en-gb	These notes refer to the Human Transplantation (Wales) Act 2013 (anaw 5) 
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 (dccc 5) 

en-gb	which received Royal Assent on 10 September 2013
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2013

en-gb	HUMAN TRANSPLANTATION (WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF TRAWSBLANNU DYNOL (CYMRU) 2013

en-gb	EXPLANATORY NOTES
cy-gb	NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	INTRODUCTION
cy-gb	CYFLWYNIAD

en-gb	These Explanatory Notes are for the Human Transplantation (Wales) Act 2013, which was passed by the National Assembly for Wales on 2 July 2013 and received Royal Assent on 10 September 2013. 
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013, a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 2 Gorffennaf 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2013. 

en-gb	They have been prepared by the Department for Health and Social Services of the Welsh Government to assist the reader of the Act. 
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf. 

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan ohoni.

en-gb	BACKGROUND AND SUMMARY
cy-gb	CEFNDIR A CHRYNODEB

en-gb	Prior to the coming into force of the Human Transplantation (Wales) Act 2013 all statutory provisions on consent for the use of bodies and relevant materials were set out in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act), which applies to Wales, England and Northern Ireland. 
cy-gb	Cyn i Ddeddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 ddod i rym, nodwyd pob darpariaeth statudol ynghylch cydsynio i ddefnyddio cyrff a deunyddiau perthnasol yn Neddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004), sy’n gymwys i Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon. 

en-gb	The 2004 Act authorises certain activities, including the removal and use of organs and tissues, for a number of purposes that are set out in Schedule 1 to that Act. 
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn awdurdodi gweithgareddau penodol, gan gynnwys tynnu a defnyddio organau a meinweoedd, at nifer o ddibenion sydd wedi eu nodi yn Atodlen 1 i’r Ddeddf honno. 

en-gb	One of these is use for the purpose of transplantation. 
cy-gb	Un o’r rhain yw defnydd at ddiben trawsblannu. 

en-gb	Under the 2004 Act “appropriate consent” is required for the use of organs and tissues for the purposes listed in the Schedule. 
cy-gb	O dan Ddeddf 2004, mae cydsyniad priodol (“ appropriate consent ”) yn ofynnol er mwyn defnyddio organau a meinweoedd at y dibenion a restrir yn yr Atodlen. 

en-gb	The meaning of appropriate consent differs depending on whether the relevant material is obtained from an adult or child, but the overarching principle is that the consent must be given expressly.
cy-gb	Mae ystyr cydsyniad priodol yn amrywio gan ddibynnu ar b’un a yw’r deunydd perthnasol yn cael ei dynnu o oedolyn neu blentyn, ond yr egwyddor gyffredin yw bod rhaid i’r cydsyniad gael ei roi yn ddatganedig.

en-gb	The purpose of the Human Transplantation (Wales) Act 2013 is to change the way in which consent is to be given to organ and tissue donation in Wales, for the purposes of transplantation. 
cy-gb	Diben Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 yw newid y ffordd y mae cydsyniad i gael ei roi o ran rhoi organau a meinweoedd yng Nghymru, at ddibenion trawsblannu. 

en-gb	The Act provides that, in the absence of express provision in relation to consent, consent will be deemed to have been given in most cases. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn darparu, yn absenoldeb darpariaeth ddatganedig mewn perthynas â chydsynio, yr ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi yn y rhan fwyaf o achosion. 

en-gb	This means that, after death, a person’s consent will be deemed to have been given unless they had expressed a wish for or against donation. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu, ar ôl i berson farw, yr ystyrir ei fod wedi cydsynio, os nad oedd wedi datgan dymuniad o blaid neu yn erbyn rhoi organau a meinweoedd. 

en-gb	However, deemed consent does not apply to the under 18s, people who have not lived in Wales for at least 12 months before they died, and people who lack capacity to understand that consent could be deemed in the absence of express action being taken. 
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw cydsyniad a ystyrir yn gymwys i bobl ifanc o dan 18 oed, i bobl nad ydynt wedi bod yn byw yng Nghymru am gyfnod o 12 mis o leiaf yn union cyn marw, nac i bobl nad yw’r galluedd ganddynt i ddeall y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi, yn absenoldeb camau datganedig. 

en-gb	In addition, in practice people who cannot be identified or whose next of kin cannot be found will not be subject to deemed consent, since it would not be possible to check whether the person satisfied key criteria including residency.
cy-gb	Yn ogystal, yn ymarferol, ni fydd pobl na ellir eu hadnabod neu na ellir dod o hyd i’w perthynas agosaf yn ddarostyngedig i gydsyniad a ystyrir, gan na fyddai’n bosibl cadarnhau a oedd y person yn bodloni meini prawf allweddol gan gynnwys preswyliad.

en-gb	The Act therefore creates a default position where adults are considered (deemed) to have given their consent unless they object. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf felly’n creu sefyllfa ddiofyn pan ystyrir bod oedolion wedi rhoi eu cydsyniad oni bai eu bod yn gwrthwynebu. 

en-gb	However, consent will not be deemed where a relative or friend of long standing objects on the basis they knew that the deceased would not have consented to their organs and tissues being donated for the purpose of transplantation. 
cy-gb	Fodd bynnag, nid ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi pan fo perthynas neu gyfaill ers amser maith yn gwrthwynebu’r cydsyniad ar sail y ffaith ei fod yn gwybod na fyddai’r ymadawedig wedi cydsynio i roi ei organau a’i feinweoedd at ddiben trawsblannu. 

en-gb	This is what is often referred to as a “soft opt-out system” for organ and tissue donation. 
cy-gb	Gelwir hyn yn aml yn “system feddal o optio allan” ar gyfer rhoi organau a meinweoedd. 

en-gb	The notion of “appropriate consent” from the 2004 Act is therefore replaced by two concepts, “express consent”, (which replicates “appropriate consent”) and “deemed consent”.
cy-gb	Felly, caiff y cysyniad o gydsyniad priodol a geir yn Neddf 2004 ei ddisodli gan ddau gydsyniad, sef “cydsyniad datganedig”, (sy’n atgynhyrchu cydsyniad priodol), a “cydsyniad a ystyrir”.

en-gb	There are several exceptions to deemed consent, including children, those who are not ordinarily resident in Wales and those who lack capacity to understand the notion of deemed consent. 
cy-gb	Mae sawl eithriad i gydsyniad a ystyrir, gan gynnwys plant, y rheini nad ydynt yn preswylio fel arfer yng Nghymru a’r rheini nad yw’r galluedd ganddynt i ddeall y cysyniad o gydsyniad a ystyrir. 

en-gb	Where deemed consent will not apply, the Act generally restates the meaning of the concept of appropriate consent set out in the 2004 Act. 
cy-gb	Pan na fydd cydsyniad a ystyrir yn gymwys, mae’r Ddeddf, yn gyffredinol, yn ailddatgan ystyr y cysyniad o gydsyniad priodol fel a nodir yn Neddf 2004. 

en-gb	This means the status quo will remain for a person who dies in Wales but who is not subject to deemed consent. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd y sefyllfa bresennol yn parhau i fod yn gymwys i berson sy’n marw yng Nghymru ond nad yw’n ddarostyngedig i gydsyniad a ystyrir. 

en-gb	In summary, therefore, with the exception of deemed consent applying in Wales, the system of express consent in England, Northern Ireland (and in certain cases in Wales) remains the same.
cy-gb	I grynhoi, felly, mae’r system o gydsyniad datganedig yn Lloegr, yng Ngogledd Iwerddon (ac mewn rhai achosion yng Nghymru) yn aros yr un peth, ac eithrio bod cydsyniad a ystyrir yn gymwys yng Nghymru.

en-gb	TERRITORIAL APPLICATION
cy-gb	CYMHWYSIAD TIRIOGAETHOL

en-gb	The Welsh legislation applies in relation to consent where a transplantation activity takes place in Wales. 
cy-gb	Mae deddfwriaeth Cymru yn gymwys mewn perthynas â chydsyniad pan gyflawnir gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru. 

en-gb	The 2004 Act applies in all cases relating to consent for the purposes of transplantation where the activity takes place in England or Northern Ireland.
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn gymwys i bob achos sy’n ymwneud â chydsyniad at ddibenion trawsblannu pan gyflawnir y gweithgaredd yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	The Act sets out in one place the main provisions relating to consent for transplantation activities in Wales. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn nodi mewn un ddogfen y prif ddarpariaethau sy’n ymwneud â chydsyniad ar gyfer gweithgareddau trawsblannu yng Nghymru. 

en-gb	As a result, the Act restates certain sections of the 2004 Act directly related to consent for the purposes of transplantation. 
cy-gb	O ganlyniad, mae’r Ddeddf yn ailddatgan rhai adrannau o Ddeddf 2004 sy’n ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad at ddibenion trawsblannu. 

en-gb	However, in order to maintain an effective cross-border regime in terms of the operation of the UK-wide organ transplantation programme, there is an inevitable interplay with the 2004 Act. 
cy-gb	Fodd bynnag, er mwyn cynnal trefn drawsffiniol effeithiol yn nhermau gweithredu rhaglen trawsblannu organau ledled y DU, mae’n anochel y bydd cyswllt â Deddf 2004. 

en-gb	Certain other provisions of the 2004 Act not directly related to consent but applicable to transplantation, have not been restated but continue to apply in Wales. 
cy-gb	Nid yw rhai darpariaethau eraill yn Neddf 2004 nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad ond sy’n gymwys i drawsblannu, wedi eu hailddatgan ond maent yn parhau i fod yn gymwys yng Nghymru. 

en-gb	These include provisions relating to the Human Tissue Authority and sections 8 (restriction of activities in relation to donated material), 33 (restriction on transplants involving a live donor) and 34 (information about transplant operations) of the 2004 Act.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â’r Awdurdod Meinweoedd Dynol ac adrannau 8 (cyfyngu ar weithgareddau mewn perthynas â deunydd wedi ei roi), 33 (cyfyngu ar drawsblaniadau sy’n ymwneud â rhoddwyr byw) a 34 (gwybodaeth am lawdriniaethau trawsblannu) yn Neddf 2004.

