en-gb	Action Plan for Pollinators
cy-gb	Cynllun Gweithredu ar gyfer Beillwyr:

en-gb	Action Plan for Pollinators Task Force
cy-gb	Cynllun Gweithredu ar gyfer Tasglu Pollinwyr

en-gb	Photography © Liam Olds
cy-gb	Ffotograffiaeth © Liam Olds

en-gb	Review 2013-18 and Future Actions
cy-gb	Adolygiad 2013-18 a Gweithredoedd y Dyfodol

en-gb	Contents  
cy-gb	Cynnwys  

en-gb	Background
cy-gb	Y Cefndir

en-gb	Review 2013-18 – What we’ve achieved – Celebrating our successes
cy-gb	Adolygu 2013-18 - Beth ydyn ni wedi'i wneud - Dathlu'n llwyddiannau

en-gb	What we’re going to do - the future
cy-gb	Beth ydyn ni'n mynd i wneud - y dyfodol

en-gb	Annex 1 – Case Studies
cy-gb	Atodiad 1 - Astudiaethau Achos

en-gb	Annex 2 – Detailed summary of actions 2013-18
cy-gb	Atodiad 2 - Crynodeb manwl o'r camau a gymerwyd yn 2013-18

en-gb	Background
cy-gb	Y Cefndir

en-gb	Pollination is a fundamental component of our biodiversity. 
cy-gb	Mae pryfed peillio'n elfen hollol sylfaenol o'n bioamrywiaeth. 

en-gb	Twenty percent of the UK cropped area contains crops which are dependent on pollinators and the value of pollinators to UK agriculture is over £690 million per year . 
cy-gb	Mae 20% o dir y DU sydd o dan gnydau yn tyfu cnydau sy'n dibynnu ar bryfed peillio ac mae pryfed peillio'n werth dros £690 miliwn y flwyddyn i amaethyddiaeth y DU .  

en-gb	https://www.reading.ac.uk/web/files/food - security/cfs_case_studies_ -
cy-gb	https://www.reading.ac.uk/web/files/food - security/cfs_case_studies_ -

en-gb	_sustainable_pollination_services.pdf
cy-gb	_sustainable_pollination_services.pdf

en-gb	There has been growing concern regarding the population status of insect pollinators, and in turn the pollination service they provide ( Potts et al.  2010; Garratt et al.  2014 ).  
cy-gb	Mae yna bryderon cynyddol ynghylch cyflwr ein poblogaethau o bryfed peillio ac am hynny, am y gwasanaethau peillio y maen nhw'n eu cynnig ( Potts et al.  2010;Garratt et al.  2014 ).  

en-gb	As with most other areas of biodiversity, the main threats to pollinators include habitat loss, environmental pollution, climate change and the spread of alien species (Klein et al.  
cy-gb	Fel y rhan fwyaf o fioamrywiaeth, y bygythiad mwyaf i bryfed peillio yw colli cynefin, llygredd amgylcheddol, hinsawdd sy'n newid a rhywogaethau estron (Klein et al.  

en-gb	2007; Potts et al.  
cy-gb	2007;Potts et al.  

en-gb	2010; Vanbergen & The Insect Pollinators Initiative 2013). 
cy-gb	2010;Vanbergen & The Insect Pollinators Initiative 2013).  

en-gb	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169534710000364
cy-gb	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169534710000364

en-gb	http://www.reading.ac.uk/caer/Project_IPI_Crops/documents/Ag_Eco_Env_2014_Garratt_et_al.pdf
cy-gb	http://www.reading.ac.uk/caer/Project_IPI_Crops/documents/Ag_Eco_Env_2014_Garratt_et_al.pdf

en-gb	Wales’ natural resources – our land, sea and air - are at the heart of our wellbeing.  
cy-gb	Mae adnoddau Naturiol Cymru - ein tir, môr ac aer - yn sylfaenol i'n lles. 

en-gb	They support our health, our livelihoods and our vibrant culture, but we must recognise that our natural resources come with a responsibility.  
cy-gb	Maen nhw'n cynnal ein hiechyd, ein bywoliaeth a'n diwylliant, ond rhaid inni gofio bod cyfrifoldebau'n dod eu sgil. 

en-gb	Improvements are needed in the way we manage our natural resources.  
cy-gb	Mae angen i ni reoli'n hadnoddau naturiol yn well.  

en-gb	The three national priorities for managing natural resources sustainably set out in the Welsh Government statutory Natural Resources Policy, are: 
cy-gb	Y tair blaenoriaeth genedlaethol ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy, yn unol â Pholisi Adnoddau Naturiol statudol Llywodraeth Cymru, yw: 

en-gb	Delivering nature based solutions 
cy-gb	Cynnig atebion sy’n seiliedig ar natur 

en-gb	Increasing resource efficiency and renewable energy  
cy-gb	Defnyddio adnoddau’n fwy effeithlon a defnyddio mwy o ynni adnewyddadwy  

en-gb	 Taking a place based approach. 
cy-gb	Gweithredu mewn ffordd sy’n seiliedig ar le. 

en-gb	The Action Plan for Pollinators in Wales (APP) was launched by the then Minister for Natural Resources and Food at the Royal Welsh Show in July 2013 with the aim of reducing and reversing the decline in pollinators.   
cy-gb	Cafodd y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yng Nghymru (CPP) ei lansio gan y Gweinidog Adnoddau Naturiol a Bwyd bryd hynny yn y Sioe Fawr ym mis Gorffennaf 2013 a'i nod oedd arafu a gwyrdroi'r dirywiad yn nifer y pryfed peillio.   

en-gb	It was developed by a wide range of stakeholders and has been recognised as an exemplar of co-design and co-production in the UK.  
cy-gb	Cafodd ei ddatblygu trwy gydweithrediad amrywiaeth eang o randdeiliaid ac mae'n cael ei ystyried yn esiampl o ddylunio a chynhyrchu ar y cyd yn y DU. 

en-gb	It is not a Welsh Government Action Plan, but belongs to all stakeholders, who have remained jointly responsible for its delivery.  
cy-gb	Nid Cynllun Gweithredu gan Lywodraeth Cymru mohono.  Mae'n eiddo i'w randdeiliaid sydd wedi bod yn gyfrifol rhyngddynt am ei roi ar waith.  

en-gb	The Action Plan for Pollinators in Wales was the first of its kind across the UK. 
cy-gb	Y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yw'r cyntaf o'i fath yng ngwledydd y DU.  

en-gb	It has the overall aim of reducing and reversing the decline in pollinators in Wales through:  
cy-gb	Ei amcan cyffredinol yw arafu a gwyrdroi'r dirywiad yn nifer y pryfed peillio yng Nghymru trwy:  

en-gb	Providing more diverse flower rich habitats  Maintaining healthy, sustainable populations of pollinators 
cy-gb	Ddarparu cynefinoedd mwy amrywiol ag ynddynt gyfoeth o flodau  Cynnal poblogaethau iach a chynaliadwy o bryfed peillio; 

en-gb	Raising awareness and providing information  
cy-gb	Codi ymwybyddiaeth a rhoi gwybodaeth  

en-gb	Encouraging positive action by everyone 
cy-gb	Annog pawb i gymryd camau cadarnhaol 

en-gb	Building an evidence base to inform future actions.  
cy-gb	Creu sylfaen o dystiolaeth a fydd yn llywio camau yn y dyfodol.  

en-gb	The Action Plan sets out four key outcomes, and we have used these to report on what has been achieved since its launch in 2013. 
cy-gb	Mae'r Cynllun Gweithredu'n disgrifio pedwar prif ganlyniad y mae am ei weld, ac rydyn ni wedi'u defnyddio fel sail i'n hadroddiad ar yr hyn sydd wedi'i wneud ers ei lansio yn 2013. 

en-gb	This review refers to some of the key achievements. 
cy-gb	Mae'r adolygiad hwn yn cyfeirio at rai o'r prif lwyddiannau. 

en-gb	More detailed information of the work undertaken in provided separately in Annex 2.  
cy-gb	Fe welwch ddisgrifiad manylach o'r gwaith sydd wedi'i wneud yn Atodiad 2.  

en-gb	The four key outcomes are: 
cy-gb	Y pedwar prif ganlyniad yw:  

en-gb	Outcome 1:
cy-gb	Canlyniad 1: 

en-gb	Wales has joined up policy, governance and a sound evidence base for action for pollinators 
cy-gb	Mae gan Gymru bolisi a threfniadau llywodraethu cydgysylltiedig a sail gadarn o dystiolaeth ar gyfer gweithredu er lles pryfed peillio 

en-gb	Outcome 2 : 
cy-gb	Canlyniad 2: 

en-gb	Wales provides diverse and connected flower rich habitats to support our pollinators 
cy-gb	Mae Cymru yn darparu cynefinoedd amrywiol a chysylltiedig sy’n llawn blodau i gynnal ein pryfed peillio 

en-gb	Outcome 3:
cy-gb	Canlyniad 3: 

en-gb	Wales’ pollinator populations are healthy 
cy-gb	Mae poblogaethau pryfed peillio Cymru yn iach  

en-gb	Outcome 4:
cy-gb	Canlyniad 4: 

en-gb	Wales’ citizens are better informed and aware of the importance and management of pollinators 
cy-gb	Mae pobl Cymru yn fwy gwybodus ac ymwybodol o bwysigrwydd pryfed peillio a sut i reoli er eu lles.  

