en-gb	T hese notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	M ae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	SENEDD AND ELECTIONS (WALES) ACT 2020
cy-gb	DEDDF SENEDD AC ETHOLIADAU (CYMRU) 2020

en-gb	EXPLANATORY NOTES
cy-gb	NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	INTRODUCTION
cy-gb	CYFLWYNIAD

en-gb	 These explanatory notes are for the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 which was passed by the National Assembly for Wales on 27 November 2019 and received Royal Assent on 15 January 2020. 
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020  a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 27 Tachwedd 2019 ac a gafodd Gydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020. 

en-gb	They have been prepared by officials of the Assembly Commission on behalf of Elin Jones AM, the Member in Charge of the Act, to assist the reader of the Act. 
cy-gb	Fe'u paratowyd gan swyddogion Comisiwn y Cynulliad ar ran Elin Jones AC, yr Aelod sy'n gyfrifol am y Ddeddf, i gynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The explanatory Notes should be read in conjunction with the Act. 
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf. 

en-gb	They are not, and are not meant to be, a comprehensive description of the Act. 
cy-gb	Nid ydynt, ac ni fwriedir iddynt fod, yn ddisgrifiad cynhwysfawr o’r Ddeddf. 

en-gb	So, where a section or part of a section does not seem to require any explanation or comment, none is given.
cy-gb	Felly, os yw'n ymddangos nad  oes angen esboniad neu sylw ar adran neu ran o adran, ni wneir hynny.

en-gb	PART 2
cy-gb	RHAN 2

en-gb	RENAMING OF THE NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES
cy-gb	AILENWI CYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU

en-gb	 This Part makes provision to change the name of the National Assembly for Wales to “Senedd Cymru” or “Welsh Parliament” and to make other associated changes. 
cy-gb	 Mae'r Rhan hon yn gwneud darpariaeth i newid enw Cynulliad Cenedlaethol Cymru  i “Senedd Cymru” neu “Welsh Parliament” ac i wneud newidiadau cysylltiedig eraill. 

en-gb	Acts of the National Assembly for Wales will become known as Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru. 
cy-gb	Bydd Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cael eu galw'n Ddeddfau Senedd Cymru neu'n Acts of Senedd Cymru. 

en-gb	Members of the National Assembly for Wales will be known as Members of the Senedd or Aelodau‟r Senedd. 
cy-gb	Bydd Aelodau Cynulliad Cenedlaethol  Cymru yn cael eu galw’n Aelodau’r Senedd neu’n Members of the Senedd. 

en-gb	Related bodies and persons, such as the Assembly Commission, the Clerk of the Assembly, the Remuneration Board and the Commissioner for Standards, will also be renamed.
cy-gb	Bydd  cyrff a phersonau cysylltiedig, megis Comisiwn y Cynulliad, Clerc y Cynulliad, y  Bwrdd Taliadau a’r Comisiynydd Safonau, hefyd yn cael eu hailenwi.

en-gb	 This Part also makes amendments to other legislation, in particular the Government of Wales Act 2006 (“the 2006 Act”), the National Assembly for Wales Commissioner for Standards Measure 2009 (“the 2009 Measure”), and the National Assembly for Wales (Remuneration) Measure 2010 (“the 2010 Measure”). 
cy-gb	 Mae’r Rhan hon hefyd yn gwneud diwygiadau i ddeddfwriaeth arall, yn benodol Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (“Deddf 2006”), Mesur Comisiynydd Safonau  Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2009 (“Mesur 2009”), a Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Taliadau) 2010 (“Mesur 2010”). 

en-gb	Section 150A(2) of the 2006 Act ensures that any references to the Assembly, the Assembly Commission or an Act of the Assembly in other legislation will reflect the new name when it is changed.
cy-gb	Mae adran 150A(2) o Ddeddf  2006 yn sicrhau y bydd cyfeiriadau at y Cynulliad, Comisiwn y Cynulliad neu un o Dd eddfau’r Cynulliad mewn deddfwriaeth arall yn adlewyrchu’r enw newydd pan  gaiff ei newid.

en-gb	Section 2 – National Assembly for Wales renamed Senedd Cymru or Welsh Parliament
cy-gb	Adran 2 – Ailenwi Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Senedd Cymru neu’n Welsh  Parliament

en-gb	 Section 2 replaces the reference in section 1 of the 2006 Act to “National Assembly for Wales” with “Senedd Cymru or the Welsh Parliament” (to be referred to in the remainder of the 2006 Act as “the Senedd”). 
cy-gb	Mae adran 2 yn disodli'r cyfeiriad yn adran 1 o Ddeddf 2006 at “National Assemb ly  for Wales” gyda “Senedd Cymru or the Welsh Parliament” (y cyfeirir ati yng ngweddill Deddf 2006 fel “y Senedd”). 

en-gb	Paragraph 2 (3)(a) of Schedule 1 to the Act makes a further amendment to section 1 of the 2006 Act in consequence of this to make it clear that there is to be a parliament (rather than an Assembly) for Wales. 
cy-gb	Mae paragraff 2(3)(a) o Atodlen 1 i’r Ddeddf  yn gwneud diwygiad arall i adran 1 o Ddeddf 2006 o ganlyniad i hyn i'w gwneud yn glir y bydd senedd (yn hytrach na Chynulliad) i Gymru. 

en-gb	As noted, the 2006 Act will refer to the parliament as “the Senedd”.
cy-gb	Fel y nodwyd, bydd Deddf  2006 yn cyfeirio at y senedd fel “the Senedd”.

en-gb	1
cy-gb	1

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 3 – Acts of the National Assembly for Wales renamed Acts of Senedd Cymru
cy-gb	Adran 3 – Ailenwi Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Ddeddfau Senedd Cymru

en-gb	 Section 107 of the 2006 Act confers power on the Assembly to pass legislation in relation to Wales called “Acts of the National Assembly for Wales” or “Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” referred to in the 2006 Act, as “Acts of the Assembly”. 
cy-gb	Mae adran 107 o Ddeddf 2006 yn rhoi pŵer i’r Cynulliad basio deddfwriaeth mewn  perthynas â Chymru o’r enw “Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” neu “Acts of the National Assembly for Wales” y cyfeirir atynt yn Neddf 2006 fel “Acts of the Assembly”. 

en-gb	Section 3 amends section 107 (1) of the 2006 Act so that primary legislation passed by the Assembly following this section coming into force is to be called “Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru” referred to in the 2006 Act as “Acts of the Senedd”).
cy-gb	Mae adran 3 yn diwygio adran 107(1) o Ddeddf 2006 fel bod  deddfwriaeth sylfaenol a gaiff ei phasio gan y Cynulliad yn dilyn yr adran hon yn  dod i rym i'w galw'n “Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru” y cyfeirir ati yn Neddf 2006 fel “Acts of the Senedd”).

en-gb	Section 4 – Members to be known as Members of the Senedd
cy-gb	Adran 4 – Galw Aelodau yn Aelodau'r Senedd

en-gb	 Section 4 provides that Members of the Assembly for Wales are to be known as Members of the Senedd or Aelodau‟r Senedd.
cy-gb	Mae adran 4 yn darparu y bydd Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cael eu galw’n Aelodau’r Senedd neu’n Members of the Senedd.

en-gb	Section 5 – Clerk of the Assembly renamed Clerk of the Senedd
cy-gb	Adran 5 – Ailenwi Clerc y Cynulliad yn Glerc y Senedd

en-gb	 Section 5 amends section 26(2) of the 2006 Act to provide that the Clerk of the Assembly is to be known as the Clerk of the Senedd or Clerc y Senedd.
cy-gb	 Mae adran 5 yn diwygio adran 26(2) o Ddeddf 2006 i ddarparu y bydd Clerc y Cynulliad yn cael ei alw'n Glerc y Senedd neu'n Clerk of the Senedd.

en-gb	Section 6 – National Assembly for Wales Commission renamed Senedd
cy-gb	Adran 6 – Ailenwi Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Gomisiwn y

en-gb	Commission
cy-gb	Senedd

en-gb	 Section 6 replaces the reference in section 27(1) of the 2006 Act to “National Assembly for Wales Commission” with “Senedd Commission or Comisiwn y Senedd”.
cy-gb	Mae adran 6 yn disodli’r cyfeiriad yn adran 27(1) o Ddeddf 2006 at “National Assembly for Wales Commission” gyda “Senedd Commission or Comisiwn y Senedd”.

en-gb	Section 7– National Assembly for Wales Commissioner for Standards renamed
cy-gb	Adran 7 – Ailenwi Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn

en-gb	Senedd Commissioner for Standards
cy-gb	Gomisiynydd Safonau y Senedd

en-gb	 Section 7 replaces the reference to the “National Assembly for Wales Commissioner for Standards” in section 1 (1) of the 2009 Measure with “Senedd Commissioner for Standards”.
cy-gb	Mae adran 7 yn disodli'r cyfeiriad at “Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” yn adran 1(1) o Fesur 2009 (mccc 4) (“Mesur 2009”) gyda “Comisiynydd Safonau y Senedd”.

en-gb	Section 8 – National Assembly for Wales Remuneration Board renamed the
cy-gb	Adran 8 – Ailenwi Bwrdd Taliadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Fwrdd

en-gb	Independent Remuneration Board of the Senedd
cy-gb	Taliadau Annibynnol y Senedd

en-gb	 Section 8 replaces the reference to the “National Assembly for Wales Remuneration Board” in section 1(1) of the 2010 Measure with the “board to be known as the Independent Remuneration Board of the Senedd”. 
cy-gb	Mae adran 8 yn disodli'r cyfeiriad at “Bwrdd Taliadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” yn adran 1(1) o Fesur 2010 gyda'r “bwrdd i’w alw’n Fwrdd Taliadau Annibynnol y Senedd”. 

en-gb	Paragraph 2(4) of Schedule 1 also replaces the reference to the “National Assembly for Wales Remuneration Board” in section 20(8) of the 2006 Act with “Independent Remuneration Board of the Senedd”.
cy-gb	Mae paragraff 2(4) o Atodlen 1 hefyd yn disodli'r cyfeiriad at “National Assembly for Wales Remuneration Board” yn adran 20(8) o Ddeddf 2006 gydag “Independent Remuneration Board of the Senedd”.

en-gb	Section 9 – Minor and consequential amendments
cy-gb	Adran 9 – Mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol

en-gb	 Section 9 introduces Schedule 1 which makes minor and consequential amendments relating to Part 2 of the Act to other legislation.
cy-gb	 Mae adran 9 yn cyflwyno Atodlen 1 sy'n gwneud mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol sy'n ymwneud â Rhan 2 o'r Ddeddf i ddeddfwriaeth arall.

en-gb	2
cy-gb	2

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	PART 3
cy-gb	RHAN 3

en-gb	ELECTIONS
cy-gb	ETHOLIADAU

en-gb	Extension of right to vote
cy-gb	Estyn yr hawl i bleidleisio

en-gb	 This Part makes provision for lowering the voting age and extending the franchise to qualifying foreign citizens at Senedd elections. 
cy-gb	 Mae'r Rhan hon yn gwneud darpariaeth ar gyfer gostwng yr oedran pleidleisio ac  estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd i ddinasyddion tramor  cymhwysol . 

en-gb	The Part mostly contains amendments to existing electoral law, in particular the Representation of the People Act 1983 (“the 1983 Act”) and the Representation of the People (England and Wales) Regulations 2001(SI 2001/341) (“the 2001 Regulations”) which provide much of the operational detail on the registration system (amongst other things). 
cy-gb	Yn bennaf, mae’r Rhan yn cynnwys diwygiadau i’r gyfraith etholiadol  bresennol, yn enwedig Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 (“Deddf 1983”) a  Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Cymru a Lloegr) 2001 (OS 2001/341)  (“Rheoliadau 2001”) sy’n darparu llawer o’r manylion gweithredol ar y system gofrestru (ymysg pethau eraill). 

en-gb	The amendments made to Acts and regulations in this Part have effect only for the purposes of an election for membership of the Senedd.
cy-gb	Mae’r diwygiadau a wneir i Ddeddfau a rheoliadau  yn y Rhan hon yn cael effaith at ddibenion etholiad i fod yn Aelod o’r Senedd yn  unig.

en-gb	 This Part also amends the Political Parties Elections and Referendums Act 2000 to provide for oversight of the Electoral Commission (in respect of Senedd elections and local elections in Wales) to, in the future, fall to the Senedd. 
cy-gb	 Mae'r Rhan hon hefyd yn diwygio Deddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 i'r Senedd, yn y dyfodol, fod yn gyfrifol am oruchwylio'r Comisiwn  Etholiadol (mewn perthynas ag etholiadau’r Senedd ac etholiadau lleol yng Nghymru). 

en-gb	It also makes provision as regards funding for those elections to be payable out of the Welsh Consolidated Fund and for connected auditing arrangements.
cy-gb	Mae hefyd yn gwneud darpariaeth o ran ariannu’r etholiadau hynny i  fod yn daladwy o Gronfa Gyfunol Cymru ac ar gyfer trefniadau archwilio cysylltiedig.