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS 
cy-gb	SYLWEBAETH AR YR ADRANNAU 

en-gb	Section 1: 
cy-gb	Adran 1: 

en-gb	Overview
cy-gb	Trosolwg

en-gb	This section summarises the main provisions of the Act. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn crynhoi prif ddarpariaethau’r Ddeddf. 

en-gb	It is intended to sign post readers to relevant sections.
cy-gb	Bwriedir iddi dynnu sylw’r darllenwyr at adrannau perthnasol.

en-gb	Section 2: 
cy-gb	Adran 2: 

en-gb	Duty of the Welsh Ministers to promote transplantation
cy-gb	Dyletswydd Gweinidogion Cymru i hyrwyddo trawsblannu

en-gb	Although subsection (1) is partly general in its application (promoting transplantation as a means of improving health), it also contains an important specific duty on Welsh Ministers to educate those resident in Wales (and potentially those likely to become resident) about the circumstances in which consent can be deemed. 
cy-gb	Er bod is-adran (1) yn rhannol gyffredinol o ran ei chymhwysiad (hyrwyddo trawsblannu fel modd i wella iechyd), mae hefyd yn cynnwys dyletswydd benodol bwysig ar Weinidogion Cymru i addysgu’r bobl hynny sy’n preswylio yng Nghymru (ac o bosibl y bobl hynny sy’n debygol o ddod i breswylio yng Nghymru) ynghylch yr amgylchiadau lle y gellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi. 

en-gb	This is important because inaction amounts, in effect, to consent. 
cy-gb	Mae hyn yn bwysig am fod anweithred, mewn gwirionedd, yn gyfystyr â rhoi cydsyniad. 

en-gb	This provision is not expressly confined to Wales (as a geographical concept) due to there being a need for flexibility in relation to where promotional and educational activity takes place.
cy-gb	Nid yw’r ddarpariaeth hon wedi ei chyfyngu’n ddatganedig i Gymru (fel cysyniad daearyddol) am fod angen bod yn hyblyg mewn perthynas ag ymhle y bydd gweithgareddau hyrwyddo ac addysgu yn digwydd.

en-gb	This subsection also includes a duty on the Welsh Ministers to ensure Local Health Boards in Wales have the requisite resources in place in terms of staff with the specialist skills and competencies required to facilitate transplantation. 
cy-gb	Mae’r is-adran hon hefyd yn cynnwys dyletswydd ar Weinidogion Cymru i sicrhau bod gan y Byrddau Iechyd Lleol yng Nghymru yr adnoddau angenrheidiol yn nhermau staff sydd â’r sgiliau a’r cymwyseddau arbenigol sy’n ofynnol i hwyluso trawsblannu. 

en-gb	However, the duty does not require the Welsh Ministers to provide any specific level of “ring-fenced” funding to Local Health Boards.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r ddyletswydd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ddarparu unrhyw lefel benodol o arian sydd “wedi ei neilltuo” i Fyrddau Iechyd Lleol.

en-gb	Subsection (2) clarifies that the Welsh Ministers’ duty under subsection (1) includes carrying out annual communications activities to educate people in Wales about the system introduced by the legislation.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn egluro bod dyletswydd Gweinidogion Cymru o dan is-adran (1) yn cynnwys cynnal gweithgareddau cyfathrebu blynyddol i addysgu pobl yng Nghymru am y system a gyflwynwyd gan y ddeddfwriaeth.

en-gb	Subsection (3) provides that the Welsh Ministers must also report annually to the National Assembly on the tasks undertaken to fulfil the duty under subsection (1). 
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru hefyd adrodd yn flynyddol i’r Cynulliad Cenedlaethol ar y tasgau a gyflawnwyd i gyflawni’r ddyletswydd o dan is-adran (1). 

en-gb	This applies only for the first five years after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Dim ond am y pum mlynedd gyntaf ar ôl i’r Ddeddf gael y Cydsyniad Brenhinol y mae hyn yn gymwys.

en-gb	Section 3: 
cy-gb	Adran 3: 

en-gb	Authorisation of transplantation activities
cy-gb	Awdurdodi gweithgareddau trawsblannu

en-gb	This is the key provision which provides that consent is required in order to carry out a transplantation activity. 
cy-gb	Hon yw’r ddarpariaeth allweddol sy’n darparu bod cydsyniad yn ofynnol er mwyn cyflawni gweithgaredd trawsblannu. 

en-gb	It introduces the concepts of deemed and express consent. 
cy-gb	Mae’n cyflwyno’r cysyniadau o gydsyniad a ystyrir a chydsyniad datganedig. 

en-gb	It also sets out the transplantation activities to which the consent applies. 
cy-gb	Mae hefyd yn nodi’r gweithgareddau trawsblannu y mae’r cydsyniad yn gymwys iddynt. 

en-gb	It follows a similar structure to the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) in that certain activities are lawful if done with consent, with the means by which consent is given in various circumstances following in subsequent sections.
cy-gb	Mae’n dilyn strwythur tebyg i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) gan fod gweithgareddau penodol yn gyfreithlon os cânt eu gwneud â chydsyniad, ac mae’r modd y mae cydsyniad wedi ei roi mewn amrywiol amgylchiadau yn cael ei nodi mewn adrannau dilynol.

en-gb	This section provides that certain activities undertaken for the purpose of transplantation are lawful if done with, either express consent or deemed consent. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod gweithgareddau penodol yr ymgymerir â hwy at ddiben trawsblannu yn gyfreithlon os oes naill ai cydsyniad datganedig neu gydsyniad a ystyrir wedi ei roi ar eu cyfer. 

en-gb	The subsequent sections (4, 5, 6 and 9) set out what is meant by express and deemed consent where the person to whom the consent relates is an adult, an excepted adult (i.e. an adult to whom deemed consent cannot apply), a child or a living adult who lacks capacity.
cy-gb	Mae’r adrannau dilynol (4, 5, 6 a 9) yn nodi’r hyn y mae cydsyniad datganedig a chydsyniad a ystyrir yn ei olygu pan fo’r person y mae’r cydsyniad yn ymwneud ag ef yn oedolyn, yn oedolyn a eithrir (h.y. oedolyn na all cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys iddo), yn blentyn neu’n oedolyn byw nad yw’r galluedd ganddo i gydsynio.

en-gb	15. The activities themselves are again based on those contained in section 1 of the 2004 Act.
cy-gb	15. Mae’r gweithgareddau eu hunain unwaith eto wedi eu seilio ar y rheini yn adran 1 o Ddeddf 2004.

en-gb	16. Subsection (3) makes the storage and use of relevant material lawful where organs and tissues have been imported into Wales from outside Wales. 
cy-gb	16. Mae is-adran (3) yn ei gwneud yn gyfreithlon storio a defnyddio deunydd perthnasol pan fo organau a meinweoedd wedi cael eu mewnforio i Gymru o’r tu allan i Gymru. 

en-gb	In such cases consent is not required, meaning that all that a person using organs need be satisfied about is that the organ has been imported. 
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, nid yw cydsyniad yn ofynnol, sy’n golygu mai’r unig beth y mae angen i bersonau sy’n defnyddio organau fod wedi eu bodloni yn ei gylch yw bod yr organ wedi ei mewnforio. 

en-gb	This replicates the position under the 2004 Act where an organ has come into England, Wales or Northern Ireland from elsewhere (for example from Scotland).
cy-gb	Mae hyn yn atgynhyrchu’r sefyllfa o dan Ddeddf 2004 pan fo organ wedi dod i Gymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon o rywle arall (er enghraifft o’r Alban).

en-gb	Section 4: 
cy-gb	Adran 4: 

en-gb	Consent: adults
cy-gb	Cydsynio: oedolion

en-gb	17. This section introduces the concept of deemed consent. 
cy-gb	17. Mae’r adran hon yn cyflwyno’r cysyniad o gydsyniad a ystyrir. 

en-gb	Deemed consent is the default position in all cases apart from excepted adults (see section 5) and children (see section 6).
cy-gb	Cydsyniad a ystyrir yw’r sefyllfa ddiofyn ymhob achos ar wahân i oedolion a eithrir (gweler adran 5) a phlant (gweler adran 6).

en-gb	18. Where deemed consent can apply, there are three possible exceptions to its application. 
cy-gb	18. Pan all cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys, mae tri eithriad posibl i’w gymhwysiad. 

