en-gb	Healthcare Science in NHS Wales 
cy-gb	Gwyddor Gofal Iechyd yn GIG Cymru 

en-gb	Looking Forward
cy-gb	Edrych tuag at y Dyfodol 

en-gb	The Science Behind Prudent Healthcare
cy-gb	Y Wyddoniaeth y tu ôl i Ofal Iechyd Darbodus 

en-gb	 © Crown copyright 2018     
cy-gb	 © Hawlfraint y Goron 2018     

en-gb	WG34232    
cy-gb	WG33812    

en-gb	Digital ISBN 978-1-78903-692-3
cy-gb	ISBN digidol 978-1-78903-693-0

en-gb	Contents 
cy-gb	Cynnwys  

en-gb	Executive Summary 
cy-gb	Crynodeb Gweithredol

en-gb	Healthcare science represents a broad range of professions that act within the health arena. 
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd yn cynrychioli ystod eang o broffesiynau sy’n gweithredu yn y maes iechyd. 

en-gb	The health service is a continuum from public health, through primary to secondary and tertiary care. 
cy-gb	Mae’r gwasanaeth iechyd yn gontinwwm o iechyd y cyhoedd, drwy ofal sylfaenol i ofal eilaidd a thrydyddol. 

en-gb	This reflects the journey that we will each travel in our lives from good health to poor health; 
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu’r siwrnai y bydd pob un ohonom yn ei theithio yn ein bywydau o iechyd da i waeledd; 

en-gb	from self-management, presentation, assessment, diagnosis, treatment to recovery – healthcare science plays an important role for patients in each of these phases. 
cy-gb	o hunan-reoli, cyflwyno, asesu, diagnosis, triniaeth i adferiad – mae gwyddor gofal iechyd yn hollbwysig i gleifion ym mhob un o’r camau hyn. 

en-gb	Whether patient facing, within the laboratory or other setting healthcare scientists play an integral role in determining and providing care.  
cy-gb	Boed nhw wyneb yn wyneb â chleifion, yn y labordy neu leoliad arall, mae gwyddonwyr gofal iechyd yn chwarae rôl hanfodol i bennu a darparu gofal. 

en-gb	Healthcare science professions represent a rich and diverse group of over 50 disciplines.  
cy-gb	Mae’r proffesiynau gwyddor gofal iechyd yn cynnwys grŵp cyfoethog ac amrywiol o dros 50 o ddisgyblaethau. 

en-gb	The profession continues to evolve in response to emerging innovations through new scientific techniques and discoveries, and as new care pathways and service models are developed and commissioned. 
cy-gb	Mae’r proffesiwn yn dal i esblygu mewn ymateb i arloesi drwy dechnegau a darganfyddiadau gwyddonol newydd, ac wrth i lwybrau gofal a modelau gwasanaethau newydd gael eu datblygu a’u comisiynu. 

en-gb	Healthcare scientists have a significant role to play in introducing bold new models of seamless care, harnessing innovation using evidence to drive redesign and increasing value for patients and the wider system. 
cy-gb	Mae gan wyddonwyr gofal iechyd rôl bwysig o ran cyflwyno modelau newydd o ofal di-dor, gan harneisio arloesedd a defnyddio tystiolaeth i ysgogi’r gwaith o ailddylunio a chynyddu gwerth i gleifion a’r system ehangach. 

en-gb	Healthcare scientists have a significant role in leading, defining, designing, developing and delivering multi-professional collaborative high quality applied research in the NHS. 
cy-gb	Mae gan wyddonwyr gofal iechyd rôl bwysig o ran arwain, diffinio, dylunio, datblygu a chyflwyno ymchwil gymhwysol gydweithredol aml-broffesiwn o ansawdd uchel yn y GIG. 

en-gb	As expert practitioners, healthcare scientists contribute to the education and training of other healthcare professionals, adding to the knowledge base and understanding of the NHS workforce facilitating improved care and better outcomes for patients and better value from NHS resources. 
cy-gb	Fel ymarferwyr arbenigol, mae gwyddonwyr gofal iechyd yn cyfrannu at addysg a hyfforddiant gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, gan ychwanegu at sylfaen wybodaeth a dealltwriaeth gweithlu’r GIG a hwyluso gofal gwell a chanlyniadau gwell i gleifion a gwell gwerth o adnoddau’r GIG. 

en-gb	The healthcare scientist of the future will undoubtedly have a more influential role and continue to make an ever-increasing contribution to all aspects of healthcare planning and delivery in NHS Wales.  
cy-gb	Bydd gan wyddonwyr gofal iechyd y dyfodol, yn sicr, rôl fwy dylanwadol a byddant yn parhau i wneud cyfraniad cynyddol i bob agwedd ar gynllunio a chyflenwi gofal iechyd yn GIG Cymru.  

en-gb	A transformation of our workforce is required in order to adapt to service and societal challenges such as an aging population, financial pressures and increased service demand. 
cy-gb	Mae gofyn trawsnewid ein gweithlu er mwyn addasu i newidiadau mewn gwasanaethau ac mewn cymdeithas, megis poblogaeth sy’n heneiddio, pwysau ariannol a galw cynyddol ar wasanaethau. 

en-gb	Innovation and technological progress sits at the core of the healthcare science disciplines. 
cy-gb	Mae cynnydd technolegol ac arloesi yn ganolog i ddisgyblaethau gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	Society is riding high on the wave of a fourth industrial revolution that is driven by data and rapid technological advancement. 
cy-gb	Mae ein cymdeithas yng nghanol pedwerydd chwyldro diwydiannol sy’n cael ei yrru gan ddata a datblygiadau technolegol cyflym. 

en-gb	Healthcare scientists, alongside other healthcare professionals will be responsible for ensuring that the health service is not left behind and realises the potential arising from new and emerging technologies. 
cy-gb	Bydd gwyddonwyr gofal iechyd, ar y cyd â gweithwyr iechyd proffesiynol eraill, yn gyfrifol am sicrhau nad yw’r gwasanaeth iechyd yn cael ei adael ar ôl a’i fod yn cyflawni’r potensial sy’n codi o dechnolegau newydd a datblygol. 

en-gb	It is difficult to imagine the full impact that robotics, artificial intelligence, informatics, 3D printing, genomics, regenerative medicine including cell and gene therapy, precision medicine, wearable technologies, molecular diagnostics, imaging and nuclear medicine will have on the health and care system. 
cy-gb	Mae’n anodd dychmygu’r effaith lawn a gaiff roboteg, deallusrwydd artiffisial, gwybodeg, argraffu 3D, genomeg, meddygaeth aildyfu gan gynnwys therapi celloedd a genynnau, meddygaeth fanwl, technolegau gwisgadwy, diagnosteg foleciwlaidd, delweddu a meddygaeth niwclear ar y system iechyd a gofal. 

en-gb	The complexities of service transformation work best when all professional groups, including healthcare scientists, work together to develop more prudent, clinically effective patient care pathways and models of care. 
cy-gb	Mae cymhlethdodau’r broses o drawsnewid gwasanaethau yn gweithio orau pan fo’r holl grwpiau proffesiynol, gan gynnwys gwyddonwyr gofal iechyd, yn gweithio gyda’i gilydd i ddatblygu modelau gofal a llwybrau gofal cleifion clinigol-effeithiol, mwy darbodus. 

en-gb	What is certain is that NHS Wales needs the best and brightest minds to create science driven step changes in the system to address the challenges that we face. 
cy-gb	Yr hyn sy’n sicr yw bod ar GIG Cymru angen y meddyliau gorau a disgleiriaf i greu newidiadau sylweddol yn y system sy’n cael eu hysgogi gan wyddoniaeth i roi sylw i’r heriau a wynebwn.  

en-gb	Our ambition is to create a workforce model where more people can reap the benefits of healthcare science based interventions, driven by individuals who can pursue exciting and enriching careers across different scientific pathways. 
cy-gb	Ein huchelgais yw creu model gweithlu lle gall mwy o bobl elwa ar fanteision ymyraethau sy’n seiliedig ar wyddor gofal iechyd - ymyraethau sy’n cael eu symbylu gan unigolion sy’n gallu mynd ar drywydd gyrfaoedd cyffrous a chyfoethog ar draws gwahanol lwybrau gwyddonol. 

en-gb	We need to build an environment where healthcare scientists can thrive and work to adapt and improve the system through introducing and spreading evidence and value based practices, reducing inappropriate variation and avoiding harm, improving patient experience and outcomes, and helping the people of Wales to live happy, healthy and productive lives. 
cy-gb	Mae angen inni greu amgylchedd lle gall gwyddonwyr gofal iechyd ffynnu a gweithio i addasu a gwella’r system drwy gyflwyno a lledaenu arferion sy’n seiliedig ar dystiolaeth a gwerth, lleihau amrywiadau amhriodol ac osgoi niwed, gwella canlyniadau a phrofiad cleifion, a helpu pobl Cymru i fyw bywydau hapus, iach a chynhyrchiol. 

en-gb	Successful implementation of the plan will require significant system leadership, cross-disciplinary and multiple stakeholder engagement to address identified challenges within healthcare science. 
cy-gb	Er mwyn gallu gweithredu’n cynllun yn llwyddiannus, bydd gofyn cael arweinyddiaeth gadarn i’r system, ymgysylltiad ar draws disgyblaethau ac ag amryfal randdeiliaid i roi sylw i’r heriau a welwyd ym maes gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	This framework will also contribute to other NHS facing plans and programmes e.g. 10 year NHS Wales workforce strategy; healthy and active. 
cy-gb	Bydd y fframwaith hwn hefyd yn cyfrannu at raglenni a chynlluniau eraill y GIG e.e. strategaeth 10 mlynedd ar gyfer gweithlu GIG Cymru; iach ac egnïol. 

en-gb	It is also aligned with important Welsh Government policies such as the Future Generations Act and Prudent healthcare. 
cy-gb	Mae hefyd yn cyd-fynd â rhai o bolisïau pwysig Llywodraeth Cymru megis Deddf Cenedlaethau’r Dyfodol a gofal iechyd darbodus. 

en-gb	It also helps to address the challenges and recommendations set out in the Parliamentary Review of Health and Social Care. 
cy-gb	Mae hefyd yn helpu i roi sylw i’r heriau a’r argymhellion a geir yn yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol. 

en-gb	1. 
cy-gb	1. 

en-gb	Introduction 
cy-gb	Cyflwyniad  

en-gb	‘Releasing and harnessing the potential of the healthcare science workforce’ 
cy-gb	‘Rhyddhau a harneisio potensial y gweithlu gwyddor gofal iechyd’ 

en-gb	This framework sets out the vision and direction of travel for the healthcare science workforce in Wales, and discusses some of the challenges currently faced by this diverse, system spanning professional group. 
cy-gb	Mae’r fframwaith hwn yn disgrifio’r weledigaeth a’r cyfeiriad ar gyfer y gweithlu gwyddor gofal iechyd yng Nghymru, gan drafod rhai o’r heriau sy’n wynebu’r grŵp proffesiynol amrywiol hwn sy’n ymestyn ar draws y system. 

en-gb	It sets out a series of actions that will need to be implemented to address short, medium and long-term challenges, which in turn will enable NHS Wales to be safer, more sustainable, and provide increased value in the future. 
cy-gb	Mae’n disgrifio cyfres o gamau gweithredu y bydd angen eu rhoi ar waith i roi sylw i heriau tymor byr, tymor canolig a hirdymor - camau gweithredu a fydd yn eu tro yn galluogi GIG Cymru i fod yn fwy diogel a chynaliadwy ac i ddarparu mwy o werth ar gyfer y dyfodol. 

en-gb	The development and implementation of a workforce framework that has the capacity to harness and release the full potential of the healthcare science workforce will be key to supporting NHS Wales to develop a world-leading health and care system. 
cy-gb	Bydd datblygu a gweithredu fframwaith gweithlu sydd â’r gallu i harneisio a rhyddhau potensial llawn y gweithlu gwyddor gofal iechyd yn hollbwysig i helpu GIG Cymru i ddatblygu system iechyd a gofal cymdeithasol o’r radd flaenaf. 

en-gb	This framework also sets out how the skills and knowledge of the healthcare scientist can make a major contribution to the changing landscape of healthcare, through integrated service planning and delivery, research, innovation, improvement, education and system leadership. 
cy-gb	Mae’r fframwaith hefyd yn disgrifio sut y gall sgiliau a gwybodaeth gwyddonwyr gofal iechyd wneud cyfraniad mawr i dirlun newidiol gofal iechyd, drwy gynllunio a chyflenwi gwasanaethau’n integredig, ymchwilio, arloesi, gwella, addysgu a darparu arweinyddiaeth i’r system. 

en-gb	The highly specialised scientific knowledge and skill base of the healthcare science workforce is considerable and includes: 
cy-gb	Mae sylfaen sgiliau a gwybodaeth wyddonol hynod arbenigol y gweithlu gwyddor gofal iechyd yn sylweddol ac mae’n cynnwys: 

en-gb	capturing and data analytics, performing controlled investigations, leading and delivering clinical services to patients, undertaking and publishing research; 
cy-gb	casglu data a’i ddadansoddi, cynnal ymchwiliadau dan reolaeth, arwain a darparu gwasanaethau clinigol i gleifion, gwneud gwaith ymchwil a’i gyhoeddi; 

en-gb	introducing and evaluating innovative technologies, developing and delivering new education and training programmes; 
cy-gb	cyflwyno a gwerthuso technolegau arloesol, datblygu a chyflwyno rhaglenni addysg a hyfforddiant newydd; 

en-gb	improving quality and safety; 
cy-gb	gwella ansawdd a diogelwch; 

en-gb	working collaboratively; 
cy-gb	gweithio ar y cyd; 

en-gb	redesigning; 
cy-gb	ailddylunio; 

en-gb	transforming and introducing new clinical pathways and care models as well as clinical and system leadership. 
cy-gb	trawsnewid a chyflwyno llwybrau clinigol a modelau gofal newydd yn ogystal â darparu arweinyddiaeth i’r system ac arweinyddiaeth glinigol. 

en-gb	Whilst more senior healthcare scientists have experience of management of clinical resources, typically more so than medical colleagues, they have not progressed substantially into influential leadership or executive roles. 
cy-gb	Er bod gan uwch-wyddonwyr gofal iechyd brofiad o reoli adnoddau clinigol, mwy felly fel arfer na’u cydweithwyr meddygol, nid ydynt wedi datblygu’n sylweddol i rolau arweinyddiaeth na gweithredol dylanwadol. 

