded to the requirement to have due regard in exercising any of their functions.
cy-gb	O fis Mai 2014, bydd hyn yn cael ei ehangu i gynnwys gofyniad i roi ystyriaeth briodol wrth arfer unrhyw un o’u swyddogaethau.

en-gb	Local health and education professionals have anecdotally reported upon the benefits of tolerating encampments, if only for a short period of time, as children are able to benefit from education and healthcare.
cy-gb	Mae tystiolaeth anecdotaidd gan weithwyr iechyd ac addysg lleol sy’n sôn am y manteision a allai ddeillio o oddef gwersylloedd, hyd yn oed am amser byr o amser yn unig, am fod plant yn gallu elwa o addysg a gofal iechyd.

en-gb	That is not to say all encampments should be tolerated, as some can certainly be unsafe and potentially damaging to children’s welfare.
cy-gb	Nid yw hyn yn gyfystyr â dweud y dylid goddef pob gwersyll, gan y gallai rhai’n bendant fod yn anniogel ac yn niweidiol i les plant.

en-gb	Nevertheless, it is crucial that local authorities fully consider the impact of potential eviction proceedings on the welfare of children, disabled or ill occupiers when undertaking their decision-making procedure.
cy-gb	Er hynny, mae’n hanfodol i awdurdodau lleol roi ystyriaeth lawn i effaith camau troi allan ar les plant a meddianwyr anabl neu sâl wrth ddilyn eu gweithdrefn ar gyfer gwneud penderfyniadau.

en-gb	There are also financial costs to consider.
cy-gb	Hefyd, mae costau ariannol i’w hystyried.

en-gb	Local authorities who provide sites, rather than simply take quick enforcement action against unauthorised encampments, will often save money in the long-term.
cy-gb	Bydd awdurdodau lleol sy’n darparu safleoedd, yn hytrach na dim ond rhoi camau gorfodi cyflym ar waith yn erbyn gwersylloedd diawdurdod, yn aml yn arbed arian yn y tymor hir.

en-gb	Adopting the following approaches to unauthorised encampments can be cost-effective:
cy-gb	Gallai mabwysiadu’r camau canlynol tuag at wersylloedd diawdurdod fod yn gost-effeithiol:

en-gb	Providing authorised legal pitches and sites for Gypsies and Travellers if there is identified need in the area.
cy-gb	Darparu lleiniau a safleoedd awdurdodedig cyfreithlon i Sipsiwn a Theithwyr os oes angen dynodedig yn yr ardal.

en-gb	Authorised pitches allow for local authorities to charge rent, rates and council tax to residents.
cy-gb	Mae lleiniau awdurdodedig yn caniatáu i awdurdodau lleol godi rhent, trethi a’r dreth gyngor ar y preswylwyr.

en-gb	Local authorities could avoid unnecessary enforcement costs if the encampment is likely to last three days or less.
cy-gb	Gallai awdurdodau lleol osgoi costau gorfodi diangen os nad yw’r gwersyll yn debygol o bara’n hwy na thri diwrnod;

en-gb	Providing services such as refuse collection, toilets, and fresh water can reduce clean-up costs.
cy-gb	Gall darparu gwasanaethau fel casglu sbwriel, toiledau a dŵr ffres leihau costau glanhau.

en-gb	Encouraging the occupiers to pay for the services that the encampment uses can recoup a significant amount of the local authority’s expenditure.
cy-gb	Trwy annog y meddianwyr i dalu am y gwasanaethau y mae’r gwersyll yn eu defnyddio, gellid adfer cyfran sylweddol o wariant yr awdurdod lleol.

en-gb	Occupiers may be minded to do this if it will ease community tensions and allow them to remain at an encampment for a reasonable period of time.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd meddianwyr yn fodlon talu os yw’n lleddfu tensiynau cymunedol ac yn gadael iddynt aros mewn gwersyll am gyfnod rhesymol o amser.

en-gb	Identifying alternative temporary stopping places within the locality where unauthorised encampments could be relocated and tolerated for a short time.
cy-gb	Clustnodi mannau aros dros dro amgen yn yr ardal lle gellid adleoli gwersylloedd diawdurdod a’u goddef am gyfnod byr.

en-gb	In most circumstances, local authorities will have three paths from which to choose when resolving the issue of an unauthorised encampment and it is important that they carefully consider each option (see R(Casey) v Crawley BC):
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o amgylchiadau, bydd tri llwybr ar gael i awdurdodau lleol ddewis o’u plith wrth ddatrys mater gwersyll diawdurdod ac mae’n bwysig eu bod yn ystyried pob opsiwn yn ofalus (gweler R(Casey) v Crawley BC):

en-gb	Path 1 – To seek and obtain possession of the occupied site (eviction proceedings).
cy-gb	Llwybr 1 – Ceisio a chymryd meddiant o’r safle a feddiennir (camau troi allan).

en-gb	Path 2 – To tolerate the Gypsy or Traveller occupiers, if only for a short time, until an alternative site can be found.
cy-gb	Llwybr 2 – Goddef meddianwyr Sipsi neu Deithiol, am amser byr yn unig o bosibl, hyd nes y gellir dod o hyd i safle amgen.

en-gb	Path 3 – To find an alternative site, if only on a temporary basis, and offer the Gypsy or Traveller occupiers the chance to move onto it.
cy-gb	Llwybr 3 – Dod o hyd i safle amgen, dros dro yn unig o bosibl, a chynnig cyfle i’r meddianwyr Sipsi neu Deithiol symud iddo.

en-gb	If Path 1 is chosen:
cy-gb	Os dewisir Llwybr 1:

en-gb	It may be sensible to liaise with the Police about the intention to evict the occupiers.
cy-gb	Gallai wneud synnwyr i’r awdurdod gysylltu â’r Heddlu ynglŷn â’r bwriad i droi’r meddianwyr allan.

en-gb	ACPO Guidance explains the Police procedure for dealing with encampments.
cy-gb	Mae Canllawiau APCO yn egluro gweithdrefn yr Heddlu ar gyfer ymdrin â gwersylloedd.

en-gb	Public authorities following this path need to be satisfied that they can demonstrate that possession action is a justified and proportionate interference with the rights of the occupants, as enshrined in the European Convention on Human Rights.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau cyhoeddus sy’n dilyn y llwybr hwn fod yn fodlon y gallant ddangos bod camau meddiant yn ymyrraeth gyfiawn a chymesur ar hawliau’r meddianwyr fel y cânt eu datgan yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

en-gb	Proper welfare assessments should help in this regard.
cy-gb	Dylai asesiadau lles priodol helpu yn hyn o beth.

en-gb	If possession action is to be taken against the unauthorised encampment, occupiers will be served with the appropriate documentation relating to the power under which they are being removed.
cy-gb	Os cymerir camau meddiant yn erbyn gwersyll diawdurdod, bydd y meddianwyr yn cael y dogfennau priodol mewn perthynas â’r pŵer a arferir ar gyfer eu symud.

en-gb	This may be the Criminal Justice and Public Order Act 1994 or Civil Procedures Rules Part 55.
cy-gb	Gall hyn olygu naill ai Deddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 neu’r Rheolau Trefniadaeth Sifil Rhan 55.

en-gb	For more information, refer to paragraphs 58-65 and 67 under Section 3 – Legislation and the ‘Summary of Powers’ document at Annex 4.
cy-gb	Am ragor o wybodaeth, gweler paragraffau 58-65 a 67 o dan Adran 3 – y Ddeddfwriaeth a dogfen y Crynodeb o’r Pwerau yn Atodiad 4.

en-gb	If Path 2 is chosen: cost-benefit analysis has shown that maintaining the encampment is the best short-term solution for all.
cy-gb	Os dewisir Llwybr 2, bydd dadansoddiad cost a budd wedi dangos mai cadw’r gwersyll yw’r ateb gorau i bawb yn y tymor byr.

en-gb	All parties should be informed of the decision and encouraged to agree to a voluntary negotiated Code of Conduct.
cy-gb	Dylai pob parti gael gwybod am y penderfyniad a’u hannog i gytuno i God Ymddygiad wedi’i drafod yn wirfoddol.

en-gb	This Code formally explains what is expected of occupiers and, if the Code is violated, provides documentary evidence that occupiers have broken the agreement.
cy-gb	Mae’r Cod hwn yn egluro’n ffurfiol beth a ddisgwylir gan y meddianwyr, ac os caiff y Cod ei dorri, bydd tystiolaeth ddogfennol fod y meddianwyr wedi torri’r cytundeb.

en-gb	The local authority should search for an alternative site if the occupiers plan to stay in the area.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol chwilio am safle amgen os yw’r meddianwyr yn bwriadu aros yn yr ardal.

en-gb	The Code of Conduct template at Annex 1 is intended as a generic example of a negotiated code between the local authority and the encampment occupiers.
cy-gb	Bwriedir i’r templed Cod Ymddygiad yn Atodiad 1 fod yn enghraifft enerig o god wedi’i drafod rhwng yr awdurdod lleol a meddianwyr y gwersyll.

en-gb	The specific requirements of each encampment may require an amended version of this template.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd gofynion penodol pob gwersyll yn galw am fersiwn ddiwygiedig o’r templed hwn.