en-gb	Sections 10 and 11 - Extension of right to vote in Senedd elections
cy-gb	Adrannau 10 ac 11 – Estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd

en-gb	 Sections 10 and 11 of the Act enable persons aged 16 and 17 years and qualifying foreign citizens to vote at Senedd elections held on or after 5 April 2021.
cy-gb	 Mae adrannau 10 ac 11 o'r Ddeddf yn galluogi personau 16 a 17 oed a dinasyddion tramor cymhwysol i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny.

en-gb	 Section 10 amends section 12 of the Government of Wales Act 2006 (“the 2006 Act”),which sets out who may vote at Senedd elections.
cy-gb	 Mae adr an 10 yn diwygio adran 12 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (“Deddf 2006”), sy'n nodi pwy gaiff bleidleisio yn etholiadau'r Senedd.

en-gb	 Section 12(1)(a) of the 2006 Act provides that the persons entitled to vote at Senedd elections are those who would be entitled to vote as electors at a local government election in Wales. 
cy-gb	 Mae adran 12(1)(a) o Ddeddf 2006 yn darparu mai’r personau sydd â hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd fydd y rhai a fyddai â hawl i bleidleisio fel  etholwyr mewn etholiad llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	Section 10 of this Act maintains that position but lowers the age at which a person may vote in Senedd elections to age 16 and above. 
cy-gb	Mae adran 10 o’r Ddeddf  hon yn cynnal y sefyllfa honno, ond yn gostwng yr oedran y caiff person bleidleisio  yn etholiadau’r Senedd i 16 oed a hŷn. 

en-gb	Section 11 of this Act similarly extends the right to vote to qualifying foreign citizens.
cy-gb	Yn yr un modd, mae adran 11 o'r Ddeddf hon yn estyn yr hawl i bleidleisio i ddinasyddion tramor cymhwysol.

en-gb	 The amendments to section 12 of the 2006 Act provide that a person is entitled to vote at Senedd elections if they would, but for the legal disabilities removed by the section, be entitled to register on the local government electoral register (see section 4 of the Representation of the People Act 1983). 
cy-gb	 Mae'r diwygiadau i adran 12 o Ddeddf 2006 yn darparu bod gan berson hawl i  bleidleisio yn etholiadau’r Senedd os bydd ganddo hawl, oni bai am yr anableddau  cyfreithiol a ddilëwyd gan yr adran, i gofrestru ar y gofrestr etholiadol llywodraeth leol (gweler adran 4 o Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983). 

en-gb	The disability removed by section 12 is the lack of legal capacity of a 16 and 17 year old person and a qualifying foreign citizen to vote in a local government election.
cy-gb	Yr anallu a ddilëir gan adran 12 yw diffyg gallu person 16 neu 17 oed a dinesydd tramor cymhwysol i bleidleisio mewn etholiad llywodraeth leol.

en-gb	Electoral Registration
cy-gb	Cofrestru Etholiadol

en-gb	Section 12 – Entitlement to be registered as a local government elector
cy-gb	Adran 12 – Yr hawl i gofrestru yn etholwr llywodraeth leol

en-gb	 Section 12 amends section 4 of the 1983 Act to specify who can be registered on the local government electoral register for the purposes of Senedd elections and so that the age at which a person is entitled to be registered as a local government elector is changed from age 18 or over to age 16 or over.
cy-gb	 Mae adran 12 yn diwygio adran 4 o Ddeddf 1983 i bennu pwy gaiff gofrestru ar y  gofrestr etholiadol llywodraeth leol at ddibenion etholiadau’r Senedd fel bod y r oedran pan gaiff person hawl i gael ei gofrestru yn etholwr llywodraeth leol yn  newid o 18 oed neu'n hŷn i 16 oed neu'n hŷn.

en-gb	3
cy-gb	3

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 Section 12 also amends section 203(1) of the 1983 Act to include a definition of “qualifying foreign citizen”.
cy-gb	 Mae adran 12 hefyd yn diwygio adran 203(1) o Ddeddf 1983 i gynnwys diffiniad o ddinesydd tramor cymhwysol.

en-gb	Section 13 - Annual canvass
cy-gb	Adran 13 – Canfasio blynyddol

en-gb	 Section 13 makes amendments to the annual household canvass process in relation to local government electors in Wales as set out in the 1983 Act and 2001 Regulations.
cy-gb	 Mae adran 13 yn gwneud diwygiadau i’r broses ganfasio aelwydydd flynyddol mewn perthynas ag etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru fel y’i nodir yn Neddf  1983 a Rheoliadau 2001. 

en-gb	 Section 13(1) modifies the requirement for registration officers to make house to house inquiries for the purposes of maintaining the register of local government electors so that it does not apply to any person under the age of 16. 
cy-gb	Mae adran 13(1) yn addasu’r gofyniad i swyddogion cofrestru wneud ym holiadau o  dŷ i dŷ at ddibenion cynnal cofrestr etholwyr llywodraeth leol fel nad yw’n gymwys  i unrhyw berson o dan 16 oed. 

en-gb	Section 13(2)(a) amends the 2001 Regulations so that the annual canvass form for local government electors requires the full name, date of birth and nationality of each person aged 14 and 15 who is eligible to register at the address. 
cy-gb	Mae adran 13(2)(a) yn diwygio Rheoliadau 2001 fel bod y ffurflen ganfasio flynyddol ar gyfer etholwyr llywodraeth leol yn gofyn am enw llawn, dyddiad geni a  chenedligrwydd pob person 14 a 15 oed sy’n gymwys i gofrestru yn y cyfeiriad. 

en-gb	The provision allows the registration officer, for the purposes of an election for membership of the Senedd, to include on the register of local government electors those people who will be aged 16 by the time of the next Senedd election.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth yn caniatáu i’r swyddog cofrestru, at ddibenion etholiad i fod yn Aelod o’r Senedd, gynnwys y bobl a fydd yn 16 oed erbyn etholiad ne saf y Senedd ar y gofrestr etholwyr llywodraeth leol.

en-gb	 Section 13(2)(b) prevents registration officers from providing the date of birth of any person aged under 16 on pre-printed canvass forms.
cy-gb	 Mae adran 13(2)(b) yn atal swyddogion cofrestru rhag darparu dyddiad geni unrhyw berson o dan 16 oed ar ffurflenni canfasio wedi’u hargraffu ymlaen llaw.

en-gb	Section 14 - Invitations to register
cy-gb	Adran 14 – Gwahoddiadau i gofrestru

en-gb	 Section 14 amends provisions dealing with invitations to register in the 1983 Act and the 2001 regulations to include provision about persons under the age of 16. 
cy-gb	 Mae adran 14 yn diwygio darpariaethau sy’n ymdrin â gwahoddiadau i gofrestru yn Neddf 1983 a rheoliadau 2001 i gynnwys darpariaeth am bersonau o dan 16 oed.

en-gb	Section 14(1) amends section 9E of the 1983 Act so that a registration officer may not impose a civil penalty on a person who fails to comply with a requirement to make an application to register where that person is under the age of 16. 
cy-gb	 Mae adran 14(1) yn diwygio adran 9E o Ddeddf 1983 fel na chaiff swyddog cofrestru osod cosb sifil ar berson nad yw’n cydymffurfio â gofyniad i wneud cais i gofrestru pan fo’r person hwnnw o dan 16 oed. 

en-gb	Section 14(2) makes amendments to regulation 32ZC of the 2001 Regulations requiring that the invitation to apply for registration as a local government elector should, where the person invited is under the age of 16, include an explanation of how the person‟s information will be held and used.
cy-gb	Mae adran 14(2) yn gwneud diwygiadau i reoliad 32ZC o Reoliadau 2001 sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r gwahoddiad i wneud cais i gofrestru fel etholwr llywodraeth  le ol, pan fo’r person a wahoddir o dan 16 oed, gynnwys esboniad o sut y caiff gwybodaeth y person ei chadw a’i defnyddio.

en-gb	 Section 14(3) amends regulation 32ZD of the 2001 Regulations so that a registration officer is not required to visit the address of a person invited to register where the invitation is given to a person under the age of 16. 
cy-gb	 Mae adran 14(3) yn diwygio rheoliad 32ZD o Reoliadau 2001 fel na fydd yn ofynnol i swyddog cofrestru ymweld â chyfeiriad person a wahoddir i gofrestru pan roddir y gwahoddiad i berson o dan 16 oed. 

en-gb	Section 14(4) amends regulation 32ZE by modifying the conditions that apply before a registration officer can require a person under the age of 16 to register. 
cy-gb	Mae adran 14(4) yn diwygio rheoliad 32ZE drwy addasu’r amodau sy’n gymwys cyn y caiff swyddog cofrestru ofyn i berson o dan 16 oed gofrestru. 

en-gb	In such cases, there is no requirement on the officer to have informed the person that a civil penalty may be imposed if the person fails to apply for registration. 
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, nid oes gofyniad i’r swyddog fod wedi rhoi gwybod i’r person y gellid gosod cosb sifil os na fydd y person yn gwneud cais i gofrestru. 

en-gb	It also removes the requirement to include information about the civil penalty where a notice requiring a person to register is sent to a person under the age of 16.
cy-gb	Mae hefyd yn dileu’r gofyniad i gynnwys gwybodaeth am y gosb sifil pan anfonir hysbysiad sy’n ei  gwneud yn ofynnol i berson gofrestru at berson o dan 16 oed.

en-gb	4
cy-gb	4

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 15- Invitation to register: 
cy-gb	Adran 15 – Gwahoddiad i gofrestru: 

en-gb	further provision about persons under the age of 16
cy-gb	darpariaeth bellach am bersonau o dan 16 oed

en-gb	 Section 15 provides the Welsh Ministers with the power to make regulations about invitations to apply to be registered as a local government elector in Wales. 
cy-gb	 Mae adran 15 yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynghylch  gwahoddiadau i wneud cais i gofrestru yn etholwr llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	These regulations may need to be made as a consequence of lowering the voting age at Senedd elections, the franchise for which is tied to the local government register (see section 12 2006 Act).
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen gwneud y rheoliadau hyn o ganlyniad i ostwng yr  oedran pleidleisio yn etholiadau’r Senedd, y mae'r etholfraint yn gysylltiedig â’r  gofrestr llywodraeth leol (gweler adran 12 o Ddeddf 2006).

en-gb	Section 16 - Application for registration
cy-gb	Adran 16 – Ceisiadau i gofrestru

en-gb	 Section 16 makes a number of amendments to the 2001 Regulations in relation to applications for registration of local government electors in Wales. 
cy-gb	 Mae adran 16 yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Reoliadau 2001 mewn perthynas â cheisiadau i gofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	Section 16(3)(a) amends regulation 26 so that it requires applicants who are not able to provide a date of birth to indicate whether they are under the age of 16, aged 16 or 17, or aged 18 or over.
cy-gb	Mae adran 16(3)(a) yn diwygio rheoliad 26 fel ei fod yn ei gwneud yn ofynnol i’r  ymgeiswyr na allant ddarparu dyddiad geni ddatgan a ydynt o dan 16 oed, yn 16  neu’n 17 oed, neu’n 18 oed neu’n hŷn.

en-gb	 The effect of the amendment in section 16(3)(b) is to require the Electoral Commission to include the additional information required in paragraph (1A) in its design of relevant application forms.
cy-gb	 Effaith y diwygiad yn adran 16(3)(b) yw ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiwn  Etholiadol gynnwys y wybodaeth ychwanegol sydd ei hangen ym mharagraff (1A) wrth ddylunio ffurflenni cais perthnasol.

en-gb	 Section 16(3)(c) requires the Electoral Commission to include information on the Invitation to Register form specifying that, in the case of the registration of local government electors, persons who are not qualifying foreign citizens, Commonwealth citizens, citizens of the Republic of Ireland and relevant citizens of the Union are not eligible to be registered to vote.
cy-gb	 Mae adran 16(3)(c) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol gynnwys gwybodaeth ar y ffurflen Gwahoddiad i Gofrestru sy'n nodi, yn achos cofrestru etholwyr llywodraeth leol, nad yw personau nad ydynt yn ddinasyddion tramor cymhwysol, dinasyddion y Gymanwlad, dinasyddion Gweriniaeth Iwerddon a dinasyddion perthnasol yr Undeb yn gymwys i gofrestru i bleidleisio.

en-gb	 Section 16(3)(d) requires the Electoral Commission to set out in relevant application forms how information about applicants for registration who are under the age of 16 will be held and used.
cy-gb	 Mae adran 16(3)(d) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol nodi yn y ffurflenni cais perthnasol sut y caiff gwybodaeth am ymgeiswyr i gofrestru sydd o dan 16 oed ei chadw a'i defnyddio.

en-gb	 Section 16(3)(e) amends regulation 26 by removing the requirement for a National Insurance number to be provided when making an application for registration where the applicant is under the age of 16.
cy-gb	 Mae adran 16(3)(e) yn diwygio rheoliad 26 drwy ddileu'r gofyniad i ddarparu rhif Yswiriant Gwladol wrth wneud cais i gofrestru pan fo'r ymgeisydd o dan 16 oed. 

en-gb	 It also removes the requirement on registration officers to provide applicants with an explanation of the edited register where the applicant is under the age of 16 and the registration officer has authorised the applicant to provide the information required by telephone or in person. 
cy-gb	Mae hefyd yn dileu’r gofyniad ar swyddogion cofrestru i roi esboniad i’r ymgeiswyr o’r gofrestr olygedig pan fo’r ymgeisydd o dan 16 oed a phan fo’r swyddog cofrestru wedi awdurdodi’r ymgeisydd i ddarparu’r wybodaeth sy’n ofynnol dros y ffôn neu’n bersonol. 