en-gb	It is considered that the healthcare science workforce remains an untapped resource.  
cy-gb	Ystyrir bod y gweithlu gwyddor gofal iechyd yn dal i fod yn adnodd nad ydym wedi elwa’n llawn arno. 

en-gb	By addressing workforce challenges, enhancing skill-sets, communicating effectively with other professions, raising the professional profile and working collaboratively, healthcare scientists can support the transformation of services by using evidence and value based approaches. 
cy-gb	Drwy roi sylw i heriau’r gweithlu, gwella setiau sgiliau, cyfathrebu’n effeithiol â phroffesiynau eraill, codi’r proffil proffesiynol a gweithio ar y cyd, gall gwyddonwyr gofal iechyd helpu i drawsnewid gwasanaethau drwy weithredu ar sail tystiolaeth a gwerth. 

en-gb	From 2015-2017 there was a minus 2% change in number of healthcare scientists in NHS Wales compared to 6% increase for consultants, 5% increase for allied health professionals. 
cy-gb	Rhwng 2015 a 2017 gwelwyd newid o finws 2% yn nifer y gwyddonwyr gofal iechyd yng GIG Cymru o’i gymharu â chynnydd o 6% o ymgynghorwyr, cynnydd o 5% o weithwyr proffesiynol perthynol i iechyd. 

en-gb	Whilst commissioning figures for training has increased over this period by 42% there is more to be done to address work force demands and address system level challenges that were identified in the Parliamentary Review of Health and Social Care [link to report]. 
cy-gb	Er bod y ffigurau comisiynu am hyfforddiant wedi cynyddu dros y cyfnod hwn 42% mae rhagor i’w wneud i roi sylw i’r galwadau ar y gweithlu a rhoi sylw i heriau ar lefel y system a nodwyd yn yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol [link to report]. 

en-gb	The healthcare science workforce of NHS Wales is rich and diverse; 
cy-gb	Mae’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru yn gyfoethog ac amrywiol; 

en-gb	they are involved in over 80% all clinical diagnoses that directly impact upon patient care . 
cy-gb	maent yn cyfrannu at dros 80% o bob diagnosis clinigol sy’n cael effaith uniongyrchol ar ofal i gleifion . 

en-gb	Healthcare scientists provide diagnostic, rehabilitative and therapeutic services in areas such as nuclear medicine, clinical physiology, biomedical engineering, laboratory sciences, imaging, bioinformatics and rehabilitation sciences. 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn darparu gwasanaethau diagnostig, adsefydlu a therapiwtig mewn meysydd megis meddygaeth niwclear, ffisioleg glinigol, peirianneg fiofeddygol, gwyddorau labordy, delweddu, biowybodeg a gwyddorau adsefydlu. 

en-gb	They inform clinical decisions by generating and interpreting a wide variety of complex data, delivering early disease diagnosis, rehabilitative interventions, improved reproductive health and fertility, developing advanced therapeutics, managing medical equipment and devices, and formulating disease prevention strategies. 
cy-gb	Maent yn llywio penderfyniadau clinigol drwy gynhyrchu a dehongli amrywiaeth eang o ddata cymhleth, gan ddarparu diagnosis o glefydau yn gynnar, ymyriadau adsefydlu, gwell iechyd a ffrwythlondeb atgenhedlu, drwy ddatblygu therapiwteg uwch, rheoli offer a dyfeisiau meddygol, a llunio strategaethau atal clefydau. 

en-gb	Healthcare scientists also introduce, evaluate and operate new and emerging health technologies in order to continually improve patient care and outcomes, and lead on the analysis and synthesis that underpins innovative ‘whole system’ service improvements. 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd hefyd yn cyflwyno, yn arfarnu ac yn gweithredu technolegau iechyd newydd a datblygol er mwyn gwella gofal a chanlyniadau cleifion yn barhaus, gan arwain ar y dadansoddiadau a’r synthesis sy’n sail i welliannau arloesol mewn gwasanaethau ar draws y ‘system gyfan’. 

en-gb	There are approximately 5000 healthcare science professionals within NHS Wales, who practice in over 50 different scientific disciplines (see Annex 1 ).  
cy-gb	Mae oddeutu 5000 o weithwyr proffesiynol i’w cael yn y maes gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru; maent yn ymarfer mewn dros 50 o ddisgyblaethau gwyddonol gwahanol (gweler Atodiad 1 ).  

en-gb	http://www.nhsemployers.org/~/media/Employers/Publications/Healthcare%20scientists%20in%20the%20NHS%2013%20April%20final.p
cy-gb	http://www.nhsemployers.org/~/media/Employers/Publications/Healthcare%20scientists%20in%20the%20NHS%2013%20April%20final.p

en-gb	df
cy-gb	df

en-gb	Harnessing and releasing the potential of healthcare science through an ambitious and strategic NHS workforce framework and model, will enable an increased contribution to clinical service planning and delivery. 
cy-gb	Bydd harneisio a rhyddhau potensial gwyddor gofal iechyd drwy gyfrwng model a fframwaith uchelgeisiol a strategol ar gyfer gweithlu’r GIG, yn galluogi iddynt gyfrannu fwyfwy i’r gwaith o gynllunio a chyflenwi gwasanaethau clinigol. 

en-gb	For example, there are significant demand gaps in the medical workforce e.g. 31% vacancy rate for histopathologists , 13.1% vacancy rate for radiologists .  
cy-gb	Er enghraifft, ceir bylchau mawr yn y gweithlu meddygol, e.e. mae cyfradd y swyddi histopatholegwyr gwag yn 31% , mae cyfradd y swyddi radiolegwyr gwag yn 13.1% . 

en-gb	This is one example that highlights the need for developing new prudent workforce models. 
cy-gb	Dyma un esiampl sy’n amlygu’r angen am ddatblygu modelau gweithlu darbodus newydd. 

en-gb	Enhancing and extending the role of the healthcare science workforce and by working together as multidisciplinary teams will help to address these challenges. 
cy-gb	Bydd gwella ac ymestyn rôl y gweithlu gwyddor gofal iechyd a chydweithio fel timau amlddisgyblaeth yn helpu i roi sylw i’r heriau hyn. 

en-gb	There are many other opportunities for clinical physiologists, physical scientists and biomedical engineers to help mitigate workforce challenges. 
cy-gb	Ceir llawer o gyfleoedd eraill i ffisiolegwyr clinigol, gwyddonwyr ffisegol a pheirianwyr biofeddygol helpu i liniaru’r heriau sy’n wynebu’r gweithlu. 

en-gb	Royal College of Pathologists Wales Regional Council   
cy-gb	Cyngor Rhanbarthol Coleg Brenhinol Patholegwyr Cymru

en-gb	https://www.rcr.ac.uk/system/files/publication/field_publication_files/cr_workforce_census_2016_report_0.pdf
cy-gb	https://www.rcr.ac.uk/system/files/publication/field_publication_files/cr_workforce_census_2016_report_0.pdf

en-gb	Access to high quality education and training opportunities alongside continuous professional development are vital to the successful implementation of the framework. 
cy-gb	Mae sicrhau mynediad at gyfleoedd addysg a hyfforddiant o ansawdd uchel, ochr yn ochr â chyfleoedd datblygu proffesiynol parhaus, yn hollbwysig i weithredu’r fframwaith yn llwyddiannus. 

en-gb	Working closely with Health Education and Improvement Wales (HEIW) is vital to deliver appropriate and accessible education and training programmes. 
cy-gb	Mae’n hollbwysig gweithio’n agos gydag Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) i gyflwyno rhaglenni hyfforddiant ac addysg hygyrch a phriodol. 

en-gb	These range from apprenticeship frameworks, through to Medical Royal College accredited career pathways. 
cy-gb	Mae’r rhain yn amrywio o fframweithiau prentisiaeth, drwodd i lwybrau gyrfaol achrededig y Coleg Meddygol Brenhinol. 

en-gb	This will both broaden access to healthcare science jobs, and facilitate career progression. 
cy-gb	Bydd hyn yn ehangu’r mynediad at swyddi ym maes gwyddor gofal iechyd, ac yn annog unigolion i ddatblygu eu gyrfaoedd. 

en-gb	Recruitment strategies will also attract the brightest and best talent to healthcare science in NHS Wales. 
cy-gb	Bydd strategaethau recriwtio hefyd yn denu’r doniau gorau a disgleiriaf i’r maes gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru. 

en-gb	The framework will also need to identify opportunities for wider professional development through closer collaborative working and joint appointments with academic partners in the life sciences sector.  
cy-gb	Bydd angen i’r fframwaith hefyd chwilio am gyfleoedd ar gyfer datblygu proffesiynol ehangach drwy gydweithredu agosach a drwy gyd-benodiadau gyda phartneriaid academaidd yn y sector gwyddorau bywyd. 

en-gb	The continued introduction of new and emerging technologies into healthcare and the adoption of new ways of working will not only improve patient outcomes and to deliver greater value, it will also facilitate the recognition of healthcare science in Wales as a global leader in the life sciences and health care sectors. 
cy-gb	Bydd parhau i gyflwyno technolegau newydd a datblygol i’r maes gofal iechyd a mabwysiadu ffyrdd newydd o weithio nid yn unig yn gwella canlyniadau cleifion ac yn sicrhau mwy o werth, bydd hefyd yn helpu i roi cydnabyddiaeth i’r maes gwyddor gofal iechyd yng Nghymru fel arweinydd byd yn y sector gwyddorau bywyd a’r sector gofal iechyd. 

en-gb	2. 
cy-gb	2. 

en-gb	Background  
cy-gb	Cefndir   

en-gb	‘The case for change’
cy-gb	‘Y ddadl dros newid’

en-gb	In Wales, and in other developed countries, we have an aging workforce and society. 
cy-gb	Yng Nghymru, ac mewn gwledydd datblygedig eraill, mae gennym gymdeithas a gweithlu sy’n heneiddio. 

en-gb	By 2030 it is predicted that there will be 25% more people over 65 living in Wales with significant numbers of the healthcare science workforce also retiring . 
cy-gb	Erbyn 2030, rhagfynegir y bydd 25% yn fwy o bobl dros 65 oed yn byw yng Nghymru gyda niferoedd mawr o’r gweithlu gwyddor gofal iechyd hefyd yn ymddeol . 

en-gb	Older people require more care, and this is likely to have significant impact on the healthcare system. 
cy-gb	Mae ar bobl hŷn angen mwy o ofal, ac mae hyn yn debygol o gael effaith fawr ar y system gofal iechyd. 

en-gb	This has been recognised in Wales by the move to treat people closer to home and provide the right care, at the right time, in the right place.  
cy-gb	Cydnabuwyd hyn yng Nghymru gan y symudiad i drin pobl yn agosach i’w cartrefi a darparu’r gofal iawn, ar yr adeg iawn, yn y lle iawn.  

en-gb	https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population - and - Migration/Population/Projections/National/2014 - Based
cy-gb	https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population - and - Migration/Population/Projections/National/2014 - Based

en-gb	The cost of the health service to the public purse similarly increases each year, and future budgets are unlikely to meet the increased demand. 
cy-gb	Mae cost y gwasanaeth iechyd i’r pwrs cyhoeddus yn yr un modd yn cynyddu bob blwyddyn ac, i’r dyfodol, mae cyllidebau’n annhebygol o fodloni’r galw cynyddol. 

en-gb	There is a clear commitment in Wales to ensure that what we do drives greater value in patient experience and outcomes. 
cy-gb	Ceir ymrwymiad clir yng Nghymru i sicrhau bod yr hyn a wnawn yn arwain at ganlyniadau a phrofiad cleifion sy’n darparu mwy o werth. 

en-gb	We also have to find ways of increasing value through wider adoption of novel and frequently disruptive technologies, changing our culture and working smarter – we cannot continue to take the same approach and expect different results. 
cy-gb	Mae’n rhaid inni hefyd ganfod ffyrdd o gynyddu gwerth drwy fabwysiadu’n ehangach dechnolegau newydd sy’n aml yn aflonyddol, gan newid ein diwylliant a gweithio’n fwy clyfar – ni allwn ddal i weithredu yn yr un hen ffordd a disgwyl canlyniadau gwahanol.  

en-gb	Who should read this document? 
cy-gb	Pwy ddylai ddarllen y ddogfen hon? 

en-gb	The intended audience for this document is: 
cy-gb	Bwriedir y ddogfen hon ar gyfer y gynulleidfa ganlynol: 

en-gb	  Welsh university health boards and trusts, Health Education and Improvement Wales (HEIW), NHS Shared Services, Higher and Further Education institutions, Professional Bodies, life sciences sector, Local Government, Welsh Government and Third Sector social services providers. 
cy-gb	Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol yng Nghymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC), Cydwasanaethau GIG Cymru, Sefydliadau Addysg Uwch a Phellach, Cyrff Proffesiynol, y sector gwyddorau bywyd, Llywodraeth Leol, Llywodraeth Cymru a darparwyr gwasanaethau cymdeithasol Trydydd Sector. 

en-gb	How will the actions be delivered? 
cy-gb	Sut caiff y camau gweithredu eu cyflawni? 

en-gb	Accountability, Progress and Pace’ 
cy-gb	Atebolrwydd, Cynnydd a Chyflymder’ 

en-gb	This framework recognises the need for cross-disciplinary and multiple stakeholder engagement to address the identified challenges. 
cy-gb	Mae’r fframwaith hwn yn cydnabod bod angen cael cyfraniad ar draws yr holl ddisgyblaethau a’r rhanddeiliaid er mwyn rhoi sylw i’r heriau a welwyd. 

en-gb	The framework also bridges  thematic modernisation programmes such as genomics for precision medicine, imaging, pathology and cell and gene therapy. 
cy-gb	Mae’r fframwaith hefyd yn pontio rhaglenni moderneiddio thematig megis genomeg ar gyfer meddygaeth fanwl, delweddu, patholeg a therapi celloedd a genynnau. 

en-gb	A Healthcare Science Network, led by Executive Directors of Therapies and Health Science (DoTHS), will be established to support, promote, develop and represent the healthcare science workforce in NHS Wales which is comprised of over 50 disciplines across the broad divisions of healthcare in Wales (Annex 1). 
cy-gb	Bydd Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, dan arweiniad Cyfarwyddwyr Gweithredol Therapïau a Gwyddor Iechyd (DoTHS), yn cael ei sefydlu i gefnogi, hyrwyddo, datblygu a chynrychioli’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru, sy’n cynnwys dros 50 o ddisgyblaethau ar draws adrannau gofal iechyd eang yng Nghymru (Atodiad 1). 