en-gb	The Code may outline the provision of services, including any arrangements for water supply, refuse and sanitation.
cy-gb	Gall y Cod amlinellu’r gwasanaethau a ddarperir, yn cynnwys unrhyw drefniadau ar gyfer cyflenwi dŵr, casglu sbwriel a glanweithdra.

en-gb	This example suggests that the local authority will provide this access, as anecdotal evidence suggests that clean-up costs are much reduced as a consequence of this provision.
cy-gb	Mae’r enghraifft hon yn awgrymu y bydd yr awdurdod lleol yn darparu’r gwasanaethau hyn gan fod tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu bod costau glanhau’n llawer is o ganlyniad i’r ddarpariaeth hon.

en-gb	As the Code is voluntary, it is not enforceable but it may provide evidence of the character of the occupation during planning enforcement process or possession proceedings.
cy-gb	Gan fod y Cod yn wirfoddol, ni ellir ei orfodi, ond gallai ddarparu tystiolaeth o natur y meddiant yn ystod y broses o gynllunio camau gorfodi neu gamau meddiant.

en-gb	Though it is acceptable to request payment for services that the local authority has opted to provide to occupiers, it should be recognised that some occupiers may not be able to afford to pay.
cy-gb	Er bod gofyn am daliad am y gwasanaethau y mae’r awdurdod lleol wedi dewis eu darparu i’r meddianwyr yn dderbyniol, dylid cydnabod na fydd rhai meddianwyr yn gallu fforddio talu.

en-gb	The local authority should consider whether access to these services can be provided despite costs not being met by occupiers.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol ystyried a ellir darparu’r gwasanaethau hyn er na fydd y costau’n cael eu talu gan y meddianwyr.

en-gb	This is especially relevant where children, elderly, disabled, pregnant or sick individuals are present on the encampment.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o berthnasol os oes plant, pobl oedrannus, anabl, beichiog neu sâl yn y gwersyll.

en-gb	If authorities are not providing waste disposal facilities to an encampment, they should also consider whether occupants can utilise the local Civic Amenity Site with the vehicles they possess.
cy-gb	Os nad yw’r awdurdodau yn darparu cyfleusterau gwaredu gwastraff i wersyll, dylent ystyried gadael i feddianwyr ddefnyddio’r Safle Amwynder Dinesig â’u cerbydau.

en-gb	Information about this service should be provided, where appropriate.
cy-gb	Dylid darparu gwybodaeth am y gwasanaeth hwn lle bo’n briodol.

en-gb	If Path 3 is chosen the local authority’s cost-benefit analysis has identified the current encampment as unsafe or inappropriate but the need for culturally-appropriate accommodation in its area is recognised.
cy-gb	Os dewisir Llwybr 3, bydd dadansoddiad cost a budd yr awdurdod lleol wedi nodi bod y gwersyll cyfredol yn anniogel neu’n anaddas ond bod yr angen am lety priodol yn ddiwylliannol yn ei ardal wedi’i gydnabod.

en-gb	The occupiers may have submitted a homelessness application, which will need to be processed by the local authority.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd y meddianwyr wedi cyflwyno cais digartrefedd y bydd angen i’r awdurdod lleol ei brosesu.

en-gb	For this path to be followed alternative stopping places should be identified and the encampment moved, if only on a temporary basis.
cy-gb	Er mwyn i’r llwybr hwn gael ei ddilyn, dylid clustnodi mannau aros amgen a symud y gwersyll, am gyfnod dros dro yn unig o bosibl.

en-gb	Local authorities should have included a ‘criteria-based’ Gypsy and Traveller sites policy in their local development plan, which would allow the authority to identify appropriate sites in their area when the need arises.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol fod wedi cynnwys polisi safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yn seiliedig ar feini prawf yn eu cynllun datblygu lleol, a fyddai’n galluogi’r awdurdod i glustnodi safleoedd addas yn eu hardal pan fo’r angen yn codi.

en-gb	This should assist the local authority to find temporary stopping places in the short-term and permanent residential sites or transit sites in future.
cy-gb	Dylai hyn gynorthwyo’r awdurdod lleol i ddod o hyd i fannau aros dros dro yn y tymor byr a safleoedd preswyl parhaol neu safleoedd tramwy yn y dyfodol.

en-gb	When making decisions about encampments, local authorities will need to ensure that they follow the process outlined in their protocol and produce decisions that are reasonable, balanced, and proportionate.
cy-gb	Wrth wneud penderfyniadau ynglŷn â gwersylloedd, bydd angen i awdurdodau lleol sicrhau eu bod yn dilyn y broses a amlinellwyd yn eu protocol a chynhyrchu penderfyniadau sy’n rhesymol, yn gytbwys, ac yn gymesur.

en-gb	The local authority unauthorised camping protocol should establish the process and personnel required to make the decision on which path to take in relation to encampments on a case-by-case basis.
cy-gb	Dylai protocol gwersylla diawdurdod yr awdurdod lleol bennu’r broses a’r personél fydd eu hangen i wneud y penderfyniad ynglŷn â pha lwybr i’w ddilyn mewn perthynas â gwersylloedd ar sail pob achos unigol.

en-gb	Whichever path is chosen, the local authority and relevant agencies should document all of their assessments and decision-making processes, including welfare assessments and the assessment of which path to pursue.
cy-gb	Pa lwybr bynnag a ddewisir, dylai’r awdurdod lleol ac asiantaethau perthnasol ddogfennu pob un o’u hasesiadau a’u prosesau gwneud penderfyniadau, yn cynnwys asesiadau lles ac asesu pa lwybr i’w ddilyn.

en-gb	All stakeholders, including local residents, the occupiers, and agencies involved, should be informed of the decision.
cy-gb	Dylid rhoi gwybod i bob rhanddeiliad, yn cynnwys preswylwyr lleol, y meddianwyr, a’r asiantaethau cysylltiedig, ynglŷn â’r penderfyniad.

en-gb	If tolerated, the local authority may wish to revisit the decision about provision of services to the encampment.
cy-gb	Os caiff y gwersyll ei oddef, mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am ailedrych ar y penderfyniad ynglŷn â darparu gwasanaethau i’r gwersyll.

en-gb	The encampment should be monitored to ensure that the negotiated Code of Conduct is not broken and to ensure that problems do not develop in the local community.
cy-gb	Dylid monitro’r gwersyll i wneud yn siŵr nad yw’r Cod Ymddygiad a drafodwyd yn cael ei dorri ac i sicrhau nad oes problemau’n datblygu yn y gymuned leol.

en-gb	There is no formal limit on the duration of tolerated encampments.
cy-gb	Nid oes unrhyw gyfyngiad ffurfiol ar hyd gwersylloedd a oddefir.

en-gb	However, local authorities should make provision of sites where there is identified need for sites.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai awdurdodau lleol ddarparu safleoedd lle ceir angen dynodedig amdanynt.

en-gb	The presence of a long-term tolerated encampment would suggest the need for a permanent site in the area, which local authorities should seek to provide.
cy-gb	Byddai presenoldeb hirdymor gwersyll a oddefir yn awgrymu bod angen safle parhaol yn yr ardal, a dylai’r awdurdod lleol geisio darparu safle o’r fath.

en-gb	Section 6 – Communicating Decisions
cy-gb	Adran 6 – Cyfleu Penderfyniadau

en-gb	Regardless of which decision the Local authority takes, it is crucial that all affected parties are properly informed.
cy-gb	Pa benderfyniad bynnag y daw’r awdurdod lleol iddo, mae’n bwysig i bob parti sy’n cael ei effeithio gael gwybod yn iawn amdano.

en-gb	It is good practice for the SPOC / lead officer to communicate the decision directly to occupiers and local residents / businesses.
cy-gb	Mae’n arfer da i’r Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol gyfleu’r penderfyniad yn uniongyrchol i feddianwyr a phreswylwyr / busnesau lleol.

en-gb	Written briefings could be posted to local residents and businesses explaining the reasons for the decision and how it relates to current legislation, policies and the local situation.
cy-gb	Gellid postio gwybodaeth ysgrifenedig at breswylwyr a busnesau lleol yn egluro’r rhesymau dros y penderfyniad a sut y mae’n berthnasol i’r ddeddfwriaeth, y polisïau, a’r sefyllfa leol ar hyn o bryd.

en-gb	Due to low levels of literacy within Gypsy and Traveller communities, it is good practice to ensure that occupiers are able to read and comprehend the documents that they have been served with.
cy-gb	Oherwydd lefelau isel o lythrennedd ymhlith cymunedau Sipsiwn a Theithwyr, mae’n arfer da i sicrhau bod meddianwyr yn gallu darllen a deall y dogfennau a roddwyd iddynt.

en-gb	This applies equally to accessible possession orders or a negotiated Code of Conduct.
cy-gb	Mae hyn yr un mor wir am orchmynion meddiant hygyrch neu God Ymddygiad wedi’i drafod.

en-gb	The SPOC / lead officer should direct occupiers to Gypsy and Traveller Liaison Officers, if one is employed by the local authority.
cy-gb	Dylai’r Un Pwynt Cyswllt /swyddog arweiniol gyfeirio meddianwyr at Swyddogion Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr, os yw’r awdurdod lleol yn cyflogi swyddogion o’r fath.