en-gb	Also of relevance is the Welsh Government’s action to support the health of both managed honey bees and wild bees. 
cy-gb	Hefyd mae'r hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn ei wneud i gefnogi iechyd gwenyn mêl dof a gwenyn gwyllt yn berthnasol. 

en-gb	In 2009, Defra and the Welsh Government published the Healthy Bees Plan and this aims to achieve a sustainable and healthy population of honey bees for pollination and honey production in England and Wales.  
cy-gb	Yn 2009, cyhoeddodd Defra a Llywodraeth Cymru Gynllun Gwenyn Iach.  Ei nod yw cynnal poblogaeth gynaliadwy ac iach o wenyn mêl ar gyfer peillio a chynhyrchu mêl yng Nghymru a Lloegr.  

en-gb	In addition, the National Bee Unit (NBU), part of the Animal and Plant Health 
cy-gb	Hefyd, mae'r Uned Wenyn Genedlaethol (NBU), rhan o'r Asiantaeth Iechyd 

en-gb	Agency (APHA) and supported by the Welsh Government, delivers the Bee Health Programme. 
cy-gb	Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) ac sy'n cael ei hariannu gan Lywodraeth Cymru, yn gyfrifol am y Rhaglen Iechyd Gwenyn. 

en-gb	The NBU promotes good standards of husbandry to minimise pest and disease risks through inspection, education, research, and regularly updates contingency plans together with holding annual contingency exercises to test responses to the introduction of exotic pests into Wales and England. 
cy-gb	Mae'r NBU yn hyrwyddo'r safonau gorau o ran gofalu am wenyn i gadw'r risg o blâu a chlefydau mor fach â phosib, hynny trwy archwilio, addysgu ac ymchwilio.  Mae'n diweddaru'r cynlluniau argyfwng yn rheolaidd ac yn cynnal ymarferiadau bob blwyddyn i brofi'r ymatebion i ymddangosiad plâu egsotig yng Nghymru a Lloegr.  

en-gb	The review
cy-gb	Yr adolygiad

en-gb	A Task and Finish Group of stakeholders was established and has gathered evidence of positive activities for pollinators which have been undertaken by Welsh Government and its stakeholders in support of the APP.  
cy-gb	Cafodd Grŵp Gorchwyl a Gorffen o randdeiliaid ei sefydlu ac mae wedi casglu tystiolaeth am y gweithgareddau y mae Llywodraeth Cymru a'i rhanddeiliaid wedi'u cynnal sy'n llesol i bryfed peillio fel rhan o'r CPP. 

en-gb	A second role has been to identify additional future opportunities for pollinator conservation, including through increased community engagement, the ways in which public bodies can manage public land, and through the opportunity provided by future land management initiatives in Wales. 
cy-gb	Ei ail rôl yw clustnodi cyfleoedd yn y dyfodol i warchod pryfed peillio, gan gynnwys trwy gefnogaeth y gymuned, y ffyrdd y gall cyrff cyhoeddus reoli tir cyhoeddus a'r cyfleoedd a ddaw trwy raglenni rheoli tir newydd yng Nghymru.  

en-gb	An important element of the review is to further the integration of bee health policy and activity, identifying future challenges and opportunities for solitary pollinators and honey bee colonies. 
cy-gb	Elfen bwysig o'r adolygiad hwn yw integreiddio polisi a gweithgarwch er lles iechyd gwenyn ymhellach, gan nodi heriau a chyfleoedd y dyfodol ar gyfer pryfed peillio di-haid a nythfeydd gwenyn mêl.   

en-gb	This review will ensure all stakeholders Welsh Ministers have confidence that the exercise has had a solid co-operation base in both the collating of evidence and setting future priorities to ensure the opportunities for pollinators are met. 
cy-gb	Bydd yr adolygiad yn sicrhau bod yr holl randdeiliaid a Gweinidogion Cymru'n ffyddiog bod sail gydweithredol gadarn o ran casglu tystiolaeth a phennu blaenoriaethau'r dyfodol, hynny i wneud yn siŵr y gwneir y gorau o'r cyfleoedd ar gyfer pryfed peillio.  

en-gb	The review has taken into account ‘Prosperity for All, ’, the national strategy for Wales, which sets out Ministerial commitments over the next term (2016-21). 
cy-gb	Mae'r adolygiad wedi ystyried 'Ffyniant i Bawb', 4  strategaeth genedlaethol Cymru, sy'n disgrifio ymrwymiadau Gweinidogion dros y tymor nesaf (2016-2021).  

en-gb	 https://gov.wales/docs/strategies/170919-prosperity-for-all-en.pdf 
cy-gb	4 https://llyw.cymru/docs/strategies/170919 - prosperity - for - all - cy.pdf

en-gb	Importantly, this review is underpinned by the 2015 Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and the Environment Act (Wales) 2016. 
cy-gb	Seilir yr adolygiad hwn ar Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016. 

en-gb	Many public authorities, including Welsh Government, are obligated to comply with Section 6 under Part 1 of the Environment (Wales) Act 2016, which introduced an enhanced biodiversity and resilience of ecosystems duty (the S6 duty) .  
cy-gb	Mae llawer o gyrff cyhoeddus gan gynnwys Llywodraeth Cymru o dan ddyletswydd i gydymffurfio ag Adran 6 o Ran 1 Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 i gyfoethogi bioamrywiaeth a chryfhau ecosystemau (dyletswydd adran 6) .    

en-gb	http://gov.wales/topics/environmentcountryside/consmanagement/natural - resources management/environment - act/?lang=en
cy-gb	https://gov.wales/topics/environmentcountryside/consmanagement/natural resources - management/environment - act/?skip=1&lang=cy

en-gb	Review 2013-18 -  What we’ve achieved – Celebrating our Successes
cy-gb	Adolygu 2013-18 - Beth ydyn ni wedi'i wneud - Dathlu'n llwyddiannau

en-gb	Outcome 1: 
cy-gb	Canlyniad 1: 

en-gb	Wales has joined up policy, governance and a sound evidence base for action for pollinators 
cy-gb	Mae gan Gymru bolisi a threfniadau llywodraethu cydgysylltiedig a sail gadarn o dystiolaeth ar gyfer gweithredu er lles pryfed peillio  

en-gb	APP Task Force.
cy-gb	Tasglu'r CPP. 

en-gb	A key element of the Action Plan was the establishment of the Wales Pollinator Task Force, a group of partner organisations with particular focus on pollinators. 
cy-gb	Un o brif elfennau'r Cynllun Gweithredu oedd sefydlu Tasglu Pryfed Peillio, grŵp o fudiadau sy'n rhoi sylw arbennig i bryfed peillio. 

en-gb	It has been the driving force in co-ordinating the delivery of the Action Plan. 
cy-gb	Y nhw oedd y grym y tu ôl i'r trefniadau ar gyfer rhoi'r Cynllun Gweithredu ar waith. 

en-gb	The Task Force comes together twice a year to discuss issues, share practice and to ensure consistency in the promotion of pollinators. 
cy-gb	Mae'r Tasglu'n cwrdd ddwywaith y flwyddyn i drafod problemau, rhannu arferion da a sicrhau cysondeb wrth hyrwyddo pryfed peillio.  

en-gb	Baseline Monitoring.
cy-gb	Monitro Llinell Sylfaen. 

en-gb	The Glastir Monitoring and Evaluation Programme  pollinator monitoring surveys pollinators on a 4-year cycle on a number of random sites and targeted squares chosen to capture the effects of the Glastir agri-environment scheme on pollinators. 
cy-gb	Mae Rhaglen Monitro a Gwerthuso Glastir  yn cynnal arolygon i fonitro pryfed peillio mewn cylchoedd o 4 blynedd ar nifer o hapsafleoedd a sgwariau targed a ddewiswyd i fesur effaith cynllun Glastir ar bryfed peillio.  

en-gb	https://gmep.wales/
cy-gb	https://gmep.wales/

en-gb	UK-wide Pollinator Monitoring. 
cy-gb	Monitro Pryfed Peillio ar lefel y DU. 

en-gb	The Welsh Government is a member of the UK-wide Pollinator Monitoring and Research Partnership (PMRP), which aims to combine improved analyses of long-term records with new systematic survey activity to establish how insect pollinator populations are changing. These include providing muchneeded data on the state of our insect pollinators, especially wild bees and hoverflies, and the role they fulfil in supporting farming and other wildlife. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n aelod o Bartneriaeth Monitro ac Ymchwilio Pryfed Peillio'r DU (PMRP) sy'n ceisio cyfuno dadansoddiad gwell o hen gofnodion ag arolygon systematig newydd i weld sut mae poblogaethau o bryfed peillio'n newid. Maen nhw'n darparu data mawr eu hangen ar gyflwr ein pryfed peillio, yn enwedig gwenyn gwyllt a chlêr hofran, a'u rhan wrth gefnogi ffermwyr a natur.  