en-gb	Laboratory Sciences 
cy-gb	Gwyddorau Labordai 

en-gb	Physiological sciences 
cy-gb	Gwyddorau Ffisiolegol 

en-gb	Physical sciences and biomedical engineering 
cy-gb	Gwyddorau ffisegol a pheirianneg fiofeddygol 

en-gb	Health Informatics/Bioinformatics 
cy-gb	  Biowybodeg/Gwybodeg Iechyd  

en-gb	Imaging Sciences 
cy-gb	  Gwyddorau Delweddu. 

en-gb	The Network will rely upon working in partnership with a range of organisations both inside and outside NHS Wales, including the Academy for Healthcare Science (AHCS) that represents all of the professional bodies within healthcare science, the National School of Healthcare Science (NSHCS) that oversees healthcare science training and education, and close links to the Royal Colleges associated with Medicine and Nursing. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith yn dibynnu ar weithio mewn partneriaeth ag ystod o sefydliadau y tu mewn a’r tu allan i GIG Cymru, gan gynnwys yr Academi Gwyddor Gofal Iechyd (AHCS) sy’n cynrychioli’r holl gyrff proffesiynol yn y maes gwyddor gofal iechyd, Ysgol Genedlaethol Gwyddor Gofal Iechyd (NSHCS) sy’n goruchwylio hyfforddiant ac addysg yn y maes gwyddor gofal iechyd, a chysylltiadau agos â’r Colegau Brenhinol sy’n gysylltiedig â Meddygaeth a Nyrsio. 

en-gb	The Network will also provide an opportunity for individuals to engage and influence regional and local policies, and have a clear and coherent voice that contributes towards scientific strategy at UK level. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith hefyd yn rhoi cyfle i unigolion gyfrannu at bolisïau rhanbarthol a lleol a dylanwadu arnynt, a bod â llais clir a chydlynol sy’n cyfrannu tuag at strategaeth wyddonol ar lefel y DU. 

en-gb	Smaller implementation groups, working to the Healthcare Science Network will function as task and finish groups to take forward specific actions. 
cy-gb	Bydd grwpiau gweithredu llai, a fydd yn gweithio’n unol â’r Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, yn gweithredu fel grwpiau gorchwyl a gorffen i gyflawni camau gweithredu penodol. 

en-gb	The development of a dedicated healthcare science website (Healthcare Science One) will support the Network and act as a focal point for the healthcare science community in NHS Wales. 
cy-gb	Caiff gwefan gwyddor gofal iechyd benodol ei datblygu (Gwyddor Gofal Iechyd Un) i gefnogi’r Rhwydwaith a gweithredu fel canolbwynt ar gyfer y gymuned gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru. 

en-gb	A yearly progress report will be produced by the Healthcare Science Network, which will be signed off by DoTHS and shared with NHS Chief Executives, Welsh Government and published via Healthcare Science One. 
cy-gb	Bydd adroddiad cynnydd blynyddol yn cael ei gynhyrchu gan y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, a fydd yn cael ei gymeradwyo gan DoTHS a’i rannu gyda Phrif Weithredwyr y GIG, Llywodraeth Cymru a’i gyhoeddi drwy gyfrwng Gwyddor Gofal Iechyd Un. 

en-gb	The report will describe progress against each action contained within this document. 
cy-gb	Bydd yr adroddiad yn disgrifio’r cynnydd yn erbyn yr holl gamau gweithredu a gynhwysir yn y ddogfen hon. 

en-gb	In NHS Wales, healthcare science is fortunate to have executive level representation within university health boards with DoTHS providing strategic and system level leadership for the professions. 
cy-gb	Yn GIG Cymru, mae’r maes gwyddor gofal iechyd yn ffodus o gael cynrychiolaeth ar lefel weithredol ar y byrddau iechyd prifysgol gyda DoTHS yn darparu arweinyddiaeth strategol ac ar lefel y system i’r proffesiynau. 

en-gb	As well as chairing the Healthcare Science Network, DoTHs will act in an advisory capacity to review and monitor progress of implementation of the plan and provide guidance and ascent where required (see Figure 1).  
cy-gb	Yn ogystal â chadeirio’r Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, bydd DoTHs hefyd, fel cynghorwyr, yn adolygu a monitro hynt gweithredu’r cynllun ac yn rhoi arweiniad a chymeradwyaeth lle bo angen (gweler Ffigur 1).  

en-gb	Figure 1. 
cy-gb	Ffigur 1. 

en-gb	Healthcare Science Organogram  
cy-gb	Siart Sefydliadol Gwyddor Gofal Iechyd 

en-gb	Who is included in this document? 
cy-gb	Pwy gaiff ei gynnwys yn y ddogfen hon? 

en-gb	Healthcare scientists represent a diverse workforce; 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn cynrychioli gweithlu eang; 

en-gb	there are approximately 5,000 healthcare scientists in post in NHS Wales ( Annex 1 ). 
cy-gb	ceir oddeutu 5,000 o wyddonwyr gofal iechyd mewn swydd yn GIG Cymru ( Atodiad 1 ). 

en-gb	The list of disciplines encapsulated by ‘healthcare science’ is continually evolving and these changes reflect the integration of new scientific methodologies and techniques in the NHS.  
cy-gb	Mae’r rhestr o ddisgyblaethau a gwmpesir gan ‘wyddor gofal iechyd’ yn esblygu’n barhaus ac mae’r newidiadau hyn yn adlewyrchu fel y mae technegau a methodolegau gwyddonol newydd yn cael eu hintegreiddio yn y GIG.  

en-gb	This framework covers the Career Framework (CF) Bands 5-9 NHS healthcare science workforce and the supporting Career Framework CF Bands 2-4 workforce 5 . 
cy-gb	Mae’r fframwaith hwn yn cwmpasu gweithlu gwyddor gofal iechyd y GIG, Bandiau 59 y Fframwaith Gyrfaoedd, a gweithlu ategol Bandiau 2-4 y Fframwaith Gyrfaoedd 5 . 

en-gb	This includes Health and Care Professional Council (HCPC) regulated professions: 
cy-gb	Mae hwn yn cynnwys proffesiynau sy’n cael eu rheoleiddio gan y Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal (HCPC): 

en-gb	Biomedical Scientists, Radiographers and Clinical Scientists; 
cy-gb	Gwyddonwyr Biofeddygol, Radiograffwyr a Gwyddonwyr Clinigol; 

en-gb	other professionals who are regulated via assured voluntary registers as well as non-regulated professions. 
cy-gb	gweithwyr proffesiynol eraill sy’n cael eu rheoleiddio drwy gofrestrau gwirfoddol gwarantedig yn ogystal â phroffesiynau na chânt eu rheoleiddio. 

en-gb	The framework also covers diagnostic and therapeutic Radiographers. 
cy-gb	Mae’r fframwaith hefyd yn cynnwys Radiograffwyr diagnostig a therapiwtig. 

en-gb	In NHS Wales, the Radiography workforce is included within healthcare science rather than Allied Health Professions (AHPs).  
cy-gb	Yn GIG Cymru, caiff y gweithlu Radiograffeg ei gynnwys yn y maes gwyddor gofal iechyd yn hytrach na’r Proffesiynau Perthynol i Iechyd (AHPs).  

en-gb	Overarching principles 
cy-gb	Egwyddorion cyffredinol 

en-gb	The framework is underpinned by the four prudent healthcare principles :
cy-gb	Caiff y fframwaith ei ategu gan bedair egwyddor gofal iechyd darbodus:  

en-gb	5 https://www.healthcareers.nhs.uk/sites/default/files/documents/Careers%20in%20Healthcare%20Science%20%28final%29.pdf ( Page 
cy-gb	5 https://www.healthcareers.nhs.uk/sites/default/files/documents/Careers%20in%20Healthcare%20Science%20%28final%29.pdf ( Page 

en-gb	To improve health and wellbeing with the public, patients and professionals as equal partners through co-production; 
cy-gb	Cyflawni iechyd a lles, gyda’r cyhoedd, cleifion a gweithwyr proffesiynol yn bartneriaid cyfartal yn y broses trwy gyd-gynhyrchu; 

en-gb	To care for those with the greatest health need first, making the most effective use of all skills and resources; 
cy-gb	Gofalu am y rhai sydd â’r anghenion iechyd mwyaf yn gyntaf, gan wneud y defnydd mwyaf effeithiol o’r holl sgiliau ac adnoddau; 

en-gb	To do only what is needed, no more, no less; and do no harm. 
cy-gb	Gwneud dim ond yr hyn y mae angen ei wneud, dim mwy, dim llai; a pheidio ag achosi niwed. 

en-gb	To reduce inappropriate variation using evidence based best practices consistently and transparently.  
cy-gb	Lleihau amrywiadau amhriodol gan ddefnyddio arferion sy’n seiliedig ar dystiolaeth mewn modd cyson a thryloyw.  

en-gb	Alongside the four prudent healthcare principles, The Well - Being of Future Generations Act (2015) is a world leading statutory framework designed to improve the wellbeing of people living in Wales. 
cy-gb	Ochr yn ochr â phedair egwyddor gofal iechyd darbodus, mae Deddf Llesiant Cenedlaethau ’ r Dyfodol (2015) yn fframwaith statudol o’r radd flaenaf sydd â’r nod o wella lles pobl sy’n byw yng Nghymru. 

en-gb	This document will also support the implementation of the Act and the delivery of the well-being goals so that the longlasting, positive change to current and future generations are realised for healthcare science and NHS Wales. 
cy-gb	Mae’r ddogfen hon hefyd yn gefnogol i weithredu’r Ddeddf a chyflawni nodau llesiant fel bod y newid positif, hirhoedlog i’r genhedlaeth hon a chenedlaethau’r dyfodol yn cael ei wireddu ar gyfer gwyddor gofal iechyd a GIG Cymru. 

en-gb	This document is also aligned with the recommendations made by the Parliamentary Review of Health and Social Care, 201 8 in delivering the Quadruple Aim in improving health outcomes including Public Health, improving patient experience and quality of care and increasing value by creating an environment that empowers and engages professionals. 
cy-gb	Mae’r ddogfen hon hefyd yn gydnaws â’r argymhellion a wnaed gan yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol, 201 8 i gyrraedd y Nod Pedwarplyg o wella canlyniadau iechyd gan gynnwys Iechyd y Cyhoedd, gwella profiad cleifion ac ansawdd gofal a chynyddu gwerth drwy greu amgylchedd sy’n grymuso gweithwyr proffesiynol ac yn ymgysylltu â nhw. 

en-gb	This document reflects the ambition of ‘Taking Wales Forward’ and seeks to contribute to the delivery of the priorities within ‘ Prosperity for All: 
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn adlewyrchu uchelgais ‘Symud Cymru Ymlaen’ ac mae’n ceisio cyfrannu at gyflawni’r blaenoriaethau yn ‘ Ffyniant i Bawb: 

en-gb	the national strategy’ ; such as: 
cy-gb	y Strategaeth i Gymru ’; megis: 

en-gb	Healthy and active - improving health and wellbeing in Wales; 
cy-gb	Iach ac egnïol – gwella iechyd a lles yng Nghymru; 

en-gb	for individual families and communities; 
cy-gb	i deuluoedd unigol a chymunedau; 

en-gb	shifting our approach from treatment to prevention  
cy-gb	symud at ganolbwyntio ar atal yn hytrach nag ar drin 

en-gb	Annex 2 illustrates how the actions identified within the main document are aligned with the priorities identified in these Welsh government policies.  
cy-gb	Mae Atodiad 2 yn dangos sut mae’r camau gweithredu a geir yn y brif ddogfen yn cyd-fynd â’r blaenoriaethau a nodir yn y polisïau hyn gan Lywodraeth Cymru.  

en-gb	How to use this document 
cy-gb	Sut i ddefnyddio’r ddogfen hon 

en-gb	Healthcare Science in NHS Wales – Looking Forward is a high level strategic framework that contains a series of discrete actions designed to address specific challenges and Welsh government priorities as described above. 
cy-gb	Mae Gwyddor Gofal Iechyd yn GIG Cymru – Edrych tuag at y Dyfodol  yn fframwaith strategol lefel uchel sy’n cynnwys cyfres o gamau gweithredu penodol y bwriedir iddynt roi sylw i heriau penodol a blaenoriaethau Llywodraeth Cymru fel y’u disgrifir uchod. 

en-gb	Actions in the main report can be cross-referenced to Annex II, which contains a detailed description of  how the actions will address the challenges, and includes indicators of success to measure specific outcomes. 
cy-gb	Gellir croesgyfeirio’r camau gweithredu yn y prif adroddiad ag Atodiad II, sy’n cynnwys disgrifiad manwl o sut bydd y camau gweithredu yn rhoi sylw i’r heriau, ac sy’n cynnwys dangosyddion llwyddiant i fesur canlyniadau penodol. 

en-gb	Annex III contains a driver diagram that illustrates the five overarching thematic areas together with a number of associated action areas.  
cy-gb	Yn Atodiad III ceir diagram sbardunau sy’n dangos y pum maes thematig cyffredinol ynghyd â nifer o feysydd gweithredu cysylltiedig.  

en-gb	3. 
cy-gb	3. 

en-gb	Workforce
cy-gb	Gweithlu

en-gb	‘A Health and Care System that is Always Learning’ 
cy-gb	‘System Iechyd a Gofal sydd Wastad yn Dysgu’  

en-gb	Many healthcare scientific cohorts are small and highly specialised, several feature on the UK Government’s ‘ Shortage Occupation ’ list and other larger professional groups also face current local retention and recruitment issues sometimes driven by career inequalities within NHS Wales. 
cy-gb	Mae llawer o garfannau gwyddonwyr gofal iechyd yn fychan ac yn hynod arbenigol, mae sawl un yn ymddangos ar restr ‘ Galwedigaethau lle ceir Prinder ’ Llywodraeth y DU ac mae grwpiau proffesiynol mawr eraill hefyd yn wynebu anawsterau recriwtio a chadw yn lleol weithiau oherwydd anghydraddoldebau gyrfaol yn GIG Cymru. 