en-gb	This is because no details of 14 or 15 year old persons will be included in the edited register.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw na fydd many lion pobl 14 neu 15 oed yn cael eu cynnwys yn y gofrestr olygedig.

en-gb	 Section 16(4) amends regulation 26B. 
cy-gb	Mae adran 16(4) yn diwygio rheoliad 26B. 

en-gb	Where the applicant is under the age of 16, the registration officer‟s power to require additional information under that regulation does not apply if there is information available to the registration officer from educational records, and that information satisfies the registration officer with regard to the applicant‟s identity and entitlement to be registered.
cy-gb	Pan fo’r ymgeisydd o dan 16 oed, nid yw pŵer y swyddog cofrestru i ofyn am wybodaeth ychwanegol o dan y rheoliad hwnnw’n gymwys os oes gwybodaeth ar gael i’r swyddog cofrestru o gofnodion addysgol, a phan fo’r wybodaeth honno’n bodloni’r swyddog cofrestru o ran hunaniaeth yr ymgeisydd a’i hawl i gael ei gofrestru. 

en-gb	 Section 16(5) removes the requirement in regulation 28 that an application to register, and any objection to such an application, must be made available for inspection, where an application is made by a person under the age of 16. 
cy-gb	Mae adran 16(5) yn dileu’r gofyniad yn rheoliad 28 bod rhaid i gais i gofrestru, ac  un rhyw wrthwynebiad i gais o’r fath, fod ar gael i’w archwilio, pan wneir cais gan  berson o dan 16 oed. 

en-gb	The application details of persons under the age of 16 will not be published.
cy-gb	Ni fydd manylion ceisiadau personau o dan 16 oed yn cael eu cyhoeddi.

en-gb	5
cy-gb	5

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 Section 16(6) provides that regulation 29ZA does not apply in cases where an application for registration is made by a person under the age of 16. 
cy-gb	 Mae adran 16(6) yn darparu nad yw rheoliad 29ZA yn gymwys mewn achosion pan wneir cais i gofrestru gan berson o dan 16 oed. 

en-gb	Regulation 29ZA makes provision about verification of information provided in an application for registration which includes sending the information to be checked against records held by HM Revenue and Customs and the Department for Work and Pensions.
cy-gb	Mae Rheoliad 29ZA yn gwneud  darpariaeth ynghylch dilysu gwybodaeth a ddarperir mewn cais i gofrestru sy’n cynnwys anfon y wybodaeth i’w gwirio ar sail cofnodion a gedwir gan Cyllid a Thollau EM a’r Adran Gwaith a Ph ensiynau.

en-gb	Section 17 - Review of entitlement to registration
cy-gb	Adran 17 – Adolygu’r hawl i gofrestru

en-gb	 Section 17(2) provides that regulation 31D(2)(b) does not apply where the subject of such a review is under the age of 16. 
cy-gb	 Mae adran 17(2) yn darparu nad yw rheoliad 31D(2)(b) yn gymwys pan fo testun adolygiad o’r fath o dan 16 oed.

en-gb	Regulation 31D(2)(b) of the 2001 Regulations requires a registration officer to make an entry in a list (which may be inspected) where the officer is not satisfied that the subject of a review is entitled to be registered.
cy-gb	 Mae rheoliad 31D(2)(b) o Reoliadau 2001 yn ei gwneud yn ofynnol i swyddog cofrestru wneud cofnod mewn rhestr (y gellir ei harchwilio) pan na fydd y swyddog yn fodlon bod gan destun adolygiad hawl i gael ei gofrestru. 

en-gb	 Section 17(3) amends regulation 31E so that the requirement to keep a list of reviews does not apply where the subject of the review is under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 17(3) yn diwygio rheoliad 31E fel nad yw’r gofyniad i gadw rhestr o adolygiadau’n gymwys pan fo testun yr adolygiad o dan 16 oed.

en-gb	Section 18 – Anonymous registration
cy-gb	Adran 18 – Cofrestru'n ddienw

en-gb	 Section 18 adds to the list, in regulation 31J, of persons who may attest an application for anonymous registration made by a person under the age of 16 in relation to the registration of local government electors in Wales. 
cy-gb	 Mae adran 18 yn ychwanegu at restr, yn rheoliad 31J, y personau a gaiff ardystio cais  i gofrestru’n ddienw a wneir gan berson o dan 16 oed mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	It allows a person authorised by a director of social services in Wales to sign an attestation certifying that the safety of the applicant or other named person in the applicant‟s household would be at risk if the register contained the name or qualifying address of the applicant.
cy-gb	Mae’n caniatá u i berson a awdurdodir gan gyfarwyddwr gwasanaethau cymdeithasol yng Nghymru lofnodi i ardystio y byddai diogelwch yr ymgeisydd (neu berson arall a enwir yn aelwyd yr ymgeisydd) mewn  perygl pe byddai’r gofrestr yn cynnwys enw neu gyfeiriad cym hwysol yr ymgeisydd.

en-gb	Section 19 - Declaration of local connection
cy-gb	Adran 19 – Datganiad o gysylltiad lleol

en-gb	 Section 19 amends section 7B of the 1983 Act in relation to the registration of local government electors in Wales. 
cy-gb	 Mae adran 19 yn diwygio adran 7B o Ddeddf 1983 mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	Section 7B sets out the circumstances under which a person is permitted to make a declaration of local connection. 
cy-gb	Mae adran 7B yn nodi o dan ba amgylchiadau y caniateir i berson wneud datganiad o gysylltiad lleol. 

en-gb	The effect of a declaration of a local connection is that declarants can be registered by reference to an address which may not be the one at which they normally reside.
cy-gb	Effaith datganiad o gysylltiad lleol yw y gellir cofrestru datganwyr  drwy nodi cyfeiriad heblaw’r un nad ydynt yn byw ynddo fel rheol. 

en-gb	 The amendments made by section 19(2) allow persons under the age of 18 to make a declaration of local connection where they are being looked after by a local authority or are being kept in any secure accommodation specified in regulations made by the Welsh Ministers in circumstances also specified in the regulations.
cy-gb	Mae’r diwygiadau a wneir gan adran 19(2) yn caniatáu i bersonau o dan 18 oed  wneud datganiad o gysylltiad lleol os ydynt yn derbyn gofal gan awdurdod lleol  neu’n cael eu cadw mewn llety diogel a bennir mewn rheoliadau a wneir gan  Weinidogion Cymru mewn amgylchiadau a bennir hefyd yn y rheoliadau. 

en-gb	 Section 19(3) amends sub section (3)(e) of the 1983 Act to require any declarations of local connection to state whether a person is a qualifying foreign citizen.
cy-gb	Mae adran 19(3) yn diwygio is-adran (3)(e) o Ddeddf 1983 i'w gwneud yn ofynnol i ddatganiadau o gysylltiad lleol nodi a yw person yn ddinesydd tramor cymhwysol. 

en-gb	 Section 19(4) amends section 7B(4) of the 1983 Act and sets out the address requirements for a person making a declaration of local connection under section 7B(2A). 
cy-gb	Mae adran 19(4) yn diwygio adran 7B(4) o Ddeddf 1983 ac yn nodi’r gofynion o ran cyfeiriad person sy’n gwneud datganiad o gysylltiad lleol o dan a dran 7B(2A). 

en-gb	The address must be an address in Wales at which the person has previously been resident or be an address of a county or county borough council in Wales in which the person has previously been resident.
cy-gb	Rhaid  i’r cyfeiriad fod yn gyfeiriad yng Nghymru y mae’r person wedi byw ynddo o’r  blaen neu fod yn gyfeiriad mewn cyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng  Nghymru y mae’r person wedi byw ynddo o’r blaen.

en-gb	6
cy-gb	6

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 Section 19(5) clarifies that declarations made by virtue of section 7B(2A) of the 1983 Act will not have effect at UK parliamentary elections. 
cy-gb	 Mae adran 19(5) yn egluro na fydd y datganiadau a wneir yn rhinwedd adran 7B(2A) o Ddeddf 1983 yn cael effaith yn etholiadau seneddol y DU. 

en-gb	It also clarifies that any other declarations of local connection made by a qualifying foreign citizen or persons under the age of 17 who are not entitled to be registered in the register of parliamentary elections will not have effect at UK parliamentary elections. 
cy-gb	Mae hefyd yn egluro na fydd datganiadau o gysylltiad lleol eraill a wneir gan ddinesydd tramor cymhwysol neu bersonau o dan 17 oed nad oes ganddynt hawl i gael eu cofrestru yn y gofrestr etholiadau seneddol yn cael effaith yn etholiadau seneddol y DU. 

en-gb	It provides that the electoral registers should be marked to show the declarations of local connection that only apply to registration as a local government elector in Wales.
cy-gb	Mae'n darparu y dylid marcio'r cofrestrau etholiadol i ddangos y datganiadau o gysylltiad lleol sy'n gymwys i gofrestru fel etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru yn unig. 

en-gb	 Section 19(5) also makes provision about how declarations of local connection should be marked on the register.
cy-gb	Mae adran 19(5) hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch sut y dylid nodi datganiadau o gysylltiad lleol ar y gofrestr.

en-gb	Section 20 – Service declarations
cy-gb	Adran 20 – Datganiadau o wasanaeth

en-gb	 Section 20(2) amends section 14 of the 1983 Act to allow certain individuals under the age of 18 to hold a service qualification for the purposes of the 1983 Act. 
cy-gb	 Mae adran 20(2) yn diwygio adran 14 o Ddeddf 1983 i ganiatáu i unigolion penodol o  dan 18 oed feddu ar gymhwyster gwasanaeth at ddibenion Deddf 1983. 

en-gb	The individual under 18 must have a parent or guardian who has a service qualification and must be residing in a particular place in order to be with that parent or guardian. 
cy-gb	Mae’n rhaid  bod gan yr unigolyn o dan 18 oed riant neu warcheidwad sydd â chymhwyster  gwasanaeth ac mae’n rhaid ei fod yn byw mewn man penodol er mwyn bod gyda’r rhiant hwnnw neu’r gwarchei dwad hwnnw. 

en-gb	The effect of the amendment is that it extends for the purposes of Senedd elections the categories of persons who can make a service declaration. 
cy-gb	Effaith y diwygiad yw ei fod yn  ymestyn, at ddibenion etholiadau’r Senedd, y categorïau o bersonau a gaiff wneud  datganiad o wasanaeth. 

en-gb	By being permitted to make a service declaration, eligible persons under the age of 18 may register to vote by reference to their home address (or previous address) in Wales, rather than the address to which their parent or guardian is posted on service (generally military service).
cy-gb	Drwy gael caniatâd i wneud datganiad o wasanaeth, caiff personau cymwys o dan 18 oed gofrestru i bleidleisio drwy nodi eu cyfeiriad cartref  (neu eu cyfeiriad blaenorol) yng Nghymru, yn hytrach na’r cyfeiriad lle y mae eu  rhiant neu eu gwarcheidwad yn gwasanaethu (gwasanaeth milwrol fel rheol).

en-gb	 Section 20(3) amends section 15 of the 1983 Act by making provision for the cessation of the service qualification under section 14(1A) when the person who has made the service declaration reaches the age of 18. 
cy-gb	 Mae adran 20(3) yn diwygio adran 15 o Ddeddf 1983 drwy wneud darpariaeth ar  gyfer dirymu’r cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) pan fo’r person sydd  wedi gwneud y datganiad o wasanaeth yn cyrraedd 18 oed. 

en-gb	A service declaration made under section 14(1A) ceases to have effect when the person who made the declaration reaches the age of 18 and the person‟s entitlement to remain registered in the register of local government electors also ceases. 
cy-gb	Mae datganiad o wasanaeth a wneir o dan adran 14(1A) yn peidio â bod yn weithredol pan fydd y person a wnaeth y datganiad yn cyrraedd 18 oed ac mae hawl y person i barhau i fod ar y gofrestr etholwyr llywodraeth leol hefyd yn dod i ben. 

en-gb	When the entitlement to be registered ceases, the person‟s details must be removed from the register.
cy-gb	Pan fydd yr hawl i fod ar  y gofrestr yn dod i ben, rhaid dileu manylion y person o’r gofrestr.

en-gb	 As with declarations of local connection, section 20(3)(b) clarifies that the provisions on service declarations inserted by this Act are only relevant for the purposes of a person‟s registration as a local government elector in Wales and do not have effect for the purposes of UK parliamentary elections.
cy-gb	 Fel gyda datganiadau o gysylltiad lleol, mae adran 20(3)(b) yn egluro mai dim ond at  ddibenion cofrestru person fel etholwr llywodraeth leol yng Nghymru y mae’r  darpariaethau ar ddatganiadau o wasanaeth a fewnosodir gan y Ddeddf hon yn berthnasol ac nad ydynt yn cael effaith at ddibenion etholiadau seneddol y DU. 

