en-gb	Statistician: 
cy-gb	Ystadegydd: 

en-gb	About this release
cy-gb	Am y datganiad hwn

en-gb	This release is one of four statistical outputs providing statistics for Wales and each of the three regions as defined in the Economic Action Plan, for nine key themes. 
cy-gb	Mae'r datganiad hwn yn un o bedwar allbwn ystadegol sy'n rhoi ystadegau ar gyfer Cymru a phob un o'r tri rhanbarth, fel y'u diffinnir yn y Cynllun Gweithredu Economaidd, ar gyfer naw thema allweddol. 

en-gb	Together these releases have been prepared to inform regional planning, supporting the National Infrastructure Commission for Wales, the National Development Framework and the Economic Action Plan. 
cy-gb	Gyda'i gilydd, mae'r datganiadau hyn wedi cael eu paratoi i roi gwybodaeth ar gyfer cynllunio rhanbarthol, gan gefnogi Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru, y Fframwaith Datblygu Cenedlaethol a'r Cynllun Gweithredu ar yr Economi.

en-gb	In this release
cy-gb	Yn y datganiad hwn

en-gb	Population  2
cy-gb	Poblogaeth  2

en-gb	Health 13
cy-gb	Iechyd 13

en-gb	Employment 15
cy-gb	Cyflogaeth 15

en-gb	Transport 21
cy-gb	Trafnidiaeth 21

en-gb	Environment 25
cy-gb	Yr Amgylchedd 25 

en-gb	Prosperity 30
cy-gb	Ffyniant 30 

en-gb	Digital Infrastructure 34
cy-gb	Seilwaith Digidol 34 

en-gb	Housing 39
cy-gb	Tai 39 

en-gb	Culture & Heritage 43
cy-gb	Diwylliant a Threftadaeth 43

en-gb	Quality Information 45
cy-gb	Gwybodaeth am Ansawdd 45 

en-gb	30 May 2019
cy-gb	30 Mai 2019

en-gb	SFR 37/2019
cy-gb	SFR 37/2019

en-gb	Statistical data is used widely to support regional planning across Wales. 
cy-gb	Defnyddir data ystadegol yn eang i gefnogi cynllunio rhanbarthol ar draws Cymru. 

en-gb	This series of releases brings together in one place key data on the economy, population and infrastructure in Wales to meet user needs for data on the three Welsh economic regions (North Wales, Mid and South West Wales, and South East Wales). 
cy-gb	Mae'r gyfres hon o ddatganiadau yn dod â data allweddol am economi, poblogaeth a seilwaith Cymru ynghyd i fodloni anghenion defnyddwyr data ar dair rhanbarth economaidd Cymru (y Gogledd, y Canolbarth a'r De-orllewin, a'r De-ddwyrain). 

en-gb	The aim of this release is to provide context to the individual regional releases and to highlight differences that exist between the three regions for the nine topics in question.
cy-gb	Nod y datganiad hwn yw rhoi cyd-destun i'r datganiadau rhanbarthol a thynnu sylw at wahaniaethau sy'n bodoli rhwng y tri rhanbarth ar gyfer y pynciau dan sylw. 

en-gb	Although this release is split into chapters, it is important to remember that there is interaction between the various topics and when using the information for planning the data should be put into context. 
cy-gb	Er bod y datganiad hwn wedi'i rannu'n benodau, mae'n bwysig cofio bod yr amrywiol bynciau yn effeithio ar ei gilydd ac wrth ddefnyddio'r wybodaeth ar gyfer cynllunio dylid rhoi'r data mewn cyd-destun. 

en-gb	Differences between parts of Wales can often be down to the demographic or socio-economic characteristics of a region. 
cy-gb	Gall gwahaniaethau rhwng rhannau o Gymru yn aml fod yn sgil nodweddion demograffig neu economaidd-gymdeithasol y rhanbarth. 

en-gb	For example, levels of economic activity are influenced more by qualification levels than where a person lives. 
cy-gb	Er enghraifft, mae lefelau gweithgarwch economaidd yn cael eu dylanwadu llawer yn fwy gan gymwysterau na'r ardal lle mae person yn byw. 

en-gb	An older, less economically active, population in an area will influence levels of economic output per head.
cy-gb	Bydd poblogaeth hŷn, llai gweithgar yn economaidd mewn ardal yn dylanwadu ar lefelau allbwn economaidd y pen.

en-gb	Demographic trends vary across Wales in terms of age distribution and natural change, leading to differences in future population and housing trends across and within the regions. 
cy-gb	Mae tueddiadau demograffig yn amrywio ar draws Cymru o ran dosbarthiad oedran a newid naturiol, gan arwain at wahaniaethau mewn tueddiadau poblogaeth a thai yn y dyfodol ar draws ac o fewn y rhanbarthau. 

en-gb	Geographical context is also important, for example in considering data on infrastructure, either physical or digital. 
cy-gb	Mae cyd-destun daearyddol hefyd yn bwysig, er enghraifft wrth ystyried data ar seilwaith, boed yn gorfforol neu ddigidol. 

en-gb	The interconnectedness with the rest of the UK means our economic performance is closely linked to UK and global trends, and in many border areas commuting levels will impact on some measures of economic output. 
cy-gb	Mae'r cydgysylltiad â gweddill y DU yn golygu bod cysylltiad agos rhwng ein perfformiad economaidd a thueddiadau'r DU a byd-eang, ac mewn nifer o ardaloedd ffiniol bydd lefelau cymudo yn effeithio ar rai mesurau allbwn economaidd.

en-gb	Population
cy-gb	Poblogaeth

en-gb	Figure : 
cy-gb	Ffigur : 

en-gb	Population, by local authority, 2017
cy-gb	Y boblogaeth, yn ôl awdurdod  lleol, 2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	In 2017, Wales was home to over 3,125,000 residents . 
cy-gb	Yn 2017, roedd Cymru yn gartref i fwy na 3,125,000 o bobl . 

en-gb	Almost half of these were concentrated in South East Wales, which represents only 14 per cent of Wales’ land area.
cy-gb	Roedd bron hanner y trigolion hyn wedi'u crynhoi yn Ne-ddwyrain Cymru, sydd ond yn 14 y cant o arwynebedd tir Cymru.

en-gb	StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population estimates by local authority and year 
cy-gb	Amcangyfrifon o'r boblogaeth yn ôl awdurdod lleol a blwyddyn 

en-gb	The most populated authority in Wales is, by some way, Cardiff, with an estimated 363,000 residents in 2017, representing nearly 24 per cent of the population of its region, South East Wales. 
cy-gb	Yr awdurdod mwyaf poblog yng Nghymru, o bell ffordd, yw Caerdydd, gyda thua 363,000 o drigolion yn 2017, sy'n cyfateb i bron 24 y cant o boblogaeth ei rhanbarth, sef De-ddwyrain Cymru. 

en-gb	This region also included the authority with the smallest population in Wales, Merthyr Tydfil, with a population of around 60,000.
cy-gb	Roedd y rhanbarth hwn hefyd yn cynnwys yr awdurdod â'r boblogaeth leiaf yng Nghymru, sef Merthyr Tudful, gyda thua 60,000 o bobl.

en-gb	Figure 2: 
cy-gb	Ffigur 2: 

en-gb	Population density (persons per square kilometre), by local authority, 2017
cy-gb	Dwysedd y boblogaeth (unigolion fesul cilomedr sgwâr), yn ôl awdurdod lleol, 2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics; Standard area measurements, Office for National Statistics 
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol; Mesuriadau ardal safonol, y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

en-gb	In 2017, Wales had an average population density  of 150.7 persons per square kilometre; this is a 4.0 per cent increase since 2007. 
cy-gb	Yn 2017, roedd gan Gymru ddwysedd poblogaeth  o 150.7 o bobl fesul cilomedr sgwâr, ar gyfartaledd. Mae hyn yn cyfateb i gynnydd o 4.0 y cant ers 2007. 

en-gb	South East Wales had by far the highest population density of the three regions, at 542.6 persons per square kilometre. 
cy-gb	De-ddwyrain Cymru oedd â'r dwysedd poblogaeth uchaf o blith y tri rhanbarth, o bell ffordd, gyda 542.6 o bobl fesul cilomedr sgwâr. 

en-gb	This can largely be attributed to Cardiff, which was the most densely populated authority in Wales at 2,574.6 persons per square kilometre. 
cy-gb	Gellir priodoli hyn i raddau helaeth i Gaerdydd, sef yr awdurdod mwyaf poblog yng Nghymru gyda 2,574.6 o bobl fesul cilomedr sgwâr. 

en-gb	The region also saw the most growth in population density over the last decade, up 5.4 per cent on 2007. 
cy-gb	Yn y rhanbarth hwn hefyd y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn nwysedd y boblogaeth dros y degawd diwethaf,  sef 5.4 y cant o gymharu â 2007. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population density (persons per square kilometre) by local authority and year 
cy-gb	Dwysedd y boblogaeth (unigolion fesul cilomedr sgwâr) yn ôl awdurdod lleol a blwyddyn

en-gb	Mid and South West Wales was the least densely populated of the three regions, with only 76.8 persons to each square kilometre. 
cy-gb	Canolbarth a De-orllewin Cymru oedd y lleiaf poblog o blith y tri rhanbarth, gyda dim ond 76.8 o bobl fesul cilomedr sgwâr. 

en-gb	4 of the 5 most sparsely populated authorities in Wales were in this region. 
cy-gb	Roedd 4 o'r 5 awdurdod teneuaf eu poblogaeth yng Nghymru yn y rhanbarth hwn. 

en-gb	This was also the region with the least densely populated local authority in Wales, which was Powys, at 25.6 persons per square kilometre. 
cy-gb	Y rhanbarth hwn hefyd oedd yn cynnwys yr awdurdod lleol lleiaf poblog yng Nghymru, sef Powys, gyda 25.6 o bobl fesul cilomedr sgwâr. 

en-gb	The lowest rate of change in population density in the 2007-2017 period was in North Wales, at 2.5 per cent.
cy-gb	Yng Ngogledd Cymru y cofnodwyd y gyfradd newid isaf yn nwysedd y boblogaeth rhwng 2007 a 2017, sef 2.5 y cant.

en-gb	Figure 3: 
cy-gb	Ffigur 3: 

en-gb	Settlements in Wales by rural-urban classification, 2011
cy-gb	Aneddiadau yng Nghymru fesul dosbarthiad gwledig-trefol, 2011

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	2011 Census, National Statistics
cy-gb	Cyfrifiad 2011, Ystadegau Gwladol

en-gb	Welsh Government analysis of 2011 Census data (unpublished) shows that while there are fairly even numbers of people living in each category of settlement in Wales (as defined by population), the distribution of these different categories of settlements across Wales is not even. 
cy-gb	Mae dadansoddiad Llywodraeth Cymru o ddata cyfrifiad 2011 (heb ei gyhoeddi) yn dangos bod y niferoedd o bobl sy’n byw ym mhob categori o aneddiad yn Nghymru (yn ôl poblogaeth) yn weddol gyfartal, ond bod dosbarthiad y categorïau o aneddiad ar draws Cymru ddim yn gyfartal.

en-gb	As well as the settlement’s population, the National Statistics rural-urban classification considers whether settlements are situated in a “less sparse” or “sparsest” context. 
cy-gb	Yn ogystal â phoblogaeth yr aneddiad, mae dosbarthiad gwledig-trefol Ystadegau Gwladol yn ystyried a yw’r aneddiad wedi’i leoli mewn ardal “llai tenau” neu “mwyaf tenau”. 

en-gb	The distribution of Welsh settlements falling under these two categories is shown on the map. 
cy-gb	Dengys dosbarthiad yr aneddiadau yng Nghymru yn y ddau gategori ar y map.

en-gb	At a regional level, the highest number and proportion of the population living in less sparse settlements with 25,000 or more residents was in South East Wales. 
cy-gb	Ar lefel rhanbarthol, y De-ddwyrain oedd â'r nifer a'r gyfran uchaf o'r boblogaeth sy'n byw mewn aneddiadau llai tenau o 25,000 neu fwy o drigolion. 

en-gb	Mid & South West Wales had the highest number and proportion of residents living in settlements classified "sparsest". 
cy-gb	Y Canolbarth a'r De-orllewin oedd â'r nifer a'r gyfran uchaf o drigolion yn byw mewn aneddiadau "mwyaf tenau".

en-gb	Background information on this work can be found in the Best fit of Lower Super Output Layers to built up areas  and in the Rural Wales: 
cy-gb	Mae gwybodaeth cefndirol ar y gwaith hwn ar gael yn yr erthyglau Ffit gorau a ardaloedd cynnyrch ehangach haen is i ardaloedd adeiledig  a Cymru wledig: 

en-gb	definitions and how to choose them  releases.
cy-gb	diffiniadau a sut i ddewis rhyngddynt .

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Best fit of Lower Super Output Layers to built up areas
cy-gb	Ffit gorau a ardaloedd cynnyrch ehangach haen is i ardaloedd adeiledig

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Rural Wales: 
cy-gb	Cymru wledig: 

en-gb	definitions and how to choose them
cy-gb	diffiniadau a sut i ddewis rhyngddynt

en-gb	Figure 4: 
cy-gb	Ffigur 4: 

en-gb	Population distribution in Wales by age and gender, 2017
cy-gb	Dosbarthiad y boblogaeth yng Nghymru, yn ôl oedran a rhyw, 2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	Wales as a whole has an ageing population . 
cy-gb	Mae gan Gymru yn gyffredinol boblogaeth sy'n heneiddio . 

en-gb	Between 1997 and 2017, the proportion of the population aged 65 and over  has increased from 17 per cent to 21 per cent, while the proportion of the population aged 15 and under has fallen from 21 per cent to 18 per cent. 
cy-gb	Rhwng 1997 a 2017, mae cyfran y boblogaeth 65 oed a throsodd  wedi cynyddu o 17 y cant i 21 y cant, tra bod cyfran y boblogaeth 15 oed ac iau wedi gostwng o 21 y cant i 18 y cant. 

en-gb	Of the three regions, South East Wales has the most even population distribution across its age groups.  
cy-gb	O blith y tri rhanbarth, poblogaeth De-ddwyrain Cymru sydd wedi'i dosbarthu'n fwyaf cyfartal rhwng ei grwpiau oedran.  

en-gb	Across Wales, for each year of age between 18 and 30, there are more males than females. 
cy-gb	Ledled Cymru, ar gyfer pob blwyddyn oedran rhwng 18 a 30, mae mwy o ddynion na merched. 

en-gb	However, males are outnumbered by females at each age after the age of 40.
cy-gb	Fodd bynnag, mae mwy o ferched na dynion ar gyfer pob oedran ar ôl 40 oed.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population estimates by gender and year 
cy-gb	Amcangyfrifon o'r boblogaeth yn ôl rhyw a blwyddyn 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population estimates by local authority and age 
cy-gb	Amcangyfrifon o'r boblogaeth yn ôl awdurdod lleol ac oedran 

en-gb	Figure 5: 
cy-gb	Ffigur 5: 

en-gb	Percentage population change by UK country, 1997-2017
cy-gb	Newid canrannol yn y boblogaeth yn ôl gwlad yn y DU, 1997-2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics 
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

en-gb	Wales’ population grew  by 8.0 per cent in the period 1997-2017. 
cy-gb	Cynyddodd poblogaeth Cymru  8.0 y cant rhwng 1997 a 2017. 

en-gb	This was lower than in England and in Northern Ireland, but higher than in Scotland. 
cy-gb	Roedd hyn yn is nag yn Lloegr a Gogledd Iwerddon ond yn uwch nag yn yr Alban. 

en-gb	When considering the 2007-2017 period, however, the percentage change in population in Wales was the lowest in the UK, at 4.0 per cent. 
cy-gb	Fodd bynnag, wrth ystyried y cyfnod 2007 i 2017, y newid canrannol yng Nghymru oedd yr un isaf yn y DU, sef 4.0 y cant. 

en-gb	StatsWales: 
cy-gb	StatsCymru: 

en-gb	Population estimates by local authority and year 
cy-gb	Amcangyfrifon o'r boblogaeth yn ôl awdurdod lleol a blwyddyn 

en-gb	Within Wales, the South East Wales region saw the largest population growth between 1997 and 2017, at 9.1 per cent. 
cy-gb	Yng Nghymru, yn rhanbarth De-orllewin Cymru y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn y boblogaeth rhwng 1997 a 2017, sef 9.1 y cant. 

en-gb	The lowest was North Wales, at 6.3 per cent. 
cy-gb	Yng Ngogledd Cymru y cofnodwyd y cynnydd lleiaf, sef 6.3 y cant. 

en-gb	Over the 2007-2017 period, Cardiff’s population grew more than any other local authority in Wales (10.5 per cent). 
cy-gb	Rhwng y cyfnod 2007 i 2017, cynyddodd poblogaeth Caerdydd yn fwy nag unrhyw awdurdod lleol arall yng Nghymru (10.5 y cant). 

en-gb	Ceredigion’s population, however, contracted by 3.0 per cent over the same period. 
cy-gb	Fodd bynnag, gostyngodd poblogaeth Ceredigion 3.0 y cant dros yr un cyfnod. 

en-gb	This was the greatest population contraction in Wales. 
cy-gb	Hwn oedd y gostyngiad mwyaf yn y boblogaeth a welwyd yng Nghymru. 

en-gb	Figure 6: 
cy-gb	Ffigur 6: 

en-gb	Components of population change in Wales over time
cy-gb	Elfennau o newid yn y boblogaeth yng Nghymru dros amser

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics 
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

en-gb	Data showing components of population change  across Wales shows that more population change is attributable to net migration and other changes than to natural change (births and deaths). 
cy-gb	Dengys data sy'n dangos elfennau o newid yn y boblogaeth  ledled Cymru fod mwy o'r newid yn y boblogaeth i'w briodoli i ymfudo net a newidiadau eraill nag i newid naturiol (genedigaethau a marwolaethau). 

en-gb	Since 1991, net migration and other changes have been strictly positive, while natural change has fluctuated between positive and negative effects. 
cy-gb	Ers 1991, mae ymfudo net a newidiadau eraill wedi bod yn gwbl gadarnhaol, tra bod newid naturiol wedi amrywio rhwng effeithiau cadarnhaol a negyddol. 

en-gb	Looking at local authorities, Vale of Glamorgan saw the largest net change in population due to migration and other changes during the 2016-17 period, while Newport saw the largest overall net change in population over the same period. 
cy-gb	Gan edrych ar awdurdodau lleol, gwelwn mai ym Mro Morgannwg y gwelwyd y newid net mwyaf yn y boblogaeth oherwydd ymfudo a newidiadau eraill rhwng 2016 a 2017, tra mai yng Nghasnewydd y gwelwyd y newid net mwyaf yn y boblogaeth yn gyffredinol dros yr un cyfnod. 