en-gb	Programme for Government Indicators.
cy-gb	Rhaglen Dangosyddion y Llywodraeth. 

en-gb	At a UK level, UK biodiversity indicator D1C  reports on the status of pollinating insects. 
cy-gb	Ar lefel y DU, mae dangosydd bioamrywiaeth D1C  y DU yn mesur statws pryfed peillio. 

en-gb	At a Wales level, work is ongoing to develop indicators 43 (Areas of healthy ecosystems in Wales) and 44 (Status of Biological diversity in Wales). 
cy-gb	Ar lefel Cymru, mae gwaith yn mynd rhagddo i ddatblygu dangosyddion 43 (Ardaloedd ag ecosystemau iach yng Nghymru) a 44 (statws bioamrywiaeth Cymru). 

en-gb	http://jncc.defra.gov.uk/page - 6851
cy-gb	http://jncc.defra.gov.uk/page - 6851

en-gb	Research.
cy-gb	Ymchwil.

en-gb	The Saving Pollinators programme at The National Botanic Garden of Wales investigates the foraging requirements of honeybees and wild pollinators, using cutting edge DNA barcoding research. 
cy-gb	Mae'r rhaglen Achub Pryfed Peillio Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn ymchwilio i'r bwyd sydd ei angen ar wenyn mêl a phryfed peillio gwyllt, gan ddefnyddio ymchwil flaengar ar gyfer bargodio DNA. 

en-gb	It aims to ensure that suitable plants can be provided within gardens, amenity areas and within agricultural landscapes. 
cy-gb	Ei nod yw sicrhau bod planhigion addas yn cael eu darparu mewn gerddi, parciau a thir ffermio. 

en-gb	Outcome 2: 
cy-gb	Canlyniad 2: 

en-gb	Wales provides diverse and connected flower rich habitats to support our pollinators 
cy-gb	Mae Cymru yn darparu cynefinoedd amrywiol a chysylltiedig sy’n llawn blodau i gynnal ein pryfed peillio  

en-gb	 Caru Gwenyn / Bee Friendly.  
cy-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly.

en-gb	A major success of the Action Plan has been the Caru Gwenyn / Bee Friendly initiative, which, at the time, was the first co-ordinated national scheme of its kind. 
cy-gb	Un o lwyddiannau mawr y Cynllun Gweithredu yw'r fenter Caru Gwenyn / Bee Friendly, sef ar y pryd, y cynllun cenedlaethol cyntaf o'i fath. 

en-gb	It has the aim of making Wales a Pollinator-Friendly country. 
cy-gb	Y nod yw gwneud Cymru'n wlad gyfeillgar i bryfed peillio. 

en-gb	Launched by the Task Force in September 2016, the initiative has engaged with a variety of communities, community groups, businesses, third sector organisations, town and community councils, and has provided support and advice of actions to take, including a certificate of accreditation and logo for participating organisations. 
cy-gb	Cafodd y fenter ei lansio gan y Tasglu ym mis Medi 2016, ac y mae ers hynny wedi cydweithio â chymunedau, grwpiau cymunedol, busnesau a mudiadau'r trydydd sector gan roi cyngor a help ynghylch y camau i'w cymryd, gan gynnwys tystysgrif achredu a logo i'r mudiadau sy'n cymryd rhan.  

en-gb	 Sharing and Publicising Information. 
cy-gb	Rhannu a Hyrwyddo Gwybodaeth. 

en-gb	As an accompaniment for BeeFriendly accredited organisations, members of the Task Force (Jan Miller, North Wales Wildlife Trust  and Mark Carlton, Wildlife Gardening Forum) have also collaborated to produce a suggested plant list for pollinators.
cy-gb	I helpu mudiadau sydd wedi'u hachredu gan Caru Gwenyn, mae aelodau'r Tasglu wedi cydweithio hefyd i baratoi rhestr o blanhigion sy'n llesol i bryfed peillio. 

en-gb	https://www.biodiversitywales.org.uk/File/268/en - GB
cy-gb	https://www.biodiversitywales.org.uk/File/268/cy - GB

en-gb	Action by Local Authorities . 
cy-gb	Gweithredu gan Awdurdodau Lleol . 

en-gb	Local authorities have also a played major part in supporting the Action Plan. 
cy-gb	Mae awdurdodau lleol hefyd wedi bod yn bwysig i lwyddiant y Cynllun Gweithredu. 

en-gb	Monmouthshire County Council has launched a Green Infrastructure Plan for pollinators, and has produced a series of guidance booklets for highway managers, green space managers, head teachers and public estates managers .  
cy-gb	Mae Cyngor Sir Fynwy wedi lansio Cynllun Seilwaith Gwyrdd ar gyfer pryfed peillio ac mae wedi cynhyrchu cyfres o lawlyfrau i helpu rheolwyr priffyrdd, rheolwyr mannau gwyrdd, prifathrawon a rheolwyr ystadau cyhoeddus .  

en-gb	http://www.monmouthshire.gov.uk/countryside - services/green - infrastructure
cy-gb	http://www.monmouthshire.gov.uk/countryside - services/green - infrastructure

en-gb	In addition, a number of projects have been supported through the 
cy-gb	Yn ogystal, mae nifer o brosiectau wedi cael help Grant Cyfalaf 

en-gb	Welsh Government Local Authority Green Infrastructure Capital Grant; 
cy-gb	Seilwaith Gwyrdd Awdurdodau Lleol Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Caerphilly, Monmouth, Torfaen and Wrexham local authorities are all undertaking work beneficial for pollinators. 
cy-gb	mae Caerffili, Mynwy, Tor-faen a Wrecsam i gyd yn gwneud gwaith er lles pryfed peillio.   

en-gb	Nature Fund and Sustainable Management Scheme.
cy-gb	Y Gronfa Natur a'r Cynllun Rheoli Cynaliadwy. 

en-gb	The Welsh Government Rural Communities – Rural Development Programme 2014-2020 has been used to support habitat improvement works through the Nature Fund and Sustainable Management Scheme (SMS). 
cy-gb	Mae Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig 2014-2020 wedi cael ei defnyddio i gefnogi gwaith gwella cynefinoedd trwy'r Gronfa Natur a'r Cynllun Rheoli Cynaliadwy. 

en-gb	These are integrated projects with the aim of improving the health of ecosystems which, in turn, will aid pollinators:    
cy-gb	Prosiectau integredig yw'r rhain ar gyfer gwella iechyd ecosystemau.  Bydd hynny'n helpu pryfed peillio.  

en-gb	Keep Wales Tidy Natural Buzz 
cy-gb	Buzz Naturiol Cadwch Gymru'n Daclus  

en-gb	A pan Wales project led by Keep Wales Tidy through Summer 2015 maximised multiple ecosystem services of undervalued green sterile spaces – mowed areas on industrial estates, school and hospital grounds, business parks and roadside verges transforming them into pollinator supporting areas of wildflowers.
cy-gb	Prosiect gan Cadwch Gymru'n Daclus yn Haf 2015 oedd hwn i wella gwasanaethau ecosystemau ar fannau gwyrdd ledled Cymru sy'n ddiffrwyth a segur - tiroedd glas sy'n cael eu torri'n grop ar ystadau diwydiannol, ysgolion ac ysbytai, parciau busnes ac ymylon ffyrdd - a'u troi'n gynefinoedd llawn blodau i bryfed peillio.  

en-gb	Pollinators for Life Project 
cy-gb	Prosiect Peillwyr am Oes 

en-gb	This ambitious and innovative project was delivered in 2015 and led by Torfaen County Borough Council. 
cy-gb	Cafodd y prosiect uchelgeisiol ac arloesol hwn ei gynnal yn 2015 o dan arweiniad Cyngor Tor-faen. 

en-gb	It undertook a range of initiatives to promote long term sustainable land management and to improve habitats and conditions for all pollinating species across the South Wales Valleys.  
cy-gb	Roedd yn cynnwys nifer o fentrau i hybu rheolaeth tymor hir gynaliadwy ar dir ac i wella cynefinoedd a'r amodau ar gyfer holl bryfed peillio Cymoedd y De. 

en-gb	One element of the project partnered with Gwent Beekeepers to provide education facilities at Greenmeadow Community Farm to deliver courses on beekeeping to the local community.    
cy-gb	Un elfen o'r prosiect ar y cyd â Gwenynwyr Gwent oedd darparu cyfleusterau addysg i Fferm Gymunedol Greenmeadow i gynnal cyrsiau ar wenyna i'r gymuned leol.  

en-gb	Pennal 2050 (Future project) 
cy-gb	Pennal 2050 (Prosiect i'r Dyfodol)  

en-gb	An inter-generational, collaborative, landscape scale project to be delivered by a cooperative group (The Pennal Partnership) from 2018 – 2021 of more than 40 partner landowners, community groups, environmental organisations, farming unions and local businesses including tourism, leisure, health, farming and recreation sectors. 
cy-gb	Prosiect cydweithredol i'r hen a'r ifanc ar raddfa tirlun fydd yn cael ei gynnal o 2018-21 gan grŵp cydweithredol (Partneriaeth Pennal) o fwy na 40 o berchenogion tir, grwpiau cymunedol, mudiadau amgylcheddol, undebau ffermwyr a busnesau lleol gan gynnwys y sectorau twristiaeth, hamdden, iechyd a ffermio. 