en-gb	 Section 20(4) amends section 16 of the 1983 Act which makes provision about the contents of a service declaration.
cy-gb	Mae adran 20(4) yn diwygio adran 16 o Ddeddf 1983 sy’n gwneud darpariaeth ynghylch cynnwys datganiad o wasanaeth.

en-gb	 The amendment provides that in relation to the registration of local government electors in Wales, a service declaration made by a person under the age of 18 as set out in section 14(1A) does not need to be attested.
cy-gb	 Mae’r diwygiad yn darparu, o ran cofrestru etholwyr llywodraeth leol yng  Nghymru, nad oes angen ardystio datganiad o wasanaeth a wneir gan berson o dan 18 oed fel y nodir yn adran 14(1A). 

en-gb	 Section 20(5)(a) amends section 17 of the 1983 Act to add reference to qualifying foreign citizens.
cy-gb	Mae adran 20(5)(a) yn diwygio adran 17 o Ddeddf 1983 i ychwanegu cyfeiriad at ddinasyddion tramor cymhwysol. 

en-gb	 Section 20(5 (b)) makes a consequential change to section 17 of the 1983 Act so that the general provision about the continuing effect of a service declaration is made subject to section 15(3A) of the 1983 Act.
cy-gb	Mae adran 20(5)(b) yn gwneud newid canlyniadol i adran 17 o Ddeddf 1983 fel bod y ddarpariaeth gyffredinol ynghylch effaith barhaus datganiad o wasanaeth yn cael ei gwneud yn ddarostyngedig i adran 15(3A) o Ddeddf 1983

en-gb	7
cy-gb	7

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 21 - Contents of service declarations
cy-gb	Adran 21 – Cynnwys datganiadau o wasanaeth

en-gb	 Section 21 amends the 2001 Regulations by modifying existing provision and making additional provision about the contents of a service declaration in cases where a declarant claims a service qualification under section 14(1A). 
cy-gb	 Mae adran 21 yn diwygio Rheoliadau 2001 drwy addasu’r ddarpa riaeth bresennol a  gwneud darpariaeth ychwanegol ynglŷn â chynnwys datganiad o wasanaeth mewn  achosion lle y mae datganydd yn hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran  14(1A). 

en-gb	Section 21(2)(a) amends regulation 15 so that a person claiming a service qualification under section 14(1A) is not subject to the requirement to provide information under regulation 15(1)(c) but is required to provide the information specified in regulation 15A.
cy-gb	Mae adran 21(2)(a) yn diwygio rheoliad 15 fel nad yw person sy’n hawlio  cymhwyste r gwasanaeth o dan adran 14(1A) yn ddarostyngedig i’r gofyniad i ddarparu gwybodaeth o dan reoliad 15(1)(c) ond mae’n ofynnol iddo ddarparu’r  wybodaeth a bennir yn rheoliad 15A.

en-gb	 Section 21 (2)(b) amends the meaning of “Government Department” in regulation 15(3) in relation to the registration of local government electors in Wales so that it includes any organisation in which a Crown servant works.
cy-gb	 Mae adran 21(2)(b) yn diwygio ystyr adran Llywodraeth yn rheoliad 15(3) mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru fel ei fod yn cynnwys unrhyw sefydliad lle y mae gweision y Goron yn gweithio.

en-gb	 Section 21(3) inserts regulation 15A into the 2001 regulations. 
cy-gb	Mae adran 21(3) yn mewnosod rheoliad 15A yn rheoliadau 2001. 

en-gb	The regulation makes provision about the information required in a service declaration where a person is claiming a service qualification under section 14(1A). 
cy-gb	Mae’r rheoliad yn  gwneud darpariaeth ynghylch y wybodaeth sydd ei hangen mewn datganiad o wasanaeth lle y mae person yn hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A).  

en-gb	These include details of the applicant‟s parent or guardian who has a service qualification. 
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys manylion rhiant neu warcheidwad yr ymgeisydd sydd â  chymhwyster gwasanaeth. 

en-gb	For example, a declaration made on the basis of a parent or guardian who is a member of the armed forces must include the service, rank or rating, and service number, and regiment or corps (where appropriate) of that parent or guardian.
cy-gb	Er enghraifft, rhaid i ddatganiad a wneir ar sail rhiant  neu warcheidwad sy’n aelod o’r lluoedd arfog gynnwys y gwasanaeth, y rheng neu’r dosbarth, a rhif gwasanaeth, a chatrawd neu gorfflu (lle y bo’n briodol) y rhiant hwnnw neu’r gwarcheidwad hwnnw.

en-gb	Section 22 – Service declarations: 
cy-gb	Adran 22 – Datganiadau o wasanaeth: 

en-gb	further provision
cy-gb	darpariaeth bellach

en-gb	 Section 22 makes further provision about service declarations in amendments to the 2001 regulations.
cy-gb	 Mae adran 22 yn gwneud darpariaeth bellach ynghylch datganiadau o wasanaeth mewn diwygiadau i Reoliadau 2001. 

en-gb	 Section 22 (2) amends regulation 25 and requires a registration officer to send a reminder to a person who has a service qualification under section 14(1A) of the 1983 Act that the service declaration will cease to have effect and that the entitlement to remain registered will cease when the person attains the age of 18.
cy-gb	Mae adran 22(2) yn diwygio rheoliad 25 ac yn ei gwneud yn ofynnol i swyddog cofrestru anfon neges atgoffa at berson sydd â chymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) o Ddeddf 1983 y bydd y datganiad o wasanaeth yn peidio â bod yn weithredol ac y bydd yr hawl i barhau i fod ar y gofrestr yn dod i ben pan fydd y person yn cyrraedd 18 oed. 

en-gb	 Section 22(3)(a) amends regulation 26B so that a person claiming a service qualification under section 14(1A) is not subject to the requirement to provide the documents set out in paragraphs (2) to (6) of the regulation.
cy-gb	Mae adran 22(3)(a) yn diwygio rheoliad 26B fel nad yw person sy’n hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) yn ddarostyngedig i’r gofyniad i ddarparu’r dogfennau a nodir ym mharagraffau (2) i (6) o’r rheoliad. 

en-gb	 Section 22(3)(b) also amends regulation 26B by setting out the documents which a registration officer may require in the case of a person claiming a service qualification under section 14(1A). 
cy-gb	Mae adran 22(3)(b) hefyd yn diwygio rheoliad 26B drwy bennu’r dogfennau y gall  fod eu hang en ar swyddog cofrestru yn achos person sy’n hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A). 

en-gb	A registration officer may require the applicant to provide an original or a copy of the applicant‟s passport or identity card. 
cy-gb	Caiff swyddog cofrestru ofyn i’r ymgeisydd  ddarparu pasbort neu gerdyn adnabod yr ymgeisydd, neu gopi o un. 

en-gb	If a copy is provided it must be certified by a “relevant official”. 
cy-gb	Os darperir copi, rhaid iddo gael ei ardystio gan swyddog perthnasol. 

en-gb	Section 22(3)(b) inserts a definition of “relevant official” into regulation 26B and excludes from that definition the applicant‟s parent, guardian, spouse or civil partner.
cy-gb	Mae adran 22(3)(b) yn mewnosod diffiniad o swyddog perthnasol yn rheoliad 26B ac yn eithrio rhiant,  gwarcheidwad, priod neu bartner sifil yr ymgeisydd o’r diffiniad hwnnw.

en-gb	Section 23 - Register of electors
cy-gb	Adran 23 – Cofrestr etholwyr

en-gb	 Section 23 amends section 9 of the 1983 Act. 
cy-gb	 Mae adran 23 yn diwygio adran 9 o Ddeddf 1983. 

en-gb	The amendment provides that, where the register of parliamentary electors and the register of local government electors are combined and includes an entry for a person aged 16 or 17 who is registered only as a local government elector, the entry must give the date on which the person will attain the age of 18.
cy-gb	Mae’r diwygiad yn darparu, lle y caiff y gofrestr etholwyr seneddol a’r gofrestr etholwyr llywodraeth leol eu cyfuno a lle y mae’n cynnwys cofnod ar gyfer person 16 neu 17 oed sydd wedi’i gofrestru fel  etholwr llywodraeth leol yn unig, rhaid i ’r cofnod nodi’r dyddiad pan fydd y person  yn cyrraedd 18 oed.

en-gb	8
cy-gb	8

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 This will have the effect of ensuring that registration officers are alerted to when the elector reaches age 18, and actions may then be taken to ensure the accuracy of the combined register.
cy-gb	 Effaith hyn fydd sicrhau y bydd swyddogion cofrestru yn cael eu hysbysu pan fydd yr etholwr yn cyrraedd 18 oed, a gellir cymryd camau wedi hynny i sicrhau cywirdeb y gofrestr gyfunol.

en-gb	Section 24 - Protection of information about persons aged under 16
cy-gb	Adran 24 – Diogelu gwybodaeth am bersonau o dan 16 oed

en-gb	 Section 24 prohibits registration officers (and persons assisting them) from publishing, supplying or disclosing a young person‟s information except where they are permitted to do so under this Act. 
cy-gb	 Mae adran 24 yn gwahardd swyddogion cofrestru (a phersonau sy’n eu cynorthwyo)  rhag cyhoeddi, cyflenwi neu ddatgelu gwybodaeth person ifanc ac eithrio lle y caniateir iddynt wneud hynny o dan y Ddeddf hon. 

en-gb	“Young person‟s information” is defined for the purposes of sections 24,25 and 26 as any entry in the register of local government electors, or an absent voters record or list relating to persons under the age of 16.
cy-gb	Diffiniad gwybodaeth person ifanc, at ddibenion adrannau 24, 25 a 26, yw unrhyw gofnod yn y gofrestr etholwyr llywodraeth leol, neu gofnod neu restr pleidleiswyr absennol sy'n ymwneud â phersonau o dan 16 oed.

en-gb	Section 25 - Exceptions from prohibitions on disclosure
cy-gb	Adran 25 – Eithriadau i’r gwaharddiad ar ddatgel u

en-gb	 Section 25 sets out the circumstances under which a young person‟s information may be disclosed.
cy-gb	 Mae adran 25 yn pennu o dan ba amgylchiadau y caniateir datgelu gwybodaeth person ifanc.

en-gb	 Section 25(10) also provides that a person to whom a young person‟s information is disclosed under subsection (2) or (6) must not pass on that information to another person, unless the disclosure is for the purposes of those subsections.
cy-gb	 Mae adran 25(10) hefyd yn darparu na chaiff person y datgelir gwybodaeth person ifanc iddo o dan is- adran (2) neu (6) drosglwyddo’r wybodaeth honno i berson arall,  oni bai bod y datganiad at ddibenion yr is-adrannau hynny.

en-gb	 Section 25(11) provides that a person to whom a young person‟s information is disclosed under subsection (2) or (6) commits a summary offence if the person passes on that information in breach of subsection (10).
cy-gb	 Mae adran 25(11) yn darparu bod person y datgelir gwybodaeth person ifanc iddo o dan is- adran (2) neu (6) yn cyflawni trosedd ddiannod os yw’r person yn trosglwyddo’r wybodaeth honno’n groes i is -adran (10).

en-gb	Section 26- Further provision for exceptions
cy-gb	Adran 26 – Darpariaeth bellach ar gyfer eithriadau

en-gb	 Section 26 sets out the power of the Welsh Ministers to make regulations about the disclosure of a young person‟s information in connection with elections to the Senedd.
cy-gb	Mae adran 26 yn nodi pŵer Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau ynghylch datgelu gwybodaeth person ifanc mewn cysylltiad ag etholiadau i'r Senedd.

en-gb	 Section 26(2) sets out a non- exhaustive list of the kind of provision that may be made in the regulations. 
cy-gb	 Mae adran 26(2) yn nodi rhestr anghynhwysfaw r o’r math o ddarpariaeth y gellir ei  gwneud yn y rheoliadau. 

en-gb	This includes provision about:
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys darpariaeth ynghylch: 

en-gb	- the persons to whom the information may be supplied;
cy-gb	- y personau y caniateir cyflenwi’r wybodaeth iddynt;

en-gb	- the purposes for which the supply of the information may be made; 
cy-gb	- at ba ddibenion y caniateir cyflenwi’r wybodaeth;

en-gb	- the restrictions that apply to the recipients of the information, and - the restrictions that apply to the persons who prepare the full register.
cy-gb	- y cyfyngiadau sy’n gymwys i’r rhai sy’n cael y wybo daeth, - y cyfyngiadau sy’n gymwys i’r personau sy’n paratoi’r gofrestr lawn.

en-gb	 Section 26(3) allows for regulations to amend or repeal any of the exceptions from prohibition on disclosing young people‟s information set out in Section 24. 
cy-gb	 Mae adran 26(3) yn caniatáu i reoliadau i ddiwygio neu ddiddymu unrhyw un o'r eithriadau rhag gwaharddiad ar ddatgelu gwybodaeth pobl ifanc a nodir yn adran 24. 

en-gb	Subsection (3) also allows regulations to create summary criminal offences about the disclosure of a young person‟s information in connection with elections to the Senedd.
cy-gb	Mae is-adran (3) hefyd yn caniatáu rheoliadau i greu troseddau diannod  ynghylch datgelu gwybodaeth person ifanc mewn cysylltiad ag etholiadau i’r  Senedd. 