en-gb	These are:
cy-gb	Y rhain yw:

en-gb	Exception 1:
cy-gb	Eithriad 1:

en-gb	19. Table 1 sets out the cases when consent must be provided expressly, and by whom:
cy-gb	19. Mae Tabl 1 yn nodi’r achosion pan fo rhaid i gydsyniad gael ei roi’n ddatganedig, a chan bwy:

en-gb	where the adult is alive it is the adult who must give consent meaning that deemed consent can never apply when an adult is alive. 
cy-gb	pan fo’r oedolyn yn fyw, yr oedolyn sydd i roi cydsyniad sy’n golygu na all cydsyniad a ystyrir byth fod yn gymwys pan fo oedolyn yn fyw. 

en-gb	However, section 9 applies in cases where a living person lacks capacity to give consent;
cy-gb	Fodd bynnag, mae adran 9 yn gymwys mewn achosion pan na fo gan berson byw y galluedd i roi cydsyniad;

en-gb	where the adult has died but a decision of his or hers whether or not to consent to transplantation was in force immediately before death – in such cases that decision prevails;
cy-gb	pan fo’r oedolyn wedi marw ond roedd ei benderfyniad o ran cydsynio i drawsblannu ai peidio mewn grym yn union cyn iddo farw – mewn achosion o’r fath y penderfyniad hwnnw sy’n drech;

en-gb	the adult has died, no decision of his or hers is in force, but the adult has appointed another person or persons to take the decision under section 8 of the Act. 
cy-gb	mae’r oedolyn wedi marw, nid oes unrhyw benderfyniad ganddo mewn grym, ond mae’r oedolyn wedi penodi person arall neu bersonau eraill i wneud y penderfyniad o dan adran 8 o’r Ddeddf. 

en-gb	If someone is able to give consent under the appointment, they make the decision;
cy-gb	Os yw rhywun yn gallu rhoi cydsyniad o dan y penodiad, y person hwnnw sy’n gwneud y penderfyniad;

en-gb	the adult has died, no decision of his or hers is in force, and they appointed another person or persons to take the decision under section 8 of the Act. 
cy-gb	mae’r oedolyn wedi marw, nid oes unrhyw benderfyniad ganddo mewn grym, ac mae wedi penodi person arall neu bersonau eraill i wneud y penderfyniad o dan adran 8 o’r Ddeddf. 

en-gb	If no-one is able to give consent under the appointment, the decision on consent falls to qualifying relatives in ranked order, as in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act). 
cy-gb	Os nad oes neb yn gallu rhoi’r cydsyniad o dan y penodiad, y perthnasau cymhwysol yn ôl eu trefn benodol fydd yn penderfynu ar y cydsyniad, yn unol â Deddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004). 

en-gb	For an explanation of “qualifying relationship”, see paragraph 32 below and section 19.
cy-gb	Am esboniad o “perthynas gymhwysol”, gweler paragraff 32 isod ac adran 19.

en-gb	20. The factual concepts behind consent are the same in this Welsh Act as is the case in the 2004 Act and reflect an intentional interplay between the two pieces of legislation. 
cy-gb	20. Mae’r cysyniadau ffeithiol y tu ôl i gydsynio yr un peth yn y Ddeddf Gymreig hon ag yn Neddf 2004 ac maent yn adlewyrchu’r cyswllt bwriadol sydd rhwng y ddau ddarn o ddeddfwriaeth. 

en-gb	For example, the factual question of whether there is “a decision of a person to consent, or not to consent, to a [transplantation] activity .... in force immediately before his or her death” is the same whether the legal framework is the Welsh legislation or the 2004 Act. 
cy-gb	Er enghraifft, mae’r cwestiwn ffeithiol ynghylch p’un a oes “penderfyniad gan berson i gydsynio, neu i beidio â chydsynio, i’r gweithgaredd [trawsblannu] .... mewn grym yn union cyn iddo farw” yr un peth p’un ai deddfwriaeth Cymru neu Ddeddf 2004 yw’r fframwaith cyfreithiol. 

en-gb	In this way, the two pieces of legislation are intended to sit side by side each other.
cy-gb	Yn hynny o beth, bwriedir i’r ddau ddarn o ddeddfwriaeth eistedd ochr yn ochr â’i gilydd.

en-gb	21. If a person is alive and normally lives, for example, in England and takes part in a transplantation activity in Wales, as a matter of law the Welsh Act applies. 
cy-gb	21. Os yw person yn fyw ac fel arfer yn byw, er enghraifft, yn Lloegr ac yn ymgymryd â gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru, fel mater cyfreithiol, bydd y Ddeddf Gymreig yn gymwys. 

en-gb	However the effect is the same, i.e. that person’s consent is required, as if the 2004 Act applied.
cy-gb	Fodd bynnag mae’r effaith yr un peth, h.y. mae angen cydsyniad y person hwnnw, â phe bai Deddf 2004 yn gymwys.

en-gb	22. If a person who normally lives in Wales dies in England, his or her consent cannot be deemed to have been given to a transplantation activity that takes place in England. 
cy-gb	22. Os yw person sydd fel arfer yn byw yng Nghymru yn marw yn Lloegr, ni ellir ystyried ei fod wedi cydsynio i weithgaredd trawsblannu a gynhelir yn Lloegr. 

en-gb	The 2004 Act would apply and therefore a person in a qualifying relationship would decide in the absence of express consent. 
cy-gb	Byddai Deddf 2004 yn gymwys ac felly, cyfrifoldeb person mewn perthynas gymhwysol fyddai gwneud penderfyniad yn absenoldeb cydsyniad datganedig. 

en-gb	This result is achieved in two ways. 
cy-gb	Cyflawnir hyn mewn dwy ffordd. 

en-gb	The first is that the 2004 Act continues to apply where the transplantation activity takes place in England or Northern Ireland. 
cy-gb	Y ffordd gyntaf yw bod Deddf 2004 yn parhau i fod yn gymwys pan fo’r gweithgaredd trawsblannu yn cael ei gynnal yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon. 

en-gb	Secondly under that Act the question of fact relating to whether a decision of the deceased relating to consent (in practice being on the Organ Donor Register) was in force when he or she died is the same.
cy-gb	Yn ail o dan y Ddeddf honno yr un cwestiwn ffeithiol sydd, yn ymwneud ag a oedd penderfyniad yr ymadawedig ynghylch cydsyniad (yn ymarferol, bod ei enw ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau) mewn grym pan fu farw.

en-gb	23. Appointments of representatives nominated to take the decision relating to consent after death made under either the 2004 Act or the Welsh legislation are recognised in a cross border situation. 
cy-gb	23. Caiff penodiadau cynrychiolwyr a enwebir i wneud penderfyniad mewn perthynas â chydsynio ar ôl marwolaeth a wneir o dan Ddeddf 2004, neu ddeddfwriaeth Cymru eu cydnabod mewn sefyllfa drawsffiniol. 

en-gb	This is done by a provision in both pieces of legislation (section 8(11) of this Act and new section 4(11) of the 2004 Act, to be inserted by an order made by the Secretary of State pursuant to section 150 of the Government of Wales Act 2006) by which appointments made under one Act can be treated as having been made under the other.
cy-gb	Gwneir hyn drwy ddarpariaeth yn y ddau ddarn o ddeddfwriaeth (adran 8(11) o’r Ddeddf hon ac adran 4(11), sef adran newydd, o Ddeddf 2004 sydd i’w mewnosod drwy orchymyn a wneir gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn rhinwedd adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006) sy’n golygu y gellir trin penodiadau a wneir o dan y naill Ddeddf yn benodiadau a wneir o dan y llall.

en-gb	Exception 2:
cy-gb	Eithriad 2:

en-gb	24. Subsection (4) sets out that a relative or friend can object to consent being deemed on the basis that they knew the deceased wished to object to donation. 
cy-gb	24. Mae is-adran (4) yn nodi y gall perthynas neu gyfaill wrthwynebu i ystyried bod cydsyniad wedi ei roi ar sail y ffaith ei fod yn gwybod bod yr ymadawedig yn dymuno gwrthwynebu rhoi organau. 

en-gb	Such an objection can be made by any relative or friend of long standing of the deceased. 
cy-gb	Gall gwrthwynebiad o’r fath gael ei wneud gan unrhyw berthynas neu gyfaill ers amser maith i’r ymadawedig. 

en-gb	The person making an objection does not have to be a qualifying relative as defined in section 19 of the Act. 
cy-gb	Nid oes rhaid i’r person sy’n gwrthwynebu fod yn berthynas cymhwysol fel y’i diffinnir yn adran 19 o’r Ddeddf. 

en-gb	However, any objection must be based on the known views of the deceased and not on the views of the relative or friend.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid i unrhyw wrthwynebiad fod yn seiliedig ar farn hysbys yr ymadawedig ac nid ar farn y perthynas neu’r cyfaill.

en-gb	25. An objection must therefore-
cy-gb	25. Felly, rhaid i wrthwynebiad-

en-gb	be provided by a relative or friend of long standing who knew the views of the deceased in relation to consent for transplantation activities, and
cy-gb	cael ei ddarparu gan berthynas neu gyfaill ers amser maith a oedd yn gwybod beth oedd barn yr ymadawedig ynglŷn â chydsynio i weithgareddau trawsblannu, a

en-gb	be based on information provided about the deceased’s wishes that indicates that the deceased would not have consented to transplantation activities. 
cy-gb	bod yn seiliedig ar wybodaeth a ddarparwyd am ddymuniadau’r ymadawedig sy’n dynodi na fyddai’r ymadawedig wedi cydsynio i weithgareddau trawsblannu. 