en-gb	Retention and recruitment is made difficult when services are fragmented and competitive, and scientific careers are not well understood by employers or the public. 
cy-gb	Mae’n anodd cadw a recriwtio pan fo gwasanaethau’n dameidiog a chystadleuol, ac nid yw cyflogwyr na’r cyhoedd yn deall gyrfaoedd gwyddonol yn dda. 

en-gb	There is a risk that certain occupational areas can become unattractive locally or nationally, and talent is either lost or not attracted to the professions.  
cy-gb	Mae’n berygl i feysydd galwedigaethol penodol fynd yn anatyniadol yn lleol neu’n genedlaethol, a bod doniau naill ai’n cael eu colli neu ddim yn cael eu denu i’r proffesiynau.  

en-gb	Some larger cohorts of healthcare scientists such as radiographers and the laboratory based professions have different challenges regarding recruitment, retention, retirement etc. 
cy-gb	Mae rhai carfanau mwy o wyddonwyr gofal iechyd megis radiograffwyr a’r proffesiynau labordai yn wynebu gwahanol heriau ynglŷn â recriwtio, cadw, ymddeol ac yn y blaen. 

en-gb	These discipline areas are also impacted by significant demand gaps in some medical professions (e.g. 
cy-gb	Mae’r prinder mawr mewn rhai proffesiynau meddygol hefyd yn effeithio ar y meysydd disgyblaeth hyn (e.e. 

en-gb	Radiologists, Pathologists, Medical Microbiologists, General Practitioners etc.). 
cy-gb	Radiolegwyr, Patholegwyr, Microbiolegwyr Meddygol, Meddygon Teulu ac ati). 

en-gb	These challenges are recognised in parallel service modernisation work programmes (e.g. imaging and pathology). 
cy-gb	Mae’r heriau hyn yn cael eu cydnabod mewn rhaglenni gwaith moderneiddio gwasanaethau cyfochrog (e.e. delweddu a phatholeg). 

en-gb	There is a need to develop a detailed workforce strategy to address these issues in order to develop a modern sustainable prudent workforce of the future.  
cy-gb	Mae angen datblygu strategaeth gweithlu fanwl i roi sylw i’r materion hyn er mwyn datblygu gweithlu darbodus cynaliadwy a modern i’r dyfodol.  

en-gb	One way in which healthcare science can address these known occupational shortages is by developing advanced and extended practice that is adaptive to the modern multidisciplinary environment (e.g. reporting Radiographers, dissecting and reporting Biomedical Scientists, Consultant Clinical Scientists in life sciences and advanced practice audiologists in primary care). 
cy-gb	Un ffordd i wyddor gofal iechyd roi sylw i’r prinder galwedigaethol hyn yw drwy ddatblygu ymarfer uwch ac estynedig sy’n gallu addasu i’r amgylchedd amlddisgyblaeth modern (e.e. Radiograffwyr adrodd, Gwyddonwyr Biofeddygol adrodd a dyrannu, Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol mewn gwyddorau bywyd ac uwchawdiolegwyr ymarfer mewn gofal sylfaenol). 

en-gb	By empowering healthcare scientists to work at the top of their professional license and competence through education, training, service redesign and transformation, these shortfalls can be addressed e.g. by giving people the opportunity to embrace or embody prudent healthcare within their own specialism. 
cy-gb	Drwy rymuso gwyddonwyr gofal iechyd i weithio ar frig eu trwydded broffesiynol a’u cymhwysedd drwy addysg, hyfforddiant, trawsnewid ac ailddylunio gwasanaethau, gellir rhoi sylw i’r diffygion hyn e.e. drwy roi i bobl y cyfle i groesawu neu ymgorffori gofal iechyd darbodus yn eu harbenigedd eu hunain. 

en-gb	By extending and developing their skills, healthcare scientists can adopt new ways of working system wide to address workforce shortfalls, improve cost effectiveness and drive greater value, improve recruitment, retention and patient care pathways whilst maintaining the highest quality. 
cy-gb	Drwy ymestyn a datblygu eu sgiliau, gall gwyddonwyr gofal iechyd fabwysiadu ffyrdd newydd o weithio ar draws y system i roi sylw i brinder yn y gweithlu, gwella cost-effeithiolrwydd a sicrhau gwell gwerth, gwella’r ffigurau cadw, recriwtio a’r llwybrau gofal cleifion a chynnal y safon orau ar yr un pryd. 

en-gb	Educational changes in England can impact upon Wales; 
cy-gb	Gall newidiadau addysgol yn Lloegr effeithio ar Gymru; 

en-gb	England’s drive to develop apprenticeships poses a risk for the recruitment of healthcare scientists as well as the way that training is commissioned from England. 
cy-gb	mae ymgyrch Lloegr i ddatblygu prentisiaethau yn peri risg i recriwtio gwyddonwyr gofal iechyd yn ogystal â’r ffordd y caiff hyfforddiant ei gomisiynu o Loegr. 

en-gb	Although there are different drivers for Wales to adopt healthcare science apprenticeships more broadly, there is a requirement for the development of new flexible career pathways; 
cy-gb	Er bod gwahanol ysgogwyr i Gymru fabwysiadu prentisiaethau gwyddor gofal iechyd yn ehangach, mae gofyn datblygu llwybrau gyrfaol hyblyg newydd; 

en-gb	all of which require strategic forward planning and interoperation between broader NHS workforce framework.  
cy-gb	ac mae hyn oll yn gofyn am flaen-gynllunio strategol a rhyng-weithredu rhwng fframweithiau gweithlu ehangach y GIG.  

en-gb	‘A Great Place to Work’ 
cy-gb	‘Lle Gwych i Weithio Ynddo’ 

en-gb	To make NHS Wales a more attractive and successful environment for workplace learning, supporting and developing training and education in the workplace requires investment in the training infrastructure, high quality placements and the sharing of good practice across disciplines, professions and organisations. 
cy-gb	I wneud GIG Cymru yn amgylchedd mwy deniadol a llwyddiannus ar gyfer dysgu yn y gweithle, mae angen buddsoddi yn y seilwaith hyfforddiant, mewn lleoliadau o ansawdd da a rhannu ymarfer da ar draws disgyblaethau, proffesiynau a sefydliadau er mwyn cefnogi a datblygu hyfforddiant ac addysg yn y gweithle. 

en-gb	It also requires the creation of exciting opportunities for healthcare scientists to take up senior leadership and strategic roles within the NHS, which may traditionally have been delivered by other healthcare professionals, to deliver better value based health outcomes. 
cy-gb	Mae hefyd yn ofynnol creu cyfleoedd cyffrous i wyddonwyr gofal iechyd ysgwyddo rolau uwch arweinyddiaeth a strategol yn y GIG, rolau sy’n draddodiadol o bosibl wedi cael eu cyflawni gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, er mwyn sicrhau canlyniadau iechyd gwell yn seiliedig ar werth. 

en-gb	In parallel, healthcare scientists must oversee the transition of roles and tasks traditionally delivered by them to other healthcare professionals who can safely deliver better value based outcomes. 
cy-gb	Ochr yn ochr â hyn, rhaid i wyddonwyr gofal iechyd oruchwylio’r broses o drosglwyddo rolau a thasgau a gyflawnwyd yn draddodiadol ganddynt hwy i weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill a all sicrhau canlyniadau gwell sy’n seiliedig ar werth yn ddiogel. 

en-gb	Health organisations in Wales already feature Executive board level posts designated for healthcare scientists, but this needs to be exploited by the development of individuals into these roles of strategic influence.  
cy-gb	Mae sefydliadau iechyd yng Nghymru eisoes yn cynnwys swyddi lefel bwrdd Gweithredol sydd wedi’u dynodi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd, ond mae angen manteisio ar hyn drwy ddatblygu unigolion i’r rolau hyn sydd â dylanwad strategol. 

en-gb	In addition the development of joint academic and clinical posts for healthcare scientists and honorary academic titles will provide an opportunity for healthcare scientists with teaching and research skills to maintain their clinical practice and impart their knowledge to the healthcare scientists of the future.  
cy-gb	Yn ogystal, bydd datblygu swyddi academaidd a chlinigol ar y cyd ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd a theitlau academaidd anrhydeddus yn rhoi cyfle i wyddonwyr gofal iechyd sydd â sgiliau addysgu ac ymchwilio gynnal eu harfer clinigol a rhannu eu gwybodaeth â gwyddonwyr gofal iechyd y dyfodol.  

en-gb	The benefits of addressing recruitment, retention and skill-mixing of healthcare scientists in a multi-disciplinary system such as NHS Wales are several-fold. 
cy-gb	Mae’r manteision a geir o roi sylw i recriwtio, cadw a chymysgu sgiliau gwyddonwyr gofal iechyd mewn system amlddisgyblaethol fel GIG Cymru yn amryfal. 

en-gb	These include: 
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys: 

en-gb	improvement in diagnostic services with decreased reporting times, improved patient safety, decreased variation in service quality, improved patient outcomes and experience, providing for a more efficient skill mix within services and enhanced value. 
cy-gb	gwella gwasanaethau diagnostig gydag amseroedd adrodd llai, gwell diogelwch i gleifion, llai o amrywiad yn ansawdd gwasanaethau, gwell canlyniadau a phrofiadau i gleifion, gan ddarparu ar gyfer cymysgedd sgiliau mwy effeithlon mewn gwasanaethau a gwerth gwell. 

en-gb	Key to achieving these outcomes is closer working partnerships between NHS organisations, academic partners and other key stakeholders to enable the delivery of flexible education and training routes (e.g. widening access, distance learning) that facilitate career progression for in-service staff, and broaden access to healthcare science careers so that they become more attractive to potential recruits. 
cy-gb	Er mwyn cael y canlyniadau hyn mae’n hollbwysig cael partneriaethau gweithio agosach rhwng sefydliadau’r GIG, partneriaid academaidd a rhanddeiliaid allweddol eraill er mwyn gallu cyflenwi llwybrau addysg a hyfforddiant hyblyg (e.e. ehangu mynediad, dysgu o bell) sy’n hwyluso datblygiad gyrfaol i staff mewn swydd, ac ehangu mynediad at yrfaoedd gwyddor gofal iechyd fel eu bod yn dod yn fwy deniadol i recriwtiaid posibl. 

en-gb	There is also a need to support wider career and continuous professional development through exploiting opportunities for working more closely with the life sciences sector through secondments and project based placements.  
cy-gb	Mae hefyd angen cefnogi datblygiad gyrfaol a datblygiad proffesiynol parhaus ehangach drwy fanteisio ar gyfleoedd i weithio’n agosach â’r sector gwyddorau bywyd drwy secondiadau a lleoliadau mewn prosiectau.  

en-gb	There is a need to bring the diverse specialisms of healthcare science together so that they can speak with one voice. 
cy-gb	Mae angen dwyn arbenigeddau amrywiol gwyddor gofal iechyd ynghyd er mwyn iddynt allu siarad ag un llais. 

en-gb	Not only will this help inform policy in a more coordinated manner but importantly raise the profile of healthcare science, increasing the visibility of all the professions in Wales and beyond. 
cy-gb	Bydd hyn nid yn unig yn helpu i lywio polisïau mewn ffordd fwy cydgysylltiedig ond yn bwysig bydd yn codi proffil gwyddor gofal iechyd, gan roi lle mwy amlwg i’r holl broffesiynau yng Nghymru a thu hwnt. 

en-gb	The Healthcare Science Network will connect the diverse scientific specialisms of healthcare science in NHS Wales, and act as a conduit for workforce advice and policy developments. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn cyplysu arbenigeddau gwyddonol amrywiol gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru, ac yn gweithredu fel sianel ar gyfer datblygiadau polisi ac i gynghori’r gweithlu.  

en-gb	Actions
cy-gb	  Camau Gweithredu  

en-gb	The All-Wales Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary), industry and the public to: 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd Cymru gyfan yn gweithio mewn cydweithrediad â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), diwydiant a’r cyhoedd i: 

en-gb	Address workforce challenges by leading, communicating and collaborating to support workforce development championing prudent and value based healthcare approaches.  
cy-gb	Roi sylw i heriau’r gweithlu drwy arwain, cyfathrebu a chydweithredu i gefnogi datblygiad y gweithlu, gan hyrwyddo gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth 

en-gb	Develop a workforce action plan, aligned to the 10 year plan for the NHS workforce, that addresses service level challenges by highlighting opportunities for workforce sustainability, recruitment and retention issues, career progression and support for equivalence, apprenticeships etc.  
cy-gb	Llunio cynllun gweithredu ar gyfer y gweithlu, i gyd-fynd â’r cynllun 10 mlynedd ar gyfer gweithlu’r GIG, sy’n rhoi sylw i heriau ar lefel gwasanaethau drwy amlygu cyfleoedd i sicrhau gweithlu cynaliadwy, delio â phroblemau recriwtio a chadw, datblygiad gyrfaol gan gefnogi cyfwerthedd, prentisiaethau ac yn y blaen.  

en-gb	Develop integrated multi-professional education and training provision and programmes that can adapt and respond to the changing skill set of the healthcare scientists, to ensure the delivery of new and improved ways of working. 
cy-gb	Datblygu rhaglenni a darpariaeth addysg a hyfforddiant aml-broffesiwn integredig sy’n gallu addasu ac ymateb i set sgiliau newidiol gwyddonwyr gofal iechyd, er mwyn gallu cyflawni ffyrdd newydd a gwell o weithio. 

en-gb	Strengthen and develop the MSC education and training career framework for the healthcare science workforce to include specific education, training and clear career pathways from Healthcare Science Associate through to HSST (Consultant) level. 
cy-gb	Cryfhau a datblygu fframwaith gyrfa addysg a hyfforddiant MSC ar gyfer y gweithlu gwyddor gofal iechyd i gynnwys addysg a hyfforddiant penodol a llwybrau gofal clir o Gydymaith Gwyddor Gofal Iechyd drwodd i lefel HSST (Ymgynghorol). 

en-gb	Inform and support workforce development for the current and future healthcare science professions, through reviewing areas of extending scope of practice, enabling transferability of knowledge and skills to allow diversification within the scientific and wider clinical sector.  
cy-gb	Hysbysu a chefnogi datblygiad y gweithlu ar gyfer y proffesiynau gwyddor gofal iechyd heddiw ac i’r dyfodol, drwy adolygu meysydd megis ymestyn cwmpas ymarfer, galluogi gwyddonwyr i drosglwyddo gwybodaeth a sgiliau er mwyn caniatáu arallgyfeirio yn y sector gwyddonol a’r sector clinigol ehangach.  