en-gb	Population change due to net migration and other changes was positive in all authorities during this period, except in Ceredigion. 
cy-gb	Roedd newid yn y boblogaeth o ganlyniad i ymfudo net a newidiadau eraill yn gadarnhaol ym mhob awdurdod yn ystod y cyfnod hwn, ac eithrio Ceredigion. 

en-gb	Cardiff was the local authority with the highest level of natural change in 2016-17, while 14 of the 22 authorities experienced negative natural change, meaning deaths were higher than births. 
cy-gb	Caerdydd oedd yr awdurdod lleol â'r lefel uchaf o newid naturiol yn 2016-17 o bell ffordd, tra gwelwyd newid naturiol negyddol mewn 14 o'r 22 o awdurdodau lleol, sy'n golygu bod nifer y marwolaethau yn fwy na nifer y genedigaethau. 

en-gb	The highest level of negative natural change was in Conwy.
cy-gb	Yng Nghonwy y cafwyd y lefel uchaf o newid naturiol negyddol.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Components of population change, by local authority and component
cy-gb	Cydrannau newid yn y boblogaeth, yn ôl awdurdod lleol a chydran

en-gb	Figure 7: 
cy-gb	Ffigur 7: 

en-gb	Projected population growth, by region, 2018-2038
cy-gb	Twf rhagamcanol yn y boblogaeth, yn ôl rhanbarth, 2018-2038

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	2014-based projections for local authorities in Wales, Welsh Government 
cy-gb	Amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol yng Nghymru, Llywodraeth Cymru 

en-gb	Across Wales , the population is projected to increase by 2.7 per cent over the 2018-2028 period, and 3.6 per cent over the 2018-2038 period. 
cy-gb	Ledled Cymru , rhagamcenir y bydd y boblogaeth yn cynyddu 2.7 y cant rhwng 2018 a 2028, a 3.6 y cant rhwng 2018 a 2038. 

en-gb	Local authority population  projections indicate that South East Wales should experience the greatest percentage population growth by 2028, with Mid and South West Wales projected to grow the least. 
cy-gb	Mae amcanestyniadau poblogaeth awdurdodau lleol yn awgrymu mai De-ddwyrain Cymru a ddylai weld y cynnydd canrannol mwyaf yn y boblogaeth erbyn 2028, a rhagamcenir mai poblogaeth Canolbarth a De-orllewin Cymru a fydd yn tyfu leiaf. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	National population projections (2016-based)
cy-gb	Amcanestyniadau poblogaeth yn ôl blwyddyn ac oedran (sail 2016)

en-gb	Figures quoted are based on the principal population projections. 
cy-gb	Mae’r ffigyrau hyn yn seiliedig ar brif amcanestyniadau poblogaeth. 

en-gb	However, a number of variant projections are also produced which provide other future scenarios based on alternative assumptions of future fertility, mortality, and migration. 
cy-gb	Er hyn, cynhyrchir nifer o amcanestyniadau amrywiadol sy’n darparu sefyllfaoedd eraill yn y dyfodol yn seiliedig ar dybiaethau gwahanol o gyfraddau ffrwythlondeb, marwolaethau a mudo yn y dyfodol. 

en-gb	These do not represent upper or lower bounds, but do illustrate what the population could look like if, for example, fertility were to become lower than assumed for the principal projection.
cy-gb	Nid yw’r rhain yn cynrychioli’r lefel uchaf nac isaf, ond maent yn dangos sut fyddai sefyllfa’r boblogaeth, er enghraifft, pe bai ffrwythlondeb yn gostwng yn is na’r hyn a dybir ar gyfer y prif amcanestyniad.

en-gb	Further information on 2014-based local authority population projection variants can be found accompanying the Local authority population projections release .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am amrywiolion amcanestyniadau poblogaeth  awdurdodau lleol Cymru, yn seiliedig ar ffigurau 2014, yn ymyl y datganiad Amcanestyniadau poblogaeth awdurdodau lleol Cymru .

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Further information on 2016-based national population projection variants can be found on the ONS website .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am amrywiolion amcanestyniadau poblogaeth cenedlaethol ar wefan y Swyddfa Ystadegau Gwladol .

en-gb	National Population Projections: 2016-based statistical bulletin
cy-gb	Amcanestyniadau poblogaeth cenedlaethol: bwletin ystadegol sail-2016 (Saesneg yn unig)

en-gb	Please note that these 2016-based national  and 2014-based local authority projections  are based on past data, and should not be viewed as a forecast.
cy-gb	Noder bod yr amcanestyniadau cenedlaethol seiliedig ar 2016  a'r amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol  yn seiliedig ar dueddiadau’r gorffennol ac na ddylid ystyried eu bod yn rhagolwg. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population projections by year and age (2016-based)
cy-gb	Amcanestyniadau poblogaeth yn ôl blwyddyn ac oedran (sail 2016)

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population projections by local authority and year (2014-based) 
cy-gb	Amcanestyniadau o'r boblogaeth yn ôl awdurdod lleol a blwyddyn

en-gb	Figure 8: 
cy-gb	Ffigur 8:

en-gb	Percentage change in projected population, by region and broad age group, 2018-2038
cy-gb	Y newid canrannol yn y boblogaeth ragamcanol, yn ôl rhanbarth a grŵp oedran eang, 2018-2038

en-gb	 Projections for Welsh regions are based on 2014 projections; projections for all other regions are based on 2016 projections
cy-gb	 Mae amcanestyniadau ar gyfer rhanbarthau Cymru yn seiliedig ar amcanestyniadau 2014; mae amcanestyniadau ar gyfer pob rhanbarth arall yn seiliedig ar amcanestyniadau 2016

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	2014-based projections for local authorities in Wales, Welsh Government; 2016-based population projections, Nomis, Office for National Statistics
cy-gb	Amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol yng Nghymru, Llywodraeth Cymru; Amcanestyniadau poblogaeth seiliedig ar 2016, Nomis, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	 Nomis, ONS
cy-gb	 Nomis, SYG (Saesneg yn unig)

en-gb	The population of adults aged 65 and over in Wales is projected to grow at a higher rate than the total population over the next ten years, with a projected 763,900 persons aged 65 and over by 2028. 
cy-gb	Rhagamcenir y bydd y boblogaeth o oedolion 65 oed a throsodd yng Nghymru yn tyfu ar gyfradd uwch na chyfanswm y boblogaeth dros y 10 mlynedd nesaf, a rhagamcenir y bydd 763,900 o bobl 65 oed a throsodd erbyn 2028. 

en-gb	This is an increase of 17.0 per cent on the projected figure for 2018. 
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i gynnydd o 17.0 y cant o gymharu â'r ffigur rhagamcanol ar gyfer 2018. 

en-gb	By 2038, this figure is projected to increase to 866,600, an increase of 32.8 per cent on the projected figure for 2018. 
cy-gb	Erbyn 2038, rhagamcenir y bydd y ffigur hwn yn cynyddu i 866,600, sef cynnydd o 32.8 y cant o gymharu â'r ffigur rhagamcanol ar gyfer 2018. 

en-gb	This data is based on the national 2016-based projections , and should not be viewed as a forecast.
cy-gb	Mae'r data hyn yn seiliedig ar yr amcanestyniadau cenedlaethol seiliedig ar 2016 , ar gyfer awdurdodau lleol ac ni ddylid ystyried eu bod yn rhagolwg.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Population projections by year and age (2016-based)
cy-gb	Amcanestyniadau poblogaeth yn ôl blwyddyn ac oedran (sail 2016)

en-gb	Figure 9: 
cy-gb	Ffigur 9: 

en-gb	Percentage change in projected population of persons aged 65 and over, by local authority, 2018-2038 (based on 2014 projections)
cy-gb	Y newid canrannol yn y boblogaeth ragamcanol o bobl 65 a throsodd, yn ôl awdurdod lleol, 2018-2038 (yn seiliedig ar amcanestyniadau 2014)

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	2014-based projections for local authorities in Wales, Welsh Government 
cy-gb	Amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol yng Nghymru, Llywodraeth Cymru 

en-gb	2014-based projections  for local authorities in Wales show that in each authority, the population of adults aged 65 and over is projected to grow at a higher rate than the total population by 2038. 
cy-gb	Yn ôl amcanestyniadau seiliedig ar 2014  ar gyfer awdurdodau lleol yng Nghymru, ym mhob awdurdod lleol, rhagamcenir y bydd y boblogaeth o oedolion 65 oed a throsodd yn tyfu ar gyfradd uwch na chyfanswm y boblogaeth erbyn 2038. 

en-gb	Looking at local authorities in Wales, the projected growth rate is highest in Cardiff and Monmouthshire.
cy-gb	Gan edrych ar awdurdodau lleol Cymru, mae'r rhagamcanion twf uchaf yng Nghaerdydd a Sir Fynwy. 

en-gb	StatsWales: 
cy-gb	StatsCymru: 

en-gb	Population projections by local authority and year
cy-gb	Amcanestyniadau o'r boblogaeth yn ôl awdurdod lleol a blwyddyn

en-gb	Figure 10: 
cy-gb	Ffigur 10: 

en-gb	Stated Welsh-speaking ability of persons aged three and over, by region, 2011
cy-gb	Y gallu i siarad Cymraeg a nodwyd gan unigolion tair oed a throsodd, yn ôl rhanbarth, 2011

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	2011 Census, Office for National Statistics
cy-gb	Cyfrifiad 2011, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	According to census data , there were 562,016 Welsh-speakers aged three and over in Wales in 2011. 
cy-gb	Yn ôl data'r cyfrifiad , roedd 562,016 o siaradwyr Cymraeg tair oed a throsodd yng Nghymru yn 2011. 

en-gb	27 per cent of Welsh speakers were based in South East Wales, 36 per cent in North Wales, and 37 per cent in Mid & South West Wales. 
cy-gb	Roedd 27 y cant o siaradwyr Cymraeg yn byw yn Ne-ddwyrain Cymru, 36 y cant yng Ngogledd Cymru a 37 y cant yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru. 

en-gb	However, the distribution of Welsh speakers across the regions was less even when considered as a proportion of the population (Figure 10). 
cy-gb	Fodd bynnag, roedd dosbarthiad siaradwyr Cymraeg ledled y rhanbarthau yn llai cyfartal o'u hystyried fel cyfran o'r boblogaeth (Ffigur 10). 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Welsh speakers by local authority, gender and detailed age groups, 2011 census 
cy-gb	Siaradwyr Cymraeg fesul Awdurdod lleol, rhyw a grwpiau oedran manwl, cyfrifiad 2011 

en-gb	The census is the key source of information about the number of people who can speak Welsh. 
cy-gb	Y cyfrifiad yw'r ffynhonnell allweddol o wybodaeth am y nifer o bobl sy'n gallu siarad Cymraeg. 

en-gb	The National Survey for Wales (NSW) and the Annual Population Survey (APS) also collect information about Welsh speaking ability and frequency of use (the NSW only collects information for those aged 16 or over while the APS collects information for those aged three and over like the census). 
cy-gb	Mae Arolwg Cenedlaethol Cymru a'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth hefyd yn casglu gwybodaeth am allu pobl i siarad Cymraeg a pha mor aml y maent yn ei defnyddio (dim ond gwybodaeth am bobl 16 oed a throsodd y mae Arolwg Cenedlaethol Cymru yn ei chasglu tra bod yr Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth yn casglu gwybodaeth am bobl tair oed a throsodd fel y cyfrifiad). 

en-gb	Estimates of Welsh language ability from household surveys are historically higher than those produced by the census and it is not known exactly why this is the case. 
cy-gb	Yn hanesyddol, mae amcangyfrifon o allu pobl yn y Gymraeg o arolygon o gartrefi yn uwch na'r rhai a gynhyrchir gan y cyfrifiad ac nid yw'r union reswm dros hyn yn hysbys. 

en-gb	It’s likely that differences in how these surveys and the census are carried out affect the estimates. 
cy-gb	Mae'n debygol bod gwahaniaethau yn y ffordd y caiff yr arolygon hyn a'r cyfrifiad eu cynnal yn effeithio ar yr amcangyfrifon. 

en-gb	More information can be found in a blog post by the Chief Statistician  discussing Welsh language data.
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth mewn blog a gyhoeddwyd gan y Prif Ystadegydd  sy'n trafod data ar y Gymraeg.

en-gb	 Chief Statistician’s update: a discussion about the Welsh language data from the Annual Population Survey
cy-gb	 Diweddariad gan y Prif Ystadegydd: trafodaeth am ddata ar y Gymraeg sy’n deillio o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth

en-gb	Data from the Annual Population Survey  shows that in the year ending June 2018, an estimated 29.3 per cent of people aged three and over across Wales reported being able to speak Welsh. 
cy-gb	Dengys data o'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth , yn y flwyddyn a ddaeth i ben y mis Mehefin 2018, fod tua 29.3 y cant o bobl tair oed a throsodd ledled Cymru wedi nodi eu bod yn gallu siarad Cymraeg. 

en-gb	This represented an increase of approximately 3.5 percentage points on the data for the year ending June 2008. 
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o tua 3.5 pwynt canran o gymharu â'r data ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mehefin 2008. 

en-gb	The local authority with the highest proportion of Welsh speakers was Gwynedd, where around 76.4 per cent of residents aged three and over reported being able to speak Welsh in 2018. 
cy-gb	Yr awdurdod lleol â'r gyfran uchaf o siaradwyr Cymraeg oedd Gwynedd, lle y nododd tua 76.4 y cant o drigolion tair oed a throsodd eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn 2018. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Annual Population Survey estimates of persons aged 3 and over who say they can speak Welsh by local authority and measure 
cy-gb	Amcangyfrifon Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth o bobl 3 oed a throsodd sydd yn dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn ôl awdurdod lleol a mesur

en-gb	Figure 11: 
cy-gb	Ffigur 11: 

en-gb	Student enrolments to Higher Education Institutions in Wales by region, 2016-2017
cy-gb	Cofrestriadau myfyrwyr mewn Sefydliadau Addysg Uwch yng Nghymru yn ôl rhanbarth, 2016-2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Higher education student record, Higher Education Statistics Agency 
cy-gb	Cofnod myfyrwyr addysg uwch, yr Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch 

en-gb	In 2016-17, there were nearly 137,500 enrolments on Higher Education (HE) courses in Wales. 
cy-gb	Yn 2016-17, cafwyd bron 137,500 o gofrestriadau ar gyrsiau Addysg Uwch (AU) yng Nghymru. 

en-gb	Almost half of all enrolments were in South East Wales. 
cy-gb	Roedd bron hanner yr holl gofrestriadau yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	Cardiff University saw the highest number of HE enrolments, representing almost 25 per cent of total enrolments. 
cy-gb	Prifysgol Caerdydd a gafodd y nifer fwyaf o gofrestriadau AU, sy'n cyfateb i bron 25 y cant o gyfanswm y cofrestriadau . 

en-gb	North Wales was the region with the lowest number of enrolments for HE courses in its institutions (19,850 enrolments). 
cy-gb	Gogledd Cymru oedd y rhanbarth â'r nifer leiaf o gofrestriadau ar gyrsiau AU yn ei sefydliadau (19,850 o gofrestriadau). 

en-gb	Please note that percentages have been calculated from published rounded figures .
cy-gb	Noder bod y canrannau wedi'u cyfrifo ar sail ffigurau wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd .

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Student enrolments in Wales by institution, level and mode of study
cy-gb	Cofrestriadau myfyrwyr yng Nghymru yn ôl sefydliad, lefel a dull astudio 

en-gb	Health
cy-gb	Iechyd

en-gb	Figure 12: 
cy-gb	Ffigur 12: 

en-gb	Healthy life expectancy in Wales as a proportion of life expectancy, by gender, 2015-17
cy-gb	Disgwyliad oes iach yng Nghymru fel cyfran o ddisgwyliad oes, yn ôl rhyw, 2015-17

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Health state life expectancies, UK Statistical bulletins, Office for National Statistics
cy-gb	Disgwyliad oes mewn cyflwr iach, bwletinau Ystadegol y DU, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	Life expectancy is a measure of how long, on average, people can expect to live using estimates of the population and the number of deaths. 
cy-gb	Mae disgwyliad oes yn fesur o ba mor hir, ar gyfartaledd, y gall pobl ddisgwyl byw gan ddefnyddio amcangyfrifon o'r boblogaeth a nifer y marwolaethau. 

en-gb	Healthy life expectancy estimates the number of years spent in very good or good general health. 
cy-gb	Mae disgwyliad oes iach yn amcangyfrif nifer y blynyddoedd a dreulir mewn iechyd cyffredinol da iawn neu dda. 

en-gb	ONS data  shows that across Wales, females born in 2015-17 were expected on average to live almost 4 years longer than males. 
cy-gb	Dengys data'r SYG , ledled Cymru, fod disgwyl i ferched a aned yn 2015-17 fyw bron 4 blynedd yn hwy na dynion, ar gyfartaledd. 

en-gb	For females the figure is 82.2 years, for males it is 78.3 years.
cy-gb	Ar gyfer merched y ffigur yw 82.2 oed, ar gyfer dynion y ffigur yw 78.3 oed.

en-gb	 ONS: 
cy-gb	 SYG: 

en-gb	Health state life expectancies, UK: 
cy-gb	Disgwyliad oes mewn cyflwr iach, y DU: 

en-gb	2015 to 2017
cy-gb	2015 i 2017 (Saesneg yn unig)

en-gb	The gender gap narrows when considering healthy life expectancy in Wales, with females and males spending on average 75.4 per cent and 78.4 per cent of their respective life expectancies in good health. 
cy-gb	Mae'r bwlch rhwng y rhywiau yn lleihau wrth ystyried disgwyliad oes iach yng Nghymru, gyda merched a dynion yn treulio 75.4 y cant a 78.4 y cant o'u disgwyliad oes, ar gyfartaledd, mewn iechyd da. 

en-gb	Life expectancy figures for Wales were lower than the UK averages over this period (82.9 years for females and 79.2 years for males). 
cy-gb	Roedd y ffigurau ar gyfer disgwyliad oes yng Nghymru yn is na chyfartaleddau'r DU dros y cyfnod hwn (sef 82.9 oed ar gyfer merched a 79.2 oed ar gyfer dynion). 

en-gb	Monmouthshire had the highest life expectancy in Wales for males (80.3 years), and Ceredigion and Powys jointly had the highest female life expectancy (84.2 years). 
cy-gb	Sir Fynwy oedd â'r disgwyliad oes uchaf yng Nghymru ar gyfer dynion (sef 80.3 oed), a Cheredigion a Phowys ar y cyd oedd â'r disgwyliad oes uchaf ar gyfer merched (sef 84.2 oed). 

