en-gb	These notes refer to the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 (anaw 1) 
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 (dccc 1) 

en-gb	which received Royal Assent on 4 March 2013
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 4 Mawrth 2013

en-gb	SCHOOL STANDARDS AND ORGANISATION(WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF SAFONAU A THREFNIADAETHYSGOLION (CYMRU) 2013

en-gb	EXPLANATORY NOTES
cy-gb	NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	INTRODUCTION
cy-gb	CYFLWYNIAD

en-gb	These Explanatory Notes are for the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 which was passed by the National Assembly for Wales on 15 January 2013 and received Royal Assent on 4 March 2013. 
cy-gb	Mae'r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 15 Ionawr 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 4 Mawrth 2013. 

en-gb	They have been prepared by the Department for Education and Skills of the Welsh Government in order to assist the reader of the Act. 
cy-gb	Fe'u lluniwyd gan Adran Addysg a Sgiliau Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo'r sawl sy'n darllen y Ddeddf. 

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â'r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan o’r Ddeddf.

en-gb	The powers to make the Act are contained in Part 4 and Schedule 7 of the Government of Wales Act 2006. 
cy-gb	Mae'r pwerau i wneud y Ddeddf i'w cael yn Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 ac Atodlen 7 iddi. 

en-gb	The National Assembly for Wales has the legislative competence to make provision for and in connection with the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 by virtue of Schedule 7, subject 5 (education and training) and subject 9 (health and health services).
cy-gb	Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru y cymhwysedd deddfwriaethol i wneud darpariaeth ar gyfer y Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 ac mewn cysylltiad â hi, yn rhinwedd Atodlen 7, pwnc 5 (addysg a hyfforddiant) a phwnc 9 (iechyd a gwasanaethau iechyd).

en-gb	In these Explanatory Notes, “the 1998 Act” means the School Standards and Framework Act 1998.
cy-gb	Yn y Nodiadau Esboniadol hyn, ystyr “Deddf 1998” yw Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998.

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS
cy-gb	SYLWEBAETH AR YR ADRANNAU

en-gb	Part 1 - Introduction
cy-gb	Rhan 1 – Cyflwyniad

en-gb	Section 1 – Overview
cy-gb	Adran 1 – Trosolwg ar y Ddeddf hon

en-gb	This section provides an overview of the key provisions of the Act. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhoi trosolwg ar ddarpariaethau allweddol y Ddeddf. 

en-gb	The Act has 6 Parts and 5 Schedules.
cy-gb	Mae 6 Rhan a 5 Atodlen i'r Ddeddf.

en-gb	Part 2 - Standards
cy-gb	Rhan 2 – Safonau

en-gb	Chapters 1 and 2 of Part 2 of this Act reform the existing law in respect of intervention by local authorities and Welsh Ministers in the conduct of schools maintained by local authorities and intervention by Welsh Ministers in the exercise of education functions by local authorities.
cy-gb	Mae Penodau 1 a 2 o Ran 2 o’r Ddeddf hon yn diwygio'r gyfraith bresennol mewn cysylltiad ag ymyrraeth gan awdurdodau lleol a Gweinidogion Cymru ym materion rhedeg ysgolion a gynhelir gan awdurdodau lleol ac ymyrraeth gan Weinidogion Cymru ym materion arfer swyddogaethau addysg gan awdurdodau lleol.

en-gb	Generally, it will be for the local authority to take action in respect of schools causing concern in the first instance, and the Welsh Ministers will normally only take action where the authority has failed to do so, or where it has taken action, it has done so inadequately.
cy-gb	Yn gyffredinol, mater i’r awdurdod lleol yn y lle cyntaf fydd cymryd camau mewn cysylltiad ag ysgolion sy'n peri pryder, a dim ond pan fo’r awdurdod wedi methu â’u cymryd, neu pan fo wedi cymryd camau ond wedi gwneud hynny mewn modd annigonol, y bydd Gweinidogion Cymru fel arfer yn cymryd camau.

en-gb	Section 2 – Grounds for intervention
cy-gb	Adran 2 - Y seiliau dros ymyrryd

en-gb	This section sets out the eight grounds for intervention by a local authority or the Welsh Ministers in a maintained school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi’r wyth sail dros ymyrraeth gan awdurdod lleol neu Weinidogion Cymru mewn ysgol a gynhelir.

en-gb	The grounds for intervention set out in this section replace the grounds set out in section 15(2)(a) of the School Standards and Framework Act 1998 (‘the 1998 Act’),with amendments. 
cy-gb	Mae'r seiliau dros ymyrryd a nodir yn yr adran hon yn disodli'r seiliau a nodir yn adran 15(2)(a) o Ddeddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 (‘Deddf 1998’), gydadiwygiadau. 

en-gb	In addition grounds 5 and 6 are based on the Welsh Ministers’ intervention powers in sections 497 and 496 respectively of the Education Act 1996 (governing body’s unreasonable action or failure to comply with a duty). 
cy-gb	Yn ychwanegol, mae seiliau 5 a 6 wedi eu sylfaenu ar bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn adrannau 497 a 496, yn y drefn honno, o Ddeddf Addysg 1996 (gweithredu afresymol gan gorff llywodraethu neu ei fethiant i gydymffurfio â dyletswydd). 

en-gb	Incorporating provisions of sections 496 and 497 of the Education Act 1996 here means that local authorities as well as the Welsh Ministers can intervene in the conduct of a maintained school on the basis of a governing body’s failure to comply with a duty or its unreasonable action. 
cy-gb	Mae cynnwys darpariaethau adrannau 496 a 497 o Ddeddf Addysg 1996 fan hyn yn golygu y caiff awdurdodau lleol yn ogystal â Gweinidogion Cymru ymyrryd ym materion rhedeg ysgol a gynhelir ar sail methiant corff llywodraethu i gydymffurfio â dyletswydd neu weithredu afresymol ganddo. 

en-gb	Grounds 5 and 6 also now include reference to a head teacher’s failure to comply with a duty or unreasonable action.
cy-gb	Erbyn hyn, mae seiliau 5 a 6 hefyd yn cynnwys cyfeiriad at fethiant pennaeth i gydymffurfio â dyletswydd neu weithredu afresymol ganddo.

en-gb	Section 3 – Warning notice
cy-gb	Adran 3 – Hysbysiad rhybuddio

en-gb	This section provides that if one or more of grounds 1 to 6 set out in section 2 exist the local authority may give a warning notice to the governing body of a school, and specifies what information a warning notice must contain. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu y caiff yr awdurdod lleol, os yw un neu ragor o seiliau 1 i 6 a nodir yn adran 2 yn bodoli, roi hysbysiad rhybuddio i gorff llywodraethu ysgol, ac mae'n pennu pa wybodaeth y mae'n rhaid i hysbysiad rhybuddio ei chynnwys. 

en-gb	The warning notice is generally the start of the process of intervention by a local authority in a school and may lead to the powers of intervention being exercised by it.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan awdurdod lleol mewn ysgol yw'r hysbysiad rhybuddio a gall arwain at y pwerau ymyrryd yn cael eu harfer ganddo.

en-gb	Section 4 – Power to intervene
cy-gb	Adran 4 – Pŵer i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a maintained school may be exercised by a local authority. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff awdurdod lleol arfer y pwerau i ymyrryd mewn ysgol a gynhelir. 

en-gb	The powers of intervention are in sections 5 to 9.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 5 i 9.

en-gb	Where a local authority is satisfied that one or more of grounds 1 to 6 exist, and it has complied with the warning notice procedure set out in section 3, then it may exercise its powers of intervention. 
cy-gb	Pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli, ac wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 3, yna caiff arfer ei bwerau ymyrryd. 

en-gb	However, if a local authority believes that one or more of grounds 1 to 6 exist and also believes there is a related risk to health and safety of any person that calls for urgent action then it does not have to comply with the warning notice procedure before exercising its powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw awdurdod lleol o'r farn bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli a hefyd o’r farn bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, yna nid oes rhaid iddo gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer ei bwerau ymyrryd.

en-gb	In addition, the local authority may exercise its powers of intervention if it is satisfied that grounds 7 or 8 exist (schools found by an inspection to require significant improvement or to be in need of special measures). 
cy-gb	Yn ychwanegol, caiff yr awdurdod lleol arfer ei bwerau ymyrryd os yw wedi ei fodloni bod sail 7 neu sail 8 yn bodoli (ysgolion y mae arolygiad wedi barnu bod arnynt angen gwelliant sylweddol neu fesurau arbennig). 

en-gb	In this case the local authority does not have to issue a warning notice.
cy-gb	Yn yr achos hwn, nid oes rhaid i'r awdurdod lleol ddyroddi hysbysiad rhybuddio.

en-gb	Section 5 – Power to require governing body to secure advice or collaborate
cy-gb	Adran 5 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i gorff llywodraethu sicrhau cyngor neu gydlafurio

en-gb	This section provides a new power for a local authority to direct the governing body of a school to make arrangements or enter into a contract for the provision of advisory services or to collaborate in accordance with section 5(2) of the Education (Wales) Measure 2011, so as to improve the school’s performance.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer newydd i awdurdod lleol gyfarwyddo corff llywodraethu ysgol i wneud trefniadau neu ymrwymo i gontract i ddarparu gwasanaethau cynghori, neu i gydlafurio yn unol ag adran 5(2) o Fesur Addysg (Cymru) 2011, er mwyn gwella perfformiad yr ysgol.

en-gb	Section 6 – power to appoint additional governors
cy-gb	Adran 6 – Pŵer i benodi llywodraethwyr ychwanegol

en-gb	This section replaces the intervention power in section 16 of the 1998 Act, and provides local authorities with a power to appoint additional governors to the governing body of a maintained school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 16 o Ddeddf 1998, ac yn darparu i awdurdodau lleol bŵer i benodi llywodraethwyr ychwanegol i gorff llywodraethu ysgol a gynhelir.

en-gb	Section 7 – Power of local authority to constitute governing body of interim executive members
cy-gb	Adran 7 – Pŵer awdurdod lleol i gyfansoddi corff llywodraethu o aelodau gweithrediaeth interim

en-gb	This section replaces the intervention power in section 16A of the 1998 Act. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 16A o Ddeddf 1998. 

en-gb	It provides local authorities with a power to appoint a specially constituted governing body in place of the existing governors at a school where the local authority has a power to intervene. 
cy-gb	Mae'n darparu i awdurdodau lleol bŵer i benodi corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn arbennig yn lle'r llywodraethwyr presennol mewn ysgol pan fo gan yr awdurdod lleol bŵer i ymyrryd. 

en-gb	The specially constituted governing body is known as an interim executive board and it will take over the running of the school. 
cy-gb	Gelwir y corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn arbennig yn fwrdd gweithrediaeth interim a bydd yn cymryd drosodd y gwaith o redeg yr ysgol. 

en-gb	Schedule 1 makes further provision about interim executive boards.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn gwneud darpariaeth bellach ynghylch byrddau gweithrediaeth interim.

en-gb	Section 8 – Power of local authority to suspend right to delegated budget
cy-gb	Adran 8 – Pŵer awdurdod lleol i atal dros dro yr hawl i gael cyllideb ddirprwyedig

en-gb	Under section 49 of the 1998 Act all maintained schools have a right to a delegated budget, which means that their governing bodies are entitled to manage the school’s budget. 
cy-gb	O dan adran 49 o Ddeddf 1998, mae gan bob ysgol a gynhelir hawl i gael cyllideb ddirprwyedig, sy'n golygu bod gan eu cyrff llywodraethu hawlogaeth i reoli cyllideb yr ysgol. 

en-gb	This section replaces the intervention power in section 17 of the 1998 Act, and provides a power for local authorities to suspend a school's right to a delegated budget if a local authority has the power to intervene in the school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 17 o Ddeddf 1998, ac yn darparu pŵer i awdurdodau lleol atal dros dro hawl ysgol i gael cyllideb ddirprwyedig os oes gan awdurdod lleol y p * er i ymyrryd yn yr ysgol.