en-gb	In areas without this role, local Gypsy or Traveller advocacy groups, local Citizens Advice Bureaux or Regional Equality Councils may be able to help.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle na chânt eu cyflogi, mae’n bosibl y gall grwpiau eiriolaeth lleol ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr, Canolfannau Cyngor ar Bopeth lleol neu Gynghorau Cydraddoldeb Rhanbarthol fod o gymorth.

en-gb	If in any doubt, the SPOC / lead officer should be able to direct occupiers to useful support staff.
cy-gb	Os oes unrhyw amheuaeth, dylai’r Un Pwynt Cyswllt / swyddog arweiniol allu cyfeirio meddianwyr at staff cymorth defnyddiol.

en-gb	Key points of contact between Gypsy and Traveller communities and local services need to be made aware of any possession actions and potential knock-on effects on their service users.
cy-gb	Mae angen i bwyntiau cyswllt allweddol rhwng cymunedau Sipsiwn a Theithwyr a gwasanaethau lleol gael gwybod am unrhyw gamau meddiant a’r effeithiau canlyniadol posibl ar ddefnyddwyr eu gwasanaethau.

en-gb	It is recommended that Traveller Education Services, Health Visitors and any support group involved, in particular, are informed so that they are able to support the families effectively.
cy-gb	Argymhellir y dylid rhoi gwybod yn benodol i’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr, Ymwelwyr Iechyd ac unrhyw grwpiau cymorth sy’n gysylltiedig, iddynt allu cynorthwyo’r teuluoedd yn effeithiol.

en-gb	If the decision is to evict the occupiers, the local authority may also wish to notify neighbouring local authorities to alert them to the possibility of unauthorised encampments in their area.
cy-gb	Os penderfynir troi’r meddianwyr allan, mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am roi gwybod i awdurdodau lleol cyfagos hefyd i’w rhybuddio ynglŷn â’r posibilrwydd o wersylloedd diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	It is important that local authorities inform the landowner, if it is another public body, of its decision to take possession action or not.
cy-gb	Mae’n bwysig i awdurdodau lleol roi gwybod i’r tirfeddiannwr, os mai corff cyhoeddus arall ydyw, ynglŷn â’i benderfyniad i roi camau meddiant ar waith neu beidio.

en-gb	Local authorities should consider publishing their reasoning for any actions taken in response to unauthorised camping.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol ystyried cyhoeddi eu rhesymau dros unrhyw gamau a gymerir mewn ymateb i wersylla diawdurdod.

en-gb	This document would make the case for the decision that has been reached by balancing the legal obligations of public authorities to both occupiers and local residents or businesses.
cy-gb	Byddai’r ddogfen hon yn gwneud achos dros y penderfyniad a wnaed drwy gydbwyso dyletswyddau cyfreithiol awdurdodau cyhoeddus tuag at y meddianwyr a phreswylwyr neu fusnesau lleol.

en-gb	By publishing this reasoning, local authorities can avoid accusations from either side that their decision was biased in some way.
cy-gb	Trwy gyhoeddi’r rhesymau, gall awdurdodau lleol osgoi cyhuddiadau gan y naill ochr a’r llall fod eu penderfyniad yn rhagfarnllyd mewn unrhyw fodd.

en-gb	Transparent communication of the reasons why an encampment has been tolerated or evicted may lead to greater public understanding of what considerations need to be addressed and may possibly reduce community tension.
cy-gb	Gallai tryloywder wrth gyfleu’r rhesymau pam y goddefir gwersyll, neu pam y cafodd ei droi allan, arwain at wella dealltwriaeth y cyhoedd o’r hyn sy’n rhaid ei ystyried a lleihau tensiynau cymunedol o bosibl.

en-gb	Liaising with the police and other appropriate bodies on a multi- agency media strategy may be sensible where an encampment has received considerable news coverage.
cy-gb	Gallai wneud synnwyr i awdurdod gydgysylltu â’r Heddlu a chyrff priodol eraill ar strategaeth amlasiantaethol ar gyfer delio â’r cyfryngau pan fo gwersyll wedi cael cryn dipyn o sylw ar y newyddion.

en-gb	Section 7 – Local Strategies
cy-gb	Adran 7 – Strategaethau Lleol

en-gb	The Welsh Government recommends that all local and public authorities adopt their own protocol for dealing with unauthorised encampments.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn argymell y dylai pob awdurdod lleol a chyhoeddus fabwysiadu ei brotocol ei hun ar gyfer ymdrin â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	By having this in place, it can help to ensure a fair and consistent approach to the issues of unauthorised encampment.
cy-gb	Bydd cael protocol ar waith yn helpu i sicrhau dull teg a chyson o weithredu ar faterion yn ymwneud â gwersyll diawdurdod.

en-gb	Developing a Strategy
cy-gb	Datblygu Strategaeth

en-gb	It is usually impossible to predict just where and when an unauthorised encampment will occur.
cy-gb	Fel arfer, nid yw’n bosibl rhagweld ble a phryd yn union y bydd gwersyll diawdurdod yn digwydd.

en-gb	However, a purely reactive response to encampments as they arise is both inefficient and ineffective.
cy-gb	Fodd bynnag, mae ymateb cwbl adweithiol i wersylloedd wrth iddynt ddigwydd yn ffordd aneffeithlon ac aneffeithiol o fynd ati.

en-gb	Local authorities, police forces and other bodies need to agree and be clear how they will respond to an encampment in a specific area, who will take the lead in what circumstances, and who else will be involved.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau lleol, heddluoedd a chyrff eraill gytuno a bod yn eglur ynglŷn â sut y byddant yn ymateb i wersyll mewn ardal benodol, pwy fydd yn arwain ym mha amgylchiadau, a phwy arall fydd ynghlwm â’r mater.

en-gb	To be effective, this information should be clearly set out in an unauthorised encampments strategy and protocol.
cy-gb	I fod yn effeithiol, dylid nodi’r wybodaeth hon yn eglur mewn strategaeth a phrotocol ar gyfer gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	It is recommended that the strategy is developed through consultation with all key stakeholders to ensure that it is agreed and effective; and it should seek to balance the rights, responsibilities and legitimate expectations of the travelling and settled communities.
cy-gb	Argymhellir bod y strategaeth yn cael ei datblygu drwy ymgynghori â phob rhanddeiliad allweddol i sicrhau ei bod wedi’i chytuno ac yn effeithiol, a dylai geisio cydbwyso hawliau, cyfrifoldebau a disgwyliadau cyfreithlon y gymuned deithiol a’r gymuned sefydlog.

en-gb	Objectives of an Unauthorised Camping Strategy
cy-gb	Amcanion Strategaeth ar Wersylla Diawdurdod

en-gb	The key objectives in a strategy for unauthorised encampments might include:
cy-gb	Gallai prif amcanion strategaeth ar wersylloedd diawdurdod gynnwys y canlynol:

en-gb	Eliminating or at least minimising problems and avoiding the need to respond on a crisis basis by advance planning.
cy-gb	Dileu neu o leiaf leihau problemau ac osgoi’r angen i ymateb ar sail argyfwng drwy gynllunio ymlaen llaw.

en-gb	Ensuring that the needs, legitimate expectations and human rights of all parties – Gypsies and Travellers, landowners and the settled community – are considered.
cy-gb	Sicrhau bod anghenion, disgwyliadau cyfreithlon a hawliau dynol pob parti – Sipsiwn a Theithwyr, tirfeddianwyr a’r gymuned sefydlog – yn cael eu hystyried.

en-gb	Setting a framework within which clear, consistent and appropriate decisions can be made in a transparent manner, to comply with the law.
cy-gb	Gosod fframwaith ar gyfer gwneud penderfyniadau eglur, cyson a phriodol mewn modd tryloyw, i gydymffurfio â’r gyfraith.

en-gb	Linking the approach to unauthorised camping firmly to other strategies and policies affecting Gypsies and Travellers (site provision, planning, health, education, housing etc).
cy-gb	Cysylltu’r dull o ymdrin â gwersylla diawdurdod yn gadarn â strategaethau a pholisïau eraill sy’n effeithio ar Sipsiwn a Theithwyr (darparu safleoedd, cynllunio, iechyd, addysg, tai ac ati).

en-gb	Involving all those with an interest in the process of developing the strategy.
cy-gb	Cynnwys pawb sydd â diddordeb yn y broses o ddatblygu’r strategaeth.

en-gb	Clarifying roles and responsibilities, including establishing who will co-ordinate responses and who will make the key decisions.
cy-gb	Egluro swyddogaethau a chyfrifoldebau, yn cynnwys pennu pwy fydd yn cydlynu ymatebion a phwy fydd yn gwneud y prif benderfyniadau.

en-gb	Ensuring the prevention and detection of anti-social behaviour and crime, and effective enforcement against perpetrators.
cy-gb	Sicrhau bod ymddygiad gwrthgymdeithasol a throseddu’n cael eu hatal a’u datgelu, a dwyn camau gorfodi effeithiol yn erbyn y sawl sy’n eu cyflawni.

en-gb	Each local strategy will have its own objectives.
cy-gb	Bydd gan bob strategaeth leol ei hamcanion ei hun.

