en-gb	Press and communications work should take place only once Assembly Members have been notified of the Bill by way of the Written Statement, in line with paragraph 7.9 of the Ministerial Code.  
cy-gb	Ni ddylai gwaith y wasg a chyfathrebu ddechrau cyn y bydd Aelodau’r Cynulliad wedi cael eu hysbysu ynghylch y Bil drwy Ddatganiad Ysgrifenedig, yn unol â pharagraff 7.9 o God y Gweinidogion. 

en-gb	Because the Written Statement can only be issued when the Bill has been laid, and the time of laying can vary, it is not possible to be definitive as to when press and communications work can take place.
cy-gb	Nid oes modd dweud yn bendant pryd y gellir gwneud gwaith y wasg a chyfathrebu oherwydd bydd amser gosod Bil yn amrywio, ac ni ellir cyhoeddi’r Datganiad Ysgrifenedig cyn i Fil gael ei osod.

en-gb	Legislative Statement 
cy-gb	Datganiad Deddfwriaethol 

en-gb	It is usual for the Lead Minister of the Bill to deliver an Oral Statement at the first meeting of Plenary after the Bill has been introduced.  
cy-gb	Mae’n arferol i’r Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil wneud Datganiad Llafar yn y Cyfarfod Llawn cyntaf ar ôl i’r Bil gael ei gyflwyno.  

en-gb	For a Government Bill laid on a Monday, this would mean the following day (Tuesday afternoon).
cy-gb	Yn achos Bil Llywodraeth a osodir ar ddydd Llun, byddai hynny’n golygu’r diwrnod canlynol, sef prynhawn dydd Mawrth.

en-gb	LPGU will ensure appropriate time (usually 60 minutes) is available in the Plenary programme for the Oral Statement.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn sicrhau bod amser priodol (tua 60 munud fel arfer) ar gael yn rhaglen y Cyfarfod Llawn ar gyfer y Datganiad Llafar. 

en-gb	A 60-minute statement and discussion will mean the Minister will have about 10 minutes of speaking time.  
cy-gb	Bydd datganiad a thrafodaeth 60 munud yn golygu y bydd gan y Gweinidog tua 10 munud o amser siarad. 

en-gb	The remaining 50 minutes will be used by Assembly Members to comment on the statement and ask the Minister questions about what the Bill does and does not include.  
cy-gb	Bydd y 50 munud sy’n weddill yn cael ei ddefnyddio gan Aelodau’r Cynulliad i wneud sylwadau ar y datganiad a holi’r Gweinidog ynghylch yr hyn sydd wedi ei gynnwys a heb ei gynnwys yn y Bil. 

en-gb	As such appropriate briefing and lines to take should be prepared for the Minister to support this.
cy-gb	I baratoi ar gyfer hynny, dylid rhoi digon o wybodaeth i’r Gweinidog ac egluro pa drywydd y dylid ei ddilyn.

en-gb	When the Oral Statement is delivered, Cabinet, Plenary and Committee Secretariat will issue a copy of the statement to all Assembly Members via the Leader of the House.  
cy-gb	Pan fydd Datganiad Llafar yn cael ei wneud, bydd Ysgrifenyddiaeth y Cabinet, y Cyfarfod Llawn a'r Pwyllgorau yn rhannu copïau o’r datganiad â phob Aelod Cynulliad drwy Arweinydd y Tŷ. 

en-gb	It is usual for the statement not to exceed 1,000 words.  
cy-gb	Fel arfer, ni fydd y datganiad yn fwy na 1,000 o eiriau. 

en-gb	Most Ministers will deliver the Statement in English and a Welsh translation would not therefore be required.  
cy-gb	Bydd y rhan fwyaf o’r Gweinidogion yn gwneud y Datganiad yn Saesneg, ac felly ni fydd angen cyfieithiad Cymraeg. 

en-gb	However, you will need to consult Private Office beforehand as some Ministers may choose to deliver the Statement, or part of it, in Welsh.  
cy-gb	Fodd bynnag, dylech ymgynghori â Swyddfa Breifat y Gweinidog ymlaen llaw, oherwydd gall rhai Gweinidogion ddewis wneud y Datganiad, neu ran ohono, yn Gymraeg. 

en-gb	If this is the case, the Statement will need to be translated, as both versions need to be provided to the Assembly.  
cy-gb	Mewn achos o’r fath, bydd angen cyfieithu’r Datganiad, gan y bydd angen darparu’r ddwy fersiwn i’r Cynulliad. 

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will provide it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithiad, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn ei ddarparu.

en-gb	It is important to remember that any documents not already in the public domain referred to during the Oral Statement must be supplied to Assembly Members in advance of the statement being delivered.  
cy-gb	Mae’n bwysig cofio y bydd rhaid darparu unrhyw ddogfennau, nad ydynt eisoes yn gyhoeddus, ac y cyfeirir atynt yn ystod y Datganiad Llafar, i Aelodau’r Cynulliad cyn i’r Datganiad gael ei wneud. 

en-gb	The Bill and the Explanatory Memorandum will have already been provided, and are considered to be in the public domain once they have been laid.
cy-gb	Bydd y Bil a’r Memorandwm Esboniadol wedi eu darparu eisoes, ac ystyrir eu bod yn ddogfennau cyhoeddus unwaith y byddant wedi eu gosod.

en-gb	Careful attention should be paid by the Bill team to the statement and debate on the day, so as to:
cy-gb	Dylai tîm y Bil roi sylw manwl i’r datganiad a’r ddadl ar y diwrnod, er mwyn:

en-gb	respond to any Ministerial commitments (for example, the Minister may wish to write to a Member, or meet with them); 
cy-gb	ymateb i unrhyw ymrwymiadau a wneir gan y Gweinidog (er enghraifft, efallai y bydd y Gweinidog yn dymuno ysgrifennu at Aelod, neu gyfarfod ag Aelod); 

en-gb	identify the areas in the Bill of particular interest to Members (which can influence how the responsible Committee at Stage 1 considers the Bill); and
cy-gb	nodi meysydd yn y Bil sydd o ddiddordeb arbennig i Aelodau (gall hyn ddylanwadu ar y modd y bydd y Pwyllgor Cyfrifol yn ystyried y Bil yng Nghyfnod 1);

en-gb	identify any misunderstandings about the Bill, the Explanatory Memorandum, the financial implications or the policy, which can then be taken into account in the Communications Strategy (as necessary) or addressed through other means, such as correspondence.
cy-gb	nodi unrhyw gamddealltwriaethau yn ymwneud â’r Bil, y Memorandwm Esboniadol, y goblygiadau ariannol neu’r polisi, y gellir eu hystyried wedyn yn y Strategaeth Gyfathrebu (yn ôl yr angen), neu roi sylw iddynt mewn ffordd arall, megis mewn gohebiaeth.

en-gb	Chapter 15 – Assembly scrutiny 
cy-gb	Pennod 15 – Craffu gan y Cynulliad 

en-gb	This Chapter provides detailed guidance on the process of Assembly consideration of a Bill, once it has been introduced, and includes information on the key activities and considerations which Bill teams will need to follow during this period.  
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau manwl ar broses y Cynulliad ar gyfer ystyried Bil, unwaith y bydd y Bil wedi ei gyflwyno, ac mae’n cynnwys gwybodaeth am y gweithgareddau a’r ystyriaethau allweddol y bydd angen i’r timau Bil eu dilyn yn ystod y cyfnod hwn.  

en-gb	Although this is primarily written to guide Bill teams working on Government Bills, it will still be relevant to those working on non-Government Bills who will also wish to read Chapter 19. 
cy-gb	Er mai fel canllaw i dimau Bil sy’n gweithio ar Filiau’r Llywodraeth yr ysgrifennwyd y Bennod hon yn bennaf, bydd yn berthnasol hefyd i’r rheini sy’n gweithio ar Filiau Anllywodraethol, y dylent hefyd ddarllen Pennod 19. 

en-gb	Amongst other matters this Chapter covers: 
cy-gb	Ymhlith materion eraill, mae’r Bennod hon yn ystyried: 

en-gb	the timetable for Assembly consideration; 
cy-gb	yr amserlen ar gyfer ystyriaeth gan y Cynulliad; 

en-gb	Stage 1; 
cy-gb	Cyfnod 1; 

en-gb	Financial Resolution; 
cy-gb	Penderfyniad Ariannol; 

en-gb	amendments to a Bill; 
cy-gb	diwygiadau i Fil; 

en-gb	Stage 2; 
cy-gb	Cyfnod 2; 

en-gb	speaking notes for the amending stages; 
cy-gb	nodiadau annerch ar gyfer y cyfnodau diwygio; 

en-gb	Stage 3, including further Stage 3; 
cy-gb	Cyfnod 3, gan gynnwys Cyfnod 3 pellach; 

en-gb	Report Stage, including further Report Stage; 
cy-gb	Cyfnod Adrodd, gan gynnwys Cyfnod Adrodd pellach; 

en-gb	Stage 4; 
cy-gb	Cyfnod 4; 

en-gb	revisions to the Explanatory Memorandum; 
cy-gb	diwygiadau i’r Memorandwm Esboniadol; 

en-gb	Queen and Duke of Cornwall consent; and 
cy-gb	Cydsyniad y Frenhines a Dug Cernyw; 

en-gb	fall, rejection or withdrawal of a Bill. 
cy-gb	Bil yn methu, yn cael ei wrthod, neu’n cael ei dynnu’n ôl. 

en-gb	Timetable for Assembly consideration 
cy-gb	Amserlen ar gyfer ystyriaeth gan y Cynulliad 

en-gb	The indicative timetable for the consideration of a Government Bill by the Assembly is developed by the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU)  and takes account of the Bill team’s requirements for Royal Assent, the Act coming into force, other government business and other legislative commitments.
cy-gb	Datblygwyd yr amserlen ddangosol ar gyfer ystyriaeth y Cynulliad o Filiau’r Llywodraeth gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant  ac mae’r amserlen yn ystyried gofynion tîm y Bil mewn cysylltiad â Chydsyniad Brenhinol, y Ddeddf yn dod i rym, busnes arall y Llywodraeth ac ymrwymiadau deddfwriaethol eraill.

en-gb	 The indicative timetable for non-Government Bills is developed by the Assembly Commission.
cy-gb	 Datblygwyd yr amserlen ddangosol ar gyfer Biliau Anllywodraethol gan Gomisiwn y Cynulliad

en-gb	The final timetable for consideration will be set by the Assembly’s Business Committee, who are required under Standing Order 26.7 to establish and publish a timetable for the consideration of the Bill (except for any Stages in Plenary).
cy-gb	Pennir yr amserlen derfynol ar gyfer ystyried Biliau gan Bwyllgor Busnes y Cynulliad, y mae’n ofynnol iddynt o dan Reol Sefydlog 26.7 bennu a chyhoeddi amserlen ar gyfer yr ystyriaeth o’r Bil (ac eithrio unrhyw Gyfnodau yn y Cyfarfod Llawn).

en-gb	LPGU will inform the Bill team when the timetable has been set by Business Committee.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i dîm y Bil pan fydd yr amserlen wedi ei phennu gan y Pwyllgor Busnes.

en-gb	 The dates and times for consideration of Government Bills in Plenary are set by the Government; these usually take place on a Tuesday afternoon.
cy-gb	 Pennir y dyddiadau a’r amseroedd ar gyfer ystyried Biliau’r Llywodraeth yn y Cyfarfod Llawn gan y Llywodraeth; mae hyn yn digwydd ar brynhawn dydd Mawrth fel arfer.

en-gb	Agreement to the timetable
cy-gb	Cytuno ar yr amserlen

en-gb	LPGU will prepare a timetable for the Minister with responsibility for Government Business to take to Business Committee.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi amserlen er mwyn i’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth ei rhoi gerbron y Pwyllgor Busnes.

en-gb	Business Committee usually meets on a Tuesday morning in sitting weeks.  
cy-gb	Bydd y Pwyllgor Busnes yn cyfarfod fel arfer ar fore dydd Mawrth yn ystod wythnosau eistedd. 

en-gb	The timetable will normally be agreed by the Business Committee two sitting weeks before introduction, after consultation with the likely responsible Committee (see below).
cy-gb	Bydd yr amserlen fel arfer wedi ei chytuno gan y Pwyllgor Busnes ddwy wythnos eistedd cyn cyflwyno, ar ôl ymgynghori â’r Pwyllgor Cyfrifol tebygol (gweler isod).

en-gb	 The Member in charge of a non-Government Bill will propose the timetable to Business Committee.
cy-gb	 Yr Aelod sy’n gyfrifol am Fil Anllywodraethol fydd yn cynnig yr amserlen i’r Pwyllgor Busnes.

en-gb	The timetable set by Business Committee is at a relatively high level, and the actual dates and times for proceedings are set by the Committee Clerks in discussion with LPGU.  
cy-gb	Bydd yr amserlen a bennir gan y Pwyllgor Busnes yn un a grëir ar lefel gymharol uchel, a phennir dyddiadau ac amseroedd gwirioneddol y trafodion gan Glercod y Pwyllgor ar ôl trafod gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant. 

en-gb	LPGU will ensure the Bill team are notified of this information as and when it becomes available.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn sicrhau bod tîm y Bil yn cael ei hysbysu o’r wybodaeth honno cyn gynted ag y bydd ar gael.

en-gb	Changes to the timetable
cy-gb	Newidiadau i’r amserlen

en-gb	Once set by Business Committee, the timetable can be changed for periods of non-Plenary consideration (i.e. Committee consideration and proceedings), but such a change would require the agreement of the Business Committee.  
cy-gb	Wedi i’r amserlen gael ei phennu gan y Pwyllgor Busnes, gellir ei newid ar gyfer cyfnodau o ystyriaeth y tu allan i’r Cyfarfod Llawn (ystyriaethau a thrafodiadau Pwyllgor), ond byddai angen cytundeb y Pwyllgor Busnes i wneud hynny. 

en-gb	It can also change in relation to Plenary consideration and proceedings, but this would be a matter for the Government in discussion with the Assembly Commission.  
cy-gb	Gall yr amserlen hefyd newid ar gyfer ystyriaeth a thrafodion y Cyfarfod Llawn, ond byddai hynny’n fater i’r Llywodraeth i’w drafod â Chomisiwn y Cynulliad.  

en-gb	The responsible Committee can propose changes to the timetable, for example if they wish to increase the time allocated to Stage 1 consideration in light of emerging evidence from stakeholders.  
cy-gb	Gall y Pwyllgor Cyfrifol gynnig newidiadau i’r amserlen, er enghraifft pe baent yn dymuno cynyddu’r amser a neilltuwyd ar gyfer ystyriaeth Cyfnod 1 yn sgil tystiolaeth a ddaw i’r amlwg gan randdeiliaid. 

en-gb	Changes can also be proposed by the Government, but it should not be assumed that Business Committee will agree to such a change, and the handling implications of the Government requesting a change to a timetable it originally proposed should be assessed and understood.  
cy-gb	Caiff y Llywodraeth hefyd gynnig newidiadau, ond ni ddylid rhagdybio y bydd y Pwyllgor Busnes yn cytuno i newid o’r fath, a byddai’n rhaid asesu a deall y goblygiadau ymarferol pe byddai’r Llywodraeth yn gwneud cais i newid amserlen a gynigiwyd yn wreiddiol gan y Llywodraeth ei hun. 

en-gb	The Minister with responsibility for Government Business will propose changes which need to go to Business Committee,  and will need to be engaged in discussions about all timetable changes once the Bill has been introduced.  
cy-gb	Bydd y Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth yn cynnig newidiadau y bydd angen eu rhoi gerbron y Pwyllgor Busnes  a bydd angen i’r Gweinidog hwnnw ymuno hefyd mewn trafodaethau ynghylch pob newid i’r amserlen pan fydd y Bil wedi cael ei gyflwyno. 

en-gb	Bill teams should raise any potential need for a change of timetable with LPGU at the earliest opportunity, as LPGU will take forward discussions on this with the Commission and relevant Ministers, including the First Minister.
cy-gb	Dylai timau Bil godi unrhyw bosibilrwydd y bydd angen newid yr amserlen gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant cyn gynted â phosibl, oherwydd bydd yr Uned yn cynnal trafodaethau am hyn gyda’r Comisiwn a’r Gweinidogion perthnasol, gan gynnwys y Prif Weinidog.

en-gb	 The Member in charge of a non-Government Bill may propose any changes to the timetable, but it is also open to the Government (through the Minister with responsibility for Government Business) to propose changes.
cy-gb	 Caiff yr Aelod sy’n gyfrifol am Fil Anllywodraethol gynnig unrhyw newidiadau yn yr amserlen, ond mae’n agored hefyd i’r Llywodraeth gynnig newidiadau (drwy’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth).

en-gb	Assembly website 
cy-gb	Gwefan y Cynulliad 

en-gb	Once a Bill has been introduced the Legislation Office (in the Assembly Commission) will update the Assembly’s website with information and all the documents relating to the Bill.  
cy-gb	Unwaith y bydd Bil wedi ei gyflwyno, bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn diweddaru gwefan y Cynulliad â’r wybodaeth a’r holl ddogfennau sy’n gysylltiedig â’r Bil.  

en-gb	Each Bill will have its own webpage.
cy-gb	Bydd gan bob Bil ei dudalen we ei hun.

en-gb	 Information on the progress of Bills introduced to the Assembly can be found at: 
cy-gb	 Gellir gweld gwybodaeth am hynt Biliau a gyflwynwyd i’r Cynulliad yn: 

en-gb	http://www.assemblywales.org/en/bus-home/bus-legislation/bus-legislation-progress-bills/Pages/bus-legislation-progress-bills.aspx
cy-gb	http://www.cynulliad.cymru/cy/bus-home/bus-legislation/bus-legislation-progress-bills/Pages/bus-legislation-progress-bills.aspx

en-gb	Where a link to the Bill or Explanatory Memorandum is required in correspondence or Written Ministerial Statements, the link should be to the Assembly webpage for the Bill (rather than the Assembly’s “Documents Laid” pages).
cy-gb	Pan fydd angen cynnwys dolen i’r Bil neu’r Memorandwm Esboniadol mewn gohebiaeth neu mewn Datganiadau Ysgrifenedig gan Weinidogion, dylai’r ddolen arwain at y dudalen we ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad (yn hytrach nag i dudalennau “Dogfennau a Osodwyd” y Cynulliad).

en-gb	The Welsh Government’s legislation webpages only provide links to the relevant Assembly webpage for the Bill, along with any policy pages where other material to support the Bill, for example impact assessments or case studies, may be published.
cy-gb	Dim ond dolenni i’r dudalen we berthnasol ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad, yn ogystal ag unrhyw dudalennau polisi lle y gellid bod wedi cyhoeddi deunyddiau eraill sy’n cefnogi’r Bil, megis asesiadau effaith neu astudiaethau achos, sydd i’w cael yn yr adran ar ddeddfwriaeth ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	Once the Bill has been passed by the Assembly and gained Royal Assent, links to the Act and Explanatory Notes should be to the relevant page on www.legislation.gov.uk 
cy-gb	Unwaith y bydd y Bil wedi ei basio gan y Cynulliad a chael Cydsyniad Brenhinol, dylai dolenni i’r Ddeddf a’r Nodiadau Esboniadol arwain at y dudalen berthnasol ar http://www.legislation.gov.uk/cy 

en-gb	Correspondence with Committees 
cy-gb	Gohebu â Phwyllgorau 

en-gb	During the passage of the Bill through the Assembly it is likely the Minister will either provide additional written advice to Committees, or be requested to write on a particular matter.  
cy-gb	Yn ystod hynt y Bil drwy’r Cynulliad mae’n debygol y bydd y Gweinidog naill ai’n darparu tystiolaeth ysgrifenedig ychwanegol i Bwyllgorau, neu y gofynnir iddo ysgrifennu ynglŷn â mater penodol.  

en-gb	Bill teams will need to prepare correspondence and written evidence in both English and in Welsh as they are likely to be published to either the Bill’s or the Committee’s webpage where they will become public documents.  
cy-gb	Bydd rhaid i dimau Bil baratoi gohebiaeth a thystiolaeth ysgrifenedig yn Gymraeg ac yn Saesneg, gan fod y dogfennau hynny’n debygol o gael eu cyhoeddi fel dogfennau cyhoeddus, naill ar dudalen we’r Bil neu’r Pwyllgor. 

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will arrange it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithu, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn trefnu hynny.

en-gb	In addition, Bill teams should be aware Ministers should write to Members in both English and Welsh, except when replying to an individual Member who has written in either English or in Welsh.  
cy-gb	Dylai timau Bil wybod hefyd y dylai Gweinidogion ysgrifennu at Aelodau yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac eithrio wrth ateb Aelod unigol sydd wedi ysgrifennu at y Gweinidog naill ai yn Gymraeg neu yn Saesneg. 

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will arrange it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithu, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn trefnu hynny.

en-gb	LPGU will issue correspondence from the Government to the Committee Clerks.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn anfon gohebiaeth oddi wrth y Llywodraeth at y Clercod Pwyllgor. 

en-gb	LPGU will also liaise between Committee staff and Government officials, as required.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd yn ddolen gyswllt, yn ôl yr angen, rhwng staff y Pwyllgorau a swyddogion y Llywodraeth.

en-gb	Stage 1 
cy-gb	Cyfnod 1 

en-gb	This is the first Stage of Assembly consideration, and begins when the Bill is introduced into the Assembly.  
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod cyntaf o ystyriaeth y Cynulliad, ac mae’n dechrau pan gyflwynir y Bil i’r Cynulliad.  

en-gb	It usually involves an examination by a Committee of the general principles of the Bill (which includes policy, intended effect and costs).  
cy-gb	Fel arfer mae’n cynnwys archwiliad gan Bwyllgor o egwyddorion cyffredinol y Bil (gan gynnwys y polisi, yr effaith y bwriedir iddo ei chael a’r costau). 

en-gb	‘Responsible Committee’ consideration
cy-gb	Ystyriaeth gan y ‘Pwyllgor Cyfrifol’

en-gb	The Business Committee must, under Standing Order 26.9, decide whether or not to refer consideration of the general principles of the Bill to a ‘responsible Committee’.  
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor Busnes, o dan Reol Sefydlog 26.9, benderfynu a ddylid atgyfeirio ai peidio yr ystyriaeth o egwyddorion cyffredinol y Bil i ‘Bwyllgor Cyfrifol’. 

en-gb	If such a referral is made the responsible Committee must consider and report on the general principles.
cy-gb	Os gwneir atgyfeiriad o’r fath, bydd rhaid i’r Pwyllgor Cyfrifol ystyried yr egwyddorion cyffredinol ac adrodd arnynt.

en-gb	Stage 1 usually lasts for around 10-12 sitting weeks (subject to recess dates); but Business Committee will set the actual duration.
cy-gb	Mae Cyfnod 1 fel arfer yn para tua 10 -12 wythnos eistedd (yn amodol ar ddyddiadau’r toriadau); ond y Pwyllgor Busnes fydd yn pennu am ba hyd y bydd y Cyfnod yn para mewn gwirionedd.

en-gb	Committees which consider Bills include –
cy-gb	Mae’r Pwyllgorau sy’n ystyried Biliau yn cynnwys y canlynol –

en-gb	Children, Young People and Education Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg

en-gb	Equality, Local Government and Communities Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol

en-gb	Economy, Infrastructure and Skills Committee;
cy-gb	Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau

en-gb	Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Health, Social Care and Sport Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon

en-gb	Culture, Welsh Language and Communications Committee;
cy-gb	Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu

en-gb	External Affairs and Additional Legislation Committee.
cy-gb	Y Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol.

en-gb	However the Constitutional and Legislative Affairs Committee, the Finance Committee and the Public Accounts Committee have also acted as a responsible Committee for Government Bills.  
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol. y Pwyllgor Cyllid a’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus hefyd wedi gweithredu fel Pwyllgor Cyfrifol ar gyfer Biliau’r Llywodraeth.  

en-gb	Committees may also form sub-committees for the purpose of scrutinising a specific Bill. 
cy-gb	Gall Pwyllgorau hefyd ffurfio is-bwyllgorau at ddibenion craffu ar Fil penodol. 

en-gb	A sub-committee of the External Affairs and Additional Legislation Committee was formed to consider the Regulation of Registered Social Landlords (Wales) Bill at Stage 1. 
cy-gb	Ffurfiwyd is-bwyllgor o'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol er mwyn ystyried y Bil Rheoleiddio Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig (Cymru) yng Nghyfnod 1. 

en-gb	The full Committee agreed and published the Stage 1 report and undertook Stage 2 scrutiny.
cy-gb	Fe wnaeth y Pwyllgor llawn gytuno a chyhoeddi adroddiad Cyfnod 1 a chynnal gwaith craffu Cyfnod 2.

en-gb	If the Business Committee decides not to refer consideration of the general principles to a responsible Committee, and has stated the reasons for that decision in accordance with Standing Order 26.10A, the Member in charge may propose that the Assembly agree to the general principles of the Bill.  
cy-gb	Os bydd y Pwyllgor Busnes yn dewis peidio ag atgyfeirio’r ystyriaeth o’r egwyddorion sylfaenol i Bwyllgor Cyfrifol, ac wedi datgan y rhesymau dros y penderfyniad hwnnw yn unol â Rheol Sefydlog 26.10A, caiff yr Aelod Cyfrifol gynnig bod y Cynulliad yn cytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil.  

en-gb	Such agreement would be sought in the ‘general principles debate’ (see below).  
cy-gb	Ceisir cytundeb o’r fath yn y ‘ddadl ar egwyddorion cyffredinol’ (gweler isod). 

en-gb	See also guidance on ‘fast track’ and ‘emergency’ Bills in Chapter 16.
cy-gb	Gweler hefyd y canllawiau ar Filiau ‘llwybr carlam’ a Biliau ‘brys’ ym Mhennod 16.

en-gb	There are occasions when more than one Committee may have an interest in a Bill – for example, in the Fourth Assembly the Social Services and Well-being (Wales) Bill made provision in respect of both adults and children.  
cy-gb	Ar adegau gallai fod gan fwy nag un Pwyllgor fuddiant mewn Bil – er enghraifft, yn ystod y Pedwerydd Cynulliad roedd y Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) yn gwneud darpariaeth mewn perthynas ag oedolion yn ogystal â phlant. 

en-gb	The responsible Committee for that Bill was the then Health and Social Care Committee, but the then Children and Young People Committee was also interested in the Bill and its provisions from the perspective of how children and young people were affected by it.  
cy-gb	Y Pwyllgor Cyfrifol ar gyfer y Bil hwnnw oedd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol fel ag yr oedd, ond roedd gan y Pwyllgor Plant a Phobl Ifanc fel ag yr oedd hefyd fuddiant yn y Bil a’i ddarpariaethau o ran yr effaith ar blant a phobl ifanc. 

en-gb	In cases such as this the Business Committee will still name only one Committee to be the responsible Committee, but this does not prevent other Committees considering the Bill during the same period of time set for the responsible Committee’s deliberations.  
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, un Pwyllgor yn unig a fydd yn cael ei enwi o hyd gan y Pwyllgor Busnes yn Bwyllgor cyfrifol, ond ni fydd hyn yn rhwystro Pwyllgorau eraill rhag ystyried y Bil yn ystod yr un cyfnod o amser a bennwyd ar gyfer ystyriaeth y Pwyllgor Cyfrifol. 

en-gb	The other Committee(s) may request the Member in charge and other stakeholders to give evidence to them.  
cy-gb	Caiff y Pwyllgor arall, neu’r Pwyllgorau eraill, ofyn i’r Aelod Cyfrifol ac i randdeiliaid eraill roi tystiolaeth iddynt. 

en-gb	The other Committee(s) may produce a report, or may write to the responsible Committee with their findings.  
cy-gb	Caiff y Pwyllgorau eraill hefyd baratoi adroddiad, neu ysgrifennu i’r Pwyllgor Cyfrifol i ddatgan eu canfyddiadau. 

en-gb	Where there is more than one Committee considering the Bill, the Bill team should be aware that:
cy-gb	Pan fo mwy nag un Pwyllgor yn ystyried y Bil, dylai tîm y Bil fod yn ymwybodol o’r hyn a ganlyn:

en-gb	Committee meetings may be held close to one another, and apart from the need to provide multiple briefing packs and lines for the Minister, this will also mean that the evidence of one Committee could be taken into account in the questions posed by another Committee; and
cy-gb	ceir cynnal cyfarfodydd Pwyllgor gael yn agos at ei gilydd ac, ar wahân i’r angen i ddarparu amrywiol becynnau gwybodaeth a thrywydd i’w dilyn ar gyfer y Gweinidog, bydd hyn hefyd yn golygu y gellid ystyried tystiolaeth gan un Pwyllgor yn y cwestiynau a ofynnir gan Bwyllgor arall; 

en-gb	Members sitting on one Committee may also sit on the other Committee, and may therefore continue asking questions on themes already discussed or highlight differences in views between the two Committees.
cy-gb	caiff aelod sy’n eistedd ar un Pwyllgor eistedd  ar y Pwyllgor arall hefyd, ac felly gall barhau i ofyn cwestiynau ar themâu a drafodwyd eisoes, neu amlygu gwahaniaethau barn rhwng y ddau Bwyllgor.

en-gb	Approach of the responsible Committee  to stakeholder evidence
cy-gb	Dull y Pwyllgor Cyfrifol o ymdrin â thystiolaeth rhanddeiliaid 

en-gb	To be able to consider and report on the general principles of the Bill, it is usual for the responsible Committee to consider – 
cy-gb	Er mwyn ystyried ac adrodd ar egwyddorion cyffredinol y Bil, mae’n arferol i’r Pwyllgor Cyfrifol ystyried y materion a ganlyn – 

en-gb	the aims and policy objectives of the Bill;
cy-gb	nodau ac amcanion polisi y Bill;

en-gb	whether a legislative approach is necessary to achieve those aims and objectives; and
cy-gb	a oes angen dull deddfwriaethol i gyflawni’r nodau a’r amcanion hynny; 

en-gb	whether the Bill, as drafted, is capable of achieving those aims and objectives.
cy-gb	a oes modd i’r Bil, fel y’i drafftiwyd, gyflawni’r nodau ac amcanion hynny.

en-gb	The responsible Committee will usually take oral and written evidence from key stakeholders in order to inform their considerations.  
cy-gb	Er mwyn llywio ei ystyriaeth, bydd y Pwyllgor Cyfrifol fel arfer yn cymryd tystiolaeth ysgrifenedig ac ar lafar gan randdeiliaid allweddol. 

en-gb	At the beginning of the process of consideration, the responsible Committee will usually issue a letter to stakeholders inviting the submission of written evidence against a number of questions.  
cy-gb	Ar ddechrau’r broses o ystyried, bydd y Pwyllgor Cyfrifol fel arfer yn anfon llythyr at randdeiliaid i’w gwahodd i ddarparu tystiolaeth ysgrifenedig fel ymateb i amryw o gwestiynau. 

en-gb	The consultation questions vary dependent on the subject matter and provisions of the Bill, but may cover matters such as –
cy-gb	Bydd y cwestiynau ymgynghori yn amrywio ac yn dibynnu ar ddeunydd pwnc a darpariaethau’r Bil, ond gallant ymdrin â materion fel –

en-gb	the need for the Bill;
cy-gb	yr angen am y Bil;

en-gb	whether the Bill meets the stated objectives;
cy-gb	a yw’r Bil yn cyflawni’r amcanion a bennwyd;

en-gb	views on particular provisions or parts of the Bill;
cy-gb	safbwyntiau ar ddarpariaethau neu rannau penodol o’r Bil;

en-gb	potential barriers to implementation and whether the Bill addresses these;
cy-gb	rhwystrau posibl a allai atal gweithredu’r Bil ac a yw’r Bil yn mynd i’r afael â’r rhwystrau hynny;

en-gb	how the Bill would affect particular groups (of stakeholders);
cy-gb	sut y byddai’r Bil yn effeithio ar grwpiau penodol (o randdeiliaid);

en-gb	what would have to change in practice for the Bill to work;
cy-gb	beth, yn ymarferol, fyddai’n rhaid ei newid er mwyn i’r Bil weithio;

en-gb	powers to make subordinate legislation;
cy-gb	pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth;

en-gb	financial implications;
cy-gb	goblygiadau ariannol;

en-gb	legislative competence of the Assembly.
cy-gb	cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad.

en-gb	As the written evidence comes in to the responsible Committee it will be published on the Assembly web page for the Bill.  
cy-gb	Wrth i’r dystiolaeth ysgrifenedig gyrraedd y Pwyllgor Cyfrifol, caiff ei chyhoeddi ar dudalen we y Cynulliad ar gyfer y Bil. 

en-gb	Bill teams will need to keep such evidence under review as this will help them to prepare for the Minister’s attendance before the Committee (see below), in identifying potential areas where both the Committee may report on at the end of Stage 1 and where Members may wish to see amendments made to the Bill at the next Stage.
cy-gb	Dylai’r timau Bil barhau i adolygu tystiolaeth o’r fath. Bydd gwneud hynny yn eu helpu i baratoi ar gyfer ymddangosiad y Gweinidog gerbron y Pwyllgor (gweler isod) a nodi’r meysydd posibl y gallai’r Pwyllgor adrodd arnynt ar ddiwedd Cyfnod 1 ac y gallai Aelodau ddymuno gweld gwelliannau’n cael eu gwneud iddynt yn y Bil yn ystod y Cyfnod nesaf.

en-gb	The responsible Committee will also invite selected stakeholders to give oral evidence to them.  
cy-gb	Bydd y Pwyllgor Cyfrifol hefyd yn gwahodd rhanddeiliaid dethol i roi iddynt dystiolaeth lafar. 

en-gb	Again, Bill teams will need to monitor the sessions where evidence is being given by stakeholders.  
cy-gb	Eto, bydd angen i dimau Bil fonitro’r sesiynau y rhoddir tystiolaeth ynddynt gan randdeiliaid. 

en-gb	It is preferable that this is done in person, by sitting in the gallery to the Committee room.  
cy-gb	Y ffordd orau o wneud hynny fyddai drwy bod yn bresennol yn y sesiynau, ac eistedd yn oriel yr ystafell bwyllgora.  

en-gb	This will allow the interaction between Committee members and witnesses to be observed, and provide an immediate indication of the issues being raised.
cy-gb	Bydd hyn yn golygu bod modd arsylwi ar y rhyngweithio rhwng aelodau’r Pwyllgor a’r tystion, a bydd yn amlwg ar unwaith pa faterion a godir.