en-gb	Ceredigion also had the highest male healthy life expectancy (67.4 years), while this was highest for females in Powys (68.9 years). 
cy-gb	Ceredigion hefyd oedd â'r disgwyliad oes iach uchaf ar gyfer dynion (sef 67.4 oed), tra mai Powys oedd â'r disgwyliad oes uchaf ar gyfer merched (sef 68.9 oed). 

en-gb	Blaenau Gwent was the authority with the lowest life expectancy and healthy life expectancy for both males and females across Wales. 
cy-gb	Blaenau Gwent oedd yr awdurdod â'r disgwyliad oes a'r disgwyliad oes iach isaf ar gyfer dynion a merched yng Nghymru. 

en-gb	Healthy life expectancy was below 60 years in 6 local authorities for men, all of which were in South East Wales, and 6 local authorities for women, of which 4 were in South East Wales, and 2 were in Mid & South West Wales. 
cy-gb	Roedd disgwyliad oes iach islaw 60 oed mewn chwe awdurdod lleol ar gyfer dynion, yr oedd pob un ohonynt yn Ne-ddwyrain Cymru, ac mewn chwe awdurdod lleol ar gyfer merched, yr oedd pedwar ohonynt yn Ne-ddwyrain Cymru a dau ohonynt yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru. 

en-gb	The range of the percentage of life expectancy in good health across all authorities was 14.1 percentage points for females and 13.9 percentage points for males.
cy-gb	Ystod canran disgwyliad oes mewn iechyd da ar gyfer yr holl awdurdodau oedd 14.1 pwynt canran ar gyfer merched a 13.9 pwynt canran ar gyfer dynion.

en-gb	Figure 13: 
cy-gb	Ffigur 13: 

en-gb	Adults aged 16 and over showing 0 or 1 healthy behaviours, by local authority, 2016-17 and 2017-18* (age standardised)
cy-gb	Oedolion 16 oed a throsodd sy'n dangos 0 neu 1 ymddygiad iach, yn ôl awdurdod lleol, 2016-17 a 2017-18* (wedi'u safoni yn ôl oedran)

en-gb	*The 2016-17 and 2017-18 periods have been combined for data quality purposes
cy-gb	*Cyfunwyd y cyfnodau 2016-17 a 2017-18 at ddibenion ansawdd data

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	National Survey for Wales
cy-gb	Arolwg Cenedlaethol Cymru

en-gb	Across Wales, 10 per cent of adults aged 16 or over showed 0 or 1 healthy lifestyle behaviours , .
cy-gb	Ledled Cymru, dangosodd 10 y cant o oedolion 16 oed neu drosodd 0 neu 1 ymddygiad ffyrdd iach o fyw .

en-gb	National Survey for Wales: 
cy-gb	Arolwg Cenedlaethol Cymru: 

en-gb	population health
cy-gb	iechyd poblogaethau 

en-gb	 where healthy behaviours are not smoking, average weekly alcohol consumption 14 units or lower, eating at least 5 portions fruit & veg the previous day, having a healthy body mass index, and being physically active at least 150 minutes the previous week
cy-gb	lle mae ymddygiadau iach yn cynnwys peidio ag ysmygu, yfed 14 o unedau neu lai o alcohol bob wythnos ar gyfartaledd, bwyta o leiaf 5 dogn o ffrwythau a llysiau y diwrnod blaenorol, cael mynegai màs y corff iach a bod yn gorfforol egnïol am o leiaf 150 o funudau yr wythnos flaenorol

en-gb	There was no significant difference between the 3 regions in the proportion of adults aged 16 or over reporting low levels of healthy lifestyle behaviours. 
cy-gb	Nid oedd unrhyw wahaniaeth mawr rhwng y tri rhanbarth o ran cyfran yr oedolion 16 oed neu drosodd a nododd fod ganddynt lefelau isel o ymddygiadau ffyrdd iach o fyw. 

en-gb	When considering this data at local authority level, Merthyr Tydfil and Caerphilly both had 16 per cent of adults aged 16 or over showing 0 or 1 healthy behaviours during this period, the highest proportion in Wales. 
cy-gb	Wrth ystyried y data hyn ar lefel awdurdod lleol, gwelwn fod 16 y cant o'r oedolion 16 oed neu drosodd ym Merthyr Tudful ac yng Nghaerffili wedi dangos 0 neu 1 ymddygiad iach yn ystod y cyfnod hwn, sef y gyfran uchaf yng Nghymru. 

en-gb	Ceredigion, Monmouthshire and Powys all had the lowest proportion at 7 per cent.
cy-gb	Ceredigion, Sir Fynwy a Phowys oedd â'r gyfran isaf, sef 7 y cant.

en-gb	Across Wales, 71 per cent of adults aged 16 and over reported they were in good or very good general health in 2016-17 and 2017-18 combined.
cy-gb	Ledled Cymru, nododd 71 y cant o'r oedolion 16 oed a throsodd eu bod mewn iechyd cyffredinol da neu dda iawn yn 2016-17 a 2017-18 wedi’u cyfuno.

en-gb	This proportion was highest in North Wales (74 per cent). 
cy-gb	Yng Ngogledd Cymru roedd y gyfran hon ar ei huchaf (sef 74 y cant). 

en-gb	Breking the data down by local authority, at 77 per cent, Gwynedd has the highest level of self-reported good or very good general health whilst Blaenau Gwent had the lowest proportion, at 64 per cent.
cy-gb	O ddadansoddi'r data yn ôl awdurdod lleol, gwelwn mai Gwynedd oedd â'r lefel uchaf o iechyd cyffredinol da neu dda iawn hunangofnodedig, sef 77 y cant, tra mai Blaenau Gwent oedd â'r gyfran isaf, sef 64 y cant. 

en-gb	Employment
cy-gb	Cyflogaeth

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey, data for year ending 30 June 2018
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, data ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018

en-gb	Figure 14: 
cy-gb	Ffigur 14: 

en-gb	Employment rate in Wales, 1999-2018
cy-gb	Y gyfradd cyflogaeth yng Nghymru, 1999-2018

en-gb	Notes
cy-gb	Nodiadau  

en-gb	Data for 1999 to 2004 is year ending 28 February. 
cy-gb	Mae data ar gyfer 1999-2004 ar gyfer blwyddyn a ddaeth i ben 28 Chwefror. 

en-gb	Data from 2005 onwards for the year ending 30 June.
cy-gb	Mae data o 2005 ymlaen ar gyfer blwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin.

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth

en-gb	The employment level is the total number of people (aged 16+) that are in employment and the employment rate  is the percentage of the population (aged 16-64) that is in employment. 
cy-gb	Y lefel cyflogaeth yw cyfanswm y bobl (16+ oed) sydd mewn cyflogaeth a'r gyfradd cyflogaeth  yw canran y boblogaeth (16-64 oed) sydd mewn cyflogaeth. 

en-gb	In Wales in the year ending 30 June 2018, the employment rate was 72.6 per cent, with an employment level of around 1.45 million people. 
cy-gb	Yng Nghymru, yn y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018, y gyfradd cyflogaeth oedd 72.6 y cant, gyda lefel cyflogaeth o tua 1.45 miliwn o bobl. 

en-gb	This rate increased by 3.2 percentage points since 2008 and has grown faster than the UK rate since 2001, although it is still lower than the UK rate of 74.9 per cent. 
cy-gb	Mae'r gyfradd hon wedi cynyddu 3.2 pwynt canran ers 2008 ac mae wedi cynyddu'n gyflymach na chyfradd y DU ers 2001, er ei bod yn dal i fod yn is na chyfradd y DU, sef 74.9 y cant. 

en-gb	At a regional level, Mid & South West Wales and South East Wales fell below both the UK and the Welsh employment rates, while North Wales exceeded both. 
cy-gb	Ar lefel ranbarthol, roedd Canolbarth a De-orllewin Cymru a De-ddwyrain Cymru islaw cyfraddau'r DU a Chymru, ond gyda chyfradd Gogledd Cymru yn uwch na'r ddwy ohonynt. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Employment rate by Welsh local area, year and gender 
cy-gb	Cyfradd gyflogaeth yn ôl ardal leol yng Nghymru, blwyddyn a rhyw 

en-gb	The unemployment level is the total number of people who are unemployed and the unemployment rate  is the percentage of the economically active population who are unemployed (using the International Labour Organisation’s (ILO) definition of unemployment). 
cy-gb	Y lefel diweithdra yw cyfanswm y bobl sy'n ddi-waith a'r gyfradd diweithdra  yw canran y boblogaeth economaidd weithgar sy'n ddiwaith (gan ddefnyddio diffiniad y Sefydliad Llafur Rhyngwladol o ddiweithdra). 

en-gb	In Wales, for the year ending 30 June 2018, the unemployment rate was 4.8 per cent, corresponding to an unemployment level of 72,300 persons. 
cy-gb	Yng Nghymru, yn y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018, y gyfradd diweithdra oedd 4.8 y cant, a oedd yn cyfateb i lefel diweithdra o 72,300 o bobl. 

en-gb	This rate was down 0.7 percentage points on the unemployment rate ten years previously, but is higher than the UK unemployment rate of 4.2 per cent. 
cy-gb	Roedd y gyfradd hon 0.7 pwynt canran yn is na'r gyfradd diweithdra 10 mlynedd ynghynt, ond mae'n uwch na chyfradd diweithdra'r DU, sef 4.2 y cant. 

en-gb	The highest unemployment rate was in South East Wales, and the lowest in North Wales. 
cy-gb	Yn Ne-ddwyrain Cymru y cofnodwyd y gyfradd diweithdra uchaf ac yng Ngogledd Cymru roedd yr un isaf. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	ILO unemployment rates by Welsh local areas and year 
cy-gb	Cyfraddau diweithdra ILO yn ôl ardaloedd lleol yng Nghymru a blwyddyn 

en-gb	The economic inactivity rate  is the percentage of the population who are not working and not seeking nor available to work. 
cy-gb	Y gyfradd anweithgarwch economaidd  yw canran y boblogaeth nad yw'n gweithio ac nad yw'n chwilio am waith nac ar gael i weithio. 

en-gb	Economically inactive people include people looking after the family and / or home, retirees and people with a sickness or disability. 
cy-gb	Mae pobl economaidd anweithgar yn cynnwys pobl sy'n gofalu am y teulu a/neu'r cartref, pobl sydd wedi ymddeol a phobl â salwch neu anabledd. 

en-gb	Across Wales, the economic inactivity rate among 16-64 year-olds (excluding students) was 20.0 per cent, which corresponds to an economic inactivity level of 347,100 people. 
cy-gb	Ledled Cymru, y gyfradd anweithgarwch economaidd ymhlith pobl 16-64 oed (heb gynnwys myfyrwyr) oedd 20.0 y cant, sy'n cyfateb i lefel anweithgarwch economaidd o 347,100 o bobl. 

en-gb	This rate was down 3.4 percentage points on ten years previously. 
cy-gb	Roedd y gyfradd hon 3.4 pwynt canran yn is o gymharu â 10 mlynedd ynghynt. 

en-gb	The economic inactivity rate for Wales and all three Welsh regions is higher than the UK equivalent, which is was 17.8 per cent for the year ending 30 June 2018. 
cy-gb	Mae'r gyfradd anweithgarwch economaidd ar gyfer Cymru a phob un o dri rhanbarth Cymru yn uwch na'r gyfradd gyfatebol ar gyfer y DU, sef 17.8 y cant ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Economic inactivity rates (excluding students) by Welsh local area and year
cy-gb	Cyfraddau anweithgarwch economaidd (ac eithrio myfyrwyr) yn ôl ardal leol yng Nghymru a blwyddyn 

en-gb	More information on regional economic statistics can be found in the Welsh Government’s regional economic and labour market profiles .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth ar ystadegau economegol rhanbarthol ym Mhrofiliau rhanbarthol marchnad lafur ac economaidd Llywodraeth Cymru .

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Regional economic and labour market profiles
cy-gb	Proffiliau rhanbarthol marchnad lafur ac economaidd

en-gb	Figure 15: 
cy-gb	Ffigur 15: 

en-gb	Workplace employment by region, 2017
cy-gb	Cyflogaeth yn y gweithle yn ôl rhanbarth, 2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey, Office for National Statistics; Business Register Employment Survey (BRES), Office for National Statistics
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, y Swyddfa Ystadegau Gwladol; Arolwg Cyflogaeth y Gofrestr Fusnes (BRES), y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	Across Wales, almost half of workplace employment (or total jobs)  are based in South East Wales, though it also has the greatest range of workplace employment levels, including the local authorities with both the highest and the lowest numbers of jobs in Wales. 
cy-gb	Ledled Cymru, mae bron hanner y gyflogaeth yn y gweithle (neu gyfanswm y swyddi)  wedi'i lleoli yn Ne-ddwyrain Cymru, er mai'r rhanbarth hwn hefyd sydd â'r ystod fwyaf o lefelau cyflogaeth yn y gweithle, gan gynnwys yr awdurdodau lleol â'r nifer fwyaf ac isaf o swyddi yng Nghymru. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Workplace employment by Welsh local areas and broad industry 
cy-gb	Cyflogaeth yn y gweithle yn ôl ardaloedd lleol yng Nghymru a diwydiant eang 

en-gb	Across Wales, over 50 per cent of jobs fell under 2 broad sectors : 
cy-gb	Ledled Cymru, roedd mwy na 50 y cant o'r swyddi yn perthyn i ddau sector eang , sef: 

en-gb	Public administration, defence, education and health; and Wholesale, retail, transport, hotels and food. 
cy-gb	Gweinyddiaeth gyhoeddus, amddiffyn, addysg ac iechyd; a Chyfanwerthu, manwerthu, trafnidiaeth, gwestai a bwyd. 

en-gb	Real estate activities represented the smallest sector across Wales.
cy-gb	Gweithgareddau yn gysylltiedig ag eiddo tiriog oedd y sector lleiaf ledled Cymru.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Workplace employment by Welsh local areas and broad industry 
cy-gb	Cyflogaeth yn y gweithle yn ôl ardaloedd lleol yng Nghymru a diwydiant eang 

en-gb	Figure 16: 
cy-gb	Ffigur 16: 

en-gb	Change in workplace employment in Wales by sector (count), 2007-2017
cy-gb	Y newid o ran cyflogaeth yn y gweithle yng Nghymru yn ôl sector (cyfrif), 2007-2017

en-gb	Key
cy-gb	Allwedd

en-gb	1 Professional, scientific and technical activities; administrative and support service activities
cy-gb	1 Gweithgareddau proffesiynol, gwyddonol a thechnegol; gweithgareddau gweinyddol a gweithgareddau gwasanaeth cymorth

en-gb	2 Public administration, defence, education and health
cy-gb	2 Gweinyddiaeth gyhoeddus, amddiffyn, addysg ac iechyd

en-gb	3 Wholesale, retail, transport, hotels and food
cy-gb	3 Cyfanwerthu, manwerthu, trafnidiaeth, gwestai a bwyd

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey, Office for National Statistics; Business Register Employment Survey (BRES), Office for National Statistics
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, y Swyddfa Ystadegau Gwladol; Arolwg Cyflogaeth y Gofrestr Fusnes (BRES), y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	The fastest-growing sectors between 2007 and 2017 were Professional, scientific and technical services, administrative and support duties; and Information and Communication. 
cy-gb	Y sectorau a dyfodd gyflymaf rhwng 2007 a 2017 oedd gwasanaethau proffesiynol, gwyddonol a thechnegol, dyletswyddau gweinyddol a dyletswyddau cymorth; a Gwybodaeth a Chyfathrebu. 

en-gb	These sectors held the top 2 positions for employment growth both as a count and as a percentage change between 2007 and 2017. 
cy-gb	Y sectorau hyn oedd yn y ddau safle uchaf ar gyfer twf cyflogaeth fel cyfrif ac fel newid canrannol rhwng 2007 a 2017. 

en-gb	The smallest of the sectors across Wales, real estate activities, saw the third largest increase in employment between 2007 and 2017, in percentage terms. 
cy-gb	Yn y lleiaf o'r sectorau ledled Cymru, sef gweithgareddau eiddo tiriog, y gwelwyd y trydydd cynnydd mwyaf mewn cyflogaeth rhwng 2007 a 2017, mewn termau canrannol. 

en-gb	Inter-Departmental Business Register (IDBR) data  shows that in 2018, across Wales, the vast majority of enterprises had fewer than 10 employees. 
cy-gb	Dengys data'r Gofrestr Ryngadrannol o Fusnesau , yn 2018, ledled Cymru, fod gan y mwyafrif helaeth o fusnesau lai na 10 cyflogai. 

en-gb	Around 65 per cent of large enterprises fell under 2 sectors: 
cy-gb	Roedd tua 65 y cant o fusnesau mawr yn perthyn i ddau sector, sef: 

en-gb	Wholesale, retail, transport, hotels, food and communication; and Financial and business services. 
cy-gb	Cyfanwerthu, manwerthu, trafnidiaeth, gwestai, bwyd a chyfathrebu; a gwasanaethau ariannol a busnes. 

en-gb	The sector with the highest proportion of enterprises in the micro size-band was Agriculture.
cy-gb	Y sector â'r gyfran uchaf o fusnesau yn y band microfusnesau oedd Amaethyddiaeth.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Enterprises by industry (SIC2007), size-band and area 
cy-gb	Mentrau yn ôl diwydiant (ISC2007), band maint ac ardal 

en-gb	Figure 17: 
cy-gb	Ffigur 17: 

en-gb	Change in local authority population due to people commuting in and out for work, 2017
cy-gb	Y newid ym mhoblogaeth awdurdodau lleol o ganlyniad i bobl yn cymudo i mewn i'r rhanbarth ac allan ohono, 2017

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey, Office for National Statistics
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	For Wales as a whole, there was a net worker population change of -52,500 workers, indicating that more people commute out of Wales than in.
cy-gb	Ar gyfer Cymru yn gyffredinol, roedd newid net yn y boblogaeth o weithwyr o -52,500 o weithwyr, sy'n dangos bod mwy o bobl yn cymudo allan o Gymru nag i mewn iddi.

en-gb	The net worker population change  was negative in 15 of the 22 local authorities, meaning that in these authorities, more people commute out of the authority to go to work than commute in from other authorities. 
cy-gb	Roedd y newid net yn y boblogaeth o weithwyr  yn negyddol mewn 15 o'r 22 o awdurdodau lleol, sy'n golygu, yn yr awdurdodau hyn, bod mwy o bobl yn cymudo allan o'r awdurdod i fynd i'r gwaith nag sy'n cymudo i mewn iddo o awdurdodau eraill. 

en-gb	This includes commuting across the Welsh border  into areas such as Bristol, Shropshire, Herefordshire, and Cheshire West and Chester, among others. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cymudo ar draws y ffin  i ardaloedd yn Lloegr fel Bryste, Swydd Amwythig, Swydd Henffordd, Gorllewin Swydd Gaer a Chaer ymysg eraill. 