en-gb	Section 9 – General power to give directions and take steps
cy-gb	Adran 9 – Pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau

en-gb	This section provides a general power for local authorities to issue such directions to the governing body or head teacher of a school it maintains as it thinks appropriate and to take any other steps when one or more of the grounds for intervention exist.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer cyffredinol i’r awdurdod lleol ddyroddi'r cyfarwyddiadau hynny y mae o'r farn eu bod yn briodol i gorff llywodraethu neu bennaeth ysgol y mae’r awdurdod yn ei chynnal, a chymryd unrhyw gamau eraill, pan fo un neu ragor o'r seiliau dros ymyrryd yn bodoli.

en-gb	This section replaces section 62 of 1998 Act (local authority’s power to prevent a breakdown of discipline). 
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli adran 62 o Ddeddf 1998 (pŵer awdurdod lleol i atal methiant mewn disgyblaeth). 

en-gb	It also provides for local authorities to have powers similar to the Welsh Ministers’ intervention powers in sections 496 and 497 of the Education Act 1996 (but unlike sections 496 and 497, the power to intervene here is not limited to those cases where grounds 5 or 6 exist).
cy-gb	Mae hefyd yn darparu i awdurdodau lleol bwerau tebyg i bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn adrannau 496 a 497 o Ddeddf Addysg 1996 (ond yn annhebyg i adrannau 496 a 497, nid yw'r p * er i ymyrryd yma yn gyfyngedig i'r achosion hynny lle y mae sail 5 neu sail 6 yn bodoli).

en-gb	Section 10 – Warning notice
cy-gb	Adran 10 – Hysbysiad rhybuddio

en-gb	This section sets out the circumstances in which the Welsh Ministers may give a formal warning notice to a maintained school. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru roi hysbysiad rhybuddio ffurfiol i ysgol a gynhelir. 

en-gb	A warning notice is generally the start of the intervention process by the Welsh Ministers in a school, and may lead to the Welsh Ministers’ powers of intervention being exercised.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan Weinidogion Cymru mewn ysgol yw hysbysiad rhybuddio, a gall arwain at bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn cael eu harfer.

en-gb	The Welsh Ministers may issue a warning notice to the governing body of a school where one or more of grounds 1 to 6 (set out in section 2) exist, but the local authority has not given a warning notice or has done so in terms the Welsh Ministers consider are inadequate. 
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddyroddi hysbysiad rhybuddio i gorff llywodraethu ysgol pan fo un neu ragor o seiliau 1 i 6 (a nodir yn adran 2) yn bodoli, ond bod yr awdurdod lleol heb roi hysbysiad rhybuddio neu wedi gwneud hynny mewn termau sy’n annigonol ym marn Gweinidogion Cymru. 

en-gb	The warning notice will explain to the governing body the reasons why it is being given and the action that the governing body should take.
cy-gb	Bydd yr hysbysiad rhybuddio yn esbonio i'r corff llywodraethu y rhesymau pam y mae'n cael ei roi a'r camau y dylai'r corff llywodraethu eu cymryd.

en-gb	Section 11 – Power of the Welsh Ministers to intervene
cy-gb	Adran 11 – Pŵer Gweinidogion Cymru i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a maintained school may be exercised by the Welsh Ministers. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru arfer y pwerau i ymyrryd mewn ysgol a gynhelir. 

en-gb	The powers of intervention are set out in sections 12 to 17 of the Act.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 12 i 17 o’r Ddeddf.

en-gb	Where the Welsh Ministers are satisfied that one or more of grounds 1 to 6 exist, and they have complied with the warning notice procedure set out in section 10, they may exercise their powers of intervention. 
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli, ac wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 10, cânt arfer eu pwerau ymyrryd. 

en-gb	However, if the Welsh Ministers are satisfied one or more of grounds 1 to 6 exist, and also believe there is a related risk to health and safety of any person which calls for urgent action, then the Welsh Ministers do not have to comply with the warning notice procedure before exercising their powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli a bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, yna nid oes rhaid i Weinidogion Cymru gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	In addition the Welsh Ministers may exercise their powers of intervention if they are satisfied grounds 7 or 8 exist (schools found by an inspection to require significant improvement or to be in need of special measures). 
cy-gb	Yn ychwanegol, caiff Gweinidogion Cymru arfer eu pwerau ymyrryd os ydynt wedi eu bodloni bod sail 7 neu sail 8 yn bodoli (ysgolion y mae arolygiad wedi barnu bod arnynt angen gwelliant sylweddol neu fesurau arbennig). 

en-gb	In this case the Welsh Ministers do not have to comply with the warning notice procedure.
cy-gb	Yn yr achos hwn, nid oes rhaid i Weinidogion Cymru gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio.

en-gb	Sections 12, 13 and 14 – Powers of Welsh Ministers, etc
cy-gb	Adran 12, 13 a 14 – Pwerau Gweinidogion Cymru, etc

en-gb	These sections provide mirror powers to those of the local authority contained in sections 5, 6 and 7
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn darparu pwerau sy'n adlewyrchu pwerau’r awdurdod lleol a geir yn adran 5, 6 a 7.

en-gb	Section 15 – Power of Welsh Ministers to direct federation of schools
cy-gb	Adran 15 – Pŵer Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo bod ysgolion yn cael eu ffedereiddio

en-gb	This section replaces the intervention power in section 18B of the 1998 Act and provides the Welsh Ministers with the power to issue directions relating to the federation of schools. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 18B o Ddeddf 1998 ac yn darparu i Weinidogion Cymru bŵer i ddyroddi cyfarwyddiadau ynghylch ffedereiddio ysgolion. 

en-gb	A federation of schools is the grouping of two or more schools under a single governing body.
cy-gb	Mae ffederasiwn o ysgolion yn grŵp o ddwy neu ragor o ysgolion o dan un corff llywodraethu.

en-gb	Section 16 – Power of Welsh Ministers to direct closure of school
cy-gb	Adran 16 – Pŵer Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau

en-gb	This section replaces the intervention power in section 19 of the 1998 Act and provides the Welsh Ministers with the power to direct the closure of a school if they have the power to intervene on the basis of ground 8 (school requiring special measures). 
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 19 o Ddeddf 1998 ac yn darparu i Weinidogion Cymru bŵer i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau os oes ganddynt bŵer i ymyrryd ar dir sail 8 (ysgol y mae arni angen mesurau arbennig). 

en-gb	Where the Welsh Minsters direct the closure of a school under this section there is no need for a local authority to make proposals to discontinue the school under Part 3.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn cyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau o dan yr adran hon, nid oes angen i awdurdod lleol wneud cynigion i derfynu'r ysgol o dan Ran 3.

en-gb	Section 17 – General power to give directions and take steps
cy-gb	Adran 17 – Pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau

en-gb	This section provides a mirror power to that of the local authority in section 9 (general power to give directions and take steps).
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer sy'n adlewyrchu pŵer yr awdurdod lleol yn adran 9 (pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau).

en-gb	Sections 18, 19 and 20 and Schedule 1 – Supplementary
cy-gb	Adrannau 18, 19 ac 20 ac Atodlen 1 – Darpariaethau atodol

en-gb	Section 18 introduces Schedule 1 which makes further provision in relation to interim executive boards (constituted following a direction under section 7 or 14). 
cy-gb	Mae adran 18 yn cyflwyno Atodlen 1 sy'n gwneud darpariaeth bellach mewn perthynas â byrddau gweithrediaeth interim (a gyfansoddwyd yn dilyn cyfarwyddyd o dan adran 7 neu 14). 

en-gb	It deals with the transition from a normally constituted body to one consisting of interim executive members, and also the transition from a governing body consisting of interim executive members back to a normally constituted governing body. 
cy-gb	Mae'n ymwneud â'r trosi o gorff a gyfansoddwyd yn normal i gorff o aelodau gweithrediaeth interim, a hefyd y trosi o gorff llywodraethu o aelodau gweithrediaeth interim yn ôl i gorff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal. 

en-gb	During the period in which the interim executive members are in post they must discharge the functions of the normally constituted governing body members. 
cy-gb	Yn ystod y cyfnod y mae'r aelodau gweithrediaeth interim yn eu swyddi, rhaid iddynt gyflawni swyddogaethau aelodau'r corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal. 

en-gb	This means they are subject to the same law as normally constituted governing body members, except in relation to their constitution and procedures (paragraph 13 of Schedule 1). 
cy-gb	Mae hyn yn golygu eu bod yn ddarostyngedig i'r un gyfraith ag aelodau'r corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal, ac eithrio mewn perthynas â’u cyfansoddiad a gweithdrefn (paragraff 13 o Atodlen 1). 

en-gb	However, regulations made under certain paragraphs of section 19(3) of the Education Act 2002 may be applied to the board, for example, in relation to school staffing issues.
cy-gb	Fodd bynnag, caniateir i reoliadau a wneir o dan baragraffau penodol oadran 19(3) o Ddeddf Addysg 2002 gael eu cymhwyso i'r bwrdd, er enghraifft, mewn perthynas â materion staffio ysgolion.

en-gb	Section 19 provides that a head teacher or governing body of a school must comply with a direction given to them by a local authority or the Welsh Ministers under Chapter 1 of Part 2 of this Act. 
cy-gb	Mae adran 19 yn darparu bod yn rhaid i bennaeth neu gorff llywodraethu ysgol gydymffurfio â chyfarwyddyd a roddir iddo gan awdurdod lleol neu Weinidogion Cymru o dan Bennod 1 o Ran 2 o’r Ddeddf hon. 

en-gb	A direction must be in writing and may be enforced by a mandatory order of a court.
cy-gb	Rhaid i gyfarwyddyd fod yn ysgrifenedig a chaniateir ei orfodi drwy orchymyn mandadol llys.

en-gb	Section 20 provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance to local authorities in relation to the exercise of its functions under this Chapter. 
cy-gb	Mae adran 20 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau lleol o ran arfer eu swyddogaethau o dan y Bennod hon. 

en-gb	Accordingly, a local authority must have regard to such guidance.
cy-gb	Yn unol â hynny, rhaid i awdurdod lleol roi sylw i ganllawiau o'r fath.

en-gb	Chapter 2 - Intervention in Local Authorities
cy-gb	Pennod 2 - Ymyrryd mewn Awdurdodau Lleol

en-gb	This Chapter sets out the circumstances in which the Welsh Ministers can intervene in the way a local authority is exercising its education functions (which are those functions set out in Schedule 36A to the Education Act 1996).
cy-gb	Mae'r Bennod hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru ymyrryd yn y ffordd y mae awdurdod lleol yn arfer ei swyddogaethau addysg (sef y swyddogaethau hynny a nodir yn Atodlen 36A i Ddeddf Addysg 1996).

en-gb	Section 21 – Grounds for intervention
cy-gb	Adran 21 – Y seiliau dros ymyrryd

en-gb	This section sets out the grounds for intervention that must exist for the Welsh Ministers to intervene in a local authority. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r seiliau dros ymyrryd y mae'n rhaid iddynt fodoli i Weinidogion Cymru ymyrryd mewn awdurdod lleol. 

en-gb	These grounds replace the grounds for intervention in local authorities set out in sections 496 to 497A of the Education Act 1996 for Wales. 
cy-gb	Mae'r seiliau hyn yn disodli'r seiliau dros ymyrryd mewn awdurdodau lleol a nodir yn adrannau 496 i 497A o Ddeddf Addysg 1996 o ran Cymru. 

en-gb	If one or more these grounds exist, the Welsh Ministers will be able to begin the process for intervention.
cy-gb	Os yw un neu ragor o'r seiliau hyn yn bodoli, caiff Gweinidogion Cymru ddechrau'r broses ymyrryd.

en-gb	Sections 496 to 497A of the Education Act 1996 will now apply only to local authorities in England.
cy-gb	Ni fydd adrannau 496 i 497A o Ddeddf Addysg 1996 bellach yn gymwys ond i awdurdodau lleol yn Lloegr.

en-gb	Section 22 – Warning notice
cy-gb	Adran 22 – Hysbysiad rhybuddio

en-gb	This section provides that if one or more of the three grounds set out in section 21 exist, the Welsh Ministers may issue a warning notice to the local authority and specifies what information a warning notice must contain. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru, os yw un neu ragor o'r tair sail a nodir yn adran 21 yn bodoli, ddyroddi hysbysiad rhybuddio i'r awdurdod lleol, ac mae'n pennu pa wybodaeth y mae'n rhaid i hysbysiad rhybuddio ei chynnwys. 