en-gb	When Bill teams review the written and oral evidence given to the Committee by stakeholders they may identify misunderstandings about the intent or effect of the Bill, the Explanatory Memorandum, the financial implications or the policy.  
cy-gb	Wrth adolygu’r dystiolaeth lafar ac ysgrifenedig a roddir i’r Pwyllgor gan randdeiliaid, bydd modd i dimau Bil ddod i wybod am unrhyw gamddealltwriaeth ynghylch bwriad neu effaith y Bil, y Memorandwm Esboniadol, y goblygiadau ariannol neu’r polisi.  

en-gb	Identifying these will help the Bill team to consider whether the Minister would wish to clarify and place on record the Government’s position on such matters (for example, during his or her evidence session to the Committee – see below), to write to the stakeholder and/or the responsible Committee to explain the Government’s position, or take no further action.  
cy-gb	Bydd cael gwybod am y rhain o gymorth i’r tîm ystyried a fyddai’r Gweinidog yn dymuno egluro a chofnodi safbwynt y Llywodraeth ar faterion o’r fath (er enghraifft, yn ei dystiolaeth ef/ei thystiolaeth hi gerbron sesiwn o’r Pwyllgor – gweler isod), neu ysgrifennu at y rhanddeiliad a/neu i’r Pwyllgor Cyfrifol i esbonio safbwynt y Llywodraeth, ynteu peidio â chymryd camau pellach. 

en-gb	In any case this will be helpful information to take into consideration in the Communications Strategy.
cy-gb	Beth bynnag am hynny, bydd yr wybodaeth a gesglir yn ddefnyddiol i’w hystyried yn y Strategaeth Gyfathrebu.

en-gb	Approach of the responsible Committee to Ministerial evidence
cy-gb	Dull y Pwyllgor Cyfrifol o ymdrin â thystiolaeth y Gweinidog

en-gb	The Minister will be invited to give evidence to the responsible Committee during Stage 1; usually there will be two invitations to attend – one at the beginning of the Committee’s consideration, and again towards the end (usually after the other witnesses have given their evidence).  
cy-gb	Gwahoddir y Gweinidog i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor Cyfrifol yn ystod Cyfnod 1. Fel arfer anfonir dau wahoddiad i’r Gweinidog fod yn bresennol – un ar ddechrau ystyriaeth y Pwyllgor, ac un arall tua’r diwedd (fel arfer, wedi i’r tystion eraill roi eu tystiolaeth). 

en-gb	The dates for attendance will be arranged by LPGU in discussion with the Committee Clerks and the Minister’s Private Office.
cy-gb	Trefnir dyddiadau ar gyfer presenoldeb y Gweinidog gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant drwy drafod gyda’r Clercod Pwyllgor a Swyddfa Breifat y Gweinidog.

en-gb	Because of the time available to the Committee to scrutinise the Bill, particularly when their other work programme is taken into account, there is very little scope for flexibility when setting the dates of the Minister’s attendance, or to change those dates once set.
cy-gb	Yn sgil yr amser sydd ar gael i’r Pwyllgor graffu ar y Bil, ac yn enwedig os ystyrir rhaglen waith arall, ni fydd ganddo lawer o hyblygrwydd wrth bennu’r dyddiadau ar gyfer presenoldeb y Gweinidog, nac i newid y dyddiadau hynny ar ôl eu pennu.

en-gb	It is usual for up to two officials to sit at the Committee table in support of the Minister, with the agreement of the Chair of the Committee.  
cy-gb	Mae’n arferol i hyd at ddau swyddog eistedd wrth fwrdd y Pwyllgor i gynorthwyo’r Gweinidog, gyda chaniatâd Cadeirydd y Pwyllgor. 

en-gb	Usually this will be the lead policy official and the lead subject lawyer, but this is a matter for discussion with the Minister.  
cy-gb	Fel arfer, y swyddog polisi arweiniol a’r cyfreithiwr pwnc arweiniol fydd y ddau swyddog, ond bydd hwn yn fater i’w drafod gyda’r Gweinidog. 

en-gb	Officials may address the Committee when invited to do so by the Minister.
cy-gb	Caiff swyddogion annerch y Pwyllgor pan wahoddir hwy i wneud hynny gan y Gweinidog.

en-gb	If required, LPGU can discuss with the Committee Clerks the potential for more than two officials to support, although the Clerks have indicated this will not normally be possible.  
cy-gb	Pan fo angen, caiff Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant drafod gyda’r Clercod Pwyllgor y posibilrwydd o gael mwy na dau swyddog i gefnogi, er bod y Clercod wedi mynegi na fydd hynny’n bosibl fel arfer. 

en-gb	However, it is more likely to be possible for additional officials to sit behind the Minister during the Committee session, which would allow for notes to be passed forward should this be necessary.  
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n fwy tebygol o fod yn bosibl i ragor o swyddogion eistedd y tu ôl i’r Gweinidog yn ystod sesiwn y Pwyllgor. Byddai trefniant o’r fath yn caniatáu i nodiadau gael eu rhoi i’r Gweinidog pe bai angen. 

en-gb	Officials sat behind will not be able to address the Committee.
cy-gb	Ni fydd y swyddogion a fydd yn eistedd y tu ôl i’r Gweinidog yn gallu annerch y Pwyllgor.

en-gb	In readiness for the Minister’s attendance at Committee, briefing and lines to take will need to be prepared.  
cy-gb	I baratoi ar gyfer presenoldeb y Gweinidog yn y Pwyllgor, bydd angen paratoi pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w dilyn. 

en-gb	LPGU can provide advice on previous evidence sessions, and examples of likely areas of interest.  
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ddarparu cyngor ynghylch sesiynau tystiolaeth yn y gorffennol, ac enghreifftiau o feysydd o ddiddordeb tebygol. 

en-gb	Bill Managers may also wish to read the transcripts of Stage 1 proceedings on other Bills for examples of the nature and type of questions asked.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd Rheolwyr Bil yn dymuno darllen trawsgrifiadau o drafodiadau Cyfnod 1 mewn perthynas â Biliau eraill, er mwyn gweld enghreifftiau o’r mathau o gwestiynau a ofynnir.

en-gb	Briefing should be prepared which addresses the questions raised by the Committee in their call for evidence (see paragraph 15.24 above), and in the opening legislative statement; the Bill team should find the work undertaken to prepare the Explanatory Memorandum particularly helpful here.
cy-gb	Dylid paratoi pecyn gwybodaeth sy’n rhoi sylw i’r cwestiynau a godwyd gan y Pwyllgor yn ei gais am dystiolaeth (gweler paragraff 15.24 uchod), ac yn y datganiad deddfwriaethol agoriadol. Dylai’r gwaith a wnaed wrth baratoi’r Memorandwm Esboniadol fod o gymorth penodol i’r tîm baratoi’r pecyn hwn.

en-gb	The briefing for the second appearance of the Minister before the Committee will need to address the oral and written evidence already given by stakeholders to the Committee.
cy-gb	Dylai’r pecyn gwybodaeth ar gyfer ail ymddangosiad y Gweinidog gerbron y Pwyllgor roi sylw i’r dystiolaeth lafar ac ysgrifenedig a roddwyd i’r Pwyllgor eisoes gan randdeiliaid.

en-gb	There may be a need for correspondence between the Minister and the Committee following the Minister’s attendance and evidence.  
cy-gb	Wedi i’r Gweinidog ymddangos gerbron y Pwyllgor a chyflwyno tystiolaeth, efallai y bydd y naill yn gohebu â’r llall. 

en-gb	It is usual for the reply to need to be with the Committee within ten working days of attendance at the Committee, or the date of the letter from the Chair, but there have been occasions when an earlier response is required. 
cy-gb	Fel arfer, dylid anfon unrhyw ateb i’r Pwyllgor fel ei fod yn cyrraedd o fewn deng niwrnod gwaith i ddyddiad yr ymddangosiad gerbron y Pwyllgor, neu ddyddiad y llythyr oddi wrth y Cadeirydd. Fodd bynnag, bu’n ofynnol ateb yn gynharach na hynny mewn rhai achosion. 

en-gb	Following the meeting a draft transcript will be sent to the Minister and attending officials by the Committee Clerks for checking, with a deadline for responding with comments or amendments.  
cy-gb	Yn dilyn y cyfarfod, bydd y Clercod Pwyllgor yn anfon trawsgrifiad drafft at y Gweinidog a’r swyddogion a fu’n bresennol ar gyfer ei wirio, gan bennu terfyn amser ar gyfer ymateb gyda sylwadau neu ddiwygiadau. 

en-gb	The Bill team will need to read the draft version of the record and identify any errors.  
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil ddarllen y fersiwn ddrafft o’r cofnod a thynnu sylw at unrhyw wallau. 

en-gb	There are two types of corrections; those of fact where the contributions have been mis-transcribed or mis-typed, and those where the evidence given could benefit from additional explanation or clarification, but where this would materially alter the general sense of any answer. 
cy-gb	Mae dau fath o gywiriadau: cywiro materion o ffaith, pan fo cyfraniadau wedi eu cam-drawsgrifio neu eu cam-deipio; a chywiro enghreifftiau o dystiolaeth y gellid ei gwella drwy roi mwy o esboniad neu eglurhad, ond lle byddai gwneud hynny yn newid synnwyr cyffredinol unrhyw ateb yn sylweddol. 

en-gb	In the first case, amendments can be suggested by officials to the Clerks. 
cy-gb	Yn achos y math cyntaf, caiff swyddogion gysylltu â’r Clercod i awgrymu diwygiadau. 

en-gb	In the second, the Government may seek to clarify the evidence by requesting a footnote is added to the transcript.  
cy-gb	Yn achos yr ail fath, gall y Llywodraeth geisio egluro’r dystiolaeth drwy ofyn am ychwanegu troednodyn yn y trawsgrifiad. 

en-gb	In addition, or as an alternative approach to using footnotes, teams should also consider whether a letter of clarification to the Committee from the Minister would be helpful.  
cy-gb	Yn ogystal â hynny, neu’n hytrach na defnyddio troednodiadau, dylai timau ystyried hefyd a fyddai’n fuddiol anfon llythyr o eglurhad i’r Pwyllgor oddi wrth y Gweinidog. 

en-gb	This will ensure the clarification comes to the attention of Committee Members, as a footnote may not be seen by them. 
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod sylw Aelodau’r Pwyllgor yn cael ei dynnu at yr eglurhad, a allent fethu â gweld troednodyn. 

en-gb	The suggested changes will then be cleared with the Minister, via LPGU, before being returned to the Clerks.
cy-gb	Bydd y newidiadau arfaethedig wedyn yn cael eu hawdurdodi gan y Gweinidog, drwy Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, cyn eu dychwelyd at y Clercod.

en-gb	Constitutional and Legislative Affairs Committee
cy-gb	Y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol

en-gb	The remit of the Constitutional and Legislative Affairs Committee includes the consideration of, and reporting on, the appropriateness of provisions in Assembly Bills that grant powers to make subordinate legislation.  
cy-gb	Mae cylch gwaith y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol yn cynnwys ystyried priodoldeb darpariaethau mewn Biliau’r Cynulliad sy’n rhoi pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth, ac adrodd ar hyn. 

en-gb	Where a Bill makes such provision it is likely that this Committee will wish to take evidence from the Minister on those provisions.  
cy-gb	Pan fo Bil yn gwneud darpariaeth o’r fath, mae’n debygol y bydd y Pwyllgor hwn yn cymryd tystiolaeth gan y Gweinidog ynglŷn â’r darpariaethau hynny. 

en-gb	This is usually undertaken via an oral evidence session.  
cy-gb	Gwneir hyn fel arfer yn ystod sesiwn dystiolaeth lafar. 

en-gb	The date for attendance will be arranged by LPGU in discussion with the Committee Clerks and the Minister’s Private Office.
cy-gb	Trefnir y dyddiad ar gyfer bod yn bresennol yn y Pwyllgor gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a fydd yn trafod â’r Clercod Pwyllgor a Swyddfa Breifat y Gweinidog. 

en-gb	This Committee is likely to be interested in matters such as –
cy-gb	Mae’r Pwyllgor hwn yn debygol o fod â diddordeb mewn materion megis –

en-gb	the balance between what is on the face of the Bill and what is to be specified in subordinate legislation;
cy-gb	y cydbwysedd rhwng yr hyn sydd ar wyneb y Bil a’r hyn sydd i’w bennu mewn is-ddeddfwriaeth;

en-gb	the choice of procedure (affirmative, negative, etc.) 
cy-gb	y dewis o weithdrefn (cadarnhaol, negyddol, etc.) 

en-gb	attached to subordinate legislation;
cy-gb	a gysylltir â’r is-ddeddfwriaeth;

en-gb	commencement provisions;
cy-gb	darpariaethau cychwyn;

en-gb	legislative competence;
cy-gb	cymhwysedd deddfwriaethol;

en-gb	changes to the Bill that may be made at Stage 2, and whether these would have an effect on the subordinate legislation powers;
cy-gb	newidiadau yn y Bil y gellir eu gwneud yng Nghyfnod 2, ac a fyddai’r rheini’n effeithio ar y pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth;

en-gb	any cross border issues which could impact on the subordinate legislation;
cy-gb	unrhyw faterion trawsffiniol a allai effeithio ar yr is-ddeddfwriaeth;

en-gb	Convention Rights and rule of law considerations;
cy-gb	Hawliau’r Confensiwn ac ystyriaethau rheolaeth y gyfraith;

en-gb	Minister of the Crown consents;
cy-gb	cydsyniadau Gweinidog y Goron;

en-gb	Power in subordinate legislation to amend primary legislation (Henry VIII powers). 
cy-gb	pwerau mewn is-ddeddfwriaeth i ddiwygio deddfwriaeth sylfaenol (pwerau Harri VIII). 

en-gb	When preparing briefing and lines to take for the Minister, the Bill team will find Chapter 5 of the Explanatory Memorandum and the Statement of Policy Intent (for subordinate legislation) of particular assistance.   
cy-gb	Wrth baratoi pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’r Gweinidog ei ddilyn, bydd Pennod 5 y Memorandwm Esboniadol a’r Datganiad o Fwriad y Polisi (ar gyfer is-ddeddfwriaeth) yn arbennig o ddefnyddiol i dîm y Bil. 

en-gb	The Bill team will also wish to be familiar with the Welsh Government’s guidance on the factors which would tend to indicate whether the affirmative or negative procedure should be applied (see Chapter 10).
cy-gb	Dylai’r tîm hefyd fod yn gyfarwydd â chanllawiau Llywodraeth Cymru ar y ffactorau a fyddai’n dueddol o olygu ai’r weithdrefn gadarnhaol ynteu’r weithdrefn negyddol y dylid ei chymhwyso (gweler Pennod 10).

en-gb	As with the responsible Committee, up to two officials may accompany the Minister to the Committee session, with the agreement of the Chair of the Committee.  
cy-gb	Fel yn y Pwyllgor Cyfrifol, caiff hyd at ddau o swyddogion fod yn bresennol gyda’r Gweinidog yn sesiwn y Pwyllgor, gyda chaniatâd Cadeirydd y Pwyllgor. 

en-gb	These officials may address the Committee when invited to do so by the Minister.
cy-gb	Caiff y swyddogion hyn annerch y Pwyllgor pan wahoddir hwy i wneud hynny gan y Gweinidog.

en-gb	The advice at paragraphs 15.32 to 15.36  above also applies in relation to the Minister’s attendance at the Constitutional and Legislative Affairs Committee.
cy-gb	Mae’r cyngor ym mharagraffau 15.32 i 15.36 uchod yn gymwys hefyd mewn perthynas ag ymddangosiad y Gweinidog yn y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol.

en-gb	Finance Committee
cy-gb	Y Pwyllgor Cyllid

en-gb	This section applies where the Finance Committee is not the responsible committee.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gymwys os nad y Pwyllgor Cyllid yw’r Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The Finance Committee may choose to invite the Minister to attend to answer questions about, primarily, the financial implications of the legislative proposals.  
cy-gb	Caiff y Pwyllgor Cyllid ddewis gwahodd y Gweinidog i ymddangos ger ei fron i ateb cwestiynau ynghylch, yn bennaf, oblygiadau ariannol y cynigion deddfwriaethol. 

en-gb	There have also been occasions where the Finance Committee has sought evidence through written correspondence.
cy-gb	Mae’r Pwyllgor Cyllid hefyd wedi ceisio tystiolaeth drwy ohebiaeth ysgrifenedig mewn rhai achosion.

en-gb	When preparing briefing and lines to take for the Minister, the Bill team will find the Regulatory Impact Assessment (RIA) particularly useful, as well as the written or oral evidence given to the responsible Committee by stakeholders on their views on the financial implications.
cy-gb	Wrth baratoi pecyn gwybodaeth a thrywydd i’r Gweinidog ei ddilyn, bydd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn arbennig o ddefnyddiol i dîm y Bil, yn ogystal â’r dystiolaeth lafar neu ysgrifenedig a roddwyd i’r Pwyllgor gan randdeiliaid ynglŷn â’u barn am y goblygiadau ariannol.

en-gb	Reports of the Committee(s)
cy-gb	Adroddiadau’r Pwyllgor(au)

en-gb	Each Committee considering the Bill will be able to report upon the Bill, but the responsible Committee must make a report.  
cy-gb	Bydd pob Pwyllgor sy’n ystyried y Bil yn gallu paratoi adroddiad arno, ond bydd rhaid i’r Pwyllgor Cyfrifol wneud adroddiad. 

en-gb	Committees may also feed their findings into the report of the responsible Committee; for example, the Finance Committee could write to the responsible Committee with their findings for inclusion in the main report.
cy-gb	Caiff y pwyllgorau eraill hefyd fwydo eu canfyddiadau i mewn i adroddiad y Pwyllgor cyfrifol; er enghraifft, gallai’r Pwyllgor Cyllid ysgrifennu i’r Pwyllgor Cyfrifol i’w hysbysu o’i ganfyddiadau ar gyfer eu cynnwys yn y prif adroddiad.

en-gb	All reports must be published by the date set by the Business Committee.
cy-gb	Rhaid cyhoeddi pob adroddiad erbyn y dyddiad a bennir gan y Pwyllgor Busnes.

en-gb	The reports will usually summarise the evidence gathered and the views of the Committee on a range of aspects relating to the Bill, the Explanatory Memorandum and the RIA.  
cy-gb	Fel arfer, bydd yr adroddiadau yn crynhoi’r dystiolaeth a gasglwyd a safbwyntiau’r Pwyllgor ar ystod o wahanol agweddau ar y Bil, y Memorandwm Esboniadol a’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol. 

en-gb	The reports may contain a recommendation that the Assembly does or does not agree the general principles of the Bill, and may make recommendations for amendments to the Bill and other non-legislative actions.
cy-gb	Gall yr adroddiadau gynnwys argymhelliad na ddylai’r Cynulliad gytuno ag egwyddorion cyffredinol y Bil, neu y dylai anghytuno â hwy, a gall wneud argymhellion ar gyfer diwygio’r Bil ac ar gyfer cymryd camau anneddfwriaethol eraill.

en-gb	Bill teams will need to provide advice to the Minister on the report, including whether the recommendations should be accepted, accepted in principle, or not accepted.  
cy-gb	Bydd angen i’r timau Bil ddarparu cyngor i’r Gweinidog ar yr adroddiad, gan gynnwys a ddylid derbyn yr argymhellion, eu derbyn mewn egwyddor, neu beidio â’u derbyn. 

en-gb	Such advice will need to be provided in a timely manner, and therefore it will assist if Bill teams anticipate the likely areas of reporting and consider (together with instructing officers and Office of the Legislative Counsel (OLC)) where amendments may be required to the Bill.
cy-gb	Dylid darparu cyngor o’r fath yn brydlon, a bydd o gymorth felly os bydd timau Bil yn rhagweld pa feysydd y mae’n debygol yr adroddir arnynt, ac ystyried (ar y cyd â’r swyddogion cyfarwyddo a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol) lle y gellid bod angen gwneud gwelliannau i’r Bil.

en-gb	The Government will have the opportunity to respond to the reports of the Committees in the general principles debate (see below) – responses can include commitments to seek to amend the Bill, to revise the Explanatory Memorandum, take other actions or reject the recommendation.  
cy-gb	Bydd y Llywodraeth yn cael y cyfle i ymateb i adroddiadau’r Pwyllgorau yn y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol (gweler isod) – gall ei hymatebion gynnwys ymrwymiadau i geisio diwygio’r Bil, neu adolygu’r Memorandwm Esboniadol, cymryd camau eraill neu wrthod yr hyn a argymhellwyd. 

en-gb	There have been occasions when the Government’s response in the debate has been supplemented by a letter to the Chair of the Committee, and this approach could be of assistance for detailed explanation or to provide points of clarification.  
cy-gb	Mewn rhai achosion, mae llythyr at Gadeirydd y Pwyllgor wedi cael ei gynnwys gydag ymateb y Llywodraeth yn y ddadl. Gall mabwysiadu dull o’r fath fod o fudd, er mwyn darparu esboniad manwl neu gynnig pwyntiau o esboniad. 

en-gb	However, in contrast to the way the Government usually responds to other reports (not dealing with legislation) made by Committees, a formal written response to every recommendation is not required.
cy-gb	Fodd bynnag, yn wahanol i’r ffordd y mae’r Llywodraeth fel arfer yn ymateb i adroddiadau gan Bwyllgorau (nad ydynt yn ymwneud â deddfwriaeth), nid yw’n ofynnol darparu ateb ysgrifenedig ffurfiol i bob argymhelliad.

en-gb	General principles debate
cy-gb	Y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol

en-gb	Standing Orders require there to be at least 5 working days between the date of the report of the responsible Committee and the date of the Stage 1 debate.  
cy-gb	O dan y Rheolau Sefydlog rhaid cael bwlch o 5 diwrnod gwaith o leiaf rhwng dyddiad adroddiad y Pwyllgor Cyfrifol a dyddiad y ddadl Cyfnod 1. 

en-gb	However, in practice there will usually be around 10 calendar days between the date by which the Committee must report and the Plenary debate.
cy-gb	Yn ymarferol, fodd bynnag, bydd bwlch o tua 10 diwrnod calendr rhwng y terfyn amser ar gyfer adroddiad y Pwyllgor a dyddiad y ddadl yn y Cyfarfod Llawn. 

en-gb	During this time the Bill team will need to provide the Minister with advice on the Committee report(s), briefing and lines to take, and a speech for the actual debate.
cy-gb	Yn ystod yr amser hwnnw bydd angen i dîm y Bil ddarparu i’r Gweinidog: gyngor ynghylch adroddiad(au)’r Pwyllgor(au); pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w ddilyn; ac araith i’w thraddodi yn y ddadl ei hun.

en-gb	It is usual for the debate to be listed for 60 minutes, and therefore the Minister will have around 15 minutes of speaking time.  
cy-gb	Fel arfer, caiff y ddadl ei rhestru i barhau am 60 munud, ac felly bydd gan y Gweinidog tua 15 munud o amser siarad. 

en-gb	This will be divided, according to Ministerial preference, between opening and closing remarks.  
cy-gb	Rhennir yr amser hwnnw, yn ôl dewis y Gweinidog, rhwng ei sylwadau agoriadol a sylwadau cloi. 

en-gb	In the closing remarks, the Minister will be expected to respond to points raised by Members during the debate.  
cy-gb	Yn ei sylwadau cloi, bydd disgwyl i’r Gweinidog ymateb i bwyntiau a godir gan Aelodau yn ystod y ddadl. 

en-gb	It is therefore essential that Bill teams anticipate likely areas of questions in advance, and provide appropriate lines to take.
cy-gb	Mae’n hanfodol, felly bod y timau Bil yn rhagweld y meysydd y mae cwestiynau yn debygol o gael eu codi yn eu cylch, ac yn paratoi trywydd i’w ddilyn priodol ar gyfer y Gweinidog.

en-gb	When preparing the speeches for the Minister, it is important the lines to take advocate for the general principles of the Bill, as well as responding to the key Committee recommendations.
cy-gb	Wrth baratoi areithiau ar gyfer y Gweinidog, mae’n bwysig bod y trywydd i’w ddilyn yn dadlau o blaid egwyddorion cyffredinol y Bil, yn ogystal ag ymateb i argymhellion allweddol y Pwyllgor.

en-gb	During the debate Members may raise questions or make observations regarding the financial implications of the Bill, or these may be reserved until any discussion of the Financial Resolution (see below); it is prudent for the Bill team to ensure the briefing and lines to take include information on costings, and address any recommendations made by the Committee in their reports.
cy-gb	Yn ystod y ddadl, gall Aelodau godi cwestiynau neu wneud sylwadau mewn perthynas â goblygiadau ariannol y Bil, neu gallai’r materion hynny gael eu cadw’n ôl tan unrhyw drafodaeth ar y Penderfyniad Ariannol (gweler isod); byddai’n gam doeth pe bai tîm y Bil yn sicrhau bod y pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w ddilyn yn cynnwys gwybodaeth am gostau, ac yn rhoi sylw i unrhyw argymhellion a wnaed gan y Pwyllgor yn ei adroddiadau.

en-gb	Careful attention should be paid by the Bill team to the debate, firstly so they are able to respond to any Ministerial commitments and secondly because Members often set out matters which they would expect to see amended at Stage 2.  
cy-gb	Dylai tîm y Bil roi sylw manwl i’r ddadl ei hun, yn bennaf er mwyn gallu ymateb i unrhyw ymrwymiadau Gweinidogol, ac yn ail oherwydd bod Aelodau yn aml yn nodi’r materion y byddent yn disgwyl iddynt gael eu diwygio yng Nghyfnod 2. 

en-gb	This can help the Bill team to identify likely non Government amendments, and appropriate planning for the handling of these can then take place.
cy-gb	Gall hyn gynorthwyo’r tîm i ragweld y gwelliannau anllywodraethol sy’n debygol, a gwneud cynlluniau priodol i ymateb i’r rheini.

en-gb	At the end of the debate the Assembly will be asked to agree the motion, which will be along the lines of – 
cy-gb	Ar ddiwedd y ddadl gofynnir i’r Cynulliad gytuno i’r cynnig, a fynegir mewn geiriad tebyg i’r canlynol – 

en-gb	“Motion to agree the general principles of the [short title] (Wales) Bill” 
cy-gb	“Cynnig i gytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil [enw byr] (Cymru)” 

en-gb	This motion can be amended; in other words Assembly Members may table amendments to the motion, which means those amendments will be debated during the general principles debate and then voted upon by Members before the motion itself is voted upon.  
cy-gb	Gellir diwygio’r cynnig hwn; mewn geiriau eraill, gall Aelodau’r Cynulliad gyflwyno gwelliannau i’r cynnig, sy’n golygu y dadleuir ynghylch y gwelliannau hynny yn ystod y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol, ac yna pleidleisir arnynt gan yr Aelodau cyn iddynt bleidleisio ar y cynnig ei hun.  

en-gb	Any amendments must be tabled at least three working days before the date of the debate, and LPGU will advise the Bill team if this happens.  
cy-gb	Rhaid cyflwyno unrhyw welliannau dri diwrnod gwaith o leiaf cyn dyddiad y ddadl, a bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i dîm y Bil os digwydd hynny. 

en-gb	The Bill team will need to ensure the speech for the Minister addresses any amendments to the motion.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil sicrhau bod yr araith ar gyfer y Gweinidog yn rhoi sylw i unrhyw welliannau i’r cynnig.

en-gb	If there are no objections to the motion it will go through ‘on the nod’; where there are objections the Assembly will vote upon the motion:
cy-gb	Os na fydd gwrthwynebiad i’r cynnig, caiff ei gytuno heb bleidlais; os bydd gwrthwynebiadau, bydd y Cynulliad yn pleidleisio ar y cynnig:

en-gb	a simple majority will determine whether the motion is agreed or not.  
cy-gb	bydd mwyafrif syml yn penderfynu a gaiff y cynnig ei gytuno ai peidio. 

en-gb	If the motion is agreed the Bill will proceed to Stage 2; where the motion is not agreed the Bill will fall;
cy-gb	Os caiff ei gytuno bydd y Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2; os na chaiff y cynnig ei gytuno, bydd y Bil yn methu;

en-gb	where voting is tied, the Llywydd will exercise her casting vote.  
cy-gb	os na cheir y mwyafrif gofynnol, bydd y Llywydd yn defnyddio ei phleidlais fwrw. 

en-gb	In this case she will cast her vote in the affirmative (in accordance with Standing Order 6.20(i)).  
cy-gb	Mewn achos o’r fath bydd yn rhoi ei phleidlais fwrw yn gadarnhaol (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(i)). 

en-gb	This means the motion is agreed and the Bill will proceed to Stage 2.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd y cynnig wedi ei gytuno a bydd y Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2.

en-gb	As soon as the Record of Proceedings is available (i.e. within 24 hours of the debate) the Bill team will need to check the Record to identify any errors and consider whether a clearer response could have been given (see paragraph 15.36).  
cy-gb	Cyn gynted ag y bydd Cofnod y Trafodion ar gael (h.y. o fewn 24 i’r ddadl) bydd angen i dîm y Bil wirio’r Cofnod er mwyn dod o hyd i unrhyw wallau ac ystyried a ellid bod wedi rhoi ymateb mwy eglur (gweler paragraff 15.36). 

en-gb	LPGU will need to be notified immediately of any errors so that these may be corrected by Chamber Secretariat (in the Assembly Commission).
cy-gb	Dylid hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ar unwaith ynghylch unrhyw wallau, fel y gall Ysgrifenyddiaeth y Siambr (yng Nghomisiwn y Cynulliad) eu cywiro.

en-gb	Financial Resolution 
cy-gb	Penderfyniad Ariannol 

en-gb	Under Standing Order 26.69 there is a requirement for a Financial Resolution motion to be tabled where a Bill has, or is likely to have, an impact on the Welsh Consolidated Fund.  
cy-gb	O dan Reol Sefydlog 26.69, mae’n ofynnol cyflwyno cynnig Penderfyniad Ariannol os yw Bil wedi cael effaith ar Gronfa Gyfunol Cymru, neu’n debygol o’i heffeithio.  

en-gb	The Llywydd determines whether such a resolution is required.
cy-gb	Y Llywydd sy’n penderfynu a fydd angen penderfyniad o’r fath.

en-gb	The Llywydd considers the need for a Financial Resolution when considering the matters which will lead to her determination on legislative competence.  
cy-gb	Bydd y Llywydd yn ystyried a oes angen Penderfyniad Ariannol yr un pryd â’r materion a fydd yn arwain at ei phenderfyniad ynghylch cymhwysedd deddfwriaethol. 

en-gb	It is usual for the Llywydd to tell the First Minister of her decision as to the need for a Financial Resolution at introduction of the Bill, but she may decide to defer the decision, to allow her to take account of the consideration of the Bill by the responsible Committee.
cy-gb	Mae’n arferol i’r Llywydd hysbysu’r Prif Weinidog o’i phenderfyniad ynghylch yr angen am Benderfyniad Ariannol pan gyflwynir y Bil, ond gall ddewis gohirio’i phenderfyniad er mwyn ystyried canlyniad yr ystyriaeth o’r Bil gan y Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	If a Financial Resolution is required, no Stage 2 proceedings on a Bill may take place until it is agreed.
cy-gb	Os bydd yn ofynnol cael Penderfyniad Ariannol, ni cheir cynnal unrhyw drafodion Cyfnod 2 ar y Bil cyn cytuno ar y Penderfyniad Ariannol.

en-gb	When a Financial Resolution is required, LPGU prepare the motion and seek formal Ministerial clearance to table the motion.  
cy-gb	Pan fydd Penderfyniad Ariannol yn ofynnol, bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi’r cynnig ac yn ceisio awdurdodiad ffurfiol gan y Gweinidog i gyflwyno’r cynnig. 

en-gb	The advice will include a summary of the financial implications of the Bill based on the RIA.  
cy-gb	Bydd y cyngor yn cynnwys crynodeb o oblygiadau ariannol y Bil ar sail yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol. 

en-gb	A slot in Plenary will be booked to debate the Financial Resolution: 
cy-gb	Trefnir amser yn y Cyfarfod Llawn ar gyfer cynnal dadl ar y Penderfyniad Ariannol: 

en-gb	when possible this will be the same day as the debate of the general principles and will usually follow immediately afterwards.
cy-gb	pan fo modd, bydd hyn yn digwydd ar yr un diwrnod â’r ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol, ac fel arfer yn union ar ôl y ddadl honno.

en-gb	The motion will be tabled in the name of the Minister with responsibility for Government Business, but the Lead Minister for the Bill will actually move the motion to be debated.  
cy-gb	Cyflwynir y cynnig yn enw’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth, ond y Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil fydd mewn gwirionedd yn cynnig y cynnig ar gyfer y ddadl. 

en-gb	Bill teams may need to prepare speaking notes for the Minister to use in relation to the Financial Resolution motion, particularly where there are indications that Members may not be content to agree the motion.  
cy-gb	Efallai y bydd angen i dimau Bil baratoi nodiadau annerch i’w defnyddio gan y Gweinidog mewn cysylltiad â’r cynnig Penderfyniad Ariannol, yn enwedig os oes arwyddion y gallai Aelodau fod yn amharod i gytuno ar y cynnig. 

en-gb	Further advice is available from LPGU.
cy-gb	Gellir cael cyngor pellach gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	If there are no objections to the motion it will go through ‘on the nod’; where there are objections the Assembly will vote upon the motion and the same rules apply as set out in paragraph 15.58.
cy-gb	Os nad oes gwrthwynebiad i’r cynnig, caiff ei gytuno heb cynnal pleidlais; os oes gwrthwynebiadau, bydd y Cynulliad yn pleidleisio ar y cynnig, a bydd yr un rheolau yn gymwys â’r rhai a nodir ym mharagraff 15.58.

en-gb	If a Financial Resolution is not tabled and agreed within 6 months of the completion of Stage 1 then the Bill falls.
cy-gb	Os na chaiff Penderfyniad Ariannol ei gyflwyno a’i gytuno o fewn 6 mis o gwblhau Cyfnod 1, bydd y Bil yn methu.

en-gb	Amendments to a Bill after introduction 
cy-gb	Diwygio Bil ar ôl ei gyflwyno 

en-gb	Once the Bill has been introduced into the Assembly, it can only be amended with the agreement of the Assembly.  
cy-gb	Unwaith y bydd Bil wedi ei gyflwyno i’r Cynulliad, dim ond â chytundeb y Cynulliad y ceir ei ddiwygio.  