en-gb	Formulating the Strategy
cy-gb	Ffurfio’r Strategaeth

en-gb	Taking the Lead
cy-gb	Arwain y Blaen

en-gb	Local authorities should take the lead in formulating the strategy, being responsible for overseeing and monitoring its implementation, and for ensuring that the process is driven forward.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol arwain y blaen wrth ffurfio’r strategaeth, gan ysgwyddo cyfrifoldeb am ei oruchwylio a monitro ei weithrediad, ac am sicrhau bod y broses yn cael ei symud yn ei blaen.

en-gb	The process of producing a strategy involves a number of key stages and these might include:
cy-gb	Mae’r broses o gynhyrchu strategaeth yn cynnwys nifer o gamau allweddol a gall y rhain gynnwys:

en-gb	Appoint a lead officer or Single Point of Contact (SPOC).
cy-gb	Penodi swyddog arweiniol neu Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Set up a strategy working group, with adequate support/resources and ensuring key players are involved and ensuring liaison with other services.
cy-gb	Sefydlu gweithgor strategaeth, gyda digon o gymorth/adnoddau, sicrhau bod y prif chwaraewyr yn rhan o’r broses a sicrhau cydgysylltiad â gwasanaethau eraill.

en-gb	Set up consultation procedures/mechanisms.
cy-gb	Sefydlu gweithdrefnau/systemau ymgynghori.

en-gb	Ensure consistency with other strategies.
cy-gb	Sicrhau cysondeb â strategaethau eraill.

en-gb	Review information from evidence gathering stage on the assessment of needs, existing provision and gaps in services/provision.
cy-gb	Adolygu gwybodaeth o’r cam casglu tystiolaeth ar yr asesiad o anghenion, y ddarpariaeth bresennol a bylchau yn y gwasanaethau/ y ddarpariaeth.

en-gb	Plan new services/improve existing ones, through joint working.
cy-gb	Cynllunio gwasanaethau newydd/gwella rhai sy’n bodoli eisoes, drwy weithio ar y cyd.

en-gb	Implement the programme.
cy-gb	Gweithredu’r rhaglen.

en-gb	Monitor/evaluate/review.
cy-gb	Monitro/gwerthuso/adolygu.

en-gb	Who should be Involved?
cy-gb	Pwy ddylai fod yn rhan o’r broses?

en-gb	While local authorities take the lead, it is essential that many others are involved in the process and are willing to sign up to the strategy when it is agreed and published.
cy-gb	Er mai awdurdodau lleol sy’n arwain y blaen, mae’n hanfodol cynnwys llawer o rai eraill yn y broses a’u bod yn barod i gefnogi’r strategaeth pan gaiff ei chytuno a’i chyhoeddi.

en-gb	Generating commitment among participants is an important part of the strategy building process.
cy-gb	Mae creu ymrwymiad ymhlith cyfranogwyr yn rhan bwysig o’r broses o adeiladu strategaeth.

en-gb	Gaining participation from the local Health Board, Police force, Gypsies and Travellers themselves as well as advocacy groups who support them, Community Cohesion Co-ordinators, Community Safety officers, and local Councillors responsible for Gypsy and Traveller encampments, will strengthen the local authority’s capacity to respond effectively to the situation and ensure that the services of other participations are accessible by occupiers and the settled community.
cy-gb	Bydd ennyn cyfranogiad y Bwrdd Iechyd lleol, yr Heddlu, Sipsiwn a Theithwyr eu hunain yn ogystal â grwpiau eiriolaeth sy’n eu cefnogi, cydgysylltwyr cydlyniant Cymunedol, swyddogion Diogelwch Cymunedol, a Chynghorwyr lleol sy’n gyfrifol am wersylloedd Sipsiwn a Theithwyr, yn cryfhau gallu’r awdurdod lleol i ymateb yn effeithiol i’r sefyllfa a sicrhau bod modd i feddianwyr a’r gymuned sefydlog wneud defnydd o wasanaethau’r asiantaethau eraill sy’n rhan o’r broses.

en-gb	Other organisations, such as Natural Resources Wales, or private landowners could be involved in this multi-agency way of working when the circumstances are appropriate.
cy-gb	Gellid cynnwys sefydliadau eraill, megis Cyfoeth Naturiol Cymru, neu dirfeddianwyr preifat yn y ffordd amlddisgyblaethol hon o weithio o dan yr amgylchiadau priodol.

en-gb	Local authorities should also consider working on a regional basis to ensure that their approach to unauthorised camping and site provision is consistent.
cy-gb	Hefyd, dylai awdurdodau lleol ystyried gweithio ar sail ranbarthol i sicrhau cysondeb o ran eu dull o weithredu mewn perthynas â gwersylla diawdurdod a darparu safleoedd.

en-gb	North Wales Gypsy & Traveller Coordination Group
cy-gb	Grŵp Cydgysylltu Sipsiwn a Theithwyr Gogledd Cymru

en-gb	The Group was established after the conclusion of the North Wales Gypsy- Traveller Accommodation Needs Assessment.
cy-gb	Sefydlwyd y Grŵp ar ôl i’r Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr Gogledd Cymru ddod i ben.

en-gb	The group aims to take responsibility for coordination and oversight of the planning, monitoring and evaluation of activities focused on the Gypsy and Traveller community across the six counties and the Snowdonia National Park Authority.
cy-gb	Nod y grŵp yw cymryd cyfrifoldeb am gydgysylltu a goruchwylio’r gwaith o gynllunio, monitor a gwerthuso gweithgareddau’n canolbwyntio ar y gymuned Sipsiwn a Theithwyr ar draws y chwe sir ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri.

en-gb	To date the group have discussed a unified needs assessment process; approaches to Gypsy and Traveller policies within Local Development Plans; and establishing a rolling needs assessment.
cy-gb	Hyd yn hyn, mae’r grŵp wedi trafod proses asesu anghenion unedig; dulliau o gynnwys polisïau Sipsiwn a Theithwyr mewn Cynlluniau Datblygu Lleol; a sefydlu asesiad treigl o anghenion.

en-gb	Elements to be Included in the Strategy
cy-gb	Elfennau i’w cynnwys yn y Strategaeth

en-gb	There are a number of elements that could be included in the local strategy, many of which are laid out in this document.
cy-gb	Ceir nifer o elfennau y gellid eu cynnwys yn y strategaeth leol, ac mae llawer ohonynt wedi’u disgrifio yn y ddogfen hon.

en-gb	The legislative background.
cy-gb	Y cefndir deddfwriaethol

en-gb	Local information on which the strategy is based, for example, the Gypsy and Traveller Accommodation Needs Assessments (GTAA), the Bi-Annual Caravan Count data, local figures for unauthorised encampments (including police figures) and any recurring encampment information etc.
cy-gb	Gwybodaeth leol y seilir y strategaeth arni, er enghraifft, yr Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr (GTAA), data chwe-misol y Cyfrif Carafannau, nifer y gwersylloedd diawdurdod yn lleol (yn cynnwys ffigurau’r heddlu) ac unrhyw wybodaeth gylchol am wersylloedd ac ati.

en-gb	Local information on the current level and locations of authorised sites.
cy-gb	Gwybodaeth leol am nifer a lleoliadau cyfredol safleoedd awdurdodedig.

en-gb	The approach to be taken when informed of an unauthorised encampment, including the appointment of a lead officer or Single Point of Contact (SPOC).
cy-gb	Y dull o weithredu wrth gael gwybod am wersyll diawdurdod, yn cynnwys pennu swyddog arweiniol neu Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Protocol for the sharing of information with other agencies and for contacting / involving / informing other relevant agencies.
cy-gb	Protocol ar gyfer rhannu gwybodaeth ag asiantaethau eraill ac ar gyfer cysylltu ag asiantaethau perthnasol eraill, eu cynnwys a’u hysbysu.

en-gb	The approach to be taken when entering an unauthorised encampment, setting out the roles and statutory responsibilities of all involved, the assessments to be undertaken and possible courses of action.
cy-gb	Y dull o weithredu wrth fynd i mewn i wersyll diawdurdod, gan nodi swyddogaethau a chyfrifoldebau statudol pawb sy’n gysylltiedig, yr asesiadau i’w cynnal a chamau gweithredu posibl.

en-gb	Arrangements for eviction.
cy-gb	Trefniadau ar gyfer troi allan.

en-gb	Protocol for informing neighbouring authorities of families being “moved on”.
cy-gb	Protocol ar gyfer rhoi gwybod i awdurdodau cyfagos fod teuluoedd yn cael eu ‘symud ymlaen’.

en-gb	Resources, constraints, and possible risks to being able to implement the strategy.
cy-gb	Adnoddau, cyfyngiadau a risgiau posibl i allu gweithredu’r strategaeth.

en-gb	This should also identify any training required for officers dealing with unauthorised encampments.
cy-gb	Dylai hyn nodi unrhyw hyfforddiant angenrheidiol i swyddogion sy’n ymdrin â gwersylloedd diawdurdod hefyd.

en-gb	Monitoring and review period for the strategy.
cy-gb	Monitro a chyfnod adolygu ar gyfer y strategaeth.

en-gb	Section 8 – Evaluation of the Guidance
cy-gb	Adran 8 – Gwerthuso’r Canllawiau

en-gb	The Welsh Government is committed to evaluating the impact of this Guidance to check:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i werthuso effaith y Canllawiau hyn i weld:

en-gb	the extent to which local authorities have adopted the guidance; and
cy-gb	i ba raddau y mae awdurdodau lleol wedi mabwysiadu’r canllawiau;

en-gb	its effectiveness in bringing about improvements on the ground.
cy-gb	ei effeithiolrwydd yn creu gwelliannau ar lawr gwlad.