en-gb	The warning notice must, among other things, explain why the Welsh Ministers consider the grounds for intervention exist and what the local authority must do to deal with them. 
cy-gb	Rhaid i'r hysbysiad rhybuddio, ymhlith pethau eraill, esbonio pam y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried bod y seiliau dros ymyrryd yn bodoli a'r hyn y mae'n rhaid i'r awdurdod lleol ei wneud i ymdrin â hwy. 

en-gb	A warning notice is generally the start of the intervention process by the Welsh Ministers in a local authority, and may lead to the Welsh Ministers’ powers of intervention being exercised.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan Weinidogion Cymru mewn awdurdod lleol yw hysbysiad rhybuddio, a gall arwain at bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn cael eu harfer.

en-gb	Section 23 – Power of Welsh Ministers to intervene
cy-gb	Adran 23 – Pŵer Gweinidogion Cymru i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a local authority may be exercised by the Welsh Ministers. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru arfer y pwerau i ymyrryd mewn awdurdod lleol. 

en-gb	The powers of intervention are set out in sections 24 to 28.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 24 i 28.

en-gb	Where the Welsh Ministers are satisfied that one or more of grounds 1 to 3 exist, and they have complied with the warning notice procedure set out in section 22, then they may exercise their powers of intervention. 
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 3 yn bodoli, a’u bod wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 22, yna cânt arfer eu pwerau ymyrryd. 

en-gb	However, if the Welsh Ministers believe that one or more of grounds 1 to 3 exist, and also believe there is a related risk to health and safety of any person that calls for urgent action, or that the local authority is unlikely to be able to comply or secure compliance with a warning notice, then they do not have to comply with the warning notice procedure before exercising their powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw Gweinidogion Cymru o'r farn bod un neu ragor o seiliau 1 i 3 yn bodoli a bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, neu fod yr awdurdod lleol yn annhebyg o allu cydymffurfio neu sicrhau cydymffurfedd â hysbysiad rhybuddio, yna nid oes rhaid iddyntgydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	Section 24 – Power to require local authority to obtain advisory services
cy-gb	Adran 24 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol gael gwasanaethau cynghori

en-gb	This section replaces the intervention power in section 63 of the Education Act 2002 and provides a power for the Welsh Ministers to direct the local authority to obtain advisory services from a third party.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 63 o Ddeddf Addysg 2002 ac yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru gyfarwyddo’r awdurdod lleol i gael gwasanaethau cynghori gan drydydd parti.

en-gb	Section 25 – Power to require performance of functions by other persons on behalf of authority
cy-gb	Adran 25 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i swyddogaethau gael eu cyflawni gan bersonau eraill ar ran awdurdod

en-gb	This section provides a power for Welsh Ministers to direct a local authority to use the services of a third party to carry out its functions.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru gyfarwyddo awdurdod lleol i ddefnyddio gwasanaethau trydydd parti i gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	Section 26 – Power to require performance of functions by Welsh Ministers or nominee
cy-gb	Adran 26 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i swyddogaethau gael eu cyflawni gan Weinidogion Cymru neu enwebai

en-gb	This section allows the Welsh Ministers to direct that a local authority’s functions are carried out by the Welsh Ministers or by a person nominated by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r adran hon yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyfarwyddo bod swyddogaethau awdurdod lleol yn cael eu cyflawni gan Weinidogion Cymru neu berson a enwebir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 27 – Power to direct exercise of other education functions
cy-gb	Adran 27 – Pŵer i gyfarwyddo'r modd y mae swyddogaethau addysg eraill yn cael eu harfer

en-gb	Section 27 enables the Welsh Ministers, when issuing directions under section 25 or 26, to include directions that relate to any of the local authority’s education functions, and not just those functions to which the powers to intervene relate.
cy-gb	Mae adran 27 yn galluogi Gweinidogion Cymru, wrth ddyroddi cyfarwyddiadau o dan adran 25 neu 26, i gynnwys cyfarwyddiadau sy'n ymwneud ag unrhyw un neu ragor o swyddogaethau addysg yr awdurdod lleol, ac nid yn unig y swyddogaethau hynny y mae'r pwerau ymyrryd yn ymwneud â hwy . 

en-gb	Section 28 – General power to give directions and take steps
cy-gb	Adran 28 – Pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau

en-gb	Where the power to intervene exists this section provides a general power to give directions to a local authority and take steps in relation to it. 
cy-gb	Pan fo'r pŵer i ymyrryd yn bodoli, mae'r adran hon yn darparu pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau i awdurdod lleol, a chymryd camau mewn perthynas ag ef. 

en-gb	The taking of steps enables Welsh Ministers to do other things they consider might help to deal with the grounds for intervention other than making a direction.
cy-gb	Mae cymryd camau yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud pethau eraill y maent yn ystyried y gallent helpu i ymdrin â'r seiliau dros ymyrryd, ac eithrio gwneud cyfarwyddyd.

en-gb	Section 30 – Duty to co-operate
cy-gb	Adran 30 – Dyletswydd i gydweithredu

en-gb	This section, which requires local authorities and governing bodies to assist with the action required to comply with directions, replaces section 497AA of the Education Act 1996 (power to secure proper performance: 
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu gynorthwyo gyda'r camau y mae'n ofynnol eu cymryd i gydymffurfio â chyfarwyddiadau, yn disodli adran 497AA o Ddeddf Addysg 1996 (pŵer i sicrhau bod swyddogaethau'n cael eu cyflawni’n briodol: 

en-gb	duty of authority where directions contemplated) with some amendments.
cy-gb	dyletswydd awdurdod pan fo cyfarwyddiadau'n cael eu hystyried) gyda rhai diwygiadau.

en-gb	Section 31 – Powers of entry and inspection
cy-gb	Adran 31 – Pwerau mynd i mewn ac arolygu

en-gb	This section, which sets out rights of access in connection with the carrying out of directions, replaces section 497B of the Education Act 1996 (power to secure proper performance: 
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n nodi hawliau mynediad mewn cysylltiad â chyflawni cyfarwyddiadau, yn disodli adran 497B o Ddeddf Addysg 1996 (pŵer i sicrhau bod swyddogaethau'n cael eu cyflawni’n briodol: 

en-gb	further provisions) with some amendments.
cy-gb	darpariaethau pellach) gyda rhai diwygiadau.

en-gb	Chapter 3 – School Improvement Guidance
cy-gb	Pennod 3 – Canllawiau Gwella Ysgolion

en-gb	This Chapter provides for the Welsh Ministers to issue guidance to head teachers, governing bodies and local authorities about how to exercise their functions so as to improve standards of education.
cy-gb	Mae'r Bennod hon yn darparu bod yn rhaid i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i benaethiaid, cyrff llywodraethu ac awdurdodau lleol ynghylch sut i arfer eu swyddogaethau er mwyn gwella safonau addysg.

en-gb	Section 32 - Meaning of “school authority”
cy-gb	Adran 32 - Ystyr “awdurdod ysgol”

en-gb	This section defines the term “school authority” to mean a local authority, governing body or head teacher of a maintained school in Wales.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diffinio'r term “awdurdod ysgol” i olygu awdurdod lleol, corff llywodraethu neu bennaeth ysgol a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Section 33 - Power to issue school improvement guidance
cy-gb	Adran 33 - Pŵer i ddyroddi canllawiau gwella ysgolion

en-gb	Section 33 provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance to school authorities setting out how they are to improve the standards of education in schools.
cy-gb	Mae adran 33 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau ysgol sy’n nodi'r ffordd y maent i wella safonau addysg mewn ysgolion.

en-gb	Section 34 - Consultation and National Assembly for Wales procedures
cy-gb	Adran 34 - Ymgynghori a gweithdrefnau Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	Section 34 sets out the procedure the Welsh Ministers must follow before issuing school improvement guidance. 
cy-gb	Mae adran 34 yn nodi'r weithdrefn y mae'n rhaid i Weinidogion Cymru ei dilyn cyn dyroddi canllawiau gwella ysgolion. 

en-gb	Amongst other things it requires consultation and for the Welsh Ministers to lay a copy of the guidance before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori ynghylch y canllawiau a gosod copi ohonynt gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 35 - Duty to follow school improvement guidance
cy-gb	Adran 35 - Dyletswydd i ddilyn canllawiau gwella ysgolion

en-gb	This section places a duty on school authorities to comply with guidance issued under section 33.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gosod dyletswydd ar awdurdodau ysgol i gydymffurfio â'r canllawiau a ddyroddir o dan adran 33.

en-gb	This section does allow for school authorities to depart from that guidance in certain circumstances in order to provide for a degree of flexibility and innovation. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn caniatáu i awdurdodau ysgol wyro oddi wrth y canllawiau hynny mewn amgylchiadau penodol er mwyn darparu ar gyfer rhywfaint o hyblygrwydd ac arloesi. 

en-gb	Where a school authority which is a local authority or a governing body wishes to depart from the guidance it must issue a policy statement detailing its alternative policy for exercising the education functions concerned. 
cy-gb	Pan fo awdurdod ysgol sy’n awdurdod lleol neu’n gorff llywodraethu yn dymuno gwyro oddi wrth y canllawiau, rhaid iddo ddyroddi datganiad polisi gan roi manylion ynghylch ei bolisi amgen ar gyfer arfer y swyddogaethau addysg o dan sylw. 

en-gb	It must then follow that alternative policy. 
cy-gb	Yna, rhaid iddo ddilyn y polisi amgen hwnnw. 

en-gb	If there is a partial departure from the guidance (subsection (2) or (3) and section 36), school authorities will have to adhere to both the policy statement and (in so far as the policy statement does not deal with a matter) the guidance.
cy-gb	Os bydd yr awdurdodau ysgol yn gwyro'n rhannol oddi wrth y canllawiau (is-adran (2) neu (3) ac adran 36), bydd yn rhaid iddynt lynu wrth y datganiad polisi ac (i'r graddau nad yw'r datganiad polisi yn ymwneud â mater) y canllawiau.

en-gb	In addition the duty to follow the school improvement guidance or a policy statement will not apply to any school authority if to do so would be unreasonable.
cy-gb	Yn ychwanegol, ni fydd y ddyletswydd i ddilyn y canllawiau gwella ysgolion neu ddatganiad polisi yn gymwys o ran unrhyw awdurdod ysgol pe byddai gwneud hynny'n afresymol.

en-gb	Section 37 - Directions
cy-gb	Adran 37 - Cyfarwyddiadau

en-gb	Where the Welsh Minister consider that the alternative course of action set out in a school authority’s policy statement is not likely to improve educational standards they may issue a direction to the school authority requiring it to comply with the guidance. 
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn ystyried nad yw'r ffordd amgen o weithredu a nodir yn natganiad polisi awdurdod ysgol yn debyg o wella safonau addysgol, cânt ddyroddi i'r awdurdod ysgol gyfarwyddyd sy’n ei gwneud yn ofynnol iddo gydymffurfio â'r canllawiau. 

en-gb	A direction must be issued in writing and may be enforced by a mandatory order.
cy-gb	Rhaid dyroddi cyfarwyddyd yn ysgrifenedig a chaniateir ei orfodi drwy orchymyn mandadol.

en-gb	Part 3 - School Organisation
cy-gb	Rhan 3: Trefniadaeth Ysgolion

en-gb	Part 3 reforms and brings together in one place the law relating to school organisation for Wales; 
cy-gb	Mae Rhan 3 yn diwygio ac yn dwyn ynghyd mewn un lle y gyfraith sy'n ymwneud â threfniadaeth ysgolion ar gyfer Cymru; 

en-gb	requires the publication of a new Code on School Organisation; 
cy-gb	yn ei gwneud yn ofynnol i God newydd am Drefniadaeth Ysgolion gael ei gyhoeddi; 

en-gb	and, creates a new framework for the determination of proposals which receive objections, including a simplified process for proposals to close schools with fewer than 10 pupils.
cy-gb	ac yn creu fframwaith newydd ar gyferpenderfynu ar gynigion sy'n derbyn gwrthwynebiadau, gan gynnwys proses symlach ar gyfer cynigion i gau ysgolion sydd â llai na 10 disgybl.