en-gb	It should lead a reasonable person to conclude that the person objecting did indeed know the most recent views of the deceased.
cy-gb	Dylai hyn arwain person rhesymol i gasglu bod y person sy’n gwrthwynebu yn gwybod am ddymuniadau diweddaraf yr ymadawedig.

en-gb	Exception 3:
cy-gb	Eithriad 3:

en-gb	26. Consent cannot be deemed where the transplantation activity involves "excluded relevant material". 
cy-gb	26. Ni ellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi pan fo’r gweithgaredd trawsblannu yn cynnwys “deunydd perthnasol a eithrir”. 

en-gb	Consent in relation to such material is dealt with in section 7.
cy-gb	Ymdrinnir â chydsyniad mewn perthynas â deunydd o’r fath yn adran 7.

en-gb	Section 5: 
cy-gb	Adran 5: 

en-gb	Consent: excepted adults
cy-gb	Cydsynio: oedolion a eithrir

en-gb	27. This section sets out the meaning of consent in relation to a transplantation activity for excepted adults, that is
cy-gb	27. Mae’r adran hon yn nodi ystyr cydsyniad mewn perthynas â gweithgaredd trawsblannu ar gyfer oedolion a eithrir, hynny yw

en-gb	A deceased adult who has not been ordinarily resident in Wales for a period of least 12 months immediately before death; 
cy-gb	Oedolyn ymadawedig nad yw wedi bod yn preswylio fel arfer yng Nghymru am gyfnod o 12 mis o leiaf yn union cyn iddo farw; 

en-gb	or
cy-gb	neu

en-gb	A deceased adult who lacked capacity for a significant period before death to understand that consent is deemed in the absence of express consent.
cy-gb	Oedolyn ymadawedig nad oedd ganddo’r galluedd am gyfnod sylweddol cyn iddo farw i ddeall yr ystyrir bod cydsyniad wedi ei roi yn absenoldeb cydsyniad datganedig.

en-gb	28. In the case of an excepted adult, express consent will always be required and deemed consent does not apply. 
cy-gb	28. Yn achos oedolyn a eithrir, bydd angen cydsyniad datganedig bob amser ac nid yw cydsyniad a ystyrir yn gymwys. 

en-gb	This section replicates the existing legal position under the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) and requires either the express consent of the individual, the express consent of a qualifying relative or the express consent of an appointed representative. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu’r sefyllfa gyfreithiol bresennol o dan Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) ac yn ei gwneud yn ofynnol cael naill ai cydsyniad datganedig yr unigolyn, cydsyniad datganedig perthynas cymhwysol neu gydsyniad datganedig y cynrychiolydd penodedig. 

en-gb	It applies to deceased donation only, and not living donation.
cy-gb	Dim ond i roddwyr marw, ac nid i roddwyr byw, y mae’n gymwys.

en-gb	29. A qualifying relationship is defined in the interpretation section (see section 19). 
cy-gb	29. Caiff perthynas gymhwysol ei diffinio yn yr adran ddehongli (gweler adran 19). 

en-gb	The ranking of the list of qualifying relations is as set out in section 27(4) of the 2004 Act.
cy-gb	Mae’r rhestr o berthnasau cymhwysol wedi ei rhancio yn unol â’r hyn a nodir yn adran 27(4) o Ddeddf 2004.

en-gb	30. The term “ordinarily resident” is not defined, but it has been the subject of extensive case law. 
cy-gb	30. Nid yw’r term “preswylio fel arfer” wedi ei ddiffinio ond mae wedi bod yn destun cyfraith achosion helaeth. 

en-gb	Ordinarily resident is primarily a question of degree and fact and suggests some habit of life. 
cy-gb	Yn anad dim mae’n fater o raddau a ffeithiau ac mae’n awgrymu rhyw arferiad bywyd. 

en-gb	It is to be contrasted with extraordinary, occasional or temporary residence. 
cy-gb	Mae i’w gyferbynnu â phreswylio anarferol, achlysurol neu dros dro. 

en-gb	The concept means a person’s abode in a particular place or country which has been adopted voluntarily and for settled purpose and part of the regular order of life for the time being, whether or short or long duration. 
cy-gb	Mae’r cysyniad yn golygu preswylfa person mewn lle neu wlad arbennig y mae wedi ei mabwysiadu’n wirfoddol at ddiben sefydlog ac sy’n rhan o drefn reolaidd bywyd am y tro, am gyfnod hir neu fyr. 

en-gb	A settled purpose could include education, business, employment, health or family. 
cy-gb	Gallai diben sefydlog gynnwys addysg, busnes, cyflogaeth, iechyd neu’r teulu. 

en-gb	All that is necessary is that the purpose of living in a place has a sufficient degree of continuity to be properly described as settled, and apart from accidental or temporary absences.
cy-gb	Y cyfan sy’n angenrheidiol yw bod parhad digonol yn sail i ddiben byw mewn lle er mwyn iddo gael ei ddisgrifio’n sefydlog, ac ar wahân i absenoldebau damweiniol neu dros dro.

en-gb	31. In terms of a person who lacked capacity to understand that consent could be deemed, the exact duration that a person must have lacked capacity has not been specified. 
cy-gb	31. Yn nhermau person nad oedd ganddo’r galluedd i ddeall y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi, nid yw’r union gyfnod y mae’n rhaid iddo fod heb y galluedd i gydsynio wedi ei bennu. 

en-gb	The period must, however, be significant. 
cy-gb	Rhaid i’r cyfnod, fodd bynnag, fod yn sylweddol. 

en-gb	If a person had capacity for a prolonged period not long before they died then consent should be deemed. 
cy-gb	Os oedd gan berson y galluedd am gyfnod estynedig hyd at bwynt diweddar cyn iddo farw, yna dylid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi. 

en-gb	It is important to note that the capacity issue here (lacking capacity to understand that consent can be deemed) is slightly different to the capacity issue in section 9 (and in section 6 of the 2004 Act).
cy-gb	Mae’n bwysig nodi bod y mater o ran galluedd yma (diffyg galluedd i ddeall y gellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi) ychydig yn wahanol i’r mater o ran galluedd yn adran 9 (ac yn adran 6 o Ddeddf 2004).

en-gb	Under this section if no express provision (the cases in Table 2, including appointed representatives able to act) is made, then the decision regarding consent is taken by a qualifying relative. 
cy-gb	O dan yr adran hon os nad oes darpariaeth ddatganedig (yr achosion yn Nhabl 2, gan gynnwys cynrychiolwyr penodedig sy'n gallu gweithredu), yn cael ei gwneud, yna perthynas cymhwysol sy'n gwneud y penderfyniad mewn perthynas â chydsyniad.

en-gb	This is the same as the position under the 2004 Act. 
cy-gb	Mae hyn yr un peth â’r sefyllfa o dan Ddeddf 2004. 

en-gb	Qualifying relatives are defined in this Act (see section 19) but the ranking given to them (i.e. which relative takes the decision) is (still) done under the 2004 Act. 
cy-gb	Mae perthnasau cymhwysol wedi eu diffinio yn y Ddeddf hon (gweler adran 19) ond y mae’r rhanc a roddir iddynt (h.y. pa berthynas sy’n gwneud y penderfyniad) yn cael ei wneud (o hyd) o dan Ddeddf 2004. 

en-gb	Under section 26 of the 2004 Act the Human Tissue Authority must issue a code of practice for the purpose of “giving practical guidance” and “laying down the standards expected” in carrying on activities with bodies and organs (including transplantation). 
cy-gb	O dan adran 26 o Ddeddf 2004 rhaid i’r Awdurdod Meinweoedd Dynol ddyroddi cod ymarfer at ddiben rhoi canllawiau ymarferol a gosod y safonau a ddisgwylir wrth gyflawni gweithgareddau gyda chyrff ac organau (gan gynnwys trawsblannu). 

en-gb	Section 26(3) of the 2004 Act includes a specific provision to say that the Code must deal with the issue of consent. 
cy-gb	Mae adran 26(3) o Ddeddf 2004 yn cynnwys darpariaeth benodol i ddweud bod rhaid i’r Cod ymdrin â chydsyniad. 

en-gb	Section 27 goes on to provide that the Code must “include provision to the effect” set out in subsections (4) to (8), which includes ranking and other related practical matters, though the Authority may by virtue of subsection (3) include provision of different effect in “exceptional cases”. 
cy-gb	Mae adran 27 yn darparu bod rhaid i’r cod gynnwys darpariaeth at yr effaith a nodir yn is-adrannau (4) i (8), sy’n cynnwys rhancio a materion ymarferol cysylltiedig eraill, er y caiff yr Awdurdod yn rhinwedd is-adran (3) gynnwys darpariaeth ag effaith wahanol mewn achosion eithriadol. 