en-gb	Champion broadening access to healthcare science (e.g. flexible approaches to learning) and enhance career progression pathways (e.g. through widening access, equivalence, recognition of prior learning) to support flexible entry into the professions, career progression and retention of staff. 
cy-gb	Ceisio ehangu mynediad at wyddor gofal iechyd (e.e. dulliau hyblyg o ddysgu) a gwella llwybrau datblygu gyrfaoedd (e.e. drwy ehangu mynediad, cyfwerthedd, cydnabod dysgu blaenorol) i sicrhau mynediad hyblyg i’r proffesiynau, datblygu gyrfaol a chadw staff. 

en-gb	Work together to facilitate healthcare science role redesign extending scope of practice e.g. audiology in primary care; 
cy-gb	Gweithio gyda’n gilydd i geisio ailddylunio rolau gwyddor gofal iechyd gan ymestyn cwmpas yr ymarfer e.e. awdioleg mewn gofal sylfaenol; 

en-gb	as well as defining new roles for healthcare science e.g. point of care testing in the community, clinical/biomedical scientists in cellular pathology, non-medical prescribing, clinical/rehabilitation engineers in Technology Enabled Care Services (TECS) etc. 
cy-gb	yn ogystal â diffinio rolau newydd ar gyfer gwyddor gofal iechyd e.e. profion pwynt gofal yn y gymuned, gwyddonwyr clinigol/biofeddygol mewn patholeg gellog, presgripsiynu anfeddygol, peirianwyr clinigol/adsefydlu mewn Gwasanaethau Gofal a Ddarperir Drwy Dechnoleg (TECS) ac yn y blaen. 

en-gb	Collaborate strategically with other stakeholders e.g. with universities and national work groups (e.g. genomics, cell and gene therapy) to identify new education solutions that will meet evolving service needs and highlight any education provision that may be at risk. 
cy-gb	Cydweithredu’n strategol gyda rhanddeiliaid eraill e.e. gyda phrifysgolion a gweithgorau cenedlaethol (e.e. genomeg, therapi celloedd a genynnau) i greu atebion addysg newydd a fydd yn bodloni anghenion newidiol gwasanaethau a thynnu sylw at unrhyw ddarpariaeth addysg a allai fod mewn perygl. 

en-gb	Coordinate with strategic national work groups (e.g. genomics, cell and gene therapy) to identify new education solutions that will address service level challenges and highlight any education provision that may be at risk. 
cy-gb	Cydlynu gyda gweithgorau cenedlaethol strategol (e.e. genomeg, therapi celloedd a genynnau) i greu atebion addysg newydd a fydd yn rhoi sylw i heriau ar lefel gwasanaethau a thynnu sylw at unrhyw ddarpariaeth addysg a allai fod mewn perygl. 

en-gb	Raise profile of healthcare science in Wales and promote career opportunities within a workforce strategy. 
cy-gb	Cynyddu proffil gwyddor gofal iechyd yng Nghymru a hyrwyddo cyfleoedd gyrfaol mewn strategaeth ar gyfer y gweithlu. 

en-gb	Showcase and provide contextual examples of career pathways for the public, and both current and future NHS Wales healthcare scientists.  
cy-gb	Arddangos a darparu esiamplau yn eu cyd-destun o lwybrau gyrfaol i’r cyhoedd, a gwyddonwyr gofal iechyd GIG Cymru heddiw ac yfory.  

en-gb	Develop and promote the role of Clinical Academic posts for healthcare scientists between NHS and university partners. 
cy-gb	Datblygu a hyrwyddo rôl swyddi Clinigol Academaidd ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd rhwng y GIG a’r prifysgolion sy’n bartneriaid iddo 

en-gb	Work collaboratively with the life sciences sector to provide developmental opportunities outside the NHS to harness innovation and accelerate technological and non-technological development. 
cy-gb	Cydweithredu gyda’r sector gwyddorau bywyd i ddarparu cyfleoedd datblygol y tu allan i’r GIG er mwyn harneisio arloesedd a rhoi hwb i ddatblygiad technolegol ac anhechnolegol. 

en-gb	Consider introduction of an advisory process to guide health organisations in their recruitment of healthcare scientists. 
cy-gb	Ystyried cyflwyno proses gynghori i arwain sefydliadau iechyd wrth iddynt recriwtio gwyddonwyr gofal iechyd. 

en-gb	4. 
cy-gb	4. 

en-gb	Applied Research and Innovation for Service Improvement 
cy-gb	Arloesi ac Ymchwil Gymhwysol er mwyn Gwella Gwasanaethau 

en-gb	‘Harness innovation and accelerate Technology in Infrastructure Development’ 
cy-gb	‘Harneisio arloesedd a rhoi hwb i Dechnoleg mewn Datblygiadau Seilwaith’ 

en-gb	Applied research and innovation are at the core of healthcare science – exploring and integrating new and improved ways of working to address service challenges is of fundamental importance. 
cy-gb	Mae arloesi ac ymchwil gymhwysol yn ganolog i wyddor gofal iechyd – mae’n hanfodol bwysig archwilio ac integreiddio ffyrdd newydd a gwell o weithio i roi sylw i heriau gwasanaethau. 

en-gb	New knowledge concerning optimal service delivery along with global developments in automation, precision medicine, digitalisation, artificial intelligence/machine learning, 3D tissue printing, advanced therapeutics and internet technology will have profound impacts on the health service. 
cy-gb	Bydd gwybodaeth newydd ynglŷn â darparu’r gwasanaethau gorau posibl ynghyd â datblygiadau byd-eang mewn awtomeiddio, meddygaeth fanwl, digidoli, deallusrwydd artiffisial/dysgu peirianyddol, argraffu meinwe 3D, therapiwteg uwch a thechnoleg rhyngrwyd yn cael effeithiau mawr ar y gwasanaeth iechyd. 

en-gb	Non-technology driven applied research also plays a role in service redesign and transformation e.g. skills-mixing, leadership, new care models etc.  
cy-gb	Mae ymchwil gymhwysol na chaiff ei yrru gan dechnoleg hefyd yn chwarae rhan i ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau, e.e. cymysgu sgiliau, arweinyddiaeth, modelau gofal newydd ac ati. 

en-gb	In order for service challenges to be effectively addressed through research, technological and non-technological innovation, a coordinated and collaborative approach is required to obtain the necessary evidence base needed to change clinical practice, through robust research and improvement methodologies and evaluations. 
cy-gb	Er mwyn rhoi sylw’n effeithiol i’w heriau y mae gwasanaethau’n eu hwynebu drwy ymchwilio, arloesi technolegol ac anhechnolegol, mae angen gweithredu’n gydlynol a chydweithredol i gael y sylfaen dystiolaeth angenrheidiol sydd ei hangen i newid arfer clinigol, drwy gyfrwng gwerthusiadau a methodolegau ymchwilio a gwella cadarn. 

en-gb	Healthcare Science Network will champion and advocate the applied research, innovation that will deliver prudent and value based healthcare agenda and focuses on service challenges for the betterment of NHS Wales. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn hyrwyddo ac yn eiriol dros ymchwil gymhwysol, arloesi a fydd yn darparu agenda gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth ac yn canolbwyntio ar yr heriau a wyneba gwasanaethau er mwyn gwella GIG Cymru. 

en-gb	Healthcare scientists have a significant role to play in leading, defining, designing, developing and delivering multi-professional collaborative high quality applied research in the NHS. 
cy-gb	Mae gan wyddonwyr gofal iechyd rôl bwysig i’w chwarae i arwain, diffinio, dylunio, datblygu a chyflwyno ymchwil gymhwysol gydweithredol aml-broffesiynol o ansawdd uchel yn y GIG. 

en-gb	Wales has a well-developed and coordinated research infrastructure for healthcare research through Health and Care Research Wales and the National Institute for Health research (NIHR).  
cy-gb	Mae gan Gymru seilwaith ymchwil datblygedig a chydlynus ar gyfer ymchwil gofal iechyd drwy Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a’r Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd (NIHR). 

en-gb	Health and Care Research Wales and NIHR have various programmes to support new and experienced researchers working in the NHS in Wales. 
cy-gb	Mae gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru ac NIHR amryw o raglenni i gefnogi ymchwilwyr newydd a phrofiadol sy’n gweithio yn y GIG yng Nghymru. 

en-gb	Healthcare scientists are involved in many applications to these research programmes either for their own research or as a co-applicant or support for other healthcare professionals. 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn ymwneud â llawer o geisiadau i’r rhaglenni ymchwil hyn naill ai ar gyfer eu hymchwil eu hunain neu fel cyd-ymgeiswyr neu gefnogwyr i weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill. 

en-gb	In addition, healthcare scientists can be involved in applied research studies stemming from the local research and development programmes sponsored by the university health boards. 
cy-gb	Yn ogystal, gall gwyddonwyr gofal iechyd gymryd rhan mewn astudiaethau ymchwil gymhwysol sy’n deillio o’r rhaglenni ymchwilio a datblygu lleol a noddir gan fyrddau iechyd prifysgol. 

en-gb	Wales also has a thriving academic and industry led research environment with many shining examples of internationally renowned best practice. 
cy-gb	Mae gan Gymru hefyd amgylchedd ymchwil a arweinir gan ddiwydiant a’r byd academaidd sy’n ffynnu, gyda llawer o enghreifftiau gwych o arferion gorau o’r radd flaenaf. 

en-gb	Healthcare scientists, with their skill set, are well positioned to lead and support high quality applied research in many specialties, where projects are suitable for adoption onto the Clinical Research Portfolio. 
cy-gb	Gyda’r sgiliau maent yn meddu arnynt, mae gwyddonwyr gofal iechyd mewn sefyllfa dda i arwain a chefnogi ymchwil gymhwysol o ansawdd da mewn nifer o arbenigeddau, lle bo’r prosiectau’n addas i’w mabwysiadu i’r Portffolio Ymchwil Glinigol. 

en-gb	This is achieved through working in partnership with other healthcare professionals, academia and industry and being involved in idea generation, study design, research governance, recruitment, data analysis, publication of findings and knowledge translation and mobilisation. 
cy-gb	Cyflawnir hyn drwy weithio mewn partneriaeth â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, y byd academaidd a diwydiant a chyfrannu at y broses o gynhyrchu syniadau, dylunio astudiaethau, llywodraethu ymchwil, recriwtio, dadansoddi data, cyhoeddi canfyddiadau a throsi a lledaenu gwybodaeth. 

en-gb	In addition, healthcare scientists can provide high quality supervision, support and mentoring of other healthcare scientists and healthcare professionals undertaking applied research. 
cy-gb	Yn ogystal, gall gwyddonwyr gofal iechyd oruchwylio, cefnogi a mentora’n effeithiol wyddonwyr gofal iechyd eraill a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gwneud ymchwil. 

en-gb	Healthcare scientist research support therefore facilitates career  development of other healthcare professionals and can also increase income generation for the NHS through commercial research activity, grant funding and development of intellectual property.  
cy-gb	Mae cefnogaeth ymchwil gan wyddonwyr gofal iechyd felly o gymorth i ddatblygu gyrfaoedd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, a gall hefyd greu mwy o incwm i’r GIG drwy weithgaredd ymchwil masnachol, cyllid grantiau a datblygu eiddo deallusol. 

en-gb	The rapid adoption of new and emerging technologies and other innovations into the service is dependent on a range of factors such as: 
cy-gb	Mae’r gallu i fabwysiadu technolegau newydd a datblygol a dulliau arloesol eraill yn gyflym i’r gwasanaeth yn dibynnu ar nifer o ffactorau megis: 

en-gb	evidence, policy direction, agreement and support of stakeholders, cultural change, resources, education and leadership. 
cy-gb	tystiolaeth, cyfeiriad polisïau, cytundeb a chefnogaeth rhanddeiliaid, newid diwylliannol, adnoddau, addysg ac arweinyddiaeth. 

en-gb	Where new technologies and innovations are introduced, disinvestment in less valuable services must also occur for the system to remain balanced. 
cy-gb	Lle bo technolegau a dulliau arloesol newydd yn cael eu cyflwyno, rhaid hefyd beidio â buddsoddi mewn gwasanaethau llai gwerthfawr er mwyn cadw cydbwysedd yn y system. 

en-gb	The complex engagement and participation of multiple stakeholders including the public sector, third sector and private sectors across Wales will drive new ways of working and new ways of thinking. 
cy-gb	Bydd y broses gymhleth o gynnwys ac ymgysylltu ag amryfal randdeiliaid, gan gynnwys y sector cyhoeddus, y trydydd sector a’r sector preifat ar draws Cymru yn ysgogi ffyrdd newydd o weithio a ffyrdd newydd o feddwl. 

en-gb	A coordinated and evidence led approach is required in order to identify and address service level challenges through the rapid evaluation and deployment of new and emerging technologies and innovative ideas.  
cy-gb	Rhaid gweithio’n gydgysylltiedig ac ar sail tystiolaeth er mwyn gweld pa heriau a wynebir ar lefel gwasanaethau a rhoi sylw i’r rhain drwy werthuso a defnyddio syniadau arloesol a thechnolegau newydd a datblygol yn gyflym. 

en-gb	There are many opportunities for healthcare scientists to engage and participate in innovative activities that take place within the university health boards and trusts as well as across the wider healthcare system. 
cy-gb	Ceir llawer o gyfleoedd i wyddonwyr gofal iechyd ymgysylltu a chyfranogi mewn gweithgareddau arloesol sy’n mynd rhagddynt mewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol yn ogystal ag ar draws y system gofal iechyd ehangach. 

en-gb	Healthcare scientists can engage with projects funded through Innovate UK and the Efficiency Through Technology Fund (ETTF) that seek to support the adoption and scale up of innovative technologies that will drive service transformation and improve patient outcomes. 
cy-gb	Gall gwyddonwyr gofal iechyd fod yn rhan o brosiectau a ariennir drwy Innovate UK a Chyllid Effeithlonrwydd drwy Dechnoleg (ETTF) sydd â’r nod o gynyddu technolegau arloesol a hwyluso eu mabwysiadu er mwyn gallu trawsnewid gwasanaethau a gwella canlyniadau cleifion. 