en-gb	Sections 38 and 39 School Organisation Code etc
cy-gb	Adrannau 38 a 39 - Y Cod Trefniadaeth Ysgolion etc.

en-gb	Section 38 creates a requirement for the Welsh Ministers to issue and publish a code (or codes) on school organisation (“the Code”) with which the persons listed at subsection (2) must act in accordance if the Code requires them to do so. 
cy-gb	Mae adran 38 yn creu gofyniad i Weinidogion Cymru ddyroddi a chyhoeddi cod (neu godau) am drefniadaeth ysgolion ( fl y Cod”) y mae'n rhaid i’r personau a restrir yn is-adran (2) weithredu yn unol ag ef os yw'r Cod yn ei gwneud yn ofynnol iddynt wneud hynny. 

en-gb	The Code may also include guidelines setting out aims, objectives and other matters to which the named persons must have regard.
cy-gb	Caiff y Cod hefyd gynnwys canllawiau sy'n nodi nodau, amcanion a materion eraill y mae'n rhaid i'r personau a enwir roi sylw iddynt.

en-gb	Section 39 sets out the procedure that the Welsh Ministers must follow before issuing the Code. 
cy-gb	Mae adran 39 yn nodi'r weithdrefn y mae'n rhaid i Weinidogion Cymru ei dilyn cyn dyroddi'r Cod. 

en-gb	Amongst other things it requires consultation and for the Welsh Ministers to lay a copy of the Code before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori ynghylch y Cod a gosod copi ohono gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 40 - Restriction on establishment, alteration and discontinuance of maintained schools
cy-gb	Adran 40 - Cyfyngu ar sefydlu, newid a therfynu ysgolion a gynhelir

en-gb	This section requires that the opening or closing of a maintained school, or the making of a significant alteration (known as a ‘regulated alteration’) be done in accordance with the processes set out in this Part – except where the Welsh Ministers are using their power of intervention to direct that a school be closed under section 16. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i ysgol a gynhelir gael ei hagor neu ei chau, neu i newid sylweddol (a elwir yn ‘newid rheoleiddiedig’) gael ei wneud, yn unol â'r prosesau a nodir yn y Rhan hon – ac eithrio pan fo Gweinidogion Cymru yn defnyddio eu p * er ymyrryd i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau o dan adran 16. 

en-gb	The regulated alterations are set out in Schedule 2. 
cy-gb	Nodir y newidiadau rheoleiddiedig yn Atodlen 2. 

en-gb	Subsection (2) of section 40 prohibits the establishment of a new foundation or foundation special school in Wales. 
cy-gb	Mae is-adran (2) o adran 40 yn gwahardd sefydlu ysgol sefydledig newydd neu ysgol arbennig sefydledig newydd yng Nghymru. 

en-gb	Subsection (5) prohibits any alteration to a maintained school that changes its religious character or causes it to acquire or lose a religious character.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn gwahardd unrhyw newid i ysgol a gynhelir sy'n newid ei chymeriad crefyddol neu'n peri iddi gaffael neu golli cymeriad crefyddol.

en-gb	Similar provision was made in sections 28(11) and 33 of the 1998 Act.
cy-gb	Gwnaed darpariaeth debyg yn adrannau 28(11) a 33 o Ddeddf 1998.

en-gb	Sections 41 to 44 and Schedule 2 - Proposals that may be made in respect of schools in Wales
cy-gb	Adrannau 41 i 44 ac Atodlen 2 - Cynigion y caniateir iddynt gael eu gwneud mewn cysylltiad ag ysgolion yng Nghymru

en-gb	These sections give local authorities the power to make proposals to:
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn rhoi i awdurdodau lleol b * er i wneud cynigion:

en-gb	establish a community, voluntary, maintained nursery, or community special school;
cy-gb	i sefydlu ysgol gymunedol, ysgol wirfoddol, ysgol feithrin a gynhelir neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	discontinue a community, maintained nursery, voluntary, foundation, or community special school;
cy-gb	i derfynu ysgol gymunedol, ysgol feithrin a gynhelir, ysgol wirfoddol, ysgol sefydledig neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	make a regulated alteration to a community, maintained nursery, or community special school;
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i ysgol gymunedol, ysgol feithrin a gynhelir neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	make a regulated alteration to increase or reduce capacity at a voluntary or foundation school that does not have a religious character;
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i gynyddu neu leihau capasiti mewn ysgol wirfoddol neu ysgol sefydledig nad oes ganddi gymeriad crefyddol;

en-gb	make a regulated alteration to open or close a school’s sixth form at a voluntary or foundation school, with the consent of the Welsh Ministers.
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i agor neu gau chweched dosbarth ysgol mewn ysgol wirfoddol neu ysgol sefydledig, gyda chydsyniad Gweinidogion Cymru.

en-gb	58. In addition, any person may make proposals to establish a voluntary school, and the governing body of a foundation or voluntary school may make proposals to make a regulated alteration to the school or to discontinue the school.
cy-gb	58. Yn ychwanegol, caiff unrhyw berson wneud cynigion i sefydlu ysgol wirfoddol a chaiff corff llywodraethu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol wneud cynigion i wneud newid rheoleiddiedig i'r ysgol neu i derfynu'r ysgol.

en-gb	59. Schedule 2 sets out in detail the regulated alterations that may be made to a school. 
cy-gb	59. Mae Atodlen 2 yn nodi'n fanwl y newidiadau rheoleiddiedig y caniateir eu gwneud i ysgol. 

en-gb	Amongst other alterations it allows for:alterations to the capacity of the school (paragraphs 10 to 14). 
cy-gb	Ymhlith newidiadau eraill mae'n caniatáu ar gyfer:newidiadau i gapasiti'r ysgol (paragraffau 10 i 14). 

en-gb	In working out whether there is an alteration to the capacity of the school, previous alterations are taken into account so that changes to the capacity cannot be done incrementally without the need to make proposals;
cy-gb	Wrth bwyso a mesur a yw capasiti'r ysgol wedi newid, mae newidiadau blaenorol i’w hystyried fel na ellir gwneud newidiadau i'r capasiti yn gynyddrannol heb yr angen i wneud cynigion;

en-gb	an increase or decrease in the age range of the school (paragraph 5). 
cy-gb	cynnydd neu leihad yn ystod oedran yr ysgol (paragraff 5). 

en-gb	An increase in the upper age range of a school does not permit the addition of a school sixth form. 
cy-gb	Nid yw cynnydd yn ystod oedran uchaf ysgol yn caniatáu i chweched dosbarth gael ei ychwanegu. 

en-gb	Separate provision in the Schedule (at paragraph 6) allows for a sixth form to be added (or removed) from a school;
cy-gb	Mae darpariaeth ar wahân yn yr Atodlen (ym mharagraff 6) yn caniatáu i chweched dosbarth gael ei ychwanegu at ysgol (neu ei dynnu oddi wrthi);

en-gb	alterations to the language medium of the school (paragraphs 7 and 8). 
cy-gb	newidiadau i gyfrwng iaith yr ysgol (paragraffau 7 ac 8). 

en-gb	These have been updated from the Education (School Organisation Proposals) (Wales) Regulations 1999 to reflect the introduction of the foundation phase and teaching methodologies in primary schools; 
cy-gb	Mae'r rhain wedi eu diweddaru ers Rheoliadau Addysg (Cynigion Trefniadaeth Ysgolion) (Cymru) 1999 i adlewyrchu cyflwyno'r cyfnod sylfaen a methodolegau addysgu mewn ysgolion cynradd; 

en-gb	these no longer refer to subjects but instead to percentages of time spent teaching pupils.
cy-gb	nid yw'r rhain bellach yn cyfeirio at bynciau ond yn hytrach at ganrannau'r amser a dreulir yn addysgu disgyblion.

en-gb	Paragraph 26 of the Schedule provides the Welsh Ministers with a power to add, change or remove a regulated alteration by Order.
cy-gb	Mae paragraff 26 o'r Atodlen yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ychwanegu, newid neu ddileu newid rheoleiddiedig drwy Orchymyn.

en-gb	These provisions are based on sections 28, 29 and 31 of the 1998 Act and regulations made under these powers.
cy-gb	Mae'r darpariaethau hyn wedi eu seilio ar adrannau 28, 29 ac 31 o Ddeddf 1998 a'r rheoliadau a wnaed o dan y pwerau hyn.

en-gb	Section 45 to 47 - Changing a school’s category etc
cy-gb	Adran 45 i 47 - Newid categori ysgol etc.

en-gb	Schools maintained by local authorities (other than maintained nursery schools) are divided into the different categories set out in section 20 of the 1998 Act. 
cy-gb	Rhennir ysgolion a gynhelir gan awdurdodau lleol (ac eithrio ysgolion meithrin a gynhelir) i gategorïau gwahanol a nodir yn adran 20 o Ddeddf 1998. 

en-gb	Sections 45 to 47 (based on section 35 of, and Schedule 7 to, the 1998 Act) detail who may make proposals to change a school’s category; 
cy-gb	Mae adrannau 45 i 47 (yn seiliedig ar adran 35 o Ddeddf 1998 ac Atodlen 7 iddi) yn manylu ar bwy gaiff wneud cynigion i newid categori ysgol; 

en-gb	the grid below summarises this (VA means voluntary aided, VC means voluntary controlled and GB means governing body).
cy-gb	mae’r grid isod yn crynhoi hyn (ystyr WG yw ysgol wirfoddol a gynorthwyir, ystyr WR yw ysgol wirfoddol a reolir ac ystyr CLl yw corff llywodraethu).

en-gb	Category of school
cy-gb	Categori o ysgol

en-gb	Can become
cy-gb	Gall ddod yn

en-gb	Proposer
cy-gb	Cynigydd

en-gb	Community school
cy-gb	Ysgol gymunedol

en-gb	VA or VC
cy-gb	WG neu WR

en-gb	GB
cy-gb	CLl

en-gb	VA school
cy-gb	Ysgol WG

en-gb	Community or VC
cy-gb	Ysgol gymunedol neu WR

en-gb	GB
cy-gb	CLl

en-gb	VC
cy-gb	WR

en-gb	Community or VA
cy-gb	Ysgol gymunedol neu WG

en-gb	GB
cy-gb	CLl

en-gb	Foundation
cy-gb	Ysgol sefydledig

en-gb	Community, VA or VC
cy-gb	Ysgol gymunedol, WGneu WR

en-gb	GB
cy-gb	CLl

en-gb	No school may change category to become a foundation or foundation special school. 
cy-gb	Ni chaiff ysgol newid categori i ddod yn ysgol sefydledig neu’n ysgol arbennig sefydledig. 

en-gb	No foundation or voluntary school with a religious character may change category to become a community school.
cy-gb	Ni chaiff ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol â chymeriad crefyddol newid categori i ddod yn ysgol gymunedol.

en-gb	In order to become a VA school a GB must satisfy the Welsh Ministers that they are able to satisfy its funding obligations for a period of at least five years after the change of category takes place (section 46).
cy-gb	Er mwyn dod yn ysgol wirfoddol a gynorthwyir rhaid i gorff llywodraethu fodloni Gweinidogion Cymru y gall fodloni ei rwymedigaethau ariannol am gyfnod o bum mlynedd o leiaf ar ôl i'r newid categori ddigwydd (adran 46).

en-gb	A change of category does not authorise a change in a school’s religious character, or authorise it to establish, join or leave a foundation body (as defined in section 21 of the 1998 Act).
cy-gb	Nid yw newid categori yn awdurdodi unrhyw newid yng nghymeriad crefyddol yr ysgol nac yn ei hawdurdodi i sefydlu corff sefydledig (fel y'i diffinnir yn adran 21 o Ddeddf 1998), nac i ymuno neu ymadael â chorff o'r fath.

en-gb	If a school is to become a community school, transfer agreements detailed in Schedule 4 must be made.
cy-gb	Os yw ysgol i ddod yn ysgol gymunedol, rhaid bod y cytundebau trosglwyddo y ceir manylion amdanynt yn Atodlen 4 wedi eu gwneud.

en-gb	Section 48 - Publication and consultation
cy-gb	Adran 48 - Cyhoeddi ac ymgynghori

en-gb	This section requires that school organisation proposals are consulted upon and published. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol bod ymgynghoriad ar gynigion trefniadaeth ysgol a'u bod yn cael eu cyhoeddi. 