en-gb	These 2004 Act provisions will continue to apply in Wales in respect of express consent given by qualifying relatives, but the Code of Practice will make clear that relatives and friends of long standing will not be ranked for the purposes of information provided under section 4(4)(b) of this Act. 
cy-gb	Bydd y darpariaethau hyn yn Neddf 2004 yn parhau i fod yn gymwys yng Nghymru mewn cysylltiad â chydsyniad datganedig a roddir gan berthnasau cymhwysol, ond bydd y Cod Ymarfer yn ei gwneud yn glir na fydd perthnasau a chyfeillion ers amser maith yn cael eu rhancio at ddibenion gwybodaeth a ddarperir o dan adran 4(4)(b) o’r Ddeddf hon. 

en-gb	See section 15 for more detail on the Code of Practice.
cy-gb	Gweler adran 15 am ragor o fanylion ynghylch y Cod Ymarfer.

en-gb	As to the cross border effect, this section is intended to work such that if somebody who ordinarily lives in England or elsewhere dies in Wales, and therefore the transplantation activity is done in Wales, the legal position is the same as if they had died in England. 
cy-gb	O ran yr effaith drawsffiniol, bwriedir i’r adran hon olygu, os yw rhywun sydd fel arfer yn byw yn Lloegr neu rywle arall yn marw yng Nghymru, ac felly cyflawnir y gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru, fod y sefyllfa gyfreithiol yr un peth â phe bai wedi marw yn Lloegr. 

en-gb	This position is achieved as the question of fact relating to whether a decision of the deceased relating to consent (in practice being on the Organ Donor Register) was in force when he or she died is the same.
cy-gb	Deuir i’r casgliad hwn oherwydd yr un cwestiwn o ffaith sydd, sef a oedd penderfyniad yr ymadawedig mewn perthynas â chydsynio (yn ymarferol, bod ei enw ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau) mewn grym pan fu farw.

en-gb	As in section 4, this section does not cover consent for transplantation activities involving excluded material which is dealt with in section 7.
cy-gb	Fel yn adran 4, nid yw’r adran hon yn cwmpasu cydsyniad i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir, yr ymdrinnir ag ef yn adran 7.

en-gb	Section 6: 
cy-gb	Adran 6: 

en-gb	Consent: children
cy-gb	Cydsynio: plant

en-gb	Section 6 sets out the arrangements that apply to children and young people aged under 18 who die in Wales. 
cy-gb	Mae adran 6 yn nodi’r trefniadau sy’n gymwys i blant a phobl ifanc o dan 18 oed sy’n marw yng Nghymru. 

en-gb	These restate the provisions in section 2 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act), except that under this Act children and young people are able to appoint one or more representatives to take a decision on consent, in the same way as adults. 
cy-gb	Mae’r rhain yn ailddatgan y darpariaethau yn adran 2 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004), ac eithrio bod plant a phobl ifanc, o dan y Ddeddf hon, yn gallu penodi un neu ragor o gynrychiolwyr i wneud penderfyniad ar gydsyniad, yn yr un modd ag oedolion. 

en-gb	For children and young people, either their own express consent will apply, or if that has not been given (and they have not appointed a representative able to act), the consent of a person with parental responsibility will apply. 
cy-gb	Ar gyfer plant a phobl ifanc, bydd naill ai eu cydsyniad datganedig eu hunain yn gymwys, neu os nad yw hynny wedi ei roi (ac nid ydynt wedi penodi cynrychiolydd sy’n gallu gweithredu), bydd cydsyniad person sydd â chyfrifoldeb rhiant yn gymwys. 

en-gb	Where no such person exists then the consent of a person standing in a ranked qualifying relationship to them, as provided for in section 27(4) of the 2004 Act, must be given.
cy-gb	Pan na fo person o’r fath yn bodoli yna rhaid cael cydsyniad person sydd mewn perthynas gymhwysol wedi ei rhancio â hwy, fel y darparwyd ar ei gyfer yn adran 27(4) o Ddeddf 2004.

en-gb	Where children make any decision on consent, the decision is effective only if they are competent to take such a decision. 
cy-gb	Pan fo plant yn gwneud unrhyw benderfyniad ar gydsyniad, dim ond os ydynt yn gymwys i wneud penderfyniad o’r fath y mae’r penderfyniad yn effeithiol. 

en-gb	In the interpretation section (section 19(2)) competence is defined in this context as meaning where it would appear to a reasonable person that the child has sufficient understanding to make an informed decision. 
cy-gb	Yn yr adran ddehongli (adran 19(2)) mae cymhwysedd wedi ei ddiffinio yn y cyd-destun hwn i olygu achos pan fyddai’n ymddangos i berson rhesymol bod gan y plentyn ddigon o ddealltwriaeth i wneud penderfyniad ar sail gwybodaeth. 

en-gb	This test of competence also applies to consent to transplantation activities involving excluded materials (see section 7) and to a child appointing representatives to take the decision on consent after the child’s death (see section 8).
cy-gb	Mae’r prawf hwn o gymhwysedd hefyd yn gymwys i gydsyniad i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir (gweler adran 7) ac i blentyn sy’n penodi cynrychiolwyr i wneud y penderfyniad ar gydsyniad ar ôl i’r plentyn farw (gweler adran 8).

en-gb	Section 7: 
cy-gb	Adran 7: 

en-gb	Consent: transplantation activities involving excluded material
cy-gb	Cydsynio: gweithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir

en-gb	This section provides that Welsh Ministers may make regulations specifying “excluded relevant material” and sets out that express consent is required in relation to transplantation involving any such specified material. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n pennu “deunydd perthnasol a eithrir” ac sy’n nodi bod cydsyniad datganedig yn ofynnol mewn perthynas â thrawsblannu sy’n ymwneud ag unrhyw ddeunydd penodedig o’r fath. 

en-gb	It gives as possible examples of such material the transplantation of composite tissues or other forms of transplantation that would be considered novel at the time the regulations are made. 
cy-gb	Mae’n rhoi fel enghreifftiau posibl o ddeunydd o’r fath drawsblannu meinweoedd cyfansawdd neu fathau eraill o drawsblannu a ystyrid yn newydd ar adeg gwneud y rheoliadau. 

en-gb	Faces and limbs are examples of “composite tissues”. 
cy-gb	Mae wynebau ac aelodau yn enghreifftiau o “meinweoedd cyfansawdd”. 

en-gb	However, since these are examples, regulations need not include them or may specify that other forms of material are to be excluded.
cy-gb	Fodd bynnag, gan mai enghreifftiau yw’r rhain, nid oes angen i reoliadau eu cynnwys neu cânt bennu bod mathau eraill o ddeunydd i’w heithrio.

en-gb	Consent for transplantation activities involving excluded material cannot be deemed. 
cy-gb	Ni ellir ystyried bod cydsyniad wedi ei roi i weithgareddau trawsblannu sy’n ymwneud â deunydd a eithrir. 

en-gb	Where consent is required under this section, in the case of adults, consent may be given by the person themselves or an appointed representative able to act, or otherwise consent may be given by a qualifying relative. 
cy-gb	Pan fo cydsyniad yn ofynnol o dan yr adran hon, yn achos oedolion, caiff y person ei hun, neu gynrychiolydd penodedig sy’n gallu gweithredu, roi cydsyniad, neu fel arall caiff perthynas cymhwysol roi cydsyniad. 

en-gb	In the case of children, consent may be given by the child themselves if competent to do so, or an appointed representative able to act, or otherwise consent may be given by a person with parental responsibility. 
cy-gb	Yn achos plant, caiff y plentyn ei hun roi cydsyniad os yw’n gymwys i wneud hynny, neu gynrychiolydd penodedig sy’n gallu gweithredu, neu fel arall caiff person sydd â chyfrifoldeb rhiant roi cydsyniad. 

en-gb	If there is no person with parental responsibility, the decision on consent in these cases would be taken by a qualifying relative.
cy-gb	Os nad oes neb â chyfrifoldeb rhiant, perthynas cymhwysol a fyddai’n gwneud y penderfyniad ar gydsyniad yn yr achosion hyn.

en-gb	Section 8: 
cy-gb	Adran 8: 

en-gb	Appointed representatives
cy-gb	Cynrychiolwyr penodedig

en-gb	This section provides that a person may appoint a representative or representatives to give consent to any of the activities set out in section 3. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y caiff person benodi cynrychiolydd neu gynrychiolwyr i roi cydsyniad i unrhyw un neu ragor o’r gweithgareddau a nodir yn adran 3. 

en-gb	This section replicates section 4 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) but with three differences. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu adran 4 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) ond mae tri pheth yn wahanol. 

en-gb	Firstly the Welsh legislation recognises an appointment made under the 2004 Act. 
cy-gb	Yn gyntaf mae deddfwriaeth Cymru yn cydnabod penodiad a wneir o dan Ddeddf 2004. 

en-gb	The second is that it is Welsh Ministers who will hold the power to prescribe in regulations that persons of a particular description cannot act under an appointment in relation to somebody who dies in Wales (the equivalent power in the 2004 Act is held by the Secretary of State). 
cy-gb	Yr ail beth yw mai Gweinidogion Cymru fydd â’r p * er i ragnodi mewn rheoliadau na all personau o ddisgrifiad penodol weithredu o dan benodiad mewn perthynas â rhywun sy’n marw yng Nghymru (yr Ysgrifennydd Gwladol sydd â’r p * er cyfatebol yn Neddf 2004). 