en-gb	Working together and drawing on local expertise and involving people across the community the project aims to tackle key threats in the Dyfi catchment area including climate change, habitat degeneration, reduced biodiversity, biosecurity issues, flooding risk, reduced water and land quality, health inequalities and social exclusion. 
cy-gb	Trwy weithio gyda'i gilydd a dibynnu ar arbenigwyr lleol a chyfraniad pobl ar draws y gymuned, bydd y prosiect yn ceisio mynd i'r afael â bygythiadau yn nalgylch afon Dyfi gan gynnwys hinsawdd sy'n newid, cynefinoedd sy'n dirywio, bioamrywiaeth sy'n crebachu, problemau bioddiogelwch, llifogydd, dirywiad yn ansawdd yr aer a'r dŵr, anghydarddoldebau iechyd ac allgáu cymdeithasol. 

en-gb	The project will enable a better understanding of these threats and how to best address them and towards using natural resources efficiently and building more resilient ecosystems to safeguard the services these provide to the community. 
cy-gb	Bydd y prosiect yn ein helpu i ddeall y bygythiadau hyn yn well a sut i fynd i'r afael â nhw, defnyddio adnoddau naturiol yn well a datblygu ecosystemau cryfach i ddiogelu'r gwasanaethau y maen nhw'n eu darparu i'r gymuned. 

en-gb	The project will also explore the role for Payments for Ecosystem Services (PES) in an agricultural context and take action to support tourism.  
cy-gb	Bydd y prosiect yn archwilio hefyd rôl talu am wasanaethau ecosystemau mewn cyd-destun amaethyddol ac yn cymryd camau i gefnogi twristiaeth. 

en-gb	One of the activities in the area supports pollinators and includes the establishment of 10 community hives of native Welsh bees assisting biodiversity and resilience of both pollinators and flowering plants. 
cy-gb	Mae un o'r gweithgareddau'n cefnogi pryfed peillio trwy sefydlu 10 cwch gwenyn cymunedol o wenyn brodorol gan gyfoethogi bioamrywiaeth a chadernid pryfed peillio a phlanhigion blodeuol. 

en-gb	There are opportunities for developing further links (commercial and educational) with commercial producers such as Hilltop Honey . 
cy-gb	Mae cyfleoedd i ddatblygu cysylltiadau eraill (masnachol ac addysgol) â chynhyrchwyr masnachol fel Hilltop Honey.  

en-gb	Road Verges for Wildflowers’ initiative  In June 2014, the previous Minister for Economy, Science and Transport announced the ‘Road Verges for Wildflowers’ initiative. 
cy-gb	Menter Blodau Gwyllt ar Ymylon Ffyrdd.  Ym mis Mehefin 2014, cyhoeddodd Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth bryd hynny y fenter 'Blodau Gwyllt ar Ymylon Ffyrdd'. 

en-gb	Coordinated by Transport officials, the 5 year initiative focuses on delivering road verge improvements along the Welsh Trunk road and Motorway Network. 
cy-gb	Wedi'i drefnu gan swyddogion Trafnidiaeth, nod y rhaglen 5 mlynedd fydd gwella ymylon ffyrdd Cefnffyrdd a Thraffyrdd Cymru. 

en-gb	To date over 50 road verge projects have been completed successfully, delivered by the South Wales, and the North and Mid Wales Trunk Road Agents. 
cy-gb	Hyd yma, mae 50 o brosiectau wedi'u cynnal yn llwyddiannus, o dan ofal Asiantaethau Cefnffyrdd y De a'r Gogledd a'r Canolbarth. 

en-gb	Projects range from improving maintenance techniques at key sites to encourage existing wildflower communities to thrive and spread (e.g. wild orchids on the A40 at Llandeilo), to creating new wildflower verges using techniques such as harvesting wildflower seeds from donor sites and sowing onto prepared verges (e.g. on the A487 at Maentwrog).  
cy-gb	Mae'r prosiectau'n amrywio o wella technegau cynnal a chadw ar safleoedd allweddol er mwyn helpu cymunedau o flodau gwyllt i ffynnu a lledaenu (e.e. tegeirian ar yr A40 yn Llandeilo) i greu ymylon blodau gwyllt newydd gan ddefnyddio technegau fel cynaeafu hadau o safleoedd brodorol a'u hau ar ymylon wedi'u trin (e.e. ar yr A487 ym Maentwrog).  

en-gb	Road verge management  The Welsh Government organised two seminars for Local Authority officials in summer 2017 to help promote best practice in the management of roadside verges for biodiversity whilst still meeting road safety requirements. 
cy-gb	Rheoli ymylon ffyrdd. Trefnodd Llywodraeth Cymru ddau seminar ar gyfer swyddogion Awdurdodau Lleol yn haf 2017 i hybu'r arfer gorau wrth reoli ymylon ffyrdd er lles bioamrywiaeth heb aberthu gofynion diogelwch ar y ffyrdd. 

en-gb	These seminars provided an excellent opportunity to share examples of positive roadside management and demonstrate best practice, but it was clear, there is still much to do to change traditional thinking around these important wildlife corridors. 
cy-gb	Bu'r seminarau hyn yn gyfle ardderchog i rannu enghreifftiau o ddulliau gwahanol o reoli ymylon ffyrdd a dangos yr arferion gorau, ond mae'n amlwg bod llawer eto i'w wneud i newid meddyliau ynghylch y coridorau pwysig hyn i fywyd gwyllt.  

en-gb	B-Lines  In 2017 Buglife Cymru produced B-Lines maps for South and West Wales further to consultation with a large partnership including Welsh Government, Local Authorities, local record centres environmental NGOs and others. 
cy-gb	B-Lines. Yn 2017, cyhoeddodd Buglife Cymru fapiau B-Lines ar gyfer y De a'r Gorllewin ar ôl ymgynghori ag amrywiaeth o bartneriaid gan gynnwys Llywodraeth Cymru, Awdurdodau Lleol, canolfannau cofnodion lleol, mudiadau amgylcheddol ac eraill. 

en-gb	Whilst co-ordinated by Buglife, B-Lines is a tool that can be used by any organisation, group, business or individual that wishes to restore or create habitat for pollinators and other wildlife – everyone can take part.  
cy-gb	Er mai Buglife oedd yn ei drefnu, mae B-Lines yn erfyn y gall unrhyw fudiad, grŵp, busnes neu unigolyn ei ddefnyddio i adfer neu greu cynefin ar gyfer pryfed peillio ac anifeiliaid eraill - gall pawb gymryd rhan.  

en-gb	B-Lines is a landscape-scale approach to pollinator and habitat conservation that provides;
cy-gb	Mae B-Lines yn gwarchod pryfed peillio a chynefinoedd ar lefel y dirwedd, gan ddarparu:  

en-gb	A high profile programme that can engage all sectors of society to learn more about wildlife, enjoy nature and take practical action to help wildlife.
cy-gb	Rhaglen uchel ei phroffil sy'n siarad â phob sector yn y gymdeithas i ddysgu mwy am fywyd gwyllt, mwynhau natur a gweithredu i helpu bywyd gwyllt.  

en-gb	A framework for organisations and individuals carrying out enhancements for wildlife to work together to collectively achieve much more than they could on their own and record their progress.
cy-gb	Dyma fframwaith i fudiadau ac unigolion ei ddefnyddio i gynnal gwelliannau er lles anifeiliaid gwyllt a chofnodi'r gwaith. Trwy weithio gyda'i gilydd, maen nhw'n gallu gwneud mwy nag y bydden nhw ar eu pen eu hunain.  

en-gb	A mechanism for long term delivery of habitat restoration projects, which can attract funding from a wide variety of sources, ensure best practise and make good use of resources.
cy-gb	Mecanwaith ar gyfer cynnal prosiectau tymor hir ar gyfer adfer cynefinoedd fydd yn gallu denu nawdd o amrywiaeth eang o ffynonellau, sicrhau'r arferion gorau a gwneud y gorau o'r adnoddau.  

en-gb	An approach that is supported by numerous stakeholder organisations, who can all contribute to its delivery.
cy-gb	Ffordd o weithio sy'n cael ei chefnogi gan nifer o gyrff a mudiadau gyda phob un yn cyfrannu at ei rhoi ar waith.  

en-gb	Guidance for Local Authorities 
cy-gb	Arweiniad i Awdurdodau Lleol. 

en-gb	 In 2017 Buglife Cymru and Friends of the Earth Cymru produced the guidance ‘Helping pollinators locally in Wales – Developing a local pollinator Action Plan or Strategy’  primarily aimed at Local Authorities but also relevant to other statutory bodies. 
cy-gb	Yn 2017, cyhoeddodd Buglife Cymru a Cyfeillion y Ddaear Cymru lawlyfr o'r enw ' ‘Helping pollinators locally in Wales – Developing a local pollinator Action Plan or Strategy’'  sydd wedi'i ysgrifennu er lles Awdurdodau Lleol ond sy'n berthnasol i gyrff statudol eraill hefyd. 