en-gb	This is usually done during Stages 2 and 3 of the Assembly’s consideration; amendments can also be made at Further Stage 3 and Report Stage where undertaken.
cy-gb	Gwneir hyn fel arfer yn ystod Cyfnodau 2 a 3 o’r ystyriaeth gan y Cynulliad; gellir gwneud hefyd ddiwygiadau yn ystod y Cyfnod 3 Pellach a’r Cyfnod Adrodd, pan gynhelir y Cyfnodau hynny.

en-gb	Why the Government might seek to amend a Bill
cy-gb	Pam y gallai’r Llywodraeth geisio diwygio Bil

en-gb	The Government should seek to ensure the Bill delivers the intended policy effectively.  
cy-gb	Dylai’r Llywodraeth geisio sicrhau y bydd y Bil yn cyflawni’r polisi a fwriadwyd yn effeithiol. 

en-gb	In order to do so, the Bill will need to work properly and communicate the policy clearly.  
cy-gb	Er mwyn gwneud hynny, bydd rhaid i’r Bil weithio’n iawn a chyfleu’r polisi yn eglur. 

en-gb	The Government may need to table amendments to the Bill to achieve this result.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i’r Llywodraeth gyflwyno gwelliannau i’r Bil er mwyn cyflawni hyn.

en-gb	However, the tabling of Government amendments can create the impression a Bill has not been properly prepared and may also hinder the progress of a Bill, take up Committee and Plenary time and cause ill-feeling in the Assembly.  
cy-gb	Fodd bynnag, drwy gyflwyno gwelliannau’r Llywodraeth, gellir rhoi’r argraff nad yw’r Bil wedi ei baratoi yn briodol. Gallai hyn hefyd arafu hynt y Bil drwy’r Cynulliad, gwastraffu amser mewn Pwyllgorau a Chyfarfodydd Llawn ac achosi drwgdeimlad yn y Cynulliad. 

en-gb	Even if the individual amendments, in themselves, are small and uncontroversial and unlikely to take up much time, their cumulative impact can be more serious. 
cy-gb	Hyd yn oed os yw’r gwelliannau eu hunain yn rhai bach, nad ydynt yn ddadleuol, ac yn annhebygol o gymryd llawer o amser, gall eu heffaith gynyddol fod yn fwy difrifol. 

en-gb	Government amendments to Bills should, therefore, be kept to a minimum and sought only if necessary to ensure the Bill delivers its policy effectively, to avoid a Government defeat, or otherwise to support the effective handling of the Bill and other Government business in the Assembly.
cy-gb	Dylai’r Llywodraeth, felly, wneud cyn lleied o welliannau â phosibl i Filiau. Dim ond os ydynt yn angenrheidiol i gyflawni ei pholisi yn effeithiol, neu rhag i’r Llywodraeth gael ei threchu, neu fel arall fel cymorth i drin y Bil neu fusnes arall y Llywodraeth yn effeithiol yn y Cynulliad, y dylai’r Llywodraeth geisio gwelliannau i Fil.

en-gb	There are a number of situations in which the Government may seek to amend a Bill: 
cy-gb	Mae nifer o sefyllfaoedd posibl a allai beri i’r Llywodraeth geisio diwygio Bil: 

en-gb	Circumstances may have arisen since the introduction of the Bill which has led to the pressing need to amend the Bill in order to deliver the intended policy effectively.  
cy-gb	Gall amgylchiadau fod wedi codi ers i’r Bil gael ei gyflwyno a fydd yn golygu bod angen dybryd i ddiwygio’r Bil er mwyn cyflawni’r polisi a fwriedir yn effeithiol. 

en-gb	Amendments may also be necessary to insert provisions which could not be included in the Bill at introduction;
cy-gb	Efallai hefyd y bydd angen diwygio i fewnosod darpariaethau nad oedd modd eu cynnwys pan gyflwynwyd y Bil.

en-gb	Technical changes may need to be made to make the Bill work properly and communicate the policy clearly: 
cy-gb	Gall fod angen gwneud newidiadau technegol er mwyn i’r Bil weithio’n iawn a chyfleu’r polisi yn eglur; 

en-gb	for example, typographical corrections, changes to ensure the English and Welsh versions of the Bill convey the same meaning, the renumbering or reordering, changes to ensure there is consistency of expression within the Bill and/or with existing legislation, or changes to update references within the Bill (e.g. to bodies that have changed name since the Bill was introduced);
cy-gb	er enghraifft, cywiriadau teipograffyddol, newidiadau i sicrhau bod fersiynau Cymraeg a Saesneg y Bil yn cyfleu’r un ystyr, ailrifo neu aildrefnu, newidiadau i sicrhau cysondeb mynegiant yn y Bil a/neu gysondeb â deddfwriaeth bresennol, neu newidiadau i ddiweddaru cyfeiriadau yn y Bil (e.e. at gyrff y newidiwyd eu henw ers i’r Bil gael ei gyflwyno);

en-gb	 Renumbering as a consequence of amendments made to the Bill, and certain types of typographical corrections, will be made as part of the reprinting process on request to the Legislation Office by OLC, and do not require explicit amendments to the Bill.
cy-gb	 Bydd ailrifo o ganlyniad i’r diwygiadau a wneir i’r Bil, a rhai mathau o gywiriadau teipograffyddol, yn cael eu gwneud fel rhan o’r broses ailargraffu ar gais Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i’r Swyddfa Ddeddfwriaeth, ac nid oes angen gwneud gwelliannau penodol i’r Bil ar gyfer y newidiadau hynny.

en-gb	They may be brought forward directly to address a point raised during Stage 1 or offered as an alternative to expected non-Government amendments if the Government considers it is likely to be defeated. 
cy-gb	Gellir eu datblygu fel ymateb uniongyrchol i bwynt a godwyd yng Nghyfnod 1, neu fel dewis arall yn lle gwelliannau anllywodraethol a ddisgwylir pan fo’r Llywodraeth yn ystyried ei bod hi’n debygol o gael ei threchu. 

en-gb	An amendment may also be considered to be concessionary if it is brought forward in response to a point raised about the Bill from outside the Assembly, but only if there is likelihood that this point would be raised by Members at Stages 2 or 3; 
cy-gb	Gellir ystyried hefyd fod gwelliant yn gonsesiynol os caiff ei ddatblygu fel ymateb i bwynt a godwyd ynglŷn â’r Bil o’r tu allan i’r Cynulliad – ond dim ond os yw’n debygol byddai’r pwynt hwnnw’n cael ei godi gan Aelodau yng Nghyfnodau 2 neu 3. 

en-gb	To remove elements of the Bill which have not been well received by stakeholders and/or the responsible Committee, where such removal is considered prudent to secure support for the Bill;
cy-gb	Dileu elfennau o’r Bil na chawsant eu croesawu gan randdeiliaid a/neu’r Pwyllgor Cyfrifol, os ystyrir y byddai’n ddoeth eu dileu er mwyn sicrhau cefnogaeth i’r Bil;

en-gb	To include  new (or more accurately expanded) areas of policy, even if they do not widen the Bill’s scope.
cy-gb	Er mwyn cynnwys meysydd polisi newydd (neu feysydd yr ymhelaethwyd arnynt gan fynd i fwy o fanylder) hyd yn oed os nad ydynt yn ehangu cwmpas y Bil.

en-gb	Careful consideration will need to be given by Bill teams to the matters mentioned above in deciding whether to bring forward Government amendments and they will also need to consider the rules of admissibility for amendments (see paragraph 15.75).
cy-gb	Bydd angen i’r timau Bil ystyried yn ofalus y materion a grybwyllir uchod wrth benderfynu a ddylid datblygu gwelliannau’r Llywodraeth ac ystyried hefyd y rheolau ynglŷn â derbyniadwyedd gwelliannau(gweler paragraff 15.75).

en-gb	Timetable for preparation of amendments
cy-gb	Yr amserlen ar gyfer paratoi gwelliannau

en-gb	LPGU will agree with the Bill team, Legal Services and OLC the timetable for preparation of amendments.  
cy-gb	Cytunir ar yr amserlen ar gyfer paratoi gwelliannau rhwng Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, tîm y Bil, Gwasanaethau Cyfreithiol a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol. 

en-gb	This timetable will include the deadlines for instructing OLC (who prepare Government amendments), preparing the amendments in both languages, completion of English/Welsh equivalence checks and Ministerial and Counsel General clearance to table the amendments.  
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys yr amserlen ar gyfer cyfarwyddo Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol (sy’n paratoi gwelliannau’r Llywodraeth), llunio’r gwelliannau yn y ddwy iaith, cwblhau gwiriadau cyfwerthedd Cymraeg/Saesneg ac awdurdodiadau Gweinidogol a’r Cwnsler Cyffredinol i gyflwyno’r gwelliannau. 

en-gb	Where consideration is being given to tabling amendments in more than one tranche (see paragraph 15.98 below) the timetable will reflect this.
cy-gb	Os ystyrir cyflwyno gwelliannau fesul ‘tranche’ (gweler paragraff 15.98 isod) bydd yr amserlen yn adlewyrchu hynny.

en-gb	Form of amendments
cy-gb	Ffurf y gwelliannau

en-gb	Amendments identify the section, page and line number of the Bill to which they relate, and will propose to do one of the following: 
cy-gb	Bydd y gwelliannau yn nodi rhif yr adran, y dudalen a’r llinell o’r Bil y maent yn berthnasol iddynt, a byddant yn cynnig gwneud un o’r canlynol: 

en-gb	leave out words; 
cy-gb	hepgor geiriau; 

en-gb	leave out some words and insert others; 
cy-gb	hepgor rhai geiriau a mewnosod rhai eraill; 

en-gb	insert or add new words. 
cy-gb	mewnosod neu ychwanegu geiriau newydd. 

en-gb	An amendment can propose to leave out a specified section or schedule, or an element within a section or schedule, such as a subsection, paragraph or sub-paragraph. 
cy-gb	Caiff gwelliant gynnig hepgor adran neu atodlen benodedig, neu elfen o fewn adran neu atodlen, megis is-adran, paragraff neu is-baragraff. 

en-gb	Admissibility of amendments
cy-gb	Derbyniadwyedd gwelliannau

en-gb	Standing Order 26.61 states that for all amendments (considered at any of the amending Stages) an amendment is not admissible  if:
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.61 yn datgan mewn perthynas â phob gwelliant (a ystyrir yn ystod unrhyw un o’r Cyfnodau diwygio) nad yw gwelliant yn dderbyniadwy :

en-gb	 In this context ‘admissible’ means permitted to be considered (i.e. an amendment is admissible and therefore permitted to be considered during proceedings).
cy-gb	 Yn y cyd-destun hwn, ystyr ‘derbyniadwy’ yw y caniateir iddo gael ei ystyried (h.y. mae gwelliant yn dderbyniol ac felly caniateir iddo gael ei ystyried yn ystod trafodion).

en-gb	it is not in its proper form in accordance with Standing Order 26.58; 
cy-gb	os nad yw ar ei ffurf briodol yn unol â Rheol Sefydlog 26.58; 

en-gb	it is not relevant to the Bill or the provisions of the Bill which it would amend; 
cy-gb	os nad yw’n berthnasol i’r Bil neu ddarpariaethau’r Bil y byddai’n ei ddiwygio; 

en-gb	it is inconsistent with the general principles of the Bill as agreed by the Assembly; or 
cy-gb	os yw’n anghyson ag egwyddorion cyffredinol y Bil fel y cytunwyd arnynt gan y Cynulliad; neu 

en-gb	it is inconsistent with a decision already taken at the Stage at which the amendment is proposed.” 
cy-gb	os yw’n anghyson â phenderfyniad sydd eisoes wedi’i wneud yn y Cyfnod pryd y mae’r gwelliant yn cael ei gynnig.” 

en-gb	is identical to an amendment that has already been tabled;
cy-gb	os yw yr un fath â gwelliant a gyflwynwyd eisoes;

en-gb	is not substantially different in legal effect from another amendment which has already been tabled;
cy-gb	os nad yw’n sylweddol wahanol o ran ei effaith gyfreithiol i welliant arall a gyflwynwyd eisoes;

en-gb	seeks to amend the instruction for another amendment (e.g. so that a new sub-section is inserted in a different position within the relevant section);
cy-gb	os yw’n ceisio diwygio’r cyfarwyddyd ar gyfer gwelliant arall (e.e. fel y mewnosodir is-adran newydd mewn lle gwahanol yn yr adran berthnasol);

en-gb	amends another amendment in such a way that is too substantially different from the original amendment.
cy-gb	os yw’n diwygio gwelliant arall mewn ffordd sy’n rhy sylweddol wahanol i’r gwelliant gwreiddiol.

en-gb	The Assembly also has its own guidance on the admissibility of amendments on its website.
cy-gb	Mae gan y Cynulliad hefyd ei ganllawiau ei hun ar dderbyniadwyedd gwelliannau, sydd i’w gweld ar y wefan.

en-gb	In addition to what might be considered the ‘general rules’ for admissibility of amendments (i.e. those set out in paragraphs 15.75 and 15.76 above), there are further rules of admissibility with amending Stages, in particular:
cy-gb	Yn ogystal â’r rhai y gellir eu hystyried yn ‘rheolau cyffredinol’ ar gyfer derbyniadwyedd gwelliannau (sef y rhai a restrir ym mharagraffau 15.75 a 15.76 uchod), ceir rheolau eraill ynglŷn â derbyniadwyedd yn ystod Cyfnodau diwygio, yn benodol:

en-gb	At Stage 3 or Report Stage (but not at Stage 2) the Llywydd may accept a ‘late amendment’, in other words an amendment proposed after the tabling deadline has passed.  
cy-gb	Yng Nghyfnod 3 neu’r Cyfnod Adrodd (ond nid yng Nghyfnod 2) caiff y Llywydd dderbyn ‘gwelliant hwyr’, sef gwelliant a gynigir wedi i’r terfyn amser ar gyfer cyflwyno fynd heibio. 

en-gb	Such an amendment is only admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, the Llywydd is satisfied there are exceptional circumstances as to why the amendment should be accepted (as set out in Standing Order 26.35). 
cy-gb	Dim ond os, yn ogystal â’r meini prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, y bydd y Llywydd yn fodlon bod amgylchiadau eithriadol o blaid derbyn y gwelliant (fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.35) y mae gwelliant o’r fath yn dderbyniadwy. 

en-gb	It is for the Llywydd to decide whether the reasons for seeking a late amendment amount to exceptional circumstances.
cy-gb	Mater i’r Llywydd yw penderfynu a yw’r rhesymau dros geisio gwelliant hwyr gyfystyr ag amgylchiadau eithriadol.

en-gb	At further Stage 3 or further Report Stage (but not at Stage 2, Stage 3 or Report Stage) an amendment is admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, it is for the purpose of: 
cy-gb	Mewn Cyfnod 3 pellach neu Gyfnod Adrodd pellach (ond nid yng Nghyfnod 2, Cyfnod 3 nac yn y Cyfnod Adrodd) mae gwelliant yn dderbyniadwy os yw, yn ogystal â’r meini prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, at y diben o: 

en-gb	clarifying a provision of a Bill (including ensuring consistency between the English and Welsh texts); or giving effect to commitments given at the earlier Stage 3 or Report Stage proceedings, as set out in Standing Order 26.41.
cy-gb	egluro darpariaeth mewn Bil (gan gynnwys sicrhau cysondeb rhwng y testunau Cymraeg a Saesneg); neu roi effaith i ymrwymiadau a roddwyd yn y trafodion Cyfnod 3 neu Gyfnod Adrodd cynharach, fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.41.

en-gb	At Reconsideration Stage (see Chapter 17) an amendment is admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, and in the opinion of the Llywydd, is solely for the purpose of resolving the issue which is the subject of: 
cy-gb	Mewn Cyfnod Ailystyried (gweler Pennod 17) mae gwelliant yn dderbyniadwy os, yn ogystal â’r meinir prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, ac ym marn y Llywydd, y mae at y diben, yn unig, o ddatrys y mater sy’n destun: 

en-gb	the reference for a preliminary ruling; the decision of the Supreme Court; or the Order under section 114 of the Act – as set out in Standing Order 26.55. 
cy-gb	y cyfeiriad i gael dyfarniad rhagarweiniol; penderfyniad y Goruchaf Lys; neu’r Gorchymyn o dan adran 114 o'r Ddeddf – fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.55. 

en-gb	Note that Standing Orders do not include provision about whether an amendment being tabled would (if agreed by the Assembly) be within the legislative competence of the Assembly, so this will require separate consideration.
cy-gb	Sylwer nad yw’r Rheolau Sefydlog yn cynnwys darpariaeth ynghylch a fyddai gwelliant sy'n cael ei gyflwyno (pe byddai’r Cynulliad yn cytuno arno) o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynilliad, felly bydd angen ystyried hyn ar wahân. 

en-gb	Further advice on admissibility of amendments is available from OLC and LPGU.
cy-gb	Mae cyngor pellach ar dderbyniadwyedd gwelliannau ar gael gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Non-Government amendments
cy-gb	Gwelliannau anllywodraethol

en-gb	Non-Government amendments to the Bill will also be tabled during Stages 2 and 3 (and Report Stage if applicable).  
cy-gb	Bydd gwelliannau anllywodraethol i’r Bil hefyd yn cael eu cyflwyno yn ystod Cyfnodau 2 a 3 (a’r Cyfnod Adrodd os yn berthnasol).  

en-gb	Bill teams should anticipate likely areas for non-Government amendments by considering the evidence sessions during Stage 1, the reports of the Committees at the end of Stage 1, monitoring Plenary debates, looking at Assembly Questions, and keeping up to date with stakeholder’s views on the Bill (through evidence sessions at Stage 1, direct contact with key stakeholders, monitoring key stakeholder websites to see stakeholder briefings) and the media.  
cy-gb	Dylai timau Bil ragweld meysydd tebygol y gwelliannau anllywodraethol, drwy ystyried y sesiynau tystiolaeth yng Nghyfnod 1, adroddiadau’r Pwyllgorau ar ddiwedd Cyfnod 1, monitro dadleuon yn y Cyfarfod Llawn, edrych ar Gwestiynau’r Cynulliad a chadw ar drywydd barn rhanddeiliaid am y Bil (drwy sesiynau tystiolaeth yng Nghyfnod 1, cyswllt uniongyrchol â rhanddeiliaid allweddol, a monitro gwefannau rhanddeiliaid allweddol i weld yr wybodaeth a rennir rhwng y rhanddeiliaid) a’r cyfryngau.  

en-gb	Stakeholder views and media interest are likely to influence the amendments tabled by non-Government Members. 
cy-gb	Mae safbwyntiau rhanddeiliaid a diddordeb ymhlith y cyfryngau yn debygol o ddylanwadu ar y gwelliannau a gyflwynir gan Aelodau anllywodraethol. 

en-gb	It is worth remembering a Member may table amendments which appear to contradict one another – for example, one amendment seeks to remove a whole section and the other amendment seeks to amend the section.  
cy-gb	Dylid cadw mewn cof y caiff Aelod gyflwyno gwelliannau y mae’n ymddangos eu bod yn gwrth-ddweud ei gilydd – er enghraifft, un gwelliant sy’n ceisio dileu adran gyfan a gwelliant arall sy’n ceisio newid yr adran. 

en-gb	Clearly such an approach provides the Member with two (or more) opportunities to debate a point, and provides a ‘fall back position’ in case their first choice for change is not agreed.  
cy-gb	Mae’n amlwg bod gweithredu felly yn rhoi i’r Aelod ddau gyfle (neu ragor) i ddadlau o blaid pwynt, ac yn rhoi ‘safbwynt wrth gefn’ os na chytunir ar ei ddewis cyntaf ar gyfer newid. 

en-gb	Speaking notes will need to cover both (or all) potential outcomes.
cy-gb	Bydd angen i’r nodiadau annerch gael eu paratoi gan ystyried y ddau ganlyniad posibl (neu bob canlyniad posibl).

en-gb	Amendments to amendments
cy-gb	Diwygio gwelliannau

en-gb	An amendment can be proposed to an amendment.  
cy-gb	Gellir cynnig gwelliannau i welliant. 

en-gb	For example, the Government tables an amendment and then a member of the Opposition tables an amendment to the Government amendment.  
cy-gb	Er enghraifft, pan fydd y Llywodraeth yn cyflwyno gwelliant ac yna aelod o’r Wrthblaid yn cyflwyno gwelliant i welliant y Llywodraeth. 

en-gb	Both the main amendment, and the proposed change to it, will be considered in the Stage 2, 3 or Report proceedings (as applicable).
cy-gb	Byddai’r prif welliant a’r newid arfaethedig iddo yn cael eu hystyried yn y trafodion Cyfnod 2, Cyfnod 3 neu Gyfnod Adrodd (fel y bo’n gymwys).

en-gb	The Government can also table amendments to amendments, although where the Government wishes to amend one of its own amendments it would do so by withdrawing the original amendment and tabling a fresh amendment.
cy-gb	Gall y Llywodraeth hefyd gyflwyno gwelliant i welliannau; ond pe bai’r Llywodraeth yn dymuno newid un o’i gwelliannau ei hun, byddai’n gwneud hynny drwy dynnu’n ôl y gwelliant gwreiddiol a chyflwyno gwelliant newydd.

en-gb	Numbering of amendments
cy-gb	Rhifo gwelliannau

en-gb	Each amendment will be allocated a unique identifying number by the Legislation Office (in the Commission), by which it is always referred.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yn y Comisiwn) yn neilltuo rhif adnabod unigryw i bob gwelliant, a defnyddir y rhif hwnnw i gyfeirio ato bob amser. 

en-gb	The numbering of amendments reflects the order in which the amendments were tabled.
cy-gb	Mae’r system rifo’n adlewyrchu’r drefn y cyflwynwyd y gwelliannau ynddi.

en-gb	Amendments to amendments are numbered using the number of the main amendment and then a letter (beginning with A).  
cy-gb	Rhifir gwelliannau i welliannau gan ddefnyddio rhif y prif welliant a’i ddilyn gyda llythyren (gan ddechrau gydag A). 

en-gb	For example if two amendments to amendment 17 are tabled these will be numbered as 17A and 17B respectively.
cy-gb	Er enghraifft, os cyflwynir dau welliant i welliant 17, rhifau’r rheini fydd 17A ac 17B, yn eu trefn.

en-gb	Bill Managers may wish to assign a ‘dummy’ number or letter to Government amendments which have yet to be tabled and published, so they can be assigned to provisional groups and sent out for speaking notes to be drafted (see below for guidance on groupings and speaking notes).  
cy-gb	Efallai bydd Rheolwyr Biliau yn dymuno neilltuo rhif neu lythyren ‘ffug’ i welliannau’r Llywodraeth nad ydynt eto wedi eu cyflwyno a’u cyhoeddi, fel y gellir eu rhannu i grwpiau dros dro a’u hanfon er mwyn i nodiadau annerch  gael eu drafftio (gweler y canllawiau ar grwpiau a nodiadau annerch isod). 

en-gb	Using a dummy reference in this way can help avoid confusion with actual amendment numbers, which are frequently different to what is expected.
cy-gb	Drwy ddefnyddio cyfeirnod ffug o’r fath gellir osgoi dryswch rhyngddynt a rhifau gwelliannau go iawn, sydd yn aml yn wahanol i’r hyn a ddisgwylir.

en-gb	Stage 2 
cy-gb	Cyfnod 2 

en-gb	This Stage follows the completion of Stage 1 and involves the detailed consideration, by a Committee, of the Bill and Government and non-Government amendments proposed by Assembly Members (not just those members of the Committee).  
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod sy’n dilyn yn syth ar ôl cwblhau Cyfnod 1, ac mae’n cynnwys ystyriaeth fanwl, gan Bwyllgor, o’r Bil ac unrhyw welliannau’r Llywodraeth ac anllywodraethol a gynigir gan Aelodau’r Cynulliad (nid gan aelodau’r Pwyllgor yn unig).  

en-gb	This is the first of the amending Stages for the Bill.
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod diwygio cyntaf ar gyfer y Bil.

en-gb	 ‘ Responsible Committee’
cy-gb	 ‘ Pwyllgor Cyfrifol’

en-gb	The ‘responsible Committee’ is the Committee which will consider the Bill at Stage 2; where a responsible Committee has considered the Bill at Stage 1, this will be the same Committee.
cy-gb	Y ‘Pwyllgor Cyfrifol’ yw’r Pwyllgor a fydd yn ystyried y Bil yng Nghyfnod 2; os bydd Pwyllgor Cyfrifol wedi ystyried y Bil yng Nghyfnod 1, yr un Pwyllgor fydd hwn.

en-gb	Where there was no Committee consideration at Stage 1, the Business Committee will refer the Bill to a responsible Committee for the purposes of Stage 2.  
cy-gb	Os na fu ystyriaeth gan Bwyllgor yng Nghyfnod 1, bydd y Pwyllgor Busnes yn atgyfeirio’r Bil i Bwyllgor cyfrifol at ddibenion Cyfnod 2. 

en-gb	Alternatively the Business Committee can refer the Bill to a ‘Committee of the Whole Assembly’, which is a Committee comprising all Assembly Members and is usually held in the Siambr.
cy-gb	Fel arall, caiff y Pwyllgor Busnes atgyfeirio’r Bil i ‘Bwyllgor y Cynulliad Cyfan’, sef Pwyllgor sy’n cynnwys pob un o Aelodau’r Cynulliad ac a gynhelir fel arfer yn y Siambr.

en-gb	For a Government Emergency Bill a Committee of the Whole Assembly will consider the Bill at Stage 2; this is still a Committee (i.e. it is not Plenary) – see Chapter 16.  
cy-gb	Ar gyfer Bil Brys y Llywodraeth bydd Pwyllgor y Cynulliad Cyfan yn ystyried y Bil yng Nghyfnod 2; Pwyllgor fydd hwn o hyd (h.y. nid Cyfarfod Llawn mohono) – gweler Pennod 16. 

en-gb	Bill teams should ensure they are familiar with the Standing Orders governing proceedings by Committees (particularly Standing Order 17).
cy-gb	Dylai timau Bil sicrhau eu bod yn gyfarwydd â’r Rheolau Sefydlog sy’n llywodraethu trafodion y Pwyllgorau (yn enwedig Rheol Sefydlog 17).

en-gb	The Lead Minister for the Bill is not a member of the Committee (unless it is a Committee of the Whole Assembly), but will attend all of the Stage 2 proceedings on a Bill, with the agreement of the Chair of the Committee.
cy-gb	Nid yw’r Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil yn aelod o’r Pwyllgor (ac eithrio pan fo’n Bwyllgor y Cynulliad Cyfan), ond bydd yn bresennol yn yr holl drafodion Cyfnod 2 ar gyfer y Bil, gyda chytundeb Cadeirydd y Pwyllgor.

en-gb	Start and end of Stage 2
cy-gb	Dechrau a diwedd Cyfnod 2

en-gb	Stage 2 begins on the first working day after Stage 1 concludes.  
cy-gb	Mae Cyfnod 2 yn dechrau ar y diwrnod gwaith cyntaf ar ôl i Gyfnod 1 ddod i ben. 

en-gb	For Government Bills this would usually mean that Stage 2 would begin on a Wednesday.  
cy-gb	Yn achos Biliau’r Llywodraeth mae hyn fel arfer yn golygu bod Cyfnod 2 yn dechrau ar ddydd Mercher. 

en-gb	However at least 15 working days must elapse between the start of Stage 2 and the date of the first meeting of the responsible Committee.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid gadael bwlch o 15 diwrnod gwaith o leiaf rhwng dechrau Cyfnod 2 a dyddiad y cyfarfod cyntaf o’r Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The deadline by which Stage 2 consideration must conclude is set by the Business Committee, but there is no limit placed by that Committee on how many times the responsible Committee may meet in the period of consideration.  
cy-gb	Y Pwyllgor Busnes sy’n pennu’r terfyn amser ar gyfer cwblhau’r ystyriaeth Cyfnod 2, ond ni osodir unrhyw gyfyngiad gan y Pwyllgor hwnnw ar y nifer o weithiau y caiff y Pwyllgor Cyfrifol gyfarfod yn ystod cyfnod yr ystyriaeth. 

en-gb	LPGU will advise Bill teams of the actual dates for the proceedings; there will be no flexibility on Ministerial attendance as these dates are set fairly early on in the Bill’s consideration by the Committee and (for Government Bills) reflect the timetable proposed by the Government to Business Committee.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i dimau Bil ar ba ddyddiadau yn union y cynhelir y trafodion. Ni fydd unrhyw hyblygrwydd o ran presenoldeb y Gweinidog yn y trafodion, oherwydd pennir y dyddiadau hynny gan y Pwyllgor ar ddechrau’r cyfnod o ystyried y Bil gan y Pwyllgor, ac (ar gyfer Biliau’r Llywodraeth) mae’r dyddiadau’n adlewyrchu’r amserlen a gynigiwyd gan y Llywodraeth i’r Pwyllgor Busnes. 

en-gb	Stage 2 ends when all the amendments have been considered.
cy-gb	Bydd Cyfnod 2 yn dod i ben pan fydd yr holl welliannau wedi cael eu hystyried.

en-gb	Tabling amendments
cy-gb	Cyflwyno gwelliannau

en-gb	Any Assembly Member can table amendments from the first day on which Stage 2 starts (i.e. the first working day after Stage 1 is completed).  
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod Cynulliad gyflwyno gwelliannau o ddiwrnod cyntaf Cyfnod 2 (h.y. y diwrnod gwaith cyntaf ar ôl cwblhau Cyfnod 1). 

en-gb	Standing Order 26.59 requires amendments to be tabled no later than five working days before consideration, and this is the final deadline for submission of amendments at this Stage.  
cy-gb	Yn unol â Rheol Sefydlog 26.59, mae’n ofynnol bod gwelliannau’n cael eu cyflwyno ddim hwyrach na phum diwrnod gwaith cyn iddynt gael eu hystyried, a hwnnw felly yw’r terfyn amser ar gyfer cyflwyno gwelliannau yn y Cyfnod hwn. 

en-gb	The Government has agreed it will table amendments no later than seven working days before they are due to be debated. 
cy-gb	Mae’r Llywodraeth wedi cytuno i gyflwyno gwelliannau ddim hwyrach na saith diwrnod gwaith cyn y bwriedir iddynt fod yn destun dadl. 

en-gb	This convention is in place to ensure Members have sufficient time to consider the amendments before they are debated, and to allow Members to propose amendments to Government amendments within the tabling deadlines.
cy-gb	Sefydlwyd y confensiwn hwn er mwyn sicrhau bod digon o amser i’r Aelodau ystyried y gwelliannau cyn i’r ddadl arnynt gael ei chynnal, a chaniatáu iddynt gynnig gwelliannau i welliannau’r Llywodraeth o fewn y terfynau amser ar gyfer cyflwyno.

en-gb	It is important to note that Bill teams will normally begin to prepare amendments during Stage 1, so they may be tabled from the beginning of Stage 2 (i.e. 
cy-gb	Mae’n bwysig nodi y bydd timau Bil fel arfer yn dechrau paratoi gwelliannau yn ystod Cyfnod 1, er mwyn eu cyflwyno o ddechrau Cyfnod 2 (h.y. nid yw’r timau Bil yn gweithio tuag at fodloni’r dyddiad olaf ar gyfer cyflwyno). 

en-gb	Bill teams do not work to the latest date for tabling), this is for a number of reasons:
cy-gb	Gweithredir fel hyn am amryw o resymau:

en-gb	the Government may wish to demonstrate to Members that undertakings made to seek to amend the Bill are being delivered, which in turn can help reassure Members of the Government’s commitment to effectively deliver the policy of the Bill and/or ensure the Bill works; and
cy-gb	gallai’r Llywodraeth ddymuno dangos i’r Aelodau bod ei hymrwymiadau i ddiwygio’r Bil yn cael eu cyflawni er mwyn i hynny, yn ei dro, helpu i roi sicrwydd i’r Aelodau ynghylch ymroddiad y Llywodraeth i gyflawni polisi’r Bil a/neu sicrhau bod y Bil yn gweithio;  

en-gb	early tabling can reduce the risk of a Government amendment being ruled inadmissible (and therefore not capable of being tabled) because it is of the same or similar legal effect to an amendment already tabled (see paragraph 15.76 above).
cy-gb	gall cyflwyno’n gynnar leihau’r risg y bernir bod gwelliant y Llywodraeth yn annerbyniadwy (ac na ellir ei gyflwyno felly) oherwydd bod iddo’r un effaith gyfreithiol, neu effaith gyffelyb, â gwelliant a gyflwynwyd eisoes (gweler paragraff 15.76 uchod).

en-gb	It may be appropriate to consider tabling amendments in ‘tranches’; for example to ensure significant policy amendments are tabled as early as possible (for the reasons above).  
cy-gb	Weithiau, gallai fod yn briodol ystyried cyflwyno’r gwelliannau fesul ‘tranche’. Gallai hyn fod yn briodol, er enghraifft, er mwyn sicrhau y cyflwynir y gwelliannau polisi sylweddol mor gynnar ag y bo modd (am y rhesymau uchod). 

en-gb	Tranching in this way can assist with the management of the very limited time available to the Bill team in Stage 2.  
cy-gb	Gall eu rhannu fesul ‘tranche’ fel hyn gynorthwyo tîm y Bil i reoli’r amser prin iawn a fydd ar gael iddo yng Nghyfnod 2. 

en-gb	The approach to tabling should be discussed with LPGU in order for advice to be given to the Minister and for an appropriate timetable for the preparation of amendments to be set (see paragraph 15.72 above).  
cy-gb	Dylid trafod y dull o gyflwyno gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, fel y gellir cynghori’r Gweinidog a phennu amserlen addas ar gyfer paratoi’r gwelliannau (gweler paragraff 15.72 uchod). 

en-gb	Government amendments are tabled by OLC, once the Counsel General has considered and the Lead Minister and the First Minister have given approval to table. 
cy-gb	Cyflwynir gwelliannau’r Llywodraeth gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, unwaith y bydd y Cwnsler Cyffredinol wedi eu hystyried a’r Gweinidog Arweiniol a’r Prif Weinidog wedi cymeradwyo eu cyflwyno. 

en-gb	Sufficient time should be afforded for Ministerial consideration of amendments before the tabling deadline, and as such it is helpful to liaise with Private Offices over deadlines for Ministerial clearances.
cy-gb	Dylid caniatáu digon o amser i’r ystyriaeth gan y Gweinidogion cyn y terfyn amser ar gyfer cyflwyno, ac felly mae’n fuddiol cysylltu â’r Swyddfeydd Preifat i drafod terfynau amser ar gyfer awdurdodi gan y Gweinidiogion.

en-gb	‘Purpose and effect’ table of Government amendments
cy-gb	Tabl ‘diben ac effaith' gwelliannau’r Llywodraeth

en-gb	Each time Government amendments are tabled, the Minister with responsibility for Government Business will write to all Assembly Members to provide information on the amendments and explain their purpose and intended effect.  
cy-gb	Bob tro y cyflwynir gwelliannau’r Llywodraeth, bydd y Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth yn ysgrifennu at bod Aelod Cynulliad i ddarparu gwybodaeth am y gwelliannau ac esbonio’u diben a’r effaith y bwriedir iddynt ei chael. 

en-gb	The template for the letter and table of information is available from LPGU, and clearance for this should be included in the advice which seeks Ministerial clearance to the tabling of the amendments.  
cy-gb	Mae’r templed ar gyfer y llythyr a’r tabl o wybodaeth ar gael gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, a dylid awdurdodi hwn fel rhan o’r cyngor a fydd yn gofyn am awdurdodiad gan y Gweinidog i gyflwyno’r gwelliannau. 

en-gb	The table must be provided in Welsh and English. 
cy-gb	Rhaid darparu’r tabl yn Gymraeg ac yn Saesneg. 

