en-gb	                      (iv)      services provided to victims (such as victims of crime or domestic violence);
cy-gb	(iv)      gwasanaethau a ddarperir i ddioddefwyr (megis dioddefwyr trosedd neu drais domestig);

en-gb	             (j)        in relation to children who do not live in the same household as their parents, or one of their parents, to continue existing arrangements for access to, and contact between, parents and children, and for the purposes of this paragraph, “parent” includes a person who is not a parent of the child, but who has parental responsibility for, or who has care of, the child;
cy-gb	(j)        mewn perthynas â phlant nad ydynt yn byw yn yr un aelwyd â’u rhieni, neu un o’u rhieni, i barhau â threfniadau presennol ar gyfer gweld rhieni a phlant, a chyswllt rhyngddynt, ac at ddibenion y paragraff hwn, mae “rhiant” yn cynnwys person nad yw’n rhiant i’r plentyn, ond sydd â chyfrifoldeb rhiant dros y plentyn neu sydd â gofal drosto;

en-gb	             (k)       in the case of a minister of religion or worship leader, to go to their place of worship;
cy-gb	 (k)      yn achos gweinidog yr efengyl neu arweinydd addoli, i fynd i’w fan addoli;

en-gb	             (l)        to move house where the move cannot be postponed;
cy-gb	(l)        i symud tŷ pan na fo modd gohirio’r symud;

en-gb	             (m)      to avoid injury or illness or to escape a risk of harm.
cy-gb	(m)      i osgoi anaf neu salwch neu i ddianc rhag risg o niwed.

en-gb	(3)       For the purposes of paragraph (1), the place where a person lives includes the premises where they live together with any garden, yard, passage, stair, garage, outhouse or other appurtenance of such premises.
cy-gb	(3)       At ddibenion paragraff (1), mae’r man lle y mae person yn byw yn cynnwys y fangre lle y mae’n byw ynghyd ag unrhyw ardd, iard, tramwyfa, gris, garej, tŷ allan neu unrhyw atodyn i fangre o’r fath.

en-gb	(4)       Paragraph (1) does not apply to any person who is homeless.
cy-gb	(4)       Nid yw paragraff (1) yn gymwys i unrhyw berson sy’n ddigartref.

en-gb	(5)       During the emergency period, no person may participate in a gathering in a public place of more than two people except—
cy-gb	(5)       Yn ystod cyfnod yr argyfwng, ni chaiff unrhyw berson gymryd rhan mewn cynulliad mewn man cyhoeddus o fwy na dau berson ac eithrio—

en-gb	           (a)       where all the persons in the gathering are members of the same household,
cy-gb	(a)       pan fo’r holl bersonau yn y cynulliad yn aelodau o’r un aelwyd,

en-gb	           (b)       where the gathering is essential for work purposes, 
cy-gb	(b)       pan fo’r cynulliad yn hanfodol at ddibenion gwaith, 

en-gb	           (c)       to attend a funeral, or
cy-gb	(c)       i fynd i angladd, neu

en-gb	           (d)       where necessary—
cy-gb	(d)       pan fo’n angenrheidiol—

en-gb	                      (i)         to facilitate a house move,
cy-gb	(i)         i hwyluso symud tŷ,

en-gb	                      (ii)        to provide care or assistance to a vulnerable person, including relevant personal care within the meaning of paragraph 7(3B) of Schedule 4 to the Safeguarding of Vulnerable Groups Act 2006,
cy-gb	(ii)        i ddarparu gofal neu gynhorthwy i berson hyglwyf, yn cynnwys gofal personol perthnasol o fewn ystyr “relevant personal care” ym mharagraff 7(3B) o Atodlen 4 i Ddeddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006,

en-gb	                     (iii)       to provide emergency assistance to any person, or
cy-gb	(iii)       i ddarparu cynhorthwy brys, neu

en-gb	                     (iv)       to participate in legal proceedings, or fulfil a legal obligation.”
cy-gb	(iv)       i gymryd rhan mewn achos cyfreithiol, neu gyflawni rhwymedigaeth gyfreithiol.” 

en-gb	4. 
cy-gb	4. 

en-gb	The basic legal requirement, found in paragraph (1), is that you should not leave home (the place where you live) without a “reasonable excuse” for doing so. 
cy-gb	Y gofyniad cyfreithiol sylfaenol, a geir ym mharagraff (1), yw na ddylech adael y cartref (y man lle rydych yn byw) heb “esgus rhesymol” dros wneud hynny. 

en-gb	Paragraph (2) then goes on to provide a list of examples of the kinds of things that would be a reasonable excuse. 
cy-gb	Mae paragraff (2) yn mynd ymlaen wedyn i ddarparu rhestr o enghreifftiau o’r mathau o bethau a fyddai’n esgus rhesymol. 

en-gb	It is important to understand how this requirement works.
cy-gb	Mae’n bwysig deall sut y mae’r gofyniad hwn yn gweithio.

en-gb	5. 
cy-gb	5. 

en-gb	The starting point is that you must stay at home and you need an excuse to leave home – and that excuse must be a reasonable one.  
cy-gb	Y man cychwyn yw bod rhaid i chi aros gartref a bod angen esgus arnoch i adael y cartref – a rhaid i’r esgus hwnnw fod yn un rhesymol. 

en-gb	The need for the excuse to be “reasonable” sets an objective standard to test whether you should leave home. 
cy-gb	Mae’r angen i’r esgus fod yn “rhesymol” yn gosod safon wrthrychol i brofi a ddylech chi adael y cartref. 

en-gb	It represents the difference between a subjective test, which is based solely on what any one particular person thinks, and an objective test, which is based on what other ordinary people in a similar positon to that person would think.
cy-gb	Mae’n cynrychioli’r gwahaniaeth rhwng prawf goddrychol, sy’n seiliedig ar yr hyn y mae unrhyw un person penodol yn unig yn ei feddwl, a phrawf gwrthrychol, sy’n seiliedig ar yr hyn y byddai pobl gyffredin eraill mewn sefyllfa debyg i’r person hwnnw yn ei feddwl.

en-gb	6. It is important to understand also that the list in paragraph (2) provides only examples of what may be a reasonable excuse. 
cy-gb	6. ae’n bwysig deall hefyd nad yw’r rhestr ym mharagraff (2) ond yn rhoi enghreifftiau o’r hyn a allai fod yn esgus rhesymol. 

en-gb	This list is not intended, therefore, to include all possible reasonable excuses for leaving home. 
cy-gb	Felly, ni fwriedir i’r rhestr hon gynnwys pob esgus rhesymol posibl dros adael y cartref. 

en-gb	In addition there may be occasions where, in light of how it is done, an activity that is listed as an example of a reasonable excuse to leave home may not be. 
cy-gb	Yn ogystal, efallai y bydd achlysuron, yng ngoleuni’r ffordd y gwneir hynny, pan na fydd gweithgaredd sydd wedi ei restru fel enghraifft o esgus rhesymol i adael y cartref yn esgus rhesymol. 

en-gb	So if somebody went out to exercise once in a day but spent 4 or 5 hours doing so, this is unlikely to be reasonable.
cy-gb	Felly, pe bai rhywun yn mynd allan i wneud ymarfer corff unwaith mewn diwrnod ond yn treulio 4 neu 5 awr yn gwneud hynny, mae hyn yn annhebygol o fod yn rhesymol.

en-gb	7. 
cy-gb	7.  

en-gb	Determining what is a reasonable excuse to leave home is intended to be something that is interpreted strictly. 
cy-gb	Bwriedir i benderfyniad ynghylch yr hyn sy’n esgus rhesymol dros adael y cartref fod yn rhywbeth sy’n cael ei ddehongli’n llym. 

en-gb	There are two reasons for this, the first is the gravity of the public health emergency that led to the restriction being imposed, and secondly, because it should be clear from the examples provided of reasonable excuses that they are confined to basic essentials. 
cy-gb	Mae dau reswm am hyn. Y rheswm cyntaf yw difrifoldeb yr argyfwng iechyd y cyhoedd a arweiniodd at osod y cyfyngiad, ac yn ail, dylai fod yn glir o’r enghreifftiau a roddwyd o esgusodion rhesymol eu bod wedi eu cyfyngu i hanfodion sylfaenol. 

en-gb	If in doubt, therefore, you should stay at home.
cy-gb	Os oes gennych unrhyw amheuon, felly, dylech aros gartref.

en-gb	What exercise is “reasonable”? 
cy-gb	Pa ymarfer corff sy’n “rhesymol”?

en-gb	8. 
cy-gb	8. 

en-gb	The reasonable excuses for leaving the home do include (at sub-paragraph (b)) the need to exercise. 
cy-gb	Mae’r esgusodion rhesymol dros adael y cartref yn cynnwys (yn is-baragraff (b)) yr angen i wneud ymarfer corff. 

en-gb	Exercise outside the home is allowed only once a day, though this is subject to limited exceptions (as to which see below).
cy-gb	Dim ond unwaith y dydd y caniateir gwneud ymarfer corff y tu allan i’r cartref, er bod eithriadau cyfyngedig i hynny (fel y gwelir isod).

en-gb	9. 
cy-gb	9.  

en-gb	Unlike the case in some other countries that have imposed similar “lockdown” restrictions, the Welsh Government is of the view that exercising outside should be allowed for health and wellbeing reasons. 
cy-gb	Yn wahanol i’r sefyllfa mewn rhai gwledydd eraill sydd wedi gosod cyfyngiadau tebyg ar symudiadau, mae Llywodraeth Cymru o’r farn y dylid caniatáu gwneud ymarfer corff y tu allan i’r cartref am resymau iechyd a lles. 

en-gb	However this is a limited exception and the hope is that people will understand they are expected to change their normal behaviours accordingly. 
cy-gb	Mae hwn yn eithriad cyfyngedig, fodd bynnag, a’r gobaith yw y bydd pobl yn deall y disgwylir iddynt newid eu hymddygiad arferol o ganlyniad. 

en-gb	The exception that allows people to go out to exercise is subject to the need not to congregate in public places and advice to practice social distancing (maintaining a distance of at least 2 metres from other persons). 
cy-gb	Mae’r eithriad sy’n caniatáu i bobl fynd allan i wneud ymarfer corff yn amodol ar yr angen i beidio ag ymgynnull mewn mannau cyhoeddus a’r cyngor i gadw pellter cymdeithasol (gan gadw o leiaf 2 fetr oddi wrth bobl eraill). 

en-gb	Exercise should be done alone or with other members of the household (or with carers as appropriate – see below). 
cy-gb	Dylai pobl wneud ymarfer corff ar eu pennau eu hunain neu gydag aelodau eraill o’r aelwyd (neu gyda gofalwyr fel y bo’n briodol – gweler isod). 

en-gb	It is not intended to be a social activity during the emergency period nor should it be an excuse for leaving the home for other purposes. 
cy-gb	Ni fwriedir iddo fod yn weithgaredd cymdeithasol yn ystod cyfnod yr argyfwng ac ni ddylai fod yn esgus dros adael y cartref at ddibenion eraill. 

en-gb	Similarly people should seek to avoid exercising on paths or in parks or other places they are aware can be busy.
cy-gb	Yn yr un modd, dylai pobl geisio osgoi gwneud ymarfer corff ar lwybrau neu mewn parciau neu leoedd eraill y maent yn gwybod y gallant fod yn brysur.

en-gb	10. 
cy-gb	10. 

en-gb	The form of exercise is not specified in the regulations, but in practice this is constrained by other restrictions that have been imposed. 
cy-gb	Nid yw ffurf yr ymarfer corff yn cael ei nodi yn y rheoliadau, ond yn ymarferol mae hyn yn cael ei lywio gan gyfyngiadau eraill a osodwyd. 

en-gb	The relevant restrictions are the closure of indoor leisure facilities such as swimming pools, closure of certain footpaths and land in the countryside and the overarching prohibition (which derives from regulation 8) on unnecessary travel. 
cy-gb	Y cyfyngiadau perthnasol yw cau cyfleusterau hamdden dan do fel pyllau nofio, cau llwybrau troed a thir penodol yng nghefn gwlad a’r gwaharddiad cyffredinol (sy’n deillio o reoliad 8) ar deithio diangen. 

en-gb	As one of the purposes of the restrictions is to reduce pressure on the Welsh NHS, there is an expectation also that the reasonable excuse to exercise does not include activities that involve a significant degree of risk (for example swimming or other exercise at sea, or in lakes, rivers or other waterways). 
cy-gb	Gan mai un o ddibenion y cyfyngiadau yw lleihau’r pwysau ar y GIG yng Nghymru, disgwylir hefyd nad yw’r esgus rhesymol o wneud ymarfer corff yn cynnwys gweithgareddau sy’n golygu cryn dipyn o risg (er enghraifft nofio neu ymarfer corff arall yn y môr, mewn llynnoedd, afonydd neu ddyfrffyrdd eraill). 

en-gb	Exercise, therefore, should be done locally and generally be limited to walking, running and cycling.
cy-gb	Felly, dylid gwneud ymarfer corff yn lleol ac yn gyffredinol mae’r ffurf yn gyfyngedig i gerdded, rhedeg a beicio.

en-gb	“No more than once a day”
cy-gb	“Dim mwy nag unwaith y dydd”

en-gb	11. 
cy-gb	11. 

en-gb	In light of the overarching message that we should all stay at home, and in order to emphasise that exercising should only be a limited exception, regulation 8 provides that it is only reasonable to leave home to exercise once a day. 
cy-gb	Yng ngoleuni’r neges gyffredinol y dylem i gyd aros gartref, ac er mwyn pwysleisio y dylai gwneud ymarfer corff fod yn eithriad cyfyngedig yn unig, mae rheoliad 8 yn darparu ei bod yn rhesymol gadael y cartref i wneud ymarfer corff unwaith y dydd yn unig. 

en-gb	This is also intended to signal that exercising outside is not something that should be done for a significant amount of time.
cy-gb	Bwriad hyn hefyd yw cyfleu’r neges nad yw gwneud ymarfer corff y tu allan yn rhywbeth y dylid ei wneud am gyfnod sylweddol o amser.

en-gb	12. 
cy-gb	12. 

en-gb	The regulation also acknowledges, however, that staying indoors for extended periods of time without relief may exacerbate certain mental or physical conditions.  
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r rheoliad yn cydnabod hefyd y gall aros yn y tŷ am gyfnodau estynedig heb ryddhad waethygu cyflyrau meddyliol neu gorfforol penodol. 

en-gb	Examples of specific health conditions or disabilities include learning disabilities, autism, dementia or other mental health conditions which can be alleviated by an established routine or by exercise outdoors. 
cy-gb	Mae enghreifftiau o gyflyrau iechyd neu anableddau penodol yn cynnwys anableddau dysgu, awtistiaeth, dementia neu gyflyrau iechyd meddwl eraill y gellir eu lleddfu drwy ddilyn trefn sefydledig neu drwy wneud ymarfer corff yn yr awyr agored. 

en-gb	Where people with particular conditions would (accompanied as necessary by their carers) benefit from outdoor exercise more frequently than once a day, this would be a reasonable excuse to leave home.
cy-gb	Pan fyddai pobl â chyflyrau penodol (ynghyd â’u gofalwyr yn ôl yr angen) yn elwa o wneud ymarfer corff yn yr awyr agored yn fwy aml nag unwaith y dydd byddai hyn yn esgus rhesymol dros adael y cartref. 

en-gb	Travelling by vehicle before exercising
cy-gb	Teithio mewn cerbyd cyn gwneud ymarfer corff

en-gb	13. The intention is that exercise should be undertaken locally – as close as possible to the home.  
cy-gb	13.Y bwriad yw y dylid gwneud ymarfer corff yn lleol – mor agos â phosibl at y cartref. 

en-gb	In general this should not involve people driving to a location away from home for this purpose.  
cy-gb	Yn gyffredinol byddai hyn yn golygu na all pobl yrru i leoliad ymhell oddi cartref at y diben hwn. 

en-gb	No journeys of any significant distance should be taken, for example, just in order to exercise in the countryside or at beauty spots (many of which are closed in any event to prevent this).
cy-gb	Ni ddylid teithio unrhyw bellter sylweddol, er enghraifft, dim ond er mwyn gwneud ymarfer corff yng nghefn gwlad neu mewn mannau prydferth (mae llawer ohonynt wedi eu cau beth bynnag er mwyn atal hyn).

en-gb	14. 
cy-gb	14. 

en-gb	People with specific health or mobility issues may, however, need to travel from their home in order to be able to exercise.  
cy-gb	Mae’n bosibl, fodd bynnag, y gallai fod angen i bobl sydd â chyflyrau iechyd neu symudedd penodol deithio o’u cartrefi er mwyn gallu gwneud ymarfer corff. 

en-gb	For example, some wheelchair users may not be able to start to exercise immediately outside their homes for practical access reasons, and may need to drive to a suitable flat location, such as a park, for this purpose.  
cy-gb	Er enghraifft, efallai na fydd rhai defnyddwyr cadeiriau olwyn yn gallu dechrau gwneud ymarfer corff yn union y tu allan i’w cartrefi am resymau mynediad ymarferol, ac efallai y bydd angen iddynt yrru i leoliad gwastad addas, fel parc, at y diben hwn. 

en-gb	In these circumstances the journey should be to the nearest convenient accessible location and no long journeys should be undertaken unless absolutely necessary. 
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hyn dylai’r daith fod i’r lleoliad hygyrch cyfleus agosaf ac ni ddylid gwneud unrhyw siwrneiau hir oni bai bod hynny’n gwbl angenrheidiol. 

en-gb	Doing other things while exercising
cy-gb	Gwneud pethau eraill wrth wneud ymarfer corff

en-gb	15. 
cy-gb	15. 

en-gb	As already mentioned, leaving your home to exercise should not be used as an excuse to undertake other activity. 
cy-gb	Fel y crybwyllwyd eisoes, ni ddylid defnyddio gadael eich cartref i wneud ymarfer corff fel esgus i ymgymryd â gweithgaredd arall. 

en-gb	The purpose of leaving home is to exercise. 
cy-gb	Y pwrpas yw gwneud ymarfer corff. 

en-gb	Going for a walk and then having a picnic or spending a prolonged period on a park bench, for example, is not considered to be exercise and is not intended to be a reasonable excuse.
cy-gb	Nid yw mynd am dro ac yna cael picnic neu dreulio cyfnod estynedig ar fainc yn y parc, er enghraifft, yn cael ei ystyried yn ymarfer corff ac ni fwriedir iddo fod yn esgus rhesymol.

en-gb	16. 
cy-gb	16. 

en-gb	This is not intended, however, to prohibit combining more than one outdoor activity that is reasonable, especially if this reduces the time spent away from home. 
cy-gb	Ni fwriedir i hyn wahardd cyfuno mwy nag un gweithgaredd awyr agored sy’n rhesymol, fodd bynnag, yn enwedig os yw hyn yn lleihau’r amser a dreulir i ffwrdd o’r cartref. 

en-gb	Combining exercise with walking a dog or going to a shop to buy food, for example, is considered to be reasonable.
cy-gb	Ystyrir bod cyfuno gwneud ymarfer corff gyda mynd â’r ci am dro neu fynd i’r siop i brynu bwyd, er enghraifft, yn rhesymol.

en-gb	Cycling
cy-gb	Beicio

en-gb	17. 
cy-gb	17. 

en-gb	Cycling is a valid form of exercise and is also a suitable way of going to work. 
cy-gb	Mae beicio yn ddull dilys o wneud ymarfer corff ac mae hefyd yn ddull addas o fynd i’r gwaith. 

en-gb	Cycling is generally a low-risk activity but with emergency services under pressure, it is important to take steps to manage risk wherever possible. 
cy-gb	Mae beicio’n weithgaredd risg isel ar y cyfan, ond gan fod y gwasanaethau brys o dan bwysau, mae’n bwysig cymryd camau i reoli risg lle bynnag y bo’n bosibl. 

en-gb	An accident or a breakdown far from home would place additional strain on health services or require a further journey to be made by someone else to provide assistance.
cy-gb	Byddai damwain neu nam ar y beic ymhell o’r cartref yn rhoi straen ychwanegol ar y gwasanaethau iechyd neu’n golygu y byddai rhaid i rywun arall wneud siwrnai ychwanegol er mwyn helpu.

en-gb	18. People are expected to only cycle alone or with members of their household, on routes they know well, and that are well within their ability level. 
cy-gb	18.Disgwylir i bobl feicio ar eu pennau eu hunain neu gydag aelodau o’u haelwyd yn unig, ar lwybrau y maent yn eu hadnabod yn dda, ac sydd ymhell o fewn eu lefel gallu. 

en-gb	Cyclists on shared paths should be considerate of walkers, runners and other people cycling: 
cy-gb	Dylai beicwyr ar lwybrau a rennir fod yn ystyriol o gerddwyr, rhedwyr a phobl eraill sy’n beicio: 

en-gb	they should stay two metres from others, slow their pace and stop to let people pass as appropriate.
cy-gb	dylent aros dau fetr oddi wrth bobl eraill, arafu a stopio er mwyn gadael i bobl fynd heibio fel y bo’n briodol.

en-gb	19. 
cy-gb	19. 

en-gb	Cycling should be local, as a rule of thumb limited to travelling no further than a reasonable walking distance from home. 
cy-gb	Dylai beicio ddigwydd yn lleol, fel rheol gan deithio yn ddim pellach na phellter cerdded rhesymol o’r cartref. 

en-gb	Exercising by cycling significant distances from home is not considered to be a reasonable excuse for leaving home.
cy-gb	Nid yw gwneud ymarfer corff drwy feicio bellter sylweddol o’r cartref yn cael ei ystyried yn esgus rhesymol dros adael y cartref.

en-gb	20. 
cy-gb	20. 

en-gb	Cycling to work, or for work, is a reasonable excuse to be outside (so long as going to work, or doing the work, is itself justifiable).
cy-gb	Mae beicio i’r gwaith, neu ar gyfer gwaith, yn esgus rhesymol i fod y tu allan (cyhyd ag y gellir cyfiawnhau mynd i’r gwaith, neu wneud y gwaith, yn y lle cyntaf).

en-gb	Summary
cy-gb	Crynodeb

en-gb	21. 
cy-gb	21. 

en-gb	The summary of the position is as follows:
cy-gb	Dyma grynodeb o’r sefyllfa:

en-gb	everybody should stay at home as much as possible
cy-gb	mae angen i bawb aros gartref gymaint â phosibl;

en-gb	going out to exercise is, however, a valid reason to leave home
cy-gb	mae mynd allan i wneud ymarfer corff, fodd bynnag, yn rheswm dilys dros adael y cartref;

en-gb	exercise should be local and generally be limited to walking, running and cycling, and travelling by vehicle to exercise should be avoided unless there is a good reason for doing so
cy-gb	dylid gwneud yr ymarfer corff yn lleol ac yn gyffredinol mae’r ffurf wedi’i gyfyngu i gerdded, rhedeg a beicio, a dylid osgoi teithio mewn cerbyd i ymarfer oni bai bod rheswm da dros wneud hynny;

en-gb	exercise should be limited to a reasonable period only once a day (unless there is a particular medical reason to exercise more frequently)
cy-gb	dylid cyfyngu ymarfer corff i gyfnod rhesymol yn unig unwaith y dydd (oni bai bod rheswm meddygol penodol dros wneud ymarfer corff yn fwy aml).

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for Local Authorities and Providers in 
cy-gb	Canllawiau i Awdurdodau Lleol a Darparwyr mewn

en-gb	Supported Accommodation Settings
cy-gb	Lleoliadau Llety â Chymorth

en-gb	Background
cy-gb	Cefndir

en-gb	It is clear that we are facing an unprecedented global public health emergency caused by the continuing spread of COVID-19.  
cy-gb	Mae'n amlwg ein bod yn wynebu argyfwng iechyd cyhoeddus byd-eang nas gwelwyd mo'i debyg o'r blaen wrth i COVID-19 barhau i ledaenu. 

en-gb	All statutory services have a part to play in supporting the wider humanitarian response and local authorities and providers have a key role to play.
cy-gb	Mae gan bob gwasanaeth statudol rôl i'w chwarae wrth helpu'r ymateb dyngarol ehangach ac mae rôl awdurdodau lleol a darparwyr yn allweddol. 

en-gb	Purpose
cy-gb	Pwrpas

en-gb	This guidance is for local authorities and providers involved in delivering supported living accommodation and sets out the need to put practical measures in place to: 
cy-gb	Mae'r canllawiau hyn, ar gyfer awdurdodau lleol a darparwyr sy'n gysylltiedig â darparu llety byw â chymorth, yn nodi'r angen i roi mesurau ymarferol ar waith er mwyn: 

en-gb	Ensure that those living and working in supported accommodation settings: 
cy-gb	Sicrhau bod y rhai sy'n byw ac yn gweithio mewn lleoliadau llety â chymorth: 

en-gb	have the support, resources and policies needed to protect themselves.
cy-gb	yn cael y cymorth, yr adnoddau a'r polisïau sydd eu hangen arnynt i ddiogelu eu hunain.  

en-gb	have access to the facilities that enable them to adhere to public health guidance on hygiene and isolation. 
cy-gb	yn gallu cael gafael ar y cyfleusterau sy'n eu galluogi i ddilyn canllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid ac ynysu. 

en-gb	Mitigate the risk of infection within supported accommodation settings.
cy-gb	Lleihau'r risg y caiff pobl eu heintio mewn lleoliadau llety â chymorth.  

en-gb	The priority must be the development of an effective local response to ensure people can access sanitation, be effectively isolated and have access to medical and other support as necessary, in order to limit risk of wider infection.
cy-gb	Fel blaenoriaeth, mae'n rhaid datblygu ymateb lleol effeithiol er mwyn sicrhau y gall pobl gael gafael ar adnoddau glanweithdra, yn gallu ynysu'n effeithiol ac yn gallu cael gafael ar gymorth meddygol a mathau eraill o gymorth fel y bo angen, er mwyn lleihau'r risg y bydd yr haint yn ymledu. 

en-gb	In addition, for people in supported accommodation settings, it is of paramount importance that their mental and physical resilience is considered, especially where people who are already suffering from a serious mental health illness are required to self-isolate.
cy-gb	Hefyd, mae'n bwysig iawn bod gwydnwch meddyliol a chorfforol pobl mewn lleoliadau llety â chymorth yn cael eu hystyried, yn enwedig lle mae angen i bobl sydd eisoes yn dioddef o salwch iechyd meddwl difrifol hunanynysu. 

en-gb	Solutions to consider in supported accommodation settings
cy-gb	Atebion i'w hystyried mewn lleoliadau llety â chymorth

en-gb	Local authorities and providers should work together to identify the best solutions to issues as they arise, taking joint decisions where appropriate.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr gydweithio er mwyn pennu'r atebion gorau i broblemau wrth iddynt godi, gan gymryd penderfyniadau ar y cyd lle y bo'n briodol. 

en-gb	The following are a series of practical steps that local authorities and providers should consider when providing support within supported living accommodation. 
cy-gb	Mae'r canlynol yn gyfres o gamau ymarferol y dylai awdurdodau lleol a darparwyr eu hystyried wrth roi cymorth i bobl mewn llety byw â chymorth. 

en-gb	Prioritisation of schemes and cross-training of staff
cy-gb	Blaenoriaethu cynlluniau a chroes-hyfforddi staff

en-gb	Local authorities should identify schemes that require high intensity/24 hour support and ensure that these schemes have adequate staff in the event that provider organisations are operating with significantly depleted staff resources as a result of illness.  
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol nodi cynlluniau lle y mae angen rhoi cymorth dwys/24 awr ac, os bydd nifer sylweddol o staff sefydliadau darparu yn absennol oherwydd salwch, dylent sicrhau bod digon o staff ar gael ar gyfer y cynlluniau hyn. 

en-gb	Local authorities and providers should, where possible, provide additional training and support to staff enabling them to provide support in different settings, should staffing levels require them to be allocated to schemes they do not usually work in. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylai awdurdodau lleol a darparwyr roi hyfforddiant a chymorth ychwanegol i'r staff i'w galluogi i roi cymorth mewn lleoliadau gwahanol, os bydd lefelau staffio yn golygu bod angen iddynt weithio ar gynlluniau nad ydynt yn gweithio arnynt fel arfer. 

en-gb	This may include the use of agency staff, where appropriate.
cy-gb	Gall hyn gynnwys defnyddio staff asiantaeth, lle y bo'n briodol. 

en-gb	Access to premises should be restricted by limiting the number of staff attending each project/scheme, and strict adherence to cleaning and hygiene guidance, in order to reduce the possibility of exposure.  
cy-gb	Dylid cyfyngu ar fynediad i safleoedd drwy gyfyngu ar nifer y staff sy'n mynychu pob prosiect/cynllun, a dylid glynu'n gaeth wrth ganllawiau glanhau a hylendid, er mwyn lleihau'r posibilrwydd y caiff pobl eu hamlygu i'r haint. 

en-gb	Local authorities, where possible, will supply appropriate personal protective equipment (PPE) to staff providing high intensity/24-hour support to tenants who display symptoms of COVID-19.  
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, bydd awdurdodau lleol yn darparu cyfarpar diogelu personol priodol i staff sy'n rhoi cymorth dwys/24 awr i denantiaid sy'n arddangos symptomau COVID-19. 

en-gb	All PPE should be used in line with Welsh Government/Public Health Wales guidance – www.gov.wales/coronavirus .
cy-gb	Dylid defnyddio unrhyw gyfarpar o'r fath yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru/Iechyd Cyhoeddus Cymru – www.llyw.cymru/coronafeirws . 

en-gb	As the situation changes so rapidly, local authorities and providers should ensure that all staff within supported living accommodation have access to up to date public health information on COVID 19 via the Welsh Government website www.gov.wales/coronavirus  and understand what to do if someone shows symptoms of COVID-19.  
cy-gb	Gan fod y sefyllfa yn newid mor gyflym, dylai awdurdodau lleol a darparwyr sicrhau bod pob aelod o staff mewn llety byw â chymorth yn cael y wybodaeth iechyd cyhoeddus ddiweddaraf ynghylch COVID-19 drwy wefan Llywodraeth Cymru www.llyw.cymru/coronafeirws  ac yn deall yr hyn y dylid ei wneud os bydd rhywun yn arddangos symptomau COVID-19. 

en-gb	Visitors to the scheme
cy-gb	Ymwelwyr â'r cynllun

en-gb	Any non-urgent visits to the accommodation should be postponed.  
cy-gb	Dylid gohirio unrhyw ymweliadau â'r llety nad ydynt yn rhai brys. 

en-gb	Where access is required for essential services such as the delivery of groceries or medication or cleaning by third party staff,  visitors should maintain a distance of 2 metres from all residents.  
cy-gb	Lle y bo angen cael mynediad i ddarparu gwasanaethau hanfodol, fel darparu bwyd neu feddyginiaeth neu wasanaeth glanhau gan staff trydydd parti,  dylai ymwelwyr sicrhau eu bod yn aros 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bob preswylydd. 

en-gb	They should also avoid touching their face and ensure their hands are washed thoroughly once they leave the premises.
cy-gb	Dylent hefyd osgoi cyffwrdd â'u hwynebau a sicrhau eu bod yn golchi eu dwylo'n drylwyr ar ôl gadael y safle. 

en-gb	Managing those who are unable or unwilling to self-isolate 
cy-gb	Rheoli'r rhai na allant hunanynysu neu nad ydynt yn fodlon gwneud hynny

en-gb	People who have experienced trauma in their lives may be less willing or able to engage with services and follow instructions to self-isolate.  
cy-gb	Efallai y bydd pobl sydd wedi profi trawma yn ystod eu bywydau yn llai parod neu'n llai abl i ymgysylltu â gwasanaethau a dilyn cyfarwyddiadau i hunanynysu.  

en-gb	Local authorities and support providers should recognise the importance of taking a person-centred, psychologically informed approach to understand why people may be reluctant to self-isolate and follow the guidance from Public Health Wales.  
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr cymorth gydnabod pwysigrwydd canolbwyntio ar yr unigolyn a mabwysiadu dull sy'n cael ei lywio'n seicolegol wrth ddeall pam y gall pobl fod yn amharod i hunanynysu a dilyn canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru. 

en-gb	Where possible, remote access CCTV could be used to check communal areas in high risk shared accommodation, to help ensure that social distancing is taking place. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, gellid defnyddio teledu cylch cyfyng (CCTV) a weithredir o bell i wirio ardaloedd cymunedol mewn llety risg uchel a rennir, er mwyn helpu i sicrhau bod pobl yn cadw pellter cymdeithasol. 

en-gb	If social distancing is not taking place, the tenant should be advised that the incidence or transmission of COVID-19 constitutes a serious and imminent threat to public health and that they have a duty to protect themselves, other people and staff from infection through social distancing and self-isolation.   
cy-gb	Os nad ydynt yn gwneud hynny, dylid cynghori tenantiaid bod trosglwyddo COVID-19 a'r niferoedd sy'n ei brofi, yn fygythiad difrifol ac uniongyrchol i iechyd y cyhoedd a bod dyletswydd arnynt i ddiogelu eu hunain, pobl eraill a staff rhag cael eu heintio drwy gadw pellter cymdeithasol a hunanynysu.  