en-gb	The Code will set out requirements for consultation and how and when proposals are to be published. 
cy-gb	Bydd y Cod yn nodi'r gofynion ar gyfer ymgynghori ac yn ymwneud â sut a phryd y mae cyhoeddi cynigion. 

en-gb	Proposers must publish a report on the consultation. 
cy-gb	Rhaid i gynigwyr gyhoeddi adroddiad ar yr ymgynghoriad. 

en-gb	The proposers must send copies of the published proposals to the Welsh Ministers and the maintaining local authority. 
cy-gb	Rhaid i'r cynigwyr anfon copïau o'r cynigion cyhoeddedig at Weinidogion Cymru, ac at yr awdurdod lleol sy'n cynnal yr ysgol. 

en-gb	The requirement to consult does not however apply in the case of proposals to discontinue a small school, which is one with fewer than 10 registered pupils on the third Tuesday of the preceding January (defined in section 56). 
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw'r gofyniad i ymgynghori yn gymwys yn achos cynigion i derfynu ysgol fach, sef un sydd â llai na 10 disgybl cofrestredig ar y trydydd dydd Mawrth o'r mis Ionawr blaenorol (fe'i diffinnir yn adran 56). 

en-gb	This date is the date upon which the Annual Schools Census currently takes place (and the number of pupils at a school on that date will therefore be known).
cy-gb	Hwn yw'r dyddiad y cynhelir y Cyfrifiad Blynyddol Ysgolion (ac felly, bydd modd gwybod nifer y disgyblion sydd mewn ysgol ar y dyddiad hwnnw).

en-gb	Section 49 - Objections
cy-gb	Adran 49 - Gwrthwynebu

en-gb	Section 49 enables any person to object in writing to proposals within 28 days of the publication date (known as “the objection period”), and requires proposers to publish a summary of the objections together with their responses within 28 days of the end of the objection period. 
cy-gb	Mae adran 49 yn galluogi unrhyw berson i wrthwynebu cynigion yn ysgrifenedig o fewn 28 o ddiwrnodau ar ôl y dyddiad cyhoeddi (a elwir fl y cyfnod gwrthwynebu”) ac yn ei gwneud yn ofynnol i gynigwyr gyhoeddi crynodeb o'r gwrthwynebiadau a wnaed ynghyd â’u hymatebion i'r gwrthwynebiadau hynny cyn diwedd 28 o ddiwrnodau gan ddechrau ar y diwrnod y mae'r cyfnod gwrthwynebu'n dod i ben. 

en-gb	But where a local authority is determining its own proposals, it must publish the summary and response within 7 days of its determination under section 53. 
cy-gb	Ond os yw awdurdod lleol yn penderfynu ar ei gynigion ei hun, rhaid iddo gyhoeddi’r crynodeb a’r ymateb o fewn 7 o ddiwrnodau o’i benderfyniad o dan adran 53. 

en-gb	A local authority will determine its own proposals if they do not require the Welsh Ministers’ approval under section 50.
cy-gb	Bydd awdurdod lleol yn penderfynu ar ei gynigion ei hun os nad yw’n ofynnol iddynt gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru o dan adran 50.

en-gb	Sections 50 to 53 – Approval and determination of proposals
cy-gb	Adrannau 50 i 53 - Cymeradwyo cynigion a phenderfynu arnynt

en-gb	Where proposals relate to sixth form education or the relevant local authority has objected to them, the proposals will require approval by the Welsh Ministers. 
cy-gb	Pan fo cynigion yn ymwneud ag addysg chweched dosbarth neu pan fo’r awdurdod lleol perthnasol wedi gwrthwynebu cynigion, mae’n ofynnol i Weinidogion Cymru gymeradwyo’r cynigion. 

en-gb	Where there have been objections to proposals (made by a person other than the local authority), but they do not require the approval of the Welsh Ministers, they will require approval by the relevant local authority. 
cy-gb	Pan fo cynigion wedi cael gwrthwynebiadau (gan berson heblaw’r awdurdod lleol), ond nid yw’n ofynnol i Weinidogion Cymru eu cymeradwyo, mae’n ofynnol i’r awdurdod lleol perthnasol eu cymeradwyo. 

en-gb	The relevant local authority is the local authority that maintains, or will maintain, the school in question.
cy-gb	Yr awdurdod lleol sy’n cynnal yr ysgol dan sylw, neu a fydd yn ei chynnal, yw’r awdurdod lleol perthnasol.

en-gb	Where proposals require approval, the Welsh Ministers or the local authority may reject the proposals, approve them without modification, or approve them with a modification. 
cy-gb	Pan fo’n ofynnol i gynigion gael eu cymeradwyo, caiff Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol wrthod y cynigion, eu cymeradwyo heb eu haddasu neu eu cymeradwyo gydag addasiadau. 

en-gb	A local authority may only modify the planned date of implementation or admission number. 
cy-gb	Caiff awdurdod lleol ond addasu’r dyddiad y bwriedir gweithredu’r cynigion neu’r nifer derbyn. 

en-gb	Before making a modification, a local authority must gain the consent of the Welsh Ministers and the proposer; 
cy-gb	Cyn gwneud addasiad, rhaid i awdurdod lleol gael cydsyniad Gweinidogion Cymru a’r cynigydd; 

en-gb	the Welsh Ministers must gain the consent of the proposer.
cy-gb	rhaid i Weinidogion Cymru gael cydsyniad y cynigydd.

en-gb	The Welsh Ministers or a local authority may treat any other proposals which relate to proposals requiring their approval, as also requiring their approval.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol drin unrhyw gynigion eraill sy’n ymwneud â chynigion y mae’n ofynnol iddynt eu cymeradwyo, fel cynigion sydd hefyd yn ofynnol iddynt eu cymeradwyo.

en-gb	Where proposals do not require approval, the proposer will determine whether they should be implemented.
cy-gb	Pan na fo’n ofynnol i gynigion gael eu cymeradwyo, y cynigydd fydd yn penderfynu a ddylid eu gweithredu.

en-gb	Section 54 – Referral to the Welsh Ministers
cy-gb	Adran 54 – Eu hatgyfeirio i Weinidogion Cymru

en-gb	Where a local authority has determined to approve or reject proposals, or determined to implement its own proposals to which there was an objection, the proposals may be referred to the Welsh Ministers for their approval by those bodies set out in subsection (2).
cy-gb	Pan fo awdurdod lleol wedi penderfynu cymeradwyo neu wrthod cynigion, neu wedi penderfynu gweithredu cynigion yr oedd gwrthwynebiad iddynt, caiff y cyrff a nodir yn is-adran (2) atgyfeirio’r cynigion at Weinidogion Cymru am eu cymeradwyaeth hwythau.

en-gb	Section 55 and Schedules 3 and 4 - Implementation
cy-gb	Adran 55 ac Atodlenni 3 a 4 - Gweithredu

en-gb	Section 55 requires that proposals which have been approved, or the proposer has determined should be implemented, must be implemented in the form in which they were approved or determined, and in accordance with Schedule 4 for change of category proposals, or in accordance with Schedule 3 for every other type of proposal.
cy-gb	Mae adran 55 yn ei gwneud yn ofynnol bod rhaid i gynigion sydd wedi eu cymeradwyo, neu fod y cynigydd wedi penderfynu y dylid eu gweithredu, gael eu gweithredu ar y ffurf y cawsant eu cymeradwyo neu eu penderfynu, ac yn unol ag Atodlen 4 ar gyfer cynigion newid categori, neu'n unol ag Atodlen 3 ar gyfer pob math arall o gynnig.

en-gb	Schedule 3 provides further detail about the implementation of statutory proposals including responsibilities for implementing different types of proposals, and the provision of premises and assistance. 
cy-gb	Mae Atodlen 3 yn darparu manylion pellach ynghylch gweithredu cynigion statudol gan gynnwys cyfrifoldebau ar gyfer gweithredu mathau gwahanol o gynigion, a darparu mangreoedd a chymorth. 

en-gb	Schedule 4 provides further detail about the implementation of change of category proposals, including the transfer of staff and land. 
cy-gb	Mae Atodlen 4 yn darparu manylion pellach ynghylch gweithredu'r cynigion newid categori, gan gynnwys trosglwyddo staff a thir. 

en-gb	This Schedule provides for and sets out the process by which governing bodies and local authorities must implement the proposals to change category and makes similar provision to that found in the Change of Category of Maintained Schools (Wales) Regulations 2001. 
cy-gb	Mae'r Atodlen hon yn darparu ar gyfer ac yn nodi'r broses y mae'n rhaid i gyrff llywodraethu ac awdurdodau lleol ei rhoi ar waith i weithredu'r cynigion i newid categori ac yn gwneud darpariaeth debyg i'r un a geir yn Rheoliadau Newid Categori Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2001. 

en-gb	It sets out, amongst other things, details on how staff and land are to be transferred. 
cy-gb	Mae'n nodi, ymhlith pethau eraill, y manylion ynghylch sut y mae trosglwyddo staff a thir. 

en-gb	The Welsh Ministers are provided with a regulation making power in connection with how changing category affects the government of the school.
cy-gb	Mae pŵer yn cael ei ddarparu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau mewn cysylltiad â sut y mae newid categori yn cael effaith ar lywodraethu'r ysgol.

en-gb	The proposer may delay determination for up to three years, or determine not to implement proposals at all if it is satisfied that implementation would be unreasonably difficult or that circumstances have so altered that implementation would be inappropriate. 
cy-gb	Caiff y cynigydd ohirio penderfyniad hyd at dair blynedd, neu benderfynu peidio â gweithredu'r cynigion o gwbl, os yw wedi ei fodloni y byddai gweithredu'r cynigion yn afresymol o anodd neu fod amgylchiadau wedi newid i'r fath raddau fel y byddai'r gweithredu hwnnw yn amhriodol. 

en-gb	The proposer may also determine to bring forward implementation by up to 13 weeks.
cy-gb	Caiff y cynigydd hefyd benderfynu dod â’r gweithredu ynghynt am gyfnod sydd hyd at 13 o wythnosau.

en-gb	In making such determinations, the proposer must notify the relevant governing body and local authority (where these are not the proposer). 
cy-gb	Wrth wneud y penderfyniadau hynny, rhaid i'r cynigydd hysbysu'r corff llywodraethu priodol a'r awdurdod lleol (pan nad yw un o'r ddau hyn yn gynigydd). 

en-gb	Where proposals have received the approval of the Welsh Ministers or a local authority, the proposer must seek the agreement of the Welsh Ministers before making any determination to delay, abandon, or bring forward implementation.
cy-gb	Pan fo'r cynigion wedi cael cymeradwyaeth gan Weinidogion Cymru neu awdurdod lleol, rhaid i'r cynigydd gael cytundeb Gweinidogion Cymru cyn gwneud unrhyw benderfyniad i ohirio, rhoi'r gorau i unrhyw weithredu neu ddod â’r cyfnod gweithredu ynghynt.

en-gb	Section 55 and Schedule 3 replace, with amendments, Schedule 6 to the 1998 Act. 
cy-gb	Mae adran 55 ac Atodlen 3 yn disodli, gyda diwygiadau, Atodlen 6 i Ddeddf 1998. 

en-gb	Schedule 4 is based on the Change of Category of Maintained Schools Regulations 2001.
cy-gb	Mae Atodlen 4 yn seiliedig ar Reoliadau Newid Categori Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2001.

en-gb	Sections 57 to 63 - Rationalisation of Schools Places – powers and procedures
cy-gb	Adrannau 57 i 63 - Rhesymoli lleoedd ysgol - pwerau a gweithdrefnau

en-gb	These sections set out powers of the Welsh Ministers to direct local authorities and governing bodies to exercise their powers under Chapter 2 of this Part to make proposals to increase or decrease the number of school places in their area so as to address insufficient or excessive provision - i.e. “rationalise school places”.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn nodi pwerau Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i arfer eu pwerau o dan Bennod 2 o'r Rhan hon i wneud cynigion i gynyddu neu leihau nifer y lleoedd ysgol yn eu hardal er mwyn mynd i’r afael â darpariaeth annigonol neu ddarpariaeth ormodol - h.y. “rhesymoli lleoedd ysgol”.