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will arrange it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithiad, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn ei drefnu.

en-gb	Preparation of the ‘purpose and effect table’ is a significant task, both in terms of the accuracy of representing the actual wording and format of each amendment (shown in both English and in Welsh), and also the drafting of the text explaining the purpose of the amendment and its effect.  
cy-gb	Mae paratoi’r ‘tabl diben ac effaith’ yn dasg fawr, sy’n galw am fod yn fanwl gywir wrth gynrychioli union eiriad a fformat pob gwelliant (a ddangosir yn Gymraeg ac yn Saesneg), ac o ran drafftio’r testun sy’n esbonio diben y gwelliant a’i effaith. 

en-gb	In this context:
cy-gb	Yn y cyd-destun hwn:

en-gb	the purpose  of the amendment is an explanation of what the amendment does to the content of the Bill (for example “The purpose of this amendment is to include foster parents within the definition of carers in section 5 of the Bill” ); and
cy-gb	diben  y gwelliant yw esboniad o’r hyn y mae’r gwelliant yn ei wneud i gynnwys y Bil (er enghraifft “Diben y gwelliant hwn yw cynnwys rhieni maeth yn y diffiniad o ofalwyr yn adran 5 y Bil” );

en-gb	the effect  of the amendment is an explanation of the intended result arising from the amendment. 
cy-gb	effaith y gwelliant yw esboniad o’r canlyniad a fwriedir yn deillio o’r gwelliant. 

en-gb	This should be described in neutral policy terms (for example “The effect of this amendment is to ensure that the definition of carers includes, where appropriate, a foster parent as appointed by the local authority” ).
cy-gb	Dylid disgrifio hyn mewn termau polisi niwtral (er enghraifft “Effaith y gwelliant hwn yw sicrhau bod y diffiniad o ofalwyr yn cynnwys, lle y bo’n briodol, riant maeth fel y’i penodwyd gan yr awdurdod lleol” ).

en-gb	Bill Managers will need to ensure sufficient time is given to the preparation, checking and clearing of this table before it is submitted to Ministers for clearance.  
cy-gb	Bydd angen i Reolwyr Bil sicrhau y caniateir digon o amser i baratoi, gwirio ac awdurdodi’r tabl hwn cyn ei anfon i’w awdurdodi gan y Gweinidogion.  

en-gb	Legal Services and LPGU will clear this table before it is submitted, and then LPGU will hold the working version until it is ready to be issued in the name of the Minister with responsibility for Government Business.  
cy-gb	Bydd Gwasanaethau Cyfreithiol ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn awdurdodi’r tabl cyn ei anfon, ac yna bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn cadw’r fersiwn weithredol yn ôl hyd nes y bydd yn barod i’w rannu yn enw’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth. 

en-gb	This is because, between the clearance and tabling of amendments, minor technical changes may be made to the amendments by OLC (after their discussions about the form of the amendment with the Legislation Office in the Commission).  
cy-gb	Gwneir hyn oherwydd, rhwng yr awdurdodi a chyflwyno’r gwelliannau, gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol wneud mân newidiadau technegol i’r gwelliannau (wedi iddynt drafod ffurf y gwelliant gyda’r Swyddfa Ddeddfwriaeth yn y Comisiwn). 

en-gb	LPGU will ensure these minor ‘tweaks’ are reflected in the final version of the purpose and effect table before it is issued; LPGU will also ensure dummy amendment numbers in the table are updated to reflect  the actual amendment numbers allocated by the Clerks; including any cross-referencing, before issuing.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn sicrhau yr adlewyrchir y mân addasiadau hyn yn y fersiwn derfynol o’r tabl diben ac effaith cyn ei rannu; bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd yn sicrhau y diweddarir unrhyw rifau ‘ffug’ ar gyfer gwelliannau sydd yn y tabl gyda’r rhifau gwirioneddol ar gyfer y gwelliannau a neilltuwyd gan y Clercod, gan gynnwys unrhyw groesgyfeiriadau, cyn rhannu’r tabl.

en-gb	Once the table has been issued, the Legislation Office (in the Assembly Commission) will publish it on the web-page for the Bill.  
cy-gb	Unwaith y rhennir y tabl, bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn ei gyhoeddi ar y dudalen we ar gyfer y Bil. 

en-gb	This is then available to the public, so the Bill team may wish to consider drawing this to the attention of those stakeholders who have a particular interest in one or more proposed Government amendments.
cy-gb	Bydd ar gael wedyn i’r cyhoedd ei weld, a gall tîm y Bil ddymuno’i ddwyn i sylw’r rhanddeiliaid sydd â diddordeb penodol mewn un neu ragor o welliannau arfaethedig y Llywodraeth.

en-gb	Members are not required to prepare purpose and effect tables for their amendments, although they are encouraged to provide additional information on the intent of their amendments when they table them.  
cy-gb	Nid yw’n ofynnol i Aelodau baratoi tablau diben ac effaith ar gyfer eu gwelliannau ond maent yn cael eu hannog, wrth gyflwyno’u gwelliannau, i ddarparu mwy o wybodaeth am yr hyn y bwriedir i’w gwelliannau ei gyflawni. 

en-gb	If this is available the Legislation Office will include this on the Marshalled List (see paragraphs 15.116 to 15.118 below), rather than with the daily Notice of Amendments or as a separate document.
cy-gb	Os bydd yr wybodaeth hon ar gael, bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth yn ei chynnwys yn y Rhestr o Welliannau Wedi’u Didoli (gweler paragraffau 15.116 i 15.118 isod), yn hytrach na chyda’r Hysbysiad o Welliannau dyddiol, neu fel dogfen ar wahân.

en-gb	Supporting amendments
cy-gb	Cefnogi gwelliannau

en-gb	Under Standing Order 26.60 any Assembly Member can add his or her name to an amendment by notifying the Clerk (in practical effect this is the Legislation Office in the Assembly) at any time until the end of the working day before the Committee meeting when the amendment is to be considered.  
cy-gb	O dan Reol Sefydlog 26.60, caiff unrhyw Aelod Cynulliad ychwanegu ei enw at welliant drwy hysbysu’r Clerc (sef, y Swyddfa Ddeddfwriaeth yn y Cynulliad yn ymarferol) ar unrhyw adeg tan ddiwedd y diwrnod gwaith cyn y cyfarfod Pwyllgor yr ystyrir y gwelliant ynddo. 

en-gb	This is then shown on the revised Notice of Amendments as supporting the amendment.
cy-gb	Rhoddir enw’r Aelod wedyn ar yr Hysbysiad o Welliannau wedi’i adolygu, i ddangos ei fod yn cefnogi’r gwelliant. 

en-gb	Because of the rules around withdrawal of amendments (see below), the main effect of the Member adding their name to the amendment is that their agreement must be sought to the withdrawal of that amendment prior to the Committee proceedings.
cy-gb	Oherwydd y rheolau ynglŷn â thynnu gwelliannau yn ôl (gweler isod), prif effaith ychwanegu enw Aelod at y gwelliant yw y bydd yn rhaid gofyn am ei gydsyniad i dynnu’r gwelliant yn ôl cyn trafodion y Pwyllgor.

en-gb	Supporting amendments in this way tends to be undertaken by opposition parties in relation to opposition amendments; for Bill teams it also shows the political support for an amendment which will help in preparing voting advice, speaking lines, and advising the Minister on handling the amendments.
cy-gb	Y gwrthbleidiau mewn perthynas â gwelliannau’r wrthblaid sy’n dueddol o gefnogi gwelliannau fel hyn; o safbwynt timau Bil, mae hefyd yn arwydd o gefnogaeth wleidyddol i welliant, a fydd o gymorth wrth baratoi cyngor pleidleisio, llinellau annerch ac wrth baratoi cyngor i’r Gweinidog ar sut i ymdrin â’r gwelliannau.

en-gb	There may, rarely, be occasions when it is advisable the Lead Minister puts their name in support of an amendment.  
cy-gb	Ar achlysuron prin iawn, gall fod yn synhwyrol i’r Gweinidog Arweiniol ychwanegu ei enw i gefnogi gwelliant. 

en-gb	As noted above, where a proposed amendment has the same or similar legal effect to an amendment already tabled, the proposed amendment is not admissible.  
cy-gb	Fel a nodwyd uchod, pan gynigir gwelliant sydd â’r un effaith gyfreithiol â gwelliant a gyflwynwyd eisoes, neu effaith gyfreithiol debyg, ni fydd y gwelliant arfaethedig yn dderbyniadwy. 

en-gb	Therefore, should a non-Government amendment have been tabled which the Government would have wished to have tabled itself, the Government could choose to support the non-Government amendment to avoid the tabling Member later withdrawing this (and particularly withdrawing it after the tabling deadline has passed, meaning the Government could not then put down its own amendment).  
cy-gb	Felly, os bydd gwelliant anllywodraethol wedi ei gyflwyno, y byddai’r Llywodraeth ei hun wedi dymuno ei gyflwyno, gallai’r Llywodraeth ddewis cefnogi’r gwelliant anllywodraethol, er mwyn osgoi bod yr Aelod a’i cyflwynodd yn ei dynnu’n ôl wedyn (ac yn enwedig ei dynnu’n ôl ar ôl y terfyn amser ar gyfer cyflwyno, pan na fyddai modd i’r Llywodraeth gyflwyno’i gwelliant ei hun). 

en-gb	As situations such as this occur rarely, Bill teams should discuss this option with LPGU before advising a Minister whether to support an amendment.
cy-gb	Gan mai’n anaml iawn y mae sefyllfaoedd fel hyn yn codi, dylai timau Bil drafod yr opsiwn hwn gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant cyn cynghori Gweinidog a ddylid cefnogi unrhyw welliant ai peidio.

en-gb	Withdrawal of amendments
cy-gb	Tynnu gwelliannau yn ôl

en-gb	Amendments can be withdrawn prior to, and during, the Committee proceedings.  
cy-gb	Ceir tynnu gwelliannau yn ôl cyn, ac yn ystod, trafodion y Pwyllgor. 

en-gb	However, the rules for doing this differ depending on when the amendment is withdrawn:
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r rheolau ar gyfer gwneud hyn yn amrywio, yn ôl pa un a dynnir y gwelliant yn ôl:

en-gb	Prior to Committee proceedings – the Member who tabled the amendment can, at any time before the day on which it is considered, withdraw that amendment.  
cy-gb	Cyn cynnal trafodion y Pwyllgor – caiff yr Aelod a gyflwynodd y gwelliant dynnu’r gwelliant hwnnw yn ôl ar unrhyw adeg cyn y diwrnod yr ystyrir y gwelliant. 

en-gb	Where another Member has added their name in support of the amendment (see below), the withdrawal can only be with their agreement (and the agreement of any other Members who have supported it).  
cy-gb	Pan fo Aelod arall wedi ychwanegu ei enw i gefnogi’r gwelliant hwnnw (gweler isod), ni cheir tynnu’r gwelliant yn ôl ac eithrio gyda chytundeb yr Aelod arall hwnnw (a chytundeb unrhyw Aelodau eraill sydd hefyd wedi cefnogi’r gwelliant). 

en-gb	If such agreement is not given, then the amendment becomes an amendment in the name of the Member who first added his or her name (and who does not agree to the withdrawal of the amendment). 
cy-gb	Os na cheir cytundeb o’r fath, bydd y gwelliant yn dod yn welliant yn enw’r Aelod a ychwanegodd ei enw gyntaf (ac nad yw’n cytuno i dynnu’r gwelliant yn ôl). 

en-gb	During the Committee’s proceedings – an amendment which has been moved can be withdrawn by the Member who moved it, but only if no other Member of that Committee objects.  
cy-gb	Yn ystod trafodion Pwyllgor – ceir tynnu gwelliant a gynigiwyd yn ôl, gan yr Aelod a’i cynigiodd, ond dim ond os nad oes Aelod arall o’r Pwyllgor hwnnw yn gwrthwynebu. 

en-gb	A Member can also choose not to move their amendment when called to do so, however, in these circumstances, another Member of the Committee can move the amendment instead.
cy-gb	Caiff Aelod hefyd ddewis peidio â chynnig ei welliant pan fydd yn cael ei alw i wneud hynny, ond, yn yr amgylchiadau hynny, gall Aelod arall o’r Pwyllgor hwnnw gynnig y gwelliant.

en-gb	In relation to Government amendments, withdrawal of amendments is undertaken:
cy-gb	Mewn perthynas â gwelliannau’r Llywodraeth, bydd gwelliannau yn cael eu tynnu yn ôl:

en-gb	prior to Committee proceedings by OLC (in writing to the Legislation Office), once formal approval of the withdrawal has been given by the Minister in whose name the amendment has been tabled;
cy-gb	cyn trafodion y Pwyllgor, gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol (drwy ysgrifennu at y Swyddfa Ddeddfwriaeth), unwaith y bydd y Gweinidog wedi cymeradwyo’n ffurfiol dynnu yn ôl y gwelliant a gyflwynwyd yn ei enw;

en-gb	during the Committee’s proceedings by the Chair of the Committee, on the request of the Minister. 
cy-gb	yn ystod trafodion y Pwyllgor, gan Gadeirydd y Pwyllgor, ar gais y Gweinidog. 

en-gb	Note: 
cy-gb	Sylwer: 

en-gb	if an amendment to an amendment has been proposed (see paragraph 15.87 above), that amending amendment will fall if the original amendment is withdrawn.
cy-gb	os cynigiwyd diwygiad i welliant (gweler paragraff 15.87 uchod), bydd y diwygiad hwnnw yn methu os tynnir y gwelliant gwreiddiol yn ôl.

en-gb	Notice of amendments
cy-gb	Hysbysiad o welliannau

en-gb	For each day amendments are tabled, the Assembly Commission’s Legislation Office will publish a Notice of Amendments detailing the amendments to the Bill tabled for that day.  
cy-gb	Ar gyfer pob diwrnod pan gyflwynir gwelliannau, bydd Swyddfa Ddeddfwriaeth Comisiwn y Cynulliad yn cyhoeddi Hysbysiad o Welliannau, a fydd yn rhoi manylion o’r gwelliannau i’r Bil a gyflwynwyd ar gyfer y diwrnod hwnnw. 

en-gb	Amendments tabled before 12.30pm will be included in the Notice of Amendments published the following working day; amendments tabled after 12.30pm will be included on the Notice of Amendments published the working day after the following working day.  
cy-gb	Bydd gwelliannau a gyflwynir cyn 12.30pm yn cael eu cynnwys yn yr Hysbysiad o Welliannau a gyhoeddir ar y diwrnod gwaith canlynol; bydd gwelliannau a gyflwynir ar ôl 12.30pm yn cael eu cynnwys yn yr Hysbysiad o Welliannau a gyhoeddir ar y diwrnod gwaith ar ôl y diwrnod gwaith canlynol. 

en-gb	Changes to amendments once tabled (for example, the amendment being supported by an AM, or the amendment being withdrawn) will be shown on the Notice of Amendments by an asterisk (*).  
cy-gb	Bydd newidiadau i welliannau unwaith y byddant wedi eu cyflwyno (er enghraifft, Aelod Cynulliad yn cefnogi’r gwelliant, neu dynnu’r gwelliant yn ôl) yn cael eu nodi ar yr Hysbysiad o Welliannau gyda seren (*). 

en-gb	When a Notice of Amendments for a particular day is reissued, a version number is usually included at the footer of the revised Notice.
cy-gb	Fel arfer, pan ailgyhoeddir yr Hysbysiad o Welliannau ar gyfer diwrnod penodol, bydd rhif fersiwn yn cael ei gynnwys yn y troedyn yn yr Hysbysiad diwygiedig.

en-gb	Bill teams will find the Notice of Amendments on the Assembly’s webpage for the Bill.  
cy-gb	Gall timau Bil weld yr Hysbysiad o Welliannau ar y dudalen berthnasol ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	Bill teams need to check the webpage each day, so that new amendments can be swiftly responded to.  
cy-gb	Dylai timau Bil wirio’r dudalen we honno yn ddyddiol, er mwyn ymateb yn ddiymdroi i welliannau newydd. 

en-gb	For example, Bill teams may need to consider making amendments to non-Government amendments.  
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd rhaid i’r timau ystyried gwneud gwelliannau i welliannau anllywodraethol. 

en-gb	Such secondary amendments will need to be tabled within the usual tabling deadlines.
cy-gb	Bydd angen cyflwyno is-welliannau o’r fath o fewn y terfynau amser cyflwyno arferol.

en-gb	‘All amendments’ table
cy-gb	Tabl ‘pob gwelliant’

en-gb	Bill teams are required to prepare an ‘all amendments’ table for the Minister, as part of the advice for the Committee proceedings.  
cy-gb	Mae’n ofynnol bod timau Bil yn paratoi tabl ‘pob gwelliant’ i’r Gweinidog, fel rhan o’r cyngor ar gyfer trafodion y Pwyllgor. 

en-gb	LPGU will provide the template for this.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn darparu templed ar gyfer hyn. 

en-gb	This document lists all of the amendments tabled, in the order they have been tabled, and provides a brief explanation of what each amendment seeks to do.  
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn rhestru’r holl welliannau a gyflwynwyd, yn y drefn y’u cyflwynwyd, ac yn rhoi esboniad cryno o’r hyn y mae pob gwelliant yn ceisio’i wneud. 

en-gb	This table ensures that the Minister has advice on each amendment.
cy-gb	Bydd y tabl hwn yn sicrhau bod gan y Gweinidog gyngor ar bob gwelliant. 

en-gb	Bill teams will find the purpose and effect table a helpful source of information to explain each Government amendment, but the text of explanation to each amendment in the ‘all amendments’ table does not need to be set out in the same formulation (i.e. purpose and then effect); a simple line or two explaining the amendment is all that is usually required.
cy-gb	Bydd y tabl diben ac effaith yn ffynhonnell ddefnyddiol o wybodaeth ar gyfer y timau Bil er mwyn esbonio pob gwelliant y llywodraeth. Fodd bynnag, nid oes angen i destun yr esboniad ar gyfer pob gwelliant yn y tabl ‘pob gwelliant’ ddilyn yr un drefn â’r tabl diben ac effaith (h.y. diben, ac wedyn effaith); llinell neu ddwy syml i esbonio’r gwelliant yw’r cyfan sydd ei angen fel arfer.

en-gb	Marshalled list
cy-gb	Rhestr o Welliannau Wedi’u Didoli

en-gb	The numbering of amendments reflects the order in which the amendments were tabled.  
cy-gb	Bydd rhifau’r gwelliannau yn adlewyrchu’r drefn y’u cyflwynwyd ynddi. 

en-gb	A marshalled list shows all of the amendments in the order in which they will be considered by the Committee and voted upon, which is usually the order in which they will affect the Bill.  
cy-gb	Mae rhestr o welliannau wedi’u didoli yn dangos yr holl welliannau yn y drefn yr ystyrir hwy gan y Pwyllgor, ac y pleidleisir arnynt, sef yn y drefn y byddant yn cael effaith ar y Bil fel arfer. 

en-gb	Within the marshalled list each amendment will still retain its unique identifying number (allocated when tabled).
cy-gb	Yn y rhestr o welliannau wedi’u didoli bydd pob gwelliant yn cadw ei rif adnabod unigryw (a neilltuwyd iddo pan gafodd ei gyflwyno).

en-gb	Voting is usually done in the order of the marshalled list and not in tabling order.
cy-gb	Pleidleisir fel arfer yn nhrefn y rhestr welliannau wedi’u didoli ac nid yn nhrefn cyflwyno’r gwelliannau.

en-gb	The marshalled list will be generated and published by the Legislation Office (in the Assembly).  
cy-gb	Bydd y rhestr o welliannau wedi’u didoli yn cael ei llunio a’i chyhoeddi gan y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yn y Cynulliad). 

en-gb	A number of versions of the list may be prepared and published (as amendments are tabled), but the final list will usually be available three to four days before the Committee meets.  
cy-gb	Mae’n bosibl y paratoir ac y cyhoeddir amrywiol fersiynau o’r rhestr (wrth i welliannau gael eu cyflwyno), ond fel arfer bydd y rhestr derfynol ar gael dri neu bedwar diwrnod cyn i’r Pwyllgor gyfarfod. 

en-gb	Bill teams will find the marshalled list on the Assembly’s webpage for the Bill.
cy-gb	Gall timau Bil ddod o hyd i’r rhestr o welliannau wedi’u didoli ar y dudalen ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad.

en-gb	Order of consideration
cy-gb	Trefn yr ystyriaeth

en-gb	Under Standing Order 26.21 amendments are disposed of “…in the order in which the sections and schedules to which they relate arise in the Bill, unless the committee considering Stage 2 proceedings has decided otherwise” .  
cy-gb	O dan Reol Sefydlog 26.21 " Mae’r gwelliannau i’w gwaredu yn y drefn y mae’r adrannau a’r atodlenni y maent yn cyfeirio atynt yn codi yn y Bil, oni bai bod y pwyllgor sy’n ystyried trafodion Cyfnod 2 wedi penderfynu fel arall."   

en-gb	It is therefore open to the Committee to determine the order of consideration; they may choose to discuss sections and schedules in a different order to that of the Bill, for example so that a Schedule is considered alongside the section which introduces it, or so that amendments to substantive provisions are considered before any connected amendments to sections which provide an overview of a Bill's contents.
cy-gb	Mae’n agored felly i’r Pwyllgor benderfynu ar drefn yr ystyriaeth; gallant ddewis trafod adrannau ac atodlenni mewn trefn wahanol i’r drefn sydd yn y Bil, er enghraifft fel bod Atodlen yn cael ei hystyried ochr yn ochr â’r adran sy’n ei chyflwyno, neu fel bod gwelliannau i ddarpariaethau o sylwedd yn cael eu hystyried cyn unrhyw welliannau cysylltiedig mewn adrannau sy’n darparu trosolwg ar gynnwys Bil.

en-gb	Groupings
cy-gb	Grwpio

en-gb	Amendments will be grouped for discussion where they all bear on one subject of debate.   
cy-gb	Bydd gwelliannau yn cael eu grwpio ar gyfer eu trafod os byddant i gyd yn ymwneud â’r un maes pwnc mewn dadl. 

en-gb	Therefore ‘groupings’ is the common term given to the grouping of related amendments for debate.  
cy-gb	‘Grwpio’ felly yw’r term cyffredin am ymdrin â grŵp o welliannau cysylltiedig gyda’i gilydd ar gyfer dadl. 

en-gb	A group can include both Government and non-Government amendments within it.
cy-gb	Gall grŵp gynnwys gwelliannau’r Llywodraeth yn ogystal â gwelliannau anllywodraethol.

en-gb	The Committee Chair has the final decision on groupings.  
cy-gb	Cadeirydd y Pwyllgor sydd â’r hawl i benderfynu’n derfynol ar y grwpiau. 

en-gb	The final groupings will be published three working days before the Committee meeting.
cy-gb	Cyhoeddir y grwpiau terfynol dri diwrnod gwaith cyn i’r Pwyllgor gyfarfod.

en-gb	Inside a group, the amendments are listed in the order in which they fall to be considered, not numerical order. 
cy-gb	Rhestrir y gwelliannau ym mhob grŵp yn y drefn y cânt eu hystyried, ac nid yn nhrefn eu rhifau. 

en-gb	The order of consideration of amendments in the group follows the marshalled list; the order in which groups will be considered also follows the marshalled list.
cy-gb	Bydd trefn yr ystyriaeth o’r gwelliannau yn y Grŵp yn dilyn y rhestr o welliannau wedi’u didoli; bydd trefn yr ystyriaeth o’r grwpiau hefyd yn dilyn y rhestr o welliannau wedi’u didoli.

en-gb	Acceptance of non-Government amendments
cy-gb	Derbyn gwelliannau anllywodraethol

en-gb	Officials will need to provide advice to the Minister on non-Government amendments.  
cy-gb	Rhaid i’r swyddogion ddarparu cyngor i’r Gweinidog mewn perthynas â gwelliannau anllywodraethol. 

en-gb	This advice will need to take into account the order of marshalled list, groupings and any pre-emptions (see paragraphs 15.151 to 15.153).
cy-gb	Dylai’r cyngor hwnnw gymryd i ystyriaeth drefn y rhestr o welliannau wedi’u didoli, y grwpiau ac unrhyw welliannau ‘sy’n achub y blaen’ (gweler paragraffau 15.151 i 15.153).

en-gb	Legal Services will need to be engaged in discussions to consider whether the Minister should accept a non-Government amendment.
cy-gb	Bydd angen cynnwys Gwasanaethau Cyfreithiol mewn unrhyw drafodaethau i ystyried a ddylai’r Gweinidog dderbyn gwelliant anllywodraethol.

en-gb	Speaking notes
cy-gb	Nodiadau annerch

en-gb	Standing Orders refer to this Stage as ‘detailed consideration by Committee’, which could be read as detailed consideration of each line of the Bill.  
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn cyfeirio at y Cyfnod hwn fel ‘ystyriaeth fanwl y Pwyllgor’, a gellid dehongli hynny fel ystyriaeth fanwl o bob llinell o’r Bil. 

en-gb	However, in reality, it is the amendments which the Committee considers here in detail.  
cy-gb	Ond mewn gwirionedd, y gwelliannau sy’n cael eu hystyried yn fanwl gan y Pwyllgor. 

en-gb	As such, Bill teams need to ensure there are comprehensive speaking notes and background briefing for the Minister on all of the amendments, and not just those tabled by the Government.  
cy-gb	Oherwydd hynny, rhaid i dimau Bil sicrhau bod y nodiadau annerch a’r wybodaeth gefndirol sydd ar gael i’r Gweinidog yn gynhwysfawr mewn perthynas â’r holl welliannau, ac nid y rheini a gyflwynwyd gan y Llywodraeth yn unig. 

en-gb	These will need to cover all amendments, any new sections and any new schedules, as all amendments tabled at this Stage will be debated by the Committee.
cy-gb	Bydd rhaid iddynt gynnwys pob gwelliant, unrhyw adrannau newydd ac unrhyw atodlenni newydd, gan y bydd popeth a gyflwynir yn y Cyfnod hwn yn destun dadl yn y Pwyllgor. 

en-gb	Guidance on preparation of speaking notes for the amending Stages, including Stage 2, is given at paragraphs 15.139 to 15.155 below.
cy-gb	Rhoddir canllawiau ar baratoi nodiadau annerch ar gyfer y Cyfnodau diwygio, gan gynnwys Cyfnod 2, ym mharagraffau 15.139 i 15.155 isod.

en-gb	Committee proceedings, including attendance and voting
cy-gb	Trafodion y Pwyllgor, gan gynnwys presenoldeb a phleidleisio

en-gb	The Minister is not a member of the responsible Committee,  and therefore cannot move the amendments in his or her name, and cannot vote on amendments.
cy-gb	Nid yw’r Gweinidog yn aelod o’r Pwyllgor Cyfrifol , ac felly ni chaiff gyflwyno’r gwelliannau a wneir yn ei enw, nac ychwaith bleidleisio ar welliannau.

en-gb	 Unless the Stage 2 proceedings are taking place before a Committee of the Whole Assembly.
cy-gb	 Oni chynhelir trafodion Cyfnod 2 gerbron Pwyllgor y Cynulliad Cyfan.

en-gb	Officials may attend the Committee in support of the Minister.  
cy-gb	Caiff swyddogion fod yn bresennol yn y Pwyllgor i gynorthwyo’r Gweinidog. 

en-gb	However, unlike at Stage 1, officials cannot speak to the Committee and may not address Members.  
cy-gb	Yn wahanol i Gyfnod 1, fodd bynnag, ni chaiff swyddogion annerch y Pwyllgor ac ni chânt gyfarch Aelodau. 

en-gb	Sitting at the table with the Minister is usually acceptable to the Committee, but does not confer speaking rights.  
cy-gb	Mae eistedd wrth y Bwrdd gyda’r Gweinidog fel arfer yn dderbyniol gan y Pwyllgor, ond nid yw hynny’n rhoi hawl i annerch. 

en-gb	Places at the table are extremely restricted (e.g. two officials only is the expected position, although there have been examples when more officials have been able to sit behind the Minister).  
cy-gb	Ychydig iawn o le sydd ar gael wrth y Bwrdd (e.e. dau swyddog yn unig yw’r nifer disgwyliedig, ond ar ambell achlysur yn y gorffennol mae mwy o swyddogion wedi gallu eistedd y tu ôl i’r Gweinidog). 

en-gb	The Bill team need to give careful consideration as to how the Minister is to be supported in light of this.
cy-gb	Gan gadw hyn mewn cof, bydd angen i dîm y Bil ystyried yn ofalus sut yr eir ati i gefnogi’r Gweinidog.

en-gb	The Chair of the Committee will proceed through the grouped amendments, by asking the Member with the lead amendment in a Group to move that amendment and, as such, open the debate.  
cy-gb	Bydd Cadeirydd y Pwyllgor yn mynd ymlaen i ymdrin â’r gwelliannau a grwpiwyd, drwy ofyn i’r Aelod sydd â’r gwelliant arweiniol mewn Grŵp gynnig y gwelliant hwnnw a, thrwy hynny, agor y ddadl. 

en-gb	The debate will cover all the amendments in that Group.
cy-gb	Bydd y ddadl yn cynnwys yr holl welliannau yn Grŵp hwnnw.

en-gb	Voting will take place at the end of the discussion of each group.  
cy-gb	Bydd pleidleisio’n digwydd ar ddiwedd y drafodaeth ar bob grŵp. 

en-gb	As noted above, voting is in the order of the Marshalled list and as such not all amendments will be voted upon at the end of a group discussion.  
cy-gb	Fel a nodwyd uchod, bydd pleidleisio yn digwydd yn nhrefn y rhestr o welliannau wedi’u didoli, ac felly ni fydd pleidlais wedi’i chynnal ar bob un o’r welliannau erbyn diwedd y drafodaeth ar y grŵp. 

en-gb	This is because some amendments in a Group may appear later in the marshalled list (i.e. after the start of the next or subsequent Group(s)).  
cy-gb	Y rheswm am hyn yw y gall rhai gwelliannau mewn Grŵp ymddangos wedi hyn ar y Rhestr o Welliannau Wedi’u Didoli (h.y. ar ôl dechrau’r Grŵp nesaf neu Grŵp dilynol). 

en-gb	At this Stage, an amendment is:
cy-gb	Yn y Cyfnod hwn, mae gwelliant:

en-gb	agreed, if there is majority of voting members in favour of the amendment.  
cy-gb	wedi ei gytuno, os yw mwyafrif yr aelodau’n pleidleisio o blaid y gwelliant. 

en-gb	This will mean the Bill is changed;
cy-gb	Golyga hyn y bydd y Bil yn newid;

en-gb	not agreed, if there is not a majority of voting members in favour or the amendment, or there is a tied vote.  
cy-gb	heb ei gytuno, os nad yw mwyafrif yr aelodau sy’n pleidleisio o blaid y gwelliant, neu pan fo niferoedd y pleidleisiau o blaid ac yn erbyn yn gyfartal. 

en-gb	Where there is a tied vote the Chair of the Committee is obliged to cast his or her vote against the amendment (in accordance with Standing Order 6.20(ii)).
cy-gb	Pan fo’r niferoedd y pleidleisiau o blaid ac yn erbyn yn gyfartal, mae Cadeirydd y Pwyllgor o dan rwymedigaeth i fwrw ei bleidlais yn erbyn y gwelliant (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(ii)).

en-gb	LPGU will prepare a ‘Likely Order of Proceedings’ guidance note for the Minister and officials attending – this will explain when amendments will be moved, debated and voted on, and also cover the speaking order and the impact of pre-emptions (see paragraphs 15.151 to 15.153 below).
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi nodyn canllaw ‘Trefn Debygol y Trafodion’ ar gyfer y Gweinidog a’r swyddogion a fydd yn bresennol – bydd hwn yn esbonio pa bryd y cynigir y gwelliannau, ac y pleidleisir arnynt, a bydd hefyd yn ymdrin â’r drefn annerch ac effaith ‘achub y blaen’ (gweler paragraffau 15.151 i 15.153 isod).

en-gb	Proceedings in Committee may take place over more than one meeting.
cy-gb	Ceir cynnal trafodion mewn Pwyllgor dros fwy nag un cyfarfod.

en-gb	After each Committee meeting, a record of the meeting will be prepared.  
cy-gb	Ar ôl pob cyfarfod Pwyllgor, paratoir cofnod o’r cyfarfod. 

en-gb	The Bill team will need to read the draft version of the record on behalf of Ministers, and identify any errors.  
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil ddarllen y fersiwn ddrafft o’r cofnod ar ran y Gweinidogion, a nodi unrhyw wallau. 

en-gb	Please also refer to the advice at paragraph 15.36.
cy-gb	Cyfeirier hefyd at y cyngor a roddir ym mharagraff 15.36.

en-gb	The Minister may wish to send a letter to the Chair of the Committee summarising the commitments given, and/or providing additional clarity on any points, at the end of the Committee’s consideration.  
cy-gb	Ar ddiwedd ystyriaeth y Pwyllgor, efallai y bydd y Gweinidog yn dymuno anfon llythyr at Gadeirydd y Pwyllgor, yn crynhoi’r ymrwymiadau a wnaed, a/neu egluro unrhyw bwyntiau ymhellach. 