en-gb	In the event that a symptomatic individual is unable or unwilling to self-isolate, despite all efforts as outlined above, the service should inform relevant internal management and contact Public Health Wales health protection team on tel: 0300 003 0032 to discuss and escalate as appropriate.  
cy-gb	Os na fydd unigolyn sy'n arddangos symptomau yn gallu hunanynysu neu'n fodlon gwneud hynny, er gwaetha'r holl ymdrechion a nodir uchod, dylai'r gwasanaeth hysbysu'r rheolwyr mewnol perthnasol a chysylltu â thîm diogelu iechyd Iechyd Cyhoeddus Cymru ar 0300 003 0032 i drafod ac uwchgyfeirio'r mater fel y bo'n briodol. 

en-gb	The local authority environmental health function should also be notified.  
cy-gb	Dylid hefyd hysbysu adran iechyd yr amgylchedd yr awdurdod lleol. 

en-gb	These officers are duly authorised to implement the requirements of this legislation and work closely with the health protection team.  
cy-gb	Mae gan y swyddogion hyn yr awdurdod priodol i sicrhau bod gofynion y ddeddfwriaeth hon yn cael eu gweithredu, ac maent yn gweithio'n agos gyda'r tîm diogelu iechyd. 

en-gb	Alternative accommodation 
cy-gb	Llety amgen

en-gb	Where it is not possible for someone to self-isolate due to the physical environment, or due to difficulties in understanding or complying with instructions, providers should look to identify and access alternative accommodation.  
cy-gb	Lle nad yw'n bosibl i rywun hunanynysu oherwydd yr amgylchedd ffisegol, neu oherwydd ei fod yn ei chael hi'n anodd deall neu gydymffurfio â chyfarwyddiadau, dylai darparwyr ystyried dod o hyd i lety amgen a chael mynediad iddo. 

en-gb	This should be self-contained accommodation with private bathrooms and support should continue to be provided.  
cy-gb	Dylai hwn fod yn llety hunangynhwysol gydag ystafelloedd ymolchi preifat, a dylid parhau i roi cymorth. 

en-gb	This should be done in partnership with the local authority and the centralised coordination cells  within local authorities, which have been tasked with coordinating accommodation and support services during this pandemic.
cy-gb	Dylid gwneud hyn mewn partneriaeth â'r awdurdod lleol a'r celloedd cydgysylltu canoledig  yn yr awdurdodau lleol, sy'n gyfrifol am gydgysylltu llety a gwasanaethau cymorth yn ystod y pandemig hwn. 

en-gb	If there are multiple residents across projects that need to self-isolate, services could consider designating one property as a ‘safe zone’ and move all those needing to self-isolate into that one property.  
cy-gb	Os oes angen i sawl preswylydd mewn prosiectau hunanynysu, gallai'r gwasanaethau ystyried dynodi un eiddo yn 'barth diogel' a symud pob un o'r rheini y mae angen iddynt hunanynysu i'r un eiddo hwnnw. 

en-gb	Any such decision would need to be considered carefully and guidance sought from Public Health Wales .
cy-gb	Byddai angen ystyried unrhyw benderfyniad o'r fath yn ofalus a cheisio arweiniad gan Iechyd Cyhoeddus Cymru . 

en-gb	Consideration could also be given to re-purposing unoccupied buildings for use as pop-up accommodation.  
cy-gb	Gellid hefyd ystyried ail-ddefnyddio adeiladau gwag fel llety dros dro. 

en-gb	However, any accommodation must provide for the basic needs of the individual, such as suitable hygiene facilities .  
cy-gb	Fodd bynnag, mae'n rhaid i unrhyw lety ddarparu ar gyfer anghenion sylfaenol yr unigolyn, megis cyfleusterau hylendid addas . 

en-gb	Any such activity must be undertaken in co-operation with the local authority to ensure co-ordination of similar activities across an area.
cy-gb	Mae'n rhaid ymgymryd ag unrhyw weithgarwch o'r fath gyda chydweithrediad yr awdurdod lleol er mwyn sicrhau bod gweithgareddau tebyg yn cael eu cydgysylltu o fewn ardal. 

en-gb	Utilising all available space in a safe way
cy-gb	Defnyddio'r holl ofod sydd ar gael mewn ffordd ddiogel

en-gb	Where space for self-isolation is limited, consideration could be given to using office space and bathroom facilities usually restricted to staff to be utilised for those who need to self-isolate.  
cy-gb	Os yw'r gofod sydd ar gael ar gyfer hunanynysu yn gyfyngedig, gellid ystyried defnyddio swyddfeydd ac ystafelloedd ymolchi a gyfyngir i staff yn unig fel arfer ar gyfer y rheini y mae angen iddynt hunanynysu. 

en-gb	If taking this approach, all paperwork should be secured in line with GDPR requirements, personal belongings removed and access to IT and other office equipment prevented.
cy-gb	Os felly, dylid sicrhau bod yr holl waith papur yn cael ei gwblhau yn unol â gofynion GDPR, bod eiddo personol yn cael ei symud ac nad oes modd cael mynediad i gyfarpar TG na chyfarpar swyddfa arall. 

en-gb	Where accommodation-based services are in buildings with multiple floors or wings, zones could be created for separating different cohorts (i.e. people who have symptoms, those in high risk groups and all others).
cy-gb	Os yw'r gwasanaethau llety yn cael eu darparu mewn adeiladau â sawl llawr neu adain, gellid creu parthau i wahanu carfanau gwahanol o bobl (h.y. pobl sydd â symptomau, y rhai sydd mewn grwpiau risg uchel a phob unigolyn arall). 

en-gb	Living rooms or activity rooms could also be turned into self-isolation rooms.  
cy-gb	Hefyd, gellid troi ystafelloedd byw neu ystafelloedd gweithgareddau yn ystafelloedd hunanynysu. 

en-gb	However the impact of reducing access to activity/living rooms on other residents’ mental health and wellbeing will need to be taken in to account.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen ystyried yr effaith y gallai rhoi llai o fynediad i ystafelloedd gweithgareddau/ystafelloedd byw ei chael ar iechyd meddwl a llesiant preswylwyr eraill. 

en-gb	Accommodation with shared kitchens and bathrooms
cy-gb	Llety â cheginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared kitchens and bathrooms and should aim to keep 2 metres away from others they live with.
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth eu cyd-breswylwyr. 

en-gb	Shared kitchens and bathrooms should be cleaned frequently in line with public health guidance, which also indicates that personal protective equipment (PPE) should be used if a tenant has COVID-19 symptoms.
cy-gb	Dylai ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir gael eu glanhau'n aml yn unol â'r canllawiau ar iechyd y cyhoedd. Mae'r canllawiau hynny hefyd yn nodi y dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol os bydd gan denant symptomau COVID-19. 

en-gb	Residents should be encouraged to clean kitchens and bathrooms after each use, in addition to arranged staff cleaning.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i lanhau ceginau ac ystafelloedd ymolchi bob tro y byddant yn eu defnyddio, yn ychwanegol at y gwaith glanhau arferol a wneir gan y staff. 

en-gb	Cleaning kits should be provided for this purpose.
cy-gb	Dylid darparu pecynnau glanhau at y diben hwn. 

en-gb	Providers could display the poster Cleaning and disinfection guidance  produced by Public Health England in prominent areas throughout the property, if possible; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf
cy-gb	Gallai darparwyr arddangos poster Cleaning and disinfection guidance  a luniwyd gan Public Health England mewn lleoedd amlwg ym mhob rhan o'r eiddo, os yn bosibl; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf

en-gb	Shared kitchens:
cy-gb	Ceginau a rennir: 

en-gb	Where possible, residents who are self-isolating should not be allowed to enter a shared kitchen.  
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, ni ddylid caniatáu i breswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i gegin a rennir. 

en-gb	Instead, their meals should be prepared for them and left outside their bedroom door.  
cy-gb	Yn hytrach, dylid paratoi eu prydau iddynt a'u gadael y tu allan i ddrws eu hystafell wely. 

en-gb	If this is not possible, those self-isolating should avoid using the shared kitchen whilst others are present and take meals back to their room to eat. 
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylai'r rheini sy'n hunanynysu osgoi defnyddio'r gegin a rennir tra bod eraill yn ei defnyddio a dylent fynd â'u prydau yn ôl i'w hystafell i'w bwyta. 

en-gb	If available, a dishwasher should be used to clean and dry used crockery and cutlery.  
cy-gb	Dylid defnyddio peiriant golchi llestri i olchi a sychu llestri a chyllyll a ffyrc os oes un ar gael. 

en-gb	If this is not possible, they should be washed using washing up liquid and warm water and should be dried thoroughly.  
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylid eu golchi â hylif golchi llestri mewn dŵr cynnes a'u sychu'n dda. 

en-gb	Separate tea towels should be used.
cy-gb	Dylid defnyddio tywelion golchi llestri ar wahân. 

en-gb	You may want to consider providing facilities in tenants’ bedrooms in order for them to prepare basic refreshments/meals to reduce reliance on shared kitchens.  
cy-gb	Efallai yr hoffech ystyried darparu cyfleusterau yn ystafelloedd gwely tenantiaid er mwyn iddynt baratoi lluniaeth/prydau syml, er mwyn iddynt fod yn llai dibynnol ar geginau a rennir. 

en-gb	However this should only be considered where it is safe to do so.
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond pan fo'n ddiogel i wneud hynny y dylid ystyried gwneud hyn. 

en-gb	Shared bathrooms:
cy-gb	Ystafelloedd ymolchi a rennir: 

en-gb	Where possible, one bathroom should be designated for residents who need to self-isolate, and cleaned after each use ready for the next person, with other residents within the project using a different bathroom, as per the guidance. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylid dynodi un ystafell ymolchi ar gyfer preswylwyr y mae angen iddynt hunanynysu, a'i glanhau ar ôl ei defnyddio bob tro yn barod ar gyfer y person nesaf. Dylai'r preswylwyr eraill yn y prosiect ddefnyddio ystafell ymolchi wahanol, yn unol â'r canllawiau. 

en-gb	Rotas could be drawn up for showering/bathing, with the resident(s) self-isolating using the facilities last.
cy-gb	Gellid llunio rotâu ar gyfer defnyddio'r gawod/baddon, gyda'r preswylydd/preswylwyr sy'n hunanynysu yn defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall. 

en-gb	Bathrooms must be cleaned after each use.
cy-gb	Mae'n rhaid i ystafelloedd ymolchi gael eu glanhau bob tro y cânt eu defnyddio. 

en-gb	Shared communal areas and outdoor spaces
cy-gb	Ardaloedd cymunedol ac awyr agored a rennir 

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared spaces, such as living rooms and activity rooms, and should aim to keep 2 metres away from others they live with.  
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ardaloedd a rennir, fel ystafelloeedd byw ac ystafelloedd gweithgareddau, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth y bobl eraill y maent yn byw gyda nhw. 

en-gb	Shared spaces should be well ventilated and cleaned regularly. 
cy-gb	Dylai ardaloedd a rennir gael eu hawyru'n dda a'u glanhau'n rheolaidd. 

en-gb	Residents who are self-isolating should not enter shared communal areas. 
cy-gb	Ni ddylai preswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i ardaloedd cymunedol a rennir. 

en-gb	If residents who are self-isolating wish to make use of shared outdoor spaces, they should stay at least 2 metres away from other residents and staff.  
cy-gb	Os bydd preswylwyr sy'n hunanynysu eisiau defnyddio ardaloedd awyr agored a rennir, dylent aros o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth breswylwyyr eraill a staff. 

en-gb	To reduce the risk of potential contact, a rota could be drawn up for going outside.  
cy-gb	Gellid llunio rota ar gyfer mynd allan er mwyn lleihau'r risg y bydd cyswllt posibl. 

en-gb	In addition, any communal areas and shared spaces should be cleaned regularly in line with guidance.
cy-gb	Hefyd, dylid glanhau unrhyw ardaloedd cymunedol ac ardaloedd a rennir yn rheolaidd yn unol â'r canllawiau. 

en-gb	New residents
cy-gb	Preswylwyr newydd

en-gb	Supported living schemes should continue to accept new tenants in order to provide vulnerable people with access to services and support, in line with their standard policies and procedures and where it is safe to do so.  
cy-gb	Dylai cynlluniau byw â chymorth barhau i dderbyn tenantiaid newydd er mwyn sicrhau bod pobl sy'n agored i niwed yn cael y gwasanaethau a'r cymorth sydd eu hangen arnynt, yn unol â'u polisïau a'u gweithdrefnau safonol a lle y bo'n ddiogel gwneud hynny. 

en-gb	When taking in new tenants, the provider should undertake an initial risk assessment by ascertaining if the new person coming into the accommodation has any symptoms suggestive of COVID-19.  
cy-gb	Wrth dderbyn tenantiaid newydd, dylai'r darparwr gynnal asesiad risg cychwynnol er mwyn canfod a oes gan y person newydd sy'n cael ei dderbyn i'r llety unrhyw symptomau sy'n awgrymu COVID-19. 

en-gb	If they do, they would need to follow the current national guidance  in requesting that person to self-isolate for 7 days because they are symptomatic.  
cy-gb	Os felly, byddai angen i'r darparwr ddilyn y canllawiau cenedlaethol  cyfredol a gofyn i'r person hwnnw hunanynysu am 7 diwrnod am fod ganddo symptomau. 

en-gb	If they do not have any symptoms, they should follow the social distancing guidance  and maintain hygiene and cleaning practices.  
cy-gb	Os na fydd ganddo unrhyw symptomau, dylai'r darparwr ddilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol  a chynnal arferion hylendid a glanhau. 

en-gb	If for some reason they come into the scheme from another home where they have been self-isolating for 14 days (because they were a household in contact with a symptomatic person) then they need not to ‘rewind the clock’, but should continue with their original timescale until their 14 days have finished. 
cy-gb	Os bydd y person hwnnw, am ryw reswm, yn cael ei dderbyn i'r cynllun o gartref arall lle mae wedi bod yn hunanynysu am 14 diwrnod (am ei fod yn gartref a ddaeth i gysylltiad ag unigolyn â symptomau), yna ni fydd angen 'troi'r cloc yn ôl', ond dylai barhau i gadw at yr amserlen wreiddiol nes bod y 14 diwrnod o hunanynysu wedi dod i ben. 

en-gb	Rubbish disposal and storage of personal property
cy-gb	Gwaredu gwastraff a storio eiddo personol

en-gb	All waste that has been in contact with a person who is a possible COVID-19 case, including used tissues, should be put in a plastic rubbish bag and tied.  
cy-gb	Dylid rhoi unrhyw wastraff sydd wedi bod mewn cysylltiad ag unigolyn y gallai fod yn achos COVID-19 posibl, gan gynnwys hancesi papur sydd wedi'u defnyddio, mewn bag gwastraff plastig a'i glymu. 

en-gb	The plastic bag should then be placed in a second bin bag, tied, and disposed of in the general waste after 72 hours.
cy-gb	Yna, dylid ei roi mewn ail fag gwastraff, ei glymu a'i waredu gydag unrhyw wastraff cyffredinol arall ar ôl 72 awr. 

en-gb	If a symptomatic resident leaves the premises, for example, due to the requirement for hospitalisation, then the guidance on handling linens and cleaning should be followed.
cy-gb	Os bydd preswylydd sy'n arddangos symptomau yn gadael yr eiddo, er enghraifft, am fod angen iddo gael ei dderbyn i'r ysbyty, yna dylid dilyn y canllawiau ar ddelio â dillad gwely a glanhau . 

en-gb	It’s good practice to establish a routine and robust cleaning programme, if this is not already in place.
cy-gb	Mae'n arfer da sefydlu rhaglen lanhau reolaidd a thrylwyr, os nad oes un ar waith eisoes. 

en-gb	Improving physical health resilience in supported accommodation
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd corfforol mewn llety â chymorth

en-gb	Staff should work with all residents to make them aware of the guidance and help them to understand the importance of following the guidance.
cy-gb	Dylai'r staff weithio gyda'r holl breswylwyr er mwyn eu gwneud yn ymwybodol o'r canllawiau a'u helpu i ddeall pa mor bwysig ydyw i ddilyn y canllawiau. 

en-gb	It is likely that routine GP and surgery appointments will largely be replaced by telephone/online “face-to-face” platforms.  
cy-gb	Mae'n debygol y bydd apwyntiadau arferol gyda meddygon teulu a meddygfeydd yn cael eu disodli i raddau helaeth gan gyswllt "wyneb yn wyneb" dros y ffôn neu ar-lein. 

en-gb	For problems that are not related to COVID-19, residents can telephone their GP surgery to discuss the issue.  
cy-gb	Ar gyfer problemau nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19, gall preswylwyr ffonio eu meddygfa i'w trafod. 

en-gb	Staff should assist with the ordering and collection of residents’ medication in line with government guidelines.
cy-gb	Dylai'r staff helpu preswylwyr i archebu a chasglu eu meddyginiaeth yn unol â chanllawiau'r llywodraeth. 

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) health conditions wherever possible.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl. 

en-gb	In addition, residents should be encouraged to exercise, while complying with government restrictions and the latest public health advice.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog hefyd i wneud ymarfer corff, gan gydymffurfio â chyfyngiadau'r llywodraeth a'r cyngor iechyd cyhoeddus diweddaraf ar yr un pryd.  

en-gb	Improving mental health resilience and dealing with mental distress
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd meddwl a delio â thrallod meddwl

en-gb	Some residents with serious mental illness, dementia or learning disabilities may not be able to process information regarding self-isolation.  
cy-gb	Efallai na fydd rhai preswylwyr sydd â salwch meddwl difrifol, dementia neu anableddau dysgu yn gallu prosesu gwybodaeth ynglŷn â hunanynysu. 

en-gb	In these cases please refer to any guidance from Public Health Wales about managing their inability or unwillingness to self-isolate.  
cy-gb	Yn yr achosion hyn, dylid cyfeirio at unrhyw ganllawiau gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ar reoli eu hanallu neu eu hamharodrwydd i hunanynysu. 

en-gb	Their contact number is tel: 0300 003 0032.
cy-gb	Ei rif cyswllt yw 0300 003 0032. 

en-gb	Staff in supported living accommodation should carry out frequent welfare checks on people who are self-isolating, using video calling where possible.  
cy-gb	Dylai'r staff sy'n gweithio mewn llety byw â chymorth gynnal gwiriadau llesiant rheolaidd ar bobl sy'n hunanynysu, gan ddefnyddio galwadau fideo lle y bo'n bosibl. 

en-gb	Other residents can also be encouraged to make contact with them using online communication tools such as FaceTime/Skype/WhatsApp. 
cy-gb	Gellir annog preswylwyr eraill i gysylltu â nhw hefyd drwy ddefnyddio sianelau cyfathrebu ar-lein fel FaceTime/Skype/WhatsApp. 

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) mental health conditions wherever possible.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd meddwl arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl. 

en-gb	If there are concerns about residents who are known to a psychiatrist or who are awaiting an appointment with a psychiatrist, the GP should be contacted for advice on the current procedure.  
cy-gb	Os bydd pryderon am breswylwyr y mae seiciatrydd yn ymwybodol ohonynt neu breswylwyr sy'n aros am apwyntiad gyda seiciatrydd, dylid cysyllltu â'r meddyg teulu i gael cyngor ar y weithdrefn gyfredol. 

en-gb	For those whose mental health deteriorates to the extent that the staff feel that they cannot manage it, they should again contact the GP.   
cy-gb	Ar gyfer y rheini y mae eu cyflwr iechyd meddwl yn gwaethygu i'r fath raddau fel bod y staff yn teimlo na allant ei reoli, dylent unwaith eto gysylltu â'r meddyg teulu. 

en-gb	In the event of incidents of deliberate self-harm, staff should follow the normal protocol.  
cy-gb	Os bydd achosion o hunan-niweidio bwriadol, dylai'r staff ddilyn y protocol arferol. 

en-gb	However, if an ambulance is called it is essential that any details regarding the resident’s COVID-19 status is given to the call handler.  
cy-gb	Fodd bynnag, os caiff ambiwlans ei alw, mae'n hanfodol bod unrhyw fanylion ynghylch statws COVID-19 y preswylydd yn cael eu rhoi i'r sawl sy'n delio â'r alwad. 

en-gb	At this time, please be aware that calling an ambulance or attending an emergency department in cases of threatened self-harm may result in excessively long waiting times or no service at all.  
cy-gb	Ar hyn o bryd, os caiff ambiwlans ei alw neu os eir i adran achosion brys am fod rhywun yn bygwth niweidio ei hun, mae'n bosibl y bydd angen aros am gyfnod hir neu efallai na fydd gwasanaeth ar gael o gwbl. 

en-gb	In these cases please contact the GP or care managers as appropriate and take precautions to ensure the person is kept safe.  
cy-gb	Yn yr achosion hyn, cysylltwch â'r meddyg teulu neu'r rheolwyr gofal fel y bo'n briodol a chymerwch ragofalon er mwyn sicrhau bod yr unigolyn yn aros yn ddiogel. 

en-gb	The individual may wish to access support by telephone from the Samaritans on tel: 116 123 from any phone, or for young people from Papyrus UK tel: 0800 068 4141. 
cy-gb	Efallai yr hoffai'r unigolyn geisio cymorth gan y Samariaid drwy ffonio 116 123 o unrhyw ffôn, neu gall pobl ifanc ffonio Papyrus UK ar 0800 068 4141. 

en-gb	If other mental health distress or behavioural issues are being experienced then residents can be directed to resources such as the Community Advice and Listening Line tel: 0800 132 737, where they can receive emotional support and advice.
cy-gb	Os bydd preswylwyr yn profi unrhyw broblemau ymddygiadol eraill neu broblemau eraill sy'n ymwneud â thrallod meddwl, gellid eu cyfeirio at adnoddau fel y Llinell Wrando a Chyngor Cymunedol (0800 132 737) lle y gallant gael cymorth a chyngor emosiynol. 

en-gb	Staff who have completed ASSIST suicide prevention training should re-visit the resources from that training to support their decision making in cases where residents are expressing suicidal thoughts.  
cy-gb	Dylai staff sydd wedi cwblhau hyfforddiant atal hunanladdiad ASSIST fwrw golwg dros yr adnoddau a roddwyd gyda'r hyfforddiant hwnnw er mwyn cefnogi penderfyniadau a wneir ganddynt mewn achosion lle mae preswylwyr yn profi meddyliau hunanladdol.  

en-gb	The Samaritans will also be able to provide advice, tel: 116 123.
cy-gb	Bydd y Samariaid yn gallu rhoi cyngor hefyd. Gellir eu ffonio ar 116 123. 

en-gb	This guidance should be read in conjunction with other relevant guidance which has been published:
cy-gb	Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â chanllawiau cyhoeddedig perthnasol eraill: 

en-gb	COVID 19: 
cy-gb	COVID 19: 

en-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision 
cy-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision 

en-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision
cy-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for local authorities support rough sleepers 
cy-gb	Cymorth gan awdurdodau lleol ar gyfer y rheini sy'n cysgu allan

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-local-authority-support-for-rough-sleepers
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-awdurdodau-lleol-gefnogir-rheini-syn-cysgu-allan

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for substance misuse and homelessness services
cy-gb	Canllawiau i wasanaethau camddefnyddio sylweddau a digartrefedd

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-guidance-for-substance-misuse-and-homelessness-services
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-canllawiau-i-wasanaethau-camddefnyddio-sylweddau-a-digartrefedd

en-gb	Personal protective equipment (PPE)
cy-gb	Cyfarpar diogelu personol

en-gb	https://gov.wales/written-statement-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/datganiad-ysgrifenedig-cyfarpar-diogelu-personol

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-and-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-chyfarpar-diogelu-personol-ppe

en-gb	Wider third sector support 
cy-gb	Cymorth ehangach ar gyfer y trydydd sector 

en-gb	The Welsh Government website contains new information on the wider support available for the third sector in Wales which is available here: 
cy-gb	Mae gwefan Llywodraeth Cymru yn cynnwys gwybodaeth newydd am y cymorth ehangach sydd ar gael ar gyfer y trydydd sector yng Nghymru:  

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-support-for-the-third-sector-html
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-cymorth-ir-trydydd-sector-html

en-gb	A written statement on provision for children of key workers  was published on 20 March.  
cy-gb	Cyhoeddwyd datganiad ysgrifenedig ar y ddarpariaeth ar gyfer plant y mae eu rhieni'n hanfodol ar gyfer ymateb i COVID-19  ar 20 Mawrth. 

en-gb	If children can stay safely at home, they should. 
cy-gb	Os gall plant aros gartref yn ddiogel, dylent wneud hynny. 

en-gb	However, local authority housing and homelessness officers should work with their education colleagues to ensure that staff providing support within supported living schemes have access to school/childcare places during this time, if required and as a last resort.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai swyddogion tai a digartrefedd awdurdodau lleol weithio gyda'u cydweithwyr ym maes addysg er mwyn sicrhau bod staff sy'n rhoi cymorth mewn cynlluniau byw â chymorth yn gallu cael gafael ar leoedd mewn ysgolion/lleoedd gofal plant yn ystod y cyfnod hwn, os bydd angen ac fel dewis olaf. 

en-gb	The Welsh  Government, along with other devolved nations, is part of the UK Action Plan  for tackling COVID-19. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru , ynghyd â gwledydd datganoledig eraill, yn rhan o Gynllun Gweithredu'r DU  ar gyfer trechu COVID-19. 

en-gb	Advice on COVID-19 is updated regularly and available on:
cy-gb	Mae cyngor ar COVID-19, sy'n cael ei ddiweddaru'n rheolaidd, ar gael yn: 

en-gb	Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	Public Health Wales  and 
cy-gb	Iechyd Cyhoeddus Cymru

en-gb	Public Health England
cy-gb	Public Health England

en-gb	Please also note the advice from the Information Commissioner on data sharing;
cy-gb	Dylid hefyd dynnu sylw at y cyngor a roddir gan y Comisiynydd Gwybodaeth ar rannu data; 

en-gb	Information Commissioner: 
cy-gb	Information Commissioner: 

en-gb	Data protection and coronavirus
cy-gb	Data protection and coronavirus

en-gb	Generic guidance for social or community care and residential settings  guidance is also available
cy-gb	Mae cyngor cyffredinol ar gael hefyd ar gyfer lleoliadau gofal cymdeithasol neu gymunedol a lleoliadau preswyl 

en-gb	Further guidance
cy-gb	Canllawiau pellach

en-gb	We will provide further guidance if the evolving situation necessitates additional measures. 
cy-gb	Byddwn yn rhoi rhagor o ganllawiau os bydd y sefyllfa sy'n datblygu'n barhaus yn galw am fesurau ychwanegol. 

en-gb	We will also work to ensure that where best practice is identified, this is disseminated across Wales.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio er mwyn sicrhau y caiff unrhyw arfer gorau a nodir ei rannu ledled Cymru. 

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for Local Authorities and Providers in 
cy-gb	Canllawiau i Awdurdodau Lleol a Darparwyr mewn

en-gb	Supported Accommodation Settings
cy-gb	Lleoliadau Llety â Chymorth

en-gb	Background
cy-gb	Cefndir

en-gb	It is clear that we are facing an unprecedented global public health emergency caused by the continuing spread of COVID-19.  
cy-gb	Mae'n amlwg ein bod yn wynebu argyfwng iechyd cyhoeddus byd-eang nas gwelwyd mo'i debyg o'r blaen wrth i COVID-19 barhau i ledaenu. 

en-gb	All statutory services have a part to play in supporting the wider humanitarian response and local authorities and providers have a key role to play.
cy-gb	Mae gan bob gwasanaeth statudol rôl i'w chwarae wrth helpu'r ymateb dyngarol ehangach ac mae rôl awdurdodau lleol a darparwyr yn allweddol. 

en-gb	Purpose
cy-gb	Pwrpas

en-gb	This guidance is for local authorities and providers involved in delivering supported living accommodation and sets out the need to put practical measures in place to: 
cy-gb	Mae'r canllawiau hyn, ar gyfer awdurdodau lleol a darparwyr sy'n gysylltiedig â darparu llety byw â chymorth, yn nodi'r angen i roi mesurau ymarferol ar waith er mwyn: 

en-gb	Ensure that those living and working in supported accommodation settings: 
cy-gb	Sicrhau bod y rhai sy'n byw ac yn gweithio mewn lleoliadau llety â chymorth: 

en-gb	have the support, resources and policies needed to protect themselves.
cy-gb	yn cael y cymorth, yr adnoddau a'r polisïau sydd eu hangen arnynt i ddiogelu eu hunain.  

en-gb	have access to the facilities that enable them to adhere to public health guidance on hygiene and isolation. 
cy-gb	yn gallu cael gafael ar y cyfleusterau sy'n eu galluogi i ddilyn canllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid ac ynysu. 

en-gb	Mitigate the risk of infection within supported accommodation settings.
cy-gb	Lleihau'r risg y caiff pobl eu heintio mewn lleoliadau llety â chymorth.  

en-gb	The priority must be the development of an effective local response to ensure people can access sanitation, be effectively isolated and have access to medical and other support as necessary, in order to limit risk of wider infection.
cy-gb	Fel blaenoriaeth, mae'n rhaid datblygu ymateb lleol effeithiol er mwyn sicrhau y gall pobl gael gafael ar adnoddau glanweithdra, yn gallu ynysu'n effeithiol ac yn gallu cael gafael ar gymorth meddygol a mathau eraill o gymorth fel y bo angen, er mwyn lleihau'r risg y bydd yr haint yn ymledu. 

en-gb	In addition, for people in supported accommodation settings, it is of paramount importance that their mental and physical resilience is considered, especially where people who are already suffering from a serious mental health illness are required to self-isolate.
cy-gb	Hefyd, mae'n bwysig iawn bod gwydnwch meddyliol a chorfforol pobl mewn lleoliadau llety â chymorth yn cael eu hystyried, yn enwedig lle mae angen i bobl sydd eisoes yn dioddef o salwch iechyd meddwl difrifol hunanynysu. 

en-gb	Solutions to consider in supported accommodation settings
cy-gb	Atebion i'w hystyried mewn lleoliadau llety â chymorth

en-gb	Local authorities and providers should work together to identify the best solutions to issues as they arise, taking joint decisions where appropriate.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr gydweithio er mwyn pennu'r atebion gorau i broblemau wrth iddynt godi, gan gymryd penderfyniadau ar y cyd lle y bo'n briodol. 

en-gb	The following are a series of practical steps that local authorities and providers should consider when providing support within supported living accommodation. 
cy-gb	Mae'r canlynol yn gyfres o gamau ymarferol y dylai awdurdodau lleol a darparwyr eu hystyried wrth roi cymorth i bobl mewn llety byw â chymorth. 

en-gb	Prioritisation of schemes and cross-training of staff
cy-gb	Blaenoriaethu cynlluniau a chroes-hyfforddi staff

en-gb	Local authorities should identify schemes that require high intensity/24 hour support and ensure that these schemes have adequate staff in the event that provider organisations are operating with significantly depleted staff resources as a result of illness.  
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol nodi cynlluniau lle y mae angen rhoi cymorth dwys/24 awr ac, os bydd nifer sylweddol o staff sefydliadau darparu yn absennol oherwydd salwch, dylent sicrhau bod digon o staff ar gael ar gyfer y cynlluniau hyn. 

en-gb	Local authorities and providers should, where possible, provide additional training and support to staff enabling them to provide support in different settings, should staffing levels require them to be allocated to schemes they do not usually work in. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylai awdurdodau lleol a darparwyr roi hyfforddiant a chymorth ychwanegol i'r staff i'w galluogi i roi cymorth mewn lleoliadau gwahanol, os bydd lefelau staffio yn golygu bod angen iddynt weithio ar gynlluniau nad ydynt yn gweithio arnynt fel arfer. 

en-gb	This may include the use of agency staff, where appropriate.
cy-gb	Gall hyn gynnwys defnyddio staff asiantaeth, lle y bo'n briodol. 

en-gb	Access to premises should be restricted by limiting the number of staff attending each project/scheme, and strict adherence to cleaning and hygiene guidance, in order to reduce the possibility of exposure.  
cy-gb	Dylid cyfyngu ar fynediad i safleoedd drwy gyfyngu ar nifer y staff sy'n mynychu pob prosiect/cynllun, a dylid glynu'n gaeth wrth ganllawiau glanhau a hylendid, er mwyn lleihau'r posibilrwydd y caiff pobl eu hamlygu i'r haint. 

en-gb	Local authorities, where possible, will supply appropriate personal protective equipment (PPE) to staff providing high intensity/24-hour support to tenants who display symptoms of COVID-19.  
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, bydd awdurdodau lleol yn darparu cyfarpar diogelu personol priodol i staff sy'n rhoi cymorth dwys/24 awr i denantiaid sy'n arddangos symptomau COVID-19. 

en-gb	All PPE should be used in line with Welsh Government/Public Health Wales guidance – www.gov.wales/coronavirus .
cy-gb	Dylid defnyddio unrhyw gyfarpar o'r fath yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru/Iechyd Cyhoeddus Cymru – www.llyw.cymru/coronafeirws . 

en-gb	As the situation changes so rapidly, local authorities and providers should ensure that all staff within supported living accommodation have access to up to date public health information on COVID 19 via the Welsh Government website www.gov.wales/coronavirus  and understand what to do if someone shows symptoms of COVID-19.  
cy-gb	Gan fod y sefyllfa yn newid mor gyflym, dylai awdurdodau lleol a darparwyr sicrhau bod pob aelod o staff mewn llety byw â chymorth yn cael y wybodaeth iechyd cyhoeddus ddiweddaraf ynghylch COVID-19 drwy wefan Llywodraeth Cymru www.llyw.cymru/coronafeirws  ac yn deall yr hyn y dylid ei wneud os bydd rhywun yn arddangos symptomau COVID-19. 

en-gb	Visitors to the scheme
cy-gb	Ymwelwyr â'r cynllun

en-gb	Any non-urgent visits to the accommodation should be postponed.  
cy-gb	Dylid gohirio unrhyw ymweliadau â'r llety nad ydynt yn rhai brys. 

en-gb	Where access is required for essential services such as the delivery of groceries or medication or cleaning by third party staff,  visitors should maintain a distance of 2 metres from all residents.  
cy-gb	Lle y bo angen cael mynediad i ddarparu gwasanaethau hanfodol, fel darparu bwyd neu feddyginiaeth neu wasanaeth glanhau gan staff trydydd parti,  dylai ymwelwyr sicrhau eu bod yn aros 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bob preswylydd. 

en-gb	They should also avoid touching their face and ensure their hands are washed thoroughly once they leave the premises.
cy-gb	Dylent hefyd osgoi cyffwrdd â'u hwynebau a sicrhau eu bod yn golchi eu dwylo'n drylwyr ar ôl gadael y safle. 

en-gb	Managing those who are unable or unwilling to self-isolate 
cy-gb	Rheoli'r rhai na allant hunanynysu neu nad ydynt yn fodlon gwneud hynny

en-gb	People who have experienced trauma in their lives may be less willing or able to engage with services and follow instructions to self-isolate.  
cy-gb	Efallai y bydd pobl sydd wedi profi trawma yn ystod eu bywydau yn llai parod neu'n llai abl i ymgysylltu â gwasanaethau a dilyn cyfarwyddiadau i hunanynysu.  

en-gb	Local authorities and support providers should recognise the importance of taking a person-centred, psychologically informed approach to understand why people may be reluctant to self-isolate and follow the guidance from Public Health Wales.  
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr cymorth gydnabod pwysigrwydd canolbwyntio ar yr unigolyn a mabwysiadu dull sy'n cael ei lywio'n seicolegol wrth ddeall pam y gall pobl fod yn amharod i hunanynysu a dilyn canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru. 

en-gb	Where possible, remote access CCTV could be used to check communal areas in high risk shared accommodation, to help ensure that social distancing is taking place. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, gellid defnyddio teledu cylch cyfyng (CCTV) a weithredir o bell i wirio ardaloedd cymunedol mewn llety risg uchel a rennir, er mwyn helpu i sicrhau bod pobl yn cadw pellter cymdeithasol. 

en-gb	If social distancing is not taking place, the tenant should be advised that the incidence or transmission of COVID-19 constitutes a serious and imminent threat to public health and that they have a duty to protect themselves, other people and staff from infection through social distancing and self-isolation.   
cy-gb	Os nad ydynt yn gwneud hynny, dylid cynghori tenantiaid bod trosglwyddo COVID-19 a'r niferoedd sy'n ei brofi, yn fygythiad difrifol ac uniongyrchol i iechyd y cyhoedd a bod dyletswydd arnynt i ddiogelu eu hunain, pobl eraill a staff rhag cael eu heintio drwy gadw pellter cymdeithasol a hunanynysu.  

en-gb	In the event that a symptomatic individual is unable or unwilling to self-isolate, despite all efforts as outlined above, the service should inform relevant internal management and contact Public Health Wales health protection team on tel: 0300 003 0032 to discuss and escalate as appropriate.  
cy-gb	Os na fydd unigolyn sy'n arddangos symptomau yn gallu hunanynysu neu'n fodlon gwneud hynny, er gwaetha'r holl ymdrechion a nodir uchod, dylai'r gwasanaeth hysbysu'r rheolwyr mewnol perthnasol a chysylltu â thîm diogelu iechyd Iechyd Cyhoeddus Cymru ar 0300 003 0032 i drafod ac uwchgyfeirio'r mater fel y bo'n briodol. 

en-gb	The local authority environmental health function should also be notified.  
cy-gb	Dylid hefyd hysbysu adran iechyd yr amgylchedd yr awdurdod lleol. 

en-gb	These officers are duly authorised to implement the requirements of this legislation and work closely with the health protection team.  
cy-gb	Mae gan y swyddogion hyn yr awdurdod priodol i sicrhau bod gofynion y ddeddfwriaeth hon yn cael eu gweithredu, ac maent yn gweithio'n agos gyda'r tîm diogelu iechyd. 

en-gb	Alternative accommodation 
cy-gb	Llety amgen

en-gb	Where it is not possible for someone to self-isolate due to the physical environment, or due to difficulties in understanding or complying with instructions, providers should look to identify and access alternative accommodation.  
cy-gb	Lle nad yw'n bosibl i rywun hunanynysu oherwydd yr amgylchedd ffisegol, neu oherwydd ei fod yn ei chael hi'n anodd deall neu gydymffurfio â chyfarwyddiadau, dylai darparwyr ystyried dod o hyd i lety amgen a chael mynediad iddo. 

en-gb	This should be self-contained accommodation with private bathrooms and support should continue to be provided.  
cy-gb	Dylai hwn fod yn llety hunangynhwysol gydag ystafelloedd ymolchi preifat, a dylid parhau i roi cymorth. 

en-gb	This should be done in partnership with the local authority and the centralised coordination cells  within local authorities, which have been tasked with coordinating accommodation and support services during this pandemic.
cy-gb	Dylid gwneud hyn mewn partneriaeth â'r awdurdod lleol a'r celloedd cydgysylltu canoledig  yn yr awdurdodau lleol, sy'n gyfrifol am gydgysylltu llety a gwasanaethau cymorth yn ystod y pandemig hwn. 

en-gb	If there are multiple residents across projects that need to self-isolate, services could consider designating one property as a ‘safe zone’ and move all those needing to self-isolate into that one property.  
cy-gb	Os oes angen i sawl preswylydd mewn prosiectau hunanynysu, gallai'r gwasanaethau ystyried dynodi un eiddo yn 'barth diogel' a symud pob un o'r rheini y mae angen iddynt hunanynysu i'r un eiddo hwnnw. 

en-gb	Any such decision would need to be considered carefully and guidance sought from Public Health Wales .
cy-gb	Byddai angen ystyried unrhyw benderfyniad o'r fath yn ofalus a cheisio arweiniad gan Iechyd Cyhoeddus Cymru . 

en-gb	Consideration could also be given to re-purposing unoccupied buildings for use as pop-up accommodation.  
cy-gb	Gellid hefyd ystyried ail-ddefnyddio adeiladau gwag fel llety dros dro. 

en-gb	However, any accommodation must provide for the basic needs of the individual, such as suitable hygiene facilities .  
cy-gb	Fodd bynnag, mae'n rhaid i unrhyw lety ddarparu ar gyfer anghenion sylfaenol yr unigolyn, megis cyfleusterau hylendid addas . 

en-gb	Any such activity must be undertaken in co-operation with the local authority to ensure co-ordination of similar activities across an area.
cy-gb	Mae'n rhaid ymgymryd ag unrhyw weithgarwch o'r fath gyda chydweithrediad yr awdurdod lleol er mwyn sicrhau bod gweithgareddau tebyg yn cael eu cydgysylltu o fewn ardal. 

en-gb	Utilising all available space in a safe way
cy-gb	Defnyddio'r holl ofod sydd ar gael mewn ffordd ddiogel

en-gb	Where space for self-isolation is limited, consideration could be given to using office space and bathroom facilities usually restricted to staff to be utilised for those who need to self-isolate.  
cy-gb	Os yw'r gofod sydd ar gael ar gyfer hunanynysu yn gyfyngedig, gellid ystyried defnyddio swyddfeydd ac ystafelloedd ymolchi a gyfyngir i staff yn unig fel arfer ar gyfer y rheini y mae angen iddynt hunanynysu. 

en-gb	If taking this approach, all paperwork should be secured in line with GDPR requirements, personal belongings removed and access to IT and other office equipment prevented.
cy-gb	Os felly, dylid sicrhau bod yr holl waith papur yn cael ei gwblhau yn unol â gofynion GDPR, bod eiddo personol yn cael ei symud ac nad oes modd cael mynediad i gyfarpar TG na chyfarpar swyddfa arall. 

en-gb	Where accommodation-based services are in buildings with multiple floors or wings, zones could be created for separating different cohorts (i.e. people who have symptoms, those in high risk groups and all others).
cy-gb	Os yw'r gwasanaethau llety yn cael eu darparu mewn adeiladau â sawl llawr neu adain, gellid creu parthau i wahanu carfanau gwahanol o bobl (h.y. pobl sydd â symptomau, y rhai sydd mewn grwpiau risg uchel a phob unigolyn arall). 

en-gb	Living rooms or activity rooms could also be turned into self-isolation rooms.  
cy-gb	Hefyd, gellid troi ystafelloedd byw neu ystafelloedd gweithgareddau yn ystafelloedd hunanynysu. 

en-gb	However the impact of reducing access to activity/living rooms on other residents’ mental health and wellbeing will need to be taken in to account.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen ystyried yr effaith y gallai rhoi llai o fynediad i ystafelloedd gweithgareddau/ystafelloedd byw ei chael ar iechyd meddwl a llesiant preswylwyr eraill. 

en-gb	Accommodation with shared kitchens and bathrooms
cy-gb	Llety â cheginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared kitchens and bathrooms and should aim to keep 2 metres away from others they live with.
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth eu cyd-breswylwyr. 

en-gb	Shared kitchens and bathrooms should be cleaned frequently in line with public health guidance, which also indicates that personal protective equipment (PPE) should be used if a tenant has COVID-19 symptoms.
cy-gb	Dylai ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir gael eu glanhau'n aml yn unol â'r canllawiau ar iechyd y cyhoedd. Mae'r canllawiau hynny hefyd yn nodi y dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol os bydd gan denant symptomau COVID-19. 

en-gb	Residents should be encouraged to clean kitchens and bathrooms after each use, in addition to arranged staff cleaning.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i lanhau ceginau ac ystafelloedd ymolchi bob tro y byddant yn eu defnyddio, yn ychwanegol at y gwaith glanhau arferol a wneir gan y staff. 

en-gb	Cleaning kits should be provided for this purpose.
cy-gb	Dylid darparu pecynnau glanhau at y diben hwn. 

en-gb	Providers could display the poster Cleaning and disinfection guidance  produced by Public Health England in prominent areas throughout the property, if possible; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf
cy-gb	Gallai darparwyr arddangos poster Cleaning and disinfection guidance  a luniwyd gan Public Health England mewn lleoedd amlwg ym mhob rhan o'r eiddo, os yn bosibl; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf

en-gb	Shared kitchens:
cy-gb	Ceginau a rennir: 

en-gb	Where possible, residents who are self-isolating should not be allowed to enter a shared kitchen.  
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, ni ddylid caniatáu i breswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i gegin a rennir. 

en-gb	Instead, their meals should be prepared for them and left outside their bedroom door.  
cy-gb	Yn hytrach, dylid paratoi eu prydau iddynt a'u gadael y tu allan i ddrws eu hystafell wely. 

en-gb	If this is not possible, those self-isolating should avoid using the shared kitchen whilst others are present and take meals back to their room to eat. 
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylai'r rheini sy'n hunanynysu osgoi defnyddio'r gegin a rennir tra bod eraill yn ei defnyddio a dylent fynd â'u prydau yn ôl i'w hystafell i'w bwyta. 

en-gb	If available, a dishwasher should be used to clean and dry used crockery and cutlery.  
cy-gb	Dylid defnyddio peiriant golchi llestri i olchi a sychu llestri a chyllyll a ffyrc os oes un ar gael. 

en-gb	If this is not possible, they should be washed using washing up liquid and warm water and should be dried thoroughly.  
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylid eu golchi â hylif golchi llestri mewn dŵr cynnes a'u sychu'n dda. 

en-gb	Separate tea towels should be used.
cy-gb	Dylid defnyddio tywelion golchi llestri ar wahân. 

en-gb	You may want to consider providing facilities in tenants’ bedrooms in order for them to prepare basic refreshments/meals to reduce reliance on shared kitchens.  
cy-gb	Efallai yr hoffech ystyried darparu cyfleusterau yn ystafelloedd gwely tenantiaid er mwyn iddynt baratoi lluniaeth/prydau syml, er mwyn iddynt fod yn llai dibynnol ar geginau a rennir. 

en-gb	However this should only be considered where it is safe to do so.
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond pan fo'n ddiogel i wneud hynny y dylid ystyried gwneud hyn. 

en-gb	Shared bathrooms:
cy-gb	Ystafelloedd ymolchi a rennir: 

en-gb	Where possible, one bathroom should be designated for residents who need to self-isolate, and cleaned after each use ready for the next person, with other residents within the project using a different bathroom, as per the guidance. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylid dynodi un ystafell ymolchi ar gyfer preswylwyr y mae angen iddynt hunanynysu, a'i glanhau ar ôl ei defnyddio bob tro yn barod ar gyfer y person nesaf. Dylai'r preswylwyr eraill yn y prosiect ddefnyddio ystafell ymolchi wahanol, yn unol â'r canllawiau. 

en-gb	Rotas could be drawn up for showering/bathing, with the resident(s) self-isolating using the facilities last.
cy-gb	Gellid llunio rotâu ar gyfer defnyddio'r gawod/baddon, gyda'r preswylydd/preswylwyr sy'n hunanynysu yn defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall. 

en-gb	Bathrooms must be cleaned after each use.
cy-gb	Mae'n rhaid i ystafelloedd ymolchi gael eu glanhau bob tro y cânt eu defnyddio. 

en-gb	Shared communal areas and outdoor spaces
cy-gb	Ardaloedd cymunedol ac awyr agored a rennir 

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared spaces, such as living rooms and activity rooms, and should aim to keep 2 metres away from others they live with.  
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ardaloedd a rennir, fel ystafelloeedd byw ac ystafelloedd gweithgareddau, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth y bobl eraill y maent yn byw gyda nhw. 

en-gb	Shared spaces should be well ventilated and cleaned regularly. 
cy-gb	Dylai ardaloedd a rennir gael eu hawyru'n dda a'u glanhau'n rheolaidd. 

en-gb	Residents who are self-isolating should not enter shared communal areas. 
cy-gb	Ni ddylai preswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i ardaloedd cymunedol a rennir. 

en-gb	If residents who are self-isolating wish to make use of shared outdoor spaces, they should stay at least 2 metres away from other residents and staff.  
cy-gb	Os bydd preswylwyr sy'n hunanynysu eisiau defnyddio ardaloedd awyr agored a rennir, dylent aros o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth breswylwyyr eraill a staff. 

en-gb	To reduce the risk of potential contact, a rota could be drawn up for going outside.  
cy-gb	Gellid llunio rota ar gyfer mynd allan er mwyn lleihau'r risg y bydd cyswllt posibl. 

en-gb	In addition, any communal areas and shared spaces should be cleaned regularly in line with guidance.
cy-gb	Hefyd, dylid glanhau unrhyw ardaloedd cymunedol ac ardaloedd a rennir yn rheolaidd yn unol â'r canllawiau. 

en-gb	New residents
cy-gb	Preswylwyr newydd

en-gb	Supported living schemes should continue to accept new tenants in order to provide vulnerable people with access to services and support, in line with their standard policies and procedures and where it is safe to do so.  
cy-gb	Dylai cynlluniau byw â chymorth barhau i dderbyn tenantiaid newydd er mwyn sicrhau bod pobl sy'n agored i niwed yn cael y gwasanaethau a'r cymorth sydd eu hangen arnynt, yn unol â'u polisïau a'u gweithdrefnau safonol a lle y bo'n ddiogel gwneud hynny. 

en-gb	When taking in new tenants, the provider should undertake an initial risk assessment by ascertaining if the new person coming into the accommodation has any symptoms suggestive of COVID-19.  
cy-gb	Wrth dderbyn tenantiaid newydd, dylai'r darparwr gynnal asesiad risg cychwynnol er mwyn canfod a oes gan y person newydd sy'n cael ei dderbyn i'r llety unrhyw symptomau sy'n awgrymu COVID-19. 

en-gb	If they do, they would need to follow the current national guidance  in requesting that person to self-isolate for 7 days because they are symptomatic.  
cy-gb	Os felly, byddai angen i'r darparwr ddilyn y canllawiau cenedlaethol  cyfredol a gofyn i'r person hwnnw hunanynysu am 7 diwrnod am fod ganddo symptomau. 

en-gb	If they do not have any symptoms, they should follow the social distancing guidance  and maintain hygiene and cleaning practices.  
cy-gb	Os na fydd ganddo unrhyw symptomau, dylai'r darparwr ddilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol  a chynnal arferion hylendid a glanhau. 

en-gb	If for some reason they come into the scheme from another home where they have been self-isolating for 14 days (because they were a household in contact with a symptomatic person) then they need not to ‘rewind the clock’, but should continue with their original timescale until their 14 days have finished. 
cy-gb	Os bydd y person hwnnw, am ryw reswm, yn cael ei dderbyn i'r cynllun o gartref arall lle mae wedi bod yn hunanynysu am 14 diwrnod (am ei fod yn gartref a ddaeth i gysylltiad ag unigolyn â symptomau), yna ni fydd angen 'troi'r cloc yn ôl', ond dylai barhau i gadw at yr amserlen wreiddiol nes bod y 14 diwrnod o hunanynysu wedi dod i ben. 

en-gb	Rubbish disposal and storage of personal property
cy-gb	Gwaredu gwastraff a storio eiddo personol

en-gb	All waste that has been in contact with a person who is a possible COVID-19 case, including used tissues, should be put in a plastic rubbish bag and tied.  
cy-gb	Dylid rhoi unrhyw wastraff sydd wedi bod mewn cysylltiad ag unigolyn y gallai fod yn achos COVID-19 posibl, gan gynnwys hancesi papur sydd wedi'u defnyddio, mewn bag gwastraff plastig a'i glymu. 

en-gb	The plastic bag should then be placed in a second bin bag, tied, and disposed of in the general waste after 72 hours.
cy-gb	Yna, dylid ei roi mewn ail fag gwastraff, ei glymu a'i waredu gydag unrhyw wastraff cyffredinol arall ar ôl 72 awr. 

en-gb	If a symptomatic resident leaves the premises, for example, due to the requirement for hospitalisation, then the guidance on handling linens and cleaning should be followed.
cy-gb	Os bydd preswylydd sy'n arddangos symptomau yn gadael yr eiddo, er enghraifft, am fod angen iddo gael ei dderbyn i'r ysbyty, yna dylid dilyn y canllawiau ar ddelio â dillad gwely a glanhau . 

en-gb	It’s good practice to establish a routine and robust cleaning programme, if this is not already in place.
cy-gb	Mae'n arfer da sefydlu rhaglen lanhau reolaidd a thrylwyr, os nad oes un ar waith eisoes. 

en-gb	Improving physical health resilience in supported accommodation
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd corfforol mewn llety â chymorth

en-gb	Staff should work with all residents to make them aware of the guidance and help them to understand the importance of following the guidance.
cy-gb	Dylai'r staff weithio gyda'r holl breswylwyr er mwyn eu gwneud yn ymwybodol o'r canllawiau a'u helpu i ddeall pa mor bwysig ydyw i ddilyn y canllawiau. 

en-gb	It is likely that routine GP and surgery appointments will largely be replaced by telephone/online “face-to-face” platforms.  
cy-gb	Mae'n debygol y bydd apwyntiadau arferol gyda meddygon teulu a meddygfeydd yn cael eu disodli i raddau helaeth gan gyswllt "wyneb yn wyneb" dros y ffôn neu ar-lein. 

en-gb	For problems that are not related to COVID-19, residents can telephone their GP surgery to discuss the issue.  
cy-gb	Ar gyfer problemau nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19, gall preswylwyr ffonio eu meddygfa i'w trafod. 

en-gb	Staff should assist with the ordering and collection of residents’ medication in line with government guidelines.
cy-gb	Dylai'r staff helpu preswylwyr i archebu a chasglu eu meddyginiaeth yn unol â chanllawiau'r llywodraeth. 

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) health conditions wherever possible.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl. 

en-gb	In addition, residents should be encouraged to exercise, while complying with government restrictions and the latest public health advice.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog hefyd i wneud ymarfer corff, gan gydymffurfio â chyfyngiadau'r llywodraeth a'r cyngor iechyd cyhoeddus diweddaraf ar yr un pryd.  

en-gb	Improving mental health resilience and dealing with mental distress
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd meddwl a delio â thrallod meddwl

en-gb	Some residents with serious mental illness, dementia or learning disabilities may not be able to process information regarding self-isolation.  
cy-gb	Efallai na fydd rhai preswylwyr sydd â salwch meddwl difrifol, dementia neu anableddau dysgu yn gallu prosesu gwybodaeth ynglŷn â hunanynysu. 

en-gb	In these cases please refer to any guidance from Public Health Wales about managing their inability or unwillingness to self-isolate.  
cy-gb	Yn yr achosion hyn, dylid cyfeirio at unrhyw ganllawiau gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ar reoli eu hanallu neu eu hamharodrwydd i hunanynysu. 

en-gb	Their contact number is tel: 0300 003 0032.
cy-gb	Ei rif cyswllt yw 0300 003 0032. 

en-gb	Staff in supported living accommodation should carry out frequent welfare checks on people who are self-isolating, using video calling where possible.  
cy-gb	Dylai'r staff sy'n gweithio mewn llety byw â chymorth gynnal gwiriadau llesiant rheolaidd ar bobl sy'n hunanynysu, gan ddefnyddio galwadau fideo lle y bo'n bosibl. 

en-gb	Other residents can also be encouraged to make contact with them using online communication tools such as FaceTime/Skype/WhatsApp. 
cy-gb	Gellir annog preswylwyr eraill i gysylltu â nhw hefyd drwy ddefnyddio sianelau cyfathrebu ar-lein fel FaceTime/Skype/WhatsApp. 

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) mental health conditions wherever possible.  
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd meddwl arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl. 

en-gb	If there are concerns about residents who are known to a psychiatrist or who are awaiting an appointment with a psychiatrist, the GP should be contacted for advice on the current procedure.  
cy-gb	Os bydd pryderon am breswylwyr y mae seiciatrydd yn ymwybodol ohonynt neu breswylwyr sy'n aros am apwyntiad gyda seiciatrydd, dylid cysyllltu â'r meddyg teulu i gael cyngor ar y weithdrefn gyfredol. 

en-gb	For those whose mental health deteriorates to the extent that the staff feel that they cannot manage it, they should again contact the GP.   
cy-gb	Ar gyfer y rheini y mae eu cyflwr iechyd meddwl yn gwaethygu i'r fath raddau fel bod y staff yn teimlo na allant ei reoli, dylent unwaith eto gysylltu â'r meddyg teulu. 

en-gb	In the event of incidents of deliberate self-harm, staff should follow the normal protocol.  
cy-gb	Os bydd achosion o hunan-niweidio bwriadol, dylai'r staff ddilyn y protocol arferol. 

en-gb	However, if an ambulance is called it is essential that any details regarding the resident’s COVID-19 status is given to the call handler.  
cy-gb	Fodd bynnag, os caiff ambiwlans ei alw, mae'n hanfodol bod unrhyw fanylion ynghylch statws COVID-19 y preswylydd yn cael eu rhoi i'r sawl sy'n delio â'r alwad. 

en-gb	At this time, please be aware that calling an ambulance or attending an emergency department in cases of threatened self-harm may result in excessively long waiting times or no service at all.  
cy-gb	Ar hyn o bryd, os caiff ambiwlans ei alw neu os eir i adran achosion brys am fod rhywun yn bygwth niweidio ei hun, mae'n bosibl y bydd angen aros am gyfnod hir neu efallai na fydd gwasanaeth ar gael o gwbl. 

en-gb	In these cases please contact the GP or care managers as appropriate and take precautions to ensure the person is kept safe.  
cy-gb	Yn yr achosion hyn, cysylltwch â'r meddyg teulu neu'r rheolwyr gofal fel y bo'n briodol a chymerwch ragofalon er mwyn sicrhau bod yr unigolyn yn aros yn ddiogel. 

en-gb	The individual may wish to access support by telephone from the Samaritans on tel: 116 123 from any phone, or for young people from Papyrus UK tel: 0800 068 4141. 
cy-gb	Efallai yr hoffai'r unigolyn geisio cymorth gan y Samariaid drwy ffonio 116 123 o unrhyw ffôn, neu gall pobl ifanc ffonio Papyrus UK ar 0800 068 4141. 

en-gb	If other mental health distress or behavioural issues are being experienced then residents can be directed to resources such as the Community Advice and Listening Line tel: 0800 132 737, where they can receive emotional support and advice.
cy-gb	Os bydd preswylwyr yn profi unrhyw broblemau ymddygiadol eraill neu broblemau eraill sy'n ymwneud â thrallod meddwl, gellid eu cyfeirio at adnoddau fel y Llinell Wrando a Chyngor Cymunedol (0800 132 737) lle y gallant gael cymorth a chyngor emosiynol. 

en-gb	Staff who have completed ASSIST suicide prevention training should re-visit the resources from that training to support their decision making in cases where residents are expressing suicidal thoughts.  
cy-gb	Dylai staff sydd wedi cwblhau hyfforddiant atal hunanladdiad ASSIST fwrw golwg dros yr adnoddau a roddwyd gyda'r hyfforddiant hwnnw er mwyn cefnogi penderfyniadau a wneir ganddynt mewn achosion lle mae preswylwyr yn profi meddyliau hunanladdol.  

en-gb	The Samaritans will also be able to provide advice, tel: 116 123.
cy-gb	Bydd y Samariaid yn gallu rhoi cyngor hefyd. Gellir eu ffonio ar 116 123. 

en-gb	This guidance should be read in conjunction with other relevant guidance which has been published:
cy-gb	Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â chanllawiau cyhoeddedig perthnasol eraill: 

en-gb	COVID 19: 
cy-gb	COVID 19: 

en-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision 
cy-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision 

en-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision
cy-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for local authorities support rough sleepers 
cy-gb	Cymorth gan awdurdodau lleol ar gyfer y rheini sy'n cysgu allan

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-local-authority-support-for-rough-sleepers
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-awdurdodau-lleol-gefnogir-rheini-syn-cysgu-allan

en-gb	COVID 19:  
cy-gb	COVID-19: 

en-gb	Guidance for substance misuse and homelessness services
cy-gb	Canllawiau i wasanaethau camddefnyddio sylweddau a digartrefedd

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-guidance-for-substance-misuse-and-homelessness-services
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-canllawiau-i-wasanaethau-camddefnyddio-sylweddau-a-digartrefedd

en-gb	Personal protective equipment (PPE)
cy-gb	Cyfarpar diogelu personol

en-gb	https://gov.wales/written-statement-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/datganiad-ysgrifenedig-cyfarpar-diogelu-personol

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-and-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-chyfarpar-diogelu-personol-ppe

en-gb	Wider third sector support 
cy-gb	Cymorth ehangach ar gyfer y trydydd sector 

en-gb	The Welsh Government website contains new information on the wider support available for the third sector in Wales which is available here: 
cy-gb	Mae gwefan Llywodraeth Cymru yn cynnwys gwybodaeth newydd am y cymorth ehangach sydd ar gael ar gyfer y trydydd sector yng Nghymru:  

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-support-for-the-third-sector-html
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-cymorth-ir-trydydd-sector-html

en-gb	A written statement on provision for children of key workers  was published on 20 March.  
cy-gb	Cyhoeddwyd datganiad ysgrifenedig ar y ddarpariaeth ar gyfer plant y mae eu rhieni'n hanfodol ar gyfer ymateb i COVID-19  ar 20 Mawrth. 

en-gb	If children can stay safely at home, they should. 
cy-gb	Os gall plant aros gartref yn ddiogel, dylent wneud hynny. 

en-gb	However, local authority housing and homelessness officers should work with their education colleagues to ensure that staff providing support within supported living schemes have access to school/childcare places during this time, if required and as a last resort.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai swyddogion tai a digartrefedd awdurdodau lleol weithio gyda'u cydweithwyr ym maes addysg er mwyn sicrhau bod staff sy'n rhoi cymorth mewn cynlluniau byw â chymorth yn gallu cael gafael ar leoedd mewn ysgolion/lleoedd gofal plant yn ystod y cyfnod hwn, os bydd angen ac fel dewis olaf. 

en-gb	The Welsh  Government, along with other devolved nations, is part of the UK Action Plan  for tackling COVID-19. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru , ynghyd â gwledydd datganoledig eraill, yn rhan o Gynllun Gweithredu'r DU  ar gyfer trechu COVID-19. 

en-gb	Advice on COVID-19 is updated regularly and available on:
cy-gb	Mae cyngor ar COVID-19, sy'n cael ei ddiweddaru'n rheolaidd, ar gael yn: 

en-gb	Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	Public Health Wales  and 
cy-gb	Iechyd Cyhoeddus Cymru

en-gb	Public Health England
cy-gb	Public Health England

en-gb	Please also note the advice from the Information Commissioner on data sharing;
cy-gb	Dylid hefyd dynnu sylw at y cyngor a roddir gan y Comisiynydd Gwybodaeth ar rannu data; 

en-gb	Information Commissioner: 
cy-gb	Information Commissioner: 

en-gb	Data protection and coronavirus
cy-gb	Data protection and coronavirus

en-gb	Generic guidance for social or community care and residential settings  guidance is also available
cy-gb	Mae cyngor cyffredinol ar gael hefyd ar gyfer lleoliadau gofal cymdeithasol neu gymunedol a lleoliadau preswyl 

en-gb	Further guidance
cy-gb	Canllawiau pellach

en-gb	We will provide further guidance if the evolving situation necessitates additional measures. 
cy-gb	Byddwn yn rhoi rhagor o ganllawiau os bydd y sefyllfa sy'n datblygu'n barhaus yn galw am fesurau ychwanegol. 

en-gb	We will also work to ensure that where best practice is identified, this is disseminated across Wales.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio er mwyn sicrhau y caiff unrhyw arfer gorau a nodir ei rannu ledled Cymru. 

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y Coronafeirws: 

en-gb	Information for new and existing applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr hen a newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	Is the ReAct programme operating during the COVID-19 pandemic?
cy-gb	Ydy rhaglen ReAct yn gweithredu yn ystod pandemig COVID-19?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	The Welsh Government has put in place extraordinary procedures to allow the continued operation of the ReAct programme. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi sefydlu gweithdrefnau eithriadol er mwyn caniatáu i raglen ReAct barhau i weithredu. 

en-gb	Members of the ReAct Team have the necessary equipment to work from home but will not be in a position to access or process paper forms. 
cy-gb	Mae gan aelodau Tîm ReAct y cyfarpar angenrheidiol i weithio o gartref, ond ni fyddant mewn sefyllfa i gael gafael ar ffurflenni papur i’w prosesu. 

en-gb	We are able to accept digital application and claim forms.
cy-gb	Gallwn dderbyn ffurflenni cais a hawlio digidol.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How can I contact the ReAct Team?
cy-gb	Sut gallaf gysylltu â Thîm ReAct?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	The ReAct Team can be contacted at reactenquiries@gov.wales  but please note that the ReAct telephone helpline will be suspended until normal business is resumed.
cy-gb	Gallwch gysylltu â Thîm React yn reactenquiries@llyw.cymru  ond ni fydd llinell gymorth ffôn ReAct yn gweithio am y tro nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y Coronafeirws: 

en-gb	Information for new applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	My business faces making workers redundant. 
cy-gb	Mae sefyllfa fy musnes yn golygu bod yn rhaid diswyddo gweithwyr o bosibl. 

en-gb	Who should I contact?
cy-gb	Â phwy y dylwn i gysylltu?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	In the first instance, you should seek information and advice about the support which may be available to your business. 
cy-gb	Yn y lle cyntaf, dylech chwilio am yr wybodaeth a’r cyngor ynghylch y cymorth a allai fod ar gael i’ch busnes. 

en-gb	You can contact Business Wales on 03000 6 03000 or visit https://businesswales.gov.wales/coronavirus-advice . 
cy-gb	Gallwch gysylltu â Busnes Cymru ar 03000 6 03000 neu ewch i https://businesswales.gov.wales/cy/cyngor-coronafeirws

en-gb	In order to make sure that your employees can receive information, advice and guidance about the support that is available to them, you should contact Working Wales on 0800 028 4844 or at workingwales@careerswales.gov.wales . 
cy-gb	Er mwyn gwneud yn siŵr bod eich gweithwyr yn cael yr wybodaeth, y cyngor a’r cyfarwyddyd am y cymorth sydd ar gael iddynt, dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio ar 0800 028 4844 neu yn workingwales@careerswales.llyw.cymru 

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I would like to offer a job to a redundant worker. 
cy-gb	Hoffwn gynnig swydd i unigolyn sydd wedi’i ddiswyddo. 

en-gb	What do I do now?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	You should contact Business Wales on 03000 6 03000 or visit https://businesswales.gov.wales/coronavirus-advice  in the first instance.
cy-gb	Dylech gysylltu â Busnes Cymru ar 03000 6 03000 neu ewch i https://businesswales.gov.wales/cy/cyngor-coronafeirws  yn y lle cyntaf.

en-gb	Digital copies of the ReAct application form can be obtained by contacting the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  or from Working Wales on 0800 028 4844 or at workingwales@careerswales.gov.wales . 
cy-gb	Mae copïau digidol o ffurflen gais ReAct i’w cael drwy gysylltu â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  neu Cymru’n Gweithio ar 0800 028 4844 neu yn workingwales@careerswales.llyw.cymru 

en-gb	Advice on the completion of forms can be obtained by contacting reactenquiries@gov.wales 
cy-gb	Gallwch gysylltu â reactenquiries@llyw.cymru  i gael cyngor ar sut i lenwi ffurflen.

en-gb	Completed forms should be sent to the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  with scanned copies of any supporting evidence available. 
cy-gb	Ar ôl ei llenwi, dylech anfon eich ffurflen at Dîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  gan sganio copïau o unrhyw dystiolaeth ategol.

en-gb	All applications will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff pob cais ei ystyried fesul achos.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been successful?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	You will receive an email with our decision within 10 working days.
cy-gb	Cewch e-bost yn nodi ein penderfyniad ymhen 10 diwrnod gwaith.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	When can I make the first claim for payment?
cy-gb	Pryd gallaf wneud yr hawliad cyntaf am daliad?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	The first payment can be claimed once the new recruit has been in employment for 13 weeks. 
cy-gb	Gallwch hawlio’r taliad cyntaf unwaith y bydd eich gweithiwr newydd wedi’i gyflogi ers 13 wythnos. 

en-gb	If this date falls during the period of disruption, please contact the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  and we will send you a digital version of the claim form and provide you with instructions on how to make a claim.
cy-gb	Os bydd y dyddiad hwn yn cwympo yn ystod cyfnod y cyfyngiadau, cysylltwch â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  ac fe anfonwn fersiwn ddigidol o’r ffurflen hawlio atoch a chyfarwyddiadau ar sut i fynd ati. 

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y Coronafeirws: 

en-gb	Information for new and existing applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr hen a newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	One of the wage subsidy measurement dates has been reached. 
cy-gb	Mae un o ddyddiadau mesur cymhorthdal cyflog wedi cyrraedd. 

en-gb	How do I make a claim for payment?
cy-gb	Sut ydw i’n hawlio taliad?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	If you have the facilities to do so, please complete the form we sent you, scan it and send it to the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  with supporting evidence. 
cy-gb	Os oes gyda chi’r cyfleusterau i wneud, llenwch y ffurflen a anfonwyd atoch, sganiwch hi a’i hanfon at Dîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  ynghyd â thystiolaeth ategol. 

en-gb	Alternatively, we can send digital versions (Microsoft Word documents) of the claim forms. 
cy-gb	Fel arall, gallwn anfon fersiynau digidol (dogfennau Microsoft Word) o’r ffurflenni hawlio. 

en-gb	Please contact the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  should you require digital versions of the forms. 
cy-gb	Cysylltwch â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  os oes angen fersiynau digidol o’r ffurflenni arnoch.

en-gb	We advise you to keep hard copies of any claim forms we’ve sent you as we may require these once the period of disruption is at an end.
cy-gb	Rydym yn eich cynghori i gadw copïau caled o unrhyw ffurflenni hawlio rydym wedi’u hanfon atoch gan y gallem ofyn amdanynt unwaith y daw cyfnod y cyfyngiadau i ben.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed.
cy-gb	Mae’n bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am fwy o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich cais unwaith y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	INDIVIDUALS 
cy-gb	INDIVIDUALS 

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y Coronafeirws: 

en-gb	Information for new applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have been told I will be or have recently been made redundant. 
cy-gb	Rwyf wedi cael gwybod fy mod am gael fy niswyddo neu rwyf wedi cael fy niswyddo yn ddiweddar. 

en-gb	What should I do now?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	You should contact Working Wales for information, advice and guidance about the support available to you from the ReAct programme. 
cy-gb	Dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio i gael gwybodaeth, cyngor a chanllawiau am y cymorth sydd ar gael ichi gan raglen ReAct. 

en-gb	Working Wales’ advisers cannot provide a face-to-face service at present but you can receive advice via the telephone or online. 
cy-gb	Ni all cynghorwyr Cymru’n Gweithio ddarparu gwasanaeth wyneb yn wyneb ar hyn o bryd, ond gallwch gael cyngor ar y ffôn neu ar-lein. 

en-gb	Please contact 0800 028 4844 or https://workingwales.gov.wales
cy-gb	Cysylltwch â 0800 028 4844 neu https://cymrungweithio.llyw.cymru/

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How do I submit an application for a ReAct support?
cy-gb	Sut ydw i’n cyflwyno cais am gymorth ReAct?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	Working Wales’ advisers will provide you with digital versions of the ReAct application forms. 
cy-gb	Bydd cynghorwyr Cymru’n Gweithio yn darparu fersiynau digidol ichi o ffurflenni cais ReAct. 

en-gb	Your adviser will help you to submit the form and supporting evidence to us.
cy-gb	Bydd eich cynghorydd yn eich helpu i gyflwyno’r ffurflen a’r dystiolaeth ategol inni.

en-gb	All applications will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff pob cais ei ystyried fesul achos.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been received?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi cyrraedd?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	You will receive confirmation of receipt within 2 working days, via email.
cy-gb	Cewch gadarnhad dros e-bost ei fod wedi dod i law o fewn 2 ddiwrnod gwaith.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been successful or not?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	You will receive our decision within 10 working days. 
cy-gb	Bydd ein penderfyniad yn eich cyrraedd o fewn 10 diwrnod gwaith. 

en-gb	Your training provider will also be informed of this.
cy-gb	Bydd eich darparwr hyfforddiant hefyd yn cael gwybod.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I am unable to submit my grant application within the deadline. 
cy-gb	Nid wyf yn gallu cyflwyno fy nghais am grant erbyn y dyddiad cau. 

en-gb	What can I do?
cy-gb	Beth allaf i ei wneud?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	We will consider all applications arising from redundancies which have occurred since the 1 January 2020.
cy-gb	Byddwn yn ystyried pob cais gan bobl a ddiswyddwyd ers 1 Ionawr 2020.

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y coronafeirws: 

en-gb	Information for existing applicants – FAQs
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr blaenorol – cwestiynau cyffredin

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have already been awarded a ReAct grant but my training provider can’t deliver the training as planned. 
cy-gb	Mae grant ReAct eisoes wedi’i ddyfarnu imi, ond nid yw fy narparwr hyfforddiant yn gallu cynnig yr hyfforddiant a gynlluniwyd. 

en-gb	What do I do?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	We will honour any grants that have already been awarded. 
cy-gb	Byddwn yn anrhydeddu unrhyw grantiau sydd eisoes wedi’u dyfarnu. 

en-gb	If your training can be delivered only face-to-face e.g. plant machinery courses, we will agree to requests to postpone the training until normal business is resumed.
cy-gb	Os mai dim ond wyneb yn wyneb y gellir darparu eich hyfforddiant, ee cyrsiau peiriannau, byddwn yn cytuno i geisiadau i ohirio’r hyfforddiant hyd nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We will consider requests to change the delivery method on a case-by-case basis. 
cy-gb	Byddwn yn ystyried ceisiadau i newid y dull hyfforddi fesul achos. 

en-gb	We are likely to agree to online or digital delivery of training e.g. via Skype tutorials or webinars. 
cy-gb	Mae’n debygol y byddwn yn cytuno i drefniant ar-lein neu ddigidol i ddarparu hyfforddiant, ee drwy weminarau neu sesiynau Skype.

en-gb	We can’t consider requests for distance learning where the training provider can’t provide you with online or telephone interaction and support
cy-gb	Ni allwn ystyried ceisiadau i ddysgu o bell lle na all y darparwr hyfforddiant gynnig cyfle ichi drafod a chael cymorth ar-lein neu dros y ffôn.

en-gb	We will inform you of any changes to your grant award via email within 2 working days of your request.
cy-gb	Byddwn yn rhoi gwybod ichi am unrhyw newidiadau i’ch dyfarniad grant drwy e-bost o fewn 2 ddiwrnod gwaith i’ch cais.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have completed my training and now wish to claim my expenses. 
cy-gb	Rwyf wedi cwblhau fy hyfforddiant ac am hawlio fy nhreuliau. 

en-gb	How do I do this?
cy-gb	Sut y dylwn i fynd ati?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	We will ask you and your provider for confirmation that you have completed the training and the number of days’ training you attended. 
cy-gb	Byddwn yn gofyn i chi ac i’ch darparwr am gadarnhad eich bod wedi cwblhau’r hyfforddiant ac am nifer y diwrnodau hyfforddiant a gawsoch. 

en-gb	If you can, send a scanned copy of the claim form to reactenquiries@gov.wales  or you can request a Word version.
cy-gb	Os gallwch, anfonwch gopi wedi’i sganio o’r ffurflen hawlio i reactenquiries@llyw.cymru  neu gallwch ofyn am fersiwn Word.

en-gb	Where possible, you should send us evidence of expenses incurred. 
cy-gb	Lle bo’n bosibl, dylech anfon tystiolaeth o’r treuliau a wariwyd. 

en-gb	If you can’t do this now, we will request it from you as soon as normal business is resumed.
cy-gb	Os na allwch wneud hynny ar hyn o bryd, byddwn yn gofyn ichi eto cyn gynted ag y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We advise you to keep hard copies of any claim forms we’ve sent you as we may require these once the period of disruption is at an end.
cy-gb	Rydym yn eich cynghori i gadw copïau caled o unrhyw ffurflenni hawlio rydym wedi’u hanfon atoch gan y gallem ofyn amdanynt unwaith y daw cyfnod y cyfyngiadau i ben.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed. 
cy-gb	Mae’n bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am fwy o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich cais unwaith y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	PROVIDERS 
cy-gb	PROVIDERS 

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Coronavirus: 
cy-gb	Y coronafeirws: 

en-gb	Information for training providers
cy-gb	Gwybodaeth i ddarparwyr hyfforddiant

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I can’t deliver training to ReAct participants as planned. 
cy-gb	Nid wyf yn gallu darparu hyfforddiant ReAct fel y bwriadwyd. 

en-gb	What can I do?
cy-gb	Beth allaf i ei wneud?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	We will honour any grants that have already been awarded. 
cy-gb	Byddwn yn anrhydeddu unrhyw grantiau sydd eisoes wedi’u dyfarnu. 

en-gb	If training can be delivered only face-to-face e.g. plant machinery courses, we will agree requests to postpone the training until normal business is resumed.
cy-gb	Os mai dim ond wyneb yn wyneb y gellir darparu eich hyfforddiant, ee cyrsiau peiriannau, byddwn yn cytuno i geisiadau i ohirio’r hyfforddiant hyd nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We will consider requests to change the delivery method on a case-by-case basis. 
cy-gb	Byddwn yn ystyried ceisiadau i newid y dull hyfforddi fesul achos. 

en-gb	We are likely to agree to online or digital delivery of training e.g. via Skype tutorials or webinars
cy-gb	Mae’n debygol y byddwn yn cytuno i drefniant ar-lein neu ddigidol i ddarparu hyfforddiant, ee drwy weminarau neu sesiynau Skype.

en-gb	We can’t consider requests for distance learning where you can’t provide trainees with online or telephone interaction and support.
cy-gb	Ni allwn ystyried ceisiadau i ddysgu o bell lle na allwch gynnig cyfle i hyfforddeion drafod a chael cymorth ar-lein neu dros y ffôn.

en-gb	We will take into account whether the revised delivery method is suitable and whether an adjustment to the cost of the course is necessary.
cy-gb	Byddwn yn ystyried p’un a yw’r dull hyfforddi diwygiedig yn addas a ph’un a oes angen addasu cost y cwrs.

en-gb	We will inform you of any changes to the grant award via email within 2 working days of your request.
cy-gb	Byddwn yn rhoi gwybod ichi am unrhyw newidiadau i’r dyfarniad grant drwy e-bost o fewn 2 ddiwrnod gwaith i’ch cais.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have delivered training and now wish to make a claim. 
cy-gb	Rwyf wedi darparu hyfforddiant ac am hawlio taliad. 

en-gb	How do I do this? 
cy-gb	Sut y dylwn i fynd ati?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	We will ask you and the trainee for confirmation that the training has been completed and the number of days’ training attended. 
cy-gb	Byddwn yn gofyn i chi ac i’r unigolyn a hyfforddwyd am gadarnhad bod yr hyfforddiant wedi’i gwblhau ac am nifer y diwrnodau hyfforddiant a roddwyd. 

en-gb	You can either scan the competed claim form and send it with your invoice to reactenquiries@gov.wales  or request a Word version from us.
cy-gb	Gallwch naill ai sganio’r ffurflen hawlio, wedi’i chwblhau, a’i hanfon ynghyd â’ch anfoneb i reactenquiries@llyw.cymru  neu gallwch ofyn inni am fersiwn Word.

en-gb	Where possible, you should send us evidence of any qualifications gained. 
cy-gb	Lle bo’n bosibl, dylech anfon tystiolaeth o unrhyw gymwysterau a enillwyd. 

en-gb	If you are unable to do this now, we will request evidence from you as soon as normal business is resumed.
cy-gb	Os na allwch wneud hynny ar hyn o bryd, byddwn yn gofyn ichi eto cyn gynted ag y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We advise you to keep hard copies of any claim forms we’ve sent you as we may require these from you later. 
cy-gb	Rydym yn eich cynghori i gadw copïau caled o unrhyw ffurflenni hawlio rydym wedi’u hanfon atoch gan y gallem ofyn amdanynt yn nes ymlaen.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed. 
cy-gb	Mae’n bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am fwy o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich cais unwaith y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Modelling Update 
cy-gb	Y Modelu Diweddaraf

en-gb	7
cy-gb	7

en-gb	May
cy-gb	Mai 

en-gb	2020
cy-gb	2020

en-gb	© Crown
cy-gb	© Crown

en-gb	copyright
cy-gb	copyright

en-gb	2020
cy-gb	2020

en-gb	WG40655 
cy-gb	WG40655 

en-gb	Foreword
cy-gb	Rhagair   

en-gb	You will have heard people talk about “following the science”. 
cy-gb	Byddwch wedi clywed pobl yn sôn am "ddilyn yr wyddoniaeth". 

en-gb	The information in this document is a snapshot of that science - the information that is being used by ministers to make informed decisions in the best interest of the Welsh population, to respond to the Covid-19 pandemic.  
cy-gb	Cipolwg ar yr wyddoniaeth honno yw'r wybodaeth sydd yn y ddogfen hon – gwybodaeth sy'n cael ei defnyddio gan weinidogion i wneud penderfyniadau gwybodus er budd gorau poblogaeth Cymru, er mwyn ymateb i bandemig Covid-19.   

en-gb	There is still a lot we don’t know about Covid-19. 
cy-gb	Mae llawer o hyd nad ydym yn ei wybod am Covid-19. 

en-gb	But, by using a range of models and taking advice from a broad group of scientists, we can have robust discussions before providing advice to ministers.  
cy-gb	Ond, drwy ddefnyddio ystod o fodelau a chymryd cyngor gan grŵp eang o wyddonwyr, gallwn gael trafodaethau cadarn cyn rhoi cyngor i weinidogion. 

en-gb	I have been joining meetings of the UK Government’s Scientific Advisory Group for Emergencies (SAGE) since February. 
cy-gb	Rwyf wedi bod yn mynychu cyfarfodydd Grŵp Cynghori Gwyddonol Llywodraeth y DU ar Argyfyngau (SAGE) ers mis Chwefror. 

en-gb	The Welsh Government is using information from SAGE - as well as modelling from our own Technical Advisory Cell (TAC) - to make important interventions in our response to Covid-19.  
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio gwybodaeth gan SAGE - yn ogystal â gwaith modelu gan ein cell cynghori technegol ein hunain (TAC) - i wneud ymyriadau pwysig yn ein hymateb i Covid-19.   

en-gb	We also make sure the latest science and technical information is available to Welsh Government and Public Health Wales, and is used to inform NHS, social care and local resilience planning. 
cy-gb	Rydym hefyd yn sicrhau bod yr wybodaeth wyddonol a thechnegol ddiweddaraf ar gael i Lywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, a'i bod yn cael ei defnyddio i lywio gwaith cynllunio  safbwynt y GIG, gofal cymdeithasol a chydnerthedd lleol. 

en-gb	Now, in the interests of transparency, we are publishing some of the key evidence, where information has a specific Welsh context. 
cy-gb	Nawr, er mwyn bod yn dryloyw, rydym yn cyhoeddi rhywfaint o'r dystiolaeth allweddol, pan fo cyd-destun Cymreig penodol i’r wybodaeth. 

en-gb	It’s important to note that these statistics and evidence are collated independently of ministers, and provided as advice to inform decision-making. 
cy-gb	Mae'n bwysig nodi bod yr ystadegau a'r dystiolaeth yn cael eu coladu'n annibynnol ar weinidogion, a’u bod yn cael eu darparu fel cyngor i lywio'r broses o wneud penderfyniadau. 

en-gb	Scientists advise and politicians decide, so they say. 
cy-gb	Fel y dywedir, gwyddonwyr sy’n cynghori a gwleidyddion sy’n penderfynu. 

en-gb	Our advisory group (TAC) is made up from Welsh Government, Public Health Wales, Cardiff University, Bangor University and Swansea University with expertise covering: 
cy-gb	Mae ein grŵp cynghori (TAC) yn cynnwys cynrychiolwyr o Lywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Prifysgol Bangor, Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol Abertawe ag arbenigedd yn y meysydd canlynol: 

en-gb	public health, health protection, medicine, epidemiology, modelling, technology, data science, statistics, microbiology, molecular biology, immunology, genomics, physical sciences and research. 
cy-gb	iechyd y cyhoedd, diogelu iechyd, meddygaeth, epidemioleg, modelu, technoleg, gwyddor data, ystadegau, microbioleg, bioleg foleciwlaidd, imiwnoleg, genomeg, gwyddorau ffisegol ac ymchwil. 

en-gb	Further information on the methods we’ve used and any limitations of our data will be made available, but the aim of this publication is to make the science behind key decisions accessible, open and informative. 
cy-gb	Bydd rhagor o wybodaeth ar gael am y dulliau rydym wedi'u defnyddio ac unrhyw gyfyngiadau sydd i’n data, ond nod y cyhoeddiad hwn yw sicrhau bod yr wyddoniaeth y tu ôl i benderfyniadau allweddol yn hygyrch, yn agored ac yn darparu gwybodaeth fuddiol. 

en-gb	Dr Rob Orford Chief Scientific Adviser for Health 
cy-gb	Dr Rob Orford, Y Prif Ymgynghorydd Gwyddonol (Iechyd)  

en-gb	Authors of this report 
cy-gb	Awduron yr adroddiad hwn

en-gb	This report has been developed by Dr Brendan Collins and Craiger Solomons, who lead the TAC Modelling sub-cell. 
cy-gb	Lluniwyd yr adroddiad hwn gan Dr Brendan Colllins a Craiger Solomons, sy'n arwain is-gell modelu TAC. 

en-gb	This work has been carried out in partnership with colleagues in Public Health Wales and London School of Hygiene and Tropical Medicine. 
cy-gb	Cafodd y gwaith ei wneud ar y cyd â chydweithwyr yn Iechyd Cyhoeddus Cymru ac Ysgol Iechyd a Meddygaeth Drofannol Llundain. 

en-gb	Future Publications 
cy-gb	Cyhoeddiadau Pellach 

en-gb	New scientific briefings produced by the Technical Advisory Cell will be published in the coming weeks.    
cy-gb	Bydd dogfennau briffio newydd a lunnir gan y Gell Cyngor Technegol yn cael eu cyhoeddi yn ystod yr wythnosau nesaf.  

en-gb	Definitions and terms used in this publication 
cy-gb	Diffiniadau a thermau a ddefnyddir yn y ddogfen hon 

en-gb	Incubation / presymptomatic period
cy-gb	Y cyfnod magu / cyn dangos symptomau

en-gb	The period between becoming infected with the virus and showing symptoms.  
cy-gb	Y cyfnod rhwng cael eich heintio â’r feirws a dangos symptomau.  

en-gb	For Covid 19 this is 5-6 days on average, but can be as long as 14 days
cy-gb	Ar gyfer Covid-19, 5-6 diwrnod yw hyn fel arfer, ond gall fod cyhyd ag 14 diwrnod

en-gb	R 0
cy-gb	R 0

en-gb	The initial reproduction number. 
cy-gb	Y rhif atgynhyrchu cychwynnol. 

en-gb	The average number of people an infected person transmitted the disease to at the start of the epidemic, before anyone has immunity to it.  
cy-gb	Nifer y bobl ar gyfartaledd yr oedd person heintiedig wedi trosglwyddo'r clefyd iddo ar ddechrau'r epidemig, cyn bod gan neb imiwnedd iddo.   

en-gb	This has been estimated to be 2.8 for Covid-19 in Wales
cy-gb	Amcangyfrifwyd bod hyn yn 2.8 ar gyfer Covid-19 yng Nghymru

en-gb	R t
cy-gb	R t

en-gb	The reproduction number at a point in time; 
cy-gb	Y rhif atgynhyrchu ar bwynt mewn amser; 

en-gb	the average number of people an infected person transmitted the disease to at some point in the epidemic.  
cy-gb	nifer y bobl ar gyfartaledd yr oedd person heintiedig wedi trosglwyddo'r clefyd iddo ar ryw adeg yn ystod yr epidemig.   

en-gb	This is currently estimated to be 0.7 - 0.9 for Covid 19 in Wales 
cy-gb	Amcangyfrifir ar hyn o bryd mai 0.7 - 0.9 yw hyn ar gyfer Covid-19 yng Nghymru

en-gb	Susceptible person / population
cy-gb	Person / poblogaeth â  rhagdueddiad

en-gb	An individual or group at risk of becoming infected by a disease 
cy-gb	Unigolyn neu grŵp y mae risg iddynt gael eu heintio gan glefyd 

en-gb	COVID-19 characteristics 
cy-gb	Nodweddion COVID-19 

en-gb	COVID-19 is the name given to the disease caused by the SARS-CoV-2 virus. 
cy-gb	COVID-19 yw’r enw a roddir i’r clefyd a achosir gan feirws SARS-CoV-2. 

en-gb	The main steps in infection are exposure (where someone comes into contact with virus due to direct or indirect contact); 
cy-gb	Y prif gamau yn y broses heintio yw cysylltiad (pan fo rhywun yn dod i gysylltiad â’r feirws yn sgil cysylltiad uniongyrchol neu anuniongyrchol); 

en-gb	incubation period, whilst the virus is replicating in the patient; 
cy-gb	cyfnod magu, pan fydd y feirws yn atgynhyrchu yn y claf; 

en-gb	then development of symptoms, immune response, and recovery or other outcome. 
cy-gb	yna datblygu symptomau, ymateb imiwnedd, ac adfer neu ganlyniad arall. 

en-gb	The incubation period  for COVID-19, which is the time between exposure to the virus (becoming infected) and symptom onset, is on average 5-6 days, however can be up to 14 days. 
cy-gb	Ar gyfartaledd, 5-6 diwrnod yw’r cyfnod magu ar gyfer COVID-19, sef yr amser rhwng dod i gysylltiad â’r feirws (cael eich heintio) a dechrau’r symptomau. Serch hynny, gall fod hyd at 14 o ddiwrnodau. 

en-gb	An additional step, during the incubation period, is the onset of infectiousness, which is the point at which the patient can pass on the disease to someone else. 
cy-gb	Cam ychwanegol, yn ystod y cyfnod magu, yw dechrau bod yn heintus, sef y pwynt pan mae’r claf yn gallu trosglwyddo’r clefyd i rywun arall. 

en-gb	This contrasts with SARS-CoV (the outbreak from 2003) which became infectious after symptom onset. 
cy-gb	Mae hyn yn wahanol i SARS-CoV (yr haint yn 2003) a oedd yn heintus ar ôl dechrau’r symptomau. 

en-gb	Patients with COVID-19 will either show symptoms (symptomatic) or not show symptoms (asymptomatic). 
cy-gb	Bydd cleifion sydd â COVID-19 naill ai’n dangos symptomau (symptomatig) neu ddim yn dangos symptomau (asymptomatig).  

en-gb	International evidence suggests that approximately a third of people with COVID-19 will not show symptoms.
cy-gb	Mae tystiolaeth ryngwladol yn awgrymu na fydd oddeutu traean o bobl â COVID-19 yn dangos symptomau.

en-gb	Unpublished modelling by academic groups uses an assumption that 33% of cases are asymptomatic.
cy-gb	Mae gwaith modelu gan grwpiau academaidd, sydd heb ei gyhoeddi, yn defnyddio tybiaeth fod 33% o’r achosion yn asymptomatig.

en-gb	The majority of COVID-19 patients are not likely to require hospital treatment. 
cy-gb	Nid yw’r mwyafrif o gleifion sydd â COVID-19 yn debygol o fod angen triniaeth ysbyty. 

en-gb	Asymptomatic patients may still contribute to transmission.  
cy-gb	Mae’n bosibl bod cleifion asymptomatig yn cyfrannu at drosglwyddo’r feirws. 

en-gb	https://www.cebm.net/covid - 19/covid - 19 - what - proportion - are - asymptomatic/
cy-gb	https://www.cebm.net/covid - 19/covid - 19 - what - proportion - are - asymptomatic/

en-gb	 SAGE reasonable worst case (RWC) planning assumptions – 29 March 2020
cy-gb	SAGE reasonable worst case (RWC) planning assumptions – 29 Mawrth 2020 

en-gb	Why the ‘R’ number matters 
cy-gb	Pam mae’r rhif ‘R’ yn bwysig 

en-gb	The importance of R in describing an outbreak such as COVID, where person-to-person transmission is the driver, is in the impact on increasing or decreasing case numbers. 
cy-gb	Mae R yn bwysig o ran disgrifio achosion o haint megis COVID-19 sy’n trosglwyddo’n bennaf o un unigolyn i’r llall, oherwydd ei effaith ar gynyddu neu leihau nifer yr achosion. 

en-gb	Put simply, if R is below 1, each case will give rise to fewer than one additional case, so over time case numbers will dwindle to zero. 
cy-gb	O’i roi yn syml, os yw R o dan 1, bydd pob achos yn arwain at lai nag un achos ychwanegol, felly dros amser bydd nifer yr achosion yn edwino i ddim. 

en-gb	However, if R is above 1, case numbers will increase exponentially. 
cy-gb	Serch hynny, os yw R dros 1, bydd nifer yr achosion yn cynyddu’n gynt ac yn gynt. 

en-gb	The higher the R, the faster this increase will occur. 
cy-gb	Yr uchaf yw R, y cyflymaf y bydd y cynnydd hwnnw. 

en-gb	For a completely uncontrolled infection with R 0 >1, infections rise exponentially until most of the population has been infected, then R t  falls below 1 and cases decrease back to baseline. 
cy-gb	Ar gyfer haint nad yw’n cael ei reoli o gwbl ac sydd ag R 0 >1, bydd nifer yr achosion yn cynyddu’n gynt ac yn gynt hyd nes y bydd y rhan fwyaf o’r boblogaeth wedi’i heintio. 

en-gb	The reason for this fall in R t  and case numbers is that those infected are no longer susceptible to repeat infection, for a short or longer period, so the number of people left to infect is not sufficient to maintain transmission. 
cy-gb	Yna mae R t  yn disgyn o dan 1 ac mae nifer yr achosion yn lleihau’n ôl i’r nifer sylfaen. Y rheswm dros y lleihad hwn yn R t  a nifer yr achosion yw nad oes gan y rhai sydd wedi’u heintio ragdueddiad i gael eu hailheintio, am gyfnod byr neu hwy, felly nid yw nifer y bobl sydd ar ôl i’w heintio yn ddigonol i gynnal trosglwyddiadau. 

en-gb	In a population where everyone is infected or has just recovered (and so are not susceptible), one infection will not give rise to any more cases as there is no-one left to infect. 
cy-gb	Mewn poblogaeth lle mae pawb wedi’i heintio neu newydd adfer (ac felly heb ragdueddiad i haint), ni fydd un haint yn arwain at ragor o achosion gan nad oes neb ar ôl i’w heintio. 

en-gb	Measles is one of the most infectious common diseases with an R 0  value of 12-18. 
cy-gb	Y frech goch yw un o’r clefydau cyffredin mwyaf heintus, gyda gwerth R 0  o 12-18. 

en-gb	R 0  for COVID-19 has been estimated as 2.8 (but has been estimated as high as 4 or more), which means that in the absence of immunity or mitigation measures, each case would pass on the virus to a further 2.8 people on average.
cy-gb	Yn ôl rhai amcangyfrifon, 2.8 yw R 0  ar gyfer COVID-19, ond mae eraill wedi amcangyfrif ei fod mor uchel â 4 neu uwch. Mae hyn yn golygu y byddai pob achos, yn absenoldeb imiwnedd neu fesurau lliniaru, yn pasio’r feirws ymlaen i 2.8 o bobl eraill ar gyfartaledd.

en-gb	This R 0  value also means that around 64% of people need to have antibodies for the virus to see herd protection effects.  
cy-gb	Mae’r gwerth R 0  hwn hefyd yn golygu y byddai angen i oddeutu 64% o bobl fod â gwrthgyrff i’r feirws er mwyn gweld effeithiau diogelu torfol.  

en-gb	 SPI M O consensus 25 th  March 2020. 
cy-gb	SPI M O consensus 25 Mawrth 2020. 

en-gb	Published at: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/882723/26 - spi - m -o- working group - scenario - planning - consensus - view - 25032020.pdf
cy-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_dat a/file/882723/26 - spi - m -o- working - group - scenario - planning - consensus - view - 25032020.pdf

en-gb	The R t  value may assume some of the population has recovered from the virus and has some immunity, and may assume that the impacts of the behavioural measures designed to control the spread have started to take effect. 
cy-gb	Mae’n bosibl bod y gwerth R t  yn cymryd bod rhan o’r boblogaeth wedi gwella o’r feirws a bod gan y rhan honno o’r boblogaeth beth imiwnedd, ac yn cymryd bod effeithiau’r mesurau ymddygiad i reoli’r lledaeniad wedi dechrau cael effaith. 

en-gb	R t  is not a constant. 
cy-gb	Nid yw R t  yn gysonyn. 

en-gb	It depends on the biology of the disease and human behaviours. 
cy-gb	Mae’n dibynnu ar fioleg y clefyd ac ymddygiad pobl. 

en-gb	As such it can vary depending on the susceptibility, size and density of the population that the infection is introduced into, in particular mixing patterns for people in close proximity. 
cy-gb	Felly, gall amrywio gan ddibynnu ar ragdueddiad i haint, a maint a dwysedd y boblogaeth y mae’r haint yn ymledu iddi, yn enwedig patrymau cymysgu ar gyfer pobl sy’n agos at ei gilydd. 

en-gb	R t  also depends on the infectiousness of the virus itself at the start (R 0 ). 
cy-gb	Mae R t  yn dibynnu hefyd ar ba mor heintus yw’r feirws ei hun ar y dechrau (R 0 ). 

en-gb	The higher R 0 , the larger the reductions in transmission (through social distancing, contact tracing and other measures) and in susceptibility (through natural infection or vaccination) need to be to get Rt below 1.  
cy-gb	Yr uchaf yw R 0 , y mwyaf o leihad sydd ei angen mewn trosglwyddiadau (drwy gadw pellter cymdeithasol, olrhain cysylltiadau a mesurau eraill) ac mewn rhagdueddiad i haint (drwy heintio naturiol neu frechlyn) er mwyn i R t  fod o dan 1.  

en-gb	Use of models 
cy-gb	Defnyddio modelau 

en-gb	Models can be used to predict the outcome of applying various packages of control measures over a long period. 
cy-gb	Gellir defnyddio modelau i ragfynegi canlyniad gweithredu pecynnau amrywiol o fesurau rheoli dros gyfnod hir. 

en-gb	The main example is the Imperial College London model which helped to shape decisions around lockdown for the UK, based on estimates of case and death numbers over time. 
cy-gb	Y brif enghraifft yw model Coleg Imperial Llundain a helpodd i lywio penderfyniadau ynglŷn â’r cyfyngiadau yn y DU, yn seiliedig ar amcangyfrifon o nifer yr achosion a marwolaethau dros amser. 

en-gb	These models have been developed over a long time by specialist academic teams, but are becoming available for local use. 
cy-gb	Mae timau academaidd arbenigol wedi bod yn datblygu’r modelau hyn dros amser hir, ond maent yn dechrau dod ar gael at ddefnydd lleol. 

en-gb	Simpler modelling methods can be applied to make short-term predictions based on growth of cases, and also to make estimates more timely by adding in known delays between onset of the virus and hospitalisation (so-called “nowcasting”). 
cy-gb	Gellir defnyddio dulliau modelu symlach i wneud rhagfynegiadau tymor byr yn seiliedig ar dwf mewn achosion, a hefyd i wneud amcangyfrifon mwy amserol drwy gynnwys y cyfnod y mae’n hysbys ei fod yn mynd heibio rhwng dechrau’r feirws a derbyn claf i’r ysbyty. 

en-gb	How is R t  calculated, and what are its limitations? 
cy-gb	Sut y cyfrifir R t , a beth yw ei gyfyngiadau? 

en-gb	R can be calculated using multiple methods. 
cy-gb	Gellir cyfrifo R mewn sawl ffordd. 

en-gb	The differences in the approach are typically based on which data source is used to consider growth or decline of the virus, as Rt cannot currently be measured directly.  
cy-gb	Mae’r gwahaniaethau rhwng y dulliau fel arfer yn dibynnu ar ba ffynhonnell ddata a ddefnyddir i ystyried twf neu leihad y feirws, gan na ellir mesur R t  yn uniongyrchol ar hyn o bryd. 

en-gb	For this publication, R t  has been measured by the Welsh Government, Public Health Wales and leading academics across the UK (e.g. Imperial , LSHTM , Bristol  and others). 
cy-gb	Ar gyfer y cyhoeddiad hwn, mae R t  wedi’i fesur gan Lywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru ac academyddion blaenllaw ledled y DU (Imperial , LSHTM , Bryste  ac eraill). 

en-gb	All contributors use a different methodology for modelling R t  and their results are brought together for a consensus view. 
cy-gb	Mae pob cyfrannwr yn defnyddio methodoleg wahanol i fodelu R t  a deuir â’u canlyniadau at ei gilydd i gael barn gonsensws. 

en-gb	The models use new hospital admissions where the patient has tested positive for COVID-19, new confirmed cases (where a patient has been tested positive for COVID-19), and deaths where the deceased has been tested positive for COVID-19. 
cy-gb	Mae’r modelau yn defnyddio data ynglŷn â derbyniadau newydd i’r ysbyty pan fo’r claf wedi cael prawf positif am COVID-19, achosion newydd sydd wedi’u cadarnhau (pan fo’r claf wedi cael prawf positif am COVID-19), a marwolaethau pan fo’r ymadawedig wedi cael prawf positif am COVID-19. 

en-gb	We also consider that – due the hibernation period – there will always be a time lag in reporting R t and therefore caution will always be needed in interpreting the value as representing the position at any current time.  
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried y bydd oedi bob amser o ran adrodd R t  – oherwydd y cyfnod cwsg – ac y bydd angen bod yn ofalus bob amser wrth ddehongli bod y gwerth yn cynrychioli’r sefyllfa ar unrhyw adeg.  

en-gb	https://www.imperial.ac.uk/mrc - global - infectious - disease - analysis/covid - 19/
cy-gb	https://www.imperial.ac.uk/mrc - global - infectious - disease - analysis/covid - 19/

en-gb	 https://www.lshtm.ac.uk/research/research-action/covid-19 
cy-gb	 https://www.lshtm.ac.uk/research/research-action/covid-19 

en-gb	 Challen et al. 
cy-gb	 Challen et al. 

en-gb	(2020) Estimates of regional infectivity of COVID-19 in the United Kingdom following imposition of social distancing measures . 
cy-gb	(2020) Estimates of regional infectivity of COVID-19 in the United Kingdom following imposition of social distancing measures . 

en-gb	https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.13.20062760v2
cy-gb	https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.13.20062760v2

en-gb	Each of the methods used has its own strengths and weaknesses, and as with any modelling this means that care should be taken in interpretation of the results.  
cy-gb	Mae cryfderau a gwendidau i bob dull a ddefnyddir, ac fel yn achos unrhyw fodelu dylid bod yn ofalus wrth ddehongli’r canlyniadau.  

en-gb	The number of cases  (tested positive for COVID) will present the most rapid estimate of R t . 
cy-gb	Nifer yr achosion  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) fydd yr amcangyfrif cyflymaf o R t . 

en-gb	This measure includes all people that are aware that they have the virus, so may also include some who are in the hibernation period. 
cy-gb	Mae’r mesur hwn yn cynnwys pawb sy’n gwybod eu bod wedi cael y feirws, felly gall hefyd gynnwys rhai sydd yn y cyfnod cwsg. 

en-gb	It is very likely that the estimate is an undercount. 
cy-gb	Mae’n debygol iawn bod yr amcangyfrif yn is na nifer gwirioneddol yr achosion. 

en-gb	However, we can follow the data over time to show the relative change in this measure. 
cy-gb	Ond gallwn ddilyn y data dros amser i ddangos y newid cymharol yn y mesur hwn. 

en-gb	Notably, whether the number of cases is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus is spreading. 
cy-gb	Yn arbennig, gallwn weld a yw nifer yr achosion yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws yn lledaenu. 

en-gb	As the number of people tested for the virus increases, we expect these estimates to improve. 
cy-gb	Rydym yn disgwyl i’r amcangyfrifon hyn wella wrth i nifer y bobl sy’n cael prawf am y feirws gynyddu. 

en-gb	The number of hospital admissions  (tested positive for COVID) is a less timely measure but more accurate. 
cy-gb	Mae nifer y derbyniadau i’r ysbyty  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) yn fesur llai prydlon ond mwy cywir. 

en-gb	However, this measure only includes people who have developed symptoms requiring hospital treatment. 
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond y bobl hynny sydd wedi datblygu symptomau ac sydd angen triniaeth yn yr ysbyty y mae’r mesur hwn yn eu cynnwys. 

en-gb	This value also depends on the number of tests carried out and is likely to be based on an undercount. 
cy-gb	Mae ei werth hefyd yn dibynnu ar nifer y profion a gynhaliwyd ac mae’n debygol o fod yn seiliedig ar nifer sydd wedi’i dangyfrif. 

en-gb	However, we can follow the data over time to show the relative change in this measure. 
cy-gb	Ar y llaw arall gallwn ddilyn y data dros amser i ddangos y newid cymharol yn y mesur hwn. 

en-gb	Notably, whether the number of hospital admissions is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus had spread to cause these admissions.  
cy-gb	Yn benodol, gellir gweld a yw’r nifer sy’n cael eu derbyn i’r ysbyty yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws wedi lledaenu i achosi’r derbyniadau hyn.  

en-gb	The number of deaths  (tested positive for COVID) is the least timely estimate of R t . 
cy-gb	Nifer y marwolaethau  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) yw’r amcangyfrif lleiaf prydlon o R t . 

en-gb	The accuracy of this figure is dependent on the source of the data. 
cy-gb	Mae cywirdeb y ffigur hwn yn dibynnu ar ffynhonnell y data. 

en-gb	Using hospital deaths provides a quicker estimate, however ONS statistics will provide records for the whole population of Wales. 
cy-gb	Mae defnyddio marwolaethau yn yr ysbyty yn rhoi amcangyfrif cyflymach, ond bydd ystadegau’r ONS yn darparu cofnodion ar gyfer poblogaeth gyfan Cymru. 

en-gb	Again, this may be impacted by the number of people tested. 
cy-gb	Eto, gall nifer y bobl sydd wedi cael prawf effeithio ar hyn. 

en-gb	However, we can follow the data over time to show the relative change in this measure. 
cy-gb	Ond gallwn ddilyn y data dros amser i ddangos y newid cymharol yn y mesur hwn. 

en-gb	Notably, whether the number of deaths is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus had spread to cause these deaths.  
cy-gb	Yn benodol, gellir gweld a yw nifer y marwolaethau yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws wedi lledaenu i achosi’r marwolaethau hyn.  

en-gb	Estimating R in different settings 
cy-gb	Amcangyfrif R mewn gwahanol leoliadau 

en-gb	In Wales, Public Health Wales (PHW) are estimating R t  using new admissions to hospital with confirmed COVID-19 infection. 
cy-gb	Yng Nghymru, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn amcangyfrif R t  gan ddefnyddio derbyniadau newydd i’r ysbyty lle mae haint COVID-19 wedi’i gadarnhau. 

en-gb	Infections likely acquired in hospital, and those tests not done in hospital (for example key worker testing) are excluded, leaving only those cases who have probably contracted infection in the community, deteriorated, and required hospital admission. 
cy-gb	Mae’r rhai sydd wedi’u heintio yn yr ysbyty, a’r profion sydd heb eu gwneud yn yr ysbyty (er enghraifft, prawf ar gyfer gweithiwr allweddol) yn cael eu heithrio, gan adael dim ond yr achosion sy’n debygol o fod wedi’u heintio yn y gymuned, wedi dirywio ac angen eu derbyn i’r ysbyty. 

en-gb	This is likely to represent around 4% of community symptomatic cases (Source: PHW analysis). 
cy-gb	Mae hyn yn debygol o gynrychioli tua 4% o’r achosion â symptomau yn y gymuned (Ffynhonnell: dadansoddiad Iechyd Cyhoeddus Cymru). 

en-gb	As the probability of hospitalisation for a case should remain constant (as long as the virus has similar characteristics, and criteria for hospitalisation do not change), this is a stable sample of all community-onset COVID-19 cases and so estimates community transmission rates. 
cy-gb	Oherwydd y dylai’r tebygolrwydd y bydd achos yn cyrraedd yr ysbyty aros yn gyson (cyn belled â bod gan y feirws nodweddion tebyg, ac nad yw’r meini prawf ar gyfer derbyn i’r ysbyty yn newid), mae hwn yn sampl cyson o’r holl achosion COVID-19 yn y gymuned, ac felly yn amcangyfrif y cyfraddau trosglwyddo o fewn y gymuned.  

en-gb	R can also be estimated in people in hospital (nosocomial transmission), which are a separate population of up to 10,000 (max bed capacity), or in closed settings such as care homes. 
cy-gb	Gellir amcangyfrif R hefyd mewn pobl yn yr ysbyty (trosglwyddiad nosocomiaidd), sef poblogaeth ar wahân o hyd at 10,000 (uchafswm y capasiti gwelyau), neu mewn lleoliadau caeedig fel cartrefi gofal. 

en-gb	As Welsh Government measures are applied separately in these settings, considering these separate estimates is helpful. 
cy-gb	Oherwydd bod mesurau Llywodraeth Cymru yn cael eu gweithredu ar wahân yn y lleoliadau hyn, mae hefyd yn ddefnyddiol ystyried yr amcangyfrifon hyn. 

en-gb	For example, community social distancing will reduce R in the community, but not in hospital- and hospital infection control measures will reduce R in the hospital setting without requiring intervention in the community.  
cy-gb	Er enghraifft, bydd cadw pellter cymdeithasol yn lleihau R yn y gymuned, ond ddim yn yr ysbyty – a bydd mesurau rheoli heintiau yn yr ysbyty yn lleihau R mewn ysbytai heb roi unrhyw ymyriadau ar waith yn y gymuned.  

en-gb	At the moment, we are likely to be seeing three different epidemics for specific groups of the population in Wales. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, rydym yn debygol o fod yn gweld tri epidemig gwahanol ar gyfer grwpiau penodol o’r boblogaeth yng Nghymru. 

en-gb	These have been categorised into three areas: 
cy-gb	Mae’r rhain wedi’u rhoi mewn tri chategori: 

en-gb	the community  or general population in Wales; 
cy-gb	y gymuned  neu’r boblogaeth gyffredinol yng Nghymru; 

en-gb	hospitals and healthcare settings  – where there is a high volume of COVID cases in one place and therefore a higher risk of onwards transmission. 
cy-gb	ysbytai a lleoliadau gofal iechyd  – lle mae nifer fawr o achosion COVID-19 mewn un lle ac, o ganlyniad, risg uwch o’i drosglwyddo; 

en-gb	care homes –where infection can spread rapidly within a single large household. 
cy-gb	cartrefi gofal – lle gall yr haint ledaenu yn gyflym o fewn un aelwyd fawr. 

en-gb	There is some interdependence, in that infections in care homes and hospitals can “seed” infections into the community. 
cy-gb	Mae peth cyd-ddibyniaeth, gan y gall heintiau mewn cartrefi gofal ac ysbytai “hadu” haint yn y gymuned. 

en-gb	However, if control measures in the community are such that R t  is below 1, this seeding should not cause exponential growth (and similarly in each setting). 
cy-gb	Ond os oes mesurau rheoli ar waith yn y gymuned sy’n golygu bod R t  yn is nag 1, ni ddylai hyn achosi unrhyw dwf mawr (ac mae hyn yn wir ym mhob lleoliad). 

en-gb	Other methods use overall case numbers, or reported hospitalisations with COVID, as the data to model. 
cy-gb	Mae dulliau eraill yn defnyddio niferoedd achosion cyffredinol, neu’r nifer sydd wedi’u derbyn i’r ysbyty â COVID-19, fel y data i’w fodelu. 

en-gb	What is the impact of R on healthcare demand?  
cy-gb	Beth yw effaith R ar y galw am ofal iechyd? 

en-gb	As above, case numbers in the community give rise to hospital admissions, and also to requirement for ventilation and ICU admission for worsening cases. 
cy-gb	Fel uchod, mae nifer yr achosion yn y gymuned yn arwain at dderbyniadau i’r ysbyty, a hefyd at yr angen am gymorth peiriant anadlu a gwelyau mewn uned gofal dwys ar gyfer achosion sy’n gwaethygu. 

en-gb	For each outcome, there is a distribution of lengths of stay leading to an accumulation of new cases in various levels of care. 
cy-gb	Mae hyd y cyfnod yn yr ysbyty yn amrywio ym mhob achos, gan arwain at groniad o achosion newydd ar amrywiol lefelau gofal. 

en-gb	This means that there is a lag between increases in community cases and hospitalisations, and also a lag whilst admitted cases recover- so bed occupancy can rise even while community transmission is falling. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod oedi rhwng y cynnydd mewn achosion yn y gymuned a nifer yr achosion yn yr ysbyty, ac oedi hefyd tra bod y rheini yn yr ysbyty yn gwella – felly gall y niferoedd yn yr ysbyty gynyddu er bod y trosglwyddiad o fewn y gymuned yn lleihau. 

en-gb	The NHS England model that has been adapted for Wales applies probabilities of these outcomes, and lengths of stay, to case numbers estimated from the Imperial model (or others if available) at a Wales level. 
cy-gb	Addaswyd model GIG Lloegr ar gyfer Cymru, ac mae hwn yn cymhwyso tebygolrwydd y canlyniadau hyn, a hyd cyfnodau mewn ysbyty, i nifer yr achosion a amcangyfrifwyd o fodel yr Imperial (neu eraill os ydynt ar gael) yng Nghymru. 

en-gb	These have been scaled for lower geographic levels for planning, but the underlying case numbers are not modelled based on the actual situation in Wales so local extrapolations are likely to be inaccurate.  
cy-gb	Mae’r rhain wedi’u graddio ar gyfer lefelau daearyddol is at ddibenion cynllunio, ond nid yw nifer yr achosion sylfaenol wedi’u modelu yn seiliedig ar y sefyllfa wirioneddol yng Nghymru felly mae allosodiadau lleol yn debygol o fod yn anghywir. 

en-gb	Analysis of actual local data on admissions and other outcomes is likely to be a better source of short-term predictions. 
cy-gb	Mae dadansoddi data lleol gwirioneddol ar dderbyniadau i ysbytai a chanlyniadau eraill yn debygol o fod yn well ffynhonnell ar gyfer rhagfynegi yn y tymor byr. 

en-gb	Interpretation of the impact of lockdown measures on R t  
cy-gb	Dehongli effaith y cyfyngiadau symud ar R t  

en-gb	Decisions will need to be made on which lockdown measures to relax and when. 
cy-gb	Bydd angen gwneud penderfyniadau ynglŷn â pha gyfyngiadau i’w llacio a pha bryd. 

en-gb	Most models are developed based on previous events. 
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o fodelau wedi’u datblygu yn seiliedig ar ddigwyddiadau blaenorol. 

en-gb	As these measures have been introduced for the first time, it is not yet clear what will happen to R t if interventions are switched on or off. 
cy-gb	Oherwydd bod y mesurau hyn wedi’u cyflwyno am y tro cyntaf, nid yw’n amlwg eto beth fydd yn digwydd i R t  os oes ymyriadau ar waith neu beidio. 

en-gb	Most studies suggest that lifting lockdown may lead to a rapid increase in R t . 
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o astudiaethau yn awgrymu y gall codi’r cyfyngiadau arwain at gynnydd cyflym iawn mewn R t . 

en-gb	This can be partially offset by other interventions like track and trace.  
cy-gb	Gellir gwrthbwyso hyn yn rhannol gydag ymyriadau eraill fel monitro ac olrhain. 

en-gb	Analyses for Wales 
cy-gb	Dadansoddiadau ar gyfer Cymru 

en-gb	Reproduction Ratio 
cy-gb	Y Gymhareb Atgynhyrchu  

en-gb	R t = 0.7-0.9 , this means the number of cases is decreasing  in Wales.
cy-gb	R t = 0.7-0.9 , mae hyn yn golygu bod nifer yr achosion yn gostwng  yng Nghymru.

en-gb	The value of 0.7-0.9 was agreed as the consensus value on 6 th  May 2020. 
cy-gb	Cytunwyd ar 0.7-0.9 fel gwerth consensws ar 6 Mai 2020. 

en-gb	Most recent estimates from LSHTM as of 7th May (which use data up to 24th April 2020) suggests that R t  = 0.7 for Wales, with 90% confidence intervals of 0.6 to 0.8. 
cy-gb	Mae amcangyfrifon diweddaraf LSHTM ar 7 Mai (sy’n defnyddio data hyd at 24 Ebrill) yn awgrymu bod R t  = 0.7 ar gyfer Cymru, gyda chyfyngau hyder 90% rhwng 0.6 a 0.8. 

en-gb	This means for every ten people that are infected, seven further people are infected.  
cy-gb	Ar gyfer pob deg unigolyn sydd wedi’i heintio felly, caiff saith unigolyn arall ei heintio.   

en-gb	Current estimates of R t  reflect cases from around two weeks ago. 
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon presennol o R t  yn adlewyrchu achosion o tua phythefnos yn ôl. 

en-gb	There is a delay in estimating R t  due to the ‘incubation period’ and the time it takes to be tested for the virus.  
cy-gb	Mae oedi wrth amcangyfrif R t  oherwydd ‘cyfnod magu’r clefyd’ a’r amser y mae’n ei gymryd i brofi unigolion am y feirws.  

en-gb	Because R t  is below 1, it is expected that the number of new cases of COVID-19 are decreasing. 
cy-gb	Oherwydd bod R t  yn is nag 1, disgwylir bod nifer yr achosion newydd o COVID-19 yn gostwng. 

en-gb	When excluding hospital-acquired cases, the community R t  is lower. 
cy-gb	Wrth eithrio achosion o’r haint a gafwyd yn yr ysbyty, amcangyfrifir bod R t  y gymuned yn is. 

en-gb	Figure 1: 
cy-gb	Ffigur 1: 

en-gb	R t  in Wales 
cy-gb	R t  yng Nghymru

en-gb	Source : 
cy-gb	Ffynhonnell:   

en-gb	https://epiforecasts.io/covid/posts/national/united - kingdom/
cy-gb	https://epiforecasts.io/covid/posts/national/united - kingdom/

en-gb	R t  has decreased in Wales since social distancing and lockdown measures were introduced. 
cy-gb	Mae R t  wedi gostwng yng Nghymru ers i’r camau cadw pellter cymdeithasol a’r cyfyngiadau symud gael eu cyflwyno. 

en-gb	R 0  for COVID-19 has been estimated as 2.8 (but has been estimated as high as 4 or more). 
cy-gb	Yn ôl rhai amcangyfrifon, mae R 0  ar gyfer COVID-19 yn 2.8 (ond mae eraill wedi amcangyfrif ei fod mor uchel â 4 neu uwch).   

en-gb	These R t  estimates are for the whole population, however may be slightly higher due to a bias towards health care workers who have had proportionately more tests. 
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon R t  hyn yn cwmpasu’r boblogaeth gyfan, ond gall fod ychydig yn uwch oherwydd tuedd tuag at weithwyr gofal iechyd sydd wedi cael mwy o brofion o’u cymharu â gweddill y boblogaeth. 

en-gb	Hospital admissions from 24th March to 27th April also gave an R t  value of around 0.9. 
cy-gb	Roedd nifer y derbyniadau i ysbytai rhwng 24 Mawrth a 27 Ebrill hefyd yn rhoi gwerth R t  o tua 0.9. 

en-gb	Admissions data suggested the previous R t  value had hovered around 1 since lockdown.  
cy-gb	Awgrymai’r data ar dderbyniadau fod y gwerth R t  blaenorol wedi aros o gwmpas 1 ers i’r cyfyngiadau symud gael eu cyflwyno.   

en-gb	We are likely to be seeing three different outbreaks at the moment: 
cy-gb	Mae’n debygol ein bod ni’n gweld tri achos gwahanol ar hyn o bryd:    

en-gb	Community where R t  is falling and is likely to be below 1 
cy-gb	Yn y gymuned, lle mae R t  yn syrthio ac yn debygol o fod yn is nag 1 

en-gb	Hospital/healthcare settings where R t  may be between 0.1 and 0.25. 
cy-gb	Mewn ysbytai/lleoliadau gofal iechyd, lle y gall R t  fod rhwng 0.1 a 0.25. 

en-gb	The R t  value varies with some hospitals having larger outbreaks. 
cy-gb	Mae’r gwerth R t  yn amrywio gyda rhai ysbytai yn gweld mwy o achosion nag eraill.  

en-gb	Care homes where infection can spread rapidly. 
cy-gb	Mewn cartrefi gofal, lle y gall heintiau ledaenu’n gyflym. 

en-gb	High prevalence of infection has been found in some investigations. 
cy-gb	Daeth rhai ymchwiliadau i’r casgliad bod mynychder yr haint yn uchel. 

en-gb	Infections in health and social care workers may contribute as well. 
cy-gb	Gall heintiau ymhlith staff iechyd a gweithwyr gofal cymdeithasol hefyd gyfrannu at hyn. 

en-gb	The dynamics between these outbreaks can be unpredictable.  
cy-gb	Gall y ddeinameg rhwng yr achosion hyn fod yn anwadal.    

en-gb	Halving times (in Wales)  About 10.1 days: Good 
cy-gb	Amseroedd haneru (yng Nghymru)  Tua 10.1 diwrnod: Da 

en-gb	The number of new hospitalisations for COVID-19 in Wales has passed the first peak and is estimated to be falling. 
cy-gb	Mae nifer y derbyniadau newydd i’r ysbyty ar gyfer COVID-19 yng Nghymru wedi pasio’r brig cyntaf ac amcangyfrifir ei fod yn gostwng. 

en-gb	So, instead of talking about ‘doubling times’, we now talking about ‘halving times’ – the time it takes for the number of cases to halve. 
cy-gb	Felly, yn hytrach na thrafod ‘amseroedd dyblu’, rydym yn awr yn trafod ‘amseroedd haneru’ – yr amser y mae’n ei gymryd i nifer yr achosion haneru. 

en-gb	From 22 March to 10th April, the estimated doubling times increased from 7.6 to 92.1 days. 
cy-gb	Rhwng 22 Mawrth a 10 Ebrill, cynyddodd yr amseroedd dyblu o 7.6 i 92.1 o ddiwrnodau. 

en-gb	This was based on community acquired hospital admissions. 
cy-gb	Seiliwyd hyn ar dderbyniadau i’r ysbyty yn sgil heintiau a gafwyd yn y gymuned. 

en-gb	Halving time estimates as at 05/05/2020 (based on admissions from 19/04/2020 to 02/05/2020) suggest the time taken for the number of new cases to halve is approximately 18.1 days.  
cy-gb	Awgryma’r amcangyfrifon diweddaraf ar 05/05/2020 (yn seiliedig ar dderbyniadau i ysbytai rhwng 19/04/2020 a 02/05/2020) y cymerir oddeutu 18.1 diwrnod i nifer yr achosion newydd haneru. 

en-gb	Figure 2: 
cy-gb	Ffigur 2: 

en-gb	Estimated doubling time for new hospital admissions for community acquired COVID-19.  
cy-gb	Amcangyfrifon o’r amser dyblu ar gyfer derbyniadau newydd i’r ysbyty yn sgil COVID-19 a gafwyd yn y gymuned.  

en-gb	Footnotes: 
cy-gb	Troednodiadau : 

en-gb	Community acquired cases are assumed to be those where the time between admission and sample date is less than four days. 
cy-gb	Cymerir mai achosion a gafwyd yn y gymuned yw’r rhai lle mae’r amser rhwng derbyn i’r ysbyty a dyddiad samplo yn llai na phedwar diwrnod. 

en-gb	This subset of data has been used for the purposes of estimating changes in transmission in the community and the number of new COVID-19 diagnoses in patients in hospital will be higher than presented in this chart. 
cy-gb	Mae’r is-set hon o ddata wedi’i defnyddio i amcangyfrif newidiadau mewn trosglwyddiadau yn y gymuned a bydd nifer y cleifion sy’n cael diagnosis newydd o COVID-19 yn yr ysbyty yn uwch na’r hyn a gyflwynir yn y siart hon. 

en-gb	Doubling/halving time estimates are sensitive to the amount of data used. 
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon ar gyfer amseroedd dyblu/haneru yn sensitif i faint o ddata a ddefnyddir. 

en-gb	For the purpose of this analysis 14 day’s worth of data has been used. 
cy-gb	At ddibenion y dadansoddiad hwn, defnyddiwyd gwerth 14 diwrnod o ddata. 

en-gb	Halving time estimates are as at 05/05/2020 and are based on admissions from 19/04/2020 to 02/05/2020. 
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon amser haneru yn cyfeirio at 05/05/2020 ac maent wedi’u seilio ar dderbyniadau i ysbytai rhwng 19/04/2020 a 02/05/2020. 

en-gb	95% confidence intervals are indicated by dashed lines. 
cy-gb	Dangosir cyfyngau hyder o 95% drwy ddefnyddio llinellau toredig. 

en-gb	These data exclude patients where the hospital admission date is more than 14 days after the specimen date. 
cy-gb	Nid yw’r data hyn yn cynnwys cleifion y mae’r dyddiad y’u derbyniwyd i’r ysbyty yn fwy na 14 diwrnod ar ôl dyddiad y sbesimen. 

en-gb	These are assumed to be non-COVID related admissions.  
cy-gb	Cymerir nad yw’r derbyniadau hyn yn ymwneud â COVID-19.  

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	All Wales Hospital Case Management System, Public Health Wales – as at 05/05/2020. 
cy-gb	System Rheoli Achosion Ysbytai Cymru Gyfan, Iechyd Cyhoeddus Cymru – ar 05/05/2020. 

en-gb	Hospital capacity 
cy-gb	Capasiti ysbytai  

en-gb	Demand and capacity in hospitals: 
cy-gb	Galw a chapasiti mewn ysbytai: 

en-gb	Falling but could increase if restrictions are lifted. 
cy-gb	Yn gostwng ond gallent gynyddu pe byddai’r cyfyngiadau symud yn cael eu codi. 

en-gb	A small increase in R t  above 1, maintained for 3 months, can have a huge impact on hospital demand. 
cy-gb	Gall cynnydd bach mewn R t  i ffigur uwch nag 1, a hwnnw’n cael ei gynnal am gyfnod o 3 mis, gael effaith sylweddol ar y galw ar ysbytai. 

en-gb	It can greatly increase the number of hospital admissions and deaths. 
cy-gb	Gall arwain at gynnydd sylweddol yn nifer y derbyniadau i ysbytai a marwolaethau mewn ysbytai. 

en-gb	Figure 3: 
cy-gb	Ffigur 3: 

en-gb	Admissions per day under different scenarios of Rt.
cy-gb	Derbyniadau y dydd o dan wahanol sefyllfaoedd Rt

en-gb	Source : 
cy-gb	Ffynhonnell : 

en-gb	Welsh Government, TAC 
cy-gb	TAC Llywodraeth Cymru 

en-gb	Cumulative for the time period 8 th  May – 7 th  August
cy-gb	Cronnus ar gyfer y cyfnod 8 Mai – 7 Awst

en-gb	 Rt scenario 
cy-gb	Sefyllfa o ran   R t 

en-gb	Confirmed cases
cy-gb	Achosion a gadarnhawyd

en-gb	Hospital admissions
cy-gb	Derbyniadau i ysbytai

en-gb	Deaths
cy-gb	Marwolaethau

en-gb	0.8
cy-gb	0.8

en-gb	 5,100 
cy-gb	 5,100 

en-gb	 2,800 
cy-gb	 2,800 

en-gb	 800 
cy-gb	 800 

en-gb	0.9
cy-gb	0.9

en-gb	 9,300 
cy-gb	 9,300 

en-gb	 5,000
cy-gb	 5,000

en-gb	 1,400 
cy-gb	 1,400 

en-gb	1.0
cy-gb	1.0

en-gb	 19,600 
cy-gb	 19,600 

en-gb	 10,600 
cy-gb	 10,600 

en-gb	 2,900 
cy-gb	 2,900 

en-gb	1.1
cy-gb	1.1

en-gb	 47,600 
cy-gb	 47,600 

en-gb	 25,700 
cy-gb	 25,700 

en-gb	 7,200  
cy-gb	 7,200  

en-gb	It is difficult to model future hospital demand. 
cy-gb	Mae’n anodd modelu’r galw ar ysbytai yn y dyfodol. 

en-gb	In some Health Boards, the increase in capacity has been moving a step ahead of demand for a couple of weeks. 
cy-gb	Mewn rhai byrddau iechyd, bu’r cynnydd mewn capasiti gam o flaen y galw am rai wythnosau. 

en-gb	This has been the case for Aneurin Bevan and Cardiff and the Vale Health Boards. 
cy-gb	Digwyddodd hyn ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan a Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro. 

en-gb	On 23rd March, lockdown was implemented, and a choice was made to shield the most vulnerable people in our population. 
cy-gb	Ar 23 Mawrth, rhoddwyd y cyfyngiadau symud ar waith, a dewiswyd gwarchod yr unigolion yn y boblogaeth sydd fwyaf agored i niwed. 

en-gb	The number of cases per population in Wales was lower than some parts of the UK, notably London.  
cy-gb	Roedd nifer yr achosion y pen yng Nghymru yn is na rhai rhannau o’r DU, yn enwedig Llundain. 

en-gb	As a result, the hospital stay rate could be much lower than we have seen in other international countries. 
cy-gb	Oherwydd hyn, gallai’r gyfradd o safbwynt cyfnodau yn yr ysbyty fod llawer yn is na’r hyn yr ydym wedi’i weld mewn gwledydd rhyngwladol eraill. 

en-gb	In Wales, we are not seeing similar levels of predicted critical care demand for older people although there has been a high rate of deaths in care homes since mid-March.  
cy-gb	Yng Nghymru, nid ydym yn gweld lefelau tebyg i’r hyn a ragfynegwyd o safbwynt y galw am ofal critigol ar gyfer pobl hŷn ond mae’r gyfradd farwolaethau mewn cartrefi gofal wedi bod yn uchel ers canol mis Mawrth.   

en-gb	The modelling suggests that there will be an ongoing need for specialist hospital treatment for COVID-19 patients for some time. 
cy-gb	Awgryma’r gwaith modelu a wnaed y bydd angen parhaus am driniaeth arbenigol mewn ysbytai ar gyfer cleifion COVID-19 am beth amser. 

en-gb	However the number of new cases, and therefore hospital treatment, is reducing. 
cy-gb	Serch hynny, mae nifer yr achosion newydd, ac felly triniaeth ysbyty, yn lleihau. 

en-gb	The number of beds required will depend on planning decisions made. 
cy-gb	Bydd nifer y gwelyau y bydd eu hangen yn dibynnu ar benderfyniadau cynllunio a wneir. 

en-gb	For example, separate facilities could be used for people with COVID-19. 
cy-gb	Er enghraifft, gellir defnyddio cyfleusterau ar wahân ar gyfer unigolion â COVID-19. 

en-gb	This way, there may be less risk of infection. 
cy-gb	O ganlyniad, gallai fod llai o berygl o heintio unigolion eraill. 

en-gb	However, more beds may be required. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl y bydd angen rhagor o welyau. 

en-gb	Social Distancing Adherence Over 70% : 
cy-gb	Glynu at y Mesurau Cadw Pellter Cymdeithasol Dros 70% : 

en-gb	Good
cy-gb	Da

en-gb	The assessment of this comes from survey data that asks if individuals in Wales are following the guidelines. 
cy-gb	Aseswyd hyn drwy ddefnyddio data arolwg sy’n gofyn i unigolion yng Nghymru a ydynt yn dilyn y canllawiau. 

en-gb	Those who state they are following the guidelines is mostly around or over 70% with only 4% saying they are not following any of the guidance.  
cy-gb	Mae’r rheini sy’n dweud eu bod yn dilyn y canllawiau tua 70% ar y cyfan, neu’n uwch na hynny, a dim ond 4% sy’n dweud nad ydynt yn dilyn y canllawiau o gwbl.  

en-gb	Figure 4: 
cy-gb	Ffigur 4: 

en-gb	Adherence to social distancing guidelines, Wales
cy-gb	Glynu at y Mesurau Cadw Pellter Cymdeithasol, Cymru 

en-gb	Data collected online by Ipsos as part of a multi-country survey on the Global Advisor platform. 
cy-gb	Data a gasglwyd ar-lein gan Ipsos fel rhan o arolwg sawl gwlad ar lwyfan Global Advisor. 

en-gb	Each of the past five waves have included c.600 respondents in Wales. 
cy-gb	Mae pob un o'r pum cam diwethaf wedi cynnwys oddeutu 600 o ymatebwyr yng Nghymru. 

en-gb	The sample is broadly representative of the adult population aged 16-74. 
cy-gb	Mae'r sampl yn gynrychioliadol, yn fras, o'r boblogaeth oedolion 16-74 oed. 

en-gb	Data is weighted to reflect the age and gender profile of the Welsh population aged 16-74. 
cy-gb	Caiff y data eu pwysoli i adlewyrchu proffil oedran a rhyw poblogaeth Cymru sy’n 16-74 oed. 

en-gb	All samples have a margin of error around them. 
cy-gb	Mae gan bob sampl ffin cyfeiliornad. 

en-gb	For a sample of around 500, this is +/- 4.8 percentage points. 
cy-gb	Ar gyfer sampl o tua 500, mae hyn yn +/-4.8 pwynt canran. 

en-gb	For further information on public views on COVID-19, please see: https://gov.wales/survey - public - views - coronavirus - covid - 19
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth am farn y cyhoedd ar COVID-19, ewch i https://gov.wales/survey - public - views - coronavirus - covid - 19 

en-gb	Alongside the survey data, a range of other mobility information is also used. 
cy-gb	Ynghyd â data’r arolwg, defnyddir amrywiaeth o wybodaeth arall ynglŷn â symudiadau pobl. 

en-gb	This shows large reductions in movement/travel in Wales since the middle of March. 
cy-gb	Mae’r wybodaeth hon yn dangos bod gostyngiadau sylweddol o ran symudiadau/teithio yng Nghymru ers canol mis Mawrth. 

en-gb	However, recent weeks have shown some increases in mobility. 
cy-gb	Fodd bynnag, gwelir bod rhywfaint o gynnydd wedi bod o ran symudiadau pobl yn ystod yr wythnosau diwethaf. 

en-gb	This may not mean that people are following the guidelines less. 
cy-gb	Efallai nad yw hyn yn golygu nad yw unigolion yn dilyn y canllawiau i’r un graddau. 

en-gb	For example, some businesses have re-opened in recent weeks (e.g. hardware and some food stores). 
cy-gb	Er enghraifft, mae rhai busnesau wedi ailagor yn ystod yr wythnosau diwethaf (ee siopau sy’n gwerthu offer i wneud gwaith o amgylch y tŷ a garddio a rhai siopau bwyd).      

en-gb	Data from Google shows large reductions in people using public transport and going to workplaces. 
cy-gb	Mae data o Google yn dangos bod gostyngiad sylweddol wedi bod yn nifer yr unigolion sy’n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus ac sy’n teithio i’r gweithle. 

en-gb	Figure 5: 
cy-gb	Ffigur 5: 

en-gb	Change in mobility.
cy-gb	Newid mewn symudedd 

en-gb	Page title: 
cy-gb	Teitl y dudalen:

en-gb	Coronavirus (COVID-19): 
cy-gb	Y coronafeirws (COVID-19): 

en-gb	guidance for local authorities on enforcing standards in rented properties
cy-gb	Canllawiau i awdurdodau lleol ar orfodi safonau mewn eiddo rhent 

en-gb	Summary: 
cy-gb	Crynodeb:

en-gb	How local authorities will inspect and take action on unsafe rented private properties.
cy-gb	Sut y gall awdurdodau lleol archwilio eiddo a chymryd camau os nad yw eiddo rhent preifat yn ddiogel. 

en-gb	How to use this guidance
cy-gb	Sut i ddefnyddio’r canllawiau hyn

en-gb	Local authorities need to follow this guidance during the coronavirus outbreak. 
cy-gb	Mae angen i awdurdodau lleol ddilyn y canllawiau hyn yn ystod achos y coronafeirws. 

en-gb	It aims to:
cy-gb	Nod y canllawiau yw:

en-gb	-help enforce standards in the private rented sector (includes housing associations and registered social landlords)
cy-gb	helpu i orfodi safonau yn y sector rhentu preifat (gan gynnwys cymdeithasau tai a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig)

en-gb	-make sure local authorities meet their legal duties and support landlords and tenants
cy-gb	sicrhau bod awdurdodau lleol yn cyflawni eu dyletswyddau cyfreithiol ac yn cefnogi landlordiaid a thenantiaid

en-gb	This is not statutory guidance issued under section 9 of the Housing Act 2004.
cy-gb	Nid canllawiau statudol adran 9 o Ddeddf Tai 2004 yw’r rhain. 

en-gb	Introduction
cy-gb	Cyflwyniad 

en-gb	On 26 March, the UK Government passed legislation relating to renting during the coronavirus outbreak. 
cy-gb	Ar 26 Mawrth, pasiodd Llywodraeth y DU ddeddfwriaeth yn ymwneud â rhentu yn ystod achos y coronafeirws. 

en-gb	This legislation also covers Wales. 
cy-gb	Mae’r ddeddfwriaeth hon yn berthnasol i Gymru hefyd. 

en-gb	Read more about these changes in the guidance for tenants in the private rented sector.
cy-gb	Gallwch ddarllen mwy am y newidiadau hyn yn y canllawiau i denantiaid yn y sector rhentu preifat.

en-gb	It is important that local authorities, landlords and tenants work together to keep rented properties safe.
cy-gb	Mae’n bwysig bod awdurdodau lleol, landlordiaid a thenantiaid yn cydweithio i gadw eiddo rhent yn ddiogel. 

en-gb	The UK Government is asking everyone to do all they can to help stop coronavirus spreading. 
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU yn gofyn i bawb wneud eu gorau glas i helpu i atal y coronafeirws rhag lledaenu. 

en-gb	It has already advised the public to take social distancing measures.
cy-gb	Mae eisoes wedi cynghori’r cyhoedd i gymryd camau i gadw pellter cymdeithasol. 

en-gb	This means it may be harder for local authorities to carry out their usual work during this time . 
cy-gb	Mae hynny’n golygu y gallai fod yn anoddach i awdurdodau lleol gyflawni eu gwaith arferol yn ystod y cyfnod hwn. 

en-gb	For example, inspecting properties and taking enforcement action. 
cy-gb	Er enghraifft, y gallu i archwilio eiddo a chymryd camau gorfodi. 

en-gb	Landlords may also find it harder to follow their legal obligations. 
cy-gb	Gallai fod yn anoddach i landlordiaid hefyd gydymffurfio â’u rhwymedigaethau cyfreithiol.

en-gb	Enforcing standards in rented properties
cy-gb	Gorfodi safonau ar eiddo rhent   

en-gb	Local authorities must keep reviewing housing conditions. 
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol gadw llygad ar gyflwr tai. 

en-gb	By law, they are responsible to take action when they find the most serious ‘category 1’ hazards.
cy-gb	Yn ôl y gyfraith, mae dyletswydd arnynt i gymryd camau priodol pan ddônt ar draws y peryglon ‘categori 1’ mwyaf difrifol. 

en-gb	They also have legal duties and powers under other laws. 
cy-gb	Gosodir dyletswyddau a phwerau cyfreithiol arnynt o dan ddeddfwriaeth arall hefyd. 

en-gb	They should continue to use these powers during the coronavirus outbreak.
cy-gb	Dylent barhau i ddefnyddio’r pwerau hynny yn ystod achos y coronafeirws. 

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech:

en-gb	· review and update your enforcement policies
cy-gb	adolygu a diweddaru eich polisïau gorfodi 

en-gb	· keep tenants safe and support landlords if taking enforcement action  
cy-gb	cadw tenantiaid yn ddiogel a chefnogi landlordiaid os ydynt yn cymryd camau gorfodi

en-gb	· make sure all enforcement work follows your health and safety policies and procedures
cy-gb	sicrhau bod unrhyw waith gorfodi’n unol â’ch polisïau a gweithdrefnau iechyd a diogelwch  

en-gb	· make all decisions taking into account risk
cy-gb	seilio pob penderfyniad ar asesiad o’r risg   

en-gb	Property licensing
cy-gb	Trwyddedu eiddo

en-gb	Processing license applications
cy-gb	Prosesu ceisiadau am drwydded

en-gb	If HMO Licensing and non-mandatory schemes (Selective Licensing and Additional House in Multiple Occupation (HMO) Licensing) are already in place, you should:
cy-gb	Yn achos cynlluniau trwyddedu eiddo HMO gorfodol a chynlluniau nad ydynt yn orfodol (trwyddedu dethol a thrwyddedu ychwanegol tai amlfeddiannaeth (HMO)) sydd eisoes yn eu lle, dylech:

en-gb	 · contact landlords who are waiting for licences and explain there could be delays
cy-gb	gysylltu â landlordiaid sy’n aros i’w cais am drwydded gael ei benderfynu ac esbonio y gallai fod oedi

en-gb	· consider landlords’ circumstances where licence fee payments are late
cy-gb	ystyried amgylchiadau landlordiaid lle bydd oedi yn nhaliadau ffioedd trwyddedau

en-gb	· where risk to health is high, prioritise high-risk properties to protect vulnerable tenants 
cy-gb	rhoi blaenoriaeth i eiddo a drwyddedir sy’n risg uchel os oes risg uchel i iechyd er mwyn diogelu tenantiaid sy’n agored i niwed 

en-gb	· continue as usual for non-mandatory licensing schemes already in place
cy-gb	parhau fel arfer o ran cynlluniau trwyddedu nad ydynt yn orfodol sydd eisoes yn eu lle

en-gb	If you are introducing non-mandatory licensing schemes, you should consider pausing these.
cy-gb	Os byddwch yn y broses o gyflwyno cynlluniau trwyddedu nad ydynt yn orfodol, dylech ystyried rhoi’r gorau dros dro i weithio ar y rhain.

en-gb	Inspections and investigations
cy-gb	Archwiliadau ac ymchwiliadau 

en-gb	Your legal duties will remain the same during this time. 
cy-gb	Bydd eich dyletswyddau cyfreithiol yn parhau’r un fath yn ystod y cyfnod hwn. 

en-gb	If you think that you may not be able to follow them, you should speak to your legal team.
cy-gb	Os ydych o’r farn na fyddwch efallai yn gallu cydymffurfio â nhw, dylech siarad â’ch tîm cyfreithiol. 

en-gb	What you need to do
cy-gb	Yr hyn y mae angen ichi ei wneud

en-gb	· update your enforcement policies (including when to do inspections)
cy-gb	diweddaru eich polisïau gorfodi (gan gynnwys pryd y dylid cynnal archwiliadau)

en-gb	· make sure your health and safety policies are up to date (include officers who will carry out inspections and visits during this time)
cy-gb	sicrhau bod eich polisïau iechyd a diogelwch yn gyfoes (gan gynnwys rhoi sylw i swyddogion sy’n cynnal archwiliadau ac yn ymweld ag eiddo yn ystod y cyfnod hwn)

en-gb	When to inspect a property
cy-gb	Pryd i archwilio eiddo

en-gb	You may decide to inspect a rented property, for example if:
cy-gb	Efallai y byddwch yn penderfynu archwilio eiddo, er enghraifft:

en-gb	· there is an imminent risk to a tenant’s health due to a serious hazard
cy-gb	os bydd risg i iechyd tenant yn sgil perygl difrifol

en-gb	·you were aware of a serious hazard and it may still exist at the property
cy-gb	os oeddech yn ymwybodol o berygl difrifol ac y gallai fod yn beryglus o hyd

en-gb	· a tenant is vulnerable and it is not clear if they are aware of hazardous conditions in their property
cy-gb	os bydd tenant yn agored i niwed ac nad yw’n glir a yw’r tenant yn ymwybodol o sefyllfa beryglus ei eiddo

en-gb	This list is not exhaustive and is not final. 
cy-gb	Nid yw’r rhestr hon yn hollgynhwysfawr ac ni ddylid ei thrin felly. 

en-gb	There may be other reasons to carry out an inspection.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd rhesymau eraill dros gynnal archwiliad. 

en-gb	It may not be possible to inspect a property. 
cy-gb	Efallai na fydd yn bosibl archwilio eiddo. 

en-gb	This could be because tenants are self-isolating or refusing access. 
cy-gb	Er enghraifft, gallai’r tenantiaid fod yn hunanynysu neu’n gwrthod caniatáu mynediad. 

en-gb	Your updated enforcement policies should include how to respond to these situations.
cy-gb	Dylai’r fersiynau diweddaraf o’ch polisïau gorfodi roi sylw i sut i ymateb i’r sefyllfaoedd hynny. 

en-gb	For example:
cy-gb	Er enghraifft: 

en-gb	· de-prioritise lower-risk hazards
cy-gb	dadflaenoriaethu peryglon risg is

en-gb	· carry out an assessment by taking photographs, video or live broadcasting by the tenant
cy-gb	cynnal asesiad drwy luniau a dynnir, neu fideo neu ddarllediad byw a wneir gan y tenant 

en-gb	· in extremely hazardous conditions consider alternative accommodation
cy-gb	yn achos sefyllfa eithafol beryglus, dylid ystyried darparu llety arall

en-gb	You should be very careful to follow social distancing guidance when carrying out an inspection. 
cy-gb	Dylech ystyried yn ofalus sut y gellid cadw pellter effeithiol rhwng pobl er mwyn cynnal archwiliad. 

en-gb	Use personal protective equipment (PPE), follow the government guidance and the local authority’s health and safety policy.
cy-gb	Defnyddiwch gyfarpar diogelu personol (PPE), a dilyn canllawiau’r Llywodraeth a pholisi iechyd a diogelwch yr awdurdod lleol.

en-gb	The suggestions above are not exhaustive. 
cy-gb	Nid yw’r awgrymiadau uchod yn rhestr hollgynhwysfawr. 

en-gb	All decisions should be on an individual case and risk assessment.
cy-gb	Dylid gwneud pob penderfyniad ar sail yr achos unigol ac asesiad o’r risg.   

en-gb	Enforcement action
cy-gb	Camau gorfodi 

en-gb	Local authorities should only take the enforcement action if necessary.
cy-gb	Wrth benderfynu ar y camau gorfodi i’w cymryd, dylech ystyried y risgiau.

en-gb	· postpone non-urgent or non-legal enforcement action until restrictions ease 
cy-gb	gohirio camau gorfodi nad ydynt yn rhai brys neu nad ydynt yn ofynnol yn gyfreithiol hyd nes i’r cyfyngiadau lacio 

en-gb	· postpone legal notices served under the Housing Act 2004
cy-gb	gohirio hysbysiadau cyfreithiol o dan Ddeddf Tai 2004 am gyfnod

en-gb	· postpone work in default
cy-gb	gohirio gwaith a adawyd gan eraill heb eu gwneud 

en-gb	· use a Prohibition Order covering part of a property instead of Emergency Remedial Action for the most serious hazards 
cy-gb	defnyddio Gorchymyn Gwahardd sy’n berthnasol i ran o eiddo yn hytrach na Chamau Adfer Brys ar gyfer y peryglon mwyaf difrifol

en-gb	·isolate or contain rather than remedy hazardous conditions
cy-gb	ynysu problem beryglus neu gyfyngu arni yn hytrach na’i chywiro’n llawn.

en-gb	The above list is only an example. 
cy-gb	Lluniwyd y rhestr uchod fel enghreifftiau yn unig. 

en-gb	The suggestions are not exhaustive. 
cy-gb	Nid yw’r awgrymiadau’n hollgynhwysfawr. 

en-gb	All decisions should be made on an individual case and risk assessment. 
cy-gb	Dylid gwneud pob penderfyniad ar sail yr achos unigol, ac ar sail asesiad o’r risg.   

en-gb	Protection from unlawful eviction and harassment
cy-gb	Diogelu tenantiaid rhag cael eu troi allan o’u cartrefi yn anghyfreithlon a rhag aflonyddu arnynt 

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech:

en-gb	· update all advice and guidance so that tenants and landlords know about the changes to eviction timescales
cy-gb	diweddaru’r holl gyngor a chanllawiau i sicrhau bod tenantiaid a landlordiaid yn ymwybodol o’r newidiadau yn yr amserlenni ar gyfer troi tenantiaid allan

en-gb	· prioritise protecting vulnerable tenants from eviction and harassment
cy-gb	rhoi blaenoriaeth i ddiogelu tenantiaid sy’n agored i niwed rhag cael eu troi allan o’u cartrefi a rhag aflonyddu arnynt

en-gb	You still have prevention, relief and main homelessness duties. 
cy-gb	Mae dyletswyddau atal a lliniaru digartrefedd, ynghyd â phrif ddyletswyddau digartrefedd, arnoch o hyd. 

en-gb	Where a tenant is at risk of eviction you should work with the landlord to prevent homelessness.
cy-gb	Lle bydd tenant mewn perygl o gael ei droi allan o’i gartref, dylai’r awdurdod lleol weithio gyda’r landlord i atal digartrefedd.

en-gb	Proactive and reactive work
cy-gb	Gwaith rhagweithiol ac adweithiol 

en-gb	You should consider suspending all non-urgent proactive work where you do not need to do it. 
cy-gb	Dylech ystyried rhoi’r gorau am y tro i bob gwaith rhagweithiol nad yw’n waith brys, lle nad oes angen ichi ei gyflawni. 

en-gb	For example scheduled targeted action or inspections of licensable properties.
cy-gb	Er enghraifft, camau penodol a amserlennwyd neu archwiliadau o eiddo a drwyddedir.

en-gb	You should also prioritise reactive work, such as complaints from tenants.
cy-gb	Dylech hefyd flaenoriaethu gwaith adweithiol, fel cwynion gan denantiaid. 

en-gb	A triage system may help to ensure you prioritise the most serious and vulnerable tenants.
cy-gb	Gallai defnyddio system frysbennu helpu i sicrhau bod y risgiau mwyaf difrifol a’r tenantiaid sydd fwyaf agored i niwed yn cael eu blaenoriaethu.

en-gb	You need to consider whether to continue using proactive action for example, to protect vulnerable tenants.
cy-gb	Bydd angen ichi ystyried a ydych am barhau i gymryd camau rhagweithiol, er enghraifft i ddiogelu tenantiaid sy’n agored i niwed.

en-gb	Decisions to continue or suspend proactive action should be made on an assessment of risk and government advice.
cy-gb	Dylai unrhyw benderfyniad i barhau â chamau rhagweithiol neu i roi’r gorau iddynt am y tro fod yn seiliedig ar asesiad o’r risg a chyngor y Llywodraeth.   

en-gb	Support for landlords and tenants
cy-gb	Cefnogi landlordiaid a thenantiaid 

en-gb	It is important you work closely with landlords and tenants to make sure they maintain standards in rented properties.
cy-gb	Mae’n bwysig eich bod yn cydweithio’n agos gyda landlordiaid a thenantiaid i sicrhau bod safonau yn cael eu cynnal mewn eiddo rhent.  

en-gb	What you need to do 
cy-gb	Yr hyn y mae angen ichi ei wneud

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech:

en-gb	· consider contacting landlords through Rent Smart Wales to make sure properties do not have any hazards in them
cy-gb	ystyried cysylltu â landlordiaid drwy Rhentu Doeth Cymru i sicrhau nad oes unrhyw beth peryglus yn eu heiddo

en-gb	· contact landlords to let them know enforcement decisions will be based on risk and a common sense approach
cy-gb	cysylltu â landlordiaid i roi gwybod iddynt y bydd penderfyniadau ynghylch camau gorfodi’n cael eu gwneud ar sail risg a synnwyr cyffredin

en-gb	· read our health guidance for social landlords
cy-gb	darllen ein canllawiau iechyd ar gyfer landlordiaid cymdeithasol  

en-gb	Gas safety in rented properties
cy-gb	Diogelwch nwy mewn eiddo rhent 

en-gb	Landlords must arrange annual gas safety checks on each appliance and flu. 
cy-gb	Rhaid i landlordiaid drefnu archwiliadau diogelwch nwy ar bob dyfais a ffliw bob blwyddyn. 

en-gb	This is the law (The Gas Safety (Installation and Use) Regulations 1998). 
cy-gb	Mae hynny’n ofynnol o dan y gyfraith (Rheoliadau Diogelwch Nwy (Gosod a Defnyddio) 1988). 

en-gb	Only an engineer registered with the Gas Safe Register can do these checks. 
cy-gb	Dim ond peiriannydd a gofrestrwyd ar Gofrestr Diogelwch Nwy all gynnal yr archwiliadau hynny. 

en-gb	Landlords must keep a record of each safety check.
cy-gb	Rhaid i landlordiaid gadw cofnod o bob prawf diogelwch. 

en-gb	Get information on the restrictions for gas engineers, advice for landlords and tenants on the Gas Safety Register - https://www.gassaferegister.co.uk/help-and-advice/covid-19-advice-and-guidance/landlords/
cy-gb	I gael gwybodaeth am y cyfyngiadau ar gyfer peirianwyr nwy, a chyngor i landlordiaid a thenantiaid ar y Gofrestr Diogelwch Nwy, ewch i: https://www.gassaferegister.co.uk/help-and-advice/covid-19-advice-and-guidance/landlords/

en-gb	Evidence from landlords
cy-gb	Tystiolaeth gan landlordiaid

en-gb	During this time, landlords should:
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, dylai landlordiaid:

en-gb	-keep copies of emails, texts and phone calls from tenants and gas safety inspectors where they have tried to arrange work
cy-gb	gadw copïau o negeseuon e-bost a thestun a chadw cofnod o alwadau ffôn gan denantiaid ac archwilwyr diogelwch nwy pan fyddant wedi ceisio trefnu gwaith

en-gb	-keep copies of servicing record and previous landlord gas safety check records to show appliance or flue in good condition
cy-gb	cadw copïau o gofnod gwasanaethu a record gwirio diogelwch nwy y landlord blaenorol i ddangos bod y ddyfais neu’r ffliw mewn cyflwr da 

en-gb	Welsh Government challenge to businesses in fight against coronavirus
cy-gb	Her Llywodraeth Cymru i fusnesau yn y frwydr yn erbyn y coronafeirws 

en-gb	The Welsh Government is asking for businesses to help develop rapid sanitising solutions for emergency vehicles as part of the response to the coronavirus pandemic.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gofyn i fusnesau helpu i ddatblygu atebion diheintio cyflym ar gyfer cerbydau brys fel rhan o’r ymateb i bandemig y coronafeirws. 

en-gb	It currently takes up to 45 minutes to clean ambulances once they have transported someone with suspected coronavirus.
cy-gb	Ar hyn o bryd gall gymryd hyd at 45 o funudau i lanhau ambiwlansys ar ô l iddynt gludo cleifion yr amheuir bod y coronafeirws arnynt. 

en-gb	Businesses are being urged to work with NHS Wales, in partnership with the Defence Science and Technology Laboratory and the Defence and Security Accelerator (DASA), to develop new ways to speed up the time it takes to clean ambulances and other vehicles.
cy-gb	Mae busnesau yn cael eu hannog i gydweithio â  GIG Cymru, mewn partneriaeth â ’r Labordy Gwyddor a Thechnoleg Amddiffyn a’r Sbardunwr Amddiffyn a Diogelwch (DASA) er mwyn datblygu dulliau newydd o gyflymu’r broses o lanhau ambiwlansys a cherbydau eraill. 

en-gb	The Small Business Research Initiative (SBRI) will see businesses work with NHS Wales to develop innovative solutions. 
cy-gb	Bydd y Fenter Ymchwil Busnesau Bach yn annog busnesau i gydweithio â  GIG Cymru er mwyn datblygu atebion blaengar. 

en-gb	All the development costs will be covered.
cy-gb	Caiff yr holl gostau datblygu eu cyllido. 

en-gb	It is expected that any new solutions will have wider use than the NHS – they could be used on the buses, trains, other blue-light services and in hospitals.
cy-gb	Disgwylir i unrhyw atebion newydd fod yn addas i’w defnyddio ar raddfa ehangach na dim ond at ddefnydd y GIG – byddai modd eu defnyddio o bosibl ar fysiau, trenau, gwasanaethau eraill golau glas ac mewn ysbytai. 

en-gb	The challenge will be managed by the Welsh SBRI Centre of Excellence, which is based at Betsi Cadwaladr University Health Board, with support from Welsh Government, DASA and Innovate UK.
cy-gb	Caiff yr her ei rheoli gan Ganolfan Ragoriaeth Menter Ymchwil Busnesau Bach Cymru, sydd wedi’i lleoli o fewn Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, gyda chymorth gan Lywodraeth Cymru, DASA ac Innovate UK. 

en-gb	Minister for Economy, Transport, and North Wales Ken Skates, said: 
cy-gb	Dywedodd Gweinidog yr Economi, Trafnidiaeth a Gogledd Cymru: 

en-gb	“The coronavirus pandemic is the biggest public health emergency facing this country. 
cy-gb	“Pandemig y coronafeirws yw’r argyfwng iechyd cyhoeddus mwyaf y mae’r wlad hon yn ei wynebu. 

en-gb	We are working very hard to slow down the spread but we need people with expertise, entrepreneurship and innovative thinking to work with us to respond to it.
cy-gb	Rydym yn gweithio’n ddiflino i geisio arafu lledaeniad y feirws ond mae angen i bobl sydd ag arbenigedd, sgiliau entrepreneuriaeth a syniadau blaengar gydweithio â  ni er mwyn gallu ymateb i’r argyfwng.”

en-gb	“We are calling on the business community to play its part and contribute important innovative solutions that can help us control the spread of the virus.” 
cy-gb	“Rydym yn galw ar y gymuned fusnes i gyfrannu, gan gynnig atebion blaengar a phwysig a all ein helpu i reoli lledaeniad y feirws.”

en-gb	Education Minister Kirsty Williams said: 
cy-gb	Dywedodd y Gweinidog Addysg Kirsty Williams: 

en-gb	“In recent days we’ve seen examples of our universities and businesses in Wales finding solutions to the current challenge. 
cy-gb	“Rydym wedi gweld enghreifftiau o brifysgolion a busnesau yng Nghymru’n cydweithio dros y dyddiau diwethaf er mwyn ceisio canfod atebion i’r her bresennol. 

en-gb	This is another example of how collaboration across sectors can help us respond to the coronavirus pandemic.”
cy-gb	Dyma enghraifft arall o’r modd y gall annog sectorau i gydweithio ein helpu i ymateb i bandemig y coronafeirws.” 

en-gb	The Welsh Government has also launched Covid-19 resilience innovation project support for businesses with other ideas or products, which could strengthen resilience against coronavirus. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi lansio Cymorth i Brosiectau Arloesi ar gyfer Ymladd COVID-19 ar gyfer busnesau sydd â  syniadau neu gynhyrchion eraill a allai helpu i ymladd y coronafeirws. 

en-gb	Businesses will need to submit their ideas by April 1. 
cy-gb	Byd angen i fusnesau gyflwyno eu syniadau erbyn 1 Ebrill. 

en-gb	Apply at: 
cy-gb	Gallwch gyflwyno cais yma: 

en-gb	https://www.gov.uk/government/news/covid-19-call-for-rapid-sanitising-technology-for-ambulances
cy-gb	https://www.gov.uk/government/news/covid-19-call-for-rapid-sanitising-technology-for-ambulances

en-gb	For more information email SBRI.COE@wales.nhs.uk
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth anfonwch e-bost at SBRI.COE@wales.nhs.uk

en-gb	For further information about Covid-19 resilience innovation project support visit: 
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth am Gymorth i Brosiectau Arloesi ar gyfer Ymladd COVID-19 ewch i: 

en-gb	https://businesswales.gov.wales/expertisewales/covid-19-resilience-innovation-project-support 
cy-gb	https://businesswales.gov.wales/expertisewales/cy/cymorth-i-brosiectau-arloesi-ar-gyfer-ymladd-covid-19

en-gb	Businesses can also call 03000 250 243, or email SMARTCymru@gov.wales
cy-gb	Gall busnesau hefyd ffonio 03000 250 243 neu anfon e-bost at SMARTCymru@gov.wales

en-gb	Coronavirus (Covid 19): 
cy-gb	Coronafeirws (COVID-19): 

en-gb	Information to taxi and private hire licensees
cy-gb	Gwybodaeth i drwyddedeion tacsis a cherbydau hurio preifat

en-gb	We understand that the taxi and private hire trade in Wales may have a number of concerns and queries regarding the possible implications of the coronavirus (Covid 19) outbreak.
cy-gb	Rydym yn deall fod gan fusnesau tacsis a cherbydau hurio preifat yng Nghymru nifer o bryderon ac ymholiadau ynghylch goblygiadau posibl achosion o’r coronafeirws (COVID-19).

en-gb	HM Government has published up-to-date information on the Coronavirus (Covid 19)  and guidance for the transport sector 
cy-gb	Mae Llywodraeth Ei Mawrhydi wedi cyhoeddi'r wybodaeth ddiweddaraf am y Coronafeirws (COVID-19) , yn ogystal â chanllawiau ar gyfer y sector trafnidiaeth . 

en-gb	In addition, we have collated the following information that you may find of use.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, rydym wedi casglu'r wybodaeth a ganlyn a all fod yn ddefnyddiol ichi.

en-gb	Should I continue to work?
cy-gb	1. A ddylwn i barhau i weithio?

en-gb	The advice from the Department for Transport (DfT) on 25 March 2020 states:
cy-gb	Dyma’r cyngor a gafwyd gan yr Adran Drafnidiaeth ar 25 Mawrth 2020:

en-gb	“Taxis and private hire vehicles can continue to work. 
cy-gb	Gall gweithwyr tacsis a cherbydau hurio preifat barhau i weithio. 

en-gb	But the advice is absolutely clear - people should stay at home if possible. 
cy-gb	Er hynny, mae'r cyngor yn gwbl glir - dylai pobl aros gartref os oes modd. 

en-gb	That is the way to save lives and protect our NHS. 
cy-gb	Dyna sut mae achub bywydau a diogelu ein Gwasanaeth Iechyd Gwladol. 

en-gb	The public should avoid travel unless absolutely essential. 
cy-gb	Dylai'r cyhoedd osgoi teithio oni bai fod hynny’n gwbl hanfodol. 

en-gb	The only reasons to leave our houses are set out in the government guidance .
cy-gb	Mae’r unig resymau dros adael ein tai i’w gweld yng nghanllawiau'r Llywodraeth .

en-gb	Clearly if absolutely necessary to travel by taxi or private hire vehicle, best efforts should be used to follow the guidance as far as is practically possible, including washing your hands as soon as you get home.
cy-gb	Yn amlwg, os yw hi’n gwbl hanfodol ichi deithio mewn tacsi neu gerbyd hurio preifat, dylid gwneud pob ymdrech i ddilyn y canllawiau pan fo hynny’n ymarferol bosibl, gan gynnwys golchi eich dwylo cyn gynted ag y byddwch yn cyrraedd gartref.

en-gb	Critical Worker Status
cy-gb	Statws Gweithiwr Hanfodol

en-gb	Taxi and private hire drivers should not generally be considered Critical Workers. 
cy-gb	Yn gyffredinol, ni ddylai gyrwyr tacsis a cherbydau hurio preifat gael eu hystyried yn Weithwyr Hanfodol. 

en-gb	Those undertaking home to school transport or the transport of extremely vulnerable people may be considered Critical Workers on a case-by-case basis.
cy-gb	Er hynny, os ydynt yn cludo plant rhwng yr ysgol a’r cartref neu’n cludo pobl eithriadol o agored i niwed , gellir eu hystyried yn Weithwyr Hanfodol, a hynny yn seiliedig ar achosion unigol.

en-gb	Critical Workers should also whenever possible make suitable arrangements for their children to stay at home, and requests for children to attend school should be discussed with the school.”
cy-gb	Dylai Gweithwyr Hanfodol, pan fo hynny’n bosibl, wneud trefniadau addas i'w plant aros gartref, a dylai ceisiadau i blant fynd i’r ysgol  gael eu trafod â’r ysgol.

en-gb	Financial Support
cy-gb	2. Cymorth Ariannol

en-gb	If you are unable to work due to the current emergency situation, you may be eligible for financial support.
cy-gb	Os nad ydych yn gallu gweithio oherwydd y sefyllfa hon o argyfwng, efallai eich bod yn gymwys i gael cymorth ariannol.

en-gb	Self Employed Income Support
cy-gb	Cymorth Incwm i’r Hunangyflogedig 

en-gb	On 26 March 2020 HM Government announced a financial support package for the self-employed. 
cy-gb	Ar 26 Mawrth 2020, cyhoeddodd Llywodraeth Ei Mawrhydi becyn cymorth ariannol i’r hunangyflogedig. 

en-gb	Those eligible will receive a grant worth 80 % of their average trading profit (up to a maximum of £2500), for the next three months. 
cy-gb	Bydd y rheini sy'n gymwys yn cael grant gwerth 80% o’u helw masnachu cyfartalog (hyd at uchafswm o £2500) am y tri mis nesaf. 

en-gb	For further information and how to apply please visit: 
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth ac i weld sut mae gwneud cais, ewch i: 

en-gb	Covid 19 Self-Employed Income Support
cy-gb	COVID-19: Cymorth Incwm i’r Hunangyflogedig

en-gb	Business Support
cy-gb	Cymorth Busnes 

en-gb	HM Government has also announced a number of financial support packages available to employees and businesses. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Ei Mawrhydi hefyd wedi cyhoeddi nifer o becynnau cymorth ariannol sydd ar gael i weithwyr a busnesau. 

en-gb	This includes measures such as the Coronavirus Job Retention Scheme, deferring VAT and Income Tax payments and a number of grant initiatives. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys mesurau fel y Cynllun Cadw Swyddi drwy gyfnod Coronafeirws, gohirio taliadau Treth ar Werth a Threth Incwm a nifer o gynlluniau grant. 

en-gb	For further information and how to apply please visit: 
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth ac i weld sut mae gwneud cais, ewch i: 

en-gb	Covid 19 Support for Businesses
cy-gb	COVID-19: Cymorth i Fusnesau

en-gb	Statutory sick pay (SSP)
cy-gb	c. Tâl salwch statudol 

en-gb	If you cannot work as you have coronavirus or are self-isolating on government advice, you may be eligible for statutory sick pay. 
cy-gb	Os nad ydych yn gallu gweithio oherwydd eich bod wedi dal y coronafeirws neu eich bod yn hunanynysu yn ôl cyngor y Llywodraeth, efallai eich bod yn gymwys i gael tâl salwch statudol. 

en-gb	You will be able to claim SSP from the first day that you are self-isolating and cannot work. 
cy-gb	Byddwch yn gallu hawlio tâl salwch statudol o'r diwrnod cyntaf yr ydych yn hunanynysu ac yn methu gweithio. 

en-gb	For further information please see Statutory Sick Pay 
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth, edrychwch ar y dudalen Tâl Salwch Statudol 

en-gb	Universal credit
cy-gb	Credyd cynhwysol 

en-gb	For those not eligible for the business or self-employment income support schemes or SSP, you may be eligible for Universal Credit. 
cy-gb	I'r rheini nad ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun cymorth incwm i’r hunangyflogedig, y cynllun cymorth incwm i fusnesau na’r tâl salwch statudol, efallai eich bod yn gymwys i gael Credyd Cynhwysol. 

en-gb	Further information can be found at: 
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth, ewch i’r dudalen hon: 

en-gb	Universal Credit
cy-gb	Credyd Cynhwysol

en-gb	Vehicle MOTs and Tax
cy-gb	3. Profion MOT a Threthu Cerbydau

en-gb	HM Government has announced that vehicle MOTs  that expire on or after 30 March 2020 will be extended by 6 months.
cy-gb	Mae Llywodraeth Ei Mawrhydi wedi cyhoeddi y bydd profion MOT  cerbydau sy'n dod i ben ar 30 Mawrth 2020 neu ar ôl hynny yn parhau’n ddilys am 6 mis arall.

en-gb	You must ensure that your vehicle remains safe and roadworthy and are reminded that you can be prosecuted for driving an unsafe vehicle
cy-gb	Rhaid ichi sicrhau bod eich cerbyd yn dal i fod yn ddiogel ac yn addas i’w ddefnyddio ar y ffordd. Cofiwch y gellir eich erlyn am yrru cerbyd anniogel.

en-gb	You can tax your vehicle as soon as your MOT expiry date has been updated.
cy-gb	Gallwch drethu eich cerbyd cyn gynted ag y bydd dyddiad dod i ben eich prawf MOT wedi’i ddiweddaru.

en-gb	Your health
cy-gb	4. Eich Iechyd

en-gb	You should keep up to date on information about stopping the spread of Covid 19 and self-isolation (including what to do if you or someone you have had contact with have symptoms) via the NHS  and HM Government  website .
cy-gb	Dylech ddarllen yn rheolaidd yr wybodaeth ddiweddaraf am atal lledaenu COVID-19 a hunanynysu (gan gynnwys beth i'w wneud os oes gennych chi neu rywun rydych wedi bod mewn cysylltiad ag ef symptomau), a hynny drwy wefan y Gwasanaeth Iechyd Gwladol a gwefan Llywodraeth Ei Mawrhydi .

en-gb	The current advice is to:
cy-gb	Dyma’r cyngor ar hyn o bryd:

en-gb	wash your hands with soap and water often – do this for at least 20 seconds
cy-gb	golchwch eich dwylo â sebon a dŵr yn aml – gwnewch hyn am o leiaf 20 eiliad

en-gb	use hand sanitizer gel if soap and water are not available
cy-gb	defnyddiwch gel diheintio dwylo os nad oes sebon a dŵr ar gael

en-gb	wash your hands as soon as you get back home
cy-gb	golchwch eich dwylo cyn gynted ag y byddwch yn cyrraedd gartref

en-gb	cover your mouth and nose with a tissue or your sleeve (not your hands) when you cough or sneeze
cy-gb	gorchuddiwch eich ceg a'ch trwyn â hances bapur neu’ch llawes (nid eich dwylo) pan fyddwch yn peswch neu'n tisian

en-gb	put used tissues in the bin immediately and wash your hands afterwards
cy-gb	rhowch hancesi papur sydd wedi'u defnyddio yn y bin yn syth a golchi eich dwylo ar ôl hynny

en-gb	Avoid touching your eyes, nose, mouth if your hands are not clean
cy-gb	peidiwch â chyffwrdd eich llygaid, eich trwyn na’ch ceg os nad yw eich dwylo'n lân

en-gb	The following groups of people are strongly advised to stay at home and not to have face to face contact for at least 12 weeks, these include people who:
cy-gb	Mae’r grwpiau o bobl a ganlyn yn cael eu cynghori’n gryf i aros gartref a pheidio â chael cyswllt wyneb yn wyneb am o leiaf 12 wythnos:

en-gb	Are 70 or over
cy-gb	 Pobl sy’n 70 oed neu hŷn

en-gb	Have a underlying health condition
cy-gb	 Pobl sydd â chyflwr iechyd sy’n bodoli eisoes

en-gb	Are pregnant
cy-gb	 Pobl feichiog

en-gb	Have a weakened immune system
cy-gb	 Pobl â system imiwnedd wan

en-gb	Please see the HM Government website  for further information on how to protect extremely vulnerable people (shielding).
cy-gb	Ewch i wefan Llywodraeth Ei Mawrhydi i gael rhagor o wybodaeth ynghylch amddiffyn a gwarchod pobl eithriadol o agored i niwed.

en-gb	Keeping yourself and passengers safe when you are working:
cy-gb	5. Cadw eich hun a'ch teithwyr yn ddiogel pan fyddwch yn gweithio:

en-gb	You should follow the Government’s advice concerning critical workers, but if your work is considered critical you should take the following precautions in order to protect yourself and your passengers:
cy-gb	Dylech ddilyn cyngor y Llywodraeth ynghylch gweithwyr hanfodol, ond os ystyrir bod eich gwaith yn hanfodol, dylech gymryd y rhagofalon a ganlyn er mwyn eich amddiffyn eich hun a'ch teithwyr:

en-gb	If you have symptoms or have been in contact with someone with symptoms you should observe the self-isolation rules outlined on the NHS website 
cy-gb	 Os oes gennych symptomau neu os ydych wedi bod mewn cysylltiad â rhywun â symptomau, dylech ddilyn y rheolau hunanynysu sydd ar wefan y GIG

en-gb	Ask passengers to sit in the rear of the vehicle
cy-gb	 Gofynnwch i deithwyr eistedd yng nghefn y cerbyd

en-gb	Keep a bottle of hand sanitizer gel in your vehicle. 
cy-gb	 Cadwch botel o gel diheintio dwylo yn eich cerbyd. 

en-gb	It is recommended this be a minimum 60% alcohol. 
cy-gb	Argymhellir i’r diheintydd hwn gynnwys o leiaf 60% o alcohol. 

en-gb	Alternatively keep a large bottle of water and a bar/bottle of soap. 
cy-gb	Neu, cadwch botel fawr o ddŵr a bar/potel o sebon. 

en-gb	Hand washing/sanitising should take place for at least 20 seconds.
cy-gb	Dylech olchi/diheintio eich dwylo am o leiaf 20 eiliad

en-gb	Where possible try to avoid handling cash and accept alternative payment methods such as debit/credit card.
cy-gb	 Pan fo'n bosibl, ceisiwch osgoi gafael mewn arian parod a derbyn dulliau talu eraill fel cerdyn debyd/credyd

en-gb	After each passenger journey drivers should clean hard surfaces such as door handles, window winders, seat belts, card payment devices, the rear of the front seats and other surface the passenger(s) may have touched or coughed/sneezed on. 
cy-gb	 Ar ôl ichi gludo teithwyr, dylech lanhau arwynebau caled fel handlenni drysau, handlenni ffenestri, gwregysau diogelwch, dyfeisiau talu â cherdyn, cefn y seddi blaen ac arwynebau eraill y gallai’r teithwyr fod wedi cyffwrdd ynddynt neu dagu neu disian arnynt. 

en-gb	You should then wash/sanitise their own hands.
cy-gb	Yna dylech olchi/diheintio eich dwylo eich hun

en-gb	Drivers/licensees that share a vehicle should regularly clean the steering wheel, gear stick, radio equipment, handbrake, indicators, switches, handles, seat belts and any other hard surfaces with normal cleaning products. 
cy-gb	 Dylai gyrwyr/trwyddedeion sy'n rhannu cerbyd ddefnyddio cynnyrch glanhau yn rheolaidd i lanhau'r llyw, y ffon newid gêr, y radio, y brêc llaw, y dangosyddion, y switshis, yr handlenni, y gwregysau diogelwch ac unrhyw arwynebau caled eraill

en-gb	A thorough clean of the vehicle with normal cleaning products should be completed at the end of each shift/working day.
cy-gb	 Ar ddiwedd pob shifft/diwrnod gwaith, dylid glanhau'r cerbyd yn drylwyr â chynnyrch glanhau arferol

en-gb	Ensure the vehicle remains safe and road-worthy. 
cy-gb	 Dylech sicrhau bod y cerbyd yn ddiogel ac yn addas i’w yrru ar y ffordd. 

en-gb	Basic vehicle maintenance checks should be completed each day at the start of every shift, and as a minimum should include a visual check on all lights, oil & water levels, tyres, mirrors, seat belts and access ramps (where applicable). 
cy-gb	Dyllid cynnal archwiliadau cynnal a chadw sylfaenol ar gerbydau bob diwrnod ar ddechrau pob sifft, gan gynnwys edrych ar y golau, yr olew a’r lefelau dŵr, y teiars, y drychau, y gwregysau diogelwch a’r rampiau mynediad (pan fo hynny’n berthnasol). 

en-gb	Many garages that undertake repairs remain open.
cy-gb	Mae llawer o garejys sy'n trwsio cerbydau yn dal i fod ar agor.

en-gb	Carry tissues in your vehicles and use tissues to catch coughs and sneezes. 
cy-gb	 Dylech gario hancesi papur yn eich cerbydau a’u defnyddio pan fyddwch yn peswch a thisian. 

en-gb	Used tissues should be disposed of in a bin as soon as possible
cy-gb	Dylid cael gwared ar hancesi papur mewn bin cyn gynted â phosibl

en-gb	Can I refuse to carry passengers through fear of infection?
cy-gb	A oes modd imi wrthod cludo teithwyr rhag ofn cael haint?

en-gb	The Institute of Licensing has provided some guidance on the legitimacy of fare refusals in relation to the Covid 19 outbreak . 
cy-gb	Mae'r Sefydliad Trwyddedu wedi darparu rhywfaint o ganllawiau ar gyfreithlondeb gwrthod cludo teithwyr mewn perthynas ag achos COVID-19. 

en-gb	https://www.instituteoflicensing.org/news/covid-19-licensing-issues-can-hackney-carriage-and-private-hire-drivers-refuse-to-carry-certain-passengers-through-fear-of-infection/
cy-gb	https://www.instituteoflicensing.org/News/covid-19-licensing-issues-can-Hackney-carriage-and-private-hire-drivers-refuse-to-carry-certain-passengers-through-Fear-of-infection/

en-gb	Changes to licence application processes/licence expiries
cy-gb	Newidiadau i brosesau ymgeisio/dyddiadau dod i ben trwyddedau

en-gb	Your licensing authority may have implemented changes to licensing requirements and procedures. 
cy-gb	Efallai y bydd eich awdurdod trwyddedu yn newid gofynion a gweithdrefnau trwyddedu. 

en-gb	You should check your licensing authority’s website for further details. 
cy-gb	Dylech edrych ar wefan eich awdurdod trwyddedu i gael rhagor o fanylion.

en-gb	Can I install a safety screen in my vehicle to protect myself from Covid 19?
cy-gb	A allaf osod sgrin ddiogelwch yn fy ngherbyd i amddiffyn fy hun rhag COVID-19?

en-gb	Safety screens provide a physical barrier between you and your passengers in the vehicle. 
cy-gb	Mae sgriniau diogelwch yn creu rhwystr corfforol rhyngoch chi a'ch teithwyr yn y cerbyd. 

en-gb	They are commonly installed as a safety feature to protect the driver from physical attacks or theft. 
cy-gb	Maent yn aml yn cael eu gosod fel nodwedd ddiogelwch i amddiffyn y gyrrwr rhag ymosodiadau corfforol neu achosion o ddwyn. 

en-gb	There has been an increase in interest of the use of screens as a way of providing physical separation between drivers and passengers in order to prevent the transmission of Covid 19. 
cy-gb	Rydym wedi gweld cynnydd yn y diddordeb mewn defnyddio sgriniau fel ffordd o wahanu gyrwyr a theithwyr er mwyn atal trosglwyddo COVID-19. 

en-gb	If you wish to install a safety screen to your vehicle you will need to ensure the following:
cy-gb	Os ydych am osod sgrin ddiogelwch yn eich cerbyd, bydd angen ichi sicrhau'r canlynol:

en-gb	Any fittings and equipment must comply with the Road Vehicle (Construction and Use) Regulations
cy-gb	 Rhaid i unrhyw ffitiadau a chyfarpar gydymffurfio â’r Rheoliadau Cerbydau Ffyrdd (Adeiladu a Defnyddio)

en-gb	Any screen must be tested to the relevant EU standard for an original equipment type approval test covering interior fittings
cy-gb	Rhaid i unrhyw sgrin gael ei phrofi yn unol â’r safon UE berthnasol ar gyfer prawf cymeradwyo teip cyfarpar gwreiddiol sy’n cynnwys ffitiadau y tu mewn

en-gb	 The screen must be approved by MIRA or other comparable independent product engineering, testing, consultancy and certification organisation.
cy-gb	Rhaid i’r sgrin gael ei chymeradwyo gan MIRA neu sefydliad annibynnol cymeradwy arall sy’n adeiladu cynnyrch, profi, ardystio a darparu ymgynghoriaeth 

en-gb	Screens must be professionally and securely fitted in accordance with the manufacturer’s instructions
cy-gb	Rhaid i sgriniau gael eu gosod mewn ffordd ddiogel a phroffesiynol yn unol â chyfarwyddiadau’r gwneuthurwr

en-gb	Certification from the vehicle’s manufacturer should be sought to confirm that the screen does not compromise the integrity of the vehicle structure
cy-gb	Dylid cael ardystiad gan wneuthurwr y cerbyd er mwyn cadarnhau nad yw’r sgrin yn peryglu strwythur y cerbyd yn ei gyfanrwydd

en-gb	Screens should be constructed of PETg or polycarbonate
cy-gb	Dylid cael sgriniau sydd wedi’u gwneud o PETg neu bolycarbonad

en-gb	The screen should not impede the driver’s vision, movement, or communication with passengers 
cy-gb	Ni ddylai’r sgrin amharu ar olwg y gyrrwr nac ar allu’r teithiwr i fynd i mewn i’r cerbyd ac allan ohono

en-gb	The screen should not impede driver or passenger access or egress to the vehicle
cy-gb	Dylech roi gwybod i’ch yswiriwr am unrhyw addasiadau y byddwch yn eu gwneud i’ch cerbyd

en-gb	Your insurer should be notified of any modifications you make to your vehiclePrior to installing a safety screen in your vehicle you should contact your licensing authority to check that they will permit the installation and ensure that the screen and installation will meet their requirements. 
cy-gb	Cyn ichi osod sgrin ddiogelwch yn eich cerbyd, dylech gysylltu â’ch awdurdod trwyddedu i wirio ei fod yn caniatáu ichi ei gosod ac i wneud yn siŵr y bydd y sgrin a’r broses o’i gosod yn bodloni ei ofynion.

en-gb	Coronavirus and the Access programme
cy-gb	Y coronafeirws a’r rhaglen Mynediad

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	Is the Access programme operating during the COVID-19 crisis?
cy-gb	A ydi’r rhaglen Mynediad yn gweithredu yn ystod yr argyfwng COVID-19?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	The Welsh Government has put in place emergency procedures to allow the continued operation of the administration of the Access programme. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi gweithdrefnau brys ar waith sy’n golygu y gellir parhau i weinyddu’r rhaglen Mynediad. 

en-gb	Members of the Team have the necessary equipment to work from home. 
cy-gb	Mae gan aelodau’r Tîm yr offer y mae arnynt eu hangen er mwyn gallu gweithio o gartref. 

en-gb	These procedures will allow for the submission of applications and claims.
cy-gb	Bydd y gweithdrefnau hyn yn caniatáu i geisiadau a hawliadau gael eu cyflwyno.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How do I contact the Access Team?
cy-gb	Sut y gallaf i gysylltu â’r Tîm Mynediad?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	The Access Team can be contacted at accessprogramme@gov.wales  but please note that the telephone helpline will be suspended until normal business is resumed.
cy-gb	Gellir cysylltu â’r Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru ond sylwer na fydd y llinell gymorth dros y ffôn ar gael hyd nes y bydd busnes arferol yn ailgychwyn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	EMPLOYERS 
cy-gb	EMPLOYERS

en-gb	Coronavirus and employers – new applicants
cy-gb	Y coronafeirws a chyflogwyr – ymgeiswyr newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I would like to offer a job to an unemployed individual. 
cy-gb	Hoffwn i gynnig swydd i unigolyn sy’n ddi-waith. 

en-gb	What do I do now?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	Digital copies can be obtained by contacting the Access Team at accessprogramme@gov.wales  or from Working Wales on 0800 028 4844 or at workingwales@careerswales.com .
cy-gb	Gallwch cael copïau digidol drwy gysylltu â’r Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru  neu oddi wrth Cymru’n Gweithio ar  0800 028 4844 neu yn cymrungweithio@gyrfacymru.com .

en-gb	Completed forms should be sent to the Access Team at accessprogramme@gov.wales  with scanned copies of any supporting evidence available. 
cy-gb	Dylech anfon ffurflenni wedi eu cwblhau at y Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru  ynghyd â chopïau wedi eu sganio o unrhyw dystiolaeth ategol. 

en-gb	All applications will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff pob cais ei ystyried yn unigol.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	Due to the COVID-19 situation, I am unable to meet the new recruit to complete the form. 
cy-gb	Yn sgil y sefyllfa gyda COVID-19, nid wyf yn gallu cyfarfod â’r aelod newydd o staff er mwyn llenwi’r ffurflen. 

en-gb	What can I do?
cy-gb	Beth allaf i ei wneud?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	We advise that the digital version of the form be sent to your new recruit so that the ‘employee details’ section can be completed separately.
cy-gb	Rydym ni’n cynghori y dylech anfon y fersiwn ddigidol o’r ffurflen at yr aelod newydd o staff fel y gellir llenwi’r adran ‘manylion y cyflogai’ ar wahân.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been successful?
cy-gb	Sut y byddaf i’n gwybod a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	You will receive an email with our decision within 10 working days.
cy-gb	Byddwch yn cael e-bost a fydd yn nodi ein penderfyniad o fewn 10 diwrnod gwaith.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	When can I make the first claim for payment?
cy-gb	Pryd y gallaf i hawlio’r taliad cyntaf?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	The first payment can be claimed once the new recruit has been in employment for 13 weeks. 
cy-gb	Gallwch hawlio’r haliad cyntaf pan fydd yr aelod newydd o staff wedi bod yn ei swydd am 13 wythnos. 

en-gb	If this date falls during the period of disruption, please contact the Access Team at accessprogramme@gov.wales  and we will send you a digital version (Microsoft Word document) of the claim form and provide you with instructions on how to make a claim.
cy-gb	Os bydd y mesurau argyfwng yn parhau i fod mewn grym ar y dyddiad hwnnw, cysylltwch â’r Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru  a byddwn yn anfon fersiwn ddigidol (dogfen Microsoft Word) o’r ffurflen hawlio atoch ac yn rhoi cyfarwyddiadau i chi ynghylch sut i wneud cais. 

en-gb	Coronavirus and employers - existing applicants
cy-gb	Y coronafeirws a chyflogwyr – ymgeiswyr presennol

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	One of the wage subsidy measurement dates has been reached. 
cy-gb	Mae un o’r dyddiadau mesur cymhorthdal cyflog wedi cyrraedd. 

en-gb	How do I make a claim for payment?
cy-gb	Sut y gallaf i hawlio taliad?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	We sent you an approval pack when we informed you that your application for a wage subsidy was successful. 
cy-gb	Fe wnaethom ni anfon pecyn cymeradwyo atoch pan wnaethom ni roi gwybod i chi bod eich cais am gymhorthdal cyflog wedi bod yn llwyddiannus. 

en-gb	If you have the facilities to do so, please complete the form, scan it and send it to the Access Team at accessprogramme@gov.wales  with supporting evidence. 
cy-gb	Os oes gennych chi’n cyfleusterau i wneud hynny, dylech lenwi’r ffurflen, ei sganio a’n hanfon at y Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru  ynghyd â’r wybodaeth ategol. 

en-gb	Alternatively, we can send digital versions of the claim forms. 
cy-gb	Neu, gallwn anfon fersiynau digidol o’r ffurflenni hawlio. 

en-gb	Please contact the Access Team at accessprogramme@gov.wales  should you require digital versions of the forms.
cy-gb	Dylech gysylltu â’r Tîm Mynediad yn accessprogramme@llyw.cymru  os oes angen i chi gael fersiynau digidol o’r ffurflenni.

en-gb	We will be able to advise on claims procedures during the period of disruption.
cy-gb	Byddwn yn gallu rhoi cyngor ar y gweithdrefnau hawlio yn ystod cyfnod y mesurau argyfwng.

en-gb	We advise you to keep the hard copies of the claim forms we enclosed with your approval letter as we may require these once the period of disruption is at an end.
cy-gb	Byddem yn eich cynghori i gadw’r copïau papur o’r ffurflenni hawlio y gwnaethom eu hamgáu gyda’ch llythyr cymeradwyo gan ei bod yn bosibl y bydd angen i ni weld y rhain unwaith y bydd cyfnod y mesurau argyfwng wedi dod i ben.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed.
cy-gb	Sylwer ei bod yn bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am ragor o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich hawliad pan fydd busnes arferol yn ailgychwyn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	INDIVIDUALS 
cy-gb	INDIVIDUALS 

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Coronavirus and individuals - new applicants
cy-gb	Y coronafeirws ac unigolion – ymgeiswyr newydd

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have recently been made unemployed: what do I do now?
cy-gb	Rydw i wedi colli fy swydd yn ddiweddar, beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	A.
cy-gb	A: 

en-gb	You should contact Working Wales for information, advice and guidance about the support available to you. 
cy-gb	Dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio i gael gwybodaeth, cyngor ac arweiniad am y gefnogaeth sydd ar gael i chi. 

en-gb	Although Working Wales’ advisers cannot provide a face-to-face service at present you can receive advice via the telephone and digitally. 
cy-gb	Er nad yw cynghorwyr Cymru’n Gweithio yn gallu darparu gwasanaeth wyneb yn wyneb ar hyn o bryd, gallwch gael cyngor dros y ffôn ac yn ddigidol. 

en-gb	Please contact 0800 028 4844 or you can access services online at https://workingwales.gov.wales
cy-gb	Cysylltwch â 0800 028 4844 neu gallwch gael gafael ar wasanaethau ar-lein yn https://cymrungweithio.llyw.cymru 

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have been told that I am going to be made unemployed: 
cy-gb	Rydw i wedi cael gwybod y byddaf yn colli fy ngwaith: 

en-gb	what should I do now?
cy-gb	beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	You should contact Working Wales for information, advice and guidance about the support available to you. 
cy-gb	Dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio i gael gwybodaeth, cyngor ac arweiniad am y gefnogaeth sydd ar gael i chi. 

en-gb	Although Working Wales’ advisers cannot provide a face-to-face service at present you can receive advice via the telephone. 
cy-gb	Er nad yw cynghorwyr Cymru’n Gweithio yn gallu darparu gwasanaeth wyneb yn wyneb ar hyn o bryd, gallwch gael cyngor dros y ffôn. 

en-gb	Please contact 0800 028 4844 or you can access services online at https://workingwales.gov.wales
cy-gb	Cysylltwch â 0800 028 4844 neu gallwch gael gafael ar wasanaethau ar-lein yn https://cymrungweithio.llyw.cymru 

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How do I submit an application for an Access grant?
cy-gb	Sut y gallaf i gyflwyno cais am grant Mynediad?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	Working Wales’ advisers will complete the forms on your behalf. 
cy-gb	Bydd Cynghorwyr Cymru’n Gweithio yn llenwi’r ffurflenni ar eich rhan.

en-gb	All applications will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Bydd pob cais yn cael ei ystyried yn unigol.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been received?
cy-gb	Sut y byddaf i’n gwybod bod fy nghais wedi cyrraedd?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	You will receive confirmation of receipt within 2 working days, via email.
cy-gb	Byddwch yn cael cadarnhad bod eich cais wedi cyrraedd o fewn 2 ddiwrnod gwaith, drwy’r e-bost.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	How will I know if my application has been successful or not?
cy-gb	Sut y byddaf i’n cael gwybod a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus ai peidio?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	You will receive an email with our decision within 10 working days. 
cy-gb	Byddwch yn cael e-bost a fydd yn nodi ein penderfyniad o fewn 10 diwrnod gwaith. 

en-gb	Your training provider will also be informed if your application has been successful.
cy-gb	Bydd eich darparwr hyfforddiant yn cael ei hysbysu hefyd a yw eich cais wedi bod yn llwyddiannus.

en-gb	Coronavirus and individuals - existing applicants
cy-gb	Y coronafeirws ac unigolion – ymgeiswyr presennol

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have already been awarded an Access grant but my training provider can’t deliver the training as planned. 
cy-gb	Mae grant Mynediad wedi cael ei ddyfarnu i mi eisoes ond nid yw’r darparwr hyfforddiant yn gallu cynnig yr hyfforddiant y bwriadwyd ei roi. 

en-gb	What do I do?
cy-gb	Beth allaf i ei wneud?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	We will honour any grants that have already been awarded or awarded in this period. 
cy-gb	Byddwn yn talu unrhyw grantiau sydd eisoes wedi eu dyfarnu neu sy’n cael eu dyfarnu yn ystod y cyfnod hwn. 

en-gb	If your training can be delivered only face-to-face e.g. driving courses, we will agree to requests to postpone the training until normal business is resumed.
cy-gb	Os mai dim ond wyneb yn wyneb y gellir darparu’r hyfforddiant, ee cyrsiau gyrru, byddwn yn cytuno i geisiadau i ohirio’r hyfforddiant hyd nes y bydd busnes arferol yn ailgychwyn.

en-gb	Your training provider may offer you an alternative delivery method and we will consider requests to change the delivery method on a case-by-case basis. 
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd eich darparwr hyfforddiant yn cynnig dull darparu arall i chi a byddwn yn ystyried ceisiadau i newid y dull darparu yn unigol. 

en-gb	We are likely to agree to changes to online or digital delivery of training e.g. via Skype tutorials or webinars. 
cy-gb	Rydym yn debygol o gytuno i newidiadau i ddulliau hyfforddi ar-lein neu ddigidol, ee dosbarthiadau Skype neu weminarau.

en-gb	We will be unable to consider requests for distance learning where the training provider does not provide online or telephone interaction and support during the training.
cy-gb	Ni fyddwn yn gallu ystyried ceisiadau am ddysgu o bell os nad yw’r darparwr hyfforddiant yn cynnig gwasanaeth rhyngweithio a chefnogi ar-lein neu dros y ffôn. 

en-gb	Please be aware that when considering requests to change the delivery method we will take into account whether the revised delivery method can provide you with the desired learning outcome. 
cy-gb	Dylech fod yn ymwybodol y byddwn yn cymryd i ystyriaeth, wrth ystyried ceisiadau i newid y dull o ddarparu hyfforddiant, a fydd y dull darparu diwygiedig yn gallu cynnig y canlyniad dysgu gofynnol i chi. 

en-gb	We will also consider whether an adjustment to the cost of the course is necessary. 
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried a yw’n angenrheidiol addasu cost y cwrs. 

en-gb	We will inform you of any changes to your grant award via email within 2 working days of your request.
cy-gb	Byddwn yn rhoi gwybod i chi am unrhyw newidiadau i’ch dyfarniad grant drwy’r e-bost o fewn 2 ddiwrnod gwaith i’ch cais.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	I have completed my training and now wish to claim my expenses. 
cy-gb	Rydw i wedi gorffen fy hyfforddiant ac rydw i am hawlio fy nhreuliau. 

en-gb	How do I do this?
cy-gb	Sut y gallaf i wneud hynny?

en-gb	A:
cy-gb	A: 

en-gb	Please provide confirmation that you have completed the training and the number of days’ training you attended. 
cy-gb	Dylech gadarnhau eich bod wedi gorffen yr hyfforddiant, a nodi nifer y dyddiau hyfforddiant y gwnaethoch eu mynychu. 

en-gb	We will ask your training provider to confirm this information.
cy-gb	Byddwn yn gofyn i’ch darparwr hyfforddiant gadarnhau’r wybodaeth hon.

en-gb	Where possible, you should send us scanned copies – via email - of receipts or other evidence of expenses incurred. 
cy-gb	Pan fo hynny’n bosibl, dylech anfon copïau wedi eu sganio atom – dros yr e-bost – o dderbynebau neu dystiolaeth arall o’ch treuliau. 

en-gb	If you are unable to provide evidence at this stage, we will request this from you as soon as normal business is resumed.
cy-gb	Os nad ydych yn gallu rhoi tystiolaeth ar hyn o bryd, byddwn yn gofyn amdani cyn gynted ag y bydd busnes arferol yn ailgychwyn. 

en-gb	We advise you to keep the hard copy of the claim form we enclosed with your approval letter as we may require this once the period of disruption is at an end.
cy-gb	Byddem yn eich cynghori i gadw’r copi papur o’r ffurflen hawlio y gwnaethom ei hamgáu gyda’ch llythyr cymeradwyo gan ei bod yn bosibl y bydd angen i ni ei gweld pan fydd cyfnod y mesurau argyfwng wedi dod i ben.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed. 
cy-gb	Sylwer ei bod yn bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am ragor o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich hawliad pan fydd busnes arferol yn ailgychwyn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	A:

en-gb	PROVIDERS 
cy-gb	PROVIDERS 

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Coronavirus and training providers
cy-gb	Coronavirus and training providers

en-gb	Q:
cy-gb	Q:

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Lines to Take for Huw/ Minister
cy-gb	Lines to Take for Huw/ Minister

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	Social Media posts and messages (Business) 
cy-gb	Social Media posts and messages (Business) 

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	Social Media posts and messages (Individuals) 
cy-gb	Social Media posts and messages (Individuals) 

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	Version Control
cy-gb	Version Control

en-gb	Information signed off by
cy-gb	Information signed off by

en-gb	Date posted on the website 
cy-gb	Date posted on the website 

en-gb	To be shared within stakeholders daily / weekly newsletter
cy-gb	To be shared within stakeholders daily / weekly newsletter

en-gb	Shared with internal teams 
cy-gb	Shared with internal teams 

en-gb	Shared on others websites 
cy-gb	Shared on others websites 

en-gb	Policy / programme press announcement to be made 
cy-gb	Policy / programme press announcement to be made 

en-gb	COVID-19 Guidance for Initial Teacher Education (ITE) partnerships
cy-gb	Canllawiau COVID-19 ar gyfer partneriaethau Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)

en-gb	Background
cy-gb	Cefndir

en-gb	The Welsh Government is working closely with the other UK Governments to ensure a consistent, public health-led approach to the Coronavirus situation.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydweithio’n agos â llywodraethau eraill y DU i sicrhau cysondeb yn yr ymateb i’r Coronafeirws, dan arweiniad swyddogion iechyd cyhoeddus. 

en-gb	This guidance is based on existing advice, but we will update you if there are changes.
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn yn seiliedig ar y cyngor a roddwyd hyd yma, ond byddwn yn rhoi gwybod ichi os bydd pethau’n newid.

en-gb	General guidance
cy-gb	Canllawiau cyffredinol

en-gb	General guidance is issued by Welsh Government and Public Health Wales on their respective websites and this is updated regularly to reflect the latest developments.  
cy-gb	Rhoddir canllawiau cyffredinol ar wefannau Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, a chaiff y rhain eu diweddaru’n rheolaidd i adlewyrchu’r datblygiadau diweddaraf. 

en-gb	This guidance is available at gov.wales/coronavirus  and https://phw.nhs.wales/ 
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn ar gael yn https://llyw.cymru/coronafeirws a https://icc.gig.cymru 

en-gb	The Education Workforce Council have been advised of actions that will need to be undertaken and it is considered that any changes that need to be implemented will not impact on the requirements for accreditation of programmes given the exceptional circumstances that COVID-19 presents.
cy-gb	Mae Cyngor y Gweithlu Addysg wedi cael gwybod y bydd angen cymryd rhai camau. Ni ystyrir y bydd unrhyw newidiadau y mae angen eu gweithredu yn effeithio ar y gofynion o ran achredu rhaglenni o gofio’r amgylchiadau eithriadol mewn perthynas â COVID-19.

en-gb	This guidance sets out the general steps that ITE providers will need to undertake with particular reference to any returning students as appropriate and to the admissions process for 2020/21 cohort.  
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn yn amlinellu’r camau cyffredinol y bydd angen i ddarparwyr AGA eu cymryd, yn benodol mewn perthynas ag unrhyw fyfyrwyr sy’n dychwelyd fel y bo’n briodol ac â phroses dderbyn cohort 2020/21. 

en-gb	Discussions will continue between Welsh Government and ITE providers on specific issues that are not covered within this document and further guidance will be issued. 
cy-gb	Bydd y trafodaethau yn parhau rhwng Llywodraeth Cymru a darparwyr AGA ynghylch materion penodol nad ydynt yn cael sylw yn y ddogfen hon, a chaiff canllawiau pellach eu cyhoeddi maes o law. 

en-gb	Existing PGCE Students
cy-gb	Myfyrwyr sy’n dilyn cwrs TAR ar hyn o bryd

en-gb	All providers are advised that student placements for ITE will cease with effect from week commencing 16 March.
cy-gb	Dyma roi gwybod i bob darparwr y bydd lleoliadau AGA myfyrwyr yn dod i ben o’r wythnos yn cychwyn 16 Mawrth.

en-gb	It is recognised that students will be unable to complete the number of required school placement weeks. 
cy-gb	Cydnabyddir na fydd myfyrwyr yn gallu cwblhau nifer yr wythnosau sy’n ofynnol ar leoliad mewn ysgol. 

en-gb	This should be taken into account when undertaking the assessment for the suitability for the award of Qualified Teacher Status, and the arrangements are set out below.
cy-gb	Dylid ystyried hyn wrth asesu addasrwydd myfyriwr i gael Statws Athro Cymwysedig, ac mae’r trefniadau wedi’u nodi isod.

en-gb	Existing Undergraduate Students
cy-gb	Myfyrwyr sy’n dilyn cwrs gradd ar hyn o bryd

en-gb	All providers are advised that student placements for ITE will cease with effect from week commencing 16 March.
cy-gb	Dyma roi gwybod i bob darparwr y bydd lleoliadau AGA myfyrwyr yn dod i ben o’r wythnos yn cychwyn 16 Mawrth.

en-gb	For levels 4 and 5 (typically years 1 and 2) of undergraduate programmes it is recognised that students will have been unable to complete the required level of school based assessment and Welsh Government will work with ITE providers to agree a methodology to address this shortfall in subsequent years of study.
cy-gb	Ar gyfer lefelau 4 a 5 (blynyddoedd 1 a 2 fel rheol) rhaglenni gradd, cydnabyddir na fydd myfyrwyr wedi gallu cwblhau’r lefel sy’n ofynnol o asesiadau ysgolion, a bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda darparwyr AGA i gytuno ar fethodoleg i fynd i’r afael â’r diffyg hwn yn ystod y blynyddoedd astudio dilynol.

en-gb	For level 6 students (typically year 3) providers will be able to undertake assessment of a student’s suitability for the award of QTS based on their academic work and teaching experience (placement) undertaken even where these do not reach the 24 weeks threshold.
cy-gb	Ar gyfer myfywyr lefel 6 (blwyddyn 3 fel rheol), bydd darparwyr yn gallu asesu addasrwydd myfyriwr i gael Statws Athro Cymwysedig ar sail ei waith academaidd a’i brofiad addysgu (lleoliad), hyd yn oed lle na fydd wedi cyrraedd y trothwy o 24 wythnos.

en-gb	Qualified Teacher Status
cy-gb	Statws Athro Cymwysedig

en-gb	Whilst the Accreditation Criteria include a requirement for school placements to be 
cy-gb	Er bod y Meini Prawf Achredu yn cynnwys gofyniad i leoliadau ysgol bara am y cyfnodau canlynol 

en-gb	 32 weeks for all four year primary undergraduate programmes
cy-gb	 32 wythnos ar gyfer rhaglenni gradd cynradd pedair blynedd

en-gb	 24 weeks for all two and three year undergraduate programmes
cy-gb	 24 wythnos ar gyfer rhaglenni gradd dwy a thair blynedd

en-gb	 24 weeks for all secondary postgraduate programmes
cy-gb	 24 wythnos ar gyfer rhaglenni ôl-radd uwchradd

en-gb	 24 weeks for all primary postgraduate programmes
cy-gb	 24 wythnos ar gyfer rhaglenni ôl-radd cynradd

en-gb	Welsh Government recognise that the existing cohort will be unable to meet these placement terms and providers will need to follow the steps set out below.  
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod na fydd y cohort cyfredol yn gallu bodloni’r telerau hyn o ran lleoliad, a bydd angen i ddarparwyr ddilyn y camau isod.  

en-gb	ITE Providers will be able to undertake assessment of a student’s suitability for the award of QTS based on their achievement in both their academic work and teaching experience (placement) undertaken even where these do not reach the 24 weeks threshold.
cy-gb	Bydd darparwyr AGA yn gallu asesu addasrwydd myfyriwr i gael Statws Athro Cymwysedig ar sail yr hyn a gyflawnodd yn ei waith academaidd a’i brofiad addysgu (lleoliad), hyd yn oed lle na fydd wedi cyrraedd y trothwy o 24 wythnos.

en-gb	Where students are identified as already meeting the required standards or on a clear trajectory to meet the standards then ITE providers have the discretion to award QTS.
cy-gb	Lle nodir bod myfyrwyr eisoes yn bodloni’r safonau gofynnol neu ar drywydd clir i fodloni’r safonau, yna rhoddir y disgresiwn i ddarparwyr AGA ddyfarnu Statws Athro Cymwysedig.

en-gb	ITE providers through the Universities and Schools Council for the Education of Teachers (USCET) will agree a common approach for undertaking this assessment to ensure consistency and fairness.
cy-gb	Bydd darparwyr AGA, drwy Gyngor y Prifysgolion ac Ysgolion ar gyfer Addysgu Athrawon, yn cytuno ar ddull cyffredin o gynnal yr asesiad hwn i sicrhau cysondeb a thegwch.

en-gb	ITE providers will advise Welsh Government of the numbers of students who currently are assessed as not meeting the requirements set out above.  
cy-gb	Bydd darparwyr AGA yn rhoi gwybod i Lywodraeth Cymru beth yw nifer y myfyrwyr yr asesir ar hyn o bryd nad ydynt yn bodloni’r gofynion a nodir uchod. 

en-gb	Welsh Government and ITE providers will continue to work together to develop an agreed approach to addressing the requirements of these students.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru a darparwyr AGA yn parhau i gydweithio i ddatblygu a chytuno ar ddull o fynd i’r afael â gofynion y myfyrwyr hyn.

en-gb	The assessment of suitability for the award of QTS will be at the provider’s discretion and providers are able to undertake such assessments based on their professional judgement and expertise.
cy-gb	Mater i’r darparwr fydd addasrwydd myfyriwr i gael Statws Athro Cymwysedig, a gall darparwyr gynnal asesiadau o’r fath ar sail eu crebwyll a’u harbenigedd proffesiynol.

en-gb	International Students
cy-gb	Myfyrwyr Rhyngwladol

en-gb	There are specific requirements for International students and Welsh Government will work with providers to address these issues.
cy-gb	Mae gofynion penodol o ran myfyrwyr rhyngwladol, a bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda darparwyr i fynd i’r afael â’r materion hyn.

en-gb	 Providers should notify Welsh Government of the numbers affected and the issues that need to be addressed.  
cy-gb	Dylai darparwyr roi gwybod i Lywodraeth Cymru beth yw’r niferoedd y bydd hyn yn effeithio arnynt a’r materion y bydd angen rhoi sylw iddynt. 

en-gb	Further guidance will be issued.
cy-gb	Caiff canllawiau pellach eu cyhoeddi maes o law.

en-gb	Graduate Teacher Programme(GTP)/Teach First(TF)
cy-gb	Rhaglen Athrawon Graddedig/Teach First(TF)

en-gb	There are students who are undertaking the GTP and are unable to complete their training period.
cy-gb	Mae yna fyfyrwyr sy’n dilyn y Rhaglen Athrawon Graddedig, ac na allant gwblhau eu cyfnod hyfforddi.

en-gb	As with PGCE and Undergraduate students providers have the discretion to assess these students suitability for the award of QTS as at the date of their home school closure.
cy-gb	Fel yn achos myfyrwyr TAR a myfyrwyr cyrsiau gradd, mater i ddarparwyr fydd addasrwydd y myfyrwyr hyn i gael Statws Athro Cymwysedig ar ddyddiad cau ysgol eu lleoliad.

en-gb	If there are individual cases where this assessment will not lead to the award of QTS providers will notify Welsh Government and further guidance will be issued.
cy-gb	Os bydd yna achosion lle na fydd yr asesiad hwn yn arwain at ddyfarnu Statws Athro Cymwysedig, bydd darparwyr yn rhoi gwybod i Lywodraeth Cymru, a chaiff canllawiau pellach eu darparu.

en-gb	There are students who are undertaking Teach First programmes.  
cy-gb	Mae yna fyfyrwyr sy’n dilyn rhaglenni Teach First. 

en-gb	Although these are remote from Welsh Government the accrediting body is a Welsh provider.  
cy-gb	Er nad yw’r elusen hon yn perthyn i gylch gwaith uniongyrchol Llywodraeth Cymru, mae’r corff achredu yn ddarparwr yng Nghymru. 

en-gb	It is therefore expected that for these students the accrediting body applies the same discretionary assessment on the award of QTS as for others.  
cy-gb	Disgwylir felly i’r un broses asesu (ar sail disgresiwn) gael ei dilyn wrth ddyfarnu Statws Athro Cymwysedig i’r myfyrwyr hyn ag yn achos eraill. 

en-gb	Arrangements for any academic study and award should also be in line with guidance detailed elsewhere in this document.
cy-gb	Dylai’r trefniadau ar gyfer unrhyw astudiaethau academaidd a dyfarniadau hefyd fod yn unol â’r canllawiau yn y ddogfen hon.

en-gb	Provision of QTS certification
cy-gb	Darparu tystysgrifau Statws Athro Cymwysedig

en-gb	As per existing arrangements the Education Workforce Council will continue to issue certificates to those students that have been notified to them as having met the standards required to be awarded QTS.   
cy-gb	Yn unol â’r trefniadau presennol, bydd Cyngor y Gweithlu Addysg yn parhau i roi tystysgrifau i’r myfyrwyr hynny y rhoddwyd gwybod iddo eu bod wedi bodloni’r safonau sy’n ofynnol er mwyn cael Statws Athro Cymwysedig.   

en-gb	Academic Qualifications
cy-gb	Cymwysterau Academaidd

en-gb	All providers should continue to deliver all other elements of their ITE programmes through their locally arranged remote channels.
cy-gb	Dylai pob darparwr barhau i drefnu pob elfen arall o’u rhaglenni AGA drwy’r cyfryngau sydd ganddynt yn lleol i gysylltu ag eraill o bell.

en-gb	Assessment of the award of academic qualifications will be at the discretion of individual awarding bodies through existing arrangements.
cy-gb	Mater i’r cyrff dyfarnu unigol fydd dyfarnu cymwysterau academaidd, drwy’r trefniadau presennol.

en-gb	Individual cases
cy-gb	Achosion unigol

en-gb	Where individual students contract the virus or are required to self-isolate then providers will need to assess these cases on an individual basis.
cy-gb	Os bydd myfyrwyr unigol yn dal y feirws neu os bydd yn ofynnol iddynt hunanynysu, bydd angen i ddarparwyr asesu’r achosion hyn yn unigol.

en-gb	Providers should notify Welsh Government of any individual cases where students are unable to complete the programme. 
cy-gb	Dylai darparwyr roi gwybod i Lywodraeth Cymru am unrhyw achosion unigol lle nad yw myfyrwyr yn gallu cwblhau’r rhaglen. 

en-gb	Any student that is unable to complete their academic qualification or achieve QTS within the current academic year will need to be assessed on an individual basis.  
cy-gb	Os bydd unrhyw fyfyriwr yn methu â chwblhau ei gymhwyster academaidd neu gael Statws Athro Cymwysedig yn ystod y flwyddyn academaidd gyfredol, bydd angen ei asesu’n unigol.  

en-gb	Admissions Process
cy-gb	Y broses dderbyn

en-gb	Recruitment to the 2020/21 cohort will continue to ensure continuity of provision.
cy-gb	Bydd y gwaith o recriwtio i gohort 2020/21 yn parhau er mwyn sicrhau parhad yn y ddarpariaeth.

en-gb	Welsh Government recognise that the existing process will not be deliverable under the current circumstances and for this cohort a revised process is set out below:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod na fydd modd dilyn y broses gyfredol o dan yr amgylchiadau newydd, ac mae’r broses wedi’i haddasu fel a ganlyn ar gyfer y cohort hwn:

en-gb	Application assessment – as normal
cy-gb	Asesu’r cais – fel arfer

en-gb	 Individual interview – to be undertaken remotely
cy-gb	 Cyfweliad unigol – i’w gynnal o bell

en-gb	Written task – to be undertaken remotely if required.  
cy-gb	Tasg ysgrifenedig – i’w chynnal o bell os bydd angen. 

en-gb	The use of a written task to support interview is at the provider’s discretion.
cy-gb	Mater i’r darparwr fydd penderfynu p’un a yw am ddefnyddio tasg ysgrifenedig i ategu’r cyfweliad.

en-gb	Group interview – the requirement to undertake a group interview is suspended
cy-gb	Cyfweliad grŵp – nid yw’r gofyniad i gynnal cyfweliad grŵp yn orfodol am y tro

en-gb	Literacy and Numeracy tests and Equivalency tests – it is expected that these would take place later in the summer if the situation at that time allows or be undertaken as early as possible in the year of study in 2020/21.  
cy-gb	Profion Llythrennedd a Rhifedd a phrofion Cyfwerthedd – disgwylir i’r rhain gael eu cynnal yn nes ymlaen yn yr haf os bydd y sefyllfa bryd hynny yn caniatáu, neu gael eu cynnal cyn gynted ag y bo modd yn ystod blwyddyn astudio 2020/21. 

en-gb	The GCSE requirements set out in the accreditation criteria currently state that these should be met on entry to a programme.  
cy-gb	Mae’r gofynion TGAU cyfredol yn y meini prawf achredu yn nodi y dylid eu bodloni erbyn i’r myfyriwr ddechrau ar raglen. 

en-gb	In recognition of the exceptional circumstances for admissions to this cohort Welsh Government will waive this entry point requirement if circumstances do not allow for this to be achieved.
cy-gb	Yng ngoleuni’r amgylchiadau eithriadol sy’n wynebu’r cohort hwn, ni fydd Llywodraeth Cymru yn gorfodi’r gofyniad hwn os nad yw’r amgylchiadau yn caniatáu ei gyflawni.

en-gb	Following the above process for admissions ITE providers will have the discretion to offer places on programmes based on interview and written task (if used).  
cy-gb	Gan ddilyn y broses uchod ar gyfer derbyn myfyrwyr, rhoddir y disgresiwn i ddarparwyr AGA gynnig lleoedd ar raglenni ar sail cyfweliad a thasg ysgrifenedig (os defnyddir hynny). 

en-gb	Any offers made must include clear guidance to students that fulfilment of current entry requirements remains and failure to do so may lead to students being withdrawn for programmes.
cy-gb	Rhaid i unrhyw gynigion gynnwys canllawiau clir i’r myfyrwyr yn nodi bod bodloni’r gofynion cyfredol yn parhau i fod yn ddisgwyliedig ac y gallai methu â’u bodloni arwain at golli eu lle ar raglen.

en-gb	Welsh Government will issue further guidance to clarify the length of time and number of attempts that will be available to achieve these requirements.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn darparu canllawiau pellach i egluro faint o amser a sawl cynnig a fydd ar gael er mwyn bodloni’r gofynion hyn.

en-gb	Next steps
cy-gb	Y camau nesaf

en-gb	Welsh Government will continue to monitor the situation on a daily basis in line with advice from Public Health Wales.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fonitro’r sefyllfa bob dydd yn unol â chyngor Iechyd Cyhoeddus Cymru.

en-gb	Further guidance will be issued in line with any changes to advice from the relevant bodies.
cy-gb	Rhoddir canllawiau pellach yn unol ag unrhyw newidiadau yn y cyngor gan y cyrff perthnasol.

en-gb	Welsh Government will continue to work with ITE providers to develop further guidance where required.  
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda darparwyr AGA i ddatblygu canllawiau pellach lle bo angen. 

en-gb	Welsh Government will host weekly meetings with ITE providers to address developments, updates and any emerging issues.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn cynnal cyfarfodydd wythnosol gyda darparwyr AGA er mwyn mynd i’r afael â datblygiadau, diweddariadau ac unrhyw faterion sy’n codi. 

en-gb	Providers must advise Welsh Government immediately of any further issues that arise during this period so that further guidance can be issued.
cy-gb	Rhaid i ddarparwyr roi gwybod i Lywodraeth Cymru ar unwaith am unrhyw faterion pellach sy’n codi yn ystod y cyfnod hwn, fel bod modd cyhoeddi canllawiau.

en-gb	For the very latest advice from Welsh Government, please check gov.wales/coronavirus 
cy-gb	I gael yr wybodaeth ddiweddaraf gan Lywodraeth Cymru, ewch i https://llyw.cymru/coronafeirws 

en-gb	Guidance for Landlords and Managing Agents in the Private Rented Sector on Coronavirus - COVID-19
cy-gb	Canllawiau i Landlordiaid ac Asiantiaid Rheoli yn y Sector Rhentu Preifat ynghylch y Coronafeirws - COVID-19

en-gb	Please note that as this situation is rapidly evolving. Please check the gov.uk  webpage for announcements.
cy-gb	Gan fod y sefyllfa hon yn newid yn gyflym ac yn cael ei llywio gan Lywodraeth y DU, cofiwch edrych ar we-dudalen gov.uk  i weld unrhyw gyhoeddiadau.  

en-gb	The latest Public Health Wales guidance relating to Covid-19 can be found here: 
cy-gb	Mae tudalen Coronafeirws Iechyd Cyhoeddus Cymru yn rhoi datganiad dyddiol am 12pm:  

en-gb	https://phw.nhs.wales/topics/latest-information-on-novel-coronavirus-covid-19/
cy-gb	https://covid19-phwstatement.nhs.wales/

en-gb	Further information can be found on:
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar: 

en-gb	Welsh Government Coronavirus page s  and NHS Direct Wales symptom checker page . 
cy-gb	dudalennau Coronafeirws Llywodraeth Cymru  a thudalen gwirio symptomau Galw Iechyd Cymru . 

en-gb	This guidance document is designed to provide specific guidance for landlords and managing agents in the private rented sector across Wales.
cy-gb	Nod y canllawiau hyn yw darparu cyfarwyddyd penodol i landlordiaid ac asiantiaid rheoli ledled Cymru. 

en-gb	This document will be updated regularly as further information, guidance and support is made available. 
cy-gb	Caiff y ddogfen hon ei diweddaru’n rheolaidd wrth i fwy o wybodaeth, canllawiau a chymorth ddod i’r amlwg. 

en-gb	Stay at Home 
cy-gb	Aros gartref 

en-gb	The latest advice is to stay at home, and only leave the house for essential reasons including to: 
cy-gb	Y cyngor diweddaraf yw aros gartref, a pheidio â gadael y tŷ ond am resymau hanfodol yn unig. 

en-gb	only go outside for food, exercise, health reasons or essential work
cy-gb	Peidiwch â mynd allan heblaw i brynu bwyd, i wneud ymarfer corff, am resymau iechyd neu i wneud gwaith hanfodol

en-gb	stay 2 metres (6ft) away from other people
cy-gb	Arhoswch 2 fetr (6 tr) i ffwrdd oddi wrth bobl eraill

en-gb	wash your hands as soon as you get home
cy-gb	Golchwch eich dwylo cyn gynted ag y byddwch yn cyrraedd adref

en-gb	Anyone can spread the virus.
cy-gb	Gall unrhyw un ledaenu’r feirws.

en-gb	Full guidance on staying at home and away from others can be found here.
cy-gb	Mae canllawiau llawn ar aros gartref ac i ffwrdd oddi wrth eraill i’w gweld yma . 

en-gb	Self-isolating  
cy-gb	Hunanynysu 

en-gb	Alongside adhering to the most current public health guidance , it is important to consider contingency plans for supporting your tenants. 
cy-gb	Yn ogystal â dilyn y canllawiau iechyd cyhoeddus diweddaraf , mae’n bwysig ystyried cynlluniau wrth gefn i gefnogi eich tenantiaid.

en-gb	If you yourself have to self-isolate, then you will need to ensure that tenants are made aware of alternative arrangements to get in contact with you through email, telephone or by text message or, where this isn’t possible, through a family or friend.
cy-gb	Os oes rhaid ichi hunanynysu, bydd angen ichi sicrhau bod eich tenantiaid yn gwybod sut i gysylltu â chi, ee drwy e-bost, ar y ffôn neu drwy neges destun, neu os nad yw hyn yn bosibl, drwy aelod o’r teulu neu ffrind.

en-gb	If you have tenants who are older, or if you are aware of a tenant with an underlying health condition, we would recommend contacting them by phone, email or text message to establish how they are managing, whether they are affected, and whether they are self-isolating. 
cy-gb	Os oes gennych denantiaid sy’n hŷn, neu os ydych yn ymwybodol bod gan denant gyflwr iechyd hirdymor, rydym yn argymell eich bod yn cysylltu â nhw drwy ffonio, anfon e-bost neu neges destun i holi sut maent yn ymdopi, p’un a yw’r feirws wedi effeithio arnynt, a ph’un a ydynt yn hunanynysu.

en-gb	If a tenant requires hospitalisation for COVID-19, the property should be thoroughly cleaned in line with current guidance which can be found here . 
cy-gb	Os bydd angen i denant fynd i’r ysbyty o achos COVID-19, dylid glanhau’r eiddo yn drylwyr yn unol â’r canllawiau a nodir yma.

en-gb	Visiting properties 
cy-gb	Ymweld ag eiddo 

en-gb	However, any non-urgent visits to properties should be postponed – this includes property viewings, cleaning services, non-urgent repairs and/or maintenance which do not present an urgent health and safety issue. 
cy-gb	Dylid gohirio unrhyw ymweliadau ag eiddo nad oes brys amdanynt – mae hyn yn cynnwys dangos yr eiddo i denantiaid newydd neu brynwr a gwaith atgyweirio a/neu gynnal a chadw nad oes brys amdano. 

en-gb	Where urgent access is required to the property, if you have to visit a property and/or someone has to visit the property on your behalf, we recommend checking with the tenant to understand whether they are self-isolating and follow the medical advice provided. 
cy-gb	Os bydd angen mynediad ar frys i’r eiddo, os bydd rhaid ichi ymweld ag eiddo a/neu fod rhaid i rywun ymweld â’r eiddo ar eich rhan, rydym yn argymell y dylech gysylltu â’r tenant er mwyn cael gwybod p’un a yw’n hunanynysu a dilyn y cyngor meddygol a roddwyd.

en-gb	We understand that for some people self-isolation can be boring or frustrating.  
cy-gb	Rydym yn deall y gall hunanynysu fod yn ddiflas neu’n rhwystredig i rai. 

en-gb	Mood and feelings may be affected resulting in individuals feeling low, worried or have problems sleeping.  
cy-gb	Efallai y bydd yn effeithio ar eich hwyl a’ch teimladau, a gallech fynd i deimlo’n isel, yn bryderus neu gael trafferth cysgu.  

en-gb	Welsh Text 
cy-gb	Welsh Text 

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	What resources will be available for learners now face to face teaching has ceased?  
cy-gb	Pa adnoddau a fydd ar gael i ddysgwyr, gan fod addysgu wyneb yn wyneb wedi dod i ben? 

en-gb	What approach will institutions take to allowing learners to resume study after the pandemic?
cy-gb	Sut y bydd sefydliadau yn gweithredu i gynorthwyo dysgwyr i ailgychwyn astudio ar ôl y pandemig?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	Welsh Government is aware that while face-to-face teaching has ceased for the time being, colleges and universities are moving to online delivery wherever this is possible.   
cy-gb	Er bod addysgu wyneb yn wyneb wedi dod i ben am y tro, mae Llywodraeth Cymru yn ymwybodol bod colegau a phrifysgolion yn symud i addysgu ar-lein lle bynnag y bo hynny'n bosibl. 

en-gb	Welsh Government is working with Jisc to help support the further development of online learning resources where needed.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydweithio â JISC i helpu i gefnogi’r gwaith o ddatblygu adnoddau dysgu ar-lein ymhellach lle bo angen.

en-gb	As the individual approaches taken by learning providers will vary, learners should speak to their provider about their specific course. 
cy-gb	Gan y bydd y dulliau gweithredu yn amrywio o’r naill ddarparwr dysgu i’r llall, dylai'r dysgwyr siarad â'u darparwr am eu cwrs penodol nhw. 

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	What support will be available for learners who don't have access to computers at home? 
cy-gb	Pa gymorth fydd ar gael i ddysgwyr nad oes ganddynt fynediad at gyfrifiaduron gartref?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	We understand that each institution is taking action to ensure all learners can access e-learning, for example through loaning laptops to learners who do not have facilities at home.  
cy-gb	 Rydym yn deall bod  pob sefydliad yn cymryd camau i sicrhau bod pob dysgwr yn gallu manteisio ar e-ddysgu, er enghraifft drwy roi benthyg gliniaduron i ddysgwyr nad oes ganddynt gyfleusterau yn y cartref.  

en-gb	Learners should be able to get further information from their learning provider.
cy-gb	Dylai dysgwyr allu cael mwy o wybodaeth gan eu darparwr dysgu.

en-gb	We have asked learning providers to prioritise learner wellbeing and to provide support and updates remotely, wherever possible, through phone, email and online methods.
cy-gb	Rydym wedi gofyn i ddarparwyr dysgu flaenoriaethu lles dysgwyr a darparu cymorth a diweddariadau o bell, lle bynnag y bo modd, dros y ffôn, e-bost ac ar-lein.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	Some learners would have been due to start in spring 2020. 
cy-gb	Byddai rhai dysgwyr wedi dechrau cwrs yn nhymor y gwanwyn 2020. 

en-gb	What will happen with their courses? 
cy-gb	Beth fydd yn digwydd i’r rheini? 

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	Each institution is responsible for making arrangements for those learners who were due to start courses shortly. 
cy-gb	Mae pob sefydliad yn gyfrifol am wneud trefniadau ar gyfer y dysgwyr hynny a oedd yn dechrau cyrsiau cyn bo hir. 

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	Have institutions attempted to identify learners whose own health, or the health of their dependents, may require special consideration when assessing risk and adapting procedures particularly as they will no longer physically attend? 
cy-gb	A yw sefydliadau wedi ceisio nodi pa ddysgwyr y gallai fod angen rhoi ystyriaeth arbennig iddynt oherwydd eu hiechyd eu hunain, neu iechyd eu dibynyddion, wrth asesu risg ac addasu gweithdrefnau, yn enwedig gan na fyddant yn mynychu’r sefydliad yn gorfforol mwyach?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	Institutions are aware of their duty of care to, and pastoral support for, learners, and are prioritising support for vulnerable learners.  
cy-gb	Mae sefydliadau'n ymwybodol o'u dyletswydd gofal at ddysgwyr, a'u dyletswydd i roi cefnogaeth fugeiliol iddynt, ac maent yn blaenoriaethu cymorth i ddysgwyr sy'n fregus.  

en-gb	Colleges and universities have student services teams who are leading on this, and who should be the first port of call for further information.
cy-gb	Mae gan golegau a phrifysgolion dimau gwasanaethau myfyrwyr sy'n arwain ar hyn, a dyma’r timau y dylid cysylltu â nhw gyntaf i gael rhagor o wybodaeth.

en-gb	In addition, the Welsh Government is reviewing its student support policies to ensure that higher education students, particularly international students, are properly supported during this time. 
cy-gb	Hefyd, mae Llywodraeth Cymru yn adolygu ei pholisïau cymorth i fyfyrwyr i sicrhau bod myfyrwyr addysg uwch, yn enwedig myfyrwyr rhyngwladol, yn cael cymorth priodol yn ystod y cyfnod hwn. 

en-gb	The Welsh Government is working with the Higher Education Funding Council for Wales and Universities Wales on matters related to student welfare and will review policy accordingly. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda Chyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru a phrifysgolion Cymru ar faterion sy'n ymwneud â lles myfyrwyr a bydd yn adolygu polisïau yn unol â hynny. 

en-gb	We recognise how difficult a time this is for students and that they face unique issues.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod hwn yn gyfnod anodd i fyfyrwyr a'u bod yn wynebu problemau unigryw.

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	What is being done to support learners’ welfare and mental health in post-16 learning? 
cy-gb	Beth sy'n cael ei wneud i gefnogi lles ac iechyd meddwl dysgwyr addysg ôl-16? 

en-gb	Is there a role for additional government funding/ direction to do this?
cy-gb	A oes rôl i gyllid/cyfarwyddyd ychwanegol gan y Llywodraeth i wneud hyn?

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	Please see above.  
cy-gb	Gweler uchod.  

en-gb	Institutions have effective process and procedures to care for the wellbeing of learners, and are providing online support wherever possible.  
cy-gb	Mae gan sefydliadau broses a gweithdrefnau effeithiol i ofalu am les dysgwyr, ac maent yn darparu cymorth ar-lein lle bynnag y bo modd.  

en-gb	We have also asked them to ensure that ‘keeping in touch’ arrangements are in place to help learners through periods of isolation and social distancing, including for work-based learners whose employers have shut down.
cy-gb	Rydym hefyd wedi gofyn iddynt sicrhau bod trefniadau 'cadw mewn cysylltiad' ar waith i helpu dysgwyr drwy gyfnodau o hunanynysu ac ymbellhau cymdeithasol, gan gynnwys dysgwyr seiliedig ar waith y mae eu cyflogwyr wedi cau eu gweithle dros dro.

en-gb	Both the further and higher education sectors have funding to support mental health in 2020-21, and this can be used to help support learner resilience and wellbeing during the current period of remote learning and social isolation.
cy-gb	Mae gan y sectorau addysg bellach ac uwch gyllid i gefnogi iechyd meddwl yn 2020-21, a gellir defnyddio hwn i helpu i feithrin gwydnwch a lles dysgwyr yn ystod y cyfnod presennol o ddysgu o bell ac ymbellhau cymdeithasol .

en-gb	Q: 
cy-gb	C: 

en-gb	There is a need to support healthcare professional learners, what precautions or actions should these learners be taking? 
cy-gb	Mae angen cefnogi dysgwyr proffesiynol ym maes gofal iechyd, pa ragofalon neu gamau y dylai'r dysgwyr hyn eu cymryd? 

en-gb	A: 
cy-gb	A: 

en-gb	Each institution is responsible for arranging placements and the welfare of staff and student is their key priority. 
cy-gb	Mae pob sefydliad yn gyfrifol am drefnu lleoliadau a lles staff a myfyrwyr yw eu prif flaenoriaeth. 