en-gb	If the local authority fails to rationalise school places, the Welsh Ministers are provided with powers to make their own proposals to rationalise places (and these provisions also set out the procedure to be followed in the event that such proposals are published).
cy-gb	Os yw’r awdurdod lleol yn methu â rhesymoli lleoedd ysgol, darperir pwerau i Weinidogion Cymru wneud eu cynigion eu hunain i resymoli lleoedd (ac mae'r darpariaethau hyn hefyd yn nodi'r weithdrefn sydd i'w dilyn petai'r cynigion hyn yn cael eu cyhoeddi).

en-gb	These sections largely re-enact Schedule 7 to the 1998 Act.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn gan mwyaf yn ailddeddfu Atodlen 7 i Ddeddf 1998.

en-gb	Sections 64 to 70 - Regional provision for Special Educational Needs, powers and procedures
cy-gb	Adrannau 64 i 70 - Darpariaeth ranbarthol ar gyfer anghenion addysgol arbennig, pwerau a gweithdrefnau

en-gb	These sections set out the powers of the Welsh Ministers to direct local authorities to consider making regional provision for children with special educational needs, or to direct local authorities and governing bodies to make arrangements or proposals for regional provision. 
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn nodi pwerau Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo awdurdodau lleol i ystyried gwneud darpariaeth ranbarthol ar gyfer plant ag anghenion addysgol arbennig, neu i gyfarwyddo awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i wneud trefniadau neu gynigion ar gyfer darpariaeth ranbarthol. 

en-gb	Regional provision may involve the provision of education at a school maintained by one local authority for children from other authorities, or the provision of goods and services by one local authority to other authorities or schools.
cy-gb	Caiff darpariaeth ranbarthol ymwneud â darparu addysg mewn ysgol a gynhelir gan un awdurdod lleol ar gyfer plant o awdurdodau eraill, neu fod un awdurdod lleol yn darparu nwyddau a gwasanaethau i awdurdodau neu ysgolion eraill.

en-gb	Section 68 provides for the Welsh Ministers to make their own proposals in respect of regional provision (including the procedure to be followed in the event that such proposals are published).
cy-gb	Mae adran 68 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud eu cynigion eu hunain mewn cysylltiad â darpariaeth ranbarthol (yn cynnwys y weithdrefn sydd i'w dilyn petai'r cynigion hyn yn cael eu cyhoeddi).

en-gb	These sections are based on provisions found at sections 191 to 193 of the Education Act 2002.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn seiliedig ar y darpariaethau a geir yn adrannau 191 i 193 o Ddeddf Addysg 2002.

en-gb	Sections 71 to 77 - Proposals for restructuring sixth form education
cy-gb	Adrannau 71 i 77 – Cynigion i ailstrwythuro addysg chweched dosbarth

en-gb	These sections, based on section 113A of and Schedule 7A to the Learning and Skills Act 2000, provide the Welsh Ministers with the power to make proposals for the establishment of new community, or community special schools, to provide sixth form education only; 
cy-gb	Mae'r adrannau hyn, sy'n seiliedig ar adran 113A o Ddeddf Dysgu a Medrau 2000 ac Atodlen 7A iddi, yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud cynigion i sefydlu ysgolion cymunedol newydd neu ysgolion arbennig cymunedol newydd i ddarparu addysg chweched dosbarth yn unig; 

en-gb	the addition or removal of sixth form education from any existing maintained schools; 
cy-gb	ychwanegu addysg chweched dosbarth at unrhyw ysgol bresennol a gynhelir, neu ddileu'r addysg chweched dosbarth ohonynt; 

en-gb	the discontinuance of any existing sixth form school; 
cy-gb	terfynu unrhyw ysgol chweched dosbarth bresennol; 

en-gb	and the procedures to be followed if the Welsh Ministers publish proposals for restructuring sixth forms.
cy-gb	a'r gweithdrefnau sydd i'w dilyn os yw Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi cynigion i ailstrwythuro’r chweched dosbarth.

en-gb	Section 77 makes consequential amendments in respect of inspection reports on sixth form education. 
cy-gb	Mae adran 77 yn gwneud diwygiadau canlyniadol mewn cysylltiad ag adroddiadau arolygu ar addysg chweched dosbarth. 

en-gb	Section 113 of, and Schedule 7, to the Learning and Skills Act 2000 provided the Welsh Ministers with powers to publish proposals to discontinue a school that only offered sixth form education or to remove a sixth form from a school. 
cy-gb	Darparodd adran 113 o Ddeddf Dysgu a Medrau 2000 ac Atodlen 7 iddi bwerau i Weinidogion Cymru gyhoeddi cynigion i derfynu ysgol nad oedd ond yn darparu addysg chweched dosbarth, neu i ddileu chweched dosbarth o ysgol. 

en-gb	These powers were triggered by an adverse inspection report by Her Majesty’s Chief Inspector of Education and Training in Wales. 
cy-gb	Ysgogwyd y pwerau hyn gan adroddiad arolygu anffafriol gan Brif Arolygydd Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru. 

en-gb	As section 71 provides a free-standing power for the Welsh Ministers to bring forward proposals for the alteration or removal of sixth forms, there is no longer a need for the triggers in Schedule 7 to the Learning and Skills Act 2000. 
cy-gb	Gan fod adran 71 yn darparu p * er annibynnol i Weinidogion Cymru ddwyn cynigion gerbron i newid neu ddileu chweched dosbarth, nid oes bellachangen yr ysgogiadau yn Atodlen 7 i Ddeddf Dysgu a Medrau 2000. 

en-gb	However the requirement to report separately on the adequacy of the education of a school’s sixth form as part of a general school or an area inspection is still relevant, and the Education Act 2005 isamended to retain this requirement. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r gofyniad i adrodd ar wahân ar ddigonolrwydd addysg chweched dosbarth ysgol fel rhan o arolygiad ysgol cyffredinol, neu arolygiad ardal, yn dal i fod yn berthnasol, ac mae Deddf Addysg 2005 wedi ei diwygio er mwyn cadw'r gofyniad hwn. 

en-gb	These sections are based on provisions in paragraphs 1 to 6 of Schedule 7 to the Learning and Skills Act 2000.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn seiliedig ar y darpariaethau ym mharagraffau 1 i 6 o Atodlen 7 i Ddeddf Dysgu a Medrau 2000.

en-gb	Section 78 - Federated schools
cy-gb	Adran 78 - Ysgolion ffederal

en-gb	Section 78 allows proposals to establish a new school to include the establishment of the school as a federated school. 
cy-gb	87. Mae adran 78 yn caniatáu i gynigion i sefydlu ysgol newydd gynnwys sefydlu ysgol fel ysgol ffederal. 

en-gb	A federated school is a school which is part of a group of schools with a single governing body.
cy-gb	Ysgol ffederal yw ysgol sydd yn rhan o grŵp o ysgolion gydag un corff llywodraethu.

en-gb	Section 79 - Prohibition on local authorities establishing schools in England
cy-gb	Adran 79 - Gwaharddiad ar awdurdodau lleol rhag sefydlu ysgolion yn Lloegr

en-gb	This section prevents the establishment of a school in England which would be maintained by a local authority in Wales. 
cy-gb	88 Mae'r adran hon yn gwahardd sefydlu ysgol yn Lloegr a fyddai'n cael ei chynnal gan awdurdod lleol yng Nghymru. 

en-gb	This section re-enacts section 69 of the Education Act 2005.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ailddeddfu adran 69 o Ddeddf Addysg 2005.

en-gb	Section 80 - Notice by governing body to discontinue a foundation or voluntary school
cy-gb	Adran 80 - Hysbysiad gan gorff llywodraethu am derfynu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol

en-gb	This section, which re-enacts and updates section 30 of the 1998 Act, enables the governing body of a foundation or voluntary school, following the procedure required by this section, to discontinue their school by serving two years’ notice on the Welsh Ministers and local authority.
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ailddeddfu ac yn diweddaru adran 30 o Ddeddf 1998, yn galluogi corff llywodraethu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol, drwy ddilyn y weithdrefn sy'n ofynnol gan yr adran hon, i derfynu ei ysgol drwy gyflwyno hysbysiad am gyfnod o ddwy flynedd i Weinidogion Cymru a'r awdurdod lleol.

en-gb	Section 81 - Direction requiring the discontinuance of community special school
cy-gb	Adran 81 - Cyfarwyddyd sy'n ei gwneud yn ofynnol bod ysgol arbennig gymunedol yn cael ei therfynu

en-gb	This section which re-enacts section 32 of the 1998 Act allows the Welsh Ministers to direct a local authority to discontinue (without the need for proposals under section 44) a community special school if they consider it expedient to do so in the interests of health, safety or welfare of pupils. 
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ailddeddfu adran 32 o Ddeddf 1998 yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyfarwyddo'r awdurdod lleol i derfynu (heb yr angen am gynigion o dan adran 44) ysgol arbennig gymunedol os ystyriant ei bod yn hwylus i wneud hynny er mwyn iechyd, diogelwch neu lesiant y disgyblion. 

en-gb	Before doing so the Welsh Ministers are required to consult specified persons. 
cy-gb	Cyn gwneud hynny, mae'n ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â phersonau penodedig. 

en-gb	The Welsh Ministers must also provide notice to the relevant governing body and head teacher.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru hefyd ddarparu hysbysiad i'r corff llywodraethu perthnasol a'r pennaeth.

en-gb	Part 4 - Welsh in Education Strategic Plans
cy-gb	Rhan 4 - Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg

en-gb	Part 4 establishes a statutory requirement for local authorities to have Welsh in Education Strategic Plans (WESPs) in place. 
cy-gb	Mae Rhan 4 yn creu gofyniad statudol bod yn rhaid i awdurdodau lleol gael cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg (CSCAau) yn barod yn eu lle. 

en-gb	This replaces a voluntary scheme.
cy-gb	Mae hwn yn disodli cynllun gwirfoddol.

en-gb	Section 84 – Preparation of Welsh in education strategic plans
cy-gb	Adran 84 – Llunio cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg

en-gb	This section sets out what a WESP should contain. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi beth a ddylai gael ei gynnwys mewn CSCA. 

en-gb	This section places a duty on all local authorities to prepare a plan, keep it under review and revise it if necessary. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod lleol i lunio cynllun, cadw golwg arno, a'i ddiwygio os bydd angen. 

en-gb	This section also sets out with whom a local authority is required to consult in preparing or revising its WESP. 
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn nodi'r personau y mae'n ofynnol i awdurdod lleol ymgynghori â hwy wrth lunio neu ddiwygio ei CSCA. 

en-gb	If a local authority has carried out an assessment of demand for Welsh medium education pursuant to section 86 this section requires it to take the results of that into account in preparing or revising its plan.
cy-gb	Os yw awdurdod lleol wedi asesu’r galw am addysg cyfrwng Cymraeg yn unol ag adran 86, mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod lleol ystyried canlyniadau’r asesiad hwnnw wrth lunio neu wrth ddiwygio ei gynllun.

en-gb	Section 85 - Approval, publication and implementation of Welsh in education strategic plans
cy-gb	Adran 85 - Cymeradwyo, cyhoeddi a gweithredu cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg

en-gb	Each local authority will be required to submit its WESP to Welsh Ministers for approval. 
cy-gb	Bydd yn ofynnol i bob awdurdod lleol gyflwyno ei CSCA i Weinidogion Cymru ei gymeradwyo. 

en-gb	The Welsh Ministers may approve, modify or reject a WESP (imposing their own plan in its place). 
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo, addasu neu wrthod CSCA (a gosod eu cynllun hwy yn ei le). 

en-gb	Subsection (7) places a duty on a local authority to take all reasonable steps to implement its approved WESP. 
cy-gb	Mae is-adran (7) yn gosod dyletswydd ar awdurdod lleol i gymryd pob cam rhesymol i weithredu ei CSCA a gymeradwywyd. 

en-gb	The Welsh Ministers must consult with a local authority before they modify or replace a local authority’s plan.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori ag awdurdod lleol cyn iddynt addasu cynllun yr awdurdod lleol neu roi cynllun arall yn ei le.