en-gb	In the light of the evaluation – and changing circumstances – further guidance may be issued in future as appropriate.
cy-gb	Yng ngoleuni’r gwerthusiad – ac amgylchiadau newidiol – mae’n bosibl y bydd canllawiau pellach yn cael eu cyhoeddi yn y dyfodol fel y bo’n briodol.

en-gb	The Welsh Government will informally evaluate progress against these objectives on an on-going basis.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gwerthuso cynnydd yn anffurfiol yn erbyn yr amcanion hyn ar sail barhaus.

en-gb	A formal review will take place in 2017.
cy-gb	Bydd adolygiad ffurfiol yn cael ei gynnal yn 2017.

en-gb	The Welsh Government’s Fairer Futures Division will be pleased to receive comments on the guidance and suggestions for ways in which it might be improved.
cy-gb	Bydd Is-adran Dyfodol Tecach Llywodraeth Cymru yn falch o dderbyn sylwadau ar y canllawiau ac awgrymiadau ynglŷn â sut y gellid eu gwella.

en-gb	The address is:
cy-gb	Dyma’r cyfeiriad:

en-gb	Fairer Futures Division
cy-gb	Yr Is-adran Dyfodol Tecach

en-gb	Merthyr Tydfil, CF48 1UZ
cy-gb	Swyddfa Rhyd-y-car Merthyr Tudful, CF48 1UZ

en-gb	Annex 1
cy-gb	Atodiad 1

en-gb	Negotiated Code of Conduct for Tolerated Stopping You and your family (insert name ) have been permitted
cy-gb	Cod Ymddygiad wedi’i drafod ar gyfer gwersylloedd a oddefir Rydych chi a’ch teulu (rhowch enw ) wedi cael caniatâd i

en-gb	to remain on this land as a tolerated but unauthorised Gypsy or Traveller Encampment for a period of …………… Until …………….
cy-gb	aros ar y tir hwn fel gwersyll Sipsiwn neu Deithwyr a oddefir am gyfnod o …………… hyd nes …………….

en-gb	This is because………………………………………
cy-gb	Y rheswm am hyn yw ………………………………………

en-gb	By staying on this land you are agreeing to this negotiated Code of Conduct which explains the standard of behaviour which is expected of you and your family.
cy-gb	Trwy aros ar y tir hwn, rydych yn cytuno i’r Cod Ymddygiad hwn sydd wedi’i drafod ac sy’n egluro’r safon ymddygiad sy’n ddisgwyliedig gennych chi a’ch teulu.

en-gb	You are expected to treat the land you have occupied and the surrounding neighbours with respect.
cy-gb	Mae disgwyl i chi drin y tir rydych chi wedi’i feddiannu a’r cymdogion o’ch cwmpas â pharch.

en-gb	You must also respect the rights and freedom of those who also wish or need to use the land.
cy-gb	Rhaid i chi hefyd barchu hawliau a rhyddid pobl sydd eisiau, neu angen, defnyddio’r tir hefyd.

en-gb	You have been permitted to park your caravan and vehicles on a particular area of land.
cy-gb	Rydych chi wedi cael caniatâd i barcio eich carafán a cherbydau ar ddarn penodol o dir.

en-gb	You must not camp on any land other than that which you have been given permission to remain on.
cy-gb	Ni ddylech wersylla ar unrhyw dir ac eithrio’r tir y cawsoch ganiatâd i aros arno.

en-gb	Camping on other publicly used land, such as parks, school fields, car parks or play areas, may lead to immediate eviction action.
cy-gb	Gallai gwersylla ar unrhyw dir cyhoeddus arall, er enghraifft parciau, caeau ysgol, meysydd parcio neu fannau chwarae, arwain at gamau troi allan ar unwaith.

en-gb	You must not force entry onto any other part of the land or buildings on the land.
cy-gb	Ni ddylech geisio mynediad trwy rym i unrhyw ran arall o’r tir neu adeiladau ar y tir.

en-gb	Be careful not to cause any damage to the land itself or property on it including fencing or boundary walls, fixtures or fittings.
cy-gb	Gofalwch beidio ag achosi unrhyw ddifrod i’r tir ei hun neu eiddo arno yn cynnwys ffensys neu waliau terfyn, gosodiadau a ffitiadau.

en-gb	This includes any flood defences or defences to prevent trespassing.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys amddiffynfeydd rhag llifogydd neu rwystrau i atal tresmasu.

en-gb	Particular care should be taken not to cause damage to parks, woodlands, school fields, or play areas.
cy-gb	Dylech gymryd gofal arbennig i beidio ag achosi difrod i barciau, coetiroedd, caeau ysgol neu fannau chwarae.

en-gb	Vehicles should not be driven on footpaths or highways not designed for road vehicles.
cy-gb	Ni ddylech yrru cerbydau ar lwybrau troed neu briffyrdd na chawsant eu llunio ar gyfer cerbydau ffordd.

en-gb	Doing this could put others at risk and is unlawful.
cy-gb	Gallai gwneud hynny greu perygl i eraill ac mae’n anghyfreithlon.

en-gb	Vehicles and caravans should also be parked in a way that does not block access for other people who want to pass or to public facilities.
cy-gb	Hefyd, dylech barcio cerbydau a charafanau mewn ffordd nad yw’n rhwystro mynediad i bobl eraill sydd eisiau pasio neu i gyfleusterau cyhoeddus.

en-gb	Dumping, tipping rubbish or placing waste materials or trade waste such as rubble or tree cuttings on this land may lead to eviction proceedings.
cy-gb	Gallai dympio, tipio sbwriel neu osod deunydd gwastraff neu wastraff masnachol fel rwbel neu doriadau coed ar y tir hwn arwain at gamau troi allan.

en-gb	Please use bins that are provided for domestic waste or dispose of trade waste at the local Civic Amenity Site (local tip).
cy-gb	Defnyddiwch y biniau sydd wedi’u darparu ar gyfer gwastraff domestig neu gallwch gael gwared ar wastraff masnachol yn y Safle Amwynder Dinesig (y tip) lleol.

en-gb	Burning of commercial or domestic waste is not allowed on this site.
cy-gb	Ni chaniateir llosgi gwastraff masnachol na domestig ar y safle hwn.

en-gb	Open fires will only be permitted where basic fire safety is observed and agreed with the local authority / fire service.
cy-gb	Dim ond os dilynwch gamau diogelwch tân sylfaenol y caniateir tanau agored, drwy gydsyniad yr awdurdod lleol / gwasanaeth tân.

en-gb	You must not dispose of or deposit any human waste on this site.
cy-gb	Ni ddylech gael gwared ar, na gosod carthion dynol ar y safle hwn.

en-gb	You will be issued with a portable toilet.
cy-gb	Bydd toiled symudol yn cael ei ddarparu ar eich cyfer.

en-gb	You will be provided with access to water supply.
cy-gb	Bydd cyflenwad dŵr yn cael ei ddarparu ar eich cyfer.

en-gb	Abuse, harassment or intimidation of any person using this land lawfully will not be tolerated.
cy-gb	Ni oddefir i neb ddifrïo, bygwth nac aflonyddu ar unrhyw berson sy’n defnyddio’r tir hwn yn gyfreithlon.

en-gb	The local authority asks that those who are willing and able to pay for received services (portable toilet, water supply, bins) notify the local authority and pay.
cy-gb	Mae’r awdurdod lleol yn gofyn i bobl sy’n barod ac yn abl i dalu am y gwasanaethau a gânt (toiled symudol, cyflenwad dŵr, biniau) roi gwybod i’r awdurdod lleol a thalu.

en-gb	Services may be withdrawn if they are being used inappropriately.
cy-gb	Gallai’r gwasanaethau ddod i ben os cânt eu defnyddio’n amhriodol.

en-gb	You must ensure the welfare of other occupiers and animals, as far as reasonably practicable.
cy-gb	Rhaid i chi sicrhau lles y meddianwyr eraill ac anifeiliaid cyn belled ag sy’n rhesymol yn ymarferol.

en-gb	Initial Encampment Assessment
cy-gb	Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll

en-gb	Date of Assessment
cy-gb	Dyddiad yr Asesiad

en-gb	Time of Assessment
cy-gb	Amser yr Asesiad

en-gb	Assessor/s
cy-gb	Asesydd/wyr

en-gb	Response
cy-gb	Ymateb

en-gb	Comments/ Follow Up
cy-gb	Sylwadau/Camau dilynol

en-gb	1.
cy-gb	1.

en-gb	Location of Encampment
cy-gb	Lleoliad y gwersyll

en-gb	Landowner Identified
cy-gb	Y tirfeddiannwr dynodedig

en-gb	Landowner Complaint Made
cy-gb	Cwyn a wnaed gan y tirfeddiannwr

en-gb	Number of Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr

en-gb	How many Men?
cy-gb	Faint o ddynion?

en-gb	How many Women?
cy-gb	Faint o fenywod?

en-gb	How many Children (under 18)?
cy-gb	Faint o blant (o dan 18)?