en-gb	The 3 most highly populated authorities in Wales were also those with the highest net levels of worker population change. 
cy-gb	Y tri awdurdod mwyaf poblog yng Nghymru oedd y rhai â'r lefelau net uchaf o newid yn y boblogaeth o weithwyr hefyd. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Commuting patterns in Wales by Welsh local authority 
cy-gb	Patrymau cymudo yn ôl awdurdod lleol yng Nghymru a mesur 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	StatsCymru: 

en-gb	Detailed commuting patterns by Welsh local authority and measure
cy-gb	Patrymau cymudo manwl yng Nghymru yn ôl awdurdod lleol yng Nghymru

en-gb	All three Welsh regions include at least 2 local authorities with more workers commuting in than out, though this data does not show exactly where these workers have commuted from. 
cy-gb	Roedd pob un o'r tri rhanbarth yng Nghymru yn cynnwys o leiaf ddau awdurdod lleol lle roedd mwy o weithwyr yn cymudo i mewn i'r awdurdod nag oedd yn cymudo allan ohono, er nad yw'r data hyn yn dangos o ble yn union y mae'r gweithwyr hyn wedi cymudo. 

en-gb	Please note that figures, including data for the regions have been calculated from published rounded figures.
cy-gb	Noder bod ffigurau, gan gynnwys data ar gyfer y rhanbarthau wedi'u cyfrifo ar sail data wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Figure 18: 
cy-gb	Ffigur 18: 

en-gb	Average distance travelled to work (km) by workers aged 16-74 in 2011, by local authority of residence
cy-gb	Pellter cyfartalog teithiau i'r gwaith (km) gan weithwyr 16-74 oed yn 2011, yn ôl yr awdurdod lleol lle maent yn preswylio 

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	National Census data, Office for National Statistics
cy-gb	Data'r Cyfrifiad Cenedlaethol, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	Census data  shows that on average, working residents aged 16-74 in Isle of Anglesey travelled further than workers of any other local authority in Wales to get to work. 
cy-gb	Dengys data'r Cyfrifiad , ar gyfartaledd, fod trigolion mewn gwaith 16-74 oed ar Ynys Môn yn teithio ymhellach na gweithwyr unrhyw awdurdod lleoll arall yng Nghymru i fynd i'r gwaith. 

en-gb	Cardiff workers, on average, had the shortest commutes in Wales in terms of distance. 
cy-gb	Gweithwyr Caerdydd, ar gyfartaledd, oedd â'r teithiau cymudo byrraf yng Nghymru o ran pellter. 

en-gb	 ONS: 
cy-gb	 SYG: 

en-gb	2011 Census Analysis, Distance Travelled to Work
cy-gb	Dadansoddiad Cyfrifiad 2011, Pellter a deithiwyd i'r gwaith (Saesneg yn unig)

en-gb	Figure 19: 
cy-gb	Ffigur 19: 

en-gb	Highest Qualification level of adults aged 18-64 in Wales, 2008-2017*
cy-gb	Lefel cymhwyster uchaf oedolion 18-64 oed yng Nghymru, 2008-2017*

en-gb	*All data for year ending 31 December
cy-gb	*Mae'r holl ddata ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 December

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Annual Population Survey, Office for National Statistics
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	Between 2008 and 2017, the proportion of adults aged 18-64 across Wales with no qualifications  has decreased from 15.2 per cent to 8.7 per cent. 
cy-gb	Rhwng 2008 a 2017, mae cyfran yr oedolion 18-64 oed ledled Cymru heb gymwysterau  wedi gostwng o 15.2 y cant i 8.7 y cant. 

en-gb	A decrease was seen in each of the local authorities in Wales, except in Flintshire, which saw an increase of 2 percentage points. 
cy-gb	Gwelwyd gostyngiad ym mhob un o'r awdurdodau lleol yng Nghymru, ac eithrio Sir y Fflint, lle y cafwyd cynnydd o 2 bwynt canran. 

en-gb	Meanwhile, the proportion of those qualified to NQF level 2 or above has increased from 68.9 per cent to 78.5 per cent. 
cy-gb	Yn y cyfamser, mae cyfran y bobl sydd â chymhwyster hyd at NQF lefel 2 neu'n uwch wedi cynyddu o 68.9 y cant i 78.5 y cant. 

en-gb	The greatest change was in Caerphilly, which saw an increase of 15.6 percentage points. 
cy-gb	Yng Nghaerffili y gwelwyd y newid mwyaf, sef cynnydd o 15.6 pwynt canran. 

en-gb	In 2017, 37.5 per cent of people in Wales had achieved some form of higher education-level qualification (NQF level 4 or above).
cy-gb	Yn 2017, roedd 37.5 y cant o'r bobl yng Nghymru wedi ennill rhyw fath o gymhwyster addysg uwch (NQF lefel 4 neu'n uwch).

en-gb	Most of these were qualified to NQF levels 4-6, and this was the grouping with the highest proportion of the population in it for the 2017 period. 
cy-gb	Roedd gan y mwyafrif o'r unigolion hyn gymwysterau hyd at NQF lefelau 4-6 a hwn oedd y grŵp â'r gyfran uchaf o'r boblogaeth ynddo yn 2017. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Highest qualification level of working age adults by region and local authority
cy-gb	Lefel uchaf o gymhwyster sydd gan oedolion o oedran gweithio yn ôl awdurdod lleol 

en-gb	Transport
cy-gb	Trafnidiaeth

en-gb	Figure 20: 
cy-gb	Ffigur 20: 

en-gb	Transport Infrastructure in Wales
cy-gb	Seilwaith Trafnidiaeth yng Nghymru

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Ordnance Survey
cy-gb	Arolwg Ordnans

en-gb	There are three motorways in Wales; these are the A48(M), M4 and the M48.
cy-gb	Mae tair traffordd yng Nghymru; sef yr A48(M), yr M4 a'r M48.

en-gb	Total freight traffic  at ports in Wales fell by 4.8 per cent in 2018 to 49.2 million tonnes (Mt), its lowest level since comparable records began in 1976. 
cy-gb	Syrthiodd cyfanswm y traffig cludo nwyddau mewn porthladdoedd yng Nghymru  3.6 y cant yn 2017 i 51.6 miliwn o dunelli (Mt), y lefel isaf ers dechrau cadw cofnodion cyfatebol yn 1976. 

en-gb	The three most important ports in Wales meet specialised shipping needs:
cy-gb	Mae'r tri phorthladd pwysicaf yng Nghymru yn diwallu anghenion morgludiant arbenigol:

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Sea transport (2018)
cy-gb	Cludiant Môr

en-gb	Milford Haven handles mainly crude oil, oil products and liquefied natural gas
cy-gb	Mae Aberdaugleddau yn ymdrin ag olew crai, cynnyrch olew a nwy naturiol hylifedig yn bennaf 

en-gb	Port Talbot imports iron ore and coal mostly for the adjacent steelworks
cy-gb	Mae Port Talbot yn mewnforio mwyn haearn a glo yn bennaf ar gyfer y gwaith dur cyfagos

en-gb	Holyhead is the main port for freight and sea passenger transport with the Irish Republic.
cy-gb	Caergybi yw'r prif borthladd ar gyfer cludo nwyddau a theithwyr dros y môr i Weriniaeth Iwerddon.

en-gb	Census data from 2011 shows that of Welsh residents aged 16-74 in employment (1.36 million persons), 74.7 per cent travelled to work by car, van, motorcycle, scooter or moped. 
cy-gb	Dengys data'r Cyfrifiad o 2011 , o drigolion Cymru 16-74 oed a oedd mewn gwaith (1.36 miliwn), fod 74.7 y cant yn teithio i'r gwaith yn y car, mewn fan neu ar feic modur, sgwter neu foped. 

en-gb	Only 6.6 per cent (90,000 persons) commuted by train, bus, minibus or coach in the same period. Meanwhile, 12.1 per cent (165,000 persons) travelled to work on foot or by bicycle. 
cy-gb	Dim ond 6.6 y cant (90,000 o bobl) a oedd yn cymudo i'r gwaith ar drên neu mewn bws, bws mini neu goets yn yr un cyfnod. Yn y cyfamser, roedd 12.1 y cant (165,000 o bobl) yn teithio i'r gwaith ar droed neu ar feic. 

en-gb	This pattern was broadly the same across all three Welsh regions, with the exception of slightly higher proportional use of trains, buses, minibuses and coaches in South East Wales.
cy-gb	Roedd y patrwm hwn fwy neu lai yr un peth ym mhob un o'r tri rhanbarth yng Nghymru, ac eithrio'r defnydd cyfrannol ychydig yn uwch o drenau, bysiau, bysiau mini a choetsys yn Ne-ddwyrain Cymru.

en-gb	 Nomis, ONS: 
cy-gb	 Nomis, SYG: 

en-gb	Method of travel to work (Table QS701EW)
cy-gb	Trafnidiaeth i'r gwaith (Tabl QS701EW) (Saesneg yn unig)

en-gb	Figure 21: 
cy-gb	Ffigur 21: 

en-gb	Frequency of walking for active travel purposes among adults aged 16+ in Wales (a), (b)
cy-gb	Pa mor aml mae oedolion 16+ oed yng Nghymru yn cerdded at ddibenion teithio llesol (a), (b)

en-gb	(a) The National Survey was not carried out in 2015-16 
cy-gb	(a) Ni chynhaliwyd yr Arolwg Cenedlaethol yn 2015-16 

en-gb	(b) The survey question changed in 2017-18 and the walking time was increased from 5 minutes to 10 minutes. 
cy-gb	(b) Newidiodd holiadur yr arolwg yn 2017-18 a chafodd yr amser cerdded ei gynyddu o 5 munud i 10 munud. 

en-gb	This means that it is not possible to draw any comparisons with previous years.
cy-gb	Golyga hyn na ellir gwneud unrhyw gymariaethau â blynyddoedd blaenorol.

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	National Survey for Wales 
cy-gb	Arolwg Cenedlaethol Cymru 

en-gb	Data from the National Survey for Wales  shows that across Wales in 2018-19, 57 per cent of adults walked more than once a week for active travel purposes , and 6 per cent of all adults aged 16 and over cycled at least once a week for active travel purposes. 
cy-gb	Dengys data o Arolwg Cenedlaethol Cymru , ledled Cymru yn 2017-18, fod 58 y cant o oedolon yn cerdded fwy nag unwaith yr wythnos at ddibenion teithio llesol , a 6 y cant o'r holl oedolion 16 oed a throsodd yn beicio o leiaf unwaith yr wythnos at ddibenion teithio llesol. 

en-gb	This could be due to residents of urban areas having more destinations within walking distance than those living in rural areas.
cy-gb	Mae hyn i'w briodoli, o bosibl, i'r ffaith bod gan drigolion ardaloedd trefol fwy o gyrchfannau o fewn pellter cerdded na'r rhai sy'n byw mewn ardaloedd gwledig.

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Active Travel: 
cy-gb	Teithio Llesol: 

en-gb	walking and cycling (April 2017 to March 2018)
cy-gb	cerdded a beicio (Ebrill 2017 i Mawrth 2018)

en-gb	 “Active Travel” is walking or cycling as a means of transport; that is walking or cycling in order to get to a particular destination such as work, the shops or to visit friends. 
cy-gb	“Teithio Llesol” yw cerdded neu feicio fel dull o deithio; hynny yw cerdded neu feicio er mwyn mynd i gyrchfan benodol megis y gwaith neu siopau neu er mwyn ymweld â ffrindiau. 

en-gb	It does not cover walking or cycling done purely for pleasure, for health reasons or for training.
cy-gb	Nid yw'n cwmpasu cerdded neu feicio er pleser yn unig, am resymau iechyd neu at ddibenion hyfforddi.

en-gb	Meanwhile, active travel data   taken from the 2018-19 National Survey for Wales shows that 45 per cent of children travelled to primary school either by walking or by bike, compared to 33 per cent of children travelling to secondary school. 
cy-gb	Yn y cyfamser, dengys data teithio llesol  o Arolwg Cenedlaethol Cymru 2016-17  fod 45 y cant o blant wedi teithio i'r ysgol gynradd naill ai gan gerdded gydag oedolyn, neu ar eu pen eu hunain neu gyda phlant eraill, neu ar feic, o gymharu â 34 y cant o'r plant a oedd yn teithio i'r ysgol uwchradd. 

en-gb	However, although primary school pupils were more likely than secondary school pupils to walk or cycle to school, they were also more likely to travel to school by car. 
cy-gb	Fodd bynnag, er bod disgyblion ysgol gynradd yn fwy tebygol na disgyblion ysgol uwchradd o gerdded neu feicio i'r ysgol, roeddent hefyd yn fwy tebygol o deithio i'r ysgol yn y car. 

en-gb	This was due to a much higher proportion of secondary school children using a school bus relative to primary school children.
cy-gb	Roedd hyn i'w briodoli i'r ffaith bod cyfran lawer uwch o blant ysgol uwchradd yn defnyddio bws ysgol o gymharu â phlant ysgol gynradd.

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Active Travel: walking and cycling (April 2018 to March 2019)
cy-gb	Teithio Llesol: cerdded a beicio (Ebrill 2016 i Mawrth 2017)

en-gb	Figure 22: 
cy-gb	Ffigur 22: 

en-gb	20 busiest rail stations in Wales by station entries/exits, 2017-18
cy-gb	Yr 20 o orsafoedd rheilffordd prysuraf yng Nghymru yn ôl nifer y mynediadau/ymadawiadau, 2016-17

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	WG analysis of estimates of station usage from the Office of Rail and Road
cy-gb	Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o'r defnydd o orsafoedd o Swyddfa'r Rheilffyrdd a'r Ffyrdd

en-gb	Welsh rail station use is concentrated around commuter lines to Cardiff; 15 of the 20 busiest rail stations in Wales  by station entries/exits in 2017-18 were in South East Wales. 
cy-gb	Mae'r defnydd o orsafoedd rheilffordd yng Nghymru wedi'i grynhoi o amgylch llinellau cymudo i Gaerdydd: mae 15 o'r 20 o orsafoedd rheilffordd prysuraf yng Nghymru  yn ôl nifer y mynediadau/ymadawiadau yn 2016-17 yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	More than half were on the Valleys Network line, accounting for 18 per cent of total station entries/exits in Wales during this period (this excludes entries/exits for Cardiff Central and Cardiff Queen Street Stations). 
cy-gb	Roedd mwy na hanner ar linell Rhwydwaith y Cymoedd, a oedd yn cyfrif am 18 y cant o gyfanswm mynediadau/ymadawiadau gorsafoedd yn ystod y cyfnod hwn (nid yw hyn yn cynnwys mynediadau/ymadawiadau ar gyfer Gorsafoedd Caerdydd Canolog a Chaerdydd Heol y Frenhines). 

en-gb	Cardiff Central alone accounted for 25 per cent of all station entries/exits in Wales in 2017-18. 
cy-gb	Roedd Caerdydd Canolog ar ei phen ei hun yn cyfrif am 24 y cant o holl fynediadau ac ymadawiadau gorsafoedd yng Nghymru yn 2016-17. 

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Rail station usage (April 2017 to March 2018)
cy-gb	Defnydd gorsafoedd rheilffordd (Ebrill 2016 i Mawrth 2017)

en-gb	Figure 23: 
cy-gb	Ffigur 23: 

en-gb	Net change in rail journeys by region, 2007-08 to 2017-18
cy-gb	Newid net yn nifer y teithiau trên yn ôl rhanbarth, rhwng 2006-07 a 2016-17

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	National Rail Trends, Regional User Profiles, Office of Rail and Road
cy-gb	Tueddiadau Rheilffyrdd Cenedlaethol, Proffiliau Defnyddwyr Rhanbarthol, Swyddfa'r Rheilffyrdd a'r Ffyrdd

en-gb	Across Wales, there were 52.5 million rail station entries/exits in 2017-18, accounting for 1.8 per cent of the UK total. 
cy-gb	Ledled Cymru, gwelodd gorsafoedd rheilffordd 51.7 miliwn o fynediadau/ymadawiadau yn 2016-17, a oedd yn cyfrif am 1.8 y cant o gyfanswm y DU. 

en-gb	Wales’ rail station usage grew by 1.7 per cent in 2017-18 relative to the previous year, this continued a positive trend in rail station entries/exits since the beginning of the data series in 2004-05). 
cy-gb	Cynyddodd y defnydd o orsafoedd rheilffordd yng Nghymru 1.3 y cant yn 2016-17 o gymharu â'r flwyddyn faenorol, gan barhau â'r duedd gadarnhaol o ran mynediadau/ymadawiadau gorsafoedd rheilffordd a oedd wedi'i nodi ers dechrau'r gyfres ddata yn 2004-05). 

en-gb	Looking at the longer term, data from the Office of Rail and Road  shows that the number of train journeys made in Wales increased by 30.0 per cent between the 2007-08 and 2017-18 periods. 
cy-gb	Gan edrych dros y tymor hwy, dengys data o Swyddfa'r Rheilffyrdd a'r Ffyrdd  fod nifer y teithiau trên a wnaed yng Nghymru wedi cynyddu 45.4 y cant rhwng 2006-07 a 2016-17. 

en-gb	The majority of this increase was in journeys starting and/or finishing in South East Wales.
cy-gb	Teithiau a ddechreuodd a/neu a orffennodd yn Ne-ddwyrain Cymru a oedd yn cyfrif am y rhan fwyaf o'r cynnydd hwn.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Rail passenger journeys by Local Authority and year 
cy-gb	Teithiau rheilffyrdd gan deithwyr fesul Awdurdod Lleol a blwyddyn 

en-gb	Environment
cy-gb	Yr Amgylchedd

en-gb	Figure 24: 
cy-gb	Ffigur 24: 

en-gb	Heritage Coast and Special Protection Areas in Wales
cy-gb	Arfordir Treftadaeth ac Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig yng Nghymru

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Natural Resources Wales
cy-gb	Cyfoeth Naturiol Cymru

en-gb	Heritage Coasts  were set up to protect coastlines from insensitive developments. 
cy-gb	Sefydlwyd Arfordiroedd Treftadaeth  er mwyn diogelu arfordiroedd rhag datblygiadau ansensitif. 

en-gb	They occupy about a third of the Welsh coastline, 500 km (300 miles). 
cy-gb	Maent yn ymestyn dros draean o arfordir Cymru, sef 500km (300 milltir). 

en-gb	 Lle: 
cy-gb	 Lle: 

en-gb	Heritage Coasts
cy-gb	Arfordir Treftadaeth

en-gb	There are 21 Special Protection Areas (SPAs)  entirely or partially located in Wales. 
cy-gb	Mae 21 o Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig (AGAau)  wedi'u lleoli'n gyfan gwbl neu'n rhannol yng Nghymru. 