en-gb	The guide outlines key considerations when producing a pollinator plan or strategy, framing it within the context of Welsh Policy and legislation.  
cy-gb	Mae'r llawlyfr yn nodi'r prif ffactorau y dylech eu hystyried wrth baratoi cynllun neu strategaeth er lles pryfed peillio, ac yn ei r(h)oi yng nghyd-destun polisi a deddfwriaeth Cymru.  

en-gb	https://www.buglife.org.uk/developing - a - local - pollinator - action - plan
cy-gb	https://www.buglife.org.uk/developing - a - local - pollinator - action - plan

en-gb	Outcome 3: 
cy-gb	Canlyniad 3: 

en-gb	Wales’ Pollinator Populations are Healthy Beekeeping in Wales.
cy-gb	Mae poblogaethau pryfed peillio Cymru yn iach  

en-gb	There are currently 3,366 beekeepers in Wales registered on the National Bee Unit’s (NBU) online database Beebase. 
cy-gb	Gwenynwyr yng Nghymru  Ar hyn o bryd, mae yna 3,366 o wenynwyr yng Nghymru wedi'u cofrestru ar gronfa ddata ar-lein yr Uned Wenyn Genedlaethol (NBU), Beebase. 

en-gb	Between them, they have 18,675 colonies in 4,624 apiaries – an average of 5.5 colonies per beekeeper and 4 colonies per apiary. 
cy-gb	Rhyngddyn nhw, mae ganddyn nhw 18,675 o gychod mewn 4,624 gwenynfa - cyfartaledd o 5.5 cwch i bob gwenynwr neu 4 cwch ym mhob gwenynfa. 

en-gb	Over the past 5 years, the number of new beekeepers registering on Beebase in Wales has fluctuated - in 2013 there were 218 but 2014 saw an upward trend with 331 new beekeeper registrations, followed by 347 in 2015 dropping to 246 in 2016 and 205 in 2017.  
cy-gb	Dros y 5 mlynedd diwethaf, mae nifer y gwenynwyr newydd sy'n cofrestru ar Beebase yng Nghymru'n amrywio - yn 2013 roedd 218 ond gwelwyd cynnydd yn 2014 gyda 331 o wenynwyr newydd, gyda 347 yn 2015 gan gwympo i 246 yn 2016 a 205 yn 2017.  

en-gb	Supporting Beekeepers.
cy-gb	Helpu Gwenynwyr. 

en-gb	The Welsh Government continues to work in partnership with the other UK devolved administrations in supporting the National Bee Unit to deliver the Bee Health Programme in Wales to achieve a sustainable and healthy population of honey bees for pollination and honey production in the UK. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio mewn partneriaeth â gweinyddiaethau datganoledig eraill y DU i gefnogi'r Uned Wenyn Genedlaethol i ddarparu'r Rhaglen Iechyd Gwenyn yng Nghymru i sicrhau poblogaeth gynaliadwy ac iach o wenyn mêl ar gyfer peillio a chynhyrchu mêl yn y DU. 

en-gb	Inspections.
cy-gb	Archwiliadau. 

en-gb	In 2017, Welsh Inspectorate visits totalled 730 beekeepers, 1280 apiaries, 6195 colonies and carried out 430 inspections in 2017 specific to exotic pests, targeting a combination of identified risk points and random sites. 
cy-gb	Yn 2017, gwnaeth Arolygiaeth Cymru ymweld â 730 o wenynwyr, 1280 o wenynfeydd a 6195 o gychod a chynnal 430 o archwiliadau yn benodol i chwilio am blâu egsotig, mewn cyfuniad o fannau risg penodedig a safleoedd a ddewiswyd ar hap. 

en-gb	Exotic pest surveillance (EPS) inspections check for Small Hive Beetle (SHB), Tropilaelaps mites and Asian hornets (AH) as well as being a normal brood inspection looking for foulbrood. 
cy-gb	Mae archwiliadau ar gyfer plâu egsotig yn chwilio am chwilen fach y cwch, gwiddon Tropilaelaps a phicwn Asia tra bo archwiliadau arferol o'r mag yn chwilio am glefyd y gwenyn. 

en-gb	The identified risk points are ports, airports, crude hive product importers, fruit and vegetable wholesale markets and landfill sites associated with imported products. 
cy-gb	Y mannau risg penodedig yw porthladdoedd, meysydd awyr, mewnforwyr cynnyrch crai ar gyfer nythfeydd, marchnadoedd cyfanwerthu ffrwythau a llysiau a safleoedd claddu cynnyrch sydd wedi'u mewnforio. 

en-gb	Given the continued presence of Small Hive Beetle in Italy this year and the incursion of the Asian Hornet from across the channel in France, the importance of exotic pest surveillance work cannot be overstated.  
cy-gb	O gofio bod chwilen fach y cwch yn dal i fod yn yr Eidal eleni, a bod picwnen Asia wedi croesi'r môr o Ffrainc, mae'n amhosib gorbwysleisio pwysigrwydd cadw golwg am blâu.  

en-gb	Being Prepared.
cy-gb	Bod yn Barod. 

en-gb	Exotic pest contingency plans are published on BeeBase . 
cy-gb	Mae cynlluniau wrth gefn i ddelio â phlâu wedi'u cyhoeddi ar BeeBase . 

en-gb	Welsh Government continues to work with colleagues in APHA and Defra in promoting enhanced vigilance of bee diseases amongst Welsh bee keepers. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n parhau i gydweithio ag APHA a Defra i annog gwenynwyr Cymru i gadw golwg am glefydau gwenyn.  

en-gb	http://www.nationalbeeunit.com/index.cfm?pageid=206
cy-gb	http://www.nationalbeeunit.com/index.cfm?pageid=206

en-gb	Sentinel Apiaries.
cy-gb	Gwenynfeydd sentinel. 

en-gb	Fifteen Sentinel Apiaries exist in Wales in order to improve capacity to combat the arrival of pests from abroad. 
cy-gb	Mae gennym bymtheg o wenynfeydd sentinel yng Nghymru i'n gwneud yn fwy abl i ymateb i blâu o wledydd tramor. 

en-gb	Sentinel apiaries are set up in areas considered ‘at risk’ where a volunteer beekeeper agrees to monitor their colonies specifically for exotic pests.  
cy-gb	Mae gwenynfeydd sentinel yn cael eu sefydlu mewn ardaloedd mewn 'perygl' lle mae gwenynwyr yn gwirfoddoli i gadw golwg ar eu nythfeydd yn unswydd am blâu egsotig.  

en-gb	Outcome 4: 
cy-gb	Canlyniad 4: 

en-gb	Wales’ citizens are better informed and aware of the importance and management of pollinators. 
cy-gb	Mae pobl Cymru yn fwy gwybodus ac ymwybodol o bwysigrwydd pryfed peillio a’r gwaith o’u rheoli. 

en-gb	Guidance for land managers.
cy-gb	Arweiniad i reolwyr tir. 

en-gb	Welsh Government has provided support and guidance  for farmers and landowners on managing farmland for pollinators  through the Welsh Government Farming Connect programme, supported under the Wales Rural Development Programme 2014-2020 (RDP). 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi help ac arweiniad  i ffermwyr a pherchenogion tir ar reoli tir fferm er lles pryfed peillio trwy raglen Cyswllt Ffermio Llywodraeth Cymru gyda chefnogaeth Rhaglen Datblygu Gwledig 2014-2020.  

en-gb	https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/factsheets - publications - and - technical - articles/managing farmland - pollinators
cy-gb	https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/taflenni - gwybodaeth chyhoeddiadau/rheoli - tir - amaethyddol - ar - gyfer - peillwyr

en-gb	Social media.
cy-gb	Y Cyfryngau Cymdeithasol.

en-gb	There is no doubt that the plight of pollinators globally has increased in recent years. 
cy-gb	Does dim dwywaith bod y pryderon am bryfed peillio drwy'r byd wedi cynyddu yn y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	Through Bee Friendly, accredited organisations are encouraged to publicise their achievements and these are routinely shared through the Bee Friendly Facebook page and the Welsh Government Twitter account including re-tweeting by Welsh Ministers. 
cy-gb	Mae mudiadau sy'n aelodau o Caru Gwenyn yn cael eu hannog i roi cyhoeddusrwydd i'w llwyddiannau a'u rhannu ar dudalen Facebook Caru Gwenyn a chyfrif Trydar Llywodraeth Cymru ac yn cael eu haildrydaru gan Weinidogion Cymru.  

en-gb	Eco-schools.
cy-gb	Eco-Sgolion. 

en-gb	We have made great strides with the Keep Wales Tidy ‘Eco Schools’ programme. 
cy-gb	Rydyn ni wedi cymryd camau breision â rhaglen 'EcoSgolion' Cadwch Gymru'n Daclus. 

en-gb	This is an international initiative which provides a framework to support sustainable development and global citizenship in schools. 
cy-gb	Menter ryngwladol yw hon sy'n rhoi fframwaith i gefnogi datblygu cynaliadwy a dinasyddiaeth fyd-eang mewn ysgolion. 