en-gb	 Section 26(4) requires the Welsh Ministers to consult such persons they consider appropriate before making regulations under this section.
cy-gb	Mae adran 26(4) yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â phersonau sy’n briodol, yn eu barn hwy, cyn g wneud rheoliadau o dan yr adran hon.

en-gb	9
cy-gb	9

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 27 – Amendments to the National Assembly for Wales (Representation of the People) Order 2007
cy-gb	Adran 27 – Diwygiadau i Orchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cynrychiolaeth y Bobl) 2007

en-gb	 Section 27 inserts a definition of “voting age” into the National Assembly for Wales (Representation of the People) Order 2007, meaning persons aged 16 or over. 
cy-gb	 Mae adran 27 yn mewnosod diffiniad o oedran pleidleisio yng Ngorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cynrychiolaeth y Bobl) 2007 sy’n golygu personau 16 oed neu drosodd. 

en-gb	It amends the definition of “qualifying Commonwealth citizen” and inserts a new definition of “qualifying foreign citizen”. 
cy-gb	Mae'n diwygio’r diffiniad o ddinesydd cymhwysol y  Gymanwlad ac yn mewnosod diffiniad newydd o ran dinesydd tramor cymhwysol.

en-gb	The Order makes detailed provision about the conduct of Senedd elections, including provision about voting and voters.
cy-gb	Mae’r Gorchymyn yn gwneud darpariaeth fanwl ynghylch cynnal etholiadau’r  Senedd, gan gynnwys darpariaeth ynghylch pleidleisio a phleidleiswyr.

en-gb	 Section 27(3) allows for qualifying foreign citizens and all persons aged 16 and over to be nominated to act as a proxy voter for Senedd elections.
cy-gb	Mae adran 27(3) yn caniatáu i ddinasyddion tramor cymhwysol a’r holl bersonau 16  oed a throsodd gael eu henwebu i weithredu fel pleidleisiwr drwy ddirprwy ar gyfer  etholiadau’r Senedd.

en-gb	Oversight of administration of elections
cy-gb	Goruchwyli o’r gwaith o weinyddu etholiadau

en-gb	Section 28 – Financial and oversight arrangements of the Electoral Commission
cy-gb	Adran 28 – Trefniadau ariannol a goruchwylio'r Comisiwn Etholiadol

en-gb	 This section inserts new paragraphs 16A to 16C, 20A and 20B into Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 and makes further amendments to that Schedule as a consequence of the addition of the new paragraphs.
cy-gb	 Mae'r adran hon yn mewnosod paragraffau newydd 16A i 16C, 20A ac 20B yn Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 ac yn gwneud rhagor o ddiwygiadau i'r Atodlen honno o ganlyniad i ychwanegu'r paragraffau newydd. 

en-gb	 New paragraph 16A provides for the funding of the work of the Electoral Commission, so far as it relates to elections to the Senedd and to local government in Wales, and to devolved Welsh referendums, to be payable out of the Welsh Consolidated Fund. 
cy-gb	Mae paragraff 16A newydd yn darparu ar gyfer ariannu gwaith y Comisiwn Etholiadol, i'r graddau y mae'n ymwneud ag etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru, ac i refferenda datganoledig Cymru, i fod yn daladwy o Gronfa Gyfunol Cymru. 

en-gb	It also requires the committees of the Senedd to include a committee chaired by the Presiding Officer or Deputy Presiding Officer and known as the Llywydd‟s Committee or Pwyllgor y Llywydd. 
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i bwyllgorau'r Senedd  gynnwys pwyllgor o dan gadeiryddiaeth y Llywydd neu'r Dirprwy Lywydd a’i alw’n Bwyllgor y Llywydd. 

en-gb	That Committee, will receive annual estimates of income and expenditure from the Electoral Commission attributable to the Commission‟s work on elections to the Senedd and to local government in Wales and to devolved Welsh referendums. 
cy-gb	Bydd y Pwyllgor hwnnw, yn cael amcangyfrifon blynyddol o incwm a gwariant gan y Comisiwn Etholiadol y gellir eu priodoli i waith y Comisiwn ar etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig Cymru. 

en-gb	The Llywydd‟s Committee will lay the estimate before the Senedd. 
cy-gb	Bydd Pwyllgor y Llywydd yn gosod yr amcangyfrif gerbron y Senedd. 

en-gb	Before doing so, the Llywydd‟s Committee must be satisfied that the estimate is consistent with the economical, efficient and effective discharge by the Electoral Commission of its functions as regards its work on elections to the Senedd and to local government in Wales and to devolved Welsh referendums. 
cy-gb	Cyn gwneud hynny, rhaid i Bwyllgor y Llywydd fod  yn fodlon bod yr amcangyfrif yn gyson â’r Comisiwn Etholiadol yn arfer ei  swyddogaethau o ran ei waith ar etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig Cymru mewn modd darbodus, effeithlon ac effeithiol. 

en-gb	If it is not so satisfied, the Llywydd‟s Committee must amend the estimate as it considers appropriate before laying it before the Senedd.
cy-gb	Os nad yw’n fodlon yn hynny o beth, rhaid i Bwyllgor y Llywydd ddiwygio’r amcangyfrif cyn ei osod gerbron y Senedd.

en-gb	 New paragraph 16B requires the Electoral Commission to set out a five-year plan for its activities as regards elections to the Senedd and to local government in Wales and for devolved Welsh referendums. 
cy-gb	 Mae paragraff 16B newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol nodi cynllun pum mlynedd ar gyfer ei weithgarwch o ran etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru a refferenda datganoledig Cymru. 

en-gb	A plan must be provided when:
cy-gb	Rhaid darparu cynllun:

en-gb	- the very first estimate (under new paragraph 16A) is submitted; 
cy-gb	- pan gyflwynir yr amcangyfrif cyntaf oll (o dan baragraff 16A newydd); 

en-gb	- an estimate is submitted which relates to the first financial year to begin after the day on which Senedd Cymru meets following an ordinary general election of Members of the Senedd, and - an estimate is submitted and the Llywydd‟s Committee requires the Commission to submit a plan along with it.
cy-gb	- pan gyflwynir amcangyfrif sy'n ymwneud â'r flwyddyn ariannol gyntaf i ddechrau ar ôl y diwrnod pan fydd Senedd Cymru yn cyfarfod yn dilyn etholiad cyffredinol arferol Aelodau'r Senedd, a - phan gyflwynir amcangyfrif ac mae Pwyllgor y Llywydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn gyflwyno cynllun ar y cyd ag ef.

en-gb	10
cy-gb	10

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 That plan must be laid before the Senedd by the Llywydd‟s Committee. 
cy-gb	 Rhaid i'r cynllun hwnnw gael ei osod gerbron y Senedd gan Bwyllgor y Llywydd. 

en-gb	Before doing so, the Llywydd‟s Committee must be satisfied that the plan is consistent with the economical, efficient and effective discharge by the Electoral Commission of its functions regarding its work on elections to the Senedd and to local government in Wales and for devolved Welsh referendums. 
cy-gb	Cyn gwneud hynny, rhaid i Bwyllgor y Llywydd fod yn fodlon bod y cynllun yn  gyson â’r Comisiwn Etholiadol yn arfer ei swyddogaethau o ran ei waith a r etholiadau i'r Senedd ac i lywodraeth leol yng Nghymru ac i refferenda datganoledig  Cymru mewn modd darbodus, effeithlon ac effeithiol. 

en-gb	If it is not so satisfied, the Llywydd‟s Committee must make any modifications to the plan that it considers appropriate before laying it before the Senedd.
cy-gb	Os nad yw’n fodlon yn hynny o beth, rhaid i Bwyllgor y Llywydd addasu’r cynllun fel y bo’n briodol, yn ei farn ef,  cyn ei osod gerbron y Senedd.

en-gb	 New paragraph 16C relates to the functions of the Comptroller and Auditor General (“CAG”) as regards the estimate required by paragraph 16A and the plan required by paragraph 16B. 
cy-gb	 Mae paragraff 16C newydd yn ymwneud â swyddogaethau'r Rheolwr ac  Archwilydd Cyffredinol o ran yr amcangyfrif sy’n ofynnol yn ôl paragraff 16A a'r cynllun sy’n ofynnol yn ôl paragraff 16B. 

en-gb	Before the Llywydd‟s Committee considers both the estimate and plan, the CAG must carry out an examination of the economy, efficiency and effectiveness (or any combination of them) with which the Electoral Commission has used its funds in carrying out its functions in paragraph 16A and 16B, and report on that examination to the Llywydd‟s Committee.
cy-gb	Cyn i Bwyllgor y Llywydd ystyried yr amcangyfrif a ’r cynllun, rhaid i'r Rheolwr ac Archwilydd Cyffredinol gynnal archwiliad o ran pa mor ddarbodus, effeithlon ac effeithiol (neu unrhyw gyfuniad ohonynt) y mae'r Comisiwn Etholiadol wedi defnyddio ei arian wrth gyflawni ei swyddogaethau ym mharagraffau 16A ac 16B, a chyflwyno adroddiad ar yr archwiliad hwnnw i Bwyllgor y Llywydd.

en-gb	 This section also amends paragraph 18 of Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 to require the Auditor General for Wales (“AGW”) to carry out a further examination of the Electoral Commission‟s accounts relating to the Commission‟s activities set out in paragraphs 16A and 16B if requested to do so by the Llywydd‟s Committee.
cy-gb	 Mae'r adran hon hefyd yn diwygio paragraff 18 o Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 i'w gwneud yn ofynnol i Archwilydd Cyffredinol Cymru gynnal archwiliad arall o gyfrifon y Comisiwn Etholiadol sy'n ymwneud â gweithgarwch y Comisiwn a nodir ym mharagraffau 16A ac 16B os bydd Pwyllgor y Llywydd yn gofyn iddo wneud hynny.

en-gb	 New paragraph 20A to Schedule 1 to the Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 imposes reporting requirements on both the Electoral Commission and the Llywydd‟s Committee regarding their respective activities set out in paragraphs 16A and 16B. 
cy-gb	 Mae paragraff 20A newydd i Atodlen 1 i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 yn gosod gofynion adrodd ar y Comisiwn Etholiadol a Chomisiwn y Llywydd mewn perthynas â'u gweithgarwch a nodir ym mharagraffau 16A ac 16B. 

en-gb	Those reports are to be laid before the Senedd.
cy-gb	Mae'r adroddiadau hynny i'w gosod gerbron y Senedd.

en-gb	11
cy-gb	11

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Schedule 2
cy-gb	Atodlen 2

en-gb	ELECTORAL COMMISSION: 
cy-gb	Y COMISIWN ETHOLIADOL: 

en-gb	FURTHER AMENDMENTS
cy-gb	DIWYGIADAU PELLACH

en-gb	 This Schedule makes amendments to the Representation of the People Act 1983 (“the 1983 Act”) and to the Political Parties Elections and Referendums Act 2000 (“PPERA”).
cy-gb	 Mae'r Atodlen hon yn gwneud diwygiadau i Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983  (“Deddf 1983”) ac i Ddeddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 (“PPERA”).

en-gb	 Amendments to the 1983 Act permit the Electoral Commission to make a code of practice in relation to election expenses for local government elections in Wales. 
cy-gb	 Mae diwygiadau i Ddeddf 1983 yn caniatáu i'r Comisiwn Etholiadol wneud cod ymarfer mewn perthynas â threuliau etholiadol ar gyfer etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Ministers may approve the Code with or without modifications. 
cy-gb	 Caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo'r Cod gydag addasiadau neu hebddynt. 

en-gb	They must then lay the Code, in draft form, before the Senedd. 
cy-gb	Yna, rhaid iddynt osod y Cod, ar ffurf drafft, gerbron y Senedd. 

en-gb	Within 40 days, the Senedd may make a resolution not to approve the draft Code. 
cy-gb	O fewn 40 diwrnod, caiff y Senedd wneud penderfyniad i beidio â chymeradwyo'r Cod drafft. 

en-gb	In that event, the Welsh Ministers must take no further steps in relation to it.
cy-gb	Os digwydd hynny, rhaid i Weinidogion Cymru beidio â chymryd rhagor o gamau mewn perthynas ag ef.

en-gb	 If no resolution is made, the Welsh Ministers must issue the Code in the form of the draft laid before the Senedd.
cy-gb	 Os na wneir penderfyniad, rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi'r Cod ar ffurf y drafft a osodwyd gerbron y Senedd.

en-gb	 Schedule 2 also inserts three new sections into PPERA.
cy-gb	 Mae Atodlen 2 hefyd yn mewnosod tair adran newydd yn PPERA.

en-gb	 New Section 6ZA requires the Electoral Commission to keep under review and report to Welsh Ministers on devolved elections and referendums and the law relating to them.
cy-gb	 Mae adran 6ZA newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol barhau i gael ei adolygu a chyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru ar etholiadau a refferenda datganoledig a'r gyfraith sy'n ymwneud â hwy.

en-gb	 New Section 6G requires the Electoral Commission to prepare a code of practice on attendance at elections of representatives of the Commission, of accredited observers and of nominated members of accredited organisations. 
cy-gb	 Mae adran 6G newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol lunio cod ymarfer ar bresenoldeb cynrychiolwyr y Comisiwn, sylwedyddion achrededig ac aelodau enwebedig sefydliadau achrededig mewn etholiadau. 