en-gb	This is not a required part of the process, but Bill teams may wish to consider advising the Minister of this option where a number of commitments have been given.
cy-gb	Nid yw hyn yn rhan ofynnol o’r broses, ond gall y timau Bil ystyried cynghori’r Gweinidog ynglŷn â’r opsiwn hwn os rhoddwyd nifer o ymrwymiadau.

en-gb	The Bill team should keep a list of commitments made by the Minister in Committee and action should be taken immediately on these points: 
cy-gb	Dylai tîm y Bil gadw rhestr o’r ymrwymiadau a wneir gan y Gweinidog yn y Pwyllgor, a dylid gweithredu ar unwaith ar y pwyntiau sy’n codi: 

en-gb	for example, OLC may be asked to draft necessary amendments; or officials to prepare letters for the Minister to send to a Member, which will generally be copied to the Chair and other Members of the Committee.
cy-gb	er enghraifft gellir gofyn i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ddrafftio gwelliannau angenrheidiol; neu ofyn i swyddogion ddrafftio llythyrau i’r Gweinidog eu hanfon at Aelodau unigol, yr anfonir copïau ohonynt fel arfer at y Cadeirydd ac Aelodau eraill o’r Pwyllgor.

en-gb	Agreement of sections
cy-gb	Cytuno ar adrannau

en-gb	In accordance with Standing Order 26.24, where any amendment is tabled to a section or schedule of the Bill, once the final amendment to that section or schedule has been disposed of, the section or schedule is deemed agreed.
cy-gb	Yn unol â Rheol Sefydlog 26.24, pan gyflwynir unrhyw welliant i adran neu atodlen o’r Bil, ar ôl gwaredu’r gwelliant olaf i’r adran neu’r atodlen honno, ystyrir bod yr adran neu’r atodlen honno wedi ei chytuno.

en-gb	Similarly, Standing Order 26.25 makes clear that where no amendment is tabled to a section or schedule, that section or schedule is deemed agreed by the Committee once that section or schedule has been reached in the order of consideration.
cy-gb	Yn yr un modd, mae Rheol Sefydlog 26.25 yn gwneud yn eglur, pan na chyflwynir gwelliant i adran neu atodlen, yr ystyrir bod yr adran neu’r atodlen honno wedi cael ei chytuno gan y Pwyllgor pan fydd yr adran neu'r atodlen honno wedi'i chyrraedd yn nhrefn yr ystyriaeth.

en-gb	Preparation of Speaking Notes for the amending Stages 
cy-gb	Paratoi Nodiadau Annerch ar gyfer y Cyfnodau diwygio 

en-gb	Approach to preparation
cy-gb	Dull o baratoi

en-gb	Frequent contact with the Minister and special adviser is recommended, so as to settle the lines to be taken on each amendment. 
cy-gb	Argymhellir cysylltu yn aml â’r Gweinidog a’r cynghorwr arbennig, er mwyn dod i gytundeb ar y trywydd i’w ddilyn mewn perthynas â phob gwelliant. 

en-gb	Time is often so short at this Stage that a good understanding with the Minister about what needs to or does not need to be cleared by him or her is invaluable.  
cy-gb	Gan fod amser yn aml mor brin yn y Cyfnod hwn, mae sicrhau bod dealltwriaeth dda gan y Gweinidog ynghylch beth sydd angen a beth nad oes angen iddo eu hawdurdodi yn werthfawr. 

en-gb	Scheduling Ministerial pre-meetings in the week prior to the Committee or Plenary proceedings will help to move things along more swiftly.
cy-gb	Trwy drefnu rhag-gyfarfodydd gyda’r Gweinidog yn yr wythnos cyn trafodion y Pwyllgor neu Gyfarfod Llawn, gellir hwyluso a chyflymu’r gwaith. 

en-gb	A large number of amendments may be tabled at each amending Stage.  
cy-gb	Ceir cyflwyno llawer iawn o welliannau yn ystod pob Cyfnod diwygio. 

en-gb	A good system for keeping track of each amendment is therefore critical, especially as the actual number of the amendment will only be known when the Assembly Commission’s Legislation Office has processed the amendments and published the (daily) Notice of Amendments.  
cy-gb	Felly, mae’n hanfodol cael system dda i gadw ar drywydd pob gwelliant, yn enwedig o gofio na fydd union rif y gwelliant yn hysbys pan fydd Swyddfa Ddeddfwriaeth y Cynulliad wedi prosesu’r gwelliannau ac wedi cyhoeddi’r Hysbysiad (dyddiol) o Welliannau. 

en-gb	This can make it hard to keep track of amendments, evolving groupings and the drafting of speaking notes. 
cy-gb	Gall hyn gymhlethu’r gwaith o gadw trefn ar y gwelliannau a’r grwpiau sy’n esblygu, a drafftio nodiadau annerch. 

en-gb	Bill teams may wish to adopt a spreadsheet to record amendments as they come in, and to provide a means of checking preparatory speaking notes for each amendment have been drafted. 
cy-gb	Gall y timau Bil ddewis defnyddio taenlen i gofnodi gwelliannau wrth iddynt gael eu cyflwyno, a sicrhau bod modd gwirio bod nodiadau annerch paratoadol wedi eu drafftio ar gyfer pob gwelliant. 

en-gb	A spreadsheet allows amendments to be sorted into groups, and these groups to be assigned to an official for drafting. 
cy-gb	Mae taenlen yn golygu bod modd didoli gwelliannau yn grwpiau, a neilltuo’r grwpiau hynny i swyddog ar gyfer drafftio. 

en-gb	It also allows Bill managers to assign a ‘dummy’ number or letter to amendments yet to appear on the Notice of Amendments, so they can be assigned to provisional groups and sent out for speaking notes to be drafted. 
cy-gb	Mae hefyd yn galluogi rheolwyr Bil i roi rhif neu lythyren ‘ffug’ i’r gwelliannau sydd heb ymddangos eto ar yr Hysbysiad o Welliannau, fel y gellir eu rhannu yn grwpiau dros dro a’u hanfon allan ar gyfer drafftio nodiadau annerch. 

en-gb	When the marshalled list arrives the Bill team should carefully cross-check, amending any dummy numbers/letters used in speaking notes and go through the groupings again.
cy-gb	Pan fydd y rhestr o welliannau wedi’u didoli yn cyrraedd, dylai tîm y Bil groeswirio’n ofalus, gan newid unrhyw rifau/llythrennau ‘ffug’ a ddefnyddiwyd mewn nodiadau annerch ac edrych eto ar y grwpiau.

en-gb	Managing the drafting of speaking notes for amendments is one of the most challenging responsibilities for a Bill team.  
cy-gb	Rheoli’r gwaith o ddrafftio nodiadau annerch ar gyfer gwelliannau yw un o gyfrifoldebau mwyaf heriol tîm y Bil.  

en-gb	The end product is a ‘grouped speaking note’ – this is the document which provides the Minister with the speaking lines for a group of amendments, and there will be a grouped speaking note for each group of amendments.
cy-gb	‘Nodyn annerch ar y Grŵp’ – sef y ddogfen a fydd yn darparu y trywydd i’w ddilyn ar gyfer y Gweinidog mewn perthynas â grŵp o welliannau – fydd ffrwyth llafur y gwaith hwn,  a bydd ‘nodyn annerch’ yn cael ei baratoi ar gyfer pob grŵp.

en-gb	Content of the grouped speaking note
cy-gb	Cynnwys y nodyn annerch ar bob grŵp

en-gb	LPGU has a standard template for drafting grouped speaking notes using a format understood by Ministers and officials alike. 
cy-gb	Mae gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant dempled safonol ar gyfer drafftio nodiadau annerch ar gyfer y grwpiau, sy’n defnyddio fformat a y mae’r Gweinidogion a’r swyddogion yn ei ddeall. 

en-gb	Putting to one side the formatting and design aspects, the significant elements are:
cy-gb	Yn ogystal â’r agweddau fformatio a dylunio, yr elfennau pwysig yw:

en-gb	Summary of group – on the front sheet of each grouped speaking note a short summary of what the group of amendments cover.  
cy-gb	Crynodeb o’r Grŵp – ar ddalen flaen pob nodyn annerch mae crynodeb byr o’r hyn y mae’r Grŵp o welliannau’n ei gynnwys. 

en-gb	This enables the Minister to quickly familiarise themselves with the content of the group and the key aspects to be conveyed should the full speaking note not be utilised;
cy-gb	Mae hyn yn galluogi’r Gweinidog i ymgyfarwyddo’n gyflym â chynnwys y Grŵp, a’r agweddau allweddol y dylid eu cyfleu os na ddefnyddir y nodyn annerch yn llawn;

en-gb	Speaking lines – The lines need to address the key amendments within the group, and provide cogent reasons for accepting/rejecting the amendments.  
cy-gb	Trywyddau i’w dilyn – Dylai’r trywyddau roi sylw i’r gwelliannau allweddol o fewn y Grŵp, a darparu rhesymau cymhellol dros dderbyn/gwrthod y gwelliannau. 

en-gb	Where amendments are consequential on other amendments, it is acceptable for these to be referenced as consequential (however, the Committee may still wish to have detail on the consequential amendments);
cy-gb	Pan fo gwelliannau yn ganlyniadol i welliannau eraill, mae’n dderbyniol cyfeirio atynt fel rhai canlyniadol (er hynny, gall y Pwyllgor ddymuno cael manylion am y gwelliannau canlyniadol);

en-gb	Supplementary Q&A – during a debate on a Group of amendments the Minister may be asked questions, to which a response will need to be given in the debate on that Group.  
cy-gb	Cwestiynau ac Atebion Atodol – yn ystod dadl ar Grŵp o welliannau gellir gofyn cwestiynau i’r Gweinidog y bydd angen eu hateb yn y ddadl ar y Grŵp hwnnw. 

en-gb	Potential questions and additional lines to take will therefore need to be considered, and included within the grouped speaking note. 
cy-gb	Felly, dylid ystyried y cwestiynau posibl ac unrhyw drywydd i’w ddilyn arall, a’u cynnwys yn y nodyn annerch. 

en-gb	The substance of the notes on amendments needs to be carefully thought out. 
cy-gb	Dylai sylwedd y nodiadau ar welliannau fod yn ffrwyth meddwl gofalus. 

en-gb	but for non-Government amendments it is not always easy to work out just what the member is trying to achieve or why. 
cy-gb	ond gyda gwelliannau anllywodraethol, nid oes modd deall bob amser beth yn union y mae’r aelod yn ceisio ei gyflawni, na pham. 

en-gb	For most amendments, the structure would be:
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o welliannau, byddai strwythur y nodyn fel a ganlyn:

en-gb	This amendment... 
cy-gb	Mae’r gwelliant hwn... 

en-gb	[and then summarise what it says]; 
cy-gb	[ac yna crynhoi’r hyn y mae’n ei ddweud]; 

en-gb	The practical effect of the amendment would be to... 
cy-gb	Effaith ymarferol y gwelliant fyddai… 

en-gb	[and then spell out the consequences]; 
cy-gb	 [ac yna egluro’r canlyniadau]; 

en-gb	The intention is thought to be... 
cy-gb	Bernir mai’r bwriad yw... 

en-gb	[and then have an informed guess and say what it is based on, e.g. discussions during Stage 1]. 
cy-gb	[ac yna dyfalu beth fyddai’r bwriad ar sail yr wybodaeth sydd ar gael, gan nodi ar ba sail, e.e. trafodaethau yn ystod Cyfnod 1]. 

en-gb	Having analysed the amendment in this way, the note should then set out the line or lines of argument recommended. 
cy-gb	Ar ôl dadansoddi’r gwelliant fel hyn, dylid nodi’r trywydd neu’r trywyddau rhesymu a argymhellir. 

en-gb	Remember that at Stage 2 the Committee will be very familiar with the detail of the Bill, and of stakeholders’ views on it, having worked on the Bill during Stage 1.  
cy-gb	Cofier, erbyn Cyfnod 2, bydd y Pwyllgor yn dra chyfarwydd â manylion y Bil ac â safbwyntiau’r rhanddeiliaid arno, ar ôl gweithio ar y Bil yng Nghyfnod 1. 

en-gb	All Members are usually keen to see that the Bill is improved by the Committee's scrutiny. 
cy-gb	Fel arfer, bydd yr Aelodau i gyd yn awyddus i weld y Bil yn cael ei wella yn sgil gwaith craffu’r Pwyllgor. 

en-gb	The Minister will wish to respond accordingly.
cy-gb	Bydd y Gweinidog yn dymuno ymateb yn unol â hyn. 

en-gb	Do provide full factual analysis and give reasons why an amendment is to be resisted in as much detail as possible.   
cy-gb	Cofiwch ddarparu dadansoddiad ffeithiol llawn, a rhoi cymaint o fanylion â phosibl wrth nodi’r rhesymau pam y dylid gwrthwynebu gwelliant. 

en-gb	In line with the Civil Service Code and the Ministerial Code, civil servants should not prepare any party political lines within the briefing, although special advisers may provide these for inclusion. Similarly the lines should not suggest the Minister commit to look again at an issue unless policy really will be reconsidered, nor without consideration of the points regarding non-government amendments set out in paragraphs 15.124 to 15.125. 
cy-gb	Yn unol â Chod y Gwasanaeth Sifil a Chod y Gweinidogion, ni ddylai gweision sifil baratoi unrhyw ddeunydd sy’n ymwneud â gwleidyddiaeth plaid yn rhan o’r pecyn gwybodaeth, ond gall cynghorwyr arbennig ddarparu deunydd o’r fath ar gyfer ei gynnwys. Yn yr un modd, ni ddylai trywyddau awgrymu bod y Gweinidog yn ymrwymo i ailedrych ar fater oni chaiff y polisi ei ailystyried mewn gwirionedd, ac y caiff y pwyntiau ynghylch gwelliannau anllywodraethol a nodir ym mharagraffau 15.124 i 15.125 hefyd eu hystyried. 

en-gb	Where several amendments are consequential on an earlier substantive amendment and the whole group is likely to be considered together, they may all be covered by the same note. 
cy-gb	Pan fydd amryw o welliannau yn ganlyniadol i welliant o sylwedd a gyflwynwyd yn gynharach ac yn debygol o gael eu hystyried i gyd ar y cyd fel grŵp, gellir eu cynnwys i gyd yn yr un nodyn. 

en-gb	If this is done it must be made clear that the note does in fact cover a number of amendments. 
cy-gb	Os gwneir hyn, rhaid gwneud yn eglur bod y nodyn yn cwmpasu nifer o welliannau. 

en-gb	Speaking order
cy-gb	Trefn annerch

en-gb	Where a Minister has the lead amendment in the group (usually this is the first amendment), they will be invited to speak first.  
cy-gb	Os mai'r Gweinidog sydd â’r gwelliant arweiniol yn y Grŵp (y gwelliant hwnnw, fel arfer, yw’r gwelliant cyntaf) caiff ei wahodd i siarad yn gyntaf. 

en-gb	Members will then be invited to speak, and the Minister will close the discussions.  
cy-gb	Gwahoddir yr aelodau i siarad wedyn, ac yna bydd y Gweinidog yn dwyn y trafodaethau i ben. 

en-gb	Where a Member other than the Minister has the lead amendment, the Minister will be the penultimate speaker for the group.  
cy-gb	Os Aelod ac eithrio’r Gweinidog sydd â’r gwelliant arweiniol, y Gweinidog fydd y siaradwr olaf ond un ar gyfer y Grŵp. 

en-gb	Speaking notes must reflect speaking order:
cy-gb	 Rhaid i nodiadau annerch adlewyrchu’r drefn annerch:

en-gb	where the Minister opens and closes a Group, opening and closing speeches are required;
cy-gb	pan fo’r Gweinidog yn agor ac yn cloi’r grŵp, bydd angen araith agoriadol a chloi;

en-gb	where the Minister is responding, prior to the Member with the lead amendment closing, only a responding speech is required.
cy-gb	pan fo’r Gweinidog yn ymateb, cyn i’r Aelod sydd â’r gwelliant arweiniol gloi, araith i ymateb yn unig fydd ei hangen.

en-gb	Regardless of speaking order, it is important that the Minister deals with all the amendments in the group (not just the Government amendments).
cy-gb	Beth bynnag y bo’r drefn annerch, mae’n bwysig bod y Gweinidog yn ymdrin â phob gwelliant yn y Grŵp (nid gwelliannau’r Llywodraeth yn unig).

en-gb	Impact of ‘pre-emptions’
cy-gb	Effaith achosion o ‘achub y blaen’

en-gb	As noted above, an amendment is not admissible if “…it is inconsistent with a decision already taken at the Stage at which the amendment is proposed.” 
cy-gb	Fel nodwyd uchod, mae gwelliant yn annerbyniol “…os yw’n anghyson â phenderfyniad sydd eisoes wedi’i wneud yn y Cyfnod pryd y mae’r gwelliant yn cael ei gynnig.” 

en-gb	(Standing Order 26.61(iv)).  
cy-gb	(Rheol Sefydlog 26.61(iv)).  

en-gb	This criterion is intended to prevent decisions taken on one amendment effectively being overturned by a subsequent amendment at the same Stage.
cy-gb	Bwriad y maen prawf hwn yw sicrhau na chaiff penderfyniadau a wneir ynghylch un gwelliant eu gwrthdroi i bob pwrpas gan welliant dilynol yn yr un Cyfnod.

en-gb	It is therefore possible that an amendment that was admissible when it was tabled could become inconsistent with a decision taken on a previous amendment, i.e. during the proceedings in Committee or Plenary as the case may be.  
cy-gb	Mae’n bosibl, felly, y gallai gwelliant, a oedd yn dderbyniadwy ar yr adeg y’i cyflwynwyd, ddod yn anghyson â phenderfyniad a wnaed ar welliant blaenorol, h.y. yn ystod y trafodion yn y Pwyllgor neu’r Cyfarfod Llawn, fel y bo’n berthnasol. 

en-gb	In such cases the later amendment would be pre-empted by the earlier amendment and would not be called for a decision (i.e. if it has already been debated it would not be voted on; or it may fall before it is even discussed).
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, byddai’r gwelliant blaenorol yn achub y blaen ar y gwelliant dilynol, ac ni fyddai’r gwelliant dilynol yn cael ei alw i gael penderfyniad yn ei gylch (h.y. pe bai eisoes wedi bod yn destun dadl, ni fyddai pleidlais yn cael ei chynnal arno; neu byddai’n methu hyd yn oed heb ei drafod o gwbl).

en-gb	The Legislation Office (in the Assembly Commission) will identify any pre-emptions, and will notify LPGU of the same.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn nodi unrhyw achosion o achub y blaen ac yn hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant. 

en-gb	LPGU will then advise the Bill team, and will advise whether pre-emptions could require more than one version of a grouped speaking note to be prepared.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant wedyn yn hysbysu tîm y Bil ac yn rhoi gwybod iddynt a allai achosion o achub y blaen olygu y bydd yn ofynnol paratoi mwy nag un fersiwn o nodyn annerch ar gyfer grŵp o welliannau. 

en-gb	Because amendments will only become inadmissible in these circumstances during the actual proceedings, there is usually no opportunity for the speaking notes to be re-written during those proceedings .  
cy-gb	Oherwydd mai dim ond yn ystod y trafodion eu hunain y bydd gwelliannau yn dod yn annerbyniadwy, yn yr amgylchiadau hyn,  ni cheir cyfle fel arfer i ailysgrifennu’r nodiadau annerch yn ystod y gweithrediadau hynny . 

en-gb	Therefore, to avoid the Minister referring to amendments which have become inadmissible during proceedings, alternative speaking notes will need to be held in reserve for use if required.
cy-gb	Felly, rhag i’r Gweinidog gyfeirio at welliannau a fydd wedi dod yn annerbyniadwy yn ystod y trafodion, bydd angen cadw nodiadau annerch eraill wrth gefn, i’w defnyddio os bydd gofyn.

en-gb	 The exception, of course, is when proceedings are taking place over more than one meeting and the pre-emptions affect amendments being dealt with on a second or subsequent meeting.
cy-gb	 Yr eithriad, wrth gwrs, yw pan gynhelir y trafodion dros fwy nag un cyfarfod a bydd yr achosion o achub y blaen yn effeithio ar welliannau yr ymdrinnir â hwy mewn ail gyfarfod neu gyfarfod dilynol.

en-gb	Clearance of speaking notes
cy-gb	Awdurdodi nodiadau annerch

en-gb	Speaking notes will need to be considered and cleared by the instructing officer and LPGU, and sufficient time should be made available for Bill Managers to respond to the comments made before the speaking notes are finalised and signed off by the SRO.  
cy-gb	Bydd angen i nodiadau annerch gael eu hystyried a’u hawdurdodi gan y swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, a dylid caniatáu digon o amser i Reolwyr y Bil ymateb i’w sylwadau cyn llunio’r fersiwn derfynol o’r nodiadau, a lofnodir gan y Prif Berchennog Cyfrifol. 

en-gb	Co-locating teams when preparing the speaking notes can assist – for example colleagues from Legal Services and LPGU may wish to join policy officials on the days when the speaking notes are being finalised.
cy-gb	Gall fod o gymorth os bydd y timau yn rhannu lleoliad gwaith wrth i’r nodiadau annerch gael eu paratoi – er enghraifft, efallai y bydd cydweithwyr o Gwasanaethau Cyfreithiol ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn dewis ymuno â’r swyddogion polisi ar y diwrnodau pan gytunir ar y nodiadau annerch terfynol.

en-gb	Speaking notes should be submitted to the Minister in sufficient time for them to be considered before the proceedings take place so any amendments required by the Minister can be dealt with.
cy-gb	Dylid anfon y nodiadau annerch at y Gweinidog mewn da bryd fel y bydd digon o amser i’r Gweinidog eu hystyried cyn y trafodion, ac er mwyn gallu gwneud unrhyw newidiadau y bydd y Gweinidog yn eu dymuno.

en-gb	Revising the Explanatory Memorandum after Stage 2 
cy-gb	Diwygio’r Memorandwm Esboniadol ar ôl Cyfnod 2 

en-gb	If the Bill is amended at Stage 2 the Member in charge must prepare a revised Explanatory Memorandum in Welsh and English, unless the responsible Committee resolves that a revised Memorandum is not required (see Standing Order 26.27 and paragraphs 8.64 - 8.73 in Chapter 8).
cy-gb	Os caiff y Bil ei ddiwygio yng Nghyfnod 2 rhaid i’r Aelod Cyfrifol baratoi Memorandwm Esboniadol diwygiedig yn Gymraeg ac yn Saesneg, oni fydd y Pwyllgor Cyfrifol yn penderfynu nad oes angen Memorandwm diwygiedig (gweler Rheol Sefydlog 26.27 a pharagraffau 8.64 - 8.73 ym Mhennod 8).

en-gb	The Bill Manager will need to ensure the revised Explanatory Memorandum is prepared and available in Welsh and English.  
cy-gb	Bydd angen i Reolwr y Bil sicrhau y paratoir y Memorandwm Esboniadol diwygiedig ac y bydd ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg.  

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit has requested they are provided with a tracked change version of the Explanatory Memorandum to work from.  
cy-gb	Os bydd angen cyfieithiad, mae’r Uned Gyfieithu Cyffredinol wedi gofyn am fersiwn o’r Memorandwm Esboniadol i weithio arni a fydd yn cynnwys y newidiadau wedi eu marcio. 

en-gb	The changes will need to be cleared by Legal Services, LPGU and others as necessary (for example Welsh Government economists and Strategic Budgeting if the RIA has changed).  
cy-gb	Bydd angen i’r newidiadau gael eu hawdurdodi gan Gwasanaethau Cyfreithiol, Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ac eraill fel y bo angen (er enghraifft economegwyr Llywodraeth Cymru a Chyllidebu Strategol os newidiwyd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol). 

en-gb	Additionally, clearance by OLC will be required for changes to the Explanatory Notes. 
cy-gb	At hynny, bydd rhaid i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol awdurdodi unrhyw newidiadau i’r Nodiadau Esboniadol. 

en-gb	The revised Explanatory Memorandum must be submitted to the Minister and First Minister for clearance prior to laying.
cy-gb	Rhaid wedyn anfon y Memorandwm Esboniadol diwygiedig i gael ei awdurdodi gan y Gweinidog a’r Prif Weinidog cyn ei osod.

en-gb	If the revised Explanatory Memorandum laid before the Assembly includes significant changes to the RIA, the Welsh Government has committed to writing to the subject Committee responsible for scrutinising the Bill, and the Finance Committee, setting out the changes made. 
cy-gb	Os yw'r Memorandwm Esboniadol diwygiedig a osodir gerbron y Cynulliad yn cynnwys newidiadau sylweddol i'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol, mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ysgrifennu at y Pwyllgor sy'n gyfrifol am graffu ar y Bil, a'r Pwyllgor Cyllid, gan nodi'r newidiadau a wnaed. 

en-gb	Where this applies, draft letters should be provided to the Minister for agreement as part of the clearance process for laying the revised Explanatory Memorandum.
cy-gb	Lle bo hyn yn berthnasol, dylid darparu llythyrau drafft i'r Gweinidog eu cytuno fel rhan o'r broses awdurdodi ar gyfer gosod y Memorandwm Esboniadol diwygiedig.

en-gb	The revised Explanatory Memorandum must be laid at least five working days before the date of the Plenary consideration at Stage 3 (see Standing Order 26.28).
cy-gb	Rhaid gosod y Memorandwm Esboniadol diwygiedig o leiaf bum diwrnod gwaith cyn y dyddiad y bydd yn cael ei ystyried yn y Cyfarfod Llawn yng Nghyfnod 3 (gweler Rheol Sefydlog 26.28).

en-gb	As well as revising the Explanatory Memorandum, policy impact assessment should also be reviewed in light of amendments agreed at Stage 2 and consideration given to the publication of a revised version, or to publication of the assessment where it was not previously considered necessary.
cy-gb	Yn ogystal â diwygio’r Memorandwm Esboniadol, dylid hefyd adolygu’r asesiad o effaith y polisi yng ngoleuni’r gwelliannau y cytunwyd arnynt yng Nghyfnod 2, ac ystyried cyhoeddi fersiwn ddiwygiedig, neu gyhoeddi’r asesiad lle na dybiwyd cyn hynny fod angen gwneud hynny.

en-gb	Preparing a revised Bill after Stage 2 
cy-gb	Paratoi Bil diwygiedig ar ôl Cyfnod 2 

en-gb	The Legislation Office (of the Assembly Commission) will prepare a revised version of the Bill so as to include all agreed amendments.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn paratoi fersiwn ddiwygiedig o’r Bil a fydd yn cynnwys yr holl welliannau y cytunwyd arnynt.  

en-gb	They will provide a copy of this to OLC for checking, and will then publish this to the Assembly webpage for the Bill.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa’n darparu copi o’r Bil diwygiedig i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer ei wirio, ac yna yn ei gyhoeddi ar y dudalen ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	There are no actions arising for the Bill team (apart from OLC) in this regard.
cy-gb	Nid oes unrhyw gamau gweithredu’n codi mewn perthynas â hyn ar gyfer tîm y Bil (ac eithrio Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol).

en-gb	Stage 3 
cy-gb	Cyfnod 3 

en-gb	This Stage follows the completion of Stage 2 and involves the detailed consideration, in Plenary, of the Bill and amendments proposed by Assembly Members and selected by the Llywydd.  
cy-gb	Mae’r Cyfnod hwn yn dilyn yn union ar ôl i Gyfnod 2 ddod i ben ac yn cynnwys ystyriaeth fanwl, yn y Cyfarfod Llawn, o’r Bil a’r gwelliannau a gynigir gan Aelodau’r Cynulliad a’u dewis gan y Llywydd.  

en-gb	This is usually the last amending Stage for the Bill.
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod diwygio olaf ar gyfer y Bil fel arfer.

en-gb	Start and end of Stage 3
cy-gb	Dechrau a diwedd Cyfnod 3

en-gb	Stage 3 begins on the first working day after Stage 2 concludes.  
cy-gb	Mae Cyfnod 3 yn dechrau ar y diwrnod gwaith cyntaf ar ôl i Gyfnod 2 ddod i ben. 

en-gb	However, at least 15 working days must elapse between the start of Stage 3 and the date of the first Plenary consideration of the Bill.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid gadael bwlch o 15 diwrnod gwaith o leiaf rhwng dechrau Cyfnod 3 a dyddiad yr ystyriaeth gyntaf o’r Bil yn y Cyfarfod Llawn.

en-gb	For Government Bills the timetabling of the Plenary consideration is a matter for the Government (rather than Business Committee).   
cy-gb	Yn achos Biliau’r Llywodraeth mater i’r Llywodraeth ydy amserlennu ar gyfer ystyriaeth yn y Cyfarfod Llawn (yn hytrach na mater i’r Pwyllgor Busnes). 

en-gb	Notice of the Plenary consideration will need to be given, in the usual way for notice of business.  
cy-gb	Bydd angen rhoi Hysbysiad o’r ystyriaeth yn y Cyfarfod Llawn, yn y ffordd arferol o roi hysbysiad ynghylch busnes. 

en-gb	Stage 3 ends when all the amendments have been considered.
cy-gb	Bydd Cyfnod 3 yn dod i ben pan fydd yr holl welliannau wedi cael eu hystyried.

en-gb	Considerations in preparing amendments
cy-gb	Ystyriaethau wrth baratoi gwelliannau

en-gb	As Stage 3 is likely to be the last amending Stage before the Bill is passed, it is important that the Bill team assesses what Government amendments (if any) are needed for Stage 3, how controversial the Bill has been, and what non-Government amendments are likely.  
cy-gb	Gan ei bod yn debygol mai Cyfnod 3 fydd y Cyfnod diwygio olaf cyn pasio’r Bil, mae’n bwysig bod tîm y Bil yn asesu pa welliannau’r Llywodraeth (os o gwbl) sydd eu hangen ar gyfer Cyfnod 3, pa mor ddadleuol y bu’r Bil, a pha welliannau anllywodraethol sy’n debygol. 

en-gb	LPGU should be involved in any such discussion. 
cy-gb	Dylid cynnwys Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant mewn trafodaeth ar faterion o’r fath. 

en-gb	Part of this discussion will be used to consider whether there is adequate time allowed for the remainder of the Bill’s passage, and the likelihood of the need to hold either further Stage 3 proceedings or a Report Stage (see below). 
cy-gb	Bydd rhan o’r drafodaeth honno yn cael ei neilltuo ar gyfer ystyried a oes digon o amser wedi ei ganiatáu ar gyfer yr hyn sy’n weddill o hynt y Bil drwy’r Cynulliad, a pha mor debygol ydyw y bydd angen cynnal trafodion Cyfnod 3 pellach neu Gyfnod Adrodd (gweler isod). 

en-gb	A key determinant will be the number of Government amendments and the potential need to accept non-Government amendments which may require further amendment to ensure the Bill is effective.  
cy-gb	Un ffactor allweddol i’w ystyried wrth benderfynu fydd faint o welliannau’r Llywodraeth sydd yn ogystal â’r posibilrwydd y bydd angen derbyn gwelliannau anllywodraethol y gallai fod angen eu diwygio ymhellach er mwyn sicrhau bod y Bil yn effeithiol. 

en-gb	An extension to the time identified for the Stage 3 debate can be sought if it is considered the Stage 3 proceedings will need to be held over more than one meeting, and the overall timetable for consideration can also be reviewed.  
cy-gb	Gellir gofyn am estyn yr amser a neilltuwyd ar gyfer y ddadl Cyfnod 3 os ystyrir y bydd angen mwy nag un cyfarfod ar gyfer cynnal trafodion Cyfnod 3, a gellid hefyd adolygu’r amserlen gyffredinol ar gyfer yr ystyriaeth. 

en-gb	This will necessitate a discussion with the Minister with responsibility for Government Business which will be undertaken by LPGU, following conversations with Assembly officials.
cy-gb	Bydd hynny yn galw am drafodaeth rhwng y Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, ar ôl ymgynghori â swyddogion y Cynulliad.

en-gb	There is a need to consider carefully whether proposed amendments at this Stage raise issues of consent (Minister of Crown or Queen/Duke of Cornwall Consent), as the Bill cannot be passed if such consents are not in place.  
cy-gb	Mae angen ystyried yn ofalus a yw gwelliannau a gynigir yn y Cyfnod hwn yn codi’r mater o gael cydsyniad (Cydsyniad Gweinidog y Goron neu Gydsyniad y Frenhines/Dug Cernyw) oherwydd ni ellir pasio’r Bil os na fydd cydsyniadau o’r fath wedi eu sicrhau. 

en-gb	OLC, Legal Services and LPGU should be involved in discussions where this may be an issue.
cy-gb	Dylid cynnwys Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, Gwasanaethau Cyfreithiol ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant mewn trafodaethau lle y gallai hyn godi.

en-gb	Similarly, where there is no Financial Resolution in place for this Bill (as it has not been required so far), any amendments, which would necessitate having a Financial Resolution, cannot proceed until a motion for the Financial Resolution has been passed.  
cy-gb	Yn yr un modd, os na wnaed Penderfyniad Ariannol mewn perthynas â’r Bil hwn (oherwydd na fu’n ofynnol hyd yma), ni all unrhyw welliannau a fyddai’n golygu bod rhaid cael Penderfyniad Ariannol fynd yn eu blaen, hyd nes bydd cynnig am y Penderfyniad Ariannol wedi ei basio. 

en-gb	LPGU will provide further advice to Bill teams on process and timetable implications, should this situation arise.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ddarparu cyngor pellach i dimau Bil ar y goblygiadau o ran proses ac amserlen, os bydd sefyllfa o’r fath yn codi.

en-gb	Tabling amendments
cy-gb	Cyflwyno gwelliannau

en-gb	Any Member can table amendments from the first day on which Stage 3 starts (i.e. the first working day after Stage 2 is completed).  
cy-gb	Gall unrhyw Aelod gyflwyno gwelliannau, o ddiwrnod cyntaf Cyfnod 3 ymlaen (h.y. o’r diwrnod gwaith cyntaf ar ôl cwblhau Cyfnod 2). 

en-gb	However, in practice these are more likely to be tabled when the Bill as amended at Stage 2 is available (usually within 48 hours of completion of Stage 2).
cy-gb	Yn ymarferol, fodd bynnag, mae gwelliannau yn fwy tebygol o gael eu cyflwyno pan fo’r Bil fel y’i diwygiwyd yng Nghyfnod 2 ar gael (sef o fewn 48 awr i gwblhau Cyfnod 2 fel arfer).