en-gb	These exist to conserve the habitats of rare or vulnerable bird species (of which there are 48 in the UK), as well as some migratory species which visit Welsh shores regularly.
cy-gb	Eu diben yw diogelu cynefinoedd rhywogaethau adar sy'n brin neu'n agored i niwed (y mae 48 ohonynt yn y DU), yn ogystal â rhai rhywogaethau mudol sy'n ymweld â glannau Cymru yn rheolaidd.

en-gb	 Lle: 
cy-gb	 Lle: 

en-gb	Special Protection Areas (SPA)
cy-gb	Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig

en-gb	Figure 25: 
cy-gb	Ffigur 25: 

en-gb	Designated Natural Environment in Wales
cy-gb	Amgylchedd Naturiol Dynodedig yng Nghymru

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Natural Resources Wales
cy-gb	Cyfoeth Naturiol Cymru

en-gb	Wales is home to 3 National Parks : 
cy-gb	Mae Cymru yn gartref i dri Pharc Cenedlaethol , sef: 

en-gb	Snowdonia; Brecon Beacons; and Pembrokeshire Coast.  
cy-gb	Eryri; Bannau Brycheiniog; ac Arfordir Penfro.  

en-gb	5 areas have also been designated Areas of Outstanding Natural Beauty (AONBs) : 
cy-gb	Mae pum ardal hefyd wedi'u dynodi'n Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNEau) , sef: 

en-gb	Gower; part of the Wye Valley; the Clwydian Range and Dee Valley; Anglesey; and Llyn Peninsula. 
cy-gb	Gŵyr; rhan o Ddyffryn Gwy; Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy; Ynys Môn; a Phen Llŷn. 

en-gb	There are also 1,063 Sites of Special Scientific Interest (SSSIs)  in Wales. 
cy-gb	Mae 1,063 o Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGAau)  yng Nghymru hefyd. 

en-gb	 Lle: 
cy-gb	 Lle: 

en-gb	National Parks
cy-gb	Parciau Cenedlaethol

en-gb	 Lle: 
cy-gb	 Lle: 

en-gb	Areas of Outstanding Natural Beauty (AONB)
cy-gb	Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol

en-gb	 Lle: 
cy-gb	 Lle: 

en-gb	Sites of Specific Scientific Interest (SSSI)
cy-gb	Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig

en-gb	Figure 26: 
cy-gb	Ffigur 26: 

en-gb	Nitrogen dioxide (NO 2 ) concentration in Wales over time
cy-gb	Crynodiad nitrogen deuocsid (NO 2 ) yng Nghymru dros amser

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Air Concentration, Department for Environment, Food and Rural Affairs; Small area population estimates (SAPE), Office for National Statistics; Geographical information, Welsh Government
cy-gb	Crynodiad Aer, Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig; Amcangyfrifon poblogaeth ardaloedd bach (SAPE), y Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol; Gwybodaeth Ddaearyddol, Llywodraeth Cymru

en-gb	Air pollution levels are gradually decreasing in Wales, with the average observed nitrogen dioxide concentration  in Wales decreasing from 14 µg/m 3  in 2007 to 9 µg/m 3  in 2017. 
cy-gb	Mae lefelau llygredd aer yn gostwng yn raddol yng Nghymru, gyda chrynodiad cyfartalog nitrogen deuocsid a nodwyd  yng Nghymru yn gostwng o 14 µg/m 3  yn 2007 i 9 µg/m 3  yn 2017. 

en-gb	This varied across Wales. 
cy-gb	Roedd hyn yn amrywio ledled Cymru. 

en-gb	Overall, more populous local authorities had higher observed concentrations of nitrogen dioxide than less populous authorities. 
cy-gb	Ar y cyfan, roedd gan awdurdodau lleol mwy poblog grynodiadau uwch o nitrogen deuocsid a nodwyd nag awdurdodau llai poblog. 

en-gb	Cardiff had the highest concentration (17 µg/m 3 ), with the lowest observed concentration of 4 µg/m 3  in Ceredigion and Powys. 
cy-gb	Caerdydd oedd â'r crynodiad uchaf (17 µg/m 3 ), a Cheredigion a Phowys oedd â'r crynodiadau isaf a nodwyd, sef 4 µg/m 3 . 

en-gb	Newport observed the greatest change in nitrogen dioxide concentrations between 2007 and 2017, decreasing by 8 µg/m 3  over this period.
cy-gb	Yng Nghasnewydd y gwelwyd y newid mwyaf o ran crynodiadau nitrogen deuocsid rhwng 2007 a 2017, a ostyngodd 8 µg/m 3  dros y cyfnod hwn.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Air Quality Indicators, by Local Authority
cy-gb	Dangosyddion Ansawdd Aer, fesul Awdurdod Lleol 

en-gb	Renewable energy generation capacity has been increasing across Wales in recent years, with a capacity of 3,683 megawatts (MW) of low-carbon energy  in 2017 through over 67,000 projects. 
cy-gb	Mae capasiti cynhyrchu ynni adnewyddadwy wedi bod yn cynyddu ledled Cymru yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gyda chapasiti o 3,683 megawat (MW) o ynni carbon isel  yn 2017 drwy fwy na 67,000 o brosiectau. 

en-gb	41 per cent of this capacity was in Mid and South West Wales, 21 per cent in South East Wales, and 18 per cent in North Wales. 
cy-gb	Roedd 41 y cant o'r capasiti hwn yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, 21 y cant yn Ne-ddwyrain Cymru a 18 y cant yng Ngogledd Cymru. 

en-gb	The remaining 20 per cent was offshore or at an unknown location. 
cy-gb	Roedd yr 20 y cant arall ar y môr neu mewn lleoliad anhysbys. 

en-gb	87 per cent of low-carbon energy projects in Wales were for solar energy (photovoltaic or thermal).
cy-gb	Roedd 87 y cant o'r prosiectau ynni carbon isel yng Nghymru ar gyfer ynni solar (ffotofoltäig neu thermol).

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Low Carbon Energy Generation by Local Authority and Technology
cy-gb	Cynhyrchu Ynni Carbon Isel yn ôl Awdurdod Lleol a Technoleg

en-gb	 (r) This paragraph was revised on 23/08/2019
cy-gb	 (r) Adolygwyd y paragraff hwn ar 23/08/2019

en-gb	Figure 27: 
cy-gb	Ffigur 27: 

en-gb	Municipal waste treatment in Wales
cy-gb	Trin gwastraff trefol yng Nghymru

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	WasteDataFlow, Natural Resources Wales 
cy-gb	WasteDataFlow, Cyfoeth Naturiol Cymru 

en-gb	Since 2012-13, household reuse, recycling and composting rates have been increasing in Wales, while the percentage of municipal waste sent to landfill has been decreasing. 
cy-gb	Ers 2012-13, mae cyfraddau ailddefnyddio, ailgylchu a chompostio cartrefi wedi bod yn cynyddu yng Nghymru, tra bod canran y gwastraff trefol a anfonir i safleoedd tirlenwi wedi bod yn gostwng. 

en-gb	However, 2017-18 data was not consistent with these two trends.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oedd data 2017-18 yn gyson â'r ddwy duedd hyn.

en-gb	In 2017-18, the amount of local authority municipal waste that was reused, recycled or composted  was 63 per cent in Wales. 
cy-gb	Yn 2017-18, lefel gwastraff trefol awdurdodau lleol a gafodd ei ailddefnyddio, ei ailgylchu neu ei gompostio  oedd 63 y cant yng Nghymru. 

en-gb	This was 10 percentage points higher than in 2012-13, despite a fall between 2016-17 and 2017-18. 
cy-gb	Roedd y lefel hon 10 pwynt canran yn uwch nag yn 2012-13, er i'r lefel ostwng rhwng 2016-17 a 2017-18. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Annual reuse/recycling/composting rates by local authority 
cy-gb	Cyfraddau ailddefnyddio/ailgylchu/compostio blynyddol gan awdurdod lleol 

en-gb	Meanwhile, the amount of local authority municipal waste sent to landfill  was 11 per cent in Wales. 
cy-gb	Yn y cyfamser, lefel gwastraff trefol awdurdodau lleol a gafodd ei anfon i safleoedd tirlenwi  oedd 11 y cant yng Nghymru. 

en-gb	This was more than in 2016-17, but the trend shows a decrease relative to the 41 per cent rate recorded in 2012-13, the earliest year for which directly comparable data is available.
cy-gb	Roedd hyn yn fwy nag yn 2016-17, ond dengys y duedd ostyngiad o gymharu â'r 41 y cant a gofnodwyd yn 2012-13, sef y flwyddyn gynharaf y mae data y gellir eu cymharu'n uniongyrchol ar gael ar ei chyfer.

en-gb	StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Annual management of waste by management method
cy-gb	Rheolaeth o wastraff blynyddol gan ddull rheoli

en-gb	Figure 28: 
cy-gb	Ffigur 28: 

en-gb	Annual residual household waste produced per person (kg), by local authority, 2017-18
cy-gb	Gwastraff gweddilliol blynyddol cartrefi a gynhyrchwyd y pen (kg), yn ôl awdurdod lleol, 2017-18

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	WasteDataFlow, Natural Resources Wales
cy-gb	WasteDataFlow, Cyfoeth Naturiol Cymru

en-gb	In 2017-18, the average person in Wales generated 184kg of residual household waste  (waste generated that is not included in separate recycling or composting collection rounds), compared to 217kg in 2012-13. 
cy-gb	Yn 2017-18, cynhyrchodd person cyffredin yng Nghymru 184kg o wastraff cartref gweddilliol  (gwastraff a gynhyrchir nas cynhwysir mewn cylchoedd casglu ar wahân lle y bwriedir i'r gwastraff gael ei ailgylchu neu ei gompostio), o gymharu â 217kg yn 2012-13. 

en-gb	This represents a decrease of 15.2 per cent. 
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i ostyngiad o 15.2 y cant. 

en-gb	StatsWales: 
cy-gb	StatsCymru: 

en-gb	Annual residual household waste produced per person (kilograms) by local authority 
cy-gb	Nifer blynyddol o wastraff cartrefi wedi’u cynhyrchu pob person (cilogramau) gan awdurdod lleol 

en-gb	Prosperity
cy-gb	Ffyniant

en-gb	Figure 29: 
cy-gb	Ffigur 29:

en-gb	GVA per head in Wales and the UK (£), 1998 - 2017
cy-gb	GYG y pen  yng Nghymru a'r DU (£), rhwng 1998 a 2017

en-gb	 Data included is the balanced approach for GVA
cy-gb	Y data a gynhwyswyd yw'r dull gweithredu cytbwys ar gyfer GYG

en-gb	*The UK total excluding any elements of household income that cannot be assigned to specific regions, i.e. elements that are extra-regio. 
cy-gb	*Cyfanswm y DU heb gynnwys unrhyw elfennau o incwm aelwydydd na ellir eu priodoli i ranbarthau penodol, h.y. elfennau sy'n allranbarthol. 

en-gb	It is the total of the English regions, Wales, Scotland and Northern Ireland and is the most appropriate aggregation
cy-gb	Hwn yw cyfanswm rhanbarthau Lloegr, Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon a'r cyfanrif mwyaf priodol.

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Regional Accounts, Office for National Statistics 
cy-gb	Cyfrifon Rhanbarthol, y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

en-gb	Gross Value Added (GVA) per head  for 2017 and Gross Disposable Household Income (GDHI)  for 2016 show that both measures increased relative to the previous year, continuing the longer term trend, yet remain lower than the UK values.  
cy-gb	Dengys Gwerth Ychwanegol Gros (GYG) y pen  ar gyfer 2017 a Incwm Gwario Gros Aelwydydd  ar gyfer 2016 fod y ddau fesur wedi cynyddu o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, gan barhau â'r duedd tymor hwy, ac eto maent yn dal i fod yn is na gwerthoedd y DU.  

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Gross Value Added by measure, Welsh economic region and year
cy-gb	Gwerth Ychwanegol Crynswth yn ôl mesur, rhanbarth economaidd yng Nghymru a blwyddyn 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Gross Disposable Household income by measure, Welsh economic region and year 
cy-gb	Incwm Aelwydydd Crynswth i'w Wario yn ôl mesur, rhanbarth economaidd yng Nghymru a blwyddyn 

en-gb	GVA per head is a useful way of comparing regions of different sizes. 
cy-gb	Mae GYG y pen yn ffordd ddefnyddiol o gymharu rhanbarthau o wahanol faint. 

en-gb	It is not, however, a measure of regional productivity. 
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw'n mesur cynhyrchiant rhanbarthol. 

en-gb	It should be noted that regional GVA figures are subject to limitations, as they can be affected by the impact of factors such as commuting between regions, and differences between regions in demography and types of employment. 
cy-gb	Dylid nodi bod ffigurau GYG rhanbarthol yn ddarostyngedig i gyfyngiadau, gan fod modd iddynt gael eu heffeithio gan ffactorau fel cymudo rhwng rhanbarthau, a'r demograffeg a mathau o swyddi gwahanol mewn rhanbarthau. 

en-gb	Further information on this can be found in the following ONS blog post .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am hyn yn erthygl blog  y Swyddfa Ystadegau Gwladol. 

en-gb	In addition, note that the regional figures are apportioned from national totals based on regional indicators. 
cy-gb	Hefyd, sylwer bod y ffigurau rhanbarthol yn cael eu dosrannu o gyfansymiau cenedlaethol ar sail dangosyddion rhanbarthol. 

en-gb	The regional indicators, which include administrative and survey data, are regarded as the most appropriate sources, but may result in imperfect regional allocations.
cy-gb	Mae'r dangosyddion rhanbarthol, sy'n cynnwys data gweinyddol ac arolygon, yn cael eu hystyried fel y ffynonellau mwyaf priodol, ond gallant arwain at ddyraniadau rhanbarthol amherffaith.

en-gb	 National Statistical, ONS: 
cy-gb	National Statistical, SYG: 

en-gb	Mind the gap: 
cy-gb	Mind the gap: 

en-gb	why the UK might not be the most regionally unequal country
cy-gb	why the UK might not be the most regionally unequal country (Saesneg yn unig)

en-gb	In 2017, GVA per head in Wales was £19,899. 
cy-gb	Yn 2017, GYG y pen yng Nghymru oedd £19,899. 

en-gb	This was a 2.7 per cent increase compared with 2016, and a 74.1 per cent increase on 1999. 
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o 2.7 y cant o gymharu â 2016, a chynnydd o 74.1 y cant o gymharu â 1999. 

en-gb	In 2017, South East Wales had the highest GVA per head of the Welsh regions. 
cy-gb	Yn 2017, De-ddwyrain Cymru oedd â'r lefel uchaf o GYG y pen o blith rhanbarthau Cymru. 

en-gb	In Mid & South West Wales the GVA per head was lower than elsewhere in Wales and almost £10,000 per head below the UK level for the same period. 
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru roedd GYG y pen yn is nag mewn rhannau eraill o Gymru a bron £10,000 y pen islaw lefel y DU dros yr un cyfnod.

en-gb	GDHI is an estimate of the amount of money that households have available for spending or saving. 
cy-gb	Mae Incwm Gwario Gros Aelwydydd yn amcangyfrif o'r swm o arian sydd gan aelwydydd i'w wario neu ei gynilo. 

en-gb	In Wales, GDHI per head was £15,835 in 2016, up 0.7 per cent on the previous year, and 58.8 per cent higher than in 1999. 
cy-gb	Yng Nghymru, cynyddodd  Incwm Gwario Gros Aelwydydd y pen £15,835 yn 2016, sy'n cyfateb i gynnydd o 0.7 y cant o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, ac roedd 58.8 y cant yn uwch nag yn 1999. 

en-gb	The highest level of GDHI per head during 2016 was in North Wales, and the lowest was in Mid & South West Wales. 
cy-gb	Yng Ngogledd Cymru y cofnodwyd y lefel uchaf o Incwm Gwario Gros Aelwydydd y pen yn ystod 2016 ac yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru y cofnodwyd yr un isaf. 

en-gb	This was also the case in 1999.
cy-gb	Dyma oedd y sefyllfa yn 1999 hefyd.

en-gb	In 2018, the median gross weekly earnings  of full-time employees across Wales were £509.00. 
cy-gb	Yn 2018, enillion gros canolrifol yr wythnos  cyflogeion llawn amser ledled Cymru oedd £509.00. 

en-gb	This was an increase of £10.70 relative to 2017, but remained £60 lower than the UK median value. 
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o £10.70 o gymharu â 2017, ond roedd yn dal i fod £60 yn is na gwerth cymedrig y DU. 

en-gb	Comparing the regional data, the median wage in South East Wales in 2018 was £520.00 which was higher than both Mid & South West Wales (£501.90) and North Wales (£498.80). 
cy-gb	O gymharu'r data rhanbarthol, gwelir mai'r cyflog cymedrig yn Ne-ddwyrain Cymru yn 2018 oedd £520,000, a oedd yn uwch nag yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru (£501.90) a Gogledd Cymru (£498.80). 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Average (median) gross weekly earnings by Welsh local areas and year (£) 
cy-gb	Enillion wythnosol gros cyfartalog (canolrif) yn ôl ardaloedd lleol yng Nghymru a blwyddyn (£)

en-gb	ONS estimates  indicate that in 2018, 26.0 per cent of employees in Wales were earning below the living wage (£8.75 in 2018, as defined by the Living Wage Foundation). 
cy-gb	Dengys amcangyfrifon y SYG , yn 2018, fod 26.0 y cant o gyflogeion yng Nghymru yn ennill llai na'r cyflog byw (sef £8.75 yn 2018, fel y'i diffinnir gan y Living Wage Foundation). 

en-gb	The estimate for the UK was 22.8 per cent. 
cy-gb	Yr amcangyfrif ar gyfer y DU oedd 22.8 y cant. 

en-gb	The highest proportion of employees earning below the living wage was in Conwy (35.3 per cent), and the lowest proportion was in Caerphilly (20.5 per cent). 
cy-gb	Yng Nghonwy y cofnodwyd y gyfran uchaf o gyflogeion a oedd yn ennill llai na'r cyflog byw (sef 35.3 y cant) ac yng Nghaerffili y cofnodwyd y gyfran isaf (sef 20.5 y cant). 

en-gb	Please note that these local authority estimates vary in quality, mainly reflecting the size of the samples. 
cy-gb	Noder bod yr amcangyfrifon hyn ar gyfer yr awdurdodau lleol yn amrywio o ran eu hansawdd, sy'n bennaf yn adlewyrchu maint y samplau. 