en-gb	Finally, by use of the word “person”, this section recognises that in Wales a child may also appoint a representative.
cy-gb	Yn olaf, drwy ddefnyddio’r gair “person”, mae’r adran hon yn cydnabod, yng Nghymru, y caiff plentyn benodi cynrychiolydd hefyd.

en-gb	An appointment made under this Act will be recognised by the 2004 Act (once relevant amendments have been made to that Act by the Secretary of State pursuant to section 150 of the Government of Wales Act 2006) and similarly an appointment made under the 2004 Act is recognised by this Act. 
cy-gb	Bydd penodiad a wneir o dan y Ddeddf hon yn cael ei gydnabod gan Ddeddf 2004 (cyn gynted ag y bydd diwygiadau perthnasol wedi eu gwneud i’r Ddeddf honno gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn unol ag adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006), ac yn yr un modd, mae penodiad a wneir o dan Ddeddf 2004 yn cael ei gydnabod gan y Ddeddf hon. 

en-gb	It does not therefore matter whether the activity would take place in England, Wales or Northern Ireland.
cy-gb	Nid yw o bwys felly p’un a fyddai’r gweithgarwch yn digwydd yng Nghymru, yn Lloegr neu yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	Section 8(12) specifies that if it is not reasonably practicable to communicate with an appointed representative, in time for consent to be acted on, then the appointed representative is treated as not able to give consent. 
cy-gb	Mae adran 8(12) yn pennu, os nad yw’n rhesymol ymarferol cyfathrebu â chynrychiolydd penodedig mewn da bryd i allu gweithredu ar gydsyniad, y trinnir y cynrychiolydd penodedig fel pe na bai’n gallu rhoi cydsyniad. 

en-gb	In these circumstances the decision on consent would pass to qualifying relatives.
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hyn byddai’r penderfyniad ynghylch cydsyniad yn trosglwyddo i’r perthnasau cymhwysol.

en-gb	Section 9: 
cy-gb	Adran 9: 

en-gb	Activities involving material from (living) adults who lack capacity to consent
cy-gb	Gweithgareddau sy’n ymwneud â deunydd o oedolion (byw) nad yw’r galluedd ganddynt i gydsynio

en-gb	This section applies where a living adult lacks capacity to consent to donation and no decision is in force. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn gymwys pan na fo gan oedolyn byw y galluedd i gydsynio i roi ei organau a’i feinweoedd a phan na fo unrhyw benderfyniad mewn grym. 

en-gb	This section has the same effect as section 6 of the Human Tissue Act 2004, except that the power to prescribe in regulations when deemed consent can apply is held by the Welsh Ministers as regards a transplantation activity in Wales. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn cael yr un effaith ag adran 6 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004, ac eithrio mai gan Weinidogion Cymru y mae’r p * er i ragnodi mewn rheoliadau pryd y gall cydsyniad a ystyrir fod yn gymwys, mewn perthynas â gweithgaredd trawsblannu yng Nghymru. 

en-gb	This power could be used to prescribe that consent could only be deemed if it is in the best interests of the living adult. 
cy-gb	Gallai’r p * er hwn gael ei ddefnyddio i ragnodi mai dim ond pan fydd hynny er lles pennaf yr oedolyn byw y gellid ystyried bod cydsyniad wedi ei roi. 

en-gb	For example, it could be in the best interests of the person who lacks capacity to donate relevant material to a close relative. 
cy-gb	Er enghraifft, gallai fod er lles pennaf y person nad oes ganddo’r galluedd i gydsynio i roi deunydd perthnasol i berthynas agos. 

en-gb	Deemed consent in this context is different from the deemed consent provisions set out in section 4, which relate to deceased donors. 
cy-gb	Mae cydsyniad a ystyrir yn y cyd-destun hwn yn wahanol i ddarpariaethau cydsyniad a ystyrir a nodir yn adran 4, sy’n ymwneud â rhoddwyr ymadawedig. 

en-gb	However, the basic premise of taking action without the express consent of the individual is the same.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r cysyniad sylfaenol o gymryd camau heb gydsyniad datganedig yr unigolyn yr un peth.

en-gb	Section 10: 
cy-gb	Adran 10: 

en-gb	Prohibition of activities without consent
cy-gb	Gwahardd gweithgareddau heb gydsyniad

en-gb	This section makes it a criminal offence in Wales to undertake the transplantation activities set out in section 3 without consent. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod person yn cyflawni trosedd yng Nghymru os yw’n ymgymryd â’r gweithgareddau trawsblannu a nodir yn adran 3 heb gydsyniad. 

en-gb	A person has a valid excuse, however, if the person concerned reasonably believed that consent was in place. 
cy-gb	Mae gan berson esgus dilys, fodd bynnag, os oedd y person o dan sylw yn credu’n rhesymol fod cydsyniad wedi ei roi. 

en-gb	This is the main enforcement provision of the Act and is based on section 5 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act). 
cy-gb	Dyma’r brif ddarpariaeth orfodi yn y Ddeddf ac mae wedi ei seilio ar adran 5 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004). 

en-gb	As the provision is built on a slightly different foundation than the 2004 Act (there being no exact equivalent of “appropriate consent” in the Act) there is a need to expressly exclude other provisions in the Act which make transplantation activities lawful without consent. 
cy-gb	Gan fod y ddarpariaeth wedi ei seilio ar sylfaen ychydig yn wahanol i Ddeddf 2004 (gan nad oes term sy’n hollol gyfatebol i gydsyniad priodol yn y Ddeddf) mae angen eithrio’n ddatganedig ddarpariaethau eraill yn y Ddeddf sy’n gwneud gweithgareddau trawsblannu yn gyfreithlon heb gydsyniad. 

en-gb	This explains the reference to section 3(3) and section 13(1).
cy-gb	Mae hyn yn esbonio’r cyfeiriad at adran 3(3) ac adran 13(1).

en-gb	Subsection (5) specifies the meaning of the consent that is required. 
cy-gb	Mae is-adran (5) yn pennu ystyr y cydsyniad sy’n ofynnol. 

en-gb	This is a question of fact and includes consent given or obtained before the coming into force of this Act.
cy-gb	Mae hyn yn gwestiwn o ffaith ac mae’n cynnwys cydsyniad a roddir neu a geir cyn i’r Ddeddf hon ddod i rym.

en-gb	Section 11: 
cy-gb	Adran 11: 

en-gb	Offences by bodies corporate
cy-gb	Troseddau gan gyrff corfforaethol

en-gb	This section is based on a similar provision in section 49 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon wedi ei seilio ar ddarpariaeth debyg yn adran 49 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	Section 12: 
cy-gb	Adran 12: 

en-gb	Prosecutions
cy-gb	Erlyn

en-gb	This relates to the criminal offences that can be committed under this Act and replicates the effect of section 50 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ymwneud â’r troseddau y gellir eu cyflawni o dan y Ddeddf hon ac mae’n atgynhyrchu effaith adran 50 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	Section 13: 
cy-gb	Adran 13: 

en-gb	Preservation for transplantation
cy-gb	Preserfio deunydd at ei drawsblannu

en-gb	This section replicates the effect of section 43 of the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act). 
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu effaith adran 43 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004). 

en-gb	This section makes it lawful to retain the body of a deceased person and preserve organs in the body which may be suitable for transplantation, while the issue of consent (whether express or deemed) to the use of organs is resolved. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn gyfreithlon cadw corff person ymadawedig a phreserfio organau o’r corff a all fod yn addas ar gyfer eu trawsblannu, tra bo’r mater o gydsyniad (p’un ai cydsyniad datganedig neu gydsyniad a ystyrir) i ddefnyddio organau’n cael ei ddatrys. 

en-gb	The actions taken for preservation must involve the minimum steps necessary and the least invasive procedures. 
cy-gb	Rhaid i’r camau a gymerir ar gyfer preserfio gynnwys y lleiafswm o gamau angenrheidiol a’r dulliau lleiaf mewnwthiol. 

en-gb	Whilst this is not directly related to consent it is inherent to how the system works before it is established whether consent exists and has therefore been restated in this Act. 
cy-gb	Er nad yw hyn yn ymwneud yn uniongyrchol â chydsyniad mae’n gynhenid i sut y mae’r system yn gweithio cyn cadarnhau a yw cydsyniad yn bodoli ac mae felly wedi ei ailddatgan yn y Ddeddf hon. 

en-gb	An amendment has been made to the corresponding section 43 of the 2004 Act to make clear which provision applies (i.e. the one in this Act).
cy-gb	Mae’r adran gyfatebol yn Neddf 2004, sef adran 43, wedi ei diwygio i’w gwneud yn glir pa ddarpariaeth sy’n gymwys (h.y. yr un yn y Ddeddf hon).

en-gb	Section 14: 
cy-gb	Adran 14: 

en-gb	Coroners
cy-gb	Crwneriaid

en-gb	In order to maintain the current legal position regarding coroners, this section exempts from the requirements of the Act anything done for the purposes of the functions of a coroner, or under his authority. 
cy-gb	Er mwyn cynnal y sefyllfa gyfreithiol gyfredol o ran crwneriaid, mae’r adran hon yn esemptio o ofynion y Ddeddf unrhyw beth a wneir at ddibenion swyddogaethau crwner, neu o dan ei awdurdod. 