en-gb	Eco Schools extends learning beyond the classroom and develops responsible citizenship attitudes both at home and in the wider community. 
cy-gb	Mae Eco-Sgolion yn mynd â'r dysgu y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth ac yn datblygu dinasyddiaeth gyfrifol gartref ac yn y gymuned ehangach. 

en-gb	The Eco Schools programme has been invaluable in promoting and enhancing the profile of the Bee Friendly initiative. 
cy-gb	Mae'r rhaglen Eco-Sgolion wedi gwneud gwaith gwerthfawr wrth hyrwyddo a chodi proffil Caru Gwenyn.  

en-gb	Stakeholder activities.
cy-gb	Gweithgareddau rhanddeiliaid. 

en-gb	Many stakeholders have used the Caru Gwenyn/Bee Friendlly initiative to develop new activities supporting pollinators. 
cy-gb	Mae llawer o randdeiliaid wedi defnyddio'r fenter Caru Gwenyn/Bee Friendly i ddatblygu gweithgareddau newydd i helpu pryfed peillio. 

en-gb	These have centred largely on engagement at a community level, right from primary schools, colleges and universities to town councils, community gardens and housing associations.  
cy-gb	Mae'r gweithgareddau hynny'n ymwneud yn bennaf â gweithio â'r gymuned, o ysgolion cynradd, colegau a phrifysgolion i gynghorau tref, gerddi cymunedol a chymdeithasau tai. 

en-gb	It is using this co-design model, in conjunction with stakeholders that further avenues can be explored, resulting in positive outcomes for pollinators.  
cy-gb	Trwy ddefnyddio'r model cyd-ddylunio hwn law yn llaw â rhanddeiliaid, gellir ymchwilio i drywyddau newydd a sicrhau canlyniadau positif i bryfed peillio.  

en-gb	Some examples of Bee Friendly organisations include the following: 
cy-gb	Dyma enghreifftiau o gyrff Caru Gwenyn:  

en-gb	Conwy, Monmouthshire and Denbighshire Local Authorities 
cy-gb	Awdurdodau Lleol Conwy, Sir Fynwy a Sir Ddinbych  

en-gb	Swansea, Cardiff and Cardiff Met Universities 
cy-gb	Prifysgolion Abertawe, Caerdydd a Metropolitan Caerdydd  

en-gb	Cardiff and Vale University Health Board 
cy-gb	Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro 

en-gb	Coleg y Cymoedd, one of the biggest Further Education Colleges in Wales 
cy-gb	Coleg y Cymoedd, un o Golegau Addysg Bellach mwyaf Cymru  

en-gb	The RSPB Reserve at Lake Vyrnwy 
cy-gb	Gwarchodfa'r RSPB yn Llyn Efyrnwy  

en-gb	The National Trust property at Chirk Castle 
cy-gb	Castell y Waun, Ymddiriedolaeth Genedlaethol  

en-gb	Bron Afon Housing Association 
cy-gb	Cymdeithas Dai Bron Afon  

en-gb	St Davids – the first city in Wales to attain Bee Friendly status 
cy-gb	Tyddewi - dinas caru gwenyn gyntaf Cymru  

en-gb	Examples of Caru Gwenyn/Bee Friendly activities 
cy-gb	Enghreifftiau  o weithgareddau Caru Gwenyn  

en-gb	Schoolchildren on a beekeeping visit 
cy-gb	Plant ysgol yn ymweld â gwenynwr  

en-gb	Bee Friendly Tweet 
cy-gb	Trydar Caru Gwenyn  

en-gb	Caru Gwenyn/Bee Friendly Activities 
cy-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly 

en-gb	What we’re going to do - the future 
cy-gb	Beth ydyn ni'n mynd i wneud - y dyfodol  

en-gb	This section summarises a range of the key activities that will be taken forward to support the APP outcomes. 
cy-gb	Mae'r bennod hon yn crynhoi'r prif weithgareddau fydd yn cael eu cynnal i gefnogi canlyniadau'r CPP. 

en-gb	It is not exhaustive, and other stakeholders will also be taking action in support of the APP.   
cy-gb	Nid yw'n rhestr gyflawn a bydd rhanddeiliaid eraill yn cynnal gweithgareddau i helpu'r CPP.  

en-gb	Outcome 1: 
cy-gb	Canlyniad 1: 

en-gb	Wales has joined up policy, governance and a sound evidence base for action for pollinators 
cy-gb	Mae gan Gymru bolisi a threfniadau llywodraethu cydgysylltiedig a sail gadarn o dystiolaeth ar gyfer gweithredu er lles pryfed peillio  

en-gb	Annex 1 – Case Studies 
cy-gb	Atodiad 1 - Astudiaethau Achos  

en-gb	Case Study 1 – Monmouthshire County Council 
cy-gb	Astudiaeth Achos 1 - Cyngor Sir Fynwy  

en-gb	In December 2016, the Green Infrastructure Action Plan for Pollinatorswon the Landscape Institute’s annual President’s Award.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2016, enillodd Cynllun Gweithredu'r Seilwaith Gwyrdd ar gyfer Pryfed Peillio Wobr flynyddol Llywydd y Sefydliad Tirweddau. 

en-gb	The plan is the first of its kind and sets out how land owners can manage their property more effectively and work 
cy-gb	Y cynllun hwn yw'r cyntaf o'i fath ac mae'n esbonio sut y gall perchenogion tir reoli eu heiddo'n fwy effeithiol a 

en-gb	together to tackle the decline of bees and other pollinators
cy-gb	gweithio gyda'i gilydd i wyrdroi'r dirywiad yn niferoedd gwenyn a phryfed peillio eraill. 

en-gb	It was produced by Cardiff based TACP landscape architects and project managed by Mackley Davies Associates Ltd to create new habitats for pollinators on behalf of the local councils in Blaenau Gwent, Caerphilly, Monmouthshire and Torfaen.
cy-gb	Cafodd ei lunio gan TACP, y penseiri tirweddau o Gaerdydd, a'i reoli gan Mackley Davies Associates Ltd i greu cynefinoedd newydd i bryfed peillio ar ran cynghorau lleol ym Mlaenau Gwent, Caerffili, Sir Fynwy a Thorfaen. 

en-gb	The plan was one of a number of individual and collaborative projects that formed part of the Pollinators for Lifeproject coordinated by Torfaen council, delivered by the four local councils and financed by the Welsh Government’s Nature Fund programme.
cy-gb	Roedd y cynllun yn un o nifer o brosiectau unigol a chydweithredol sy'n ffurfio prosiect Peillwyr am Oes Cyngor Torfaen, sy'n cael ei gynnal gan bedwar cyngor lleol a'i ariannu trwy raglen Cronfa Natur Llywodraeth Cymru. 

en-gb	Monmouthshire’s lead on the Green Infrastructure Action Plan for Pollinators was complemented by the development of its pollinator garden at Usk and inspired by its new green infrastructure policy approach to development and management
cy-gb	Ynghyd ag arwain Cynllun Gweithredu'r Seilwaith Gwyrdd ar gyfer Pryfed Peillio, datblygodd Sir Fynwy ardd ar gyfer pryfed peillio ym Mrynbuga.  Yn sail i hyn yw ei pholisi newydd ar seilwaith gwyrdd yn ei gwaith datblygu a rheoli. 

en-gb	The plan was praised in particular for the benefits brought by collaboration between neighbouring councils, social landlords, emergency services, schools, land owners and other community groups.
cy-gb	Bu canmol ar y cynllun, yn enwedig yn sgil y manteision a ddaeth trwy'r cydweithio rhwng cynghorau cyffiniol, landlordiaid cymdeithasol, gwasanaethau brys, ysgolion, perchenogion tir a grwpiau cymunedol eraill. 

en-gb	It outlines actions to encourage bees and other pollinating insects.
cy-gb	Mae'n disgrifio'r hyn a wneir i ddenu gwenyn a phryfed peillio eraill. 

en-gb	These include cutting grass to different heights at different times of the year and the development of wild flower meadows or formal planting areas.
cy-gb	Mae hynny'n cynnwys torri porfa at uchder gwahanol ar adegau gwahanol o'r flwyddyn a datblygu gweirgloddiau a mannau plannu ffurfiol. 

en-gb	Case Study 2 – Bee Friendly 
cy-gb	Astudiaeth Achos 2 - Caru Gwenyn  

en-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly was launched in September 2016. 
cy-gb	Cafodd Caru Gwenyn / Bee Friendlyei lansio ym mis Medi 2016. 

en-gb	It is the first coordinated national scheme of its kind and has making Wales a PollinatorFriendly country at its heart. 
cy-gb	Dyma'r cynllun cenedlaethol cydgysylltiedig cyntaf o'i fath ac mae sicrhau bod Cymru yn wlad gyfeillgar i beillwyr yn ganolog iddo. 

en-gb	Todate, a total of twenty nine organisations across Wales have so far attained Bee Friendly status and are undertaking positive activities for pollinators.
cy-gb	Hyd yma, mae dauddegnaw o sefydliadau ledled Cymru wedi cyrraedd statws Caru Gwenyn ac maent yn cynnal gweithgareddau positif er lles pryfed peillio. 