en-gb	 ONS: 
cy-gb	 SYG: 

en-gb	Annual Survey of Hours and Earnings (ASHE) - Estimates of the number and proportion of employee jobs with hourly pay below the living wage, by work geography, local authority and parliamentary constituency, UK, April 2017 and April 2018
cy-gb	Arolwg blynyddol o oriau ac enillion (ASHE) - Amcangyfrifon nifer a chyfran o swyddi gyda thâl wrth yr awr sy'n is na'r gyflog byw, fesul daearyddiaeth gwaith, awdurdod lleol ac etholaeth seneddol, y DU, Ebrill 2017 ac Ebrill 2018 (Saesneg yn unig)

en-gb	ONS research  indicates that in the tax year ending 2016, 40.8 per cent of households in Wales had an income of £15,000 or lower when taking into account PAYE and benefits. 
cy-gb	Dengys ymchwil y SYG , yn y flwyddyn dreth a ddaeth i ben yn 2016, fod gan 40.8 y cant o aelwydydd yng Nghymru incwm o £15,000 neu'n is ar ôl ystyried TWE a budd-daliadau. 

en-gb	Using the same measures, 13.8 per cent of household incomes were above £30,000. 
cy-gb	Gan ddefnyddio'r un mesurau, roedd gan 13.8 y cant o aelwydydd incwm o fwy na £30,000. 

en-gb	In England, the equivalent rates for these income groups were 38.7 per cent and 18.8 per cent respectively. 
cy-gb	Yn Lloegr, y cyfraddau cyfatebol ar gyfer y grwpiau incwm hyn oedd 38.7 y cant a 18.8 yn y drefn honno. 

en-gb	These reports are published as outputs from research into a different methodology to that currently used in the production of income statistics. 
cy-gb	Cyhoeddir yr adroddiadau hyn fel allbynnau ymchwil i fethodoleg sy'n wahanol i'r un sy'n cael ei defnyddio ar hyn o bryd i gynhyrchu ystadegau ar incwm. 

en-gb	These outputs must not be interpreted as an indicator of poverty or living standards. 
cy-gb	Ni ddylid ystyried bod yr allbynnau hyn yn ddangosydd tlodi na safonau byw. 

en-gb	 ONS: 
cy-gb	 SYG: 

en-gb	Research Outputs: 
cy-gb	Cynnyrch Ymchwil: 

en-gb	Income from Pay As You Earn (PAYE) and benefits for tax year ending 2016 
cy-gb	Incwm o Dalu Wrth Ennill (TWE) a budd-daliadau ar gyfer y flwyddyn dreth yn gorffen 2016 (Saesneg yn unig)

en-gb	Across Wales, 17.4 per cent of pupils aged 5-15 were eligible to receive free school meals in 2017/18, up 0.4 percentage points on 2007/08. 
cy-gb	Yng Nghymru, roedd 17.4 y cant o ddisgyblion 5-15 oed yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim yn 2017/18, sef cynnydd o 0.4 pwynt canran o gymharu â 2007/08. 

en-gb	This ranged from 18.6 per cent in South East Wales to 15.4 per cent in North Wales. 
cy-gb	Roedd hyn yn amrywio o 18.6 y cant yn Ne-ddwyrain Cymru i 15.4 y cant yng Ngogledd Cymru. 

en-gb	However, North Wales saw the greatest increase in eligibility over the previous ten years.
cy-gb	Fodd bynnag, yng Ngogledd Cymru y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn nifer y disgyblion a oedd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim dros y 10 mlynedd flaenorol.

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru

en-gb	The Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD)  is the Welsh Government’s official measure of relative deprivation for small areas in Wales. 
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC)  yw dull swyddogol Llywodraeth Cymru o fesur amddifadedd cymharol mewn ardaloedd bach. 

en-gb	It is designed to identify those small areas where there are the highest concentrations of several different types of deprivation. 
cy-gb	Ei nod yw dangos yr ardaloedd bach hynny lle mae'r crynodiadau uchaf o nifer o wahanol fathau o amddifadedd. 

en-gb	Deprivation is the lack of access to opportunities and resources which we might expect in our society. 
cy-gb	Amddifadedd yw diffyg mynediad at gyfleoedd ac adnoddau y gellid eu disgwyl o bosib yn ein cymdeithas. 

en-gb	This can be in terms of material goods or the ability of an individual to participate in the normal social life of the community. 
cy-gb	Gall hyn fod yn nhermau nwyddau materol neu allu unigolyn i gymryd rhan ym mywyd cymdeithasol arferol y gymuned. 

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD)
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru

en-gb	There are 1909 Lower Super Output Layers (LSOAs) in Wales. 
cy-gb	Mae 1909 Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is yng Nghymru. 

en-gb	Of these, 49 per cent are in South East Wales, 29 per cent are in Mid and South West Wales, and 22 per cent are in North Wales.
cy-gb	O blith y rhain, mae 49 y cant yn y De-ddwyrain, 29 y cant yn y Canolbarth a'r De-orllewin, a 22 y cant yn y Gogledd. 

en-gb	Considering the 191 most deprived LSOAs across all of Wales in 2014 – i.e. the 10 per cent most deprived, 66 per cent are in South East Wales, 21 per cent are in Mid and South East Wales, and 12 per cent are in North Wales.
cy-gb	Wrth edrych ar yr 191 Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is ar draws Cymru yn 2014 - sef y 10 y cant mwyaf difreintiedig, mae 66 y cant yn y De-ddwyrain, 21 y cant yn y Canolbarth a'r De-orllewin a 12 y cant yn y Gogledd.

en-gb	In WIMD 2014, there were pockets of high relative deprivation in the South Wales valleys and large cities, and in some North Wales coastal and border towns.
cy-gb	Ym MALlC 2014, roedd pocedi o amddifadedd cymharol uchel yng Nghymoedd y De a dinasoedd mawr, ac mewn rhai trefi arfordirol neu ger y ffin yn y Gogledd.

en-gb	Please note that WIMD is due to be updated in November 2019, including an online tool providing further statistical breakdowns by Welsh economic region.
cy-gb	Sylwch y bydd MALlC yn cael ei ddiweddaru ym mis Tachwedd 2019, gan gynnwys offeryn ar-lein i roi rhagor o fanylion ystadegol fesul rhanbarth economaidd.

en-gb	Enterprises
cy-gb	Busnesau

en-gb	Welsh enterprises had a high birth rate and a low death rate relative to the rest of the UK in 2017.
cy-gb	Yn 2017 roedd gan Gymru gyfradd 'genedigaethau busnesau' uchel a chyfradd 'marwolaethau busnesau' isel o gymharu â gweddill y DU. 

en-gb	There were 14,120 enterprise births  in Wales in 2017, giving it an enterprise birth rate of 13.7 per cent of total enterprise stock, the third highest rate of the twelve UK countries and regions. 
cy-gb	Sefydlwyd 14,120 o fusnesau newydd  yng Nghymru yn 2017, sy'n golygu bod ganddi gyfradd 'genedigaethau busnesau' o 13.7 y cant o gyfanswm y stoc busnesau, sef y drydedd gyfradd uchaf ymhlith y 12 o wledydd a rhanbarthau yn y DU. 

en-gb	The UK birth rate was 13.1 per cent. 
cy-gb	Cyfradd genedigaethau'r DU oedd 13.1 y cant. 

en-gb	There were 10,725 business deaths in Wales in 2017 which is a rate of 10.4 per cent of enterprise stock. 
cy-gb	Aeth 10,725 o fusnesau i'r wal yng Nghymru yn 2017,  sy'n cyfateb i gyfradd o 10.4 y cant o'r stoc fusnesau. 

en-gb	This was the second lowest rate amongst the twelve UK countries and regions (with London having the highest at 14.2 per cent). 
cy-gb	Hon oedd yr ail gyfradd isaf ymhlith y 12 o wledydd a rhanbarthau yn y DU (Llundain oedd â'r un uchaf, sef 14.2 y cant). 

en-gb	The UK death rate was 12.2 per cent.
cy-gb	Cyfradd marwolaethau'r DU oedd 12.2 y cant.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Business births, deaths and active enterprises by variable, area and industry (SIC 2007) 
cy-gb	Busnesau newydd, busnesau sydd wedi cau a mentrau gweithredol yn ôl newidyn, ardal a diwydiant (SIC 2007) 

en-gb	Figure 30: 
cy-gb	Ffigur 30:

en-gb	Survival rates of Welsh businesses founded in 2012 (2017 data)
cy-gb	Cyfraddau goroesi busnesau yng Nghymru a sefydlwyd yn 2012 (data 2017)

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Business Demography, Office for National Statistics 
cy-gb	Demograffeg Busnes, y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

en-gb	Of businesses started in Wales in 2012, 92.3 per cent survived their first year , 60.4 per cent were still in business after 3 years, and 44.0 per cent were still operating after 5 years. 
cy-gb	O'r busnesau a sefydlwyd yng Nghymru yn 2012, roedd 92.3 y cant yn dal i fodoli ar ôl eu blwyddyn gyntaf , roedd 60.4 y cant yn dal i fasnachu ar ôl tair blynedd ac roedd 44.0 y cant yn dal i weithredu ar ôl pum mlynedd. 

en-gb	The data indicates that Ceredigion was the local authority with the highest proportion of businesses surviving the first five years (52.8 per cent). 
cy-gb	Dengys y data mai Ceredigion oedd yr awdurdod lleol â'r gyfran uchaf o fusnesau a oedd yn dal i fodoli ar ôl y pum mlynedd gyntaf (52.8 y cant). 

en-gb	Whereas, Blaenau Gwent had one of the highest survival rates in Wales for the first year (96.0 per cent), and yet the lowest five-year survival rate in Wales (36.0 per cent). 
cy-gb	Ar y llaw arall, roedd gan Flaenau Gwent un o'r cyfraddau goroesi uchaf yng Nghymru ar gyfer y flwyddyn gyntaf (sef 96.0 y cant) ond y gyfradd goroesi isaf ar ôl pum mlynedd yng Nghymru (36.0 y cant). 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Business Survival Rates by area and survival year
cy-gb	Cyfradd goroesi busnesau yn ôl rhanbarth a blwyddyn y goroesiad

en-gb	Digital Infrastructure
cy-gb	Seilwaith Digidol

en-gb	Figure 31: 
cy-gb	Ffigur 31:

en-gb	Percentage of homes and businesses with superfast or ultrafast broadband availability by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau a allai gael gwasanaeth band eang cyflym iawn neu wibgyswllt, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Connected Nations Report, the Office of Communications
cy-gb	Adroddiad Cysylltu’r Gwledydd, y Swyddfa Gyfathrebu

en-gb	In September 2018, Wales was broadly in line with the rest of the UK in terms of access to a superfast broadband speed  (30Mbit/s or higher), with an access rate of 93 per cent of premises (homes and businesses), compared to 94 per cent across the UK. 
cy-gb	Ym mis Medi 2018, roedd Cymru yn cyd-fynd, fwy neu lai, â gweddill y DU o ran y gallu i gael cysylltiad band eang cyflym iawn  (30Mbit/e neu'n uwch), gyda 93 y cant o safleodd (cartrefi a busnesau) yn gallu cael cysylltiad o'r fath, o gymharu â 94 y cant ledled y DU. 

en-gb	For Wales, this was a 4 percentage point increase on 2017 data. 
cy-gb	Yn achos Cymru, roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o 4 pwynt canran o gymharu å data 2017. 

en-gb	However, Wales had the lowest take-up in any of the UK nations, with 38 per cent of Welsh premises using these services. 
cy-gb	Fodd bynnag, Cymru oedd â'r ganran isaf o bobl sy'n manteisio ar y gwasanaethau hyn mewn unrhyw un o wledydd y DU, gyda 38 y cant o safleoedd yng Nghymru yn eu defnyddio. 

en-gb	 Ofcom: 
cy-gb	Y Swyddfa Gyfathrebu: 

en-gb	Connected Nations 2018
cy-gb	Cysylltu'r Gwledydd 2018

en-gb	29 per cent of Welsh homes and businesses were able to access an ultrafast fixed broadband speed in September 2018. 
cy-gb	Roedd 29 y cant o'r cartrefi a'r busnesau yng Nghymru yn gallu cael cysylltiad band eang sefydlog gwibgyswllt ym mis Medi 2018. 

en-gb	This was an increase of 19 percentage points on 2017, yet remained lower than the UK rate of 49 per cent.
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o 19 pwynt canran o gymharu â 2017 ond roedd yn dal i fod yn is na chyfradd y DU, sef 49 y cant.

en-gb	Access to full fibre services  in Welsh homes and businesses was 7 per cent in September 2018, this was 1 percentage point higher than the UK level. 
cy-gb	Roedd 7 y cant o gartrefi a busnesau yng Nghymru yn gallu manteisio ar wasanaethau ffeibr llawn  ym mis Medi 2018. Roedd hyn 1 pwynt canran yn uwch na lefel y DU. 

en-gb	Full-fibre broadband uses fibre-optic cables to connect homes and businesses to the street cabinet, replacing copper connections. 
cy-gb	Mae band eang ffeibr llawn  yn defnyddio ceblau ffeibr optig i gysylltu cartrefi a busnesau â’r cabinet ar y stryd, yn lle cysylltiadau copr. 

en-gb	Full-fibre connections provide a better and more reliable service that can deliver speeds of up to one gigabit per second.
cy-gb	Mae cysylltiadau ffeibr optig yn darparu gwasanaeth gwell a mwy dibynadwy a all gynnig cyflymder hyd at un gigabit yr eiliad.

en-gb	 Ofcom: 
cy-gb	 Y Swyddfa Gyfathrebu: 

en-gb	Building a full-fibre future
cy-gb	Creu dyfodol ffibr-llawn

en-gb	Across Wales’ local authorities, average download speeds ranged from 24.5 Mbit/s in Powys to 61.0 Mbit/s in Cardiff. 
cy-gb	Yn awdurdodau lleol Cymru, roedd cyflymderau lawrlwytho cyfartalog yn amrywio o 24.5 Mbit/e ym Mhowys i 61.0 Mbit/e yng Nghaerdydd. 

en-gb	From a regional perspective, South East Wales and Mid & South West Wales saw large disparities in average download speeds across its local authorities. 
cy-gb	O safbwynt rhanbarthol, roedd gwahaniaethau mawr mewn cyflymderau lawrlwytho cyfartalog rhwng yr awdurdodau lleol yn Ne-ddwyrain Cymru a Chanolbarth a De-orllewin Cymru. 

en-gb	Authorities with more densely populated cities, such as Cardiff, Swansea and Newport, experienced higher average download speeds than those authorities with a lower population density. 
cy-gb	Roedd gan yr awdurdodau lleol â dinasoedd mwy poblog, megis Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd, gyflymderau lawrlwytho cyfartalog uwch na'r awdurdodau â dwysedd poblogaeth is. 

en-gb	Meanwhile, North Wales had the smallest range in average download speeds across local authorities, with all six of its local authorities having average download speeds between 28.8 Mbit/s and 30.5 Mbit/s.  
cy-gb	Yn y cyfamser, Gogledd Cymru oedd â'r ystod leiaf o gyflymderau lawrlwytho cyfartalog o blith yr awdurdodau lleol, ac roedd gan bob un o'i chwe awdurdod lleol gyflymderau lawrlwytho cyfartalog o rhwng 28.8 Mbit/e a 30.5 Mbit/e.  

en-gb	Figure 32: 
cy-gb	Ffigur 32:

en-gb	Percentage of homes and businesses in Wales not meeting the Universal Service Obligation, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghymru nad oeddent yn bodloni gofynion y Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyffredinol, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Connected Nations Report, the Office of Communications
cy-gb	Adroddiad Cysylltu’r Gwledydd, y Swyddfa Gyfathrebu

en-gb	Across Wales, 48,000 homes and businesses (3 per cent) did not meet the Universal Service Obligation minimum in September 2018, meaning that they were unable to access a download speed of 10Mbit/s and an upload speed of 1Mbit/s. 
cy-gb	Ledled Cymru, nid oedd 48,000 o gartrefi a busnesau (3 y cant) , yn bodloni gofynion sylfaenol y Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyffredinol, ym mis Medi 2018, sy'n golygu nad oeddent yn gallu manteisio ar gyflymder lawrlwytho o 10Mbit/e na chyflymder lanlwytho o 1Mbit/e. 

en-gb	This was 1 percentage point above the UK level. 
cy-gb	Roedd hyn 1 pwynt canran yn uwch na lefel y DU. 

en-gb	There is less access to a decent broadband service in rural areas: 13 per cent of rural premises in Wales cannot access such a connection, compared to 1 per cent of urban premises.
cy-gb	Mae llai o fynediad i wasanaeth band eang da mewn ardaloedd gwledig: ni all 13 y cant o safleoedd gwledig yng Nghymru gael cysylltiad o'r fath, o gymharu ag 1 y cant o safleoedd trefol.

en-gb	Figure 33: 
cy-gb	Ffigur 33:

en-gb	Percentage of homes and businesses in Wales with indoor 4G coverage from all four network providers, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghymru a allai gael signal 4G dan do gan bob un o'r pedwar darparwr rhwydwaith, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Connected Nations Report, the Office of Communications
cy-gb	Adroddiad Cysylltu’r Gwledydd, y Swyddfa Gyfathrebu

en-gb	Mobile coverage is improving in Wales, but coverage from all four network operators remains lower than the UK figure.
cy-gb	Mae gwasanaethau dyfeisiau symudol yn gwella yng Nghymru, ond mae'r ddarpariaeth gan bob un o'r pedwar gweithredwr rhwydwaith yn dal i fod yn is na ffigur y DU.

en-gb	Ofcom data shows that 69 per cent of indoor premises (homes and businesses) in Wales had 4G coverage from all four operators in September 2018, compared to 45 per cent in June 2017. 
cy-gb	Dengys data Ofcom bod 69 y cant o safleoedd dan do (cartrefi a busnesau) yng Nghymru yn cael signal 4G gan bob un o'r pedwar gweithredwr ym mis Medi, o gymharu â 45 y cant ym mis Mehefin 2017. 

en-gb	The UK level was 77 per cent. 
cy-gb	Lefel y DU oedd 77 y cant. 

en-gb	10 per cent of Wales’ geographic area was not covered by any operator, this was equivalent to the UK rate. 
cy-gb	Nid oedd 10 y cant o ardal ddaearyddol Cymru yn cael ei wasanaethu gan unrhyw weithredwr. Roedd hyn yn cyfateb i gyfradd y DU. 