en-gb	This section provides that before acting on authority under section 3 or section 13, if a body or relevant material is or may be required for the purposes of the functions of the coroner, the coroner’s consent is required. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod angen cydsyniad y crwner cyn gweithredu ar awdurdod o dan adran 3 neu adran 13, os oes angen neu y gall fod angen corff neu ddeunydd perthnasol at ddibenion swyddogaethau’r crwner. 

en-gb	This section replicates the effect of section 11 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r adran hon yn atgynhyrchu effaith adran 11 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	Section 15: 
cy-gb	Adran 15: 

en-gb	- Codes of practice
cy-gb	Codau ymarfer

en-gb	The Human Tissue Authority (the Authority) is required to issue a code of practice which includes practical guidance and standards. 
cy-gb	Mae’n ofynnol i’r Awdurdod Meinweoedd Dynol (yr Awdurdod) ddyroddi cod ymarfer sy’n cynnwys canllawiau a safonau ymarferol. 

en-gb	The provisions relating to the Code of Practice set out in the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) have not been replicated or restated in the Act as there is only one Authority and one Code. 
cy-gb	Nid yw’r darpariaethau sy’n ymwneud â’r Cod Ymarfer a nodir yn Neddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) wedi eu hatgynhyrchu nac eu hailddatgan yn y Ddeddf gan mai dim ond un Awdurdod ac un Cod sydd. 

en-gb	This section therefore amends the 2004 Act to reflect the Welsh legislation. 
cy-gb	Mae’r adran hon felly’n diwygio Deddf 2004 i adlewyrchu deddfwriaeth Cymru. 

en-gb	This includes a power for Welsh Ministers to amend by statutory instrument the ranking of those in a qualifying relationship to the deceased and a requirement for the Code to give guidance on how a relative or friend of the deceased can object to deemed consent on the basis of the deceased’s wishes (see section 4).
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys pŵer i Weinidogion Cymru ddiwygio drwy offeryn statudol ranc y rhai hynny sydd mewn perthynas gymhwysol â’r ymadawedig, a gofyniad bod y Cod yn rhoi canllawiau ar sut y gall perthynas neu gyfaill i’r ymadawedig wrthwynebu cydsyniad a ystyrir ar sail dymuniadau’r ymadawedig (gweler adran 4).

en-gb	The amendments to the 2004 Act also mean that the Authority may not issue a code which relates to activities caught by the Welsh legislation unless a draft has been approved by both Welsh Ministers and the National Assembly for Wales (the latter subject to affirmative resolution).
cy-gb	Mae’r diwygiadau i Ddeddf 2004 hefyd yn golygu na chaiff yr Awdurdod ddyroddi cod sy’n ymwneud â gweithgareddau sy’n dod o dan ddeddfwriaeth Cymru oni bai bod drafft wedi ei gymeradwyo gan Weinidogion Cymru a chan Gynulliad Cenedlaethol Cymru (yn ddarostyngedig i benderfyniad cadarnhaol gan y Cynulliad Cenedlaethol).

en-gb	Section 16: 
cy-gb	Adran 16: 

en-gb	Consequential and incidental amendments to the Human Tissue Act 2004
cy-gb	Diwygiadau canlyniadol a chysylltiedig i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004

en-gb	This section makes a number of amendments to the Human Tissue Act 2004 (the 2004 Act) which are consequential or incidental to this Act. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004 (Deddf 2004) sy’n ganlyniadol i’r Ddeddf hon neu’n gysylltiedig â hi. 

en-gb	As a consequence section 1(1) of the 2004 Act will no longer apply to consent for transplantation activities carried out in Wales.
cy-gb	O ganlyniad, ni fydd adran 1(1) o Ddeddf 2004 yn gymwys mwyach i gydsyniad ar gyfer gweithgareddau trawsblannu a gyflawnir yng Nghymru.

en-gb	Other amendments disapply sections of the 2004 Act which have been restated for Wales in this Act, for example, sections 6 (adults who lack capacity), and section 43 (preservation for transplantation).
cy-gb	Mae diwygiadau eraill yn datgymhwyso adrannau o Ddeddf 2004 sydd wedi eu hailddatgan ar gyfer Cymru yn y Ddeddf hon, er enghraifft, adran 6 (oedolion nad yw’r galluedd ganddynt i gydsynio), ac adran 43 (preserfio deunydd at ei drawsblannu).

en-gb	Amendments are also made so that the general functions of the Human Tissue Authority (the Authority) and its annual report take account of this Act. 
cy-gb	Mae diwygiadau hefyd wedi eu gwneud er mwyn i’r Ddeddf hon gael ei hystyried gan swyddogaethau cyffredinol yr Awdurdod Meinweoedd Dynol (yr Awdurdod) a’i adroddiad blynyddol. 

en-gb	The Authority's powers of inspection, entry, search and seizure are also amended so as to incorporate situations covered by the Act.
cy-gb	Mae pwerau arolygu, mynd i mewn, chwilio ac ymafael yr Awdurdod hefyd wedi eu diwygio er mwyn ymgorffori sefyllfaoedd sydd wedi eu cynnwys yn y Ddeddf.

en-gb	The effect of Schedule 11 to the Government of Wales Act 2006 was to change references to the “National Assembly for Wales” to ““Welsh Ministers”. 
cy-gb	Effaith Atodlen 11 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 oedd newid y cyfeiriadau at “Cynulliad Cenedlaethol Cymru” i “Gweinidogion Cymru”. 

en-gb	This section actually amends the text of 2004 Act to make this change, so as to assist the reader. 
cy-gb	Mae’r adran hon mewn gwirionedd yn diwygio testun Deddf 2004 i wneud y newid hwn, er lles y darllenydd. 

en-gb	New requirements for Welsh Ministers to lay documents before the National Assembly for Wales have also been added to reflect the new constitutional arrangement post the Government of Wales Act 2006 (so that they replicate the provisions for the Northern Ireland Assembly and the UK Parliament).
cy-gb	Mae gofynion newydd i Weinidogion Cymru osod dogfennau gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru hefyd wedi eu hychwanegu i adlewyrchu’r trefniadau cyfansoddiadol newydd yn dilyn Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (fel eu bod yn atgynhyrchu’r darpariaethau ar gyfer Cynulliad Gogledd Iwerddon a Senedd y DU).

en-gb	Section 17: 
cy-gb	Adran 17: 

en-gb	Consequential amendment to the Wills Act 1837
cy-gb	Diwygiad canlyniadol i Ddeddf Ewyllysiau 1837

en-gb	This section amends the Wills Act 1837 to reflect this Act (in the same way as the Human Tissue Act 2004 is reflected) in cases where someone makes provision for an appointed representative in a will.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diwygio Deddf Ewyllysiau 1837 i adlewyrchu’r Ddeddf hon (yn yr un modd ag y mae Deddf Meinweoedd Dynol 2004 wedi ei hadlewyrchu) mewn achosion pan fo rhywun yn gwneud darpariaeth ar gyfer cynrychiolydd penodedig mewn ewyllys.

en-gb	Section 18: 
cy-gb	Adran 18: 

en-gb	Relevant material
cy-gb	Deunydd perthnasol

en-gb	This section defines what is meant by the material removed from the body for the purpose of transplantation. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn diffinio’r hyn a olygir gan y deunydd a dynnir o’r corff at ddiben trawsblannu. 

en-gb	The definition is the same as that in section 53 of the Human Tissue Act 2004.
cy-gb	Mae’r diffiniad yr un peth â’r un hynny yn adran 53 o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004.

en-gb	Section 19: 
cy-gb	Adran 19: 

en-gb	Interpretation
cy-gb	Dehongli

en-gb	A definition of qualifying relationship is included in addition to the reference to the ranking of those relationships in section 27(4) of the Human Tissue Act 2004. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn cynnwys diffiniad o berthynas gymhwysol yn ogystal â’r cyfeiriad at ranc y perthnasoedd hynny yn adran 27(4) o Ddeddf Meinweoedd Dynol 2004. 

en-gb	The 2004 Act defines the term (at section 54(9)) as well as giving the different relationships that form the definition a ranking through section 27(4) and the Code of Practice issued by the Human Tissue Authority. 
cy-gb	Mae Deddf 2004 yn diffinio’r term (yn adran 54(9)) yn ogystal â rhancio’r gwahanol berthnasoedd sy’n ffurfio’r diffiniad, drwy adran 27(4) a’r Cod Ymarfer a ddyroddir gan yr Awdurdod Meinweoedd Dynol. 

en-gb	Relatives and friends of long standing will not be ranked for the purposes of section 4(4)(b) of this Act (information that can prevent deemed consent), but qualifying relations will be ranked for all other purposes. 
cy-gb	Ni chaiff perthnasau a chyfeillion ers amser maith eu rhancio at ddibenion adran 4(4)(b) o’r Ddeddf hon (gwybodaeth a all atal cydsyniad a ystyrir), ond bydd perthnasoedd cymhwysol yn cael eu rhancio at bob diben arall. 