en-gb	This provision relates to elections to the Senedd and to local government elections in Wales.
cy-gb	Mae'r ddarpariaeth hon yn ymwneud ag etholiadau i'r Senedd ac etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	 New Section 9AA permits the Electoral Commission to determine and publish standards of performance of (i) electoral registration officers for local government in Wales, (ii) returning officers for elections to the Senedd and (iii) counting officers for local government referendums. 
cy-gb	Mae adran 9AA newydd yn caniatáu i'r Comisiwn Etholiadol bennu a chyhoeddi safonau perfformiad (i) swyddogion cofrestru etholiadol ar gyfer llywodraeth leol yng Nghymru, (ii) swyddogion canlyniadau ar gyfer etholiadau i'r Senedd a (iii) swyddogion cyfrif ar gyfer refferenda llywodraeth leol.

en-gb	The Schedule also makes consequential amendments to reflect the provisions set out above.
cy-gb	Mae'r Atodlen hefyd yn gwneud diwygiadau canlyniadol i adlewyrchu’r darpariaethau a nodwyd uchod.

en-gb	12
cy-gb	12

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	PART 4
cy-gb	RHAN 4

en-gb	DISQUALIFICATION
cy-gb	ANGHYMHWYSO

en-gb	 Part 4 of the Act amends the law on disqualification from membership of the Senedd. 
cy-gb	 Mae Rhan 4 o'r Ddeddf yn diwygio'r gyfraith ar anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o'r Senedd. 

en-gb	The provisions in Part 4 reflect some of the recommendations made by the Constitutional and Legislative Affairs Committee of the National Assembly in its report on disqualification in July 2014 - Inquiry into the Disqualification from Membership of the National Assembly for Wales. 
cy-gb	Mae'r darpariaethau yn Rhan 4 yn adlewyrchu rhai o'r argymhellion a wnaed gan Bwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol yn ei adroddiad ar anghymhwyso ym mis Gorffennaf 2014 –  Ymchwiliad i anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 16(1)(a) and (2) of the 2006 Act currently provide that a person is disqualified from membership of the Senedd if the person is disqualified from being a member of the House of Commons. 
cy-gb	 Ar hyn o bryd, mae adran 16(1)(a) a (2) o Ddeddf 2006 yn darparu bod person wedi ei anghymhwyso rhag bod yn aelod o'r Senedd os yw'r person wedi'i anghymhwyso  rhag bod yn aelod o Dŷ'r Cyffredin. 

en-gb	Part 4 of the Act repeals those provisions and inserts new provisions into the 2006 Act which identify all of the grounds of disqualification on the face of the 2006 Act rather than by reference to disqualification from membership of the House of Commons. 
cy-gb	Mae Rhan 4 o'r Ddeddf yn diddymu'r darpariaethau hynny ac yn mewnosod darpariaethau newydd yn Neddf 2006 sy'n  nodi’r holl resymau dros anghymhwyso ar wyneb Deddf 2006 yn hytrach na thrwy gyfeirio at anghymhwyso person rhag bod yn aelod o Dŷ'r C yffredin. 

en-gb	Part 4 also amends the 2006 Act so that it distinguishes between the circumstances that are a bar to candidature for the Senedd and those offices that are a bar to taking up membership of the Senedd but not to candidature. 
cy-gb	Mae Rhan 4 hefyd yn diwygio Deddf 2006 fel ei bod yn gwahaniaethu rhwng yr  amgylchiadau sy’n rhwystr rhag ymgeisyddiaeth i’r Senedd a’r swyddi hynny sy’n rhwystr rhag bod yn Aelod o’r Senedd, ond nid rhag ymgeisyddiaeth. 

en-gb	The latter are those that are considered could give rise to a conflict of interest with membership of the Senedd, but where the conflicting office can be resigned before taking the oath, or making the affirmation, of allegiance.
cy-gb	Yr olaf yw’r  rhai yr yst yrir y gallent arwain at wrthdaro buddiant pe byddai person yn Aelod o’r Senedd ond lle y mae modd ymddiswyddo o’r swydd sy’n achosi’r gwrthdaro cyn tyngu’r llw neu gadarnhau teyrngarwch. 

en-gb	 The special arrangements already made in relation to Members of Parliament in sections 17A and 17B of the 2006 Act are retained. 
cy-gb	 Dargedwir y trefniadau arbennig a wnaed eisoes mewn perthynas ag Aelodau  Seneddol yn adrannau 17A a 17B o Ddeddf 2006. 

en-gb	Those sections allow a person to be a member of both legislatures for a limited period in certain circumstances. 
cy-gb	Mae'r adrannau hynny’n caniatáu i  berson fod yn aelod o'r ddwy ddeddfwrfa am gyfnod cyfyngedig mewn rhai  amgylchiadau. 

en-gb	The Act amends the 2006 Act so that special provision is likewise made in relation to members of the House of Lords and members of local authorities in Wales. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diwygio Deddf 2006 fel y gwneir darpariaeth  arbennig yn yr un modd me wn perthynas ag Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi ac aelodau  o awdurdodau lleol yng Nghymru.

en-gb	These changes will take effect for the purposes of an election for the Senedd at which the poll is held on or after 5 April 2021.
cy-gb	 Bydd y newidiadau hyn yn cael effaith at ddibenion etholiad y Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny.

en-gb	Section 29 – Disqualification from being a Member of the Senedd
cy-gb	Adran 29 – Anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o’r Sened d

en-gb	 Section 29 amends section 16 of the 2006 Act to create a distinction between disqualification both from being a Member of the Senedd and from being a candidate for election to the Senedd, and disqualification from membership only. 
cy-gb	 Mae adran 29 yn diwygio adran 16 o Ddeddf 2006 i greu gwahaniaeth rhwng  anghymhwyso person rhag bod yn Aelod o’r Senedd a rhag bod yn ymgeisydd ar  gyfer etholiad i'r Senedd, ac anghymhwyso person rhag bod yn Aelod yn unig. 

en-gb	It also changes the way in which the 2006 Act sets out the grounds of disqualification.
cy-gb	Mae hefyd yn newid y ffordd y m ae Deddf 2006 yn nodi’r rhesymau dros anghymhwyso.

en-gb	 Subsection (2) inserts a new subsection (A1) into section 16 of the 2006 Act. 
cy-gb	 Mae is-adran (2) yn mewnosod is-adran newydd (A1) yn adran 16 o Ddeddf 2006. 

en-gb	It provides that a person is disqualified from being a Member, and from being a candidate to be a Member of the Senedd, if they fall within any of the categories of person specified in Part 1 of new Schedule 1A to the 2006 Act, or hold any of the offices specified in Part 2 of Schedule 1A (inserted by section 29 (7) of the Act).
cy-gb	Mae'n darparu y caiff person ei anghymhwyso rhag bod yn Aelod, a rhag bod yn  ymgeisydd i fod yn Aelod o'r Senedd os yw wedi’i g ynnwys mewn unrhyw un o'r  categorïau person a nodir yn Rhan 1 o Atodlen 1A newydd i Ddeddf 2006 neu’n dal  unrhyw un o'r swyddi a nodir yn Rhan 2 o Atodlen 1A (a fewnosodwyd gan adran  29(7) o’r Ddeddf).

en-gb	13
cy-gb	13

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 Subsection (3) amends section 16(1) of the 2006 Act to provide that members of the House of Commons, members of the House of Lords, members of councils of county or county boroughs in Wales, members of the Scottish Parliament, members of the Northern Ireland Assembly, members of the European Parliament and persons listed in any Order in Council made under section 16(1)(b) of the 2006 Act, are disqualified from membership of the Senedd but are not disqualified from being candidates.
cy-gb	 Mae is-adran (3) yn diwygio adran 16(1) o Ddeddf 2006 i ddarparu bod Aelodau o  Dŷ’r Cyffredin, Aelodau o Dŷ’r Arglwyddi, aelodau o gynghorau sir neu gynghorau  bwrdeistref sirol yng Nghymru, aelodau o Senedd yr Alban, aelodau o Gynulliad Gogledd Iwerddon, Aelodau o Senedd Ewrop a phersonau a restrir mewn unrhyw  Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor a wneir o dan adran 16(1)(b) o Ddeddf 2006, wedi’u  hanghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd, ond nad ydynt wedi'u hanghymhwyso rhag bod yn ymgeiswyr.

en-gb	 Subsection (4) inserts a new subsection (1A) into section 16 of the 2006 Act which makes it clear that members of the Scottish Parliament, members of the Northern Ireland Assembly, members of the European Parliament and persons holding an office specified in an Order in Council are not disqualified if the person resigns the office before taking the oath (or making the corresponding affirmation) as a Member of the Senedd.
cy-gb	 Mae is-adran (4) yn mewnosod is-adran (1A) newydd yn adran 16 o Ddeddf 2006 sy'n ei gwneud yn glir nad yw aelodau o Senedd yr Alban, aelodau o Gynulliad Gogledd Iwerddon, Aelodau o Senedd Ewrop a phersonau sy'n dal swydd a nodir  mewn Gorchymyn yn y Cyfrin Gyngor wedi’u hanghymhwyso os yw'r person yn ymddiswyddo cyn tyngu’r llw (neu’r cadarnhad cyfatebol) fel Aelod o'r Senedd.

en-gb	 Subsections (3)(c) and (5) remove the current disqualifications that are linked to disqualifications from membership of the House of Commons. 
cy-gb	Mae is-adrannau (3)(c) a (5) hefyd yn dileu'r anghymwysiadau presennol sy'n  gysylltiedig ag anghymwysiadau rhag bod yn Aelod o Dŷ'r Cyffredin. 

en-gb	Section 29 (3)(e) removes paragraphs (c) to (e) from section 16(1) of the 2006 Act. 
cy-gb	Mae adran 29  (3)(e) yn dileu paragraffau (c) i (e) o adran 16(1) o Ddeddf 2006. 

en-gb	Paragraphs (c) and (d) disqualified the Auditor General for Wales and the Public Services Ombudsman for Wales from membership of the Assembly. 
cy-gb	Mae paragraffau (c) a (d) yn anghymhwyso Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon  Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru rhag bod yn Aelodau o’r Cynulliad. 

en-gb	Paragraph (e) disqualified members of staff of the Assembly. 
cy-gb	Mae  paragraff (e) yn anghymhwyso aelodau staff y Cynulliad. 

en-gb	Section 29 (5) removes the current disqualifications for certain persons (lord-lieutenant, lieutenant or high sheriff) in relation to a particular Senedd constituency or electoral region. 
cy-gb	Mae adran 29 (5) yn dileu'r anghymwysiadau presennol ar gyfer rhai personau (Arglwydd Raglaw, Rhaglaw neu Uchel-Siryf) mewn perthynas ag etholaeth neu ranbarth etholiadol Senedd. 

en-gb	The disqualifications removed by section 29(3) are retained, but are now included with other disqualifying circumstances in Schedule 1A to the 2006 Act. 
cy-gb	Dargedwir yr anghymwysiadau a gafodd eu dileu gan adran 29(3), ond maent  wedi’u cynnwys erbyn hyn gydag amgylchiadau eraill sy’n anghymhwyso yn  Atodlen 1A i Ddeddf 2006. 

en-gb	Schedule 1A provides for the disqualification of persons holding the office of lord-lieutenant, lieutenant or high sheriff for any area in Wales.
cy-gb	Mae Atodlen 1A yn darparu ar gyfer anghymhwyso personau sy'n dal swydd Arglwydd Raglaw, Rhaglaw neu Uchel-Siryf ar gyfer unrhyw ardal yng Nghymru. 

en-gb	 Subsection (7) introduces the new Schedule 1A. 
cy-gb	Mae is-adran (7) yn cyflwyno'r Atodlen 1A newydd. 

en-gb	Part 1 of Schedule 1A sets out categories of persons who are disqualified; 
cy-gb	Mae Rhan 1 o Atodlen 1A yn nodi categorïau o bersonau sydd wedi'u hanghymhwyso; 

en-gb	Part 2 sets out disqualifying offices. 
cy-gb	mae Rhan 2 yn nodi swyddi sy'n anghymwyso. 

en-gb	In each case, they disqualify persons from being candidates as well as Members of the Senedd.
cy-gb	Ym mhob achos, maent yn anghymhwyso personau rhag  bod yn ymgeiswyr, yn ogystal ag Aelodau o’r Senedd.

en-gb	Section 30 - Exceptions and relief from disqualification
cy-gb	Adran 30 – Eithriadau a rhyddhad rhag anghymhwyso

en-gb	 Section 30 amends section 17 of the 2006 Act. 
cy-gb	 Mae adran 30 yn diwygio adran 17 o Ddeddf 2006. 

en-gb	Subsection (2) removes the exception from disqualification for peers and Lords Spiritual (archbishops and bishops). 
cy-gb	Mae is- adran (2) yn dileu’r  eithriad rhag anghymhwyso i Arglwyddi ac Arglwyddi Ysbrydol (archesgobion ac esgobion). 