en-gb	There are Four Goals for Beefriendly:
cy-gb	Mae gan Caru Gwenyn bedwar nod: 

en-gb	Food 
cy-gb	Bwyd 

en-gb	providing pollinatorfriendly food sources in your area 
cy-gb	darparu ffynonellau bwyd sy'n addas i bryfed peillio yn eich ardal 

en-gb	Five Star accommodation
cy-gb	Lle da i fyw ynddo 

en-gb	providing places for insect pollinators to live 
cy-gb	darparu lle i bryfed peillio fyw ynddo 

en-gb	Freedom from pesticides and herbicides
cy-gb	Dim plaladdwyr na chwynladdwyr 

en-gb	committing to avoid chemicals that harm pollinators 
cy-gb	ymrwymo i osgoi cemegion sy'n niweidio pryfed peillio 

en-gb	Fun
cy-gb	Hwyl 

en-gb	involving all the community and telling people why you are helping pollinators.
cy-gb	cael y gymuned gyfan i gymryd rhan ac esbonio pam rydych chi'n helpu pryfed peillio.

en-gb	Notable successes have been:
cy-gb	Dyma rai o'r llwyddiannau mwyaf: 

en-gb	Conwy County Borough Council being the first Bee Friendly local authority in Wales, and Monmouthshire County Council the second. 
cy-gb	Cyngor Conwy oedd yr awdurdodCaru Gwenyn cyntaf yng Nghymru; Cyngor Mynwy oedd yr ail. 

en-gb	Swansea University being the first Bee Friendly University in Wales, with Cardiff University being the second.
cy-gb	Prifysgol Abertawe oedd y Brifysgol Caru Gwenyn gyntaf yng Nghymru; Prifysgol Caerdydd oedd yr ail. 

en-gb	Usk Town Council being the first Bee Friendly Town Council in Wales, with Newport (Pembrokeshire) Town Council being the second.
cy-gb	Cyngor Tref Brynbuga oedd y Cyngor Tref Caru Gwenyn cyntaf yng Nghymru; Cyngor Tref Trefdraeth oedd yr ail. 

en-gb	Coleg y Cymoedd Nantgarw Campus being the first Bee Friendly Further Education College in Wales.
cy-gb	Campws Nantgarw Coleg y Cymoedd oedd y Coleg Addysg Bellach Caru Gwenyn cyntaf yng Nghymru. 

en-gb	Other Bee Friendly organisations include the RSPB, Montgomery Wildlife Trust, and a variety of schools up and down Wales.
cy-gb	Mae'r RSPB, Ymddiriedolaeth Natur Trefaldwyn a nifero ysgolion ar hyd a lled y wlad hefyd wedi ennill statws Caru Gwenyn. 

en-gb	Case Study 3 - Pembrokeshire Coast National Park Authority National Park HQ 
cy-gb	Astudiaeth Achos 3 - Prif Swyddfa Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro  

en-gb	Pembrokeshire Coast National Park Authority HQ is situated in Pembroke Dock in an  area that is quite urban in character.  
cy-gb	Mae prif swyddfa Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro yn Noc Penfro, mewn  ardal eithaf trefol ei natur. 

en-gb	The grassland surrounding the offices was switched from a regular amenity mow to meadow management with aim of increasing the wildness of the area and creating a bit of a buzz -  in particular for wildflowers and pollinators. 
cy-gb	Yn hytrach na'i thorri'n rheolaidd gan y Cyngor, mae'r borfa o gwmpas y swyddfeydd bellach yn cael ei lladd fel pe bai'n ddôl er mwyn ei gwneud yn wylltach ac er mwyn denu blodau gwyllt a'r pryfed sy'n eu peillio.  

en-gb	The grounds are now cut annually and baled using a compact tractor small hay baling equipment. 
cy-gb	Mae'r borfa'n cael ei thorri unwaith y flwyddyn bellach ac yn cael ei chasglu'n fyrnau gan ddefnyddio offer byrnu bach. 

en-gb	The resulting hay is then offered on our Facebook page and is normally collected for use by a local farmer or landowner.  
cy-gb	Rydyn ni'n cynnig y gwair hwnnw ar ein tudalen Facebook ac mae fel arfer yn cael ei gymryd gan ffermwr neu berchennog tir lleol.  

en-gb	The meadow at Llanion is still developing but already contains a range of typical wildflowers including Common Catsear, Black Knapweed, Birds-foot trefoil and Selfheal and we hope these will continue to spread under the new regime. 
cy-gb	Mae'r ddôl yn Llanion wrthi'n cael ei datblygu ond mae nifer o flodau gwyllt nodweddiadol yn tyfu arni gan gynnwys y melynydd, y pengaled, pŷs-y-ceirw a'r feddyges las ac rydyn ni'n gobeithio y gwelwn ni nhw'n lledaenu o dan y drefn newydd. 

en-gb	We recorded an Early Purple orchid the first time in 2015.   
cy-gb	Gwnaethom ni weld tegeirian coch y gwanwyn am y tro cyntaf yn 2015.  

en-gb	The meadow is now alive with bees and butterflies through the summer months and the management is also benefitting a range of other wildlife; 
cy-gb	Mae'r ddôl bellach yn fyw o wenyn a phili palod gydol misoedd yr haf ac mae anifeiliaid eraill o bob math yn teimlo'i mantais; 

en-gb	house sparrows are a regular visitor and a small flock of goldfinches were seen this year feeding on the seedheads.  
cy-gb	mae adar y to yn ymweld â'r ddôl yn rheolaidd a gwelwyd haid fechan o nicos yn bwydo ar yr hadau eleni. 

en-gb	Swallows skim over the area in the summer taking advantage of invertebrate food above the grassland.  
cy-gb	Mae gwenoliaid yn saethu dros wyneb y ddôl i hela'r pryfed sy'n crynhoi yno. 

en-gb	The area is also very good for grassland fungi including Meadow, Parrott, Butter, Scarlet, Crimson and Snowy waxcaps as well as a population of Olive Earthtoungue. 
cy-gb	Mae'r ardal yn dda iawn hefyd am ffyngau tir pori fel cap cŵyr y ddôl, cap cŵyr y parot, cap cŵyr ymenyn, cap cŵyr rhuddgoch, cap cŵyr coch a'r cap cŵyr claerwyn yn ogystal â thafod daear melynwyrdd.  

en-gb	We have learnt quite a lot when establishing the meadow.  
cy-gb	Gwnaethon ni ddysgu llawer wrth sefydlu'r ddôl.  

en-gb	The switch did cause some complaints initially about tidiness and to combat these we have diversified the mowing regime so that some areas such as the edges of the paths ad in front of the buildings are now cut on a long rotation amenity mow (at least 6 weeks between cuts).  
cy-gb	Cawsom gwynion pan wnaethon ni'r newid yn y lle cyntaf ynghylch ei olwg anniben ac i ddatrys y broblem, aethon ni ati i amrywio'r drefn dorri fel bod rhannau bychain, fel y rheini wrth ymyl y llwybrau ac o flaen yr adeiladau'n cael eu torri o leiaf bob 6 wythnos. 

en-gb	These areas look smart but have also established a different but equally interesting flora with lots of low growing clover, yarrow and birdsfoot trefoil.  
cy-gb	Mae'r rhannau hyn nawr yn daclusach ac mae mathau gwahanol ond yr un mor ddiddorol o blanhigion yn tyfu yno, gan gynnwys meillion, milddail a phys-y-ceirw. 

en-gb	This has the added benefit of continuing to provide a nectar source once the haymeadow has been cut.   
cy-gb	Mantais arall hyn yw eu bod yn ffynhonnell neithdar ar ôl torri'r weirglodd.  

en-gb	Case Study 4 – B-Lines 
cy-gb	Astudiaeth Achos 4 - B-Lines  

en-gb	Buglife’s B-Lines project is working to identify linear pathways across the UK, along which a series of wildflower-rich habitat stepping stones will be restored and created. 
cy-gb	Mae prosiect B-Lines yr elusen Buglife yn gweithio i nodi llwybrau llinellol ar draws Prydain lle gellir adfer a chreu cyfres o 'gerrig camu' llawn blodau ar eu hyd. 

en-gb	These enhanced linear pathways will help pollinator movement across the landscape, aiming to improve habitat connectivity and contribute to more resilient pollinator populations.  
cy-gb	Bydd y llwybrau llinellol hyn yn helpu pryfed peillio i symud ar draws y wlad gan gysylltu cynefinoedd a chyfrannu at gfyrhau poblogaethau pryfed peillio.  

en-gb	B-Lines are 3km wide ‘dispersal corridors’ which encompass and link the best and most extensive areas of existing wildflower-rich habitat. 
cy-gb	Mae B-Lines yn 'goridorau gwasgaru' 3km o led sy'n cynnwys ac yn cysylltu'r cynefinoedd llawn blodau gwyllt gorau a helaethaf. 