en-gb	Section 86 - Assessing demand for Welsh medium education
cy-gb	Adran 86 - Asesu'r galw am addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	This section provides a power for the Welsh Ministers to make regulations which require local authorities to assess parental demand for Welsh-medium provision in certain circumstances. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu p * er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol asesu’r galw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg mewn amgylchiadau penodol. 

en-gb	Such regulations may make provision about when and how a local authority should undertake an assessment of demand.
cy-gb	Caiff y rheoliadau hynny wneud darpariaeth ynghylch sut a phryd y dylai awdurdod lleol wneud asesiad o'r galw.

en-gb	Section 87 - Regulations and guidance
cy-gb	Adran 87 - Rheoliadau a chanllawiau

en-gb	This section gives Welsh Ministers powers to make regulations which will make further provisions on matters such as the form and content of a WESP, its timing and duration, keeping the WESP under review, consultation and submission of the WESP for approval to the Welsh Ministers and its publication. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau a fydd yn gwneud darpariaethau pellach ar faterion megis ffurf a chynnwys CSCA, ei amseriad a'i barhad, cadw golwg ar CSCA ac ymgynghori arno a chyflwyno CSCA i'w gymeradwyo gan Weinidogion Cymru a'i gyhoeddi. 

en-gb	Regulations may also make provision enabling a joint plan by two or more local authorities.
cy-gb	Caiff rheoliadau hefyd wneud darpariaeth i alluogi cydgynllun gan ddau awdurdod lleol neu ragor.

en-gb	This section also provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance which local authorities must have regard to when exercising their functions under Part 4 of this Act.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn darparu p * er i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau y mae'n rhaid i awdurdodau lleol roi sylw iddynt wrth arfer eu swyddogaethau o dan Ran 4 o’r Ddeddf hon.

en-gb	Part 5 - Miscellaneous Schools Functions
cy-gb	Rhan 5 - Swyddogaethau Amrywiol Ysgolion

en-gb	Section 88 – Duty to provide free breakfasts for pupils in primary schools
cy-gb	Adran 88 – Dyletswydd i ddarparu brecwast am ddim i ddisgyblion mewnysgolion cynradd

en-gb	Section 88 requires a local authority to provide breakfasts free of charge on each school day for pupils at a primary school it maintains if the governing body of the school has made a written request to the local authority for breakfasts to be provided and 90 days have passed since the authority received the request.
cy-gb	Mae adran 88 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol ddarparu brecwast am ddim ar bob diwrnod ysgol i ddisgyblion mewn ysgol gynradd y mae'n ei chynnal os yw'r corff llywodraethu wedi gwneud cais ysgrifenedig i'r awdurdod lleol am ddarparu brecwast a bod 90 o ddiwrnodau wedi mynd heibio ers i’r awdurdod gael y cais.

en-gb	The local authority’s duty to provide breakfasts will not apply if the governing body has asked the local authority to stop providing breakfasts, or the local authority decides that it would be unreasonable to provide, or continue to provide, breakfasts at the school.
cy-gb	Ni fydd dyletswydd yr awdurdod lleol i ddarparu brecwast yn gymwys os yw'r corff llywodraethu wedi gofyn i'r awdurdod lleol beidio â darparu brecwast, neu fod yr awdurdod lleol yn penderfynu y byddai darparu neu barhau i ddarparu brecwast yn yr ysgol yn afresymol.

en-gb	The section sets out the requirements that must be met by a local authority when making breakfast arrangements. 
cy-gb	Mae'r adran yn nodi'r gofynion y mae'n rhaid i awdurdod lleol eu bodloni pan fydd yn gwneud trefniadau brecwast. 

en-gb	It also provides the Welsh Ministers with a power to issue guidance to which local authorities and governing bodies must have regard.
cy-gb	Mae'n darparu p * er hefyd i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau y mae'n rhaid i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu roi sylw iddynt.

en-gb	Section 89 – Transitional provision
cy-gb	Adran 89 – Darpariaeth drosiannol

en-gb	Subsection (1) of this section applies where a local authority that maintains a primary school, or its governing body, is providing breakfasts to pupils at the time the local authority’s duty under section 88 comes into force. 
cy-gb	Mae is-adran (1) o’r adran hon yn gymwys pan fo awdurdod lleol sy'n cynnal ysgol gynradd, neu ei chorff llywodraethu, eisoes yn darparu brecwast i ddisgyblion ar yr adeg y daw dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 i rym. 

en-gb	In such circumstances, the local authority’s duty under section 88 will apply in relation to the school as if the requirements in section 89(1) have been met.
cy-gb	Yn yramgylchiadau hynny, mae dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 yn gymwys mewn perthynas â'r ysgol fel petai gofynion adran 89(1) wedi eu bodloni.

en-gb	Subsections (2) and (3) apply if, before the local authority’s duty under section 89 comes into force, the governing body of a maintained primary school makes a written request to the local authority to provide breakfasts at the school and neither the local authority or the governing body of the school has arranged for breakfasts to be provided to pupils at the school. 
cy-gb	Mae is-adrannau (2) a (3) yn gymwys os yw corff llywodraethu ysgol gynradd a gynhelir wedi gwneud cais ysgrifenedig i'r awdurdod lleol ddarparu brecwast yn yr ysgol cyn i ddyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 89 ddod i rym, ac ni wnaed trefniadau gan yr awdurdod lleol na'r corff llywodraethu i frecwast gael ei ddarparu ar gyfer disgyblion yn yr ysgol. 

en-gb	In such circumstances the request made by a governing body is to be treated as though it was made on the day that the local authority’s duty under section 88 came into force.
cy-gb	Yn yr amgylchiadau hynny, mae'r cais a wnaed gan y corff llywodraethu i gael ei drin fel petai wedi cael ei wneud ar y diwrnod y daeth dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 i rym.

en-gb	Section 91 – Amendment to power to charge for school meals etc
cy-gb	Adran 91 – Diwygio'r pŵer i godi tâl am brydau bwyd ysgol etc.

en-gb	This section amends sections 512ZA (power to charge for meals etc) and 533 (functions of governing bodies of maintained schools with respect to provision of school meals etc) of the Education Act 1996.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adrannau 512ZA (p * er i godi tâl am brydau bwyd etc) a 533 (swyddogaethau cyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir mewn cysylltiad â darparu prydau bwyd ysgol etc) o Ddeddf Addysg 1996.

en-gb	Subsections (2)(b) and (3)(b) repeal the requirement that any charge made for the provision of milk, meals and other refreshments in a school must be the same for every person for the same quantity of the same item. 
cy-gb	Mae is-adrannau (2)(b) a (3)(b) yn diddymu'r gofyniad bod yn rhaid i unrhyw dâl a godir am ddarparu llaeth, prydau bwyd a lluniaeth arall mewn ysgol fod yr un fath ar gyfer pob person am yr un nifer o'r un eitem. 

en-gb	The repeal of this requirement will give local authorities and governing bodies the option to charge different prices for the same quantity of the same item.
cy-gb	Bydd diddymu'r gofyniad hwn yn rhoi'r dewis i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu godi pris gwahanol am yr un nifer o'r un eitem.

en-gb	Flexible charging will for example, enable local authorities and governing bodies to charge less for school meals provided to children of families on low incomes not eligible for free school meals in order to encourage them to take school meals. 
cy-gb	Bydd codi prisiau hyblyg er enghraifft yn galluogi awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i godi llai am brydau bwyd ysgol a ddarperir i blant teuluoedd ar incwm isel nad ydynt yn gymwys i gael prydau bwyd ysgol am ddim er mwyn eu hannog i gymryd prydau bwyd ysgol. 

en-gb	Use of flexible charging is optional and subject to local circumstances. 
cy-gb	Mae codi prisiau hyblyg yn ddewisol ac yn ddarostyngedig i amgylchiadau lleol. 

en-gb	This change will not affect the provision of free school meals (and free milk) to eligible pupils.
cy-gb	Ni fydd y newid hwn yn cael effaith ar ddarparu prydau bwyd ysgol am ddim (na llaeth am ddim) i ddisgyblion cymwys.

en-gb	The effect of the amendments made by subsections (2)(a) and (3)(a) is that local authorities and governing bodies of maintained schools are prevented from charging more than the cost of providing milk, meals or other refreshments to pupils. 
cy-gb	Effaith y diwygiadau a wnaed gan is-adrannau (2)(a) a (3)(a) yw bod awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir yn cael eu hatal rhag codi mwy na chost darparu llaeth, prydau bwyd neu luniaeth arall i ddisgyblion. 

en-gb	Currently, there is no cap on how much a pupil can be charged. 
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes uchafswm ar faint y gall ysgol godi ar ddisgybl. 

en-gb	This will not affect the provision of free school meals (and free milk) to eligible pupils
cy-gb	Ni fydd hyn yn cael effaith ar y ddarpariaeth o brydau bwyd ysgol am ddim (na llaeth am ddim) i ddisgyblion cymwys.

en-gb	Section 92 – Independent counselling services for school pupils and other children
cy-gb	Adran 92 – Gwasanaethau cwnsela annibynnol ar gyfer disgyblion ysgol a phlant eraill

en-gb	Section 92 requires a local authority to make reasonable provision for an independent counselling service in respect of health, emotional and social needs for specified categories of persons. 
cy-gb	Mae adran 92 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol wneud darpariaeth resymol am wasanaeth cwnsela annibynnol mewn cysylltiad ag anghenion iechyd, anghenion emosiynol ac anghenion cymdeithasol ar gyfer categorïau penodedig o bersonau. 

en-gb	This section sets out requirements that must be met by a local authority when making counselling arrangements.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r gofynion y mae’n rhaid i awdurdod lleol eu bodloni wrth iddo wneud trefniadau cwnsela.

en-gb	It also provides the Welsh Ministers with a power to make regulations requiring local authorities to provide counselling services at locations specified in the regulations.
cy-gb	Mae hefyd yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ddarparu gwasanaethau cwnsela mewn mannau a bennir yn y rheoliadau.

en-gb	Section 93 – Information about independent counselling services
cy-gb	Adran 93 – Gwybodaeth am wasanaethau cwnsela annibynnol eraill

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to obtain information from a local authority about its independent counselling service. 
cy-gb	Mae'r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i gael gwybodaeth gan awdurdod lleol ynghylch ei wasanaeth cwnsela annibynnol. 

en-gb	Subsections (1) and (2) require a local authority to comply with a direction of the Welsh Ministers by providing and compiling information about the counselling service. 
cy-gb	Mae is-adrannau (1) a (2) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol gydymffurfio â chyfarwyddyd gan Weinidogion Cymru drwy ddarparu a chrynhoi gwybodaeth ynglŷn â’r gwasanaeth cwnsela. 

en-gb	Subsection (3) prevents the disclosure of an individual’s identity and subsection (4) sets out the position where the person providing the counselling service is not the local authority.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn atal datgelu pwy yw unigolyn dynodedig ac mae is-adran (4) yn nodi’r sefyllfa pan nad yr awdurdod lleol yw’r person sy’n darparu’r gwasanaeth cwnsela.

en-gb	Section 94 – Duty of governing body of maintained schools to hold meetings following petition by parents
cy-gb	Adran 94 – Dyletswydd corff llywodraethu ysgol a gynhelir i gynnal cyfarfodydd yn dilyn deiseb gan rieni

en-gb	This section provides out that a governing body must hold a meeting if the following four conditions are met –
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod rhaid i gorff llywodraethu gynnal cyfarfod os bodlonir y pedwar amod isod -

en-gb	it receives a petition requesting a meeting from whichever is the lower of:
cy-gb	mae wedi cael deiseb yn gofyn am gyfarfod gan ba un bynnag o’r canlynolyw’r nifer isaf:

en-gb	the parents of 10% of registered pupils, or;
cy-gb	rhieni 10% o’r disgyblion cofrestredig, neu;

en-gb	the parents of 30 registered pupils.
cy-gb	rhieni 30 o ddisgyblion cofrestredig;

en-gb	the meeting is for the purpose of discussing a matter relating to the school;
cy-gb	diben y cyfarfod yw trafod mater sy’n ymwneud â’r ysgol;

en-gb	that there will be no more than three such meetings in a school year; 
cy-gb	ni fydd mwy na thri chyfarfod o’r fath mewn blwyddyn ysgol; 

en-gb	and
cy-gb	a

en-gb	that there are enough school days left in the school year in which to hold the meeting.
cy-gb	mae digon o ddiwrnodau ysgol ar ôl yn y flwyddyn ysgol er mwyn cynnal y cyfarfod.