en-gb	It also removes the exception from disqualification for EU citizens resident in the UK born overseas which is no longer necessary given the repeal of section 16(2) of the 2006 Act. 
cy-gb	Mae hefyd yn dileu'r eithriad ar gyfer anghymhwyso rhai o ddinasyddion  yr UE sy’n byw yn y DU a anwyd dramor nad oes eu hangen mwyach o ystyried  diddymu adran 16(2) o Ddeddf 2006. 

en-gb	Equivalent provision is now made in the new Schedule 1A to the 2006 Act. 
cy-gb	Erbyn hyn, gwneir darpariaeth gyfatebol yn Atodlen 1A newydd i Ddeddf 2006. 

en-gb	Subsection (3) amends section 17(3) of the 2006 Act so that the Senedd is able to grant relief and disregard a person‟s disqualification from membership of the Senedd if they are disqualified by virtue of section 16 (1) of the 2006 Act, but not if the person is also disqualified from being a candidate to be a Member of the Senedd by virtue of section 16(A1).
cy-gb	Mae is-adran (3) yn diwygio adran 17(3) o Ddeddf 2006 fel y caiff y Senedd ddyfarnu rhyddhad a diystyru anghymhwysiad person rhag bod yn Aelod o'r Senedd os caiff ei anghymhwyso yn rhinwedd adran 16(1) o Ddeddf 2006, ond nid os caiff y person  ei anghymhwyso hefyd rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o’r Senedd yn  rhinwedd adran 16(A1).

en-gb	14
cy-gb	14

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 31 – Exception from disqualification by virtue of being a Member of Parliament: 
cy-gb	Adran 31 – Eithriad rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn Aelod Seneddol: 

en-gb	changes to the dates of general elections of Members of the Senedd
cy-gb	newidiadau i ddyddiadau etholiadau cyffredinol Aelodau o'r Senedd

en-gb	 Section 17B of the 2006 Act provides an exception from disqualification for an Assembly Member returned as a Member of Parliament within 372 days of the expected day of the next general election of Assembly Members. 
cy-gb	 Mae adran 17B o Ddeddf 2006 yn darparu eithriad rhag anghymhwyso Aelod Cynulliad a ddychwelir fel Aelod Seneddol o fewn 372 o ddyddiau ar ôl etholiad  cyffredinol nesaf Aelodau’r Cynulliad. 

en-gb	For the purpose of section 17B of the 2006 Act, the expected day of the next general election of Assembly Members is to be determined by reference to the circumstances at the beginning of the day of the return of the Assembly Member as a Member of Parliament. 
cy-gb	At ddiben adran 17B o Ddeddf 2006, mae  diwrnod disgwyliedig etholiad cyffredinol nesaf Aelodau'r Cynulliad i'w bennu drwy gyfeirio at yr amgylchiadau ar ddechrau diwrnod dychwelyd yr Aelod  Cynulliad fel Aelod Seneddol. 

en-gb	This is referred to as “the relevant time”. 
cy-gb	Cyfeirir at hyn fel “y cyfnod perthnasol”.

en-gb	Section 31 amends section 17B of the 2006 Act so that it reflects the amendments made by the Wales Act 2017 to sections 3 and 4 of the 2006 Act, specifically in relation to the methods by which the date of an Assembly election may be moved.
cy-gb	Mae adran 31 yn diwygio adran 17B o Ddeddf 2006 fel ei bod yn adlewyrchu'r gwelliannau a wneir gan Ddeddf Cymru 2017 i adrannau 3 a 4 o Ddeddf 2006, yn benodol mewn perthynas â'r dulliau ar gyfer newid y dyddiad pan ellir cynnal etholiad Cynulliad.

en-gb	 Section 31 also amends section 17B(4) of the 2006 Act to replace an incorrect reference to „an Order in Council‟ to a proclamation to ensure consistency with section 5 of the 2006 Act as amended by the Wales Act 2017.
cy-gb	 Mae adran 31 hefyd yn diwygio adran 17B(4) o Ddeddf 2006 i ddisodli cyfeiriad anghywir at Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor i broclamasiwn er mwyn sicrhau cysondeb ag adran 5 o Ddeddf 2006 fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Cymru 2017.

en-gb	Section 32 - Exception from disqualification by virtue of being a member of the House of Lords
cy-gb	Adran 32 – Eithriad rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn aelod o Dŷ’r  Arglwyddi

en-gb	 Section 32 inserts a new section 17C into the 2006 Act. 
cy-gb	 Mae adran 32 yn mewnosod adran 17C newydd i Ddeddf 2006. 

en-gb	Members of the House of Lords were previously not disqualified from membership of the Senedd by virtue of section 17(1) of the 2006 Act (repealed by section 30(2) of this Act). 
cy-gb	Nid oedd Aelodau o  Dŷ'r Arglwyddi wedi'u hanghymhwyso rhag bod yn Aelodau o’r Senedd o'r blaen  yn rhinwedd adran 17(1) o Ddeddf 2006 (a ddiddymir gan adran 30(2) o'r Ddeddf  hon). 

en-gb	Members of the House of Lords will in future be disqualified under section 16(1)(zb) of the 2006 Act (inserted by section 29(3)(b) of this Act), subject to the exceptions introduced by this section.
cy-gb	Yn y dyfodol, bydd Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi yn cael eu hanghymhwyso o  dan adran 16(1)(zb) o Ddeddf 2006 (a fewnosodir gan adran 29(3)(b) o'r Ddeddf hon),  yn ddarostyngedig i’r eithriadau a gyflwynir gan yr adran hon.

en-gb	 Under section 17(C) (1) of the 2006 Act, members of the House of Lords returned at an election as a Member of the Senedd will not be disqualified during the eight day period following their return. 
cy-gb	O dan adran 17(C)(1) o Ddeddf 2006, ni fydd Aelodau o Dŷ’r Arglwyddi a ddychwelir mewn etholiad fel Aelod o’r Senedd yn cael eu hanghymhwyso yn ystod  y cyfnod wyth diwrnod ar ôl iddynt gael eu dychwelyd. 

en-gb	The eight day „grace period‟ is intended to give newly elected Members sufficient time to make an application for leave of absence from the House of Lords. 
cy-gb	Bwriad y 'cyfnod gras' wyth diwrnod yw rhoi digon o amser i Aelodau sydd newydd eu hethol wneud cais am  ganiatâd i fod yn absennol o Dŷ'r Arglwyddi. 

en-gb	The House of Lords may grant leave of absence to a Member where the Member is temporarily unable to attend sittings of the House and where the Member has a reasonable expectation that he or she will again take part in proceedings of the House in future.
cy-gb	Caiff Tŷ’r Arglwyddi ddyfarnu caniatâd i fod yn absennol i Aelod pan nad yw’r Aelod yn gallu mynd i  eisteddiadau’r Tŷ dros dro a phan fo gan yr Aelod ddisgwyliad rhesymol y bydd yn cymryd rhan yn nhrafodion y Tŷ eto yn y dyfodol.

en-gb	 New section 17(C)(2) of the 2006 Act will similarly provide that Members of the Senedd who become members of the House of Lords will not be disqualified before the end of the period of eight days beginning with the day the person makes and subscribes the oath (or corresponding affirmation) as required by the Parliamentary Oaths Act 1866.
cy-gb	 Bydd adran 17(C)(2) newydd o Ddeddf 2006 yn darparu, yn yr un modd, na fydd Aelodau o'r Senedd sy'n dod yn Aelodau o Dŷ'r Arglwyddi yn cael eu hanghymhwyso cyn diwedd y cyfnod wyth diwrnod sy’n dechrau gyda'r diwrnod y mae'r person yn tyngu’r llw (neu'r cadarnhad cyfatebol) fel sy'n ofynnol yn ôl Deddf  Llwon Seneddol 1866.

en-gb	 New section 17(C)(3) of the 2006 Act provides that a person is not disqualified from being a Member of the Senedd if they either have leave of absence from the House of Lords, or have made an application for leave which has not been withdrawn or refused.
cy-gb	 Mae adran 17(C)(3) newydd o Ddeddf 2006 yn darparu nad yw person wedi'i anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd os oes ganddo naill ai ganiatâd i fod yn  absennol o Dŷ'r Arglwyddi, neu os yw wedi gwneud cais am ganiatâd nad yw wedi’i dynnu'n ôl na’i wrthod.

en-gb	15
cy-gb	15

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 New section 17(C)(4) of the 2006 Act will make it clear that a person who is on leave of absence from the House of Lords immediately before the UK Parliament is dissolved, is not disqualified from membership of the Senedd at any time between dissolution of the old Parliament and ending at the end of the period of eight days beginning with the day of the first meeting of the new Parliament. 
cy-gb	 Bydd adran 17(C)(4) newydd o Ddeddf 2006 yn ei gwneud yn glir nad yw person  sydd â chaniatâd i fod yn absennol o Dŷ'r Arglwyddi yn union cyn i Senedd y DU  gael ei diddymu, wedi'i anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd ar unrhyw adeg rhwng diddymu hen Senedd y DU a diwedd y cyfnod w yth diwrnod sy’n  dechrau gyda diwrnod cyfarfod cyntaf Senedd newydd y DU. 

en-gb	The purpose of this provision is to allow a Member of the House of Lords on leave of absence during one Parliament (and who wishes to continue that absence) sufficient time to renew their leave of absence from the House at the start of the new Parliament.
cy-gb	Diben y ddarpariaeth  hon yw rhoi digon o amser i Aelod o Dŷ'r Arglwyddi sydd â chaniatâd i fod yn  absennol yn ystod un tymor yn Senedd y DU (ac sydd am barhau i fod yn absennol) adne wyddu ei ganiatâd i fod yn absennol o'r Tŷ ar ddechrau'r tymor newydd yn  Senedd y DU.

en-gb	Section 33 – Exceptions from disqualification by virtue of being a member of a county or county borough council
cy-gb	Adran 33 – Eithriadau rhag anghymhwyso yn rhinwedd bod yn aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol

en-gb	 Section 33 inserts new sections 17D, 17E and 17F into the 2006 Act. 
cy-gb	 Mae adran 33 yn mewnosod adrannau 17D, 17E a 17F newydd yn Neddf 2006. 

en-gb	The sections provide for certain exceptions from disqualification from membership of the Senedd by virtue of being a member of the council of a county or county borough in Wales.
cy-gb	Mae'r adrannau'n darparu ar gyfer rhai eithriadau rhag anghymhwyso rhag bod yn Aelod o'r Senedd yn rhinwedd bod yn aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru.

en-gb	 New section 17D of the 2006 Act would provide for an exception from disqualification for newly elected Members. 
cy-gb	 Byddai adran 17D newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad rhag anghymhwyso ar gyfer Aelodau sydd newydd eu hethol. 

en-gb	A person returned as a Member at an election of the Senedd would not be disqualified until that person purported to make the oath of allegiance (or corresponding affirmation). 
cy-gb	Ni fyddai person a  ddychwelir fel Aelod mewn etholiad i’r Senedd yn cael ei anghymhwyso nes i'r person hwnnw honni ei fod yn tyngu’r llw teyrngarwch (neu'r cadarnhad cyfatebol).  

en-gb	A Member of the Senedd who is returned as a member of a council of a county or county borough in Wales would also not be disqualified until that person made a declaration of acceptance.
cy-gb	Hefyd, ni fyddai Aelod o'r Senedd a ddychwelir fel aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru yn cael ei anghymhwyso nes i'r person hwnnw wneud datganiad derbyn.

en-gb	 New section 17E of the 2006 Act provides for a time limited exception from disqualification if a member of the council of a county or county borough in Wales is returned as a Member of the Senedd; 
cy-gb	 Mae adran 17E newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad â therfyn amser rhag anghymhwyso os dychwelir aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru fel Aelod o'r Senedd; 

en-gb	and the expected day of the next ordinary election of members of the council is within 372 days of the return day. 
cy-gb	ac mae diwrnod disgwyliedig etholiad cyffredin nesaf aelodau'r cyngor o fewn 372 o ddiwrnodau i'r diwrnod dychwelyd. 

en-gb	Section 17E(2) provides that the „grace period‟ from disqualification will begin on the return day and will end with the fourth day after the day of the next ordinary general election of members of the council. 
cy-gb	Mae adran 17E(2) yn darparu y bydd y 'cyfnod gras' rhag anghymhwyso yn dechrau ar y diwrnod dychwelyd ac yn gorffen ar y pedwerydd diwrnod ar ôl diwrnod etholiad cyffredinol arferol nesaf aelodau'r cyngor. 

en-gb	The expected date of the next ordinary election is to be determined by reference to the circumstances as at the beginning of the return day. 
cy-gb	Mae dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredin nesaf i'w bennu drwy gyfeirio at yr amgylchiadau ar ddechrau'r diwrnod  dychwelyd. 

en-gb	This is known as “the relevant time”. 
cy-gb	Yr enw ar hyn yw “y cyfnod perthnasol”. 

en-gb	Section 17E(4) provides that for the purposes of determining the expected date of the next ordinary general election, account is not to be taken of the various powers to change when the election may occur.
cy-gb	Mae adran 17E(4) yn darparu,  at ddibenion pennu dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredinol arferol nesaf, na ddylid ystyried yr amrywiol bwerau i newid pryd y gellir cynnal yr etholiad.