en-gb	As with Stage 2, the Standing Orders require amendments to be tabled no later than five working days before consideration, although the Government has agreed it will table amendments no later than seven working days before they are due to be debated. 
cy-gb	Fel yng Nghyfnod 2, mae’n ofynnol o dan y Rheolau Sefydlog bod unrhyw welliannau yn cael eu cyflwyno ddim hwyrach na phum diwrnod gwaith cyn iddynt gael eu hystyried, er bod y Llywodraeth wedi cytuno i gyflwyno gwelliannau ddim hwyrach na saith diwrnod gwaith cyn y dyddiad y trefnwyd iddynt fod yn destun dadl. 

en-gb	Government amendments are tabled by OLC, once approval to table has been given by the Counsel General, Lead Minister and the First Minister.  
cy-gb	Cyflwynir gwelliannau’r Llywodraeth gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, unwaith y ceir cymeradwyaeth i’w cyflwyno gan y Cwnsler Cyffredinol, y Gweinidog Arweiniol a’r Prif Weinidog. 

en-gb	The Bill team seeks such clearances.  
cy-gb	Tîm y Bil sy’n ceisio’r awdurdodiad hwn. 

en-gb	Ministers should be afforded sufficient time to consider the amendments before the tabling deadline.
cy-gb	Dylid caniatáu digon o amser i’r Gweinidogion ystyried y gwelliannau cyn y terfyn amser ar gyfer cyflwyno. 

en-gb	When the Government’s amendments have been tabled, the Minister with responsibility for Government Business will again write to all Assembly Members to provide information on the amendments, and their purpose and intended effect.  
cy-gb	Pan fydd gwelliannau’r Llywodraeth wedi eu cyflwyno, bydd y Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth yn ysgrifennu eto at bob Aelod Cynulliad i ddarparu gwybodaeth am y gwelliannau, eu diben a’u heffaith arfaethedig. 

en-gb	Guidance on preparing this information is given at paragraphs 15.100 to 15.102 above.
cy-gb	Rhoddir canllawiau ar baratoi’r wybodaeth hon ym mharagraffau 15.100 i 15.102 uchod.

en-gb	In exceptional circumstances the Llywydd may accept an amendment at Stage 3 after the tabling deadline has passed (this is not the case in Stage 2).  
cy-gb	Mewn amgylchiadau eithriadol yng Nghyfnod 3, gall y Llywydd dderbyn gwelliant ar ôl y terfyn amser ar gyfer cyflwyno (nid yw hyn yn wir yng Nghyfnod 2). 

en-gb	Such an amendment is known as a ‘late amendment’.  
cy-gb	Gelwir gwelliant o’r fath yn ‘welliant hwyr’. 

en-gb	It is for the Llywydd to decide whether the reasons for seeking a late amendment amount to exceptional circumstances.  
cy-gb	Mater i’r Llywydd yw penderfynu a yw’r rhesymau dros geisio gwelliant hwyr gyfystyr ag amgylchiadau eithriadol. 

en-gb	If it appears possible the Government may need to table a late amendment, LPGU will discuss this with OLC and Assembly officials.  
cy-gb	Os bydd yn ymddangos yn bosibl y gallai fod angen i’r Llywodraeth gyflwyno gwelliant hwyr, bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn trafod hyn gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a swyddogion y Cynulliad. 

en-gb	Guidance regarding ‘further Stage 3 proceedings’ (which may be an alternative to seeking to table a late amendment) is given below.
cy-gb	Rhoddir canllawiau isod ar ‘drafodion Cyfnod 3 pellach’ (a allai gynnig dewis arall yn hytrach na cheisio cyflwyno gwelliant hwyr).

en-gb	Arrangements for Stage 3
cy-gb	Trefniadau ar gyfer Cyfnod 3

en-gb	In relation to –
cy-gb	Mewn perthynas â –

en-gb	supporting amendments; 
cy-gb	cefnogi gwelliannau; 

en-gb	withdrawal of amendments;
cy-gb	tynnu gwelliannau yn ôl;

en-gb	notice of amendments;
cy-gb	hysbysiad ynghylch gwelliannau;

en-gb	‘all amendments’ table;
cy-gb	tabl ‘pob gwelliant’;

en-gb	marshalled list; 
cy-gb	rhestr o welliannau wedi’u didoli; 

en-gb	groupings; and
cy-gb	grwpio;

en-gb	voting advice,
cy-gb	cyngor pleidleisio,

en-gb	the guidance given above in relation to Stage 2 also applies for Stage 3 (adjusting any references to ‘Committee’ to read ‘Plenary’).
cy-gb	mae’r canllawiau a roddir uchod mewn perthynas â Chyfnod 2 yn gymwys hefyd i Gyfnod 3 (os bydd unrhyw gyfeiriad at ‘y Pwyllgor’ yn cael ei newid yn gyfeiriad at ‘y Cyfarfod Llawn’).

en-gb	Similarly, in relation to agreement of sections, the guidance above also applies to Stage 3, but references to Standing Orders should be read as 26.42 and 26.43 respectively.
cy-gb	Yn yr un modd, mewn perthynas â chytuno ar adrannau, mae’r canllawiau uchod hefyd yn gymwys i Gyfnod 3, ond dylid darllen y cyfeiriadau at Reolau Sefydlog fel 26.42 a 26.43, yn eu trefn.

en-gb	As at Stage 2 it is open to the Assembly to determine the order of consideration of amendments at Stage 3. 
cy-gb	Fel Cyfnod 2, mae'n agored i'r Cynulliad bennu trefn ystyried y gwelliannau yng Nghyfnod 3. 

en-gb	However, at Stage 3 it is the Minister with responsibility for Government Business, for Government Bills, or the Business Committee, for non-Government Bills, who brings forward a motion proposing an order. 
cy-gb	Fodd bynnag, yng Nghyfnod 3, y Gweinidog â chyfrifoldeb dros Fusnes y Llywodraeth (ar gyfer Biliau'r Llywodraeth) neu'r Pwyllgor Busnes (ar gyfer Biliau Anllywodraethol) sy'n cyflwyno cynnig ynghylch y drefn. 

en-gb	Such a motion would usually be agreed in advance of the first meeting of the Assembly at which amendments are to be considered, in order for the marshalled list to reflect the new order. 
cy-gb	Byddai cynnig o'r fath fel rheol yn cael ei gytuno cyn cyfarfod cyntaf y Cynulliad lle bydd y gwelliannau'n cael eu hystyried, er mwyn i'r rhestr wedi'i gosod mewn trefn adlewyrchu'r drefn newydd. 

en-gb	LGPU will lead on making the arrangements for this motion.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn arwain y trefniadau ar gyfer y cynnig hwn.

en-gb	At Stage 3 the Llywydd may select the amendments which are to be considered, (under Standing Order 26.36) but this is not usually adopted.
cy-gb	Yng Nghyfnod 3 gall y Llywydd ddewis y gwelliannau sydd i'w hystyried, (dan Reol Sefydlog 26.36) ond ni fabwysiedir y drefn honno fel arfer. 

en-gb	Acceptance of non-Government amendments
cy-gb	Derbyn gwelliannau anllywodraethol

en-gb	As this is likely to be the last amending Stage for the Bill, careful and early consideration will need to be given to non-Government amendments.  
cy-gb	Gan ei bod yn debygol mai hwn fydd y Cyfnod diwygio olaf ar gyfer y Bil, bydd angen rhoi sylw gofalus i welliannau anllywodraethol cyn gynted ag sy’n bosibl. 

en-gb	It is imperative advice is sought from OLC on whether the wording is in an appropriate form; if not, it may be necessary to consider further Stage 3 proceedings.  
cy-gb	Mae’n hanfodol ceisio cyngor gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a yw’r geiriad mewn ffurf briodol; os nad yw, efallai y bydd angen ystyried trafodion Cyfnod 3 pellach. 

en-gb	Similarly, the only opportunity for the Minister to ‘return to the matter at a later Stage’ (i.e. where the policy of the amendment is one which the Minister wishes to accept, but the drafting needs further consideration) will be at a further or new amending Stage.  
cy-gb	Yn yr un modd, yr unig gyfle a gaiff y Gweinidog i ‘ddod yn ôl at y mater yn ystod Cyfnod diweddarach’ (h.y. pan fo polisi’r gwelliant yn un yr hoffai’r Gweinidog ei dderbyn, ond bod angen ystyried y gwaith drafftio ymhellach) fydd yn ystod Cyfnod diwygio pellach neu newydd. 

en-gb	Both will have implications for the timetable of Assembly consideration; advice is available from LPGU.
cy-gb	Bydd goblygiadau i’r amserlen ar gyfer yr ystyriaeth gan y Cynulliad waeth pa opsiwn a ddewisir; mae cyngor ar gael gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Speaking notes
cy-gb	Nodiadau annerch

en-gb	As at Stage 2, although the Standing Orders refer to this Stage as ‘detailed consideration by Plenary’, in reality Members consider amendments to the Bill in detail only.  
cy-gb	Fel yng Nghyfnod 2, er bod y Rheolau Sefydlog yn cyfeirio at y Cyfnod hwn fel ‘ystyriaeth fanwl gan y Cynulliad’, mewn gwirionedd y gwelliannau i’r Bil yn unig a ystyrir yn fanwl gan yr Aelodau. 

en-gb	Bill teams therefore need to ensure that there are comprehensive speaking notes and briefing for the Minister on all of the amendments, not just those tabled by the Government.
cy-gb	Mae angen i’r timau Bil, felly, sicrhau bod nodiadau annerch a phecyn gwybodaeth cynhwysfawr ar gael i’r Gweinidog ar bob un o’r gwelliannau, nid y gwelliannau a gyflwynir gan y Llywodraeth yn unig.

en-gb	The advice given above in relation to Speaking Notes applies to Stage 3 also.  
cy-gb	Mae’r cyngor a roddir uchod mewn perthynas â Nodiadau Annerch hefyd yn gymwys i Gyfnod 3. 

en-gb	Given it is often the case that a number of the non-Government amendments tabled at Stage 2 (but not accepted) will also be tabled again at Stage 3, speaking notes should be updated to reflect the debate at Stage 2, including counter arguments, and may need to provide more detail as the Minister will be addressing all Members not just those who sat on the Committee.
cy-gb	Gan fod amryw o’r gwelliannau anllywodraethol a gyflwynir yng Nghyfnod 2 (ond nas derbynnir) yn aml yn cael eu cyflwyno drachefn yng Nghyfnod 3, dylid diweddaru’r nodiadau annerch i adlewyrchu’r ddadl yng Nghyfnod 2, gan gynnwys y gwrth-ddadleuon. Gallai fod angen hefyd ddarparu mwy o fanylion, gan y bydd y Gweinidog yn annerch pob Aelod, ac nid dim ond yr Aelodau hynny a oedd yn hefyd yn aelodau o’r Pwyllgor.

en-gb	Again, frequent contact with the Minister and special adviser is recommended, so as to settle the lines to be taken on each amendment.  
cy-gb	Unwaith eto, argymhellir y dylid cysylltu’n aml â’r Gweinidog a’r cynghorwr arbennig, er mwyn dod i gytundeb ar y trywydd i’w ddilyn mewn perthynas â phob gwelliant. 

en-gb	Because it is likely to be the last amending Stage, it is extremely important that commitments to “return to this at a later Stage” are only used where Report Stage is proposed.
cy-gb	Gan ei bod yn debygol mai hwn fydd y Cyfnod diwygio olaf, mae’n eithriadol o bwysig i beidio â chrybwyll ymrwymiad i “ddod yn ôl at hyn mewn Cyfnod diweddarach” oni fydd Cyfnod Adrodd yn cael ei gynnig.

en-gb	Plenary proceedings, including support for the Minister
cy-gb	Trafodion y Cyfarfod Llawn, gan gynnwys cefnogaeth i’r Gweinidog

en-gb	Unlike at Stage 2, the Minister can move and vote on amendments at Stage 3.
cy-gb	Yn wahanol i Gyfnod 2, gall y Gweinidog gynnig gwelliannau a phleidleisio arnynt yng Nghyfnod 3.

en-gb	Officials will not be able to attend Plenary, but may be able to support the Minister via email.  
cy-gb	Ni all swyddogion fod yn bresennol yn y Cyfarfod Llawn, ond efallai y gallant gynorthwyo’r Gweinidog drwy e-bost. 

en-gb	Arrangements must be made for officials to watch the Plenary proceedings, and provide advice (as required) via email to the Minister or as may be preferred by the Minister.  
cy-gb	Rhaid gwneud trefniadau i’r swyddogion wylio trafodion y Cyfarfod Llawn, a darparu cyngor i’r Gweinidog (fel y bo angen), drwy e-bost neu fel sydd orau gan y Gweinidog. 

en-gb	LPGU will prepare a ‘Likely Order of Proceedings’ guidance note for the Minister so as to explain when amendments will be moved, debated and voted on, and this will also cover speaking order and the impact of pre-emptions (see paragraphs 15.149 to 15.153 above).
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi nodyn canllaw ‘Trefn Debygol y Trafodion’ ar gyfer y Gweinidog, i esbonio pa bryd y cynigir y gwelliannau, ac y dadleuir a phleidleisir arnynt, a bydd y nodyn  hwn hefyd yn ymdrin â’r drefn annerch ac effaith achosion o achub y blaen (gweler paragraffau 15.149 i 15.153 uchod).

en-gb	The Llywydd will proceed through the grouped amendments, and voting will take place at the end of a discussion of a group.  
cy-gb	Bydd y Llywydd yn mynd ymlaen trwy’r grwpiau o welliannau, a bydd y pleidleisio’n digwydd ar ddiwedd trafodaeth ar grŵp. 

en-gb	As at Stage 2, voting is in the order of the marshalled list and not all amendments will be voted upon at the end of a group discussion.  
cy-gb	Fel yng Nghyfnod 2, pleidleisir yn nhrefn y Rhestr o Welliannau Wedi’u Didoli, ac felly ni fydd yr aelodau yn pleidleisio ar bob gwelliant ar ddiwedd trafodaeth grŵp. 

en-gb	An amendment is:
cy-gb	Bydd gwelliant:

en-gb	agreed, if there is majority of voting members in favour of the amendment.  
cy-gb	wedi cael ei gytuno, pan fo mwyafrif yr aelodau sy’n pleidleisio o blaid y gwelliant. 

en-gb	This will mean the Bill is changed;
cy-gb	Golyga hyn y bydd y Bil yn newid;

en-gb	not agreed, if there is not a majority of voting members in favour of the amendment, or there is a tied vote.  
cy-gb	heb ei gytuno, pan nad yw mwyafrif yr aelodau sy’n pleidleisio o blaid y gwelliant, neu pan fo niferoedd y pleidleisiau o blaid ac yn erbyn yn gyfartal. 

en-gb	Where there is a tied vote the Llywydd is obliged to cast her vote against the amendment (in accordance with Standing Order 6.20(ii)).
cy-gb	Pan fo’r niferoedd yn gyfartal, mae’r Llywydd o dan rwymedigaeth i fwrw ei phleidlais yn erbyn y gwelliant (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(ii)).

en-gb	The Assembly can resolve to place time limits on debates of groups of amendments (under Standing Order 26.37), but this is not usually adopted.  
cy-gb	Gall y Cynulliad benderfynu gosod terfynau amser ar ddadleuon ar grwpiau o welliannau (o dan Reol Sefydlog 26.37), ond ni fabwysiedir y drefn honno fel arfer.  

en-gb	It is for the Minister with responsibility for Government Business (for Government Bills), or the Business Committee (for non-Government Bills), to propose these limits. 
cy-gb	Y Gweinidog â chyfrifoldeb dros Fusnes y Llywodraeth (ar gyfer Biliau'r Llywodraeth), neu'r Pwyllgor Busnes (ar gyfer Biliau Anllywodraethol) sy'n cynnig y terfynau hyn. 

en-gb	The Llywydd will generally allow around 10 minutes per speaker, and the Member opening and closing the Group will have up to 10 minutes per speech in that Group.
cy-gb	Yn gyffredinol bydd y Llywydd yn caniatáu tua 10 munud i bob siaradwr; a bydd yr Aelod sy’n agor ac yn cloi cyfraniadau’r Grŵp yn cael hyd at 10 munud ar gyfer pob araith yn y Grŵp hwnnw.

en-gb	The Record of Proceedings will be published within 24 hours of Plenary concluding; the Bill team will need to check this and identify  any errors. 
cy-gb	Caiff Cofnod y Trafodion ei gyhoeddi cyn pen 24 awr o ddiwedd y Cyfarfod Llawn; bydd angen i dîm y Bil wirio’r Cofnod a nodi unrhyw wallau . 

en-gb	Revisions to the Explanatory Memorandum  after Stage 3 
cy-gb	Diwygio’r Memorandwm Esboniadol ar ôl Cyfnod 3 

en-gb	If the Bill is amended at Stage 3 and the Assembly agrees to consider amendments at Report Stage (see below), the Member in charge must prepare a revised Explanatory Memorandum in Welsh and English, unless the Assembly resolves that a revised Memorandum is not required (see Standing Order 26.46A and paragraphs 8.64 - 8.72 in chapter 8).  
cy-gb	Os caiff y Bil ei ddiwygio yng Nghyfnod 3 a’r Cynulliad yn cytuno i ystyried gwelliannau mewn Cyfnod Adrodd (gweler isod), rhaid i’r Aelod Cyfrifol baratoi Memorandwm Esboniadol diwygiedig yn Gymraeg ac yn Saesneg, oni fydd y Cynulliad yn penderfynu nad yw’n ofynnol cael Memorandwm diwygiedig (gweler Rheol Sefydlog 26.46A a pharagraffau 8.64 - 8.72 ym Mhennod 8).  

en-gb	The revised Explanatory Memorandum must be laid at least five working days before the date of the Plenary consideration at Report Stage (see Standing Order 26.46B).
cy-gb	Rhaid gosod y Memorandwm Esboniadol diwygiedig o leiaf bum diwrnod gwaith cyn dyddiad yr ystyriaeth gan y Cyfarfod Llawn yn ystod y Cyfnod Adrodd (gweler Rheol Sefydlog 26.46B).

en-gb	If the revised Explanatory Memorandum laid before the Assembly includes significant changes to the RIA, the Welsh Government has committed to writing to the subject Committee responsible for scrutinising the Bill, and the Finance Committee, setting out the changes made. 
cy-gb	Os yw'r Memorandwm Esboniadol diwygiedig a osodir gerbron y Cynulliad yn cynnwys newidiadau sylweddol i'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol, mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ysgrifennu at y Pwyllgor sy'n gyfrifol am graffu ar y Bil, a'r Pwyllgor Cyllid, gan nodi'r newidiadau a wnaed. 

en-gb	Where this applies, draft letters should be provided to the Minister for agreement as part of the clearance process for laying the revised Explanatory Memorandum.
cy-gb	Lle bo hyn yn berthnasol, dylid darparu llythyrau drafft i'r Gweinidog eu cytuno fel rhan o'r broses awdurdodi ar gyfer gosod y Memorandwm Esboniadol diwygiedig.

en-gb	If Stage 3 is the final amending Stage, and the Bill will next be considered at Stage 4, there is no requirement to update the Explanatory Memorandum prior to (or after) Stage 4.  
cy-gb	Os Cyfnod 3 yw’r Cyfnod diwygio terfynol, ac ystyrir y Bil nesaf yng Nghyfnod 4, ni fydd yn ofynnol diweddaru’r Memorandwm Esboniadol cyn (nac ar ôl) Cyfnod 4.  

en-gb	However, there are cases where it is useful to update the Explanatory Memorandum to reflect amendments at Stage 3 and it is considered to be best practice to do so.
cy-gb	Fodd bynnag, mewn rhai achosion mae’n fuddiol diweddaru’r Memorandwm Esboniadol i adlewyrchu gwelliannau yng Nghyfnod 3, ac ystyrir mai gwneud hynny yw’r ymarfer gorau.

en-gb	As well as revising the Explanatory Memorandum, policy impact assessments should also be reviewed in light of amendments agreed at Stage 3 and consideration given to the publication of a revised version, or to publication of an assessment where this was not previously considered necessary.
cy-gb	Yn ogystal â diwygio’r Memorandwm Esboniadol, dylid hefyd adolygu asesiadau effaith y polisi yng ngoleuni’r gwelliannau y cytunwyd arnynt yng Nghyfnod 3, ac ystyried cyhoeddi fersiwn ddiwygiedig, neu gyhoeddi asesiad lle nas ystyriwyd cyn hynny bod angen gwneud hynny.

en-gb	Further proceedings at the end of Stage 3 
cy-gb	Trafodion pellach ar ddiwedd Cyfnod 3 

en-gb	Further Stage 3 proceedings allow the Member in charge or any member of the Government (only) to table amendments to be considered at further Stage 3 proceedings.  
cy-gb	Mae trafodion Cyfnod 3 pellach yn caniatáu i’r Aelod Cyfrifol neu unrhyw aelod o’r Llywodraeth (yn unig) gyflwyno gwelliannau i’w hystyried mewn trafodion Cyfnod 3 pellach.  

en-gb	Such amendments are only admissible if, in addition to the usual admissibility requirements (see paragraphs 15.75 to 15.76 above) they are – 
cy-gb	Ni fydd gwelliannau o’r fath yn dderbyniadwy oni bai, yn ychwanegol at y gofynion derbyniadwyedd arferol (gweler paragraffau 15.75 i 15.76 uchod) eu bod – 

en-gb	for the purpose of clarifying a provision of the Bill; or
cy-gb	at y diben o egluro darpariaeth o’r Bil; 

en-gb	to give effect to a commitment given during the (earlier) Stage 3 proceeding.
cy-gb	yn rhoi effaith i ymrwymiad a roddwyd yn ystod y trafodion Cyfnod 3 (cynharach).

en-gb	Such further Stage 3 proceedings could be needed, for example, if a non-Government amendment is accepted at Stage 3 which requires further amendment to ensure the Bill is technically effective, and the Government needs to rectify this before the Bill is passed – i.e. to clarify the provision.  
cy-gb	Gallai fod angen trafodion Cyfnod 3 pellach o’r fath, er enghraifft, os yw gwelliant anllywodraethol yn cael ei dderbyn yng Nghyfnod 3 sy’n golygu ei bod hi’n ofynnol cael gwelliant pellach i sicrhau bod y Bil yn dechnegol effeithiol, a bydd angen i’r Llywodraeth unioni hyn cyn i’r Bil gael ei basio – h.y. er mwyn egluro’r ddarpariaeth. 

en-gb	Alternatively if it becomes clear during Stage 3 the amendments brought forward by the Government are unlikely to be agreed, and the Minister makes a commitment during the Stage 3 proceedings to look at them again, they may trigger a further Stage 3 proceeding to do so.
cy-gb	Fel enghraifft arall, os daw i’r amlwg yn ystod Cyfnod 3 nad yw’r gwelliannau a ddatblygwyd gan y Llywodraeth yn debygol o gael eu cytuno, a bod y Gweinidog yn ymrwymo yn ystod y trafodion Cyfnod 3 i ailedrych ar y gwelliannau hynny, gallai hynny ysgogi trafodion Cyfnod 3 pellach.

en-gb	To move to further Stage 3 proceedings requires the agreement of the Assembly.  
cy-gb	Er mwyn mynd ymlaen i gynnal trafodion Cyfnod 3 pellach, mae’n ofynnol cael cytundeb y Cynulliad. 

en-gb	Under Standing Order 26.39 the Member in charge, or any member of the government, may without notice move that the Assembly consider further amendments at further Stage 3 proceedings. 
cy-gb	O dan Reol Sefydlog 26.39 caiff yr Aelod Cyfrifol, neu unrhyw aelod o’r Llywodraeth, heb roi hysbysiad, gynnig bod y Cynulliad yn ystyried rhagor o welliannau mewn trafodion Cyfnod 3 pellach. 

en-gb	The motion must be moved when all amendments have been disposed of, but prior to the Llywydd announcing the completion of Stage 3 proceedings.
cy-gb	Rhaid gwaredu’r holl welliannau cyn i’r cynnig gael ei gynnig, ond rhaid ei gynnig cyn i’r Llywydd gyhoeddi bod trafodion Cyfnod 3 wedi dod i ben.

en-gb	LPGU will provide detailed advice on further Stage 3, including the:
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn darparu cyngor manwl ar y Cyfnod 3 pellach, gan gynnwys:

en-gb	lines to be used by the Minister, in the relevant speaking notes, to signal the intention to trigger further Stage 3; 
cy-gb	y trywyddau sydd i’w defnyddio gan y Gweinidog, yn y nodiadau annerch perthnasol, i fynegi’r bwriad i sbarduno Cyfnod 3 pellach; 

en-gb	impact for timetable (including tabling of amendments and the date the further Stage 3 proceedings will take place).
cy-gb	yr effaith ar yr amserlen (gan gynnwys cyflwyno gwelliannau a’r dyddiad y cynhelir y trafodion Cyfnod 3 pellach).

en-gb	Preparing a revised Bill after Stage 3 
cy-gb	Paratoi Bil diwygiedig ar ôl Cyfnod 3 

en-gb	The Legislation Office (of the Assembly Commission) will prepare a revised version of the Bill so as to include all agreed amendments.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn paratoi fersiwn ddiwygiedig o’r Bil a fydd yn cynnwys yr holl welliannau y cytunwyd arnynt.  

en-gb	They will provide a copy of this to OLC for checking, and will then publish this to the Assembly webpage for the Bill.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa’n darparu copi ohono i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer ei wirio, a chaiff ei gyhoeddi wedyn ar y dudalen ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	There are no actions arising for the Bill team (apart from OLC) in this regard. 
cy-gb	Nid oes unrhyw gamau gweithredu yn codi ar gyfer tîm y Bil (ac eithrio Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol). 

en-gb	Agreement between OLC and the Legislation Office must be reached in time for the Bill to be published at least one working day prior to Stage 4 proceedings, otherwise those proceedings cannot take place.
cy-gb	Bydd rhaid cael cytundeb rhwng Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a’r Swyddfa Ddeddfwriaeth mewn da bryd ar gyfer cyhoeddi’r Bil o leiaf un diwrnod gwaith cyn y trafodion Cyfnod 4. Fel arall, ni ellir cynnal y trafodion hynny.

en-gb	Report Stage 
cy-gb	Y Cyfnod Adrodd 

en-gb	Standing Order 26.45 provides for an additional amending Stage in the scrutiny process, which may be used if required – this is known as the Report Stage.  
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.45 yn darparu ar gyfer Cyfnod diwygio arall yn y broses o graffu, y gellir ei ddefnyddio os bydd ei angen – mae’r cyfnod hwn yn cael ei alw yn Gyfnod Adrodd.  

en-gb	It is not a routine part of the Assembly consideration process.  
cy-gb	Nid yw’n rhan reolaidd o’r broses o ystyriaeth gan y Cynulliad. 

en-gb	The Report Stage provides additional flexibility to the scrutiny process so the Assembly is able to return to certain issues in relation to a Bill if it wishes, particularly where substantial or significant changes (such as the insertion of a new Part or Chapter) have been agreed at Stage 3.
cy-gb	Mae’r Cyfnod Adrodd yn rhoi mwy o hyblygrwydd i’r broses graffu, fel y gall y Cynulliad, os yw’n dymuno, ddychwelyd at faterion penodol mewn perthynas â Bil, yn enwedig pan y cytunwyd ar newidiadau o sylwedd neu bwysig (megis mewnosod Rhan neu Bennod newydd) yng Nghyfnod 3.

en-gb	If it is considered a Report Stage may be required, LPGU must be informed immediately so they may make the appropriate arrangements with the Assembly Commission and find an appropriate slot in Plenary.
cy-gb	Os ystyrir y gallai fod angen Cyfnod Adrodd, rhaid hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ar unwaith, fel y gall wneud y trefniadau priodol gyda Chomisiwn y Cynulliad a dod o hyd i slot addas yn y Cyfarfod Llawn.

en-gb	Report Stage, unlike further Stage 3 proceedings, opens the entire Bill to being amended and any Member may table amendments.
cy-gb	Yn ystod y Cyfnod Adrodd, yn wahanol i drafodion Cyfnod 3 pellach, mae’r Bil cyfan yn agored i gael ei ddiwygio, a chaiff unrhyw Aelod gyflwyno gwelliannau.

en-gb	Start and end of Report Stage
cy-gb	Dechrau a diwedd y Cyfnod Adrodd

en-gb	Once Stage 3 is completed, the Member in charge (and only the Member in charge) may move without notice for the Assembly to consider amendments at a Report Stage.  
cy-gb	Unwaith y cwblheir Cyfnod 3, caiff yr Aelod Cyfrifol (a neb ond yr Aelod Cyfrifol) gynnig heb roi hysbysiad i’r Cynulliad ystyried gwelliannau yn ystod Cyfnod Adrodd. 

en-gb	The motion does not have to be moved on the same day as Stage 3 is completed, allowing for consideration of next steps in light of the outcome of Stage 3 proceedings.  
cy-gb	Nid oes raid cynnig y cynnig ar y diwrnod y cwblheir Cyfnod 3; mae hynny’n golygu bod modd penderfynu ar y camau nesaf gan ystyried canlyniad trafodion Cyfnod 3. 

en-gb	If a simple majority of the Assembly agree the Bill will move into the Report Stage.  
cy-gb	Os bydd mwyafrif syml o’r Cynulliad yn cytuno, bydd y Bil yn symud ymlaen i’r Cyfnod Adrodd. 

en-gb	Report Stage commences on the first working day a motion under Standing Order 26.45 is agreed and ends when all the amendments have been considered.
cy-gb	Mae Cyfnod Adrodd yn dechrau ar y diwrnod gwaith cyntaf y cytunir ar gynnig o dan Reol Sefydlog 26.45, ac mae’n dod i ben pan fydd yr holl welliannau wedi cael eu hystyried.

en-gb	Standing Orders
cy-gb	Rheolau Sefydlog

en-gb	In accordance with Standing Order 26.46, the Standing Orders for Stage 3 (26.29 to 26.44) are to be read as applying to Report Stage, and references to ‘Stage 3’ and ‘further Stage 3’ are construed as references to ‘Report Stage’ and ‘further Report Stage’ accordingly.
cy-gb	Yn unol â Rheol Sefydlog 26.46, rhaid darllen y Rheolau Sefydlog ar gyfer Cyfnod 3 (26.29 i 26.44) fel pe baent yn gymwys i Gyfnod Adrodd, a dehongli cyfeiriadau at ‘Gyfnod 3’ a ‘Chyfnod 3 pellach’ fel cyfeiriadau at ‘Gyfnod Adrodd’ a ‘Chyfnod Adrodd pellach’, yn eu trefn.

en-gb	Therefore, the advice in this Handbook relating to Stage 3 applies to Report Stage also.  
cy-gb	Felly, mae’r cyngor yn y Llawlyfr hwn mewn perthynas â Chyfnod 3 hefyd yn gymwys i Gyfnod Adrodd. 

en-gb	It should be noted, however, that there can be no further full amending stages after Report Stage, although additional amendments can be considered at further Report Stage, in an identical manner as further Stage 3 (see paragraphs 15.186 to 15.188).
cy-gb	Dylid nodi, fodd bynnag, na fydd unrhyw gyfnodau diwygio llawn pellach yn bosibl ar ôl Cyfnod Adrodd, er y gellir ystyried gwelliannau ychwanegol mewn Cyfnod Adrodd pellach, yn yr un modd yn union ag y gwneir mewn Cyfnod 3 pellach (gweler paragraffau 15.186 i 15.188).

en-gb	Signifying Queen/Duke of Cornwall Consent 
cy-gb	Hysbysiad ffurfiol o Gydsyniad y Frenhines/Dug Cernyw 

en-gb	Where a Bill requires the consent of Her Majesty, or the Duke of Cornwall (see Chapter 12), Standing Orders prevents the Assembly from debating the question whether the Bill be passed (i.e. 
cy-gb	Pan fo cydsyniad Ei Mawrhydi neu Ddug Cernyw yn ofynnol ar gyfer Bil (gweler Pennod 12), mae’r Rheolau Sefydlog yn atal y Cynulliad rhag ddadlau ynghylch y cwestiwn a ddylid pasio’r Bil ai peidio (h.y. 

en-gb	Stage 4) unless such consent has been signified by a member of the Government.
cy-gb	Cyfnod 4), oni fydd aelod o’r Llywodraeth wedi rhoi hysbysiad ffurfiol o gydsyniad o’r fath.

en-gb	Therefore, where a Government Bill is affected in this way, the Member in charge will normally notify the Assembly that consent has been given immediately after the last amendment at Stage 3 (or Report Stage) or immediately before Stage 4 (although consent may be notified at any meeting of the Assembly).  
cy-gb	Felly, pan effeithir ar Fil Llywodraeth yn y modd hwn, fel arfer bydd yr Aelod Cyfrifol yn hysbysu’r Cynulliad bod cydsyniad wedi cael ei roi yn union ar ôl y gwelliant olaf yng Nghyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd) neu’n union cyn Cyfnod 4 (er y gellir rhoi hysbysiad o gydsyniad mewn unrhyw gyfarfod o’r Cynulliad). 

en-gb	LPGU will notify the Llywydd’s officials, in advance, so as to ensure the Member in charge is able to do so.  
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn hysbysu swyddogion y Llywydd ymlaen llaw, er mwyn sicrhau y gall yr Aelod Cyfrifol wneud hynny. 

en-gb	LPGU will also provide the correct wording (as agreed with Legal Services) for the Minister.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd yn darparu’r geiriad cywir (fel y’i cytunwyd gyda Gwasanaethau Cyfreithiol) i’w ddefnyddio gan y Gweinidog.

en-gb	Stage 4 
cy-gb	Cyfnod 4 

en-gb	Section 111(1)(c) of the Government of Wales Act 2006 (GoWA 2006) requires Standing Orders to include a final Stage at which the Bill can be passed or rejected by the Assembly – this is Stage 4.  
cy-gb	Yn unol ag adran 111(1)(c) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, mae’n ofynnol bod y Rheolau Sefydlog yn cynnwys Cyfnod terfynol pan y gall y Cynulliad basio neu wrthod y Bil – sef Cyfnod 4.  

en-gb	Stage 4 follows the completion of Stage 3 (or Report Stage where that has been undertaken) and is the vote on the Bill as amended.  
cy-gb	Mae Cyfnod 4 yn dilyn ar ôl i Gyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd os cynhelir Cyfnod Adrodd) ddod i ben a’r pleidlais ar y Bil fel y’i diwygiwyd yw’r cyfnod hwn. 