en-gb	These are mapped based on key habitat assets from both national and local habitat datasets, and where possible by taking advantage of existing ecological network and biodiversity opportunity maps to help locate key linkages. 
cy-gb	Defnyddir setiau data cenedlaethol a lleol o'r prif gynefinoedd a lle gellir, defnyddir mapiau o rwydweithiau a bioamrywiaeth ecolegol i helpu i nodi'r llefydd gorau ar gyfer creu cysylltiadau. 

en-gb	A local stakeholder group is brought together to discuss and agree upon the proposed B-Lines network. 
cy-gb	Mae grŵp o randdeiliaid lleol yn cael ei ffurfio i drafod rhwydweithiau B-lines posib a chytuno arnyn nhw.  

en-gb	In 2016 Buglife Cymru carried out this exercise, mapping B-Lines across South and West Wales . 
cy-gb	Aeth Buglife Cymru ati i fapio B-Lines yn Ne a Gorllewin Cymru yn 2016. 

en-gb	Datasets including the Wales Phase 1 Habitat map, SSSI layer and local wildlife site layers were used to create a draft B-Lines map. 
cy-gb	Defnyddir setiau data gan gynnwys map Cynefinoedd Cam 1 Cymru, haenen SoDdGAoedd a haenau safleoedd bywyd gwyllt lleol i greu map B-Lines drafft. 

en-gb	Workshops engaged a wide range of partners including Local Authorities, NGOs, local record centres, Natural Resources Wales, Welsh Government and local naturalists. 
cy-gb	Daeth amrywiaeth o bartneriaid ynghyd gan gynnwys Awdurdodau Lleol, cyrff anllywodraethol, canolfannau cofnodion lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, Llywodraeth Cymru  a naturiaethwyr lleol, ynghyd ar gyfer gweithdai. 

en-gb	Thanks to continued funding from Welsh Government and the North and Mid Wales Trunk Road Agents (NMWTRA) we are now working with partners to map B-Lines in mid and north Wales. 
cy-gb	Diolch i nawdd Lywodraeth Cymru ac Asiantaethau Cefnffyrdd y Gogledd a'r Canolbarth, rydyn ni nawr yn gweithio gyda phartneriaid i fapio B-Lines yn y Canolbarth a'r Gogledd.  

en-gb	B-Lines have the potential to:  
cy-gb	Mae gan B-Lines y potensial i:  

en-gb	Restore and create permanent high quality wildflower-rich grasslands (and other wildflower-rich habitats), increasing the overall area of habitat and helping conserve and enhance populations of a wide range of invertebrates  
cy-gb	Adfer a chreu dolydd blodeuog o ansawdd uchel (a chynefinoedd eraill llawn blodau), gan gynyddu'r arwynebedd sy'n gynefin a helpu poblogaethau o amrywiaeth o infertebratâu  

en-gb	Reduce habitat fragmentation across our landscapes and improve habitat connectivity and species movement/dispersal 
cy-gb	Lleihau darnio cynefinoedd a chysylltu cynefinoedd yn well a helpu rhywogaethau i symud a gwasgaru  

en-gb	Contribute towards a number of ecosystem services, including pollination, carbon sequestration and water resource management. 
cy-gb	Cyfrannu at nifer o wasanaethau ecosystem, gan gynnwys peillio, dal a storio carbon a rheoli adnoddau dŵr. 

en-gb	Importantly the B-Lines Initiative allows participation whether you are a large landowner, a local authority, community group, business or as an individual – everyone has a part to play. 
cy-gb	Yr hyn sy'n bwysig am y fenter B-Lines yw bod gan bawb, yn berchenogion tir mawr, awdurdodau lleol, grwpiau cymunedol, busnesau neu unigolion, ran i'w chwarae.  

en-gb	Case Study 5 – Saving Pollinators at the National Botanic Garden of Wales 
cy-gb	Astudiaeth Achos 5 - Achub Pryfed Peillio yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru  

en-gb	 The interacting factors of habitat loss, agricultural intensification, pests, disease and climate change contribute to worldwide pollinator declines. 
cy-gb	 Mae colli cynefinoedd, ffermio dwys, plâu, clefydau a hinsawdd sy'n newid i gyd yn cyfrannu at y gostyngiad yn niferoedd pryfed peillio drwy’r byd. 

en-gb	Understanding the reasons for these pollinator losses and providing conservation guidance requires detailed information on the habitat requirements and foraging preferences of pollinating insects. 
cy-gb	Er mwyn deall y rhesymau pam mae  pryfed peillio'n prinhau a llunio canllawiau ar sut i'w diogelu, mae angen gwybodaeth fanwl ynghylch pa gynefinoedd a bwyd sydd eu hangen ar bryfed peillio. 

en-gb	We use our DNA barcoding expertise and extensive horticultural resource to research the floral preferences of both honeybees and wild pollinators. 
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'n harbenigedd mewn barcodio DNA a'n hadnoddau garddwriaethol helaeth i ymchwilio i ba flodau sy'n well gan wenyn mêl a phryfed peillio gwyllt.  

en-gb	By using DNA barcoding to identify pollen from the bodies of pollinators and from honey samples, we are investigating which plants honeybees and wild pollinators use. 
cy-gb	 Trwy farcodio DNA i adnabod y paill ar gyrff pryfed peillio a samplau o fêl, rydyn ni'n  ymchwilio i ba blanhigion y mae gwenyn mêl a phryfed peillio yn eu defnyddio. 

en-gb	We are using this information to provide guidance on the best plants to provide within gardens, amenity areas and within agricultural landscapes. 
cy-gb	Rydyn ni'n defnyddio'r wybodaeth i baratoi cyngor ar ba blanhigion y dylid eu plannu mewn gerddi,  ardaloedd amwynder ac o fewn tirweddau amgylcheddol. 

en-gb	We currently have four PhD students conducting this research, three of which are funded through the Knowledge Exchange Skills Scholarship (KESS2). 
cy-gb	Mae gennym bedwar myfyriwr PhD i wneud y gwaith ymchwil hwn.  Mae tri ohonyn nhw'n cael eu hariannu trwy Ysgoloriaeth  Sgiliau Cyfnewid Gwybodaeth (KESS2).  

en-gb	Laura Jones (NBGW and Bangor University) is investigating the foraging preferences of honeybees throughout the UK. 
cy-gb	Mae Laura Jones (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Bangor) yn ymchwilio i'r planhigion y mae gwenyn mêl yn bwydo arnyn nhw ym Mhrydain.  

en-gb	Andrew Lucas (NBGW and Swansea University) investigating the plants used by hoverflies in semi-natural agricultural grasslands. 
cy-gb	Mae Andrew Lucas (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Abertawe) yn ymchwilio i ba blanhigion y mae clêr hofran yn eu defnyddio mewn glaswelltiroedd amaethyddol  lled-naturiol.  

en-gb	Abigail Lowe (NBGW and Bangor University) researching the value of gardens for providing floral resources to pollinating insects.  
cy-gb	Mae Abigail Lowe (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Bangor) yn ymchwilio i werth gerddi o ran darparu blodau er lles pryfed peillio.  

en-gb	developing and testing pollinator-friendly seed mixes and planting schemes for gardens, amenity spaces and agricultural systems.  
cy-gb	datblygu a phrofi cymysgeddau o hadau a chynlluniau plannu ar gyfer gerddi, ardaloedd amwynder a systemau amaethyddol fydd yn denu pryfed peillio.  

en-gb	Growing the Future – Plants for Pollinators Assurance Scheme 
cy-gb	 Tyfu'r Dyfodol - Cynllun Gwarantu Planhigion ar gyfer Peillwyr  

en-gb	We are embarking on a five-year project to champion Welsh horticulture, protect wildlife and extol the virtues of growing plants for food, fun, health and well-being. 
cy-gb	 Rydyn ni'n dechrau ar brosiect pum mlynedd i hyrwyddo garddwriaeth Cymru, diogelu bywyd gwyllt a hyrwyddo manteision tyfu planhigion am ein bwyd ac er mwynhad ac er budd ein  hiechyd a'n lles. 

en-gb	The project has received £2.3 million of funding through the Welsh Government Rural Communities – Rural Development Programme 2014-2020, which is funded by the European Agricultural Fund for Rural Development and the Welsh Government. 
cy-gb	Mae Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig 2014 – 2020, sy'n cael ei hariannu gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu  Gwledig, wedi neilltuo £2.3 miliwn ar gyfer y prosiect. 

en-gb	Part of this project will see the development of a ‘Plants for Pollinators Assurance Scheme’. 
cy-gb	Mae 'Cynllun Gwarantu Planhigion ar gyfer Peillwyr' yn rhan o'r prosiect. 

en-gb	Using the results of our Saving Pollinators research we will work with Welsh growers to provide pollinator-friendly plants that are sustainably produced in Wales without the use of peat and pesticides. 
cy-gb	Gan ddefnyddio canlyniadau'n gwaith ymchwil i Achub  Pryfed Peillio, byddwn yn gweithio gyda thyfwyr Cymru i ddarparu planhigion sy'n denu pryfed peillio ac sy'n cael eu cynhyrchu'n gynaliadwy yng Nghymru heb ddefnyddio mawn na  phlaladdwyr.   