en-gb	Number of Vehicles How many Cars and Vans?
cy-gb	Nifer y cerbydau Faint o geir a faniau?

en-gb	Any other vehicles?
cy-gb	Unrhyw gerbydau eraill?

en-gb	Number of Caravans
cy-gb	Nifer y carafanau

en-gb	Number of Animals and general welfare conditions
cy-gb	Nifer yr anifeiliaid a’u lles cyffredinol

en-gb	Damage to Land Evident
cy-gb	Difrod amlwg i dir

en-gb	Existing state of land:
cy-gb	Cyflwr presennol y tir:

en-gb	Any damage caused by gaining entry:
cy-gb	Difrod a achoswyd wrth geisio mynediad i’r tir:

en-gb	Litter or Waste Present
cy-gb	Sbwriel neu wastraff sy’n bresennol

en-gb	Immediate Welfare Issues Identified
cy-gb	Materion lles uniongyrchol a nodwyd 

en-gb	May include: pregnancy, elderly people, sickness, disability, receiving urgent, planned or a course of medical treatment, children close to exam period
cy-gb	Gallai gynnwys: beichiogrwydd, pobl oedrannus, salwch, anabledd, yn derbyn cwrs o driniaeth feddygol – brys neu wedi’i drefnu, plant yn agos at gyfnod arholiadau

en-gb	Impact of encampment to public, neighbours or Landowner
cy-gb	Effaith y gwersyll ar y cyhoedd, cymdogion neu’r tirfeddiannwr

en-gb	Environmental impact?
cy-gb	Effaith amgylcheddol?

en-gb	(Is this a Site of Special Scientific Interest, in a flood risk area, contaminated land, protected species known, risk of polluted watercourses?
cy-gb	(A yw’n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, mewn ardal lle ceir perygl mawr o lifogydd, yn dir halogedig, yn dir lle y gwyddys bod rhywogaethau a warchodir yn bresennol, perygl o gyrsiau dŵr wedi’u llygru?

en-gb	Consult Natural Resources Wales)
cy-gb	Ymgynghorer â Cyfoeth Naturiol Cymru)

en-gb	Survey of Occupants
cy-gb	Arolwg o’r Meddianwyr

en-gb	Have you stayed in this area before?
cy-gb	A ydych chi wedi aros yn yr ardal hon o’r blaen?

en-gb	Where?
cy-gb	Ble?

en-gb	When?
cy-gb	Pryd?

en-gb	Any problems encountered?
cy-gb	A brofoch chi unrhyw drafferthion?

en-gb	Reasons for this stay?
cy-gb	Rhesymau dros aros y tro yma?

en-gb	There may be multiple reasons, including:
cy-gb	Gallai fod rhesymau lluosog, yn cynnwys:

en-gb	Passing through, Local to the area, Work in the area, No authorised pitch, Family event, Visiting/ Holiday, Illness, Hospital Visit, Other.
cy-gb	Pasio drwy’r ardal, lleol i’r ardal, gweithio yn yr ardal, dim llain awdurdodedig, digwyddiad teuluol, ymweld/ ar wyliau, salwch, ymweliad ysbyty, arall.

en-gb	Date of arrival?
cy-gb	Dyddiad cyrraedd?

en-gb	How long are you expecting to stay here?
cy-gb	Am faint rydych chi’n disgwyl aros yma?

en-gb	Are you expecting more people to arrive?
cy-gb	A ydych chi’n disgwyl i ragor o bobl gyrraedd?

en-gb	How many?
cy-gb	Faint?

en-gb	Do you have permanent accommodation (pitch or bricks and mortar) anywhere else?
cy-gb	A oes gennych chi lety parhaol (llain neu frics a morter) yn rhywle arall?

en-gb	Do you want permanent accommodation (pitch or bricks and mortar) in the area?
cy-gb	A ydych chi eisiau llety parhaol (llain neu frics a morter) yn yr ardal?

en-gb	Do you want to discuss your options with a housing advice officer?
cy-gb	A ydych chi eisiau trafod eich opsiynau â swyddog cyngor ar dai?

en-gb	Are you seeking a transit pitch in the area?
cy-gb	A ydych chi’n chwilio am lain tramwy yn yr ardal?

en-gb	Are you willing and able to pay for services on this encampment?
cy-gb	A ydych chi’n barod ac yn abl i dalu am wasanaethau yn y gwersyll hwn?

en-gb	(provide estimated cost; services should not be withheld purely due to lack of payment)
cy-gb	(rhowch amcangyfrif o’r gost; ni ddylid ymatal rhag darparu gwasanaethau oherwydd diffyg taliadau’n unig)

en-gb	Toilets:
cy-gb	Toiledau:

en-gb	Water:
cy-gb	Dŵr:

en-gb	Refuse:
cy-gb	Sbwriel:

en-gb	Other:
cy-gb	Arall:

en-gb	Are there school age children on site?
cy-gb	A oes plant o oedran ysgol ar y safle?

en-gb	Are they accessing school?
cy-gb	A ydynt yn mynychu ysgol?

en-gb	Initial Assessment
cy-gb	Asesiad Cychwynnol

en-gb	Are there urgent concerns that may necessitate possession action?
cy-gb	A oes pryderon brys a allai ei gwneud hi’n ofynnol rhoi camau meddiant ar waith?

en-gb	May include: obstruction, health and safety concerns e.g. dangerous place to stop, damage to land, threats or violence
cy-gb	Gallai gynnwys: rhwystr, pryderon iechyd a diogelwch e.e. man peryglus i aros, difrod i dir, bygythiadau neu drais

en-gb	Agreement that information collected is correct
cy-gb	Cytuno bod y wybodaeth a gasglwyd yn gywir

en-gb	Signature of occupier
cy-gb	Llofnod meddiannydd

en-gb	Date:
cy-gb	Dyddiad:

en-gb	Signature of lead officer
cy-gb	Llofnod y swyddog arweiniol

en-gb	Welfare Assessment
cy-gb	Asesiad Lles

en-gb	Location of Encampment
cy-gb	Lleoliad y Gwersyll

en-gb	Initial Encampment Assessment Completed?
cy-gb	A gwblhawyd yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll?

en-gb	Date
cy-gb	Dyddiad

en-gb	Names and Positions of Assessors
cy-gb	Enwau a swyddi’r aseswyr

en-gb	At least TWO assessors required
cy-gb	Rhaid bod o leiaf DDAU asesydd

en-gb	Location of Encampment/Address
cy-gb	Lleoliad y gwersyll/Cyfeiriad

en-gb	Map or Grid References
cy-gb	Cyfeirnod map neu grid

en-gb	When was the last encampment on this land?
cy-gb	Pryd oedd y gwersyll diwethaf ar y tir hwn?

en-gb	(if known)
cy-gb	(os gwyddys)

en-gb	Were services provided to the site?
cy-gb	A ddarparwyd gwasanaethau ar gyfer y safle?

en-gb	If so what services?
cy-gb	Os felly, pa wasanaethau?

en-gb	May include:
cy-gb	Gallai gynnwys:

en-gb	Water, Refuse/Skips, Toilets
cy-gb	Dŵr, Sbwriel/Sgipiau, Toiledau

en-gb	Were services paid for?
cy-gb	A dalwyd am y gwasanaethau?

en-gb	(only applicable if these are the same occupants)
cy-gb	(dim ond yn berthnasol os mai’r un meddianwyr yw’r rhain)

en-gb	Date informed of encampment
cy-gb	Dyddiad y cafwyd gwybod am y gwersyll

en-gb	How was the report made?
cy-gb	Sut y rhoddwyd gwybod?

en-gb	By Who?
cy-gb	Gan bwy?

en-gb	How was access gained by assessors?
cy-gb	Sut y cafodd yr aseswyr fynediad i’r gwersyll?

en-gb	Condition of Site Compare to condition at time of Initial Encampment
cy-gb	Cyflwr y Safle Cymharwch â’i gyflwr ar adeg yr Asesiad

en-gb	Assessment
cy-gb	Cychwynnol o’r Gwersyll

en-gb	Group Origin (if known)
cy-gb	Tarddiad y grŵp (os gwyddys)

en-gb	Romani Gypsies, Roma, Irish Travellers etc.
cy-gb	Sipsiwn Romani, Roma, Teithwyr Gwyddelig ac ati

en-gb	Number of Family Groups
cy-gb	Nifer y grwpiau teuluol

en-gb	It may be that the encampment is one extended family
cy-gb	Efallai mai un teulu estynedig yw’r gwersyll

en-gb	Number of Adult Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr sy’n oedolion

en-gb	Male:
cy-gb	Dynion:

en-gb	Female:
cy-gb	Menywod:

en-gb	Number of Child Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr sy’n blant

en-gb	0-5:
cy-gb	0-5:

en-gb	Static:
cy-gb	Sefydlog:

en-gb	Tourer size:
cy-gb	Maint teithio:

en-gb	Motor Homes:
cy-gb	Cartrefi modur:

en-gb	Other (describe):
cy-gb	Arall (disgrifiwch):

en-gb	Number of other vehicles
cy-gb	Nifer y cerbydau eraill

en-gb	Cars:
cy-gb	Ceir:

en-gb	Vans:
cy-gb	Faniau:

en-gb	Lorries:
cy-gb	Lorïau:

en-gb	Number and Type of Animals
cy-gb	Nifer a Mathau o Anifeiliaid

en-gb	Please note whether these are tethered and any welfare concerns
cy-gb	Noder a yw’r rhain ar dennyn ac unrhyw bryderon lles

en-gb	Reason for encampment?
cy-gb	Rheswm dros y gwersyll?