en-gb	Similarly the Bevan Health Technology Exemplars programme supports NHS Wales staff to work in partnership with an industry partner to rapidly introduce and evaluate an innovative health technology product or service within a clinical pathway.  
cy-gb	Yn yr un modd, mae Esiamplau Technoleg Iechyd Bevan yn helpu staff GIG Cymru i weithio mewn partneriaeth gyda phartner mewn diwydiant i gyflwyno a gwerthuso’n gyflym gynnyrch neu wasanaeth technolegol iechyd arloesol mewn llwybr clinigol. 

en-gb	Both NICE and Health Technology Wales are set up to evaluate the impact of new technologies and healthcare scientists are well placed to support the assessment of new technologies in the health service.  
cy-gb	Mae NICE a Technoleg Iechyd Cymru ill dau wedi’u sefydlu i werthuso effaith technolegau newydd ac mae gwyddonwyr gofal iechyd mewn sefyllfa dda i helpu gyda’r gwaith o asesu technolegau newydd yn y gwasanaeth iechyd. 

en-gb	In addition, healthcare scientists are able to engage in other initiatives such as the Welsh Wound Innovation Centre that aims to develop clinical excellence in the prevention, treatment and management of wounds.  
cy-gb	Hefyd, gall gwyddonwyr gofal iechyd gyfranogi mewn cynlluniau eraill megis y Ganolfan Arloesi ym maes Gwella Clwyfau sydd â’r nod o ddatblygu rhagoriaeth glinigol er mwyn atal, trin a gofalu am glwyfau. 

en-gb	A key driver for success is facilitating healthcare scientists to engage and participate in the research and innovation activities driven by the university health boards and to form strategic partnerships with Higher Education Institutions (HEI’s) and industry. 
cy-gb	Un o’r ffordd o sbarduno llwyddiant yw annog gwyddonwyr gofal iechyd i ymgysylltu â chyfranogi yn y gweithgareddau ymchwilio ac arloesi sy’n cael eu hysgogi gan fyrddau iechyd prifysgolion a ffurfio partneriaethau strategol gyda Sefydliadau Addysg Uwch (SAU) a diwydiant. 

en-gb	The Healthcare Science Network will also seek to support and inform the development of annual R&D and Innovation work programmes and funding calls (e.g. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd hefyd yn cefnogi a llywio’r gwaith o sefydlu rhaglenni gwaith a galwadau am gyllid blynyddol ym maes Ymchwil a Datblygu ac Arloesi  (e.e. 

en-gb	ETTF, HCRW). 
cy-gb	ETTF, HCRW). 

en-gb	The Healthcare Science Network will support funding applications, and where required, manage a coordinated response by healthcare scientists to new funding calls in Wales and beyond. 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn cefnogi ceisiadau am gyllid, a lle bo angen, yn rheoli ymateb cydlynus gan wyddonwyr gofal iechyd i alwadau newydd am gyllid yng Nghymru a thu hwnt. 

en-gb	Actions
cy-gb	Camau Gweithredu   

en-gb	The All-Wales Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, Health and Care Research Wales, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to: 
cy-gb	Bydd Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd Cymru gyfan yn gweithio mewn cydweithrediad â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol y GIG, Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd) a’r cyhoedd i: 

en-gb	Support and promote healthcare scientists to increase their active participation and engagement in applied research and innovation programmes and projects in university health boards across Wales and beyond. 
cy-gb	Gefnogi ac annog gwyddonwyr gofal iechyd i gyfranogi ac ymgysylltu mwy â phrosiectau a rhaglenni arloesi ac ymchwil gymhwysol mewn byrddau iechyd prifysgol ar draws Cymru a thu hwnt. 

en-gb	The Healthcare Science Network will monitor and report on healthcare science participation in applied research programmes to: 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd  yn monitro ac yn adrodd ar gyfranogaeth gwyddonwyr gofal iechyd mewn rhaglenni ymchwil gymhwysol i: 

en-gb	Identify healthcare scientists in an applied research leadership role and those conducting research projects. 
cy-gb	Nodi’r gwyddonwyr gofal iechyd mewn rôl arweinyddiaeth mewn ymchwil gymhwysol a’r rheini sy’n cynnal prosiectau ymchwil. 

en-gb	Identify successful grant submissions led by (or have co-applicant) healthcare scientists. 
cy-gb	Nodi’r cyflwyniadau llwyddiannus am grantiau a arweinir gan wyddonwyr gofal iechyd (neu lle bo gwyddonwyr gofal iechyd yn gyd-ymgeiswyr). 

en-gb	Identify publications with healthcare scientist authorship / coauthorship.   
cy-gb	Nodi’r cyhoeddiadau y mae gwyddonwyr gofal iechyd yn awduron/ cyd-awduron arnynt.   

en-gb	Support University Health Boards and work in partnership with NHS R&D Directors to develop strategic plans for prudent and value based research, development, and innovation. 
cy-gb	Cefnogi Byrddau Iechyd a gweithio mewn partneriaeth â Chyfarwyddwyr Ymchwil a Datblygu y GIG i lunio cynlluniau strategol ar gyfer ymchwilio, datblygu ac arloesi darbodus a seiliedig ar werth. 

en-gb	To develop strategic plans for research, development, and innovation.  
cy-gb	Llunio cynlluniau strategol ar gyfer ymchwilio, datblygu ac arloesi.  

en-gb	To help shape and inform applied research and innovation programmes and initiatives in Wales.  
cy-gb	Helpu i siapio a llywio cynlluniau a rhaglenni arloesi ac ymchwil gymhwysol yng Nghymru.  

en-gb	To develop a horizon scanning for new and emerging innovations and technologies that can be shared with healthcare scientists through Healthcare Science One. 
cy-gb	Datblygu arfer o sganio’r gorwel am dechnolegau a dulliau arloesol newydd a datblygol y gellir eu rhannu gyda gwyddonwyr gofal iechyd drwy Gwyddor Gofal Iechyd Un. 

en-gb	Working with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support research and development and associated national/strategic contributions. 
cy-gb	Gweithio gyda’r Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i ddatblygu cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd i gefnogi ymchwil a datblygu a chyfraniadau strategol/cenedlaethol cysylltiedig. 

en-gb	To maximise and raise awareness of opportunities for healthcare scientists to undertake research.  
cy-gb	Sicrhau bod cynifer â phosibl o gyfleoedd ar gael i wyddonwyr gofal iechyd wneud gwaith ymchwil a chynyddu ymwybyddiaeth o’r cyfleoedd hynny.  

en-gb	Provide a research mentoring and development scheme for healthcare scientists throughout their careers and provide support to other professionals who are engaged in health science research and innovation activities. 
cy-gb	Darparu cynllun datblygu a mentora ar gyfer ymchwil i wyddonwyr gofal iechyd gydol eu gyrfaoedd a darparu cefnogaeth i weithwyr proffesiynol eraill sy’n ymwneud â gweithgareddau arloesi ac ymchwilio yn y sector gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	5. 
cy-gb	5. 

en-gb	Service Redesign and Transformation 
cy-gb	Ailddylunio a Thrawsnewid Gwasanaethau  

en-gb	‘ Bold Models of Seamless Care, National Principles, Local Delivery’ 
cy-gb	‘ Modelau Mentrus o Ofal Di-dor, Egwyddorion Cenedlaethol, Cyflenwi’n Lleol’ 

en-gb	As described by ‘The Interim Parliamentary Review of Health and Social Care in Wales , 2017’: 
cy-gb	Fel y disgrifir gan ‘ Adroddiad Interim yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru, 2017 ’ : 

en-gb	“The case for change is compelling. 
cy-gb	“Mae’r achos dros newid yn gymhellol. 

en-gb	Wales can attain better health and wellbeing outcomes for its citizens and meet the goals of the Wellbeing of Future Generations (Wales) Act 2015, but to do so we will need to speed up how the health and social care system adapts to the changing needs of the population and other major challenges”. 
cy-gb	Gall Cymru gyflawni canlyniadau iechyd a llesiant gwell i’w dinasyddion a chyrraedd nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. Ond er mwyn gwneud hyn bydd angen iddi gyflymu’r modd y mae’r system iechyd a gofal cymdeithasol yn addasu i anghenion newidiol y boblogaeth a heriau mawr eraill.”. 

en-gb	Healthcare science is one significant asset that can be used more effectively to support this transformational change and pursue continuous service quality improvement. 
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd yn un ased pwysig y gellid ei ddefnyddio’n fwy effeithiol i gefnogi’r newid trawsnewidiol a mynd ar drywydd gwelliant parhaus yn ansawdd gwasanaethau. 

en-gb	The prudent healthcare principles and value-based healthcare are used by this professional group to effect necessary change. 
cy-gb	Mae’r grŵp proffesiynol hwn yn defnyddio egwyddorion gofal iechyd darbodus a gofal iechyd seiliedig ar werth i esgor ar y newid angenrheidiol. 

en-gb	The complexities of change management work best when all professional groups, including healthcare scientists, work together to develop more prudent, clinically effective patient care pathways and models of care. 
cy-gb	Mae cymhlethdodau’r broses o reoli newid yn gweithio orau pan fo’r holl grwpiau proffesiynol, gan gynnwys gwyddonwyr gofal iechyd, yn gweithio gyda’i gilydd i ddatblygu modelau gofal a llwybrau gofal cleifion clinigol-effeithiol, mwy darbodus. 

en-gb	Capturing the value of the expert input from the appropriate healthcare scientist will help facilitate that change. 
cy-gb	Bydd cipio gwerth y mewnbwn arbenigol gan y gwyddonwyr gofal iechyd priodol yn helpu i hwyluso’r newid hwnnw. 

en-gb	Healthcare scientists are well skilled in developing, trialling and evaluating new techniques and ways of working. 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn meddu ar y sgiliau iawn i ddatblygu, treialu a gwerthuso technegau a ffyrdd newydd o weithio. 

en-gb	It is important that an environment is created where healthcare science has a greater influence in system design, implementation and development of new models of care; 
cy-gb	Mae’n bwysig creu amgylchedd lle mae gan wyddor gofal iechyd fwy o ddylanwad yn y broses o ddylunio systemau, gweithredu a datblygu modelau gofal newydd; 

en-gb	to do this we must provide space and protected time for healthcare scientists to engage and participate in this process and for their expertise to be fully utilised. 
cy-gb	i wneud hyn rhaid inni ddarparu gofod ac amser wedi’i ddiogelu i wyddonwyr gofal iechyd ymgysylltu a chyfranogi yn y broses hon gan ddefnyddio’u harbenigedd i’r eithaf. 

en-gb	‘One Seamless System for Wales’ 
cy-gb	‘Un System Ddi-dor i Gymru’ 

en-gb	Effective new models of care require evidence to support transformation – much of this evidence will be provided from new digital initiatives where information is captured and analysed systematically. 
cy-gb	Mae gofyn i fodelau gofal newydd effeithiol gael tystiolaeth i gefnogi’r trawsnewid – bydd llawer o’r dystiolaeth hon yn cael ei darparu o gynlluniau digidol newydd lle caiff gwybodaeth ei chipio a’i dadansoddi’n systematig. 

en-gb	Specific examples of current system level changes that are underway include commitments to promote independence through self-management and remote monitoring, provide care closer to home, earlier disease diagnosis, reducing variation, quality value adding consolidation of services and adoption of new and emerging technologies e.g. regenerative medicine, precision medicine and genomics. 
cy-gb	Mae’r esiamplau penodol o newidiadau cyfredol ar lefel y system sy’n mynd rhagddynt yn cynnwys ymrwymiadau i hybu annibyniaeth drwy hunan-reoli a monitro o bell, darparu gofal yn agosach at adre, gwneud diagnosis o glefydau yn gynnar, lleihau amrywiadau, cysoni gwasanaethau er mwyn ychwanegu gwerth ac ansawdd a mabwysiadu technolegau newydd a datblygol e.e. meddygaeth aildyfu, meddygaeth fanwl a genomeg. 

en-gb	The healthcare science workforce can assist with the transformation by ensuring that the Healthcare Science Network contributes to national working groups in Wales and England e.g. non-medical prescribing, the transformation of diagnostic services such as pathology imaging etc. 
cy-gb	Gall y gweithlu gwyddor gofal iechyd gynorthwyo gyda’r trawsnewidiad drwy sicrhau bod y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd  yn cyfrannu at weithgorau cenedlaethol yng Nghymru a Lloegr e.e. presgripsiynu anfeddygol, trawsnewid gwasanaethau diagnostig megis delweddu patholegol ac yn y blaen. 

en-gb	The Healthcare Science Network can ensure whole system thinking by coordinating action between strategies where the workforce has a key involvement. 
cy-gb	Gall y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd sicrhau bod y system gyfan yn cael ei hystyried drwy gydlynu camau gweithredu rhwng strategaethau lle mae gan y gweithlu ran bwysig i’w chwarae. 

en-gb	The need for evidence-based decision-making is central to effective service redesign and transformation. 
cy-gb	Mae’r angen am benderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth yn ganolog i’r gwaith o ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau’n effeithiol. 

en-gb	Whether technological or non-technological, R&I is an intrinsic component of service improvement. 
cy-gb	Mae Ymchwil a Datblygu, boed hynny’n dechnolegol ynteu’n anhechnolegol, yn gydran annatod o’r broses o wella gwasanaethau. 

en-gb	Healthcare science must therefore adopt a more systematic approach to research and innovation through to implementation at scale. 
cy-gb	Rhaid i wyddor gofal iechyd felly fabwysiadu dull mwy systematig o ymchwilio ac arloesi drwodd i weithredu ar raddfa. 

en-gb	There is complementarity between actions between research and innovation and service transformation. 
cy-gb	Ceir cyfatebolrwydd rhwng camau gweithredu ac ymchwilio ac arloesi a thrawsnewid gwasanaethau. 

en-gb	Actions
cy-gb	  Camau Gweithredu  

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary and primary), industry and the public to: 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), diwydiant a’r cyhoedd i: 

en-gb	Ensure that there is healthcare science representation on relevant national (UK & Wales), regional and local service transformation programmes in policy  development in the fields of health, education and industry, e.g. primary care, genomics, acute kidney injury, laboratory information system, Technology Enabled Care Services (TECS) etc. 
cy-gb	Sicrhau y ceir cynrychiolaeth o’r sector gwyddor gofal iechyd ar raglenni trawsnewid gwasanaethau cenedlaethol (y DU a Chymru), rhanbarthol a lleol perthnasol ym maes iechyd, addysg a diwydiant, e.e. gofal sylfaenol, genomeg, anaf acíwt i’r arenau, system gwybodaeth labordai, Gwasanaethau Gofal a Ddarperir drwy Dechnoleg (TECS) ac yn y blaen. 

en-gb	Engage early in UK and Welsh Government and NHS discussions for digital transformation; 
cy-gb	Cyfrannu’n gynnar yn y trafodaethau rhwng Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru a’r GIG ar gyfer trawsnewid digidol; 

en-gb	including service needs and system specifications, training and implementation. 
cy-gb	gan gynnwys anghenion gwasanaethau a manylebau’r system, hyfforddiant a gweithredu; 

en-gb	Work with NHS Wales and Welsh Government to prioritise and support the prudent and value based healthcare agenda for healthcare science in addressing service challenges   
cy-gb	Gweithio gyda GIG Cymru a Llywodraeth Cymru i flaenoriaethu a chefnogi’r agenda gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth ar gyfer gwyddor gofal iechyd i roi sylw i’r heriau y mae gwasanaethau yn eu hwynebu.   

en-gb	Support the development of evidence based decision making through the systematic collection and analysis of data. 
cy-gb	Helpu i ddatblygu proses gwneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth drwy gasglu a dadansoddi data yn systematig. 

en-gb	Champion the benefits of active co-production and multi-professional approach in the design, implementation, evaluation and subsequent development of new models of care and care pathways. 
cy-gb	Hyrwyddo manteision cynhyrchu ar y cyd a chael cyfraniad aml-broffesiwn ar gyfer dylunio, gweithredu, gwerthuso a llunio’n ddiweddarach fodelau gofal a llwybrau gofal newydd. 

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support service re-design and transformation including associated national/strategic contributions. 
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i lunio cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn helpu i ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau gan gynnwys cyfraniadau cenedlaethol/strategol cysylltiedig. 

en-gb	6. 
cy-gb	6. 

en-gb	Culture and Integration 
cy-gb	Diwylliant ac Integreiddio 

en-gb	‘Capacity to Transform, Dynamic Leadership, Unprecedented Cooperation’ 
cy-gb	‘Gallu i Drawsnewid, Arweinyddiaeth Ddynamig, Cydweithredu na welwyd mo’i Debyg’  

en-gb	Good leadership is vitally important in order to realise a vision for healthcare science that supports both the development of the profession and addresses service challenges. 
cy-gb	Mae arweinyddiaeth dda yn hollbwysig er mwyn cyflawni gweledigaeth ar gyfer gwyddor gofal iechyd sy’n cefnogi datblygiad y proffesiwn a hefyd yn rhoi sylw i’r heriau a wyneba gwasanaethau. 

en-gb	Healthcare scientists already hold senior leadership roles in NHS Wales but there has been no clear route to hold lead roles in the current ‘divisional’ management structures within university health boards and trusts, without leaving expert clinical practice. 
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd eisoes yn dal rolau uwch-arweinwyr yn GIG Cymru ond ni fu llwybr clir ar gyfer dal rolau arweiniol yn y strwythurau rheoli ‘adrannol’ cyfredol mewn Ymddiriedolaethau a Byrddau Iechyd, heb adael ymarfer clinigol arbenigol. 

en-gb	In Wales many examples already exist of services which are Consultant Clinical Scientist led; 
cy-gb	Yng Nghymru ceir sawl esiampl eisoes o wasanaethau sydd dan arweiniad Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol; 

en-gb	they include Genetics, Medical Physics, Rehabilitation Engineering, Biochemistry, Audiology and Newborn Screening.  
cy-gb	maent yn cynnwys Geneteg, Ffiseg Feddygol, Peirianneg Adsefydlu, Biocemeg, Awdioleg a Sgrinio ar gyfer Babanod newydd-anedig. 

en-gb	Consultant Clinical Scientists provide clinical and scientific expertise as well as strategic leadership, therefore it is important that the role of Consultant Clinical Scientist is supported in order to develop the pathway to enhance system level leadership. 
cy-gb	Mae Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol yn darparu arbenigedd clinigol a gwyddonol yn ogystal ag arweinyddiaeth strategol, felly mae’n bwysig rhoi cefnogaeth i rôl Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol er mwyn datblygu’r llwybr i wella arweinyddiaeth ar lefel y system. 

en-gb	National pathways and programmes for succession planning and access to senior healthcare science positions require strategic intervention by NHS Wales to ensure a strong professional leadership of healthcare science in NHS Wales.  
cy-gb	Mae gofyn i raglenni a llwybrau cenedlaethol ar gyfer cynllunio olyniaeth a mynediad at uwch-swyddi ym maes gwyddor gofal iechyd gael ymyrraeth strategol gan GIG Cymru i sicrhau arweinyddiaeth broffesiynol gadarn ar gyfer gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru. 

en-gb	The healthcare science workforce is dispersed throughout university health boards and trusts as a consequence the professions sometimes lack system level coherence and have little visibility. 
cy-gb	Mae’r gweithlu gwyddor gofal iechyd wedi’i wasgaru ar draws ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol ac, o’r herwydd, ceir diffyg cydlyniant weithiau ar lefel y system yn y proffesiynau a phrin maent i’w gweld. 

en-gb	Therefore healthcare scientists are not always sufficiently well positioned, and sometimes lack profile or authority to affect local decision making and authority to influence planning decisions. 
cy-gb	Felly, nid yw gwyddonwyr gofal iechyd bob amser mewn sefyllfa ddigon da, ac weithiau nid oes ganddynt ddigon o awdurdod na phroffil i gael effaith ar benderfyniadau lleol nac awdurdod i ddylanwadu ar benderfyniadau cynllunio. 

en-gb	Compared to other health professions healthcare science has sometimes not engaged effectively and can thus have a reduced input to healthcare planning decisions. 
cy-gb	O’i gymharu â phroffesiynau iechyd eraill, ni ymgysylltir yn effeithiol â gwyddor gofal iechyd weithiau a gall o’r herwydd gael llai o fewnbwn mewn penderfyniadau cynllunio ym maes gofal iechyd. 

en-gb	For their part, individual health organisations in Wales cannot necessarily see the strategic picture associated with small specialty health science services, such that sustainability and foundations for development of such services are at risk of being compromised. 
cy-gb	Ni all sefydliadau iechyd unigol yn benodol yng Nghymru o anghenraid weld y darlun strategol sy’n gysylltiedig â gwasanaethau gwyddor iechyd arbenigol bychan, megis bod cynaliadwyedd a’r sylfeini ar gyfer datblygu’r cyfryw wasanaethau mewn perygl o gael eu rhoi yn y fantol. 

en-gb	Sometimes scientists are confined to clinical silos which can limit service improvement to their own clinical specialties. 
cy-gb	Weithiau mae gwyddonwyr wedi’u hynysu’n glinigol gan gyfyngu’r gwasanaethau sy’n cael eu gwella i’w harbenigeddau clinigol eu hunain. 

en-gb	It can also affect whole system change when each integral part of the pathway is not identified or recognised and therefore not considered. 
cy-gb	Gall hefyd effeithio ar newid yn y system gyfan pan na chaiff pob rhan annatod o’r llwybr ei nodi neu’i gydnabod ac felly ni chaiff ei ystyried. 

en-gb	Culturally there is a need for all professions to identify and recognize the contribution of each of the professions and ensure that all are involved in the development and decision making for the NHS to transform effectively. 
cy-gb	Yn ddiwylliannol, mae angen i’r holl broffesiynau nodi a chydnabod cyfraniad pob un o’r proffesiynau a sicrhau bod pawb yn cael ei gynnwys yn y gwaith datblygu a gwneud penderfyniadau er mwyn i’r GIG drawsnewid yn effeithiol. 

en-gb	This is a two way process requiring each party to promote their roles with other healthcare professionals and for each role to recognize each others function as an important contributory factor of success. 
cy-gb	Mae hon yn broses ddwyffordd lle mae gofyn i bob parti hyrwyddo eu rolau gyda gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill a gofyn i bob rôl gydnabod swyddogaeth ei gilydd fel ffactor pwysig sy’n cyfrannu at lwyddiant. 

en-gb	The healthcare science workforce problem solving skill set is a relatively under utilised resource in system level service design but it can often provide a unique opportunity to look at the challenges faced by NHS Wales with fresh eyes and to bring a different perspective. 
cy-gb	Mae set sgiliau datrys problemau’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn adnodd nad yw’n cael ei ddefnyddio llawer wrth ddylunio gwasanaethau ar lefel y system, ond gall yn aml ddarparu cyfle unigryw i edrych o’r newydd ar yr heriau y mae GIG Cymru yn eu hwynebu a dwyn i mewn safbwyntiau gwahanol. 

en-gb	Involving the appropriate  healthcare scientist in any system level change should increase the chances of success. 
cy-gb	Dylai cynnwys y gwyddonydd gofal iechyd priodol mewn unrhyw newid ar lefel y system gynyddu’r siawns o lwyddo. 

en-gb	The added value for the inclusion of healthcare scientists is to harness how they think, and not just what they know. 
cy-gb	Y gwerth ychwanegol a geir o gynnwys gwyddonwyr gofal iechyd yw harneisio sut maent yn meddwl, ac nid dim ond yr hyn maent yn ei wybod. 

en-gb	Healthcare science is a global activity and evidence of best and better practice will exist in discrete pockets of the world. 
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd yn weithgaredd byd-eang a bydd tystiolaeth o’r ymarfer gorau ac ymarfer gwell i’w chael mewn gwahanol rannau o’r byd. 

en-gb	Recognition of the need to send our best and brightest healthcare scientists to explore, meet with and engage with healthcare professionals from other countries should be supported at the highest levels if we are to bring home new ideas, partnerships and collaborations to address our own service challenges. 
cy-gb	Dylai’r gydnabyddiaeth o’r angen i anfon ein gwyddonwyr gofal iechyd gorau a disgleiriaf i archwilio, cyfarfod ac ymgysylltu â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol o wledydd eraill gael ei chefnogi ar y lefelau uchaf os ydym eisiau dod â syniadau newydd, partneriaethau a chydweithrediadau adref i roi sylw i’r heriau a wynebwn yn ein gwasanaethau ni. 

en-gb	Educating and engaging with future generations of healthcare scientists through outreach programmes requires further promotion in order to support the grass roots engagement with healthcare science. 
cy-gb	Mae angen hybu mwy ar addysgu ac ennyn diddordeb cenedlaethau gwyddonwyr gofal iechyd y dyfodol drwy raglenni gwaith maes er mwyn annog ymgysylltiad â gwyddor gofal iechyd ar lawr gwlad. 

en-gb	A more systematic and strategic approach to meeting the leadership ambition of outreach needs to be realised to support our future leaders. 
cy-gb	Mae angen gweithredu’n fwy systematig a strategol er mwyn cyflawni uchelgais yr arweinyddiaeth ar gyfer gwaith maes er mwyn cefnogi ein harweinwyr i’r dyfodol. 

en-gb	It is also important that healthcare scientists are also actively engaged in the education and training of other health professionals to increase awareness of healthcare science, and support multidisciplinary team working. 
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig bod gwyddonwyr gofal iechyd yn chwarae rhan amlwg yn y rhaglenni addysg a hyfforddiant ar gyfer gweithwyr iechyd proffesiynol eraill er mwyn cynyddu ymwybyddiaeth o wyddor gofal iechyd, a chefnogi gwaith tîm aml-ddisgyblaeth. 

en-gb	Actions
cy-gb	Camau Gweithredu  

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to: 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), a’r cyhoedd i: 

en-gb	Develop a healthcare science website (Healthcare Science One) for Wales that will bring together information for workforce development in Wales, and act as a focal point for healthcare science.  
cy-gb	Ddatblygu gwefan gwyddor gofal iechyd (Gwyddor Gofal Iechyd Un) i Gymru a fydd yn dwyn ynghyd wybodaeth ar gyfer datblygu’r gweithlu yng Nghymru, gan fod yn ganolbwynt ar gyfer gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	Healthcare Science One will seek to attract new talent to Wales, inform the current workforce about training, learning and career opportunities, highlight current trends and stories from Wales, support policy development, provide a focal point and discussion forum for healthcare science disciplines (via an online secure platform). 
cy-gb	Bydd Gwyddor Gofal Iechyd Un yn ceisio denu doniau newydd i Gymru, hysbysu’r gweithlu cyfredol am gyfleoedd gyrfaol, hyfforddiant a dysgu, tynnu sylw at straeon a thueddiadau cyfredol o Gymru, rhoi cefnogaeth ar gyfer datblygu polisïau, bod yn ganolbwynt ac yn fforwm trafod ar gyfer disgyblaethau gwyddor gofal iechyd (drwy gyfrwng  platfform diogel arlein). 

en-gb	To exploit opportunities where multi-disciplinary programmes can be developed e.g. leadership, value based healthcare, informatics etc. 
cy-gb	Manteisio ar gyfleoedd lle gellir datblygu rhaglenni aml-ddisgyblaeth e.e. arweinyddiaeth, gofal iechyd sy’n seiliedig ar werth, gwybodeg ac yn y blaen. 

en-gb	Promote coherence and identity of the healthcare science community, with a series of workshops held in Wales. 
cy-gb	Hybu cydlyniant a hunaniaeth i’r gymuned gwyddor gofal iechyd, gyda chyfres o weithdai’n cael eu cynnal yng Nghymru. 

en-gb	Work with national professional bodies to highlight the roles of the healthcare scientist in the NHS. 
cy-gb	Gweithio gyda chyrff proffesiynol cenedlaethol i amlygu rolau gwyddonwyr gofal iechyd yn y GIG. 

en-gb	Share good practice and celebrate successes of healthcare scientists in addressing service challenges. 
cy-gb	Rhannu arferion da a dathlu llwyddiannau gwyddonwyr gofal iechyd wrth iddynt roi sylw i’r heriau sy’n wynebu gwasanaethau. 

en-gb	Promote the use of ‘one voice’ to communicate with the healthcare science profession and collaborate on important issues with others. 
cy-gb	Hybu’r arfer o ddefnyddio ‘un llais’ i gyfathrebu gyda’r proffesiwn gwyddor gofal iechyd a chydweithredu ar faterion pwysig gydag eraill. 

en-gb	Develop a national leadership plan and programme for healthcare science. 
cy-gb	Llunio cynllun a rhaglen arweinyddiaeth genedlaethol ar gyfer gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	  Develop a travel fellowships programme for healthcare scientists. 
cy-gb	Sefydlu rhaglen Cymrodoriaethau Teithio ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd. 

en-gb	Work with educational programmes on a national and regional basis (e.g. 
cy-gb	Gweithio gyda rhaglenni addysgol yn genedlaethol a rhanbarthol (e.e. 

en-gb	STEMNET) to develop a culture of outreach in university health boards and trusts to support the uptake of science and healthcare learning.  
cy-gb	STEMNET) i feithrin diwylliant o waith maes mewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol i annog unigolion i ddysgu ym maes gwyddoniaeth a gofal iechyd.  

en-gb	Promote a culture and schemes where senior healthcare scientists are responsible for mentoring and supporting junior healthcare scientists and all healthcare professionals on their career journey. 
cy-gb	Hybu diwylliant a chynlluniau lle bod uwch-wyddonwyr gofal iechyd yn gyfrifol am fentora a chefnogi gwyddonwyr gofal iechyd iau a’r holl weithwyr gofal iechyd proffesiynol ar eu siwrnai yrfaol. 

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to improve culture and integration, including associated national/strategic contributions. 
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i wneud cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn gwella diwylliant ac integreiddio, gan gynnwys cyfraniadau strategol/cenedlaethol cysylltiedig. 

en-gb	7. 
cy-gb	7. 

en-gb	Quality and Service Improvement 
cy-gb	Ansawdd a Gwella Gwasanaethau 

en-gb	‘The Quadruple Aim for All’ 
cy-gb	‘Y Nod Pedwarplyg i Bawb’ 

en-gb	The Triple Aim is a quality system based on securing better outcomes, better user experience and better value to provide a safe, effective, patient-centered, timely, efficient and equitable care with an engaged and productive workforce. 
cy-gb	Mae’r Nod Triphlyg yn system o ansawdd sy’n seiliedig ar gael canlyniadau gwell, profiad gwell i ddefnyddwyr a gwell gwerth er mwyn darparu gofal diogel, effeithiol, sy’n canolbwyntio ar y claf, amserol, effeithlon a theg gyda gweithlu cynhyrchiol ac ymgysylltiol. 

en-gb	Quadruple Aim differs from the Triple Aim by explicitly introducing the workforce into the equation by ‘improving the experience of delivering care’. 
cy-gb	Mae’r Nod Pedwarplyg yn wahanol i’r Nod Triphlyg drwy ei fod yn dwyn y gweithlu i ystyriaeth drwy ‘wella profiad y sawl sy’n cyflenwi’r gofal’. 

en-gb	Putting patient safety first is something that everyone working in the NHS has a duty to do. 
cy-gb	Mae rhoi diogelwch cleifion yn gyntaf yn rhywbeth y mae gan bawb sy’n gweithio yn y GIG ddyletswydd i’w wneud. 

en-gb	NHS Wales also must recognise that its main asset is its workforce and an engaged workforce is one that can help transform the system and deliver even better care.  
cy-gb	Rhaid i GIG Cymru hefyd gydnabod mai ei brif gaffaeliad yw ei weithlu ac mae gweithlu ymgysylltiol yn un sy’n gallu helpu i drawsnewid y system a chyflenwi gofal gwell fyth.  

en-gb	Healthcare can be very complex so we need to do all we can to reduce risks that can cause harm. 
cy-gb	Gall gofal iechyd fod yn hynod gymhleth, felly mae angen inni wneud popeth yn ein gallu i leihau’r risgiau sy’n gallu achosi niwed. 

en-gb	Sometimes things do not go as planned so we need to recognise when errors happen so that measures can be taken to prevent the same errors reoccurring in the future. 
cy-gb	Weithiau, nid yw pethau’n mynd cystal â’r bwriad felly mae angen inni gydnabod pan fo camgymeriadau’n digwydd er mwyn gallu cymryd camau i atal yr un camgymeriadau rhag ailddigwydd i’r dyfodol. 

en-gb	As a profession, healthcare science continually drives the reduction in incidents and avoidable harm by putting measures in place. 
cy-gb	Fel proffesiwn, mae gwyddor gofal iechyd yn ymdrechu’n barhaus i leihau digwyddiadau a niwed y gellir ei osgoi drwy roi mesurau ar waith. 

en-gb	The use of objective evidence helps to create an open and honest environment. 
cy-gb	Mae defnyddio tystiolaeth wrthrychol yn helpu i greu amgylchedd agored ac onest. 

en-gb	Healthcare science is well-placed to lead and support service improvement through the use of evidence. 
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd mewn sefyllfa dda i arwain a chefnogi’r broses o wella gwasanaethau drwy ddefnyddio tystiolaeth. 

en-gb	There is variation amongst healthcare science-led services that may or may not be accredited by recognised national systems. 
cy-gb	Ceir amrywiaeth ymysg gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd, amrywiaeth sydd neu sydd ddim o bosibl yn cael ei achredu gan systemau cenedlaethol cydnabyddedig. 

en-gb	Similarly, there is variation in the application of professional regulation across healthcare science. 
cy-gb	Yn yr un modd, ceir amrywiaeth yn y ffordd y caiff rheoliadau proffesiynol eu cymhwyso ar draws ym maes gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	These issues have been recognised nationally and there is ongoing work to address this.  
cy-gb	Cafodd y materion hyn eu cydnabod yn genedlaethol ac mae gwaith yn mynd rhagddo i roi sylw i hyn. 

en-gb	Comprehensive good quality data is essential to provide safe and effective healthcare services. 
cy-gb	Mae data cynhwysfawr o ansawdd da yn hanfodol i ddarparu gwasanaethau gofal iechyd diogel ac effeithiol. 

en-gb	Through their clinical activities, healthcare scientists handle vast amounts of data relating to individuals and the administration and running of health systems. 
cy-gb	Drwy gyfrwng eu gweithgareddau clinigol, mae gwyddonwyr gofal iechyd yn delio â llawer iawn o ddata am unigolion ac yn gweinyddu ac yn rhedeg systemau iechyd. 

en-gb	It is important that healthcare scientists understand the responsibility of handling data; 
cy-gb	Mae’n bwysig bod gwyddonwyr gofal iechyd yn deall y cyfrifoldeb sydd arnynt wrth drin data; 

en-gb	recognise benefits of using data to drive service improvements and inform health policy, and are adequately skilled to collect and use data in a meaningful way. 
cy-gb	yn cydnabod y manteision a geir o ddefnyddio data i ysgogi gwelliannau mewn gwasanaethau a hysbysu polisïau iechyd, a’u bod yn meddu ar sgiliau digonol i gasglu a defnyddio data mewn ffordd ystyrlon. 

en-gb	Actions
cy-gb	Camau Gweithredu  

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to: 
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), a’r cyhoedd i wneud y canlynol: 

en-gb	Provide national leadership and voice for healthcare science for nondevolved legislative changes e.g. ionizing radiation, non-medical prescribing etc. 
cy-gb	Darparu llais ac arweiniad cenedlaethol dros wyddor gofal iechyd ar gyfer newidiadau deddfwriaethol nad ydynt wedi’u datganoli e.e. ymbelydredd ïoneiddio, presgripsiynau anfeddygol ac yn y blaen. 

en-gb	Work collaboratively at UK level informing and implementing the regulatory and registration requirements for healthcare scientists. 
cy-gb	Gweithio ar y cyd ar lefel y DU gan lywio a gweithredu’r gofynion rheoleiddio a chofrestru ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd. 

en-gb	Link with relevant sub-committee or Specialist Advisory Groups (SAGs) to ensure coordinated high level plans are developed relating to quality and safety.  
cy-gb	Cysylltu ag is-bwyllgorau neu Grwpiau Cynghori Arbenigol perthnasol i sicrhau bod cynlluniau lefel uchel cydgysylltiedig yn cael eu datblygu o safbwynt ansawdd a diogelwch  

en-gb	Monitor and report on accreditation of healthcare science-led services.  
cy-gb	Monitro ac adrodd ar achredu gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd.  

en-gb	Work with professional leads to develop a national accreditation plan for healthcare science-led services and work with UKAS at a national level towards more accredited services.  
cy-gb	Gweithio gydag arweinyddion proffesiynol i ddatblygu cynllun achredu cenedlaethol ar gyfer gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd a gweithio gydag UKAS ar lefel genedlaethol tuag at fwy o wasanaethau achrededig.  

en-gb	Act as a focal point and forum for healthcare science sustainability issues. 
cy-gb	Gweithredu fel canolbwynt a fforwm ar gyfer materion cynaliadwyedd gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	Collect information on healthcare science staffing levels across University Health Boards and Trusts and identify risks that can be escalated to DoTHS or relevant bodies, and networked regional solutions to sustainability issues can be promoted by the network. 
cy-gb	Casglu gwybodaeth am lefelau staffio gwyddor gofal iechyd ar draws Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol a dynodi’r risgiau y gellir eu huwchgyfeirio i DoTHS neu gyrff perthnasol, a gall y rhwydwaith hyrwyddo atebion rhanbarthol wedi’u rhwydweithio i faterion cynaliadwyedd. 

en-gb	Support the prudent healthcare agenda and help improve services by driving the use of data and evidence to reduce unwarranted variation. 
cy-gb	Cefnogi’r agenda gofal iechyd darbodus a helpu i wella gwasanaethau drwy annog yr arfer o ddefnyddio data a thystiolaeth i leihau amrywiaeth direswm. 

en-gb	Collaborate with WG and NHS Wales in taking forward areas prioritised in the Digital Statement of Intent e.g. by evaluating informatics training needs for healthcare science. 
cy-gb	Cydweithredu â Llywodraeth Cymru a GIG Cymru i roi ar waith feysydd sy’n cael blaenoriaeth yn y Datganiad o Fwriad Digidol e.e. drwy werthuso anghenion hyfforddiant ym maes gwybodeg ar gyfer gwyddor gofal iechyd. 

en-gb	Work strategically with education and informatics providers to support the development of education to enable healthcare scientists to use data for service improvement purposes and facilitate evidence-based outcomes.  
cy-gb	Gweithio’n strategol gyda darparwyr gwybodeg ac addysg i helpu i ddatblygu addysg i alluogi gwyddonwyr gofal iechyd i ddefnyddio data i wella gwasanaethau ac annog canlyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth.  

en-gb	Act as a forum to discuss audit and benchmarking reports and propagate these to DoTHS peer group and other stakeholders.  
cy-gb	Gweithredu fel fforwm i drafod adroddiadau meincnodi ac archwilio a rhoi’r rhain ar led ymysg grwpiau cydweithwyr DoTHS a rhanddeiliaid eraill.  

en-gb	Monitor the number of senior healthcare scientists in the system, and proactively support recruitment and investments in these positions.  
cy-gb	Monitro nifer yr uwch-wyddonwyr gofal iechyd yn y system, a chefnogi’r broses recriwtio a buddsoddi yn y swyddi hyn.  

en-gb	Engage with Welsh Government and NHS colleagues to embed value based healthcare in service plans. 
cy-gb	Ymgysylltu â Llywodraeth Cymru a chydweithwyr yn y GIG i sefydlu gofal iechyd sy’n seiliedig ar werth yng nghynlluniau gwasanaethau. 

en-gb	Actively develop prudent health care approaches where service challenges exist; 
cy-gb	Mynd ati i ddatblygu arferion gofal iechyd darbodus lle bo gwasanaethau’n wynebu heriau; 

en-gb	develop prudent healthcare science champions. 
cy-gb	datblygu hyrwyddwyr gwyddor gofal iechyd darbodus. 

en-gb	Engage with Bevan exemplars and fellows in service improvement, monitoring and recording uptake in healthcare science across NHS Wales. 
cy-gb	Ymgysylltu â chymrodorion ac esiamplau Bevan i wella gwasanaethau, gan fonitro a chofnodi’r nifer sy’n gweithredu yn y maes gwyddor gofal iechyd ar draws GIG Cymru. 

en-gb	Promote improvement champions. 
cy-gb	Hybu hyrwyddwyr gwella. 

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support quality and service improvement, including associated national/strategic contributions. 
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i wneud cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn helpu i wella gwasanaethau ac ansawdd, gan gynnwys cyfraniadau strategol / cenedlaethol cysylltiedig. 

en-gb	8. 
cy-gb	8. 

en-gb	Conclusion 
cy-gb	Casgliad 

en-gb	Releasing and harnessing the potential of the healthcare science workforce is of fundamental importance if we are to address the challenges that face NHS Wales in the future. 
cy-gb	Mae’n hollbwysig rhyddhau a harneisio potensial y gweithlu gwyddor gofal iechyd os ydym am roi sylw i’r heriau sy’n wynebu GIG Cymru i’r dyfodol. 

en-gb	The ambition is to create an environment in NHS Wales where healthcare science can flourish by establishing universal recognition of the profession, and by promoting its diverse array of rewarding and fulfilling career choices that can make a real difference to the lives of others. 
cy-gb	Yr uchelgais yw creu amgylchedd yn GIG Cymru lle gall gwyddor gofal iechyd ffynnu drwy sefydlu cydnabyddiaeth gyffredinol o’r proffesiwn, a drwy hyrwyddo ei ddewis helaeth o ddewisiadau gyrfaol gwobrwyol a boddhaus sy’n gallu gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl eraill. 

en-gb	Science, technology and evidence based practice will play a significant role in driving improvement, increasing value, reducing service pressures and enhancing patient outcomes and experiences in years to come. 
cy-gb	Bydd ymarfer sy’n seiliedig ar dystiolaeth, gwyddoniaeth a thechnoleg yn chwarae rôl bwysig mewn ysgogi gwelliant, cynyddu gwerth, lleihau’r pwysau ar wasanaethau a gwella profiadau a chanlyniadau cleifion dros y blynyddoedd nesaf. 

en-gb	The intent of the healthcare science community is to create a system using science and evidence that is fit for future generations and continues to develop the reputation of NHS Wales for world class healthcare science and healthcare scientists that are integral to the delivery of the highest standards of patient care. 
cy-gb	Bwriad y gymuned gwyddor gofal iechyd yw creu system gan ddefnyddio gwyddoniaeth a thystiolaeth sy’n addas ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol ac sy’n parhau i ddatblygu enw da GIG Cymru am wyddonwyr gofal iechyd a gwyddor gofal iechyd o’r radd flaenaf sydd â rhan hollbwysig i’w chwarae i gyflenwi gofal o’r safon uchaf i gleifion. 