en-gb	It is the last stage for the Bill.
cy-gb	Hwn yw cyfnod olaf y Bil.

en-gb	Timing of Stage 4
cy-gb	Amseriad Cyfnod 4

en-gb	Any Member may table a motion that a Bill be passed, but under Standing Order 26.47 the motion cannot be considered until at least five working days after the completion of Stage 3 (or Report Stage).  
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod gyflwyno cynnig i basio Bil, ond o dan Reol Sefydlog 26.47, ni ellir ystyried y cynnig tan o leiaf bum diwrnod gwaith ar ôl cwblhau Cyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd). 

en-gb	The motion can be tabled at any time up to the working day before it is debated.  
cy-gb	Ceir cyflwyno’r cynnig ar unrhyw adeg hyd at y diwrnod gwaith cyn y cynhelir y ddadl ar y cynnig. 

en-gb	However, Stage 4 can immediately follow Stage 3 (or Report Stage) on the same day if any Member, with the agreement of the Llywydd, moves without notice that the Bill be passed.
cy-gb	Fodd bynnag, caiff Cyfnod 4 ddilyn yn union ar ôl Cyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd) ar yr un diwrnod os yw unrhyw Aelod, gyda chytundeb y Llywydd, yn cynnig heb hysbysiad bod y Bil yn cael ei basio.

en-gb	Given the requirements of Standing Orders, the usual effect is that there is at least a week between Stage 3 (or Report) and Stage 4 proceedings.
cy-gb	Oherwydd gofynion y Rheolau Sefydlog yr effaith arferol yw y bydd bwlch o wythnos o leiaf rhwng Cyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd) a thrafodion Cyfnod 4.

en-gb	No motion that a Bill be passed may be moved unless the text of the Bill is available in both English and Welsh.
cy-gb	Ni ellir cynnig cynnig bod Bil yn cael ei basio oni fydd testun y Bil ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	The motion must be considered in Plenary; it cannot be considered in a Committee or amended.
cy-gb	Rhaid ystyried y cynnig yn y Cyfarfod Llawn; ni cheir ei ystyried mewn Pwyllgor na’i ddiwygio.

en-gb	It is usual for around 15 minutes of Assembly time to be given to short speeches before the vote on the motion.
cy-gb	Mae’n arferol neilltuo tua 15 munud o amser y Cynulliad ar gyfer areithiau byr cyn y bleidlais ar y cynnig.

en-gb	Vote at Stage 4
cy-gb	Pleidlais yng Nghyfnod 4

en-gb	Section 111A(3) of GoWA requires the Llywydd to make a statement as to whether or not any provision of an Assembly Bill relates to a protected subject-matter, before the Bill can be voted on at Stage 4. 
cy-gb	Mae Adran 111A(3) o Ddeddf Llywodraeth Cymru yn ei gwneud yn ofynnol i'r Llywydd wneud datganiad ynghylch a yw darpariaeth Bil Cynulliad yn ymwneud â phwnc gwarchodedig, cyn medru pleidleisio ar y Bil yng Nghyfnod 4. 

en-gb	Protected subject-matters are those that would modify, or confer power to modify, specific matters listed in the Bill, namely
cy-gb	Pynciau gwarchodedig yw'r rhai a fyddai'n addasu, neu roi'r pŵer i addasu, materion penodol sy'n cael eu rhestru yn y Bil, sef

en-gb	the name of the Assembly,
cy-gb	enw'r Cynulliad,

en-gb	the persons entitled to vote as electors at an election for membership of the Assembly,
cy-gb	y personau sy'n gymwys i bleidleisio fel etholwyr mewn etholiad ar gyfer aelodau'r Cynulliad,

en-gb	the system by which members of the Assembly are returned, 
cy-gb	y system ar gyfer ethol aelodau'r Cynulliad, 

en-gb	the specification or number of constituencies, regions or any equivalent electoral area,
cy-gb	manyleb neu nifer yr etholaethau, rhanbarthau neu ardal etholiadol gyfatebol,

en-gb	the number of members to be returned for each constituency, region or equivalent electoral area, and
cy-gb	nifer yr aelodau i'w hethol ar gyfer pob etholaeth, rhanbarth neu ardal etholiadol gyfatebol, a

en-gb	the number of persons who may hold the office of Welsh Minister appointed under section 48 or the office of Deputy Welsh Minister.
cy-gb	nifer y bobl a all ddal swydd Gweinidog Cymru a benodwyd dan adran 48 neu swydd Dirprwy Weinidog Cymru. 

en-gb	The Llywydd’s decision as to whether or not a Bill relates to a protected subject-matter must be taken after the last time when a Bill may be amended but before the decision whether to pass or reject it: 
cy-gb	Rhaid i benderfyniad y Llywydd ynghylch a yw Bil yn ymwneud â phwnc gwarchodedig gael ei wneud ar ôl y tro olaf y gellir diwygio Bil, ond cyn y penderfyniad ynghylch ei basio neu ei wrthod: 

en-gb	in other words between Stage 3/Report Stage and Stage 4. 
cy-gb	mewn geiriau eraill rhwng Cyfnod 3/Cyfnod Adrodd a Chyfnod 4. 

en-gb	The current practice is for the Llywydd to lay a statement on the day of Stage 4 proceedings.
cy-gb	Yr arfer presennol yw i'r Llywydd osod datganiad ar ddiwrnod trafodion Cyfnod 4.

en-gb	If the Llywydd decides that any provision of a Bill relates to a protected subject-matter, section 111A(4) of GoWA states that the Bill cannot be passed unless the number of Assembly Members voting in favour of it at the final stage is at least two-thirds of the total number of Assembly seats (i.e. currently 40 or more).
cy-gb	Os bydd y Llywydd yn penderfynu bod unrhyw un o ddarpariaethau Bil yn ymwneud â phwnc gwarchodedig, mae adran 111A(4) o Ddeddf Llywodraeth Cymru yn datgan nad oes modd pasio'r Bil oni bai bod nifer Aelodau'r Cynulliad sy'n pleidleisio o'i blaid yn y cyfnod olaf o leiaf ddwy ran o dair o gyfanswm seddi'r Cynulliad (sef 40 neu fwy ar hyn o bryd).  

en-gb	If the Llywydd decides that no provision of a Bill relates to a protected subject-matter a simple majority will determine whether the Stage 4 motion is agreed or not.  
cy-gb	Os bydd y Llywydd yn penderfynu nad oes unrhyw un o ddarpariaethau'r Bil yn ymwneud â phwnc gwarchodedig, bydd mwyafrif syml yn penderfynu a gaiff cynnig Cyfnod 4 ei gytuno ai peidio.  

en-gb	If the motion is agreed the Bill will be passed; where the motion is not agreed the Bill will be rejected.
cy-gb	Os caiff y cynnig ei gytuno, bydd y Bil yn cael ei basio; os na chaiff y cynnig ei gytuno, bydd y Bil yn cael ei wrthod.  

en-gb	Where voting is tied, the Llywydd will exercise her casting vote.  
cy-gb	Os bydd y bleidlais yn gyfartal, bydd y Llywydd yn defnyddio ei phleidlais fwrw. 

en-gb	In this case she will cast her vote in the negative (in accordance with Standing Order 6.20(ii)).  
cy-gb	Yn yr achos hwn, bydd yn rhoi ei phleidlais fwrw yn negyddol (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(ii)).  

en-gb	This means the motion is not agreed and the Bill will be rejected.
cy-gb	Golyga hynny na fydd y cynnig wedi ei gytuno, a gwrthodir y Bil.

en-gb	Standing Order 26.50C requires there to be a recorded vote at Stage 4; it is not possible for a Bill to be passed ‘on the nod’.
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.50C yn ei gwneud yn ofynnol cael pleidlais gofnodedig yng Nghyfnod 4; nid yw'n bosibl pasio Bil heb gynnal pleidlais.

en-gb	Preparing the speech
cy-gb	Paratoi’r araith

en-gb	As part of the debate, the Minister will be expected to speak immediately before the vote.  
cy-gb	Fel rhan o’r ddadl, bydd disgwyl i’r Gweinidog siarad yn union cyn y bleidlais. 

en-gb	The Bill team will need to prepare a short speech, which needs to serve two functions: 
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil baratoi araith fer, a fydd yn cyflawni dwy swyddogaeth: 

en-gb	firstly, to place on record the importance of the Bill and why it should be passed; secondly, to enable them to give their thanks to the Committees, Members and stakeholders who have contributed to the scrutiny of the Bill.  
cy-gb	yn gyntaf, bydd yn rhoi ar gofnod bwysigrwydd y Bil a’r rhesymau pam y dylid ei basio; ac yn ail, bydd yn rhoi cyfle iddynt ddiolch i’r Pwyllgorau, yr Aelodau a’r rhanddeiliaid sydd wedi cyfrannu at y gwaith o graffu ar y Bil. 

en-gb	If the speech is to be in Welsh or partially in Welsh, and translation is required, the General Translation Unit will arrange it.
cy-gb	Os traddodir yr araith yn gyfan gwbl, neu’n rhannol, yn Gymraeg ac os bydd angen cyfieithiad, gall yr Uned Gyfieithu Cyffredinol drefnu hynny.

en-gb	The Bill team should check with the Minister’s Private Office whether any additional briefing or lines to take will be required for the Stage 4 debate.
cy-gb	Dylai tîm y Bil gysylltu â Swyddfa Breifat y Gweinidog i weld a fydd angen unrhyw becyn gwybodaeth neu drywyddau ychwanegol i’w dilyn ar gyfer y ddadl Cyfnod 4.

en-gb	The effect of Stage 4
cy-gb	Effaith Cyfnod 4

en-gb	When the motion at Stage 4 is agreed, it means the Assembly has passed the Bill; it does not mean that the Bill is now an Act, nor does it mean that its provisions are in force.  
cy-gb	Bydd cytuno ar y cynnig yng Nghyfnod 4 yn golygu bod y Cynulliad wedi pasio’r Bil. Ni fydd hyn yn golygu bod y Bil bellach yn Ddeddf, nac ychwaith fod ei ddarpariaethau mewn grym. 

en-gb	Bill teams will need to ensure their communications plans reflect this.
cy-gb	Bydd angen i’r timau Bil sicrhau bod yr wybodaeth y byddant yn ei rannu yn adlewyrchu hynny.

en-gb	Once passed by the Assembly the Bill will enter the ‘period of intimation’ – further guidance on this is given in Chapter 17.
cy-gb	Pan fydd y Bil wedi ei basio gan y Cynulliad, hynny fydd dechrau ei ‘gyfnod hysbysu’ – rhoddir canllawiau pellach ar hynny ym Mhennod 17.

en-gb	Preparing a revised Bill after Stage 4 
cy-gb	Paratoi Bil diwygiedig ar ôl Cyfnod 4 

en-gb	When the Bill has been passed, the Legislation Office (of the Assembly Commission) will prepare a revised version of the Bill so as to include all agreed amendments.  
cy-gb	Pan fydd y Bil wedi ei basio, bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn paratoi fersiwn ddiwygiedig o’r Bil a fydd yn cynnwys yr holl welliannau y cytunwyd arnynt.  

en-gb	They will provide a copy of this to OLC for checking, and will then publish this to the Assembly webpage for the Bill.  
cy-gb	Bydd y Swyddfa wedyn yn darparu copi ohono i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i’w wirio ac wedyn yn ei gyhoeddi ar y dudalen ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	Although there are no actions arising for the Bill team in the preparation of the revised Bill, the Bill team will need to ensure the Explanatory Notes to the Bill are updated to reflect the final version of the Bill (see Chapter 9).
cy-gb	Er nad oes camau gweithredu ar gyfer tîm y Bil yn deillio o baratoi’r Bil diwygiedig, bydd angen i’r tîm sicrhau bod y Nodiadau Esboniadol i’r Bil yn cael eu diweddaru i adlewyrchu’r fersiwn derfynol o’r Bil (gweler Pennod 9).

en-gb	Fall, Rejection or Withdrawal of Bills 
cy-gb	Methiant a Gwrthodiad Biliau neu dynnu Biliau yn ôl 

en-gb	If a Bill falls or is rejected by the Assembly, no further proceedings may be taken on that Bill or a Bill which, in the opinion of the Llywydd, is in the same or similar terms.  
cy-gb	Os yw Bil yn methu neu’n cael ei wrthod gan y Cynulliad, ni cheir cynnal unrhyw drafodion pellach ar y Bil hwnnw nac ar unrhyw Fil arall sydd, ym marn y Llywydd yn yr un termau neu mewn termau cyffelyb.  

en-gb	The Bill (or similar Bill) cannot be introduced into the same Assembly within the period of 6 months from the date on which the Bill fell or was rejected.
cy-gb	Ni cheir cyflwyno’r Bil (neu Fil cyffelyb) drachefn i’r un Cynulliad o fewn y cyfnod o 6 mis o’r dyddiad y methodd y Bil neu y’i gwrthodwyd.

en-gb	There is an exception to this rule relating to Bills which were rejected as they were deemed to require, but did not achieve, a super-majority, if the Supreme Court then decides on a reference made under section 111B(2)a of GOWA that no provision of the Bill related to a protected subject-matter. 
cy-gb	Mae eithriad i'r rheol hon yn ymwneud â Biliau a gafodd eu gwrthod gan fod angen uwch-fwyafrif ond na lwyddwyd i sicrhau hynny, os bydd y Goruchaf Lys wedyn yn penderfynu ar atgyfeiriad dan adran 111B(2)a o Ddeddf Llywodraeth Cymru nad oes unrhyw un o ddarpariaethau'r Bil yn ymwneud â phwnc gwarchodedig. 

en-gb	It can then be proposed that such a Bill be reconsidered (see Chapter 17).
cy-gb	Gellid cynnig y dylid ailystyried Bil o'r fath (gweler Pennod 17).

en-gb	A Bill may be withdrawn at any time by the Member in charge during Stage 1, but may not be withdrawn after Stage 1 has been completed except with the agreement of the Assembly.
cy-gb	Ceir tynnu Bil yn ôl gan yr Aelod Cyfrifol ar unrhyw adeg yn ystod Cyfnod 1, ond ni cheir ei dynnu’n ôl ar ôl cwblhau Cyfnod 1 ac eithrio gyda chytundeb y Cynulliad.

en-gb	Where a Bill has not been passed by the Assembly or approved (following reconsideration) before the end of that Assembly, it will fall.  
cy-gb	Pan fo Bil heb ei basio gan y Cynulliad neu heb ei gymeradwyo (ar ôl ei ailystyried) cyn diwedd y Cynulliad hwnnw, bydd yn methu.  

en-gb	The Bill, or a similar Bill, can be introduced in any subsequent Assembly.
cy-gb	Ceir cyflwyno’r Bil, neu Fil cyffelyb, mewn unrhyw Gynulliad dilynol.

en-gb	Chapter 18 – Commencement 
cy-gb	Pennod 18 – Cychwyn 

en-gb	Once a Bill has gained Royal Assent, and become an Act of the Assembly, it may be commenced.  
cy-gb	Unwaith y bydd Bil wedi cael Cydsyniad Brenhinol, ac wedi dod yn Ddeddf Cynulliad, gellir ei gychwyn.  

en-gb	This Chapter provides guidance on conventions on commencement, and on how an Act may be commenced. 
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau ar y confensiynau sy’n gysylltiedig â chychwyn, ac ar sut y gellir cychwyn Deddf. 

en-gb	Commencement is part of the implementation of an Act, and it is essential the implementation programme is considered as part of the early development of the Bill project.  
cy-gb	Mae cychwyn yn rhan o’r broses o weithredu Deddf, ac mae’n hanfodol ystyried y rhaglen gyflawni wrth ddechrau datblygu prosiect y Bil.  

en-gb	This is because the timescales and arrangements for implementation will have a bearing on, amongst other matters: 
cy-gb	Bydd yr amserlenni a’r trefniadau gweithredu yn effeithio ar faterion eraill: 

en-gb	the instructions to the Office of the Legislative Counsel (OLC) for preparing the Bill; the plans for evaluation of the project which will be set out in the Regulatory Impact Assessment (RIA); the development of the subordinate legislation and the Statements of Policy Intent; and the development and execution of the communications strategy.  
cy-gb	y cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer paratoi’r Bil; y cynlluniau ar gyfer gwerthuso’r prosiect, a nodir yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol; y ffordd y bydd yr is-ddeddfwriaeth a’r Datganiadau o Fwriad y Polisi yn cael eu datblygu; a’r ffordd y bydd y strategaeth gyfathrebu yn cael ei datblygu a’i rhoi ar waith. 

en-gb	It is therefore vital that the Bill team keeps commencement and implementation, and the guidance in this Chapter, under consideration during the lifetime of the development of the Bill and its consideration in the Assembly – rather than turning to these matters only once the Assembly has passed the Bill.
cy-gb	Mae’n hollbwysig, felly, fod tîm y Bil yn parhau i ystyried cychwyn a gweithredu’r Bil, a’r canllawiau yn y Bennod hon, drwy gydol oes a datblygiad y Bil ac yn ystod ystyriaeth y Cynulliad ohono – yn hytrach nag aros hyd nes bydd y Cynulliad wedi pasio’r Bil cyn rhoi sylw i’r materion hynny.

en-gb	Conventions on commencement 
cy-gb	Confensiynau sy’n gysylltiedig â chychwyn y Bil 

en-gb	The rule of law requires that the law should be fair and certain.  
cy-gb	Mae rheolaeth y gyfraith yn ddibynnol ar i’r gyfraith fod yn deg a phendant.  

en-gb	Any person affected by a law should have access to that law so that they know what it is and have a period in which to adjust their behaviour to comply with it.
cy-gb	Dylai fod gan unrhyw berson y mae cyfraith yn effeithio arno fynediad at y gyfraith honno, er mwyn gwybod beth yw’r gyfraith a chael cyfle i addasu ei ymddygiad i gydymffurfio â hi. 

en-gb	There is a presumption that all legislation will have prospective effect - that is it will change the law with regard to events that occur on and after the day it comes into force.
cy-gb	Mae rhagdybiaeth y bydd pob deddfwriaeth yn cael effaith ragolygol – hynny yw, y bydd yn newid y gyfraith mewn perthynas â digwyddiadau sy’n digwydd ar y diwrnod y daw’r ddeddfwriaeth i rym ac wedi hynny.

en-gb	Commencing an Act 
cy-gb	Cychwyn Deddf 

en-gb	At the time of instructing OLC in respect of the Bill, the Bill team will need to provide instructions in relation to commencement.  
cy-gb	Wrth gyfarwyddo Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol mewn cysylltiad â’r Bil, bydd angen i dîm y Bil ddarparu cyfarwyddiadau ynghylch cychwyn.  

en-gb	The instructions should e xplain the plans for implementation and how it is intended to move from the current system to the new one.  
cy-gb	Dylai’r cyfarwyddiadau esbonio’r cynlluniau ar gyfer gweithredu, a sut y bwriedir symud ymaith o’r system bresennol i’r drefn newydd . 

en-gb	The instructions will need to identify any provisions that are to be commenced earlier than two months after Royal Assent or which are to have retrospective effect.
cy-gb	Bydd angen i’r cyfarwyddiadau nodi unrhyw ddarpariaethau sydd i’w cychwyn yn gynharach na dau fis ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol, neu sydd i gael effaith ôl-weithredol.

en-gb	The commencement section in the Act will set out how the Act (or provisions therein) will commence; typical examples include – 
cy-gb	Bydd yr adran gychwyn yn y Ddeddf yn egluro sut y bydd y Ddeddf (neu ddarpariaethau sydd ynddi) yn cychwyn. Mae enghreifftiau i’w gweld isod – 

en-gb	immediately when the Act is made (i.e. on Royal Assent);
cy-gb	ar unwaith pan fydd y Ddeddf yn cael ei gwneud (h.y. wrth iddi gael Cydsyniad Brenhinol);

en-gb	at a point in the future (i.e. the date is prescribed on the face of the Act); 
cy-gb	ar adeg benodol yn y dyfodol (h.y. rhagnodir y dyddiad ar wyneb y Ddeddf); 

en-gb	with retrospective effect (i.e. from a past time);
cy-gb	gydag effaith ôl-weithredol (h.y. o ddyddiad yn y gorffennol);

en-gb	only if and when some future event occurs, for example the making of a commencement order.
cy-gb	dim ond os a phryd fydd rhywbeth yn digwydd yn y dyfodol, megis gwneud gorchymyn cychwyn.

en-gb	Commencement orders
cy-gb	Gorchmynion cychwyn

en-gb	A commencement order is one which exercises a power to appoint the day on which an Act, or part of an Act, is to come into force.  
cy-gb	Gorchymyn sy’n arfer pŵer i bennu’r diwrnod y bydd Ddeddf, neu ran o Ddeddf, yn dod i rym yw gorchymyn cychwyn. 

en-gb	Such powers are exercised in a separate order or series of orders, not by a provision in a statutory instrument dealing with other matters.
cy-gb	Mae pwerau o’r fath yn cael eu harfer mewn gorchymyn unigol neu gyfres o orchmynion, ac nid mewn offeryn statudol sy’n ymdrin â materion eraill.

en-gb	The enabling powers (in the Act) will sometimes allow transitional, transitory, saving, consequential, incidental or supplementary matters (collectively referred to as ancillary matters) to be included.  
cy-gb	Bydd y pwerau galluogi (sydd yn y Ddeddf) weithiau yn caniatáu ar gyfer cynnwys materion trosiannol, darfodol, arbed, canlyniadol, cysylltiedig ac atodol (y cyfeirir atynt gyda’i gilydd fel materion ategol). 

en-gb	These terms are explained below:
cy-gb	Esbonnir y termau hyn fel a ganlyn:

en-gb	transitional – provision about moving from one state of affairs to another, e.g. about when and how the new law applies to existing circumstances;
cy-gb	trosiannol – darpariaeth ynghylch symud o un sefyllfa i sefyllfa arall, e.e. ynghylch pa bryd a sut y bydd y gyfraith newydd yn gymwys i amgylchiadau presennol;

en-gb	transitory – provision that is intended to apply only temporarily, e.g. until new provisions come fully into force;
cy-gb	darfodol – darpariaeth y bwriedir iddi fod yn gymwys dros dro yn unig, e.e. hyd nes daw darpariaethau newydd i rym yn llawn;

en-gb	saving – provision to preserve the effects of things done under the old law once the new law comes into force;
cy-gb	arbed – darpariaeth i gadw effeithiau pethau a wnaed o dan yr hen gyfraith, unwaith y bydd y gyfraith newydd wedi dod i rym;

en-gb	consequential – provision that is a consequence of the main provisions;
cy-gb	canlyniadol – darpariaeth sy’n ganlyniad i’r prif ddarpariaethau;

en-gb	incidental – provision that is an incidental or minor aspect of the main provisions;
cy-gb	cysylltiedig – darpariaeth sy’n agwedd fach o’r prif ddarpariaethau, neu sy’n gysylltiedig â hwy;

en-gb	supplementary – provision adding something to the main provisions in order to fill in details.
cy-gb	atodol – darpariaeth sy’n ychwanegu rhywbeth at y prif ddarpariaethau er mwyn rhoi rhagor o fanylion.

en-gb	The team responsible for implementation of the Act will need to instruct Legal Services to prepare one or more commencement orders in the usual way for instructing in relation to subordinate legislation.  
cy-gb	Bydd angen i’r tîm sy’n gyfrifol am weithredu’r Ddeddf gyfarwyddo Gwasanaethau Cyfreithiol i baratoi un neu ragor o orchmynion cychwyn yn y modd arferol ar gyfer is-ddeddfwriaeth. 

en-gb	Advice should be sought, in the first instance, from the relevant subject lawyer.
cy-gb	Dylid gofyn am gyngor, yn y lle cyntaf, gan y cyfreithiwr pwnc perthnasol.

en-gb	Consideration of commencement provisions by the Assembly
cy-gb	Ystyriaeth o’r darpariaethau cychwyn gan y Cynulliad

en-gb	The Government considers provisions in Bills to make transitional, transitory or saving provision in commencement orders to be normal practice.   
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn ystyried bod darpariaethau mewn Biliau i wneud darpariaeth drosiannol, ddarfodol neu arbed mewn gorchmynion cychwyn yn ymarfer arferol. 

en-gb	Where any powers include consequential, supplementary or incidental provision in commencement orders, these will be explained in the Explanatory Memorandum of the Bill (i.e. within Chapter 5 of that document).
cy-gb	Pan fo unrhyw bwerau yn cynnwys gwneud darpariaeth ganlyniadol, atodol neu gysylltiedig mewn gorchmynion cychwyn, esbonnir y rheini yn y Memorandwm Esboniadol ar gyfer y Bil (h.y. ym Mhennod 5 y ddogfen honno).

en-gb	Chapter 19 – Non-government Bill s 
cy-gb	Pennod 19 – Biliau Anllywodraethol 

en-gb	The Government introduces most Bills into the Assembly but an individual Assembly Member, the Assembly Commission or an Assembly Committee can also introduce a Bill.  
cy-gb	Y Llywodraeth sy’n cyflwyno’r rhan fwyaf o Filiau i’r Cynulliad, ond caiff Aelod Cynulliad unigol, Comisiwn y Cynulliad neu Bwyllgor Cynulliad hefyd gyflwyno Bil.  

en-gb	This Chapter provides guidance on Member, Commission and Committee Bills. 
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau ar Filiau Aelodau, y Comisiwn a Phwyllgor. 

en-gb	Non-government Bills : 
cy-gb	Biliau Anllywodraethol : 

en-gb	introduction and context 
cy-gb	Y Cyfnodau Cyflwyno a Diwygio 

en-gb	Non-government Bills are those Bills proposed by an Assembly Member (AM), an Assembly committee or the Assembly Commission. 
cy-gb	Biliau anllywodraethol yw'r Biliau sy'n cael eu cynnig gan Aelod Cynulliad (AC), Pwyllgor Cynulliad neu Gomisiwn y Cynulliad. 

en-gb	An individual AM may seek agreement of the  Assembly to introduce a Bill (known as ‘leave to introduce’) if successful in a ballot held by the Llywydd, while a Committee Bill or a Commission Bill may be introduced by a Member authorised by the relevant Committee or by the Commission (though the Commission’s remit is limited to the Commission’s functions only).
cy-gb	Gall AC unigol geisio cytundeb y Cynulliad i gyflwyno Bil (a elwir yn 'ganiatâd i gyflwyno') os yw'n llwyddiannus mewn balot a gynhelir gan y Llywydd. Gall Bil Pwyllgor neu Fil Comisiwn gael ei gyflwyno gan Aelod sydd wedi'i awdurdodi gan y Pwyllgor perthnasol neu'r Comisiwn (er, o dan y Rheolau Sefydlog mae cylch gorchwyl y Comisiwn o ran hyn wedi'i gyfyngu i swyddogaethau'r Comisiwn yn unig). 

en-gb	The potential for Members who are not in Government to introduce legislation is something that is common to most legislatures. 
cy-gb	Dydy'r cyfle i Aelodau nad ydynt yn rhan o'r Llywodraeth gyflwyno deddfwriaeth ddim yn rhywbeth sy'n gyffredin i'r rhan fwyaf o ddeddfwrfeydd. 

en-gb	However, non-government bills have been more likely to become law in the Assembly than in many other legislatures.
cy-gb	Fodd bynnag, mae biliau anllywodraethol wedi bod yn fwy tebygol o ddod yn gyfraith yn y Cynulliad na mewn nifer o ddeddfwrfeydd eraill.

en-gb	This has important implications for the Counsel General and for the Welsh Ministers, due to the Government’s overarching responsibility for the rule of law. 
cy-gb	Mae gan hyn oblygiadau pwysig i'r Cwnsler Cyffredinol a Gweinidogion Cymru, yn sgil cyfrifoldeb cyffredinol y Llywodraeth dros reolaeth y gyfraith. 

en-gb	The Government bears overall responsibility for the statute book, and therefore must seek to ensure that all legislation (whether the Government agrees with the effect of it or not) is both technically sound and workable.
cy-gb	Y Llywodraeth sy'n bennaf gyfrifol am y llyfr statud, felly rhaid iddi geisio sicrhau bod yr holl ddeddfwriaeth (boed y Llywodraeth yn cytuno â'i effaith neu beidio) yn dechnegol gadarn ac ymarferol. 

en-gb	Member Bills  
cy-gb	Biliau Aelod  

en-gb	Llywydd’s ballot
cy-gb	Balot y Llywydd

en-gb	Standing Orders state that “ from time to time ”, the Llywydd must “hold a ballot to determine the name of a Member, other than a member of the government, who may seek agreement to introduce a Member Bill” .
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn datgan “ O bryd i’w gilydd, rhaid i’r Llywydd gynnal balot i benderfynu ar enw Aelod heblaw aelod o’r llywodraeth a gaiff ofyn am gytundeb i gyflwyno Bil Aelod” .

en-gb	The ballot must include the names of all those Members who have applied to be included and who have tabled the required pre-ballot information (see below).
cy-gb	Rhaid i’r balot gynnwys enwau’r holl Aelodau hynny sydd wedi gwneud cais am gael eu cynnwys ac sydd wedi cyflwyno’r wybodaeth angenrheidiol cyn cynnal balot (gweler isod).

en-gb	The ballot is held at the Llywydd’s discretion. 
cy-gb	Cynhelir y balot yn ôl disgresiwn y Llywydd. 

en-gb	During the Fourth Assembly it tended to be held once a term (i.e. three times in each legislative year), whereas in the Fifth Assembly a ballot has been held approximately once in each legislative year.  
cy-gb	Yn ystod y Pedwerydd Cynulliad y tueddiad oedd ei gynnal unwaith y tymor (h.y. deirgwaith ym mhob blwyddyn ddeddfwriaethol), ac yn y Pumed Cynulliad, cynhaliwyd balot tua unwaith ym mhob blwyddyn ddeddfwriaethol.  

en-gb	The result of the ballot is announced by the Llywydd in Plenary and published on the Assembly’s website. 
cy-gb	Bydd canlyniad y balot yn cael ei gyhoeddi gan y Llywydd yn y Cyfarfod Llawn a'i roi ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	The Legislative Programme and Governance Unit (LPGU) monitors the ballot process, and will engage with the relevant policy Group and team within Legal Services when the name of a Member is selected.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn monitro proses y balot, ac yn cysylltu â’r Grŵp polisi a’r tîm perthnasol yn Gwasanaethau Cyfreithiol pan ddewisir enw’r Aelod.

en-gb	Pre-ballot information
cy-gb	Gwybodaeth cyn y balot

en-gb	Any Assembly Member who is not a member of the Welsh Government, and not previously selected in a ballot during the Assembly, but who wishes to introduce a Bill in the Assembly, must first submit a proposal for a Bill into a ballot.
cy-gb	Rhaid i unrhyw Aelod Cynulliad nad yw’n aelod o Lywodraeth Cymru, ac nad yw wedi’i ddewis mewn balot yn ystod y Cynulliad, ond sy’n dymuno cyflwyno Bil yn y Cynulliad, yn gyntaf oll wneud cynnig am Fil i’w gynnwys mewn balot.

en-gb	Standing Orders require Members who wish to be included in the ballot to provide particular ‘pre-ballot information’, namely: 
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn ei gwneud yn ofynnol bod Aelodau sy’n dymuno cael eu cynnwys yn y balot yn darparu gwybodaeth benodol cyn y balot, sef: 

en-gb	the proposed title of the Bill; and
cy-gb	enw arfaethedig y Bil; 

en-gb	the proposed policy objectives of the Bill.
cy-gb	amcanion polisi arfaethedig y Bil.

en-gb	All pre-ballot information tabled is published in a list on the Assembly’s website.  
cy-gb	Cyhoeddir yr holl ‘wybodaeth cyn y balot’ a gyflwynwyd mewn rhestr ar wefan y Cynulliad. 

en-gb	Members can only enter one proposal for any ballot but may enter different proposals for different ballots.
cy-gb	Un cynnig yn unig y caiff Aelod ei wneud ar gyfer unrhyw falot, ond gall wneud gwahanol gynigion ar gyfer gwahanol falotau.

en-gb	Standing Orders also prohibit Member Bills from seeking to amend existing taxes or introduce new taxes.
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog hefyd yn gwahardd Biliau Aelod rhag ceisio diwygio trethi presennol neu gyflwyno trethi newydd.

en-gb	Debate seeking the Assembly’s agreement to introduce a Bill
cy-gb	Dadl i geisio cytundeb y Cynulliad i gyflwyno Bil

en-gb	A Member who is successful in a ballot can table a motion (within 25 working days of the date of the ballot) seeking the Assembly’s agreement to introduce a Bill.
cy-gb	Caiff Aelod sy’n llwyddiannus mewn balot gyflwyno cynnig (o fewn 25 diwrnod gwaith ar ôl dyddiad y balot) yn ceisio cytundeb y Cynulliad i gyflwyno Bil.

en-gb	Standing Orders state that the motion must be accompanied by an Explanatory Memorandum.  
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn datgan bod yn rhaid i’r cynnig gael ei gyflwyno ynghyd â Memorandwm Esboniadol. 

en-gb	This is not the same as an Explanatory Memorandum laid on introduction of the Bill.  
cy-gb	Nid yw hwn gyfystyr â Memorandwm Esboniadol a osodir wrth gyflwyno Bil.  

en-gb	Instead significantly less detail is required, as it only needs to set out:
cy-gb	Yn hytrach, mae angen cryn dipyn yn llai o fanylion, gan mai'r unig beth sydd angen ei nodi yw:

en-gb	the proposed title of the Bill; 
cy-gb	enw arfaethedig y Bil; 

en-gb	the proposed policy objectives of the Bill; 
cy-gb	amcanion polisi arfaethedig y Bil; 

en-gb	details of any support received for the Bill, including details of any consultation carried out; and 
cy-gb	manylion unrhyw gefnogaeth a gafwyd i’r Bil, gan gynnwys manylion unrhyw ymgyngoriadau;  

en-gb	an initial assessment of any costs and/or savings arising from the Bill.
cy-gb	asesiad cychwynnol o unrhyw gostau a/neu arbedion sy'n deillio o'r Bil.

en-gb	The proposed title and policy objectives provided should be broadly consistent with what was provided in the pre-ballot information. 
cy-gb	Rhaid i'r amcanion polisi a'r enw arfaethedig a nodir fod yn gyson, yn fras, â'r rhai a ddarparwyd yn yr wybodaeth cyn y balot. 