en-gb	 New section 17F of the 2006 Act provides for a time limited exception from disqualification if a Member of the Senedd was returned as a member of a council of a county or county borough in Wales and the expected day of the next general election to the Senedd is within 372 days of the return day. 
cy-gb	 Mae adran 17E newydd o Ddeddf 2006 yn darparu ar gyfer eithriad â therfyn amser rhag anghymhwyso os dychwelir Aelod o'r Senedd fel aelod o gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru; ac mae diwrnod disgwyliedig yr etholiad  cyffredinol nesaf i’ r Senedd o fewn 372 o ddiwrnodau i'r diwrnod dychwelyd. 

en-gb	Section 17F(2) provides that the „grace period‟ from disqualification will begin on the return day and will end immediately before the day of the next general election of Members of the Senedd. 
cy-gb	Mae adran 17F(2) yn darparu y bydd y 'cyfnod gras' rhag anghymhwyso yn dechrau ar y diwrnod dychwelyd ac yn gorffen yn union cyn diwrnod etholiad cyffredinol nesaf Aelodau o'r Senedd. 

en-gb	The expected date of the next ordinary election is to be determined by reference to the circumstances as at the beginning of the return day. 
cy-gb	Mae dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredin nesaf i'w bennu drwy gyfeirio at yr amgylchiadau ar ddechrau'r diwrnod dychwelyd. 

en-gb	This is known as “the relevant time”. 
cy-gb	Yr enw  ar hyn yw “y cyfnod perthnasol”. 

en-gb	Where, at the relevant time, section 5(2) or (3) (extraordinary general election) of the 2006 Act applies, section 17F(4) makes various provision as to what the “expected date” will be. 
cy-gb	Pan fo adran 5(2) neu (3) (etholiad cyffredinol  eithriadol) o Ddeddf 2006 yn gymwys, yn ystod y cyfnod perthnasol, mae adran  17F(4) yn gwneud darpariaeth amrywiol o ran beth y bydd y “dyddiad disgwyliedig”. 

en-gb	Section 5 provides a mechanism for an extraordinary general election to take place before the next scheduled ordinary general election in certain circumstances.
cy-gb	Mae adran 5 yn darparu dull i gynnal etholiad cyffredinol eithriadol  cyn yr etholiad cyffredinol arferol nesaf a drefnir mewn amgylchiadau penodol.

en-gb	16
cy-gb	16

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	 Section 5(2) applies if the Assembly resolves by at least a two-thirds majority that it should be dissolved and section 5(3) applies where the period during which the Assembly is required to nominate a First Minister ends without such a nomination being made. 
cy-gb	 Mae adran 5(2) yn gymwys os yw'r Cynulliad yn penderfynu, drwy fwyafrif o ddwy ran o dair o leiaf, y dylid ei ddiddymu ac mae adran 5(3) yn gymwys pan fydd y cyfnod y mae'n ofynnol i'r Cynulliad enwebu Prif Weinidog yn dod i ben heb i enwebiad o'r fath gael ei wneud. 

en-gb	Section 17F(5) provides that for the purposes of determining the expected date of the next ordinary general election, account is not to be taken of various powers to change when the election may occur.
cy-gb	Mae adran 17F(5) yn darparu, at ddibenion pennu dyddiad disgwyliedig yr etholiad cyffredinol arferol nesaf, na ddylid ystyried yr amrywiol bwerau i newid pryd y gellir cynnal yr etholiad.

en-gb	Section 34 – Effect of disqualification
cy-gb	Adran 34 – Effaith anghymhwyso

en-gb	 Section 34 amends section 18 of the 2006 Act to insert a new subsection (A1). 
cy-gb	 Mae adran 34 yn diwygio adran 18 o Ddeddf 2006 i fewnosod is-adran (A1) newydd. 

en-gb	That subsection provides that if a person who is disqualified from being a candidate for membership of the Senedd is nominated as a candidate at an election, the nomination is void.
cy-gb	Mae'r is-adran honno'n darparu, os bydd person sydd wedi'i anghymhwyso rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o'r Senedd yn cael ei enwebu fel ymgeisydd mewn etholiad, y bydd yr enwebiad yn ddi-rym.

en-gb	 The section also repeals certain provisions in sections 18 and 19 of the 2006 Act which are no longer necessary as a result of section 29 of the Act. 
cy-gb	 Mae'r adran hefyd yn diddymu rhai darpariaethau yn adrannau 18 a 19 o Ddeddf 2006 nad oes eu hangen mwyach o ganlyniad i adran 29 o'r Ddeddf. 

en-gb	The repealed provisions all relate to the possibility of a person being disqualified in relation to a particular Senedd constituency or electoral region. 
cy-gb	Mae'r holl ddarpariaethau a ddiddymwyd yn ymwneud â'r posibilrwydd y caiff person ei anghymhwyso mewn perthynas ag etholaeth neu ranbarth etholiadol Senedd. 

en-gb	That possibility only arises under section 16(4) of the 2006 Act, which is repealed by section 29(5).
cy-gb	Dim  ond o dan adran 16(4) o Ddeddf 2006 sydd wedi’i diddymu gan adran 29(5) y mae'r  posibilrwydd hwnnw'n codi.

en-gb	Section 35 - Consequential amendments
cy-gb	Adran 35 – Diwygiadau canlyniadol

en-gb	 This section makes consequential amendments to the 2006 Act, the Insolvency Act 1986, the 2009 Measure and the Public Services Ombudsman (Wales) Act 2019.
cy-gb	 Mae'r adran hon yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Ddeddf 2006, Deddf Ansolfedd 1986, Mesur 2009 a Deddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2019.

en-gb	PART 5
cy-gb	RHAN 5

en-gb	MISCELLANEOUS
cy-gb	AMRYWIOL

en-gb	 This Part makes various amendments to the 2006 Act. 
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn gwneud diwygiadau amrywiol i Ddeddf 2006. 

en-gb	It changes the date for the first meeting of the Senedd following an election. 
cy-gb	Mae’n newid y  dyddiad ar gyfer cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad. 

en-gb	It also makes it clear that the Senedd Commission may charge for providing goods or services to the public.
cy-gb	Mae hefyd yn ei gwneud yn glir y caiff Comisiwn y Senedd godi tâl am ddarparu nwyddau neu wasanaethau  i’r cyhoedd.

en-gb	 It also includes a duty on the Welsh Ministers to prepare and publish a report on the operation of certain provisions of this Act.
cy-gb	 Mae hefyd yn cynnwys dyletswydd ar Weinidogion Cymru i lunio a chyhoeddi adroddiad ar weithredu rhai o ddarpariaethau'r Ddeddf hon.

en-gb	Section 36 – Timing of first meeting of Senedd after general election
cy-gb	Adran 36 – Amseriad cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad cyffredinol

en-gb	 Section 36 extends the deadline for the first meeting of the Senedd following an ordinary or extraordinary general election from 7 to 14 days.
cy-gb	 Mae adran 36 yn ymestyn y terfyn amser ar gyfer cyfarfod cyntaf y Senedd ar ôl etholiad cyffredinol arferol neu eithriadol o 7 i 14 diwrnod.

en-gb	Section 37 – Powers of Senedd Commission: 
cy-gb	Adran 37 – Pwerau Comisiwn y Senedd: 

en-gb	provision of goods and services
cy-gb	darparu nwyddau a gwasanaethau

en-gb	 Section 37 substitutes paragraph 4 of Schedule 2 to the 2006 Act to make it clear that the Senedd Commission may charge for providing goods or services.
cy-gb	 Mae adran 37 yn amnewid paragraff 4 o Atodlen 2 i Ddeddf 2006 i'w gwneud yn glir y caiff Comisiwn y Senedd godi tâl am ddarparu nwyddau neu wasanaethau.

en-gb	17
cy-gb	17

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	Section 38 – Report on extension of right to vote and change to qualification for membership of the Senedd
cy-gb	Adran 38 – Adroddiad ar estyn yr hawl i bleidleisio a newid cymhwystra i fod yn Aelod o'r Senedd

en-gb	 Section 38 requires the Welsh Ministers to prepare, publish and lay before the Senedd a report on the operation of the provisions in the Act that: 
cy-gb	 Mae adran 38 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio adroddiad, ei  gyhoeddi a’i osod gerbron y Cynulliad ar weithredu darpariaethau yn y Ddeddf  sydd yn:

en-gb	- extend the right to vote in Senedd elections to persons who are aged 16 or 17; 
cy-gb	- estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd i bersonau sy'n 16 neu'n 17 oed;

en-gb	- extend the right to vote in Senedd elections to persons who are qualifying foreign citizens;
cy-gb	- estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd i bersonau sy'n ddinasyddion tramor cymhwysol;

en-gb	- allow qualifying foreign citizens to be Members of the Senedd, and - disqualify members of county and county borough councils in Wales from being Members of the Senedd.
cy-gb	- caniatáu i ddinasyddion tramor cymhwysol fod yn Aelodau o'r Senedd, - anghymhwyso aelodau o gynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol yng Nghymru rhag bod yn Aelodau o'r Senedd.

en-gb	 The report must be prepared and published within six months of the end of the reporting period.
cy-gb	 Rhaid llunio a chyhoeddi'r adroddiad o fewn chwe mis i ddiwedd y cyfnod adrodd.

en-gb	 The reporting period is the period of five years from the day of the next Senedd general election which takes place on or after 5 April 2021. 
cy-gb	Y cyfnod adrodd yw'r cyfnod pum mlynedd o ddiwrnod etholiad cyffredinol nesaf y Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny. 

en-gb	The next Senedd general election is currently scheduled for May 2021.
cy-gb	Ar hyn o bryd, trefnir etholiad cyffredinol nesaf y Senedd ar gyfer mis Mai 2021.

en-gb	PART 6
cy-gb	RHAN 6

en-gb	GENERAL
cy-gb	CYFFREDINOL

en-gb	Section 42 – Coming into force
cy-gb	Adran 42 – Dod i rym

en-gb	 Subsection (1) sets out the provisions of the Act that come into force on the day on which the Act receives Royal Assent.
cy-gb	 Mae is-adran (1) yn nodi darpariaethau'r Ddeddf a ddaw i rym ar y diwrnod pan gaiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	 The provisions that reduce the voting age, extend the vote to qualifying foreign citizens and change the law on disqualification will only have effect from the Senedd general election scheduled for May 2021. 
cy-gb	 Dim ond o etholiad cyffredinol y Senedd, a drefnir ar gyfer mis Mai 2021, y bydd y darpariaethau sy'n gostwng yr oedran pleidleisio, yn estyn y bleidlais i ddinasyddion tramor cymhwysol ac yn newid y gyfraith ynghylch anghymhwyso yn cael effaith. 

en-gb	Similarly, subsection (5) provides that section 36 (timing of the first meeting) will only apply after that election.
cy-gb	Yn yr un modd, mae is-adran (5) yn darparu mai dim ond ar ôl yr etholiad hwnnw y bydd adran 36 (amseriad y cyfarfod cyntaf) yn gymwys.

en-gb	 Sections 12 to 26 of the Act which provide for persons aged 16 and 17 years and qualifying foreign citizens to register to vote come into force on 1 June 2020. 
cy-gb	 Bydd adrannau 12 i 26 o'r Ddeddf sy'n darparu y caiff personau 16 a 17 oed a dinasyddion tramor cymhwysol gofrestru i bleidleisio yn dod i rym ar 1 Mehefin 2020. 

en-gb	These provisions only have effect from the Senedd general election scheduled for May 2021.
cy-gb	Dim ond o etholiad cyffredinol y Senedd a drefnir ar gyfer mis Mai 2021 y mae'r darpariaethau hyn yn cael effaith.

en-gb	 The provisions that relate to the Electoral Commission (section 28 and Schedule 2) will come into force by way of order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	 Bydd y darpariaethau sy'n ymwneud â'r Comisiwn Etholiadol (adran 28 ac Atodlen 2) yn dod i rym drwy orchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru. 

en-gb	 The provisions that change the name of the institution (Part 2 of the Act, including Schedule 1) will come into force on 6 May 2020.
cy-gb	Bydd y da rpariaethau sy’n newid enw’r sefydliad (Rhan 2 o’r Ddeddf, gan gynnwys Atodlen 1) yn dod i rym ar 6 Mai 2020.

en-gb	18
cy-gb	18

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES
cy-gb	COFNOD Y TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU

en-gb	 The following table sets out the dates for each stage of the Act‟s passage through the National Assembly for Wales. 
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy  Gynulliad Cenedlaethol Cymru. 

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales‟ website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar:

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23754
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23754

en-gb	Stage Date
cy-gb	Cyfnod Dyddiad

en-gb	Introduced 12 February 2019 Stage 1 - Debate 10 July 2019 Stage 2 – consideration of amendments 9 October 2019 Stage 3 – consideration of amendments 13 November 2019 Stage 4 - Approved by the Assembly 27 November 2019 Royal Assent 15 January 2020
cy-gb	Cyflwynwyd 12 Chwefror 2019 Cyfnod 1 – Dadl 10 Gorffennaf 2019 Cyfnod 2 – ystyried y gwelliannau 9 Hydref 2019 Cyfnod 3 - ystyried y gwelliannau 13 Tachwedd 2019 Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y 27 Tachwedd 2019 Y Cydsyniad Brenhinol 15 Ionawr 2020

en-gb	19
cy-gb	19