en-gb	Expected duration of stay?
cy-gb	Hyd disgwyliedig yr arhosiad?

en-gb	Services provided at encampment?
cy-gb	Gwasanaethau a ddarperir yn y gwersyll?

en-gb	Welfare Issues
cy-gb	Materion Lles

en-gb	Are any women pregnant?
cy-gb	A oes unrhyw rai o’r menywod yn feichiog?

en-gb	Yes/ No
cy-gb	Oes/ Nag oes

en-gb	Name
cy-gb	Enw

en-gb	DOB
cy-gb	Dyddiad Geni

en-gb	Due Date
cy-gb	Dyddiad Esgor

en-gb	Concerns
cy-gb	Pryderon

en-gb	Doctor/ Practice
cy-gb	Meddyg/Practis

en-gb	Receiving Urgent, Local Medical Treatment
cy-gb	Derbyn Triniaeth Frys, Triniaeth Feddygol Leol

en-gb	Is the resident in good health generally?
cy-gb	A yw iechyd y preswylydd yn gyffredinol dda?

en-gb	A health professional may be required to give an accurate assessment in regards to being ‘moved on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i weithiwr iechyd proffesiynol roi asesiad manwl mewn perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	Overall assessment of condition.
cy-gb	Asesiad o gyflwr cyffredinol.

en-gb	Health professionals may need to be consulted with regard to ‘moving on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	A health professional may be required to give an accurate assessment with regard to being ‘moved
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i weithiwr iechyd proffesiynol roi asesiad manwl mewn perthynas â

en-gb	on’.
cy-gb	‘symud ymlaen’.

en-gb	Overall assessment of
cy-gb	Asesiad o gyflwr

en-gb	condition.
cy-gb	cyffredinol.

en-gb	Health professionals may need to be consulted with
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	ymlaen’.

en-gb	Does anyone within the group require regular medical treatment/ examinations?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp angen triniaeth feddygol reolaidd / archwiliadau?

en-gb	Are they receiving treatment now?
cy-gb	A yw’n derbyn triniaeth yn awr?

en-gb	Please note the resident does not have to disclose information on their condition unless they choose to do so.
cy-gb	Nodwch nad oes yn rhaid i’r preswylydd ddatgelu gwybodaeth am ei gyflwr oni bai ei fod yn dymuno gwneud hynny.

en-gb	However, this may impact on the decision whether or not to tolerate the encampment on a short-term basis.
cy-gb	Fodd bynnag, gallai hyn effeithio ar y penderfyniad a ddylid goddef y gwersyll am gyfnod byr ai peidio.

en-gb	Is that one of the reasons for the encampment?
cy-gb	Ai dyna un o’r rhesymau dros y gwersyll?

en-gb	Explain if possible
cy-gb	Eglurwch os yn bosibl

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud

en-gb	Name
cy-gb	ymlaen’.

en-gb	DOB
cy-gb	Enw

en-gb	Are they receiving treatment now?
cy-gb	Dyddiad Geni A yw’n derbyn triniaeth

en-gb	Health professionals may need to be consulted with
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	Have any of the group received or are they currently in receipt of urgent medical treatment?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp wedi derbyn, neu yn derbyn triniaeth feddygol frys ar hyn o bryd?

en-gb	Do any of the group require urgent medical treatment which has not yet been sought?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp angen triniaeth feddygol frys nad oes neb wedi gofyn amdani eto?

en-gb	Treatment received/
cy-gb	Triniaeth a gafwyd/ sydd

en-gb	required Please include length of stay if being treated as an ‘in patient’ and whether or not the patient is still in hospital.
cy-gb	ei hangen Rhowch hyd yr arhosiad yn yr ysbyty os yw’n cael ei drin fel ‘claf mewnol’ ac a yw’r claf yn dal yn yr ysbyty ai peidio.

en-gb	Hospital/ surgery
cy-gb	Ysbyty/meddygfa

en-gb	Is a doctor or health visitor required to visit the encampment?
cy-gb	A oes angen i feddyg neu ymwelydd iechyd ymweld â’r gwersyll?

en-gb	Ongoing treatment or long term care required?
cy-gb	Triniaeth barhaus neu ofal hirdymor sydd ei

en-gb	Overall assessment of
cy-gb	hangen? Asesiad o gyflwr

en-gb	required Please include length of stay if being treated as an ‘in patient’ and whether or not the patient is still in
cy-gb	ei hangen Rhowch hyd yr arhosiad yn yr ysbyty os yw’n cael ei drin fel ‘claf mewnol’ ac a yw’r claf yn dal yn yr

en-gb	hospital.
cy-gb	ysbyty ai peidio.

en-gb	attended
cy-gb	A oes angen i feddyg neu ymwelydd iechyd ymweld â’r gwersyll?

en-gb	On going treatment or long term care required?
cy-gb	Triniaeth barhaus neu ofal hirdymor sydd ei hangen?

en-gb	Are there any disabled or elderly persons that are unable to move on currently?
cy-gb	A oes unrhyw bersonau anabl neu oedrannus yn y gwersyll nad ydynt yn gallu symud ymlaen ar hyn o bryd?

en-gb	Health professionals may need to be consulted.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol.

en-gb	Number of children attending local schools?
cy-gb	Nifer y plant sy’n mynychu ysgolion lleol?

en-gb	Number of children within 4 weeks of examinations?
cy-gb	Nifer y plant sydd o fewn 4 wythnos i arholiadau?

en-gb	Would you like the Traveller Education Service to visit?
cy-gb	A hoffech chi i’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr ymweld â’r gwersyll?

en-gb	Other Issues
cy-gb	Materion Eraill

en-gb	Did occupiers refuse to provide information?
cy-gb	A wrthododd y meddianwyr roi gwybodaeth?

en-gb	If yes, what reasons were provided?
cy-gb	Os do, pa resymau a roddwyd?

en-gb	Have there been significant changes to the encampment since the Initial Encampment Visit?
cy-gb	A oes newidiadau arwyddocaol wedi bod yn y gwersyll ers yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll?

en-gb	(Please explain)
cy-gb	(Eglurwch)

en-gb	Signature of occupier
cy-gb	Llofnod y meddiannydd

en-gb	Summary of Powers
cy-gb	Crynodeb o Bwerau

en-gb	Below is a list of potential legal avenues for resolving unauthorised camping.
cy-gb	Isod, ceir rhestr o lwybrau cyfreithiol posibl ar gyfer datrys materion yn ymwneud â gwersylla diawdurdod.

en-gb	Please be aware that other powers may exist.
cy-gb	Byddwch yn ymwybodol y gallai fod pwerau eraill hefyd.

en-gb	Landowners should seek their own legal advice when utilising these powers.
cy-gb	Dylai tirfeddianwyr ofyn am gyngor cyfreithiol eu hunain wrth ddefnyddio’r pwerau hyn.

en-gb	The Method of Eviction
cy-gb	Y Dull o Droi Allan

en-gb	Who can use it?
cy-gb	Pwy all ddefnyddio’r dull hwn?

en-gb	What Court?
cy-gb	Pa Lys?

en-gb	Civil Procedure Rules (CPR) Part 55
cy-gb	Rheolau Trefniadaeth Sifil Rhan 55

en-gb	Anyone with a sufficient interest in the land including a licensee
cy-gb	Unrhyw un â digon o fudd yn y tir yn cynnwys trwyddedai

en-gb	Usually County Court, exceptionally in the High Court
cy-gb	Y Llys Sirol fel arfer, a’r Uchel Lys mewn achosion eithriadol

en-gb	Criminal Justice and Public Order Act (CJPOA) 1994 Section
cy-gb	Deddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 Adran 61

en-gb	The Police
cy-gb	Yr Heddlu

en-gb	Magistrates’ Court
cy-gb	Llys Ynadon

en-gb	Section 77
cy-gb	Adran 77

en-gb	Highways Act 1980 Section 149
cy-gb	Deddf Priffyrdd 1980 Adran 149

en-gb	Bye-laws
cy-gb	Isddeddfau

en-gb	Local authority and certain other public authorities
cy-gb	Awdurdod lleol a rhai awdurdodau cyhoeddus eraill

en-gb	Common law powers
cy-gb	Pwerau’r gyfraith gyffredin

en-gb	Anyone entitled to possession of the land including a licensee
cy-gb	Unrhyw un sydd â hawl meddiant ar y tir yn cynnwys trwyddedai

en-gb	No need for Court “approval”
cy-gb	Dim angen am “gymeradwyaeth” Llys

en-gb	Planning Enforcement Powers
cy-gb	Pwerau Gorfodi Cynllunio

en-gb	Depends on type of enforcement action
cy-gb	Mae’n dibynnu ar y math o gamau gorfodi

en-gb	Glossary
cy-gb	Rhestr Termau

en-gb	Words used in this document and what they mean:
cy-gb	Geiriau a ddefnyddir yn y ddogfen hon a’u hystyr:

en-gb	Association of Chief Police Officers (ACPO):
cy-gb	Cymdeithas Prif Swyddogion yr Heddlu (ACPO):

en-gb	This is a group made up of high level police officers who help the police force make decisions and decide what they should be doing about certain issues.
cy-gb	Grŵp o uwch swyddogion yr heddlu sy’n helpu’r heddlu i wneud penderfyniadau a phennu beth ddylent ei wneud ynglŷn â materion penodol.