en-gb	In the definition of "qualifying relationship", the reference to a "child" is a reference to the relationship of that person to the deceased and, therefore, means the son or daughter of the deceased (no matter what that person's age). 
cy-gb	Yn y diffiniad o “perthynas gymhwysol”, mae’r cyfeiriad at “plentyn“ yn gyfeiriad at berthynas y person hwnnw i’r ymadawedig ac, felly, mae’n golygu mab neu ferch yr ymadawedig (ni waeth beth fo oedran y person hwnnw). 

en-gb	Similarly, there is no age restriction in relation to a “grandchild”.
cy-gb	Yn yr un modd, nid oes cyfyngiad oedran mewn perthynas â “ŵyr/wyres”.

en-gb	Section 20: 
cy-gb	Adran 20: 

en-gb	Orders and regulations
cy-gb	Gorchmynion a rheoliadau

en-gb	This section provides for the procedure that will be used for making subordinate legislation under this Act (except for commencement orders). 
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu ar gyfer y weithdrefn a ddefnyddir ar gyfer gwneud is-ddeddfwriaeth o dan y Ddeddf hon (ac eithrio gorchmynion cychwyn). 

en-gb	This means that subordinate legislation may not be made unless Welsh Ministers have carried out a public consultation, and a draft has been laid before and approved by the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae hyn yn golygu na chaniateir i is-ddeddfwriaeth gael ei gwneud oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi cynnal ymgynghoriad cyhoeddus, a bod drafft wedi ei osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru ac wedi ei gymeradwyo ganddo.

en-gb	11
cy-gb	11

en-gb	These notes refer to the Human Transplantation (Wales) Act 2013 (anaw 5) 
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013 (dccc 5) 

en-gb	which received Royal Assent on 10 September 2013
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2013

en-gb	Section 21: 
cy-gb	Adran 21: 

en-gb	Commencement
cy-gb	Cychwyn

en-gb	This section deals with the commencement of this Act once it has received Royal Assent. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn ymdrin â chychwyn y Ddeddf hon ar ôl iddi gael y Cydsyniad Brenhinol. 

en-gb	Section 2, which places a duty on Welsh Ministers to promote and provide information about transplantation, will be commenced on Royal Assent, as will Sections 1 (Overview); 21 (Commencement) and 22 (Short Title). 
cy-gb	Bydd adran 2, sy’n gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i hyrwyddo trawsblannu a darparu gwybodaeth amdano, yn cychwyn pan fydd y Bil hwn yn cael y Cydsyniad Brenhinol, a bydd adran 1 (Trosolwg); adran 21 (Cychwyn) ac adran 22 (Enw byr) yn cychwyn yr un pryd. 

en-gb	The remaining provisions will be commenced no sooner than two years following Royal Assent.
cy-gb	Ni fydd y darpariaethau sydd ar ôl yn cael eu cychwyn yn gynt na dwy flynedd ar ôl y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Section 22: 
cy-gb	Adran 22: 

en-gb	Short title
cy-gb	Enw byr

en-gb	The short title of the Act is the Human Transplantation (Wales) Act 2013.
cy-gb	Enw byr y Ddeddf yw Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales. 
cy-gb	COFNOD Y TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru. 

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at: 
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar: 

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5178
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=5178

en-gb	Stage
cy-gb	Cyfnod

en-gb	Date
cy-gb	Dyddiad

en-gb	Introduced
cy-gb	Cyflwynwyd

en-gb	3 December 2012
cy-gb	3 Rhagfyr 2012

en-gb	Stage 1 – Debate
cy-gb	Cyfnod 1 – Dadl

en-gb	16 April 2013
cy-gb	16 Ebrill 2013

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau

en-gb	22 May 2013
cy-gb	22 Mai 2013

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau

en-gb	2 July 2013
cy-gb	2 Gorffennaf 2013

en-gb	Stage 4 Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y Cynulliad

en-gb	2 July 2013
cy-gb	2 Gorffennaf 2013

en-gb	Royal Assent
cy-gb	Y Cydsyniad Brenhinol

en-gb	10 September 2013
cy-gb	10 Medi 2013

en-gb	© Crown copyright 2013
cy-gb	© h Hawlfraint y Goron 2013

en-gb	Printed and Published in the UK by the Stationery Office Limited under the authority and superintendence of Carol Tullo, Controller of Her Majesty’s Stationery Office and Queen’s Printer of Acts of Parliament.
cy-gb	Argraffwyd a chyhoeddwyd yn y Deyrnas Unedig gan The Stationery Office Limited o dan awdurdod ac arolygiaeth Carol Tullo, Rheolwr Gwasg Ei Mawrhydi ac Argraffydd Deddfau Seneddol y Frenhines.

en-gb	12
cy-gb	12

en-gb	Cyhoeddwyd gan TSO (Y Llyfrfa) ac ar gael o:
cy-gb	Cyhoeddwyd gan TSO (Y Llyfrfa) ac ar gael o:

en-gb	Ar-lein
cy-gb	Ar-lein

en-gb	www.tsoshop.co.uk
cy-gb	www.tsoshop.co.uk

en-gb	Post, Ffôn, Ffacs ac E-bost
cy-gb	Post, Ffôn, Ffacs ac E-bost

en-gb	TSO
cy-gb	TSO

en-gb	Blwch Post 29, Norwich, NR3 1GN
cy-gb	Blwch Post 29, Norwich, NR3 1GN

en-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol 0870 600 5522
cy-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol 0870 600 5522

en-gb	Archebu trwy Linell Seneddol ar Lo-Call 0845 7 023474
cy-gb	Archebu trwy Linell Seneddol ar Lo-Call 0845 7 023474

en-gb	Archebion ffacs:0870 600 5533
cy-gb	Archebion ffacs:0870 600 5533

en-gb	E-bost: 
cy-gb	E-bost: 

en-gb	customer.services@tso.co.uk
cy-gb	customer.services@tso.co.uk

en-gb	Ffôn Testun: 
cy-gb	Ffôn Testun: 

en-gb	0870 240 3701
cy-gb	0870 240 3701

en-gb	Y Llyfrfa
cy-gb	Y Llyfrfa

en-gb	12 Bridge Street, Parliament Square,
cy-gb	12 Bridge Street, Parliament Square,

en-gb	Llundain SW1A 2J )( 
cy-gb	Llundain SW1A 2J )( 

en-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol: 
cy-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol: 

en-gb	020 7219 3890
cy-gb	020 7219 3890

en-gb	Archebion ffacs: 
cy-gb	Archebion ffacs: 

en-gb	020 7219 3866
cy-gb	020 7219 3866

en-gb	E-bost: 
cy-gb	E-bost: 

en-gb	bookshop@parliament.uk
cy-gb	bookshop@parliament.uk

en-gb	Rhyngrwyd: 
cy-gb	Rhyngrwyd: 

en-gb	http://www.bookshop.parliament.uk
cy-gb	http://www.bookshop.parliament.uk

en-gb	TSO@Blackwell ac Asiantau Achrededig eraill
cy-gb	TSO@Blackwell ac Asiantau Achrededig eraill

en-gb	Published by TSO (The Stationery Office) and available from:
cy-gb	Published by TSO (The Stationery Office) and available from:

en-gb	Online
cy-gb	Online

en-gb	www.tsoshop.co.uk
cy-gb	www.tsoshop.co.uk

en-gb	Mail, Telephone, Fax & E-mail
cy-gb	Mail, Telephone, Fax & E-mail

en-gb	TSO
cy-gb	TSO

en-gb	PO Box 29, Norwich NR3 1GN
cy-gb	PO Box 29, Norwich NR3 1GN

en-gb	General enquiries: 
cy-gb	General enquiries: 

en-gb	0870 600 5522
cy-gb	0870 600 5522

en-gb	Order through the Parliamentary Hotline Lo-call 0845 7 023474
cy-gb	Order through the Parliamentary Hotline Lo-call 0845 7 023474

en-gb	Fax orders: 
cy-gb	Fax orders: 

en-gb	0870 600 5533
cy-gb	0870 600 5533

en-gb	Email: 
cy-gb	Email: 

en-gb	customer.services@tso.co.uk
cy-gb	customer.services@tso.co.uk

en-gb	Textphone: 
cy-gb	Textphone: 

en-gb	0870 240 3701
cy-gb	0870 240 3701

en-gb	The Houses of Parliament Shop
cy-gb	The Houses of Parliament Shop

en-gb	12 Bridge Street, Parliament Square
cy-gb	12 Bridge Street, Parliament Square

en-gb	London SW1A 2J )( 
cy-gb	London SW1A 2J )( 

en-gb	Telephone orders: 
cy-gb	Telephone orders: 

en-gb	020 7219 3890
cy-gb	020 7219 3890

en-gb	General enquiries: 
cy-gb	General enquiries: 

en-gb	020 7219 3890
cy-gb	020 7219 3890

en-gb	Fax orders: 
cy-gb	Fax orders: 

en-gb	020 7219 3866
cy-gb	020 7219 3866

en-gb	Email: 
cy-gb	Email: 

en-gb	bookshop@parliament.uk
cy-gb	bookshop@parliament.uk

en-gb	Internet: 
cy-gb	Internet: 

en-gb	http://www.bookshop.parliament.uk
cy-gb	http://www.bookshop.parliament.uk

en-gb	TSO@Blackwell and other Accredited Agents
cy-gb	TSO@Blackwell and other Accredited Agents