en-gb	Figure 34: 
cy-gb	Ffigur 34:

en-gb	Percentage of homes and businesses in Wales with indoor voice call coverage from all four network providers, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghymru a allai gael gwasanaeth galwadau llais dan do gan bob un o'r pedwar darparwr rhwydwaith, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Connected Nations Report, the Office of Communications
cy-gb	Adroddiad Cysylltu’r Gwledydd, y Swyddfa Gyfathrebu

en-gb	Data on telephone call services shows that 88 per cent of indoor premises in Wales were covered by all four operators in September 2018. 
cy-gb	Dengys data ar wasanaethau galwadau ffôn fod 88 y cant o safleoedd dan do yng Nghymru yn cael signal gan bob un o'r pedwar gweithredwr ym mis Medi 2018. 

en-gb	This was up 8 percentage points relative to June 2017, but remained 4 percentage points lower than the UK rate. 
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o 8 pwynt canran o gymharu â mis Mehefin 2017, ond roedd yn dal i fod 4 pwynt canran yn is na chyfradd y DU. 

en-gb	5 per cent of Wales’ geographic area was not covered by any operator in September 2018, down from 9 per cent in June 2018, and matching the UK rate.
cy-gb	Nid oedd 5 y cant o ardal ddaearyddol Cymru yn cael ei wasanaethu gan unrhyw weithredwr ym mis Medi 2018. Roedd y ganran hon 9 y cant yn is o gymharu â mis Mehefin 2018 ac yn cyfateb i ganran y DU.

en-gb	Housing
cy-gb	Tai

en-gb	Both the total number of dwellings and the number of estimated private sector dwellings in Wales have grown steadily over the last 10 years. 
cy-gb	Mae cyfanswm yr anheddau a nifer amcangyfrifedig yr anheddau yn y sector preifat yng Nghymru wedi cynyddu'n raddol dros y 10 mlynedd diwethaf. 

en-gb	During this period, the total number of dwellings in Wales  has increased by 6 per cent to an estimated 1.4 million dwellings at 31 March 2017. 
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, mae cyfanswm yr anheddau yng Nghymru  wedi cynyddu 6 y cant i tua 1.4 miliwn o anheddau ar 31 Mawrth 2017. 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	StatsWales: 

en-gb	Dwelling stock estimates by local authority and tenure
cy-gb	Amcangyfrifon o'r stoc anheddau yn ôl awdurdod lleol a deiliadaeth 

en-gb	Private rental is becoming more common in Wales, with 14 per cent of all dwellings in Wales privately rented in 2017. 
cy-gb	Mae rhentu'n breifat yn dod yn fwy cyffredin yng Nghymru, gyda 14 y cant o'r holl anheddau yng Nghymru yn cael eu rhentu'n breifat yn 2017. 

en-gb	This goes some way to explaining the growth in the number of dwellings in the private sector, which accounted for 84 per cent of all dwellings in 2017. 
cy-gb	Mae hyn yn helpu i esbonio'r cynnydd yn nifer yr anheddau yn y sector preifat, a oedd yn cyfrif am 84 y cant o'r holl anheddau yn 2017. 

en-gb	The percentage of dwellings which are owner occupied has fallen over recent years. 
cy-gb	Mae canran yr anheddau sy'n eiddo i berchen-feddianwyr wedi gostwng dros y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	However, they continue to represent the majority of all dwellings in Wales, accounting for 70 per cent of dwellings in 2017.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r mwyaf o'r holl anheddau yng Nghymru yn dal i fod yn rhai sy'n eiddo i berchen-feddianwyr, ac roeddent yn cyfrif am 70 y cant o'r anheddau yn 2017.

en-gb	Figure 35: 
cy-gb	Ffigur 35:

en-gb	Number of new flats and houses in Wales completed over time
cy-gb	Nifer y fflatiau a'r cartrefi newydd a gwblhawyd yng Nghymru dros amser

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	New house building data collection, Welsh Government
cy-gb	Casglu data: adeiladu tai newydd, Llywodraeth Cymru

en-gb	Figure 36: 
cy-gb	Ffigur 36:

en-gb	Number of new dwellings completed in Wales over time, by tenure
cy-gb	Nifer yr anheddau newydd a gwblhawyd yng Nghymru dros amser, yn ôl deiliadaeth

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	New house building data collection, Welsh Government
cy-gb	Casglu data: adeiladu tai newydd, Llywodraeth Cymru

en-gb	 The figures provided by local authorities and the National House-Building Council (NHBC) are from records kept for building control purposes. 
cy-gb	 Daw'r ffigurau a ddarparwyd gan awdurdodau lleol a'r Cyngor Cenedlaethol Adeiladu Tai o gofnodion a gedwir at ddibenion rheoli adeiladu.

en-gb	It is sometimes difficult for building control officers to identify whether a dwelling is being built for a Registered Social Landlord (RSL) or for a private developer, which may lead to an under-count of RSL new house building and an over-count for the private sector.
cy-gb	Weithiau, mae'n anodd i swyddogion rheoli adeiladu nodi a yw annedd yn cael ei hadeiladu ar gyfer Landlord Cymdeithasol Cofrestredig neu ddatblygwr preifat, a all arwain at dangyfrif nifer y tai newydd sy'n cael eu hadeiladu ar gyfer Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig a gorgyfrif nifer y tai ar gyfer y sector preifat.

en-gb	Across Wales, 6,663 new dwellings  were completed over the 2017-2018 period. 
cy-gb	Ledled Cymru, cwblhawyd 6,663 o anheddau newydd  rhwng 2017 a 2018. 

en-gb	This is 23 per cent fewer than 10 years previously and 21 per cent fewer than 20 years previously. 
cy-gb	Mae'r ffigur hwn 23 y cant yn llai na 10 mlynedd ynghynt ac 21 y cant yn llai nag 20 mlynedd ynghynt. 

en-gb	For the 2017-18 period, 56 per cent of new dwellings were completed in South East Wales. 
cy-gb	Ar gyfer y cyfnod 2017-18, cwblhawyd 56 y cant o anheddau newydd yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	The highest number of new dwellings completed in Wales was in Newport (856, or 13 per cent) and the lowest was in Blaenau Gwent (50, or 1 per cent). 
cy-gb	Yng Nghasnewydd y cwblhawyd y nifer fwyaf o anheddau newydd ynn Nghymru (sef 856, neu 13 y cant) ac ym Mlaenau Gwent y cwblhawyd y nifer leiaf o anheddau (sef 50, neu 1 y cant). 

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	New dwellings completed by area, dwelling type and number of bedrooms 
cy-gb	Anheddau newydd a gwblhawyd yn ôl ardal, y math o amnedd a nifer yr ystafelloedd gwely 

en-gb	Figure 37: 
cy-gb	Ffigur 37:

en-gb	Average dwelling prices in Wales over time by dwelling type
cy-gb	Prisiau cyfartalog anheddau yng Nghymru dros amser yn ôl y math o annedd

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	UK House Price Index, HM Land Registry
cy-gb	Mynegai Prisiau Tai'r DU, Cofrestrfa Tir EM

en-gb	Data from the December 2018 UK House Price Index  shows that in September 2018 the average house price in Wales was £161,100, an increase of almost £28,500, or 21.5 per cent over a ten year period. 
cy-gb	Dengys data o Fynegai Prisiau Tai'r DU  ar gyfer mis Rhagfyr 2018, ym mis Medi 2018, mai pris tŷ yng Nghymru oedd £161,100, ar gyfartaledd, sef cynnydd o bron £28,500, neu 21.5 y cant dros gyfnod o 10 mlynedd. 

en-gb	At a local authority level, both the highest and lowest average house prices could be found in South East Wales, in Monmouthshire (£268,000) and Blaenau Gwent (£89,000) respectively.
cy-gb	Ar lefel awdurdod lleol, yn Ne-ddwyrain Cymru, yn Sir Fynwy, y cofnodwyd y prisiau tai cyfartalog uchaf (sef £268,000) ac ym Mlaenau Gwent y cofnodwyd y prisiau isaf (sef £89,000). 

en-gb	 Land Registry: 
cy-gb	 Cofrestrfa Tir EM: 

en-gb	UK House Price Index
cy-gb	Mynegai Prisiau Tai'r DU (Saesneg yn unig)

en-gb	 As of the December 2018 publication of the UK House Price Index (UK HPI).  
cy-gb	   Data o Fynegai Prisiau Tai'r DU (UK HPI) a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2018.  

en-gb	The UK HPI is a mix-adjusted index, which mean it is weighted to reflect the actual mix of properties sold in the previous year. 
cy-gb	Mae Mynegai Prisiau Tai'r DU yn fynegai wedi'i addasu yn ôl y cymysgedd, sy'n golygu ei fod wedi'i bwysoli er mwyn adlewyrchu'r cymysgedd gwirioneddol o eiddo a werthwyd yn y flwyddyn flaenorol. 

en-gb	The UK HPI is published monthly. 
cy-gb	Cyhoeddir Mynegai Prisiau Tai'r DU bob mis. 

en-gb	All figures in the UK HPI are liable to revisions for up to 12 months.
cy-gb	Mae'r holl ffigurau ym Mynegai Prisiau Tai'r DU yn agored i'w diwygio am hyd at 12 mis.

en-gb	2014-based household projections  show that by 2028, there could be around 484,800 one-person households in Wales, an 11 per cent increase on the projected level for 2018. 
cy-gb	Dengys amcanestyniadau aelwydydd seiliedig ar 2014 , erbyn 2028, y gallai fod tua 484,800 o aelwydydd un person yng Nghymru, sef cynnydd o 11 y cant o gymharu â'r lefel ragamcanol ar gyfer 2018. 

en-gb	By 2039, the projected number of one-person households is over 528,100, with 49 per cent of these in South East Wales. 
cy-gb	Erbyn 2039, rhagamcenir y bydd mwy na 528,100 o aelwydydd un person, gyda 49 y cant o'r rhain yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	The projected average household size in 2028 ranges from 2.11 in Powys in Mid & South West Wales to 2.36 in Merthyr Tydfil in South East Wales. 
cy-gb	Mae maint cyfartalog rhagamcanol aelwyd ym 2028, yn amrywio o 2.11 ym Mhowys yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru i 2.36 ym Merthyr Tudful yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	The projected average household size for Wales in 2028 is 2.21 persons, decreasing to 2.17 by 2039. 
cy-gb	Maint cyfartalog rhagamcanol aelwyd ar gyfer Cymru yn 2028 yw 2.21 o bobl, a fydd yn gostwng i 2.17 erbyn 2039. 

en-gb	It should be noted that these data are projections based on past trends, and should not be treated as forecasts.
cy-gb	Dylid nodi bod y data hyn yn amcanestyniadau sy'n seiliedig ar dueddiadau yn y gorffennol ac ni ddylid eu trin fel rhagolygon.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Household projections by local authority, household type and year 
cy-gb	Amcanestyniadau aelwydydd ar gyfer awdurdod lleol, math o aelwyd a blwyddyn

en-gb	Figure 38: 
cy-gb	Ffigur 38: 

en-gb	Average annual estimates of additional housing need (Wales)
cy-gb	Cyfartaledd amcangyfrifon blynyddol o'r angen am dai ychwanegol (Cymru)

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Estimates of housing need in Wales at a national and regional level (2018-based)
cy-gb	Amcangyfrifon o’r angen am dai ar lefel cenedlaethol a rhanbarthol (ar sail data 2018)

en-gb	Estimates of housing need  show that for the first 5-year period (2018/19-2022/23), between 7,200 and 9,700 additional housing units are required annually in Wales (with a central estimate  of 8,300). 
cy-gb	Dengys amcangyfrifon o'r angen am dai , ar gyfer y pum mlynedd gyntaf (2018/19-2022/23), fod angen rhwng 7,200 a 9,700 o unedau tai ychwanegol yng Nghymru yn flynyddol (gydag amcangyfrif canolog  o 8,300). 

en-gb	Under the central estimates, 56 per cent of the additional housing units are estimated to be needed in South East Wales. 
cy-gb	Dan yr amcangyfrifon canolog, amcangyfrifir bod angen 56 y cant o'r unedau tai ychwanegol yn y De-ddwyrain.  

en-gb	For the third period (2028/29-2032/33), the range of estimates falls to between 2,900 and 7,200 (with a central estimate of 5,200) and by the mid to late 2030s (2033/34-2037/38), the central estimate is 3,100 additional housing units. 
cy-gb	Yn ystod y trydydd cyfnod (2028/29-2032/33), mae ystod yr amcangyfrifon yn syrthio i rhwng 2,900 a 7,200 (gydag amcangyfrif canolog o 5,200) ac o ganol yr 2030au i’w diwedd (2033/34-2037/38), yr amcangyfrif canolog yw 3,100 o unedau tai ychwanegol. 

en-gb	This reflects a slowdown in the projected household growth from the 2014-based household projections. 
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu arafu yn yr amcanestyniadau twf aelwydydd o amcanestyniadau seiliedig ar ffigurau 2014. 

en-gb	Please note that housing need estimates by tenure (market and affordable) at the regional level will shortly be published on our website .
cy-gb	Noder y bydd amcangyfrifon o'r angen am dai yn ôl deiliadaeth (tai'r farchnad a thai fforddiadwy) ar lefel ranbarthol yn cael eu cyhoeddi'n fuan ar ein gwefan .

en-gb	 Welsh Government: Housing need and demand (2018-based)
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: Angen a'r galw am dai (sail-2018)

en-gb	Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Housing need and demand
cy-gb	Angen a'r galw am dai

en-gb	Local authorities estimated that 345 persons were sleeping rough  across Wales in the 2 weeks between 16 th  and 29 th  October 2017. 
cy-gb	Amcangyfrifodd yr awdurdodau lleol fod 345 o bobl yn cysgu ar y stryd  ledled Cymru yn y pythefnos rhwng 16 a 29  Hydref 2017. 

en-gb	This is an increase of 10 per cent (32 persons) compared with the exercise carried out in October 2016. 
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i gynnydd o 10 y cant (saith unigolyn) o gymharu â'r ymarfer a gynhaliwyd ym mis Hydref 2016. 

en-gb	Almost half (49 per cent) of these were located in South East Wales, and over a quarter (27 per cent) were located in Cardiff.
cy-gb	Roedd bron hanner (49 y cant) y rhain wedi'u lleoli yn Ne-ddwyrain Cymru ac roedd mwy na chwarter (27 y cant) wedi'u lleoli yng Nghaerdydd.

en-gb	 StatsWales: 
cy-gb	 StatsCymru: 

en-gb	Rough Sleepers by local authority
cy-gb	Pobl sy'n Cysgu ar y Stryd yn ôl ardal awdurdod lleol 

en-gb	Culture & Heritage
cy-gb	Diwylliant a Threftadaeth

en-gb	Figure 39: 
cy-gb	Ffigur 39:

en-gb	World Heritage Sites & Listed Buildings in Wales
cy-gb	Safleoedd Treftadaeth y Byd ac Adeiladau Rhestredig yng Nghymru

en-gb	Source: 
cy-gb	Ffynhonnell: 

en-gb	Cadw
cy-gb	Cadw

en-gb	Wales is home to 3 UNESCO world heritage sites: the Castles and Town Walls of Edward I in Gwynedd (Caernarfon, Conwy, Beaumaris and Harlech), as well as Pontcysyllte aqueduct and canal, are based in North Wales, while Blaenavon industrial landscape is situated in South East Wales. 
cy-gb	Mae Cymru yn gartref i dri o safleoedd treftadaeth y byd UNESCO: mae Cestyll a Muriau Trefi Edward I yng Ngwynedd (Caernarfon, Conwy, Biwmares a Harlech), yn ogystal â dyfrbont a chamlas Pontcysyllte wedi'u lleoli yng Ngogledd Cymru, tra bod tirwedd ddiwydiannol Blaenafon wedi'i lleoli yn Ne-ddwyrain Cymru. 

en-gb	In the six months from January to June 2018 , there were 4.6 million overnight trips to Wales by GB residents, an increase on the year before of 7.6 per cent. 
cy-gb	Yn y chwe mis rhwng mis Ionawr a mis Mehefin 2018 , cafwyd 4.6 miliwn o ymweliadau dros nos â Chymru gan drigolion y DU, sef cynnydd o 7.6 y cant o gymharu â'r flwyddyn flaenorol. 

en-gb	During this period the expenditure in Wales was £817 million. 
cy-gb	Yn ystod y cyfnod y gwariant yng Nghymru oedd £817 miliwn. 

en-gb	2017 data  shows that 9.0 million overnight visits were made in Wales, amounting to 31.0 million nights in total. 
cy-gb	Dengys data 2017  fod 9.0 miliwn o ymweliadau dros nos â Chymru, sy'n gwneud cyfanswm o 31.0 miliwn o nosweithiau. 

en-gb	This was a little over 10 per cent of the total number of nights spent in Great Britain. 
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i ychydig dros 10 y cant o gyfanswm y nosweithiau a dreuliwyd ym Mhrydain Fawr. 

en-gb	The expenditure on these trips was £1.6 billion, 6.9 per cent of the GB total. 
cy-gb	Y gwariant ar yr ymweliadau hyn oedd £1.6 biliwn, sef 6.9 y cant o gyfanswm Prydain Fawr. 

en-gb	These Wales figures have been decreasing since 2015.
cy-gb	Mae'r ffigurau hyn ar gyfer Cymru wedi bod yn gostwng ers 2015.

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Wales tourism performance: January to June 2018
cy-gb	Perfformiad twristiaeth Cymru (Ionawr i Medi 2018)

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Great Britain Tourism Survey (2017)
cy-gb	Arolwg Twristiaeth Prydain Fawr (2017)

en-gb	During the first six months of 2018 there were 430,000 trips taken in Wales by international visitors with an expenditure of £167 million. 
cy-gb	Yn ystod chwe mis cyntaf 2018 cafwyd 430,000 o ymweliadau â Chymru gan bobl o wledydd tramor gyda gwariant o £167 miliwn. 

en-gb	This was a decrease in the volume of trips by international visitors to Wales compared to the same period in 2017, but there was a similar fall across the UK as a whole, and overall expenditure in Wales increased.
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i ostyngiad yn nifer yr ymweliadau â Chymru gan bobl o wledydd tramor o gymharu â'r un cyfnod yn 2017, ond gwelwyd gostyngiad tebyg ledled y DU yn gyffredinol, a chynyddodd cyfanswm y gwariant yng Nghymru.

en-gb	In 2017, there were 1.8 billion Tourism Day Visits  (TDVs) in Great Britain, of which 100 million (6 per cent) were in Wales. 
cy-gb	Yn 2017, cafwyd 1.8 biliwn o Ymweliadau Dydd gan Dwristiaid  ym Mhrydain Fawr, gyda 100 miliwn ohonynt (6 y cant) yng Nghymru. 

en-gb	Within Wales, fewer TDVs were reported in 2017 than in 2011, though the number has fluctuated over this period. 
cy-gb	Yng Nghymru, cofnodwyd llai o ymweliadau dydd gan dwristiaid yn 2017 nag yn 2011, er bod y nifer wedi amrywio dros y cyfnod hwn. 

en-gb	The total expenditure from TDVs in Wales in 2017 was over £4.3 billion, 7 per cent of the GB total. 
cy-gb	Cyfanswm y gwariant o ymweliadau dydd gan dwristiaid yng Nghymru yn 2017 oedd mwy na £4.3 biliwn, sef 7 y cant o gyfanswm Prydain Fawr. 

en-gb	There was an increase in the volume of TDVs taken in Wales during the first six months of 2018 with 46.7 million trips taken and an expenditure of £1.9 billion. 
cy-gb	Bu cynnydd yn nifer yr ymweliadau dydd gan dwristiaid yng Nghymru yn ystod chwe mis cyntaf 2018 gyda 46.7 miliwn o ymweliadau â Chymru a gwariant o £1.9 biliwn. 

en-gb	 Great Britain Day Visits Survey (2017)
cy-gb	 Arolwg Ymweliadau Undydd Prydain Fawr (2017)

en-gb	In 2017, TDVs in Wales were more likely than those taken in England to involve outdoor leisure activities or to be described as general days out to explore an area. 
cy-gb	Yn 2017, roedd ymweliadau dydd gan dwristiaid yng Nghymru yn fwy tebygol na'r rhai a wnaed yn Lloegr o gynnwys gweithgareddau hamdden awyr agored neu o gael eu disgrifio fel diwrnodau cyffredinol allan i ymweld ag ardal. 

en-gb	They were also much more likely to include a visit to the seaside/coast than other UK nations, and far less likely to include a trip to a city or large town.
cy-gb	Roeddent hefyd yn llawer mwy tebygol o gynnwys ymweliad â glan y môr neu'r arfordir nag yng ngwledydd eraill y DU ac yn llawer llai tebygol o gynnwys ymweliad â dinas neu dref fawr.

en-gb	In 2017, 26 per cent of Tourism Day Visits to Wales were made by people from outside Wales.
cy-gb	Yn 2017, roedd 26 y cant o'r Ymweliadau Dydd gan Dwristiaid â Chymru gan bobl o'r tu allan i Gymru.

en-gb	The 2017 Wales Tourism Accommodation Occupancy Survey  shows that average hotel bed and room occupancy rates  for 2017 were 51 per cent and 67 per cent respectively, a slight increase of 1 percentage point on bed occupancy rates against the previous year, with room occupancy remaining in line with the previous two years. 
cy-gb	Dengys Arolwg Deiliadaeth Llety Twristiaeth Cymru 2017 , ar gyfartaledd, mai'r cyfraddau ar gyfer defnydd gwelyau ac ystafelloedd mewn gwestai  ar gyfer 2017 oedd 51 y cant a 67 y cant yn y drefn honno, sef cynnydd bach o 1 pwynt canran mewn cyfraddau defnydd gwelyau o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, gyda chyfraddau defnydd ystafelloedd yn cyfateb yn union i gyfraddau'r ddwy flynedd flaenorol. 

en-gb	However, in general, the annual average occupancy rates in the hotel sector continue to remain at their highest levels in both measures of occupancy during the last 10 years. 
cy-gb	Fodd bynnag, ar y cyfan, mae cyfraddau defnydd cyfartalog blynyddol yn y sector gwestai yn parhau i fod ar eu lefelau uchaf o ran y ddau fesur o ddefnydd yn ystod y 10 mlynedd diwethaf. 

en-gb	The seasonality of occupancy rates for hotels in Wales continued to be evident in 2017. 
cy-gb	Roedd natur dymhorol cyfraddau defnydd ar gyfer gwestai yng Nghymru yn dal i fod yn amlwg yn 2017. 

en-gb	The average room occupancy rate rose from 48 per cent in January to a peak of 79 per cent in August before falling to 53 per cent in December. 
cy-gb	Cynyddodd cyfradd gyfartalog defnydd ystafelloedd o 48 y cant ym mis Ionawr i'w lefel uchaf erioed ym mis Awst, sef 79 y cant, cyn gostwng i 53 y cant ym mis Rhagfyr. 

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	Wales tourism accommodation occupancy surveys (2017)
cy-gb	Arolygon deiliadaeth llety twristiaeth Cymru (2017)

en-gb	 Room occupancy is the number of bedrooms occupied over a given period as a proportion of total available bedrooms. 
cy-gb	 Y gyfradd defnydd ystafelloedd yw nifer yr ystafelloedd gwely a ddefnyddir dros gyfnod penodol fel cyfran o gyfanswm yr ystafelloedd gwely sydd ar gael. 

en-gb	Bed occupancy is the number of beds occupied over a given period as a proportion of total available beds.
cy-gb	Cyfradd defnydd gwelyau yw nifer y gwelyau a ddefnyddiwyd dros gyfnod penodol fel cyfran o gyfanswm y gwelyau a oedd ar gael.

en-gb	Key quality information 
cy-gb	Gwybodaeth allweddol am ansawdd

en-gb	Relevance
cy-gb	Perthnasedd

en-gb	This publication is a compendium of key statistics on nine different topics. 
cy-gb	Mae'r cyhoeddiad hwn yn gompendiwm o ystadegau allweddol ar naw pwnc gwahanol. 

en-gb	As such, it brings together data that is already in the public domain at different geographical levels (e.g. Wales, local authority level). 
cy-gb	Felly, mae'n dwyn ynghyd ddata sydd eisoes wedi'u cyhoeddi ar wahanol lefelau daearyddol (e.e. Cymru, lefel awdurdod lleol). 

en-gb	Where possible and appropriate, data has been made available at regional level to offer further context on regional differences that may exist in Wales. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl ac yn briodol, darparwyd data ar lefel ranbarthol er mwyn rhoi rhagor o gyd-destun ynglŷn â gwahaniaethau rhanbarthol a allai fodoli yng Nghymru. 

en-gb	More information on specific data sources can be found within the individual releases, referenced in the footnotes. 
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am ffynonellau data penodol yn y datganiadau unigol, y cyfeirir atynt yn y troednodiadau. 

en-gb	This publication was initially prepared to support policy teams in Welsh Government in preparing and drafting the new National Development Framework . 
cy-gb	Lluniwyd y cyhoeddiad hwn i ddechrau er mwyn helpu timau polisi cymorth o fewn Llywodraeth Cymru i baratoi a drafftio'r Fframwaith Datblygu Cenedlaethol . 

en-gb	However, we anticipate that the scope of the usefulness of this publication is further-reaching. 
cy-gb	Fodd bynnag, rhagwelwn y bydd cyhoeddiad hwn, oherwydd ei gwmpas, yn ddefnyddiol i eraill. 

en-gb	It is anticipated that this publication will be used by Welsh Government, local authorities, other public bodies with a regional interest, and the general public, to (i) gain an overview of data collected for Wales and its local authorities and regions on each of the subject areas and (ii) understand differences that may exist between the Welsh regions. 
cy-gb	Rhagwelir y caiff y cyhoeddiad hwn ei ddefnyddio gan Lywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, cyrff cyhoeddus eraill â diddordeb rhanbarthol a'r cyhoedd, er mwyn (i) cael trosolwg o'r data a gesglir ar gyfer Cymru a'i hawdurdodau lleol a'i rhanbarthau ar bob un o'r pynciau a (ii) deall gwahaniaethau a allai fodoli rhwng rhanbarthau Cymru. 

en-gb	Users with a specific interest in one or more of the topics in this report can find a wider range of statistics and data on StatsWales .
cy-gb	Gall defnyddwyr â diddordeb arbennig mewn un neu fwy o'r pynciau yn yr adroddiad hwn weld amrywiaeth ehangach o ystadegau a data ar StatsCymru .

en-gb	 Welsh Government: 
cy-gb	 Llywodraeth Cymru: 

en-gb	National Development Framework
cy-gb	Fframwaith Datblygu Cenedlaethol Cymru 

en-gb	 StatsWales website
cy-gb	 Gwefan StatsCymru

en-gb	Accuracy
cy-gb	Cywirdeb

en-gb	The statistics included within this release are taken from official statistics sources, though not all of these have been classified as National Statistics. 
cy-gb	Daw'r ystadegau a geir yn y datganiad hwn o ffynonellau ystadegau swyddogol, er nad ydynt i gyd wedi cael eu dosbarthu'n Ystadegau Cenedlaethol. 

en-gb	More information about official statistics and National Statistics can be found on the UK Statistics Authority website .  
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am ystadegau swyddogol ac Ystadegau Gwladol ar wefan Awdurdod Ystadegau'r DU .  

en-gb	Information about the quality of each of the data sources used can be found within the individual releases, referenced in the footnotes, or within the quality reports that accompany these releases. 
cy-gb	Ceir gwybodaeth am ansawdd pob un o'r ffynonellau data a ddefnyddiwyd yn y datganiadau unigol, y cyfeirir atynt yn y troednodiadau, neu yn yr adroddiadau ansawdd sy'n ategu'r datganiadau hyn. 

en-gb	 UK Statistics Authority: types of official statistics
cy-gb	 Awdurdod Ystadegau'r Deyrnas Unedig: mathau o ystadegau swyddogol (Saesneg yn unig)

en-gb	Due to the high number of sources included in this publication and the time taken to compile it, more recent data has been published for some sources.  
cy-gb	Oherwydd y nifer fawr o ffynonellau sydd wedi'u cynnwys yn y cyhoeddiad hwn a'r amser a gymerwyd i'w lunio, mae data mwy diweddar wedi'u cyhoeddi ar gyfer rhai ffynonellau. 

en-gb	This data was known to be the most recently available as at 11/01/2019, though revisions made to data sources, such as the Annual Population Survey (APS) and the Wales tourism performance: 
cy-gb	Y data hyn oedd y diweddaraf ar gael ar 11/01/2019, er bod diwygiadau wedi'u gwneud i ffynonellau data, fel yr Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth a pherfformiad twristiaeth Cymru. 

en-gb	January to June 2018 release have been accounted for. 
cy-gb	Mae datganiadau mis Ionawr i fis Mehefin 2018 wedi'u hystyried. 

en-gb	Current data is accessible through the links to sources included in the footnotes.
cy-gb	Mae data cyfredol ar gael drwy ddilyn y dolenni i ffynonellau sydd wedi'u cynnwys yn y troednodiadau.

en-gb	We do not intend to regularly update this report. 
cy-gb	Ni fwriadwn ddiweddaru'r adroddiad hwn yn rheolaidd. 

en-gb	However, in future, data will be made available on StatsWales and in dashboards, and will be updated as new data is published, ensuring that users are always provided with the latest data.
cy-gb	Fodd bynnag, yn y dyfodol, bydd data ar gael ar StatsCymru ac mewn dangosfyrddau, a chânt eu diweddaru wrth i ddata newydd gael eu cyhoeddi, gan sicrhau bod defnyddwyr bob amser yn cael y data diweddaraf.

en-gb	Timeliness and punctuality
cy-gb	Amseroldeb a phrydlondeb

en-gb	This publication has been prepared to fit in with the timing of the drafting and publication of the National Development Framework. 
cy-gb	Lluniwyd y cyhoeddiad hwn i gyd-fynd â'r broses o ddrafftio a chyhoeddi'r Fframwaith Datblygu Cenedlaethol. 

en-gb	Due to the high number of sources included in this publication and the time taken to compile it, more recent data has been published for some sources.  
cy-gb	Oherwydd y nifer fawr o ffynonellau sydd wedi'u cynnwys yn y cyhoeddiad hwn a'r amser a gymerwyd i'w lunio, mae data mwy diweddar wedi'u cyhoeddi ar gyfer rhai ffynonellau. 

en-gb	This data was known to be the most recently available as at 11/01/2019.
cy-gb	Y data hyn oedd y diweddaraf ar gael ar 11/01/2019.

en-gb	Accessibility and clarity
cy-gb	Hygyrchedd ac eglurder

en-gb	Users may access all data included in this release using the links included in the footnotes. 
cy-gb	Gall defnyddwyr weld yr holl ddata a geir yn y datganiad hwn drwy ddilyn y dolenni a nodir yn y troednodiadau. 

en-gb	The majority of the data underlying the report, including much more detailed breakdowns, are available on StatsWales and through the StatsWales open data services. 
cy-gb	Mae'r mwyafrif o'r data sy'n sail i'r adroddiad hwn, gan gynnwys dadansoddiadau llawer mwy manwl, ar gael ar StatsCymru a thrwy wasanaethau data agored StatsCymru. 

en-gb	Quality information and metadata for each of these sources is also available through these links.
cy-gb	Mae gwybodaeth am ansawdd a metadata ar gyfer pob un o'r ffynonellau hyn hefyd ar gael drwy ddilyn y dolenni hyn.

en-gb	This publication is currently available in printable PDF format, but in future, data will be made available as interactive online reports to maximise impact and efficiency using the Welsh Government open data services.
cy-gb	Mae'r cyhoeddiad hwn ar gael ar hyn o bryd mewn fformat PDF y gellir ei argraffu, ond yn y dyfodol, cyhoeddir data fel adroddiadau ar-lein rhyngweithiol er mwyn sicrhau'r lefel uchaf posibl o effaith ac effeithlonrwydd gan ddefnyddio gwasanaethau data agored Llywodraeth Cymru.

en-gb	Comparability and coherence
cy-gb	Cymaroldeb a chydlyniaeth

en-gb	Where different datasets have been used to discuss the same topic (for example in the section on statistics relating to the Welsh language), an explanation is offered as to the strengths and limitations of each of the sources, and the coherence between them, with further information provided in the sources and links. 
cy-gb	Lle mae setiau data gwahanol wedi'u defnyddio i drafod yr un pwnc (er enghraifft yn yr adran ar ystadegau sy'n ymwneud â'r Gymraeg), rhoddir esboniad o gryfderau a chyfyngiadau pob un o'r ffynonellau hyn, a'r gydlyniaeth rhyngddynt, gyda rhagor o wybodaeth yn cael ei darparu yn y ffynonellau a'r dolenni. 

en-gb	Where data is not comparable over time (for example in the chart on statistics relating to Active Travel), an explanation is offered as to why this is not the case.
cy-gb	Os na ellir cymharu data dros amser (er enghraifft yn y siart ar ystadegau sy'n ymwneud â Theithio Llesol), rhoddir esboniad ynglŷn â pham na ellir gwneud hynny.

en-gb	Where possible, National Statistics have been used to ensure the data is of high quality and is consistent with statistics on the topics that may be used or other purposes. 
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, mae Ystadegau Gwladol wedi'u defnyddio er mwyn sicrhau bod y data o ansawdd uchel a'u bod yn gyson ag ystadegau ar y pynciau a allai gael eu defnyddio at ddibenion eraill. 

en-gb	Further information on the comparability and coherence of each of the sources is available in the sources linked in the footnotes. 
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am gymharedd a chydlyniaeth pob un o'r ffynonellau yn y ffynonellau y mae dolenni iddynt wedi'u nodi yn y troednodiadau. 

en-gb	Well-being of Future Generations Act (WFG)
cy-gb	Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (LlCD)

en-gb	The Well-being of Future Generations Act 2015 is about improving the social, economic, environmental and cultural well-being of Wales. 
cy-gb	Hanfod Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol 2015 yw gwella llesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol Cymru. 

en-gb	The Act puts in place seven well-being goals for Wales. These are for a more equal, prosperous, resilient, healthier and globally responsible Wales, with cohesive communities and a vibrant culture and thriving Welsh language. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn sefydlu saith nod llesiant i Gymru sef Cymru fwy cyfartal, llewyrchus, cydnerth, iach a chyfrifol ar lefel fyd-eang, gyda chymunedau cydlynol a diwylliant bywiog lle mae’r Gymraeg yn  ffynnu. 

en-gb	Under section (10)(1) of the Act, the Welsh Ministers must (a) publish indicators (“national indicators”) that must be applied for the purpose of measuring progress towards the achievement of the Well-being goals, and (b) lay a copy of the national indicators before the National Assembly. 
cy-gb	O dan adran (10)(1) o’r Ddeddf, rhaid i Weinidogion Cymru (a) gyhoeddi dangosyddion (“dangosyddion cenedlaethol” sy’n gorfod cael eu cymhwyso at ddibenion mesur cynnydd tuag at gyflawni’r nodau llesiant, a (b) gosod copi o’r dangosyddion cenedlaethol gerbron y Cynulliad Cenedlaethol. 

en-gb	Information on the indicators, along with narratives for each of the well-being goals and associated technical information is available in the Well-being of Wales report.
cy-gb	Mae gwybodaeth am y dangosyddion, ynghyd â naratif ar gyfer pob un o'r nodau llesiant a'r wybodaeth dechnegol gysylltiedig ar gael yn adroddiad Llesiant Cymru.

en-gb	Further information on the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Gwybodaeth bellach am Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	The statistics included in this release could also provide supporting narrative to the national indicators and be used by public services boards in relation to their local well-being assessments and local well-being plans.
cy-gb	Gallai’r ystadegau a ddefnyddir yn y datganiad hwn ategu’r dangosyddion cenedlaethol a chael eu defnyddio gan fyrddau gwasanaethau lleol mewn perthynas â’u hasesiadau llesiant a’u cynlluniau llesiant lleol . 

en-gb	Further details
cy-gb	Mae rhagor o fanylion

en-gb	The document is available at: 
cy-gb	Mae'r ddogfen ar gael yn: 

en-gb	https://gov.wales/summary-statistics-economic-regions-2019
cy-gb	https://llyw.cymru/ystadegau-cryno-ar-gyfer-rhanbarthau-economegol-2019

en-gb	Other related links
cy-gb	Dolenni cysylltiedig eraill

en-gb	National Development Framework
cy-gb	Fframwaith Datblygu Cenedlaethol

en-gb	Next update
cy-gb	Diweddariad nesaf

en-gb	This publication is a one-off release and will not be updated. 
cy-gb	Mae'r cyhoeddiad hwn yn ddatganiad untro ac ni chaiff ei ddiweddaru. 

en-gb	However, future data will be made available in dashboard format and will be updated as new data becomes available.
cy-gb	Fodd bynnag, darperir data yn y dyfodol mewn fformat dangosfwrdd a chânt eu diweddaru wrth i ddata newydd ddod ar gael.

en-gb	We want your feedback
cy-gb	Hoffem gael eich adborth

en-gb	We welcome any feedback on any aspect of these statistics which can be provided by email to Stats.Info.desk@gov.wales.
cy-gb	Rydym yn croesawu unrhyw adborth am unrhyw agwedd ar yr ystadegau hyn. Anfonwch e-bost at desg.ystadegau@llyw.cymru.

en-gb	Open Government Licence
cy-gb	Trwydded Llywodraeth Agored

en-gb	All content is available under the Open Government Licence v3.0, except where otherwise stated. 
cy-gb	Mae'r holl gynnwys ar gael o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0 oni nodir fel arall. 