en-gb	The Member should explain the reasons for any changes in the Explanatory Memorandum.
cy-gb	Dylai’r Aelod esbonio’r rhesymau am unrhyw newidiadau yn y Memorandwm Esboniadol.

en-gb	Standing Orders state that time must be made available for such a motion to be debated within 35 working days of the date of the ballot (not counting working days in a non-sitting week).  
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn datgan bod yn rhaid trefnu bod amser ar gael i gynnig o’r fath fod yn destun dadl o fewn 35 diwrnod gwaith ar ôl dyddiad y balot (heb gyfrif y diwrnodau gwaith mewn wythnos pan na fydd y Cynulliad yn eistedd).  

en-gb	The purpose of the debate is to provide the Member with an opportunity to make their case for the Bill and to convince other Members to support the motion.
cy-gb	Diben y ddadl yw rhoi cyfle i’r Aelod gyflwyno’r achos o blaid y Bil a darbwyllo Aelodau eraill i gefnogi’r cynnig.

en-gb	 It should be noted that there are also, separately, opportunities for AMs to table a motion for debate on a legislative proposal during Assembly business in Plenary. 
cy-gb	 Dylid nodi bod hefyd gyfleoedd ar wahân i ACau gyflwyno cynnig am ddadl ar gynnig deddfwriaethol yn ystod Busnes y Cynulliad yn y Cyfarfod Llawn. 

en-gb	Unlike debates following a Member Bill ballot, those debates do not give an AM leave to introduce a Bill and any motions agreed by the Assembly during those debates do not bind the Government.
cy-gb	Yn wahanol i drafodaethau sy'n dilyn balot Bil Aelodau, nid yw'r trafodaethau hynny'n rhoi caniatâd i AC gyflwyno Bil ac nid yw'r Llywodraeth yn cael ei rhwymo gan unrhyw gynigion y bydd y Cynulliad yn cytuno arnynt. 

en-gb	The motion is then moved: 
cy-gb	Yna cynigir y cynnig: 

en-gb	if there are no objections to the motion it will go through ‘on the nod’; where there are objections the Assembly will vote upon the motion:
cy-gb	os nad oes gwrthwynebiadau i’r cynnig caiff ei gytuno heb bleidlais; os oes gwrthwynebiadau, bydd y Cynulliad yn pleidleisio ar y cynnig:

en-gb	a simple majority will determine whether the motion is agreed or not.  
cy-gb	bydd mwyafrif syml yn penderfynu a gaiff y cynnig ei gytuno ai peidio. 

en-gb	If the motion is agreed permission to formally introduce the Bill (in due course, see below) is given; where the motion is not agreed no permission is given and the Bill will not be introduced;
cy-gb	Os caiff ei gytuno rhoddir caniatâd i gyflwyno’r Bil yn ffurfiol (yn ei bryd, gweler isod); os na chaiff y cynnig ei gytuno, ni roddir caniatâd ac ni chaiff y Bil ei gyflwyno;

en-gb	where voting is tied, the Llywydd will exercise her casting vote.  
cy-gb	os bydd nifer y pleidleisiau o blaid ac yn erbyn y cynnig yn gyfartal, bydd y Llywydd yn defnyddio ei phleidlais fwrw. 

en-gb	In this case she will cast her vote in the affirmative (in accordance with Standing Order 6.20(i)).  
cy-gb	Mewn achos o’r math hwn bydd yn rhoi ei phleidlais fwrw yn gadarnhaol (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(i)). 

en-gb	This means the motion is agreed and permission to formally introduce the Bill (in due course) is given. 
cy-gb	Golyga hynny y bydd y cynnig wedi ei gytuno a rhoddir caniatâd i gyflwyno’r Bil yn ffurfiol (yn ei bryd). 

en-gb	The agreement to the motion does not mean the Bill will be introduced immediately. 
cy-gb	Nid yw cytuno ar y cynnig yn golygu y caiff y Bil ei gyflwyno ar unwaith. 

en-gb	However, Standing Orders provide that the Member must introduce the Bill within 13 months of leave being given, otherwise the opportunity to bring forward the Bill will fall. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r Rheolau Sefydlog yn darparu bod rhaid i’r Aelod gyflwyno’r Bil o fewn 13 mis o gael caniatâd; neu, fel arall, bydd y cyfle i ddatblygu’r Bil yn methu. 

en-gb	Also note that Standing Orders prohibit any Member from resubmitting a proposal with similar policy objectives within 6 months of the motion being disagreed.
cy-gb	Sylwch hefyd fod y Rheolau Sefydlog yn gwahardd unrhyw Aelod rhag ailgyflwyno cynnig ag amcanion polisi cyffelyb o fewn 6 mis i fethu â chael cytundeb ar gyfer y cynnig gwreiddiol.

en-gb	Government’s response to the ballot
cy-gb	Ymateb y Llywodraeth i’r balot

en-gb	As noted above, LPGU will advise the relevant policy Group if a Member has been selected in the ballot, so that policy officials and lawyers can provide advice to the relevant portfolio Minister on the policy objectives set out in the Explanatory Memorandum. 
cy-gb	Fel y nodwyd uchod, bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i’r Grŵp polisi perthnasol pan fydd Aelod wedi ei ddewis yn y balot, fel y gall swyddogion polisi a chyfreithwyr ddarparu cyngor i’r Gweinidog portffolio perthnasol ynglŷn â’r amcanion polisi a bennir yn y Memorandwm Esboniadol. 

en-gb	This involves assessing the merits of each proposal from a policy, political and financial perspective. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys asesu manteision bob cynnig o safbwynt polisi, gwleidyddol ac ariannol. 

en-gb	Advice is to be provided to Cabinet ahead of the leave to introduce debate, in order for the government to decide whether or not to support the Bill.
cy-gb	Rhaid darparu cyngor i'r Cabinet cyn y ddadl caniatâd i gyflwyno, er mwyn i'r llywodraeth benderfynu a yw am gefnogi'r Bil ai peidio.

en-gb	Following a ballot, and ahead of Cabinet consideration preceding the leave to introduce debate, it is recommended the relevant portfolio Minister (with support from officials) meet with the Member successful in the ballot. 
cy-gb	Yn dilyn balot, a chyn ystyriaeth y Cabinet cyn y ddadl caniatâd i gyflwyno, argymhellir y dylai'r Gweinidog portffolio perthnasol (gyda chymorth swyddogion) gyfarfod yr Aelod llwyddiannus yn y balot. 

en-gb	This is to gain further information about the proposed Bill and to understand better its policy intent, and will help Cabinet to make an informed decision about the Bill.
cy-gb	Mae hyn er mwyn cael rhagor o wybodaeth am y Bil arfaethedig ac i ddeall yn well beth yw bwriad y polisi, ac fe fydd yn helpu'r Cabinet i wneud penderfyniad ar sail gwybodaeth am y Bil.

en-gb	It is vital that policy officials and lawyers engage quickly and fully in the development of advice to the Minister in the period leading up to the Cabinet discussion and the debate seeking leave to introduce, so as to ensure that all of the key implications of a Member Bill proceeding are clearly understood before that debate.  
cy-gb	Mae’n hollbwysig bod swyddogion polisi a chyfreithwyr yn dod i gysylltiad â’i gilydd yn ddiymdroi, ac yn trafod pob agwedd, er mwyn rhoi cyngor i’r Gweinidog yn y cyfnod yn union cyn trafodaeth y Cabinet a'r ddadl sy’n ceisio caniatâd i gyflwyno, fel bod goblygiadau allweddol parhau â’r Bil Aelod yn gwbl glir cyn i’r ddadl honno gael ei chynnal.  

en-gb	The Minister will need advice, amongst other things, on:
cy-gb	Ymhlith materion eraill, bydd angen i’r Gweinidog gael cyngor ynghylch:

en-gb	whether the proposal is consistent or not with existing Government policy;
cy-gb	a yw’r cynnig yn gydnaws ai peidio â pholisi presennol y Llywodraeth;

en-gb	any clear concerns about whether the proposal would be within the legislative competence of the Assembly, if these can be identified through the information provided;
cy-gb	unrhyw bryderon clir ynghylch a fyddai'r cynnig o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad, os oes modd gwybod hynny drwy'r wybodaeth a ddarparwyd;

en-gb	the possible financial implications of legislative change, as far as they can be ascertained from the information provided;
cy-gb	goblygiadau ariannol y newid deddfwriaethol, i'r graddau y gellir eu casglu o'r wybodaeth a ddarparwyd;

en-gb	the impact on the Government of the Bill proceeding to introduction and Assembly consideration – such impacts will include staff resources for policy development, financial assessment, legal analysis, drafting of any Government amendments,  and translation, as well as in supporting the Minister with the process of Assembly consideration.  
cy-gb	yr effaith ar y Llywodraeth pe bai’r Bil yn mynd ymlaen i gael ei gyflwyno a’i ystyried gan y Cynulliad – bydd yr effeithiau perthnasol yn cynnwys adnoddau staff ar gyfer datblygu polisi, asesiadau ariannol, dadansoddiad cyfreithiol, drafftio unrhyw welliannau gan y Llywodraeth,  a chyfieithu, yn ogystal â chefnogi’r Gweinidog yn ystod proses yr ystyriaeth gan y Cynulliad.  

en-gb	Experience has shown there is a significant amount of work required by officials if a Member Bill proceeds and this should be assessed as part of the advice to the Minister; and
cy-gb	Mae profiad yn dangos bod galw am gryn dipyn o waith gan y swyddogion pan fo Bil Aelod yn mynd yn ei flaen, a dylid asesu hynny fel rhan o’r cyngor a roddir i’r Gweinidog; 

en-gb	 The Assembly Commission prepare the Bill for the Member, not the Office of the Legislative Counsel, but significant work will be required once the Bill has been introduced to assess whether or not proposals to amend the Bill should be made by the Government, and to prepare any Government amendments.
cy-gb	 Comisiwn y Cynulliad sy’n paratoi’r Bil ar gyfer yr Aelod, ac nid Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, ond bydd angen cryn dipyn o waith unwaith y bydd y Bil yn cael ei gyflwyno i asesu a ddylai’r Llywodraeth wneud cynigion i ddiwygio’r Bil ai peidio, ac i baratoi unrhyw welliannau’r Llywodraeth.

en-gb	the impact on the Government’s own legislative programme – such impacts will include a possible diversion of drafting and translation resource away from Government Bills, possible delays to the introduction of Government Bills, as well as a potential impact on the timetable for Assembly consideration of Government Bills: and
cy-gb	yr effaith ar raglen ddeddfwriaethol y Llywodraeth ei hun – bydd yr effeithiau perthnasol yn cynnwys y posibilrwydd y bydd adnoddau drafftio a chyfieithu yn cael eu tynnu oddi ar waith ar Filiau’r Llywodraeth, oedi posibl cyn cyflwyno Biliau’r Llywodraeth, a’r effaith bosibl ar yr amserlen ar gyfer yr ystyriaeth o Filiau’r Llywodraeth gan y Cynulliad: 

en-gb	the likelihood of the proposal being successful were it to be introduced.
cy-gb	y tebygrwydd y byddai'r cynnig yn llwyddiannus pe bai'n cael ei gyflwyno.

en-gb	Cabinet must decide whether it wishes to support the Bill or to oppose it. 
cy-gb	Rhaid i'r Cabinet benderfynu a yw am gefnogi'r Bil neu ei wrthwynebu. 

en-gb	Remaining neutral should only be an option where the Bill concerns a matter of conscience.
cy-gb	Dylai aros yn ddi-duedd ond fod yn opsiwn os yw'r Bil yn ymwneud â mater o gydwybod.

en-gb	Should Cabinet decide to support a Bill, this will have resource implications which may impact on the Government’s own legislative programme. 
cy-gb	Pe bai'r Cabinet yn penderfynu cefnogi Bil, byddai goblygiadau o ran adnoddau a allai effeithio ar raglen ddeddfwriaethol y Llywodraeth ei hun. 

en-gb	Policy, legal, drafting and financial analysis expertise would need to be committed to the Bill. 
cy-gb	Byddai angen ymrwymo arbenigedd polisi, cyfreithiol, drafftio a dadansoddiad ariannol i'r Bil. 

en-gb	The same type of support would need to be provided to Ministers as for a Government Bill. 
cy-gb	Byddai angen darparu'r un math o gymorth â'r hyn fyddai'n cael ei ddarparu i Weinidogion ar gyfer Bil Llywodraeth. 

en-gb	In light of the Government’s overarching responsibility for the Statute Book and the wider rule of law, much of the same resource would also need to be committed if, despite the Government opposing the Bill, it has a reasonable prospect of becoming law.
cy-gb	Yng ngoleuni cyfrifoldeb cyffredinol y Llywodraeth dros y Llyfr Statud a rheolaeth y gyfraith yn ehangach, byddai angen ymrwymo mwy neu lai yr un adnoddau hefyd pe bai siawns resymol, er gwaethaf gwrthwynebiad y Llywodraeth i'r Bil, iddo ddod yn gyfraith.

en-gb	In dealing with any non-government Bill that is likely to become law the Government must ensure as a minimum that:
cy-gb	Wrth ymwneud ag unrhyw Fil anllywodraethol sy'n debygol o ddod yn gyfraith, rhaid i'r Llywodraeth sicrhau'r canlynol o leiaf:

en-gb	the policy objective is understood and is given effect by the Bill, 
cy-gb	bod yr amcan polisi yn ddealladwy a bod y Bil yn rhoi effaith i hynny, 

en-gb	the Bill is within competence and consistent with the rule of law,
cy-gb	bod y Bil o fewn cymhwysedd ac yn gyson â rheolaeth y gyfraith,

en-gb	the Bill is clearly drafted, and
cy-gb	bod y Bil wedi'i ddrafftio'n glir,

en-gb	the financial implications and the regulatory impact are understood.
cy-gb	bod y goblygiadau ariannol a'r effaith rheoleiddiol yn ddealladwy.

en-gb	LPGU can provide further advice on the nature of Government support, the resource implications, and securing a Cabinet decision.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant roi mwy o gyngor ar natur cefnogaeth y Llywodraeth, y goblygiadau o ran adnoddau, a sicrhau penderfyniad y Cabinet.

en-gb	The Minister whose portfolio the policy lies within will be expected to participate in the debate seeking leave to introduce, so as to set out to the Assembly the Government’s position in relation to the proposed Bill.  
cy-gb	Bydd disgwyl i’r Gweinidog y mae polisi’r Bil o fewn ei bortffolio gymryd rhan yn y ddadl i geisio caniatâd i gyflwyno, fel bod safbwynt y Llywodraeth ar y Bil arfaethedig yn cael ei egluro i’r Cynulliad.  

en-gb	Again, advice and speaking lines will need to be provided to the Minister in advance of this debate.
cy-gb	Unwaith eto, bydd angen darparu cyngor a llinellau annerch i’r Gweinidog cyn y ddadl hon.

en-gb	Development of the Bill
cy-gb	Datblygu’r Bil

en-gb	If a Member secures leave to introduce a Member Bill, prior to introduction of the Bill into the Assembly, the Member in charge may wish to consult with potential stakeholders.  
cy-gb	Os bydd Aelod yn cael caniatâd i gyflwyno Bil Aelod, cyn cyflwyno'r Bil i’r Cynulliad, efallai y bydd yr Aelod Cyfrifol am ymgynghori â rhanddeiliaid posibl.  

en-gb	While there is no requirement in Standing Orders for a Member to consult on a legislative proposal, there is an expectation that the Member would probably consult on a Draft Bill during the 13 month period following leave to introduce and prior to its formal introduction.  
cy-gb	Er nad yw’n ofynnol yn ôl y Rheolau Sefydlog fod Aelod yn ymgynghori ar gynnig deddfwriaethol, mae disgwyl y byddai’r Aelod yn debygol o ymgynghori ar Fil Drafft yn ystod y cyfnod o 13 mis ar ôl cael caniatad i gyflwyno a chyn cyflwyno’r Bil yn ffurfiol.  

en-gb	There is no requirement for any consultation to take the usual approach taken by the Government.
cy-gb	Nid yw’n ofynnol cynnal unrhyw ymgynghoriad yn y dull arferol a ddefnyddir gan y Llywodraeth.

en-gb	The Assembly Commission will generally arrange for the Bill to be drafted for the Member, rather than it being drafted by the Office of the Legislative Counsel (OLC).  
cy-gb	Fel rheol, bydd Comisiwn y Cynulliad yn trefnu i'r Bil gael ei ddrafftio ar gyfer yr Aelod, yn hytrach na bod Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn ei ddrafftio.  

en-gb	In consequence, the first time the Government may see the Bill is when it is introduced into the Assembly.
cy-gb	O ganlyniad, mae’n bosibl mai’r tro cyntaf i’r Llywodraeth weld y Bil fydd pan gaiff ei gyflwyno i’r Cynulliad.

en-gb	The Member in charge will also have to prepare an Explanatory Memorandum, which meets the requirements of Standing Order 26.6, for introduction of the Bill.  
cy-gb	Bydd rhaid i’r Aelod Cyfrifol hefyd baratoi Memorandwm Esboniadol, a fydd yn bodloni gofynion Rheol Sefydlog 26.6, er mwyn cyflwyno’r Bil.  

en-gb	There is no requirement for the Member to use the same template as the Government uses, and again there is no requirement that drafts of the Explanatory Memorandum be shared with the Government. 
cy-gb	Nid yw’n ofynnol bod yr Aelod yn defnyddio’r un templed â hwnnw a ddefnyddir gan y Llywodraeth, ac ni fydd yn ofynnol ychwaith ei fod yn rhannu drafftiau o’r Memorandwm Esboniadol gyda’r Llywodraeth. 

en-gb	Officials might be approached to provide costs, or information to support the development of the Explanatory Memorandum.  
cy-gb	Gellid gofyn i swyddogion ddarparu gwybodaeth am gostau, neu wybodaeth i helpu i ddatblygu’r Memorandwm Esboniadol.  

en-gb	Such approaches will be made through LPGU, who will then contact the policy Group.  
cy-gb	Bydd ymholiadau o’r fath yn cael eu gwneud drwy Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, a fydd wedyn yn cysylltu â’r Grŵp polisi. 

en-gb	Requests for information should be handled in the same way as requests for information by Assembly Members or their support staff.
cy-gb	Dylid trin ceisiadau am wybodaeth yn yr un modd â cheisiadau am wybodaeth gan Aelodau Cynulliad neu eu staff cymorth.

en-gb	The engagement of the Government during this period will vary from Bill to Bill, depending on whether or not the Government supports the policy proposal.  
cy-gb	Bydd lefel yr ymwneud â’r Llywodraeth yn ystod y cyfnod hwn yn amrywio o Fil i Fil, gan ddibynnu ar ba un a yw’r Llywodraeth yn cefnogi’r cynnig polisi ai peidio.  

en-gb	Once final versions of the Bill and Explanatory Memorandum (in both English and in Welsh) have been drafted, they will be sent by the Member to the Llywydd for her determination (in the same way as for a Government Bill).
cy-gb	Unwaith y bydd fersiynau terfynol o’r Bil a’r Memorandwm Esboniadol (yn Gymraeg ac yn Saesneg) wedi eu drafftio, bydd yr Aelod yn eu hanfon at y Llywydd ar gyfer ei phenderfyniad (yn yr un modd ag ar gyfer Bil Llywodraeth).

en-gb	Introduction of the Bill
cy-gb	Cyflwyno’r Bil

en-gb	As with Government Bills, a Member Bill is formally introduced into the Assembly by being laid, along with accompanying documentation, in the Assembly’s Table Office.
cy-gb	Fel yn achos Biliau’r Llywodraeth, cyflwynir Bil Aelod yn ffurfiol i’r Cynulliad drwy ei osod, ynghyd â’r dogfennau cysylltiedig, yn Swyddfa Gyflwyno’r Cynulliad.

en-gb	The Member in charge will make a legislative statement in Plenary on the Bill’s main aims and objectives shortly after its introduction.  
cy-gb	Yn fuan ar ôl ei gyflwyno, bydd yr Aelod Cyfrifol yn gwneud datganiad deddfwriaethol yn y Cyfarfod Llawn ar brif nodau ac amcanion y Bil. 

en-gb	This will take place during Assembly time (i.e. a Wednesday).  
cy-gb	Bydd hyn yn digwydd yn ystod amser Cynulliad (h.y. ar ddydd Mercher). 

en-gb	During the time allocated to the statement, other Assembly Members may ask questions to the Member in charge in relation to the Bill or raise issues of their own in relation to its content, aims and objectives.
cy-gb	Yn ystod yr amser a neilltuir i’r datganiad, gall Aelodau Cynulliad eraill ofyn cwestiynau i’r Aelod Cyfrifol ynglŷn â’r Bil, neu godi eu materion eu hunain ynghylch ei gynnwys, ei nodau a’i amcanion.

en-gb	It is expected that the Minister will also ask a question or raise an issue with the Member in charge.  
cy-gb	Disgwylir y bydd y Gweinidog hefyd yn gofyn cwestiwn, neu’n codi mater gyda’r Aelod Cyfrifol. 

en-gb	Officials will therefore need to provide advice and speaking lines for this debate.  
cy-gb	Bydd angen, felly, i swyddogion ddarparu cyngor a llinellau annerch ar gyfer y ddadl hon. 

en-gb	It is likely the Minister will only have a short time allocated to speak, perhaps 2 to 3 minutes, and as such the response should be concise.  
cy-gb	Mae’n debygol mai ychydig iawn o amser yn unig a gaiff y Gweinidog i siarad, 2 neu 3 munud efallai, ac felly dylai ei ymateb fod yn gryno. 

en-gb	It is also important to remember that this is not a debate, but instead a statement by a Member – the Minister’s intervention should, therefore, lead to asking a question or two of the Member, rather than only stating the Government’s position (which would be the approach if this was a debate).
cy-gb	Mae’n bwysig cofio hefyd nad dadl yw hon, ond datganiad gan Aelod – dylai ymyriad y Gweinidog, felly, arwain at ofyn cwestiwn neu ddau i’r Aelod, yn hytrach na dim ond datgan beth yw safbwynt y Llywodraeth (sef y dull a ddilynir pe bai’r achlysur yn ddadl).

en-gb	It is important to note that the introduction of the Bill, and accompanying Explanatory Memorandum, may be the first time that the Government sees these documents.  
cy-gb	Mae’n bwysig nodi efallai mai’r adeg y cyflwynir y Bil, a’r Memorandwm Esboniadol cysylltiedig, fydd y tro cyntaf y caiff y Llywodraeth weld y dogfennau hyn. 

en-gb	If this is the case, policy officials and Legal Services will need to be prepared to analyse the Bill quickly once it is available in order to provide advice to the Minister ahead of the Member’s legislative statement being delivered.
cy-gb	Os felly, dylai swyddogion polisi a Gwasanaethau Cyfreithiol fod wrth law yn barod i ddadansoddi’r Bil yn gyflym unwaith y bydd ar gael, fel y gellir darparu cyngor i’r Gweinidog cyn i’r Aelod draddodi ei ddatganiad deddfwriaethol.

en-gb	Assembly consideration of the Bill
cy-gb	Ystyriaeth o’r Bil gan y Cynulliad

en-gb	Once introduced, a Member Bill is subject to the same four stage legislative process in the Assembly as a Government Bill (as set out in Chapter 15). 
cy-gb	Unwaith y bydd wedi ei gyflwyno, bydd Bil Aelod yn ddarostyngedig i’r un broses ddeddfwriaethol bedwar cyfnod yn y Cynulliad â Bil Llywodraeth (fel a ddisgrifir ym Mhennod 15). 

en-gb	Therefore, the Bill will usually be referred to a responsible Committee for their consideration during Stage 1.  
cy-gb	Felly, bydd Bil fel arfer yn cael ei atgyfeirio i’w ystyried gan Bwyllgor Cyfrifol yn ystod Cyfnod 1. 

en-gb	Consideration during this period will usually take around 10-12 sitting weeks, and the Member in charge and other stakeholders will be invited to give evidence to the Committee.  
cy-gb	Fel arfer bydd ystyriaeth yn ystod y cyfnod hwnnw yn cymryd tua 10-12 o wythnosau eistedd, a gwahoddir yr Aelod Cyfrifol a rhanddeiliaid eraill i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor. 

en-gb	The Minister will also be invited to give evidence.  
cy-gb	Gwahoddir y Gweinidog hefyd i roi tystiolaeth. 

en-gb	Officials will need to provide advice for this, and are likely to be required to attend the Committee in support of the Minister.
cy-gb	Bydd angen i swyddogion ddarparu cyngor ar gyfer hyn ac mae’n debygol y bydd gofyn iddynt fod yn bresennol yn y Pwyllgor i gefnogi’r Gweinidog.

en-gb	Again it is essential policy officials and lawyers engage fully in the evaluation of the Bill and the development of advice to the Minister during this period, so as to ensure that the impact of the legislative proposals are understood together with the implications of the Bill proceeding past Stage 1 of the Assembly’s consideration.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, mae’n hanfodol eto fod swyddogion polisi a chyfreithwyr yn cyfrannu’n llawn i’r gwaith o werthuso’r Bil a datblygu’r cyngor a roddir i’r Gweinidog, er mwyn sicrhau nad oes unrhyw ansicrwydd ynghylch beth fydd  effaith y cynigion deddfwriaethol, yn ogystal â’r goblygiadau os bydd y Bil yn mynd ymlaen y tu hwnt i Gyfnod 1 o’r ystyriaeth gan y Cynulliad. 

en-gb	The responsible Committee will report on the Bill to the Assembly, ahead of the general principles debate at the end of Stage 1.  
cy-gb	Bydd y Pwyllgor Cyfrifol yn adrodd ar y Bil wrth y Cynulliad cyn y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol ar ddiwedd Cyfnod 1. 

en-gb	The Minister will be expected to speak in this debate, to set out whether or not the Government supports the general principles of the Bill (and if it does, to possibly also outline areas where the Government might seek to make amendments at Stages 2 or 3).
cy-gb	Bydd disgwyl i’r Gweinidog siarad yn y ddadl hon, i ddatgan a fydd y Llywodraeth yn cefnogi egwyddorion cyffredinol y Bil (ac os bydd, i amlinellu o bosibl hefyd y meysydd lle y gallai’r Llywodraeth geisio gwneud gwelliannau yng Nghyfnodau 2 neu 3).

en-gb	Stage 1 is completed when the Assembly votes on the general principles of the Bill. 
cy-gb	Cwblheir Cyfnod 1 pan fydd y Cynulliad yn pleidleisio ar egwyddorion cyffredinol y Bil. 

en-gb	If the Assembly agrees to the general principles of the Bill, it proceeds to Stage 2.  
cy-gb	Os bydd y Cynulliad yn cytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil, bydd y Bil yn mynd yn ei flaen i Gyfnod 2. 

en-gb	If the Assembly does not agree to the general principles of the Bill, the Bill falls and no further action can be taken in relation to it.  
cy-gb	Os na fydd y Cynulliad yn cytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil, bydd y Bil yn methu ac ni ellir cymryd unrhyw gamau pellach mewn perthynas â’r Bil. 

en-gb	In the event of a tied vote at Stage 1, the Llywydd will exercise her casting vote in the affirmative (in accordance with Standing Order 6.20(i)).  
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau o blaid ac yn erbyn yng Nghyfnod 1 yn gyfartal, bydd y Llywydd yn rhoi ei phleidlais fwrw yn gadarnhaol (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(i)). 

en-gb	This means the motion is agreed and the Bill will proceed to Stage 2.
cy-gb	Golyga hynny fod y cynnig wedi ei gytuno a bydd y Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2.

en-gb	All Bills that give rise to the raising of revenue or require new or increased demand for funding must have the consent of the Assembly, by means of a Financial Resolution, before they can proceed beyond Stage 1.  
cy-gb	Rhaid i bob Bil sy’n arwain at godi refeniw, neu sy’n golygu bod galw newydd neu fwy o alw am gyllid, gael cydsyniad y Cynulliad ar ffurf Penderfyniad Ariannol cyn y caiff y Bil fynd ymlaen y tu hwnt i Gyfnod 1. 

en-gb	It is for the Llywydd to determine whether a financial resolution is necessary.
cy-gb	Mater i’r Llwydd yw penderfynu a oes angen Penderfyniad Ariannol ai peidio.

en-gb	Although it is for the Assembly to collectively sanction the raising of revenue or the use of resources through a vote, it is the Government which accepts the financial consequences of a Bill.  
cy-gb	Er mai mater i’r Cynulliad cyfan drwy bleidlais yw caniatáu codi refeniw neu ddefnyddio adnoddau, y Llywodraeth sy’n derbyn canlyniadau ariannol unrhyw Fil. 

en-gb	This is because the Government is responsible for the management of public funds and so must have control over the raising of revenue and the use of resources within devolved areas.  
cy-gb	Y Llywodraeth sy’n gyfrifol am reoli arian cyhoeddus, a rhaid iddi felly gael rheolaeth dros godi refeniw a ddefnyddio adnoddau yn y meysydd datganoledig. 

en-gb	Therefore, a motion for a Financial Resolution may only be moved by a member of the Government, irrespective of the origins of the Bill.
cy-gb	Gan hynny, dim ond aelod o’r Llywodraeth gaiff gynnig cynnig Penderfyniad Ariannol, beth bynnag y bo tarddiad y Bil.

en-gb	As with Government proposed Bills, Standing Orders state that a Bill will fall if the Financial Resolution is not in place within six months of the completion of Stage 1.  
cy-gb	Fel yn achos Biliau arfaethedig y Llywodraeth, mae’r Rheolau Sefydlog yn datgan y bydd Bil yn methu os na fydd y Penderfyniad Ariannol wedi ei sicrhau o fewn chwe mis ar ôl cwblhau Cyfnod 1. 

en-gb	Therefore if the Government does not bring forward a Financial Resolution, the Bill will fall.
cy-gb	Felly os na fydd y Llywodraeth yn datblygu Penderfyniad Ariannol, bydd y Bil yn methu.

en-gb	The First Minister must agree any decision to move, or not to move, a financial resolution for a non-Government Bill.
cy-gb	Rhaid i’r Prif Weinidog gytuno ar unrhyw benderfyniad i gynnig, neu i beidio â chynnig Penderfyniad Ariannol ar gyfer Bil anllywodraethol.

en-gb	Subject to the agreement of a Financial Resolution (if required), the Bill will then proceed into Stage 2.  
cy-gb	Yn ddarostyngedig i gytundeb ar Benderfyniad Ariannol (os yw’n ofynnol), bydd y Bil yn mynd ymlaen wedyn i Gyfnod 2. 

en-gb	As this is an amending stage, the Government may wish to table amendments to the Bill.
cy-gb	Gan fod hwnnw’n gyfnod diwygio, efallai y bydd y Llywodraeth yn dymuno cyflwyno gwelliannau i’r Bil.

en-gb	These will need to have been prepared OLC on instruction by the Bill team.  
cy-gb	Bydd angen bod rhain wedi cael eu paratoi gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfarwyddyd tîm y Bil.  

en-gb	Chapter 15 provides information in relation to the handling of Stage 2, including the preparation, tabling and management of amendments. 
cy-gb	Rhoddir gwybodaeth ym Mhennod 15 ynghylch sut i ymdrin â Chyfnod 2, gan gynnwys paratoi, cyflwyno a rheoli gwelliannau. 

en-gb	The Minister will be invited to the Committee’s Stage 2 proceedings to present the Government’s position regarding the proposed amendments to the Bill.
cy-gb	Bydd y Gweinidog yn cael ei wahodd i drafodion Cyfnod 2 y Pwyllgor, i gyflwyno safbwynt y Llywodraeth am welliannau arfaethedig i’r Bil.

en-gb	Where the Minister has the lead amendment in the group, they will be invited to speak first.  
cy-gb	Os mai Gweinidog sydd â’r gwelliant arweiniol yn y grŵp, bydd yn cael ei wahodd i siarad yn gyntaf.  

en-gb	Members will then be invited to speak, the Member in charge will be invited to reply and the Minister will close the discussions.  
cy-gb	Gwahoddir yr Aelodau i siarad wedyn, gwahoddir yr Aelod Cyfrifol i ymateb, ac yna bydd y Gweinidog yn cau’r trafodaethau.  

en-gb	Where the Member in charge has the lead amendment in the group, they will be invited to speak first, then other Members will then be invited to speak. 
cy-gb	Os mai Aelod Cyfrifol sydd â’r gwelliant arweiniol yn y grŵp, bydd yn cael ei wahodd i siarad yn gyntaf, ac yna bydd gwahoddiad i'r Aelodau eraill siarad. 

en-gb	The Minister will be the penultimate speaker, and the Member in charge will close the discussion.  
cy-gb	Y Gweinidog fydd y siaradwr olaf ond un, a'r Aelod Cyfrifol fydd yn cloi'r drafodaeth.    

en-gb	Where a Member other than the Minister or Member in charge has the lead amendment, the Minister will speak before the Member in charge, who will be the penultimate speaker. 
cy-gb	Os mai Aelod yn hytrach na’r Gweinidog neu'r Aelod Cyfrifol sydd â’r diwygiad arweiniol, bydd y Gweinidog yn siarad cyn yr Aelod Cyfrifol, a fydd yn siaradwr olaf ond un. 

en-gb	The discussion will be closed by the Member with the lead amendment
cy-gb	Bydd y drafodaeth yn cael ei chloi gan yr Aelod â'r gwelliant arweiniol.

en-gb	Following the completion of Stage 2 proceedings, the Member in charge will be required to prepare a revised Explanatory Memorandum (unless the Committee resolves otherwise).  
cy-gb	Ar ôl cwblhau’r trafodion Cyfnod 2, bydd gofyn i’r Aelod Cyfrifol baratoi Memorandwm Esboniadol diwygiedig (oni fydd y Pwyllgor yn penderfynu fel arall).  

en-gb	This will need to be laid at least 5 working days before the Assembly meets to consider Stage 3 proceedings.
cy-gb	Bydd angen ei osod o leiaf 5 diwrnod gwaith cyn i’r Cynulliad gyfarfod i ystyried trafodion Cyfnod 3.

en-gb	Stage 3 is the second amending Stage; any Member may table an amendment and these will be considered and voted upon by all Assembly Members in Plenary.  
cy-gb	Cyfnod 3 yw’r ail Gyfnod diwygio; caiff unrhyw Aelod gyflwyno diwygiad, a bydd pob Aelod Cynulliad yn ystyried y gwelliannau ac yn pleidleisio arnynt yn y Cyfarfod Llawn. 