en-gb	Upon receipt of a request the governing body must inform parents of registered pupils at the school of the date and purpose of the meeting and must hold the meeting within 25 days (as calculated in accordance with subsection (9) and (10)) of receipt of the petition.
cy-gb	Ar ôl cael cais rhaid i'r corff llywodraethu hysbysu rhieni’r disgyblion cofrestredig yn yr ysgol am ddyddiad a diben y cyfarfod a rhaid iddo gynnal y cyfarfod o fewn 25 o ddiwrnodau (fel y cânt eu cyfrifo yn unol ag is-adran (9) a (10)) ar ôl cael y ddeiseb.

en-gb	The governing body must have regard to guidance issued by the Welsh Ministers on how to discharge their duty in this section.
cy-gb	Rhaid i'r corff llywodraethu roi sylw i ganllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru ar sut y mae i gyflawni ei ddyletswydd yn yr adran hon.

en-gb	Section 95 – Repeal of duty to hold annual parents’ meeting
cy-gb	Adran 95 – Diddymu dyletswydd i gynnal cyfarfod blynyddol rhieni

en-gb	As a consequence of the provision on parents’ meetings in section 94, this section repeals section 33 of the Education Act 2002 which required governing bodies of maintained schools to hold an annual parents’ meeting (and consequently the Annual Parents’ Meeting (Exemption) (Wales) Regulations 2005 made under that power will lapse).
cy-gb	O ganlyniad i’r ddarpariaeth ar gyfarfodydd rhieni yn adran 94, mae'r adran hon yn diddymu adran 33 o Ddeddf Addysg 2002, a oedd yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir gynnal cyfarfod blynyddol rhieni (ac felly bydd Rheoliadau Cyfarfod Blynyddol Rhieni (Esemptiadau) (Cymru) 2005 a wnaed o dan y pŵer hwnnw yn dirwyn i ben).

en-gb	Part 6 - General
cy-gb	Rhan 6 - Cyffredinol

en-gb	Section 97 – Orders and regulations
cy-gb	Adran 97 – Gorchmynion a rheoliadau

en-gb	This section requires the regulations and orders under the Act to be made by statutory instrument and provides the National Assembly for Wales procedure in respect of these instruments.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i'r rheoliadau a'r gorchmynion o dan y Ddeddf gael eu gwneud drwy offeryn statudol ac mae'n darparu gweithdrefn Cynulliad Cenedlaethol Cymru mewn cysylltiad â’r offerynnau hyn.

en-gb	Section 98 – General interpretation and index of defined expressions
cy-gb	Adran 98 – Dehongli’n gyffredinol a mynegai o ymadroddion sydd wedi eu diffinio

en-gb	Section 98 defines terms used in the Act and also contains an index of terms that are defined for the purpose of some provisions of the Act. 
cy-gb	Mae adran 98 yn diffinio termau a ddefnyddir yn y Ddeddf a hefyd mae'n cynnwys mynegai o dermau sydd wedi eu diffinio at ddiben rhai darpariaethau yn y Ddeddf. 

en-gb	Subsection (1) provides that the Act is to be read as one with the Education Act 1996. 
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod y Ddeddf i'w darllen fel petai’n un â Deddf Addysg1996. 

en-gb	This means that general provisions and general definitions in that Act will also apply to this Act. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod y darpariaethau cyffredinol a'r diffiniadau cyffredinol yn y Ddeddf honno yn gymwys hefyd i'r Ddeddf hon. 

en-gb	For example the definition of the “education functions” of a local authority in the Education Act 1996 refers to the functions set out in Schedule 36A to that Act. 
cy-gb	Er enghraifft, mae'r diffiniad o “education functions” awdurdod lleol yn Neddf Addysg 1996 yn cyfeirio at y swyddogaethau a nodir yn Atodlen 36A i'r Ddeddf honno. 

en-gb	That term, when used in this Act, has the same meaning. 
cy-gb	Mae'r term “swyddogaethau addysg” pan y'i defnyddir yn y Ddeddf hon, yn golygu'r un peth ag “education functions” yn Neddf 1996. 

en-gb	If there is a difference in meaning between a termused in this Act and in the Education Act 1996, the meaning given for the purpose of this Act applies.
cy-gb	Os oes gwahaniaeth mewn ystyr rhwng term a ddefnyddir yn y Ddeddf hon a therm yn Neddf Addysg 1996, mae'r ystyr a roddir at ddibenion y Ddeddf hon yn gymwys iddo.

en-gb	Section 99 and Schedule 5 – Minor and consequential amendments
cy-gb	Adran 99 ac Atodlen 5 – Mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol

en-gb	Section 99 gives effect to Schedule 5, which contains minor and consequential amendments as a result of the provisions in Parts 2, 3 and 5 of this Act.
cy-gb	Mae adran 99 yn rhoi effaith i Atodlen 5, sy'n cynnwys mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol o ganlyniad i'r darpariaethau yn Rhannau 2, 3 a 5 o’r Ddeddf hon.

en-gb	Amongst other things it amends the Diocesan Board of Education Measure 1991. 
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n diwygio Mesur Byrddau Addysg Esgobaethol 1991. 

en-gb	This is a Church of England Measure. 
cy-gb	Mesur Eglwys Loegr yw hwn. 

en-gb	Whilst almost all of Wales is within the boundaries of the Church in Wales, there are some parishes in Powys that form part of dioceses within the Church of England.
cy-gb	Tra bo Cymru gyfan, bron, o fewn ffiniau'r Eglwys yng Nghymru, mae ambell blwyf ym Mhowys yn ffurfio rhan o esgobaeth sydd o fewn Eglwys Loegr.

en-gb	Amendments to the Church of England Measure could have been made by this Act, by the Secretary of State for Wales under section 150 of the Government of Wales Act 2006, by a UK Act of Parliament or by a Church of England Measure. 
cy-gb	Gallai diwygiadau i Fesur Eglwys Loegr fod wedi cael eu gwneud gan y Ddeddf hon, gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru o dan adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, gan Ddeddf Seneddol y DU neu gan Fesur Eglwys Loegr. 

en-gb	The Welsh Government sought the views of the Church of England on this matter and obtained the agreement of the Secretary General to the Archbishops' Council to the amendments to be made by this Act.
cy-gb	Ceisiodd Llywodraeth Cymru farn Eglwys Loegr ar y mater hwn a sicrhau bod yr Ysgrifennydd Cyffredinol i Gyngor yr Archesgobion yn cytuno i'r diwygiadau sydd i’w gwneud gan y Ddeddf hon.

en-gb	Section 100 – Commencement
cy-gb	Adran 100 – Cychwyn

en-gb	This section provides for sections 1 (overview), 100 (commencement) and 101 (short title and inclusion as one of the Education Acts) to come into force the day after Royal Assent is received.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu bod adrannau 1 (trosolwg ar y Ddeddf hon), 100 (cychwyn) a 101 (enw byr y Ddeddf hon a'i chynnwys yn un o'r Deddfau Addysg) yn dod i rym drannoeth y diwrnod y ceir y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Sections 88 to 90 (free school breakfasts) and sections 92 and 93 (school-based counselling) come into force on 1 April 2013.
cy-gb	Mae adrannau 88 i 90 (brecwast am ddim) ac adrannau 92 a 93 (cwnsela mewn ysgolion) yn dod i rym ar 1 Ebrill 2013.

en-gb	Chapter 3 (school improvement guidance) of Part 2, section 91 (amendment to power to charge for school meals etc) and paragraphs 31, 34(1) and (3), 35 and 36 of Part 3 of Schedule 5 (amendments consequential on section 91) (and section 99 in relation to those paragraphs), and sections 94 and 95 (parents’ meetings) and paragraph 33 of Part 3 of Schedule 5 (amendment consequential on sections 94 and 95) come into force 2 months after Royal Assent is received.
cy-gb	Mae Pennod 3 (canllawiau gwella ysgolion) o Ran 2, adran 91 (diwygio'r pŵer i godi tâl am brydau bwyd ysgol etc) a pharagraffau 31, 34(1) a (3), 35 a 36 o Ran 3 o Atodlen 5 (diwygiadau o ganlyniad i adran 91) (ac adran 99 mewn perthynas â'r paragraffau hynny), ac adrannau 94 a 95 (cyfarfodydd rhieni) a pharagraff 33 o Ran 3 o Atodlen 5 (diwygiadau o ganlyniad i adrannau 94 a 95) yn dod i rym ddau fis ar ôl cael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	The remainder of the Act will come into force in accordance with one or more commencement orders made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Daw gweddill y Ddeddf i rym yn unol ag un neu ragor o orchmynion cychwyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 101 – Short title and inclusion as one of the Education Acts
cy-gb	Adran 101 – Enw byr y Ddeddf hon a’i chynnwys yn un o’r Deddfau Addysg

en-gb	This section establishes the Act’s title as the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn sefydlu enw’r Ddeddf fel Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013. 

en-gb	It also provides that the Act is to be included in the list of Education Acts set out in section 578 of the Education Act 1996. 
cy-gb	Mae hefyd yn darparu bod y Ddeddf i’w chynnwys yn y rhestr o Ddeddfau Addysg a nodir yn adran 578 o Ddeddf Addysg 1996. 

en-gb	This means that references in any legislation to “the Education Acts” will include this Act.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd unrhyw gyfeiriadau mewn unrhyw ddeddfwriaeth at “y Deddfau Addysg” yn cynnwys y Ddeddf hon.

en-gb	Schedule 1
cy-gb	Atodlen 1

en-gb	Schedule 1 is introduced by section 18.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 1 gan adran 18.

en-gb	Schedule 2
cy-gb	Atodlen 2

en-gb	Schedule 2 is introduced by section 40.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 2 gan adran 40.

en-gb	Schedule 3
cy-gb	Atodlen 3

en-gb	Schedule 3 is introduced by section 55.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 3 gan adran 55.

en-gb	Schedule 4
cy-gb	Atodlen 4

en-gb	Schedule 4 is introduced by section 55.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 4 gan adran 55.

en-gb	Schedule 5
cy-gb	Atodlen 5

en-gb	Schedule 5 is introduced by section 99.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 5 gan adran 99.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES
cy-gb	COFNOD O’R TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales. 
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru. 

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at: 
cy-gb	Gellir dod o hyd i Gofnod y Trafodion a gwybodaeth bellach ar hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn: 

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3633
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3633

en-gb	Stage
cy-gb	Cyfnod

en-gb	Date
cy-gb	Dyddiad

en-gb	Introduced
cy-gb	Cyflwyno

en-gb	23 April 2012
cy-gb	23 Ebrill 2012

en-gb	Stage 1 – Debate
cy-gb	Cyfnod 1 – Dadl

en-gb	23 October 2012
cy-gb	23 Hydref 2012

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 – Pwyllgor Craffu yn ystyried y gwelliannau

en-gb	14 and 28 November 2012
cy-gb	14 ac 28 Tachwedd 2012

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 – Y Cyfarfod Llawn yn ystyried y gwelliannau

en-gb	15 January 2013
cy-gb	15 Ionawr 2013

en-gb	Stage 4 - Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 – Cymeradwyaeth gan y Cynulliad

en-gb	15 January 2013
cy-gb	15 Ionawr 2013

en-gb	Royal Assent
cy-gb	Y Cydsyniad Brenhinol

en-gb	4 March 2013
cy-gb	4 Mawrth 2013

en-gb	© Crown copyright 2013
cy-gb	©  Hawlfraint y Goron 2013 

en-gb	Printed and Published in the UK by the Stationery Office Limited under the authority and superintendence of Carol Tullo, Controller of Her Majesty’s Stationery Office and Queen’s Printer of Acts of Parliament.
cy-gb	Argraffwyd a chyhoeddwyd yn y Deyrnas Unedig gan The Stationery Office Limited o dan awdurdod ac arolygiaeth Carol Tullo, Rheolwr Gwasg Ei Mawrhydi ac Argraffydd Deddfau Seneddol y Frenhines.

en-gb	18
cy-gb	18