en-gb	They also produced guidance on unauthorised encampments.
cy-gb	Maent hefyd yn cynhyrchu canllawiau ar wersylloedd diawdurdod.

en-gb	Authorised:
cy-gb	Awdurdodedig:

en-gb	This is something that is allowed.
cy-gb	Golyga hyn rywbeth sy’n cael ei ganiatáu.

en-gb	An authorised site has been given permission for Gypsies and Travellers to live on by the local authority.
cy-gb	Mae safle awdurdodedig wedi cael caniatâd gan yr awdurdod lleol i Sipsiwn a Theithwyr fyw yno.

en-gb	It can include publicly provided sites or privately owned sites with the necessary planning permission.
cy-gb	Gall gynnwys safleoedd a ddarperir yn gyhoeddus neu safleoedd preifat â’r caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	Guidance:
cy-gb	Canllawiau:

en-gb	This document is ‘guidance’.
cy-gb	Canllawiau yw’r ddogfen hon.

en-gb	This means it gives people advice on a subject but is not law.
cy-gb	Mae’n golygu ei bod hi’n rhoi cyngor i bobl ar bwnc, ond nid yw’n gyfraith.

en-gb	Gypsies and Travellers:
cy-gb	Sipsiwn a Theithwyr:

en-gb	This is a term used to define lots of groups who are part of the Gypsy or Traveller way of life.
cy-gb	Dyma derm sy’n cael ei ddefnyddio i ddiffinio llawer o grwpiau sy’n rhan o’r ffordd Sipsi neu Deithiol o fyw.

en-gb	Different groups can include:
cy-gb	Mae’r gwahanol grwpiau’n gallu cynnwys:

en-gb	Scottish or Welsh Gypsy/Travellers.
cy-gb	Sipsiwn/Teithwyr Albanaidd neu Gymreig.

en-gb	Show-people.
cy-gb	Pobl Sioeau.

en-gb	Occupational Travellers.
cy-gb	Teithwyr Galwedigaethol.

en-gb	Protocol:
cy-gb	Protocol:

en-gb	This is an agreed plan for how services will deal with an issue.
cy-gb	Cynllun wedi’i gytuno ar y modd y bydd gwasanaethau’n ymdrin â mater.

en-gb	Public Authority:
cy-gb	Awdurdod Cyhoeddus:

en-gb	As well as councils, there are other groups like the National Parks or Natural Resources Wales who look after large areas of land for the public.
cy-gb	Yn ogystal â chynghorau, ceir grwpiau eraill fel y Parciau Cenedlaethol neu Cyfoeth Naturiol Cymru sy’n edrych ar ôl ardaloedd mawr o dir ar gyfer y cyhoedd.

en-gb	Sometimes they have to evict families who have stopped in their area.
cy-gb	Weithiau, mae’n rhaid iddynt roi camau troi allan ar waith yn erbyn teuluoedd sydd wedi aros yn eu hardal.

en-gb	Temporary Stopping Place:
cy-gb	Mannau Aros Dros Dro:

en-gb	These are intended to be temporary in nature to assist local authorities where a need for Gypsy and Traveller site accommodation is accepted but none is currently available.
cy-gb	Bwriedir i’r rhain fod dros dro o ran eu natur i gynorthwyo awdurdodau lleol lle mae’r angen am safle llety i Sipsiwn a Theithwyr yn cael ei dderbyn er nad oes safleoedd o’r fath ar gael ar hyn o bryd.

en-gb	Temporary stopping places can be provided to relocate inappropriately located encampments whilst alternative sites are progressed.
cy-gb	Gellir darparu mannau aros dros dro ar gyfer adleoli gwersylloedd mewn lleoliadau anaddas tra bydd safleoedd amgen yn cael eu datblygu.

en-gb	Unlike transit sites, these are not intended only for transient communities and should not be a permanent solution.
cy-gb	Yn wahanol i safleoedd tramwy, nid ar gyfer cymunedau teithiol yn unig y bwriedir i’r rhain fod ac ni ddylent fod yn ateb parhaol.

en-gb	Temporary stopping places must make provision for waste disposal, water supply and sanitation at a minimum.
cy-gb	Rhaid i fannau aros dros dro ddarparu cyfleusterau gwaredu gwastraff, cyflenwi dŵr a glanweithdra fan

en-gb	The Mobile Homes Act 1983 does not apply on these places as occupiers would not be legally entitled to a place on this site.
cy-gb	Nid yw Deddf Cartrefi Symudol 1983 yn gymwys ar gyfer y llefydd hyn gan na fyddai hawl gyfreithiol gan feddianwyr i le ar y safle hwn.

en-gb	These sites are also known as Emergency Stopping Places.
cy-gb	Mae’r safleoedd hyn yn cael eu galw’n Fannau Aros Brys hefyd.

en-gb	7 The term “Roma” used by the Welsh Government refers to Roma, Sinti, Kale and related groups in Europe, including the Eastern groups (Dom and Lom).
cy-gb	7 Mae’r term “Roma” a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru yn cyfeirio at grwpiau Roma, Sinti, Kale a grwpiau cysylltiedig yn Ewrop, yn cynnwys y grwpiau Dwyreiniol (Dom a Lom)

en-gb	Tolerated encampments:
cy-gb	Gwersylloedd a oddefir:

en-gb	This is land that Gypsies and Travellers do not have permission to stay on for good but where the local authority may decide to allow them to stay for a set period.
cy-gb	Tir nad oes gan Sipsiwn a Theithwyr ganiatâd i aros arno’n barhaol ond gall awdurdod lleol benderfynu gadael iddynt aros yno am gyfnod penodol.

en-gb	This might be because this is a better option for everyone than the cost or impact of evicting the encampment.
cy-gb	Gallai hyn fod oherwydd mai dyma’r opsiwn gorau i bawb yn hytrach na chost neu effaith rhoi camau troi allan ar waith yn erbyn y gwersyll.

en-gb	Transit Site:
cy-gb	Safle Tramwy:

en-gb	Transit sites must be permanently designated as such and cannot be occupied by residents for longer than 3 months at a time.
cy-gb	Rhaid i safleoedd tramwy fod wedi eu dynodi felly’n barhaol ac ni chânt eu meddiannu gan breswylwyr am fwy na 3 mis ar y tro.

en-gb	This is to ensure that pitches can be used for the intended purpose of facilitating the Gypsy and Traveller nomadic way of life.
cy-gb	Gwneir hyn i sicrhau bod modd defnyddio lleiniau i’r diben a fwriadwyd sef hwyluso ffordd o fyw nomadaidd Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Transit pitches can exist on permanent residential sites but this practice has led to negative impacts on the site in the past.
cy-gb	Gall lleiniau tramwy fodoli ar safleoedd preswyl parhaol ond mae’r arfer hwn wedi arwain at effeithiau negyddol ar safleoedd yn y gorffennol.

en-gb	Specific terms under the Mobile Homes Act 1983 apply on these sites.
cy-gb	Mae amodau penodol o dan Ddeddf Cartrefi Symudol 1983 yn gymwys ar y safleoedd hyn.

en-gb	Traveller Education Service (TES):
cy-gb	Gwasanaeth Addysg i Deithwyr:

en-gb	These are teachers who work closely with Gypsy and Traveller children to make sure they can get an education.
cy-gb	Yr athrawon sy’n gweithio’n glós â phlant Sipsiwn a Theithwyr i wneud yn siŵr eu bod yn gallu cael addysg.

en-gb	Unauthorised Development:
cy-gb	Datbygiad Diawdurdod:

en-gb	This is a camp or group of caravans and vehicles on land that belongs to the occupier but which doesn’t have the necessary planning permission.
cy-gb	Gwersyll neu grŵp o garafannau a cherbydau ar dir sy’n eiddo i’r meddiannydd, ond sydd heb gael y caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	This guidance does not apply to unauthorised developments.
cy-gb	Nid yw’r canllawiau hyn yn gymwys ar gyfer datblygiadau diawdurdod.

en-gb	Guidance on using planning enforcement powers is available in Welsh Office Circular 24/97 and Technical Advice Note 9:
cy-gb	Mae canllawiau ar ddefnyddio pwerau gorfodi cynllunio ar gael yng Nghylchlythyr Llywodraeth Cymru 24/97 a Nodyn Cyfarwyddyd Technegol 9:

en-gb	Unauthorised Encampment:
cy-gb	Gwersyll Diawdurdod:

en-gb	This is a camp or group of caravans and vehicles on land which does not belong to the occupier and does not have the necessary planning permission.
cy-gb	Gwersyll neu grŵp o garafannau a cherbydau ar dir nad yw’n eiddo i’r meddiannydd ac nad yw wedi cael y caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	Unauthorised Campers:
cy-gb	Gwersyllwyr Diawdurdod:

en-gb	These are the people who are living on an Unauthorised Encampment.
cy-gb	Y bobl sy’n byw mewn Gwersyll